ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΚΑΤΑ ΤΗ ΙΑ ΙΚΑΣΙΑ ΤΩΝ ΜΕΤΑΓΓΙΣΕΩΝ ΑΙΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΩΝ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΚΑΤΑ ΤΗ ΙΑ ΙΚΑΣΙΑ ΤΩΝ ΜΕΤΑΓΓΙΣΕΩΝ ΑΙΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΩΝ"

Transcript

1 1 ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΚΑΤΑ ΤΗ ΙΑ ΙΚΑΣΙΑ ΤΩΝ ΜΕΤΑΓΓΙΣΕΩΝ ΑΙΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΩΝ

2 Καραβασιλειάδου Σαββατώ, Καθηγήτρια (Επιβλέπουσα) 2

3 3 ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΕΠΕΞΗΓΗΣΕΙΣ ΟΡΩΝ-ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΩΝ 8 ΠΡΟΛΟΓΟΣ 12 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 14 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 16 ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Ιστορική διαδροµή µετάγγισης του αίµατος Mεταγγίσεις αίµατος και πόλεµος Ασθένειες που µεταδίδονται µε το αίµα ιαµοιρασµένο αίµα Στοιχεία ιστορίας αιµοδοσίας και µετάγγισης στην Ελλάδα 22 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 25 ΑΙΜΑΤΟΛΟΓΙΑ Αίµα, ο υπέρτατος χυµός Ορισµός Τα έµµορφα συστατικά του αίµατος Ερυθρά αιµοσφαίρια Λευκά αιµοσφαίρια Αιµοπετάλια Λέµφος Οµάδες αίµατος και συστήµατα αυτών Ανακάλυψη οµάδων αίµατος Σύστηµα ΑΒΟ: γονίδια και αντιγόνα α Αντισώµατα στο σύστηµα ΑΒΟ β ΑΒΟ ασυµβατότητα γ Επιλογή παραγώγων για µετάγγιση κατά ΑΒΟ Σύστηµα Lewis Σύστηµα Rh α Επιλογή αίµατος για µετάγγιση µε βάση το σύστηµα Rhesus Συστήµατα Kidd, Kelly, Dyffy και Lutheran 37

4 Σύστηµα ΜΝS Σύστηµα Ρ Άτοµα µε σπάνιες οµάδες Βιολογική σηµασία των οµάδων αίµατος 39 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 41 ΑΙΜΟ ΟΣΙΑ Eθελοντής ή αµειβόµενος δότης; Εξέταση του αιµοδότη Κατηγορίες αιµοδοτών Αιµοληψία Αντιδράσεις κατά την αιµοληψία Έλεγχος ασφαλείας λαµβανοµένου µεταγγιζόµενου αίµατος Τράπεζα αίµατος 53 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 57 ΕΙ Η ΜΕΤΑΓΓΙΣΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ιαχωρισµός αίµατος σε παράγωγα Ολικό αίµα Συµπυκνωµένα ερυθρά αιµοσφαίρια Συµπυκνωµένα ερυθρά µε µειωµένα λευκά Πλυµένα ερυθρά αιµοσφαίρια Κατεψυγµένα ερυθρά αιµοσφαίρια Αιµοπετάλια Πολυµορφοπύρηνα λευκά Κατεψυγµένο πλάσµα Κρυοίζηµα Πρωτεΐνες πλάσµατος Λευκωµατίνη Ανοσοσφαιρίνες Συµπυκνωµένος Παράγων VIII (αντιαιµορροφιλικός) Αντιθροµβίνη ΙΙΙ (ΑΤ ΙΙΙ) 68

5 5 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 69 ΜΕΤΑΓΓΙΣΗ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ Ενηµέρωση ασθενή Γραπτή αιτιολόγηση της µετάγγισης στο ιστορικό Αίτηση για έλεγχο συµβατότητας είγµα αίµατος για έλεγχο συµβατότητας Συµβατότητα των παραγώγων αίµατος Αίτηση αίµατος για προγραµµατιζόµενες χειρουργικές επεµβάσεις Επείγουσα αίτηση για µετάγγιση Μετάγγιση παραγώγων αίµατος Παρακολούθηση ασθενή ιάρκεια µετάγγισης Φίλτρα κατακράτησης λευκοκυττάρων Προθέρµανση παραγώγων Χορήγηση παραγώγων αίµατος Πραγµατοποίηση µετάγγισης από το νοσηλευτικό προσωπικό 74 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6 76 ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΜΕΤΑΓΓΙΣΗΣ ΑΙΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΩΝ Μετάγγιση ολικού αίµατος Περιεγχειρητική χορήγηση αίµατος Οδηγός µετάγγισης στη χειρουργική Μετάγγιση σε οξεία απώλεια αίµατος Άµεση αντιµετώπιση οξείας αιµορραγίας Μετάγγιση σε περιπτώσεις µαιευτικής αιµορραγίας Αιµορραγία ( ιαβάθµιση του σοκ) Μετάγγιση ερυθρών αιµοσφαιρίων Φυσιολογική προσαρµογή στην αναιµία Aσθενείς µε χρόνια αναιµία Αιµοσφαιρινοπάθειες Μεσογειακή αναιµία ρεπανοκυτταρική αναιµία Στερητικές αναιµίες 84

6 Αναιµία Ανοσιακής Αιτίας Μετάγγιση αιµοπεταλίων Ασθενείς µε ουραιµία και αιµορραγική διάθεση Ασκοί αιµοπελίων/ Συµπυκνωµένα αιµοπετάλια Εκλογή τύπου αίµατος Επίµονες καταστάσεις Πρόληψη της αιµοπεταλιακής ανοσοποίησης Μεταγγίσεις λευκών αιµοσφαιρίων Θεραπεία µε παράγωγα του πλάσµατος Πλασµαφαίρεση Υποκατάστατα του πλάσµατος Αυξητικοί αιµοποιητικοί παράγοντες στην ιατρική των µεταγγίσεων Ερυθροποιητίνη Αυξητικός παράγων των κοκκιοκυττάρων Θροµβοποιητίνη Μεταγγίσεις παραγώγων στα νεογνά Νεογνική Αλλοάνοση Θροµβοπενία Νεογνική Αλλοάνοση Ουδετεροπενία Μεταµόσχευση συµπαγών οργάνων Μαζική µετάγγιση 101 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΠΙΠΛΟΚΕΣ-ΠΑΡΕΝΕΡΓΕΙΕΣ ΚΑΙ ΚΙΝ ΥΝΟΙ ΑΠΟ ΤΗ ΜΕΤΑΓΓΙΣΗ Άµεσες αντιδράσεις Αιµολυτικές αντιδράσεις Πυρετικές αντιδράσεις (µη αιµολυτικές) Αλλεργικές αντιδράσεις Μη καρδιογενές πνευµονικό οίδηµα Αντίδραση µοσχεύµατος κατά ξενιστού µετά µετάγγιση Μετά µετάγγιση πορφύρα Μικροβιακή µόλυνση των παραγώγων Κυκλοφορική επιβάρυνση-υπερφόρτωση Αιµοσιδήρωση Εµβολή αέρα 111

7 Σηψαιµία Υπερκαλιαιµία-υπασβαστιαιµία Μακροχρόνιες αντιδράσεις (κίνδυνοι-ιογενείς λοιµώξεις) Ηπατίτιδες Σύνδροµο επίκτητης ανθρώπινης ανοσοανεπάρκειας (AIDS) Κυτταροµεγαλοιός (CMV) Σύφιλη Ελονοσία Τρυπανοσωµίαση Νοσος Creutzfeld-Jacob (CJD) 120 ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΤΗ ΜΕΤΑΓΓΙΣΗ Ενέργειες προ µετάγγισης Eνέργειες κατά τη µετάγγιση Ενέργειες µετά τη µετάγγιση 127 ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ 129 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ 135 ΕΠΙΛΟΓΟΣ 152 ΠΕΡΙΛΗΨΗ 153 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

8 8 ΕΠΕΞΗΓΗΣΕΙΣ ΟΡΩΝ-ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΩΝ Α.Μ.Π.: A.Π.: Α.Τ.Ρ.: Α.Ι.D.S.: C.P.D.A.: D.N.A.:.Ε.Π.:.Ε.Σ.: Ε.Α.Α.: Ε.Ε.Σ.: Ε.ΚΕ.Α.: Αιµοπετάλια Αρτηριακή Πίεση Adenosine Triphoshate Acquired Immunodeficiency Syndrome Citrate Phosphate Dextrose Adenine Deoxyribonucleic Acid ιάχυτη Ενδοαγγειακή Πήξη ίκτυο Ενδοθηλιακό Σύστηµα Επιβραδυνόµενη Αιµολυτική Αντίδραση Ελληνικός Ερυθρός Σταυρός Εθνικό Κέντρο Αιµοδοσίας E.L.I.Z.A.: Enzyme Linked Immunoabsorbent Assay H.I.V.: Η.L.A.: H.T.L.V.: Η.Π.Α.: H.C.V.: H.B.V.: Κ.Π.: Κ.Ι.: Κ.Φ.Π.: Μ.Ε.Θ.: Human Immunodeficiency Virus Human Leukocyte Antigen Human T-cell Lymphotropic Virus Ηνωµένες Πολιτείες Αµερικής Hepatitis C Virus Hepatitis B Virus Κατεψυγµένο Πλάσµα Κρυοίζηµα Κεντρική Φλεβική Πίεση Μονάδα Εντατικής Θεραπείας M.M.H.: Μετά Μετάγγιση Ηπατίτιδα

9 9 Μ.Μ.Ο: Ν.Α.Θ.: Ν.Α.Τ.: Μεταµόσχευση Μυελού Οστών Νεογνική Αλλοάνοση Θροµβοπενία Nukleic Acid Tests N.C.P.E.: Non Cardiogenic Pulmonary Edema Ν.Μ.D.Ρ: National Marrow Donor Program Ο.Α.: R.N.A.: Σ.Ε.: Ολικό Αίµα Rivonucleic Acid Συµπυκνωµένα Ερυθρά Σ.Κ.Α.Ε.: Συντονιστικό Κέντρο Αιµό-Επαγρύπνησης T.A.-G.V.H.D.: Transfusion Associated Graft Versus Host Desease T.R.A.L.I.: Transfusion Related Acute Lung Ingury V.D.R.L.: Venereal Disease Research Laboratory Υ.Υ.Π.: Φ.Κ.Π.: Υπουργείο Υγείας και Πρόνοιας Φρέσκο Κατεψυγµένο Πλάσµα

10 10 Ευχαριστίες Θα ήθελα να ευχαριστήσω θερµά τη κυρία επιβλέπουσα αυτής της εργασίας, Καθηγήτρια κ α Καραβασιλειάδου Σαββατώ, για την ιδέα αυτής, τη συνεχή εποπτεία και υποστήριξη της στο σχεδιασµό και την υλοποίηση της. Η εργασία αυτή σκοπεύει στην ανάδειξη της σηµασίας της µετάγγισης αίµατος και παραγώγων του, ως πρώτιστο δώρο ζωής στον άνθρωπο, παρουσιάζοντας τις παρενέργειες που εµφανίζει και συγχρόνως αναλύεται η αξία της εθελοντικής αιµοδοσίας µε τα προβλήµατα που τη συνοδεύουν και περιορίζουν το έργο της µεταγγισιοθεραπείας. Επίσης, ευχαριστώ θερµά τη σύζυγο µου, η οποία παρ όλο «επιφορτιζόµενη» στο νέο, αξιοθαύµαστο και σηµαντικό ρόλο της µητρότητας, συνέβαλλε σε µέγιστο βαθµό στη δακτυλογράφηση του κειµένου της εργασίας. Θα ήταν παράλειψη να µην αναφερθώ στους φίλους µου Αραµπατζή Ανέστη και Παπαγιαννάκη Πέτρο για τη συνεισφορά τους, όσον αφορά τη περιήγηση στο διαδίκτυο για ανεύρεση θεµάτων σχετικά µε την εργασία. Μοσχίδης Γ. Σταύρος

11 Αφιερωµένο σε όλα τα παιδιά του κόσµου και στη θέληση τους για µάθηση 11

12 12 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Μια από τις σηµαντικότερες και συνάµα επικίνδυνες νοσηλευτικές διαδικασίες για τον ασθενή αποτελεί η µετάγγιση αίµατος. Αυτή ορίζεται ως η χορήγηση αίµατος ενδοφλεβίως στον ασθενή από ασκούς συλλογής αίµατος, το οποίο πάρθηκε από την αιµοδοσία συνανθρώπων µας, εκουσίως για να σωθεί κάποιος που κινδυνεύει. Η µετάγγιση αίµατος αποτελεί δώρο ζωής στον ασθενή σε διάφορες περιπτώσεις, όπως σε θύµατα ατυχηµάτων, εγχειριζόµενους ασθενείς, καρκινοπαθείς, άτοµα µε αναιµία, αιµορραγούντες γυναίκες κατά τη διάρκεια της εγκυµοσύνης κ.α. και κρίνεται πάντα από το γιατρό πότε χρειάζεται να γίνει. Επίσης, θεωρείται ως ένα βαθµό µια επικίνδυνη και δυνητικά θανατηφόρα µορφή θεραπείας και γι αυτόν το λόγο θα πρέπει να υπάρχουν σαφείς ενδείξεις για τη χορήγησή του. Ο γιατρός θα πρέπει συνειδητά και υπεύθυνα να συζητήσει τα δυνητικά οφέλη έναντι γνωστών κινδύνων. Όταν η χορήγηση αίµατος ενδείκνυται, ο γιατρός πρέπει να αποφασίσει αν άρρωστος χρειάζεται αίµα ή παράγωγα αυτού και σε πόσες µονάδες πρέπει να δοθούν. Η µετάγγιση αίµατος αποτελεί πολύτιµο δώρο ζωής στον ασθενή, όταν είναι το ίδιο ασφαλές και η ιδία διαδικασία γίνεται µε ασφαλή τρόπο, αποφεύγοντας έτσι τους διαφόρους κινδύνους που εγκυµονούν. Αυτό επιτυγχάνεται µε τη συνδροµή πάντοτε του νοσηλευτή, ο οποίος υπεύθυνα και µε επαγγελµατισµό είναι αυτός που εφαρµόζει τη µετάγγιση στον ασθενή και στέκεται δίπλα του µε επαγρύπνηση τόσο πριν όσο και κατά τη διάρκεια και το πέρας αυτής της σύνθετης νοσηλευτικής πράξης. Επιπλέον, η µετάγγιση συνιστά κοινωνική προσφορά και ελπίδα ζωής και προϋποθέτει φυσικά την εθελοντική δωρεά αίµατος από τους πολίτες µιας κοινωνίας, την κίνηση αυτή, που αποδεικνύει το ενδιαφέρον που υπάρχει για το συνάνθρωπο και πόσο εύκολο είναι να σώσεις µια ζωή, αφιερώνοντας πέντε λεπτά από τη ζωή του ο καθένας στην αιµοδοσία. Αποτελεί µια πράξη ζωής, καθ ότι αυτό φαίνεται στην πραγµατικότητα από διάφορα περιστατικά σε νοσοκοµεία, που πολύ συχνά ο γιατρός εκτιµά πως ο ασθενής χρήζει άµεσα µετάγγισης, για να σωθεί η ζωή του. Άλλωστε, η σηµασία του αίµατος αναδεικνύεται σε καθηµερινή βάση, αφού υπάρχει συνεχής ζήτηση για προσφορά αίµατος, κυρίως µέσω της εθελοντικής αιµοδοσίας, καλύπτοντας έτσι ένα µεγάλο µέρος των ετήσιων αναγκών µιας χώρας και ειδικότερα για την Ελλάδα, που είναι µεγάλες και ανέρχονται σε µονάδες αίµατος. Εποµένως, η µεταγγισιοθεραπεία συνδέεται άρρηκτα και ενισχύεται η ύπαρξη της από την εθελοντική αιµοδοσία, ώστε σε κρίσιµες καταστάσεις να αποτελεί τη ζωτική θεραπευτική

13 13 πράξη του ασθενή, ο οποίος επωφελείται του αίµατος και των συστατικών του µε απώτερο και κυριότερο σκοπό τη διατήρηση στη ζωή.

14 14 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Όταν γίνεται αναφορά στον Πολιτισµό, επικεντρώνεται συνήθως το ενδιαφέρον στα µεγάλα πολιτιστικά επιτεύγµατα, την αισθητική, τις τέχνες και τα γράµµατα. Αυτός είναι ο Πολιτισµός µε κεφαλαίο «Π». Τα επιτεύγµατα του είναι ορατά, µετρήσιµα και συνηθίζεται να αποκαλούνται ανεκτίµητα. Υπάρχει όµως και ο Πολιτισµός µε το µικρό «π», αυτός που απεικονίζεται στην καθηµερινότητα ενός λαού, στο είδος των σχέσεων που αναπτύσσονται µέσα σε µια κοινωνία, στη στάση απέναντι στο κοινωνικό σύνολο και στις συµπεριφορές του καθενός απέναντι στον συνάνθρωπο του. Αυτός ο Πολιτισµός της καθηµερινότητας, περιλαµβάνει αυτά που δεν µετρούνται, αυτά που είναι πραγµατικά ανυπολόγιστα, όχι σε τιµή αλλά σε αξία. Αυτός ο Μικρός ο Μέγας Πολιτισµός, σύµφωνα µε τον Ελύτη, είναι η πεµπτουσία της ζωής. Σε αυτόν τον πολιτισµό της καθηµερινότητας ανήκει και ο Εθελοντισµός, γιατί προσφέρει εµπειρίες που δίνουν νόηµα στη ζωή, γιατί βοηθά στο καθένα να αναγνωρίσει, να κατανοήσει και να ανταποκριθεί στις διαφορετικές ανάγκες των συνανθρώπων του. Μέσα στα πλαίσια του εθελοντισµού, που αναδεικνύουν τη κοινωνική συνοχή, την αλληλοβοήθεια και αλληλεγγύη µεταξύ των συνανθρώπων ανήκει και η εθελοντική αιµοδοσία µε τη σηµασία της, στην οποία συνδέεται άρρηκτα η µετάγγιση αίµατος, όταν και όπου κριθεί αναγκαίο. Η εκτίµηση της συµβολής του αίµατος για τη διατήρηση της ζωής υπήρχε από την εποχή των ανθρώπων των σπηλαίων και την απέδιδαν µε µεταφυσικές ιδιότητες. Ωστόσο, η ιστορία της µετάγγισης παραγώγων αίµατος από άνθρωπο σε άνθρωπο αρχίζει κυρίως από το µεσαίωνα και σταδιακά µε το πέρασµα των χρόνων, µε τις επίµονες προσπάθειες των ερευνητών, η µετάγγιση αίµατος βρήκε το σωστό δρόµο της στηριζόµενη σε επιστηµονικές µεθόδους τα τελευταία εκατό χρόνια, αναδεικνύοντας τη σηµασία του ρευστού αυτού ιστού, που ονοµάζεται αίµα, στον οργανισµό, καθώς και τις ευεργετικές ιδιότητες των συστατικών του. Η µετάγγιση αίµατος, ως θεραπευτικό µέσο, επέτρεψε την αλµατώδη εξέλιξη τόσο της ιατρικής όσο και την πραγµατοποίηση εκτεταµένων χειρουργικών επεµβάσεων και αποτελεί µια από τις συχνές ιατρονοσηλευτικές πράξεις. Η συµβολή της στην επιβίωση και θεραπεία των ασθενών είναι θεµελιώδης, κάτι που σε αυτό βοήθησε η εξέλιξη στο διαχωρισµό των παραγώγων και συστατικών του αίµατος, καθώς και η µετάγγιση αυτών στους ασθενείς, ανάλογα µε την πάθηση τους και όποτε ενδύκνειται, ώστε να µπορεί να κάνει λόγο η επιστήµη για είδη µεταγγισιοθεραπείας. Έτσι, δόθηκε λοιπόν η ελπίδα για συνέχιση της ζωής µε περισσότερη σιγουριά και η δηµιουργία συγχρόνως ενός παγκόσµιου κινήµατος

15 15 εθελοντών αιµοδοτών, που ανέδειξε την πράξη της αιµοδοσίας ως πρώτιστο θέµα ζωής, καθώς και τα διάφορα προβλήµατα που ταλανίζουν αυτή την εθελοντική κίνηση. Οι κίνδυνοι ωστόσο παραµένουν και αφορούν τόσο τη µετάδοση λοιµωδών νοσηµάτων µέσα από τη µετάγγιση, όσο και τη µη ορθή χρήση του αίµατος και των παραγώγων του από το προσωπικό των επαγγελµάτων υγείας. Γι αυτό το λόγο θα αναλυθούν πιο κάτω όλοι οι παράµετροι, που αποτελούν τους κινδύνους της µετάγγισης αίµατος, ώστε να φανεί, ότι για την εξασφάλιση της ποιότητας του αίµατος, είναι απόλυτη ανάγκη το αίµα που µεταγγίζεται να είναι ποιοτικά άριστο µέσα από έγκυρους επιστηµονικούς µεθόδους ελέγχου ασφάλειας του αίµατος. Προέχει λοιπόν η ασφάλεια των µεταγγιζοµένων µε τη κατάκτηση µηδενικού κινδύνου από τη χρήση παραγωγών αίµατος στον ασθενή, ώστε η µετάγγιση να αποτελεί πραγµατική πράξη ζωής. Επιπλέον, θα ήταν µεγάλη παράλειψη να µην γίνει εκτενής αναφορά στις ανεπιθύµητες ενέργειες, που µπορεί να προκληθούν από τη µετάγγιση άµεσα κατά τη διάρκεια αυτής ή αµέσως ή λίγο µετά τη λήξη της, µε την εκδήλωση διαφόρων συµπτωµάτων, που µπορεί να θέσουν σε κίνδυνο την ίδια τη ζωή του ασθενή. Στο σηµείο αυτό είναι σηµαντική η ουσιαστική παρέµβαση που θα δοθεί από το ιατρικό και νοσηλευτικό προσωπικό, που µε επαγγελµατισµό και επιστηµονική κατάρτιση, θα αντιµετωπίσει τις επιπλοκές σε ένα ικανοποιητικό επίπεδο. Ούτως ή άλλως, ο ρόλος του νοσηλευτή είναι σηµαντικός στη µετάγγιση αίµατος και παραγώγων του, γιατί θεωρείται απαραίτητη η παρουσία αυτού δίπλα στο µεταγγιζόµενο άτοµο, τόσο πριν για τη γενική εκτίµηση του, όσο και κατά τη διάρκεια και µετά τη λήξη της µετάγγισης για την πρόληψη επικινδύνων για την υγεία καταστάσεων. Αίµα, αιµοδοσία και µετάγγιση! Τρεις έννοιες αλληλένδετες µεταξύ τους, που αν η µια έχει πρόβληµα, τότε και οι υπόλοιπες θα περιορίσουν την προσφορά τους. Η κοινωνία ως σύνολο, που ενδιαφέρεται για το συνάνθρωπο, καλείται να πράξει το καθήκον της. Αφιερώνοντας ο καθένας 10 λεπτά από τη χρόνο του στην αιµοδοσία για να δωρίσει ζωή, συµβάλλει µε τον καλύτερο τρόπο, ώστε οι τρεις αυτοί κρίκοι της θεραπευτικής αυτής αλυσίδας για τη ζωή, να παραµείνουν άρρηκτα δεµένοι. Αποτελεί χρέος του Κράτους να διασφαλίσει, µέσα από θεσµοθετηµένους κανόνες και νόµους και να εγγυηθεί για τη σωστή διαδικασία αιµοληψίας και διατήρησης και διακίνησης του αίµατος, ενισχύοντας τον εθελοντισµό. Έτσι λοιπόν, θεωρείται σηµαντική η ανάπτυξη µέτρων, που θα µπορούσαν µε διάφορες παρεµβάσεις του Κράτους και άλλων διαφόρων φορέων της κοινωνίας, να θωρακίσουν την ορθολογική χρήση του αίµατος από τη συλλογή µέχρι τη µετάγγιση.

16 16 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙA 1.1 Ιστορική διαδροµή µετάγγισης του αίµατος Όλα τα αρχαία ιατρικά συστήµατα αναγνώριζαν το αίµα ως ένα σηµαντικό υγρό και η αρχή της θεραπευτικής µεταφοράς του εξυπακουγόταν στις φιλοσοφίες τους. Έτσι, δηµιουργούνταν εκείνα τα χρόνια πολύ συχνά το ερώτηµα, πως αν κάποιος είναι φορέας του «ζωτικού πνεύµατος» ή κάποιας άλλης ουσίας της ζωής, γιατί να µην µεταγγίζεται από ένα άτοµο σε ένα άλλο, όταν υπάρχει ανάγκη; 1 Πολλές ήταν οι χειρουργικές και χειριστικές µέθοδοι των γιατρών της Αιγύπτου, της Ελλάδας, της Ρώµης και της Αναγέννησης και ήταν πολύ πιο πολύπλοκες, από τεχνική άποψη, από το να εισάγει κάποιος ένα µικρό σωλήνα µέσα σε µια φλέβα, µια πράξη δηλαδή που σε οδηγεί στη «καρδιά» της πραγµατοποίησης της µετάγγισης. Ωστόσο, εκείνο που καθυστέρησε τα αποτελεσµατικά πειράµατα µετάγγισης ως τους νεότερους χρόνους, ήταν απλώς το γεγονός, ότι µέχρι να γίνει αποδεκτή η ιδέα της κυκλοφορίας του αίµατος, µια φλέβα δε θεωρούνταν σαν η πιο προφανής είσοδος προς την κυκλοφορία, αλλά το στόµα φαινόταν ο πιο σωστός δρόµος, όπως υποστήριζε π.χ. ο Γαληνός. 1 Γι αυτό επιληπτικοί Ρωµαίοι παρακολουθούσαν αγώνες µονοµάχων µε την ελπίδα να πάρουν µια ή δύο ρουφηξιές από το υποτιθέµενο ιαµατικό χυµένο αίµα των µονοµάχων, που στάθηκαν άτυχοι. Εκείνοι, πάλι που είχαν κρίσεις µάλλον υστερικές και όχι πραγµατικά επιληπτικές, µπορούσαν θαυµάσια να θεραπευτούν µε µια τόσο δραµατική δηµόσια εµπειρία, κι αυτό οπωσδήποτε θα ενίσχυε το θρύλο για αυτή τη γνωστότατη αιµατοθεραπεία. Κατά τους αρχαίους, λοιπόν, χρόνους, το αίµα αποτελούσε θεραπευτική προσέγγιση µέσω της αφαίµαξης για αποµάκρυνση του «κακού πνεύµατος» και αποτελούσε τον έναν από τους βασικούς χυλούς, υπεύθυνους για την υγεία και τις ασθένειες (φλέγµα, αίµα, κίτρινη χολή και µαύρη χολή). 2 Όταν ένας γιατρός, ο Stefano Infessura, ισχυρίστηκε πως µπορούσε να ξανανιώσει τον ετοιµοθάνατο Πάπα Ιννοκέντιο Η, στα 1492, χρησιµοποίησε το αίµα τριών δεκάχρονων παιδιών και πρότεινε να το δώσει στο γέρο Πάπα από το στόµα Την εποχή εκείνη αυτό αποτελούσε καθιερωµένη και λογική θεραπεία. Προς τιµήν του, ο άρρωστος Πάπας αρνήθηκε να ξανανιώσει µε το µέσο αυτό, τα τρία παιδιά όµως πέθαναν και ο γιατρός το έσκασε βιαστικά. Η πίστη στα θεραπευτικά αποτελέσµατα του αίµατος ήταν διαδοµένη. Μια

17 17 κυρία του Μεσαίωνα κατακρίθηκε, γιατί έκανε µπάνιο µε φρέσκο νεανικό αίµα, όχι γιατί έκανε λάθος, όταν λογάριαζε πως έτσι θα κρατούσε µακριά τα γηρατειά-κάθε άλλο-, αλλά γιατί κυκλοφορούσε η φήµη ότι ένας µεγάλος αριθµός από κοπέλες είχαν πεθάνει για να της προµηθέψουν το µέσο αυτό της θεραπείας. Τα παραπάνω ακούγονται αδύνατα στον σηµερινό φιλάνθρωπο κόσµο, αλλά µόνο µέχρις ότου θυµηθεί τις τοπικά επιδοκιµαζόµενες υπερβολές, που σηµειώνονται κατά καιρούς στους πολέµους και στις πολιτικές ή κοινωνικές επαναστάσεις. 1-3 Συνήθως, όµως, γινόταν χρήση για θεραπευτικούς σκοπούς πρώτα αίµα ζώων και όχι ανθρώπων. Σε µια περικοπή από κείµενο του ιοσκουρίδη γινόταν συστάσεις για την εφαρµογή της µεθόδου, που ίσχυσαν πάνω από χίλια χρόνια. Το αίµα της χήνας ή της πάπιας, αρσενικής ή θηλυκής και του κατσικιού είναι ωφέλιµο, όταν ανακατεύεται µε αντίδοτο. Το αίµα του αγριοπερίστερου, της χελώνας και του περιστεριού αλείφονται πάνω σε νέες πληγές των µατιών ή σε κοκκινισµένα µάτια ή που έχουν αδύνατη όραση. Ιδιαίτερα, όµως, το αίµα του περιστεριού σταµατάει την αιµορραγία των µηνίγγων και το αίµα του τράγου, της κατσίκας, του αρσενικού ελαφιού και του λαγού, αν τηγανιστεί και παρθεί έτσι, σταµατάει τις δυσεντερίες και τις διάρροιες του κολικού, ιδίως αν το πιει κανείς µε το κρασί, που είναι καλό για τα δηλητήρια. Επιπλέον, το αίµα του λαγού, αν αλειφθεί ζεστό πάνω στα ηλιακά εγκαύµατα θεραπεύει αυτά και τις πανάδες και το αίµα του σκύλου πινόµενο κάνει καλό εκείνους που δάγκωσε λυσσασµένο σκυλί ή έχουν πιει δηλητήριο, ενώ το αίµα της χελώνας της ξηράς πινόµενο λένε πως κάνει καλό στους επιληπτικούς και το αίµα της θαλάσσιας χελώνας, πινόµενο µε κρασί και πιτιά λαγού και κύµινο, κάνει καλό στα δαγκώµατα από δηλητηριώδη ζώα και στην κατάποση ενός φρύνου. Το αίµα του ταύρου πάλι αν τεθεί µαζί µε πολέντα µαλακώνει τη σκληράδα, ενώ αυτό από βαρβάτα αλόγα, αν ανακατευτεί µε φάρµακα, είναι αντισηπτικό. Τέλος, το αίµα του χαµαιλέοντα πιστεύεται ότι προκαλεί πτώση των βλεφαρίδων, όπως και το αίµα των πράσινων βατράχων. 1 Χάρη στο τυχαίο ανακάτεµα των γονιδίων, που καθορίζουν τις νοητικές δυνατότητες, όπως και τους άλλους σωµατικούς χαρακτήρες, κάθε γενιά έχει την αναλογία της σε ανθρώπους προικισµένους µε εξαιρετικό µυαλό. Ενίοτε, όµως, οι κοινωνικές συνθήκες και ανάγκες, και το επίπεδο γνώσεων, είναι τέτοια που ένας ασυνήθιστα µεγάλος αριθµός από παρόµοιες µεγαλοφυΐες συνεργάζονται για µια ολοκληρωµένη έρευνα ιδεών. Αυτό συνέβηκε στην Αθηνά του Περικλή. Συνέβηκε ξανά τον 17 ο αιώνα, όταν ο αρχιτέκτονας Wren, ο χηµικός Boyle, ο µαθηµατικός Νεύτωνας και µερικοί άλλοι θεµελίωσαν την αγγλική παράδοση της πειραµατικής επιστήµης. 1,2

18 18 Την ίδια εποχή παρατηρήθηκε και η ανάπτυξη της πειραµατικής ιατρικής (που ακόµα δε θεωρούνταν χωριστός κλάδος) από τους γιατρούς Willis και τον Sideman πάνω στα θεµέλια που έθεσε ο Χάρβεϊ. Ήταν και αυτό µια πτυχή εξαιρετικής άνθησης των ανακαλύψεων, που σηµειώθηκε σε ολόκληρη την πολιτισµένη Ευρώπη και πραγµατοποιήθηκε κυρίως έξω από τα πανεπιστήµια. Μεγαλοφυείς άνθρωποι απελευθερώνονταν από τα δεσµά της Εκκλησίας και της παραδοσιακής σκέψης και καµιά φορά ενώνονταν, για να αποτελέσουν τα δικά τους «αόρατα κολλέγια» ή «µυστικές ακαδηµίες», όπως τους άρεσε να τα αποκαλούν. 3-5 Όταν η αλήθεια για την κυκλοφορία του αίµατος διαπιστώθηκε από τον William Harvey, ένας από τους πρώτους που είδαν τη δυνατότητα να χορηγηθούν φάρµακα µέσω µιας φλέβας ήταν ο Christopher Wren. Ο Robert Boyle, o «Πατέρας της χηµείας και ο αδελφός του κοµήτη του Cork», είδε τον Wren να εκτελεί ένα πείραµα, χρησιµοποιώντας ένα κάλαµο φτερού και µια κύστη για να κάνει ενδοφλέβιες ενέσεις στο σκύλο του Boyle. Ο Boyle δοκίµασε και ο ίδιος και ύστερα διατύπωσε τη γνώµη ότι «δοκιµές µπορούσαν να γίνουν πάνω σε µερικά ανθρώπινα σώµατα, ιδιαίτερα σε σώµατα κακοποιών». Κατόπιν, o Boyle είπε «ύστερα από λίγους µήνες, ένας ξένος πρεσβευτής, ένα παράξενο άτοµο µε πληροφόρησε ότι έβαλε να κάνουν δοκιµή µε έγχυση Crocus Metallorum σε ένα από τους κατωτέρους υπηρέτες του, που άξιζε να κρεµαστεί. Όµως ο τύπος αυτός, µόλις άρχισε να γίνεται η ένεση, έπεσε (είτε πραγµατικά, είτε προσποιητά) σε λιποθυµία, οπότε µη θέλοντας να συνεχίσουν ένα παρακινδυνευµένο πείραµα, σταµάτησαν». 1 Την εποχή εκείνη περίπου ο Samuel Butler έγραψε µια παρωδία για τον Boyle, τους φίλους του και τα σκυλιά τους. Υπογράµµισε o Butler πόσο πρέπει να προσέξει κανείς να χρησιµοποιεί ένα σκυλί και όχι µια γάτα: «Γιατί ένας γάτος όπως ξέρετε, έχει εννέα ζωές, δηλαδή οκτώ σε επιφυλακή και µια σε ενέργεια και δεν είναι διόλου εύκολο να ανιχνεύσεις και να δεις σε πόσες από αυτές η ολέθρια δύναµη του καταστροφικού αυτού φαρµάκου θα επιδράσει» και «είναι θαυµάσιο να κοιτάς αυτόν τον εξαίσιο δόκτορα, του οποίου η επαρχία βρίσκεται στο µπουντουάρ ωραίων κυριών και του οποίου καθηµερινή απασχόληση είναι να ψάχνει τις τρυφερές αρτηρίες των φιλντισένιων καρπών των χεριών τους, ότι αυτός, λέγω, θα καταδεχόταν ωστόσο να ψέξει τη φθίνουσα διαστολή ενός ξέπνοου µπάσταρδου». 1 Το χειµώνα του 1667, έφεραν στον Ζαν Μπαπτίστ Ντενί, διακεκριµένο γιατρό που φρόντιζε τον βασιλιά Λουδοβίκο Ι της Γαλλίας, ένα βίαιο φρενοβλαβή ονόµατι Αντουάν Μορουά. Ο Ντενί είχε την ιδανική «θεραπεία» για τη µανία του Μορουά-µετάγγιση αίµατος µοσχαριού-, το οποίο πίστευε ότι θα καταπράυνε τον ασθενή του. Αλλά η κατάσταση του Μορουά δεν εξελίχθηκε καλά. Είναι αλήθεια ότι, αφού έκανε και δεύτερη µετάγγιση, η

19 19 κατάσταση του βελτιώθηκε. Αλλά σύντοµα αυτός ο Γάλλος κυριεύτηκε και πάλι από τρέλα και πέθανε σε µικρό χρονικό διάστηµα. 4-6 Μολονότι, διαπιστώθηκε αργότερα ότι ο Μορουά πέθανε, επειδή δηλητηριάστηκε µε αρσενικό, τα πειράµατα του Ντενί µε αίµα ζωών ξεσήκωσαν µεγάλη αντιλογία στη Γαλλία. Τελικά, το 1670 αυτή η µέθοδος απαγορεύτηκε. Αργότερα, το Αγγλικό Κοινοβούλιο, ακόµη δε και ο Πάπας, επέβαλαν την ιδία απαγόρευση. Οι µεταγγίσεις αίµατος έπεσαν τα επόµενα 2, 3, χρόνια. Το 19 ο αιώνα, οι µεταγγίσεις αίµατος επανεµφανιστήκαν. Σε αυτή την αναβίωση πρωτοστάτησε το 1818 ένας Άγγλος µαιευτήρας ονόµατι Τζέιµς Μπλάντελ. Με τις βελτιωµένες µεθόδους του και τα εξελιγµένα όργανα του και µε την επιµονή του να χρησιµοποιείται µόνο ανθρώπινο αίµα, ο Μπλάντελ ξαναέφερε τις µεταγγίσεις στο προσκήνιο. 3 Το 1873, ο Φ. Γκεζέλιους, Πολωνός γιατρός, αναχαίτισε την αναβίωση των µεταγγίσεων µε µια τροµακτική διαπίστωση. Μισές και πλέον µεταγγίσεις που είχαν γίνει, είχαν επιφέρει το θάνατο. Όταν το έµαθαν, διακεκριµένοι γιατροί άρχισαν να καταδικάζουν αυτή τη µέθοδο και τότε, πάλι, οι µεταγγίσεις έχασαν έδαφος. 2,3 Κατόπιν, το 1878, ο Γάλλος γιατρός Ζορζ Αγίεµ τελειοποίησε ένα διάλυµα χλωριούχου νατρίου, το οποίο, όπως ισχυριζόταν µπορούσε να υποκαταστήσει το αίµα. Ανόµοια µε το αίµα, αυτό το διάλυµα δεν είχε παρενέργειες, δεν έπηζε και µεταφερόταν εύκολα. 3 Το 1900 ο Αυστριακός παθολόγος Κάρολ Λαντστάινερ ανακάλυψε την ύπαρξη οµάδων αίµατος και διαπίστωσε ότι η µια οµάδα δεν είναι πάντα συµβατή µε κάποια άλλη. Να λοιπόν, γιατί πολλές µεταγγίσεις στο παρελθόν είχαν καταλήξει σε τραγωδία! Τώρα, αυτό µπορούσε να αλλάξει απλώς µε το να βεβαιώνεται κανείς ότι η οµάδα αίµατος του δότη, ήταν συµβατή µε του δεκτή. Με αυτή τη γνώση, οι γιατροί άρχισαν να εµπιστεύονται και πάλι τις µεταγγίσεις πάνω στην ώρα για τον Α Παγκόσµιο Πόλεµο Μεταγγίσεις αίµατος και πόλεµος Στη διάρκεια του Α Παγκοσµίου πολέµου, γίνονταν αφειδώς µεταγγίσεις αίµατος σε πληγωµένους στρατιώτες. Φυσικά, το αίµα πήζει γρήγορα και παλιότερα θα ήταν σχεδόν αδύνατη η µεταφορά αίµατος στο πεδίο της µάχης. Στις αρχές του 20 ου αιώνα, ο ρ Ρίτσαρντ Λιούισον, του Νοσοκοµείου Μάουντ Σάιναι της Νέας Υόρκης, πειραµατίστηκε επιτυχηµένα

20 20 µε µια αντιπηκτική ουσία, που ονοµάζεται κιτρικό νάτριο. Πολλοί ιατροί είδαν αυτή την εκπληκτική ανακάλυψη σαν θαύµα. «Ήταν σαν να είχαµε καταφέρει να κρατήσουµε ακίνητο τον ήλιο», έγραψε ο ρ Μπέρτραµ Μ. Μπέρνχαιµ, διακεκριµένος ιατρός εκείνης της εποχής. 4, 6 Με τον Α Παγκόσµιο Πόλεµο, η ζήτηση για αίµα αυξήθηκε. Το κοινό βοµβαρδιζόταν µε αφίσες που έλεγαν «ώσε αίµα ΤΩΡΑ», «Το αίµα σου µπορεί να τον ΣΩΣΕΙ» και «ΑΥΤΟΣ έδωσε το αίµα του. ΕΣΥ θα δώσεις το δικό σου;». Η έκκληση για αίµα βρήκε µεγάλη ανταπόκριση. Στη διάρκεια του Β Παγκοσµίου πολέµου, στις Η.Π.Α. δόθηκαν περίπου µονάδες αίµατος. Υπολογίζεται ότι στο Λονδίνο συλλέγχθηκαν και διανεµηθήκαν πάνω από λίτρα. Φυσικά, οι µεταγγίσεις αίµατος περιέκλειαν αρκετούς κινδύνους για την υγεία, όπως έγινε σύντοµα φανερό. 4, Ασθένειες που µεταδίδονται µε το αίµα Μετά το Β Παγκόσµιο Πόλεµο, η αλµατώδης πρόοδος της ιατρικής κατέστησε εφικτές χειρουργικές επεµβάσεις, που προηγουµένως ήταν αδιανόητες. Ως αποτέλεσµα, γεννήθηκε µια παγκόσµια βιοµηχανία µε τζίρο πολλά δις δολάρια το χρόνο, προκειµένου να παράσχει αίµα για τις µεταγγίσεις, τις οποίες οι γιατροί άρχισαν να θεωρούν αναπόσπαστο 3, 4, 6 µέρος των χειρουργικών επεµβάσεων. Ωστόσο, σύντοµα ήρθε στο προσκήνιο η ανησυχία για τις ασθένειες που σχετίζονταν µε τις µεταγγίσεις. Στη διάρκεια του πολέµου της Κορέας, λόγου χάρη, σχεδόν το 22% των ατόµων που έκαναν µετάγγιση πλάσµατος, προσβλήθηκαν από ηπατίτιδα-σχεδόν τριπλάσιο 3, 4, 6 ποσοστό σε σχέση µε το Β Παγκόσµιο Πόλεµο. Στη δεκαετία του 1970, τα κέντρα για τον έλεγχο των ασθενειών στις Η.Π.Α. υπολόγισαν ότι κάθε χρόνο πέθαιναν από ηπατίτιδα που οφείλονταν στις µεταγγίσεις, ενώ άλλοι υπολογισµοί έδιναν δεκαπλάσιο αριθµό. Χάρη στα καλύτερα τεστ και στην προσεκτικότερη επιλογή των αιµοδοτών, τα κρούσµατα ηπατίτιδας Β µειωθήκαν. Έπειτα, όµως, µια καινούργια και ενίοτε θανατηφόρα µορφή του ιού - η ηπατίτιδα C- άρχισε να προξενεί µεγάλες απώλειες. Υπολογίζεται ότι τέσσερα εκατοµµύρια Αµερικανοί προσβληθήκαν από αυτόν τον ιό, αρκετές εκατοντάδες από αυτούς από µεταγγίσεις αίµατος. 3,4

21 21 Οµολογουµένως, τα αυστηρά τεστ µείωσαν τελικά τη διάδοση της ηπατίτιδας C. Ωστόσο, ορισµένοι φοβούνται ότι θα εµφανιστούν καινούργιοι κίνδυνοι, οποίοι δεν θα γίνουν αντιληπτοί, παρά µόνο όταν θα είναι πολύ αργά. 3 Στη δεκαετία του 1980, διαπιστώθηκε ότι το αίµα µπορεί να είναι µολυσµένο από τον ιό HIV, κοινώς AIDS. Αρχικά, οι υπεύθυνοι των τραπεζών αίµατος δεν ήθελαν να παραδεχτούν, ότι τα αποθέµατα τους θα µπορούσαν να είναι µολυσµένα. 3 Κατά τη διάρκεια του χρόνου τα ποσοστά θνησιµότητας από τη µόλυνση του ιού του AIDS ανεβήκαν σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες και ακόµη πιο υψηλά ήταν και είναι σε χώρες της Αφρικής. Σήµερα, λόγω των βελτιωµένων τεστ, η µετάδοση του ιού µέσω των µεταγγίσεων αίµατος είναι σπάνια στα αναπτυγµένα κράτη. Ωστόσο, η µετάδοση αυτού του ιού εξακολουθεί να αποτελεί πρόβληµα στα αναπτυσσόµενα κράτη, στα οποία τα τεστ δεν εφαρµόζονται. 1,3 1.4 ιαµοιρασµένο αίµα Πολλές θρησκείες χρησιµοποίησαν το αίµα σαν µυστηριακό έµβληµα για τις αλήθειες και τις πραγµατικότητες, που οι άνθρωποι στη ζωή τους κατάκτησαν, διαµοιραστήκαν ή έχασαν. Ο θηλυκός πελεκάνος, που τρέφει τα µικρά του µε το αίµα του στήθους του, θεωρούνταν από τους αρχαίους Αιγυπτίους σύµβολο της οικογενειακής αγάπης και για το λόγο αυτό τον πελεκάνο δεν το κυνηγούσαν για θήραµα τροφής. Το µύθο το µετέφεραν από την Αφρική οι πρώτοι Χριστιανοί Πατέρες ως σύµβολο της Αγάπης του Χριστού, και από τότε επαναλαµβάνεται στα βιβλία ζωολογίας, στην ποίηση, στη Χριστιανική τέχνη και διακοσµητική. Σήµερα, ο πελεκάνος χρησιµοποιείται συχνά από οργανώσεις των αιµοδοτών για σήµα τους. Στην πραγµατικότητα η µητέρα πελεκάνα τρέφει τα µικρά της µε ξερασµένη τροφή, σπρώχνοντας το ράµφος τους µέσα στο σάκο της. Μερικά είδη πελεκάνων έχουν ράµφος µε κόκκινη µύτη, και η µητέρα, καθώς πιέζει το ράµφος της πάνω στο στήθος της για να βγάλει τη τροφή, µπορεί να έδωσε αφορµή στην γέννησή του µύθου, ότι τρέφει τα µικρά της µε το αίµα της. Η αντίληψη για διαµοιραζόµενες ουσίες είναι σωστή, έστω και αν η συγκεκριµένη ζωολογική παρατήρηση δεν είναι. 1, 6 Μέχρι πριν δυο γενιές, όσοι έδιναν αίµα εθελοντικά, χωρίς αµοιβή θεωρούνταν ήρωες και ηρωίδες. Σήµερα, δεν είναι τίποτα παραπάνω από ότι εκατοµµύρια πολιτισµένων ανθρώπων, οι οποίοι µε τρόπο σεµνό, αλλά που δραµατοποιείται από το συµβολισµό που γεννά, υφίσταται εθελούσια κάποια ενόχληση και ελαφρά στεναχώρια προς όφελος άλλων. 1

22 22 Θα πρέπει να γίνει µνεία στους µάρτυρες του Ιεχωβά, οι οποίοι δεν επιθυµούν τη µετάγγιση αίµατος είτε στους ιδίους είτε σε µέλη της οικογένειας τους και σε συγγενείς τους ακόµη και σε περιπτώσεις που κινδυνεύει άµεσα η υγεία τους, φέρνοντας έτσι σε δύσκολη θέση το ιατρικό και νοσηλευτικό προσωπικό για τις ενέργειες που θα ακολουθηθούν. Είναι κάτι που τους το απαγορεύει το δόγµα τους, θεωρώντας τη µετάγγιση αίµατος «µόλυνση» της ιδίας της ψυχής και του χαρακτήρα και µεγάλη αµαρτία Στοιχεία ιστορίας αιµοδοσίας και µετάγγισης στην Ελλάδα Η ιστορία της αιµοδοσίας στην Ελλάδα περιλαµβάνει τρεις περιόδους, όπως χαρακτηριστικά περιγράφει ένας εκ των πρωτεργατών, ο Ιπποκράτης Τσεβρένης. Η πρώτη περίοδος αρχίζει πριν από το Β Παγκόσµιο Πόλεµο, από στελέχη του Ελληνικού Ερυθρού Σταυρού, τον καθηγητή Μαθιό Μακά και τον Μικέ Παιδούση. Σύµφωνα µε έρευνα του Μικέ Παιδούση (που έχει αφήσει αξιόλογο συγγραφικό έργο γύρω από την ιστορία της αιµοδοσίας) κατά τους Βαλκανικούς πολέµους και τον Α Παγκόσµιο Πόλεµο δεν πραγµατοποιήθηκαν 2, 5, 7 µεταγγίσεις αίµατος στην Ελλάδα. Ο πρώτος που έκανε µετάγγιση στην Ελλάδα ήταν ο καθηγητής Σπύρος Οικονόµου στη πολυκλινική Αθηνών το 1916 και Για τη πρώτη του µετάγγιση πήρε αίµα από το βοηθό του ιατρό Μιχάλη Πατρικαλάκη. Έπειτα, το 1931 ο Ι. Κ. Καλαϊτζής ανακοίνωσε 22 µεταγγίσεις, που έγιναν στο Νοσοκοµείο Ευαγγελισµός µε τη συσκευή Checker. Το 1932 έγιναν µεταγγίσεις αίµατος από το καθηγητή Μαρίνο Γερουλάκο στο ηµοτικό Νοσοκοµείο, ενώ το 1938 ο Νικόλαος Πέτσας εφάρµοσε µετάγγιση απινιδωθέντος αίµατος. Μέχρι το 1938 έγιναν περίπου 1935 µεταγγίσεις αίµατος στην Ελλάδα µε άµεση και έµµεση µέθοδο, χωρίς συντήρηση του αίµατος. 2, 5, 7. Με την άµεση µέθοδο ο αιµοδότης, στον οποίο γινόταν αποκάλυψη φλέβας, βρισκόταν κοντά στον ασθενή και το αίµα µεταγγιζόταν αµέσως µε τη βοήθεια συσκευής checker, beck ή juke. Με την έµµεση µέθοδο, το αίµα του αιµοδότη, που και πάλι χρειαζόταν να βρίσκεται κοντά στον ασθενή, λαµβανόταν µέσα σε κύλινδρο µε κιτρικό νάτριο και το µετάγγιζαν στον ασθενή µε σύριγγες. Όταν άρχισε να εφαρµόζεται η συντήρηση σε ψυγείο, η προπαρασκευαστική εργασία ήταν ιδιαίτερα κοπιαστική, το αίµα λαµβανόταν σε σύριγγες των 60 ml, που περιείχαν κιτρικό και γλυκόζη και συντηρούνταν στο ψυγείο. 2, 5

ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΚΑΤΑ ΤΗ ΙΑ ΙΚΑΣΙΑ ΤΩΝ ΜΕΤΑΓΓΙΣΕΩΝ ΑΙΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΩΝ

ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΚΑΤΑ ΤΗ ΙΑ ΙΚΑΣΙΑ ΤΩΝ ΜΕΤΑΓΓΙΣΕΩΝ ΑΙΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΩΝ 1 ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΚΑΤΑ ΤΗ ΙΑ ΙΚΑΣΙΑ ΤΩΝ ΜΕΤΑΓΓΙΣΕΩΝ ΑΙΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΩΝ Καραβασιλειάδου Σαββατώ, Καθηγήτρια (Επιβλέπουσα) 2 3 ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΕΠΕΞΗΓΗΣΕΙΣ ΟΡΩΝ-ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΩΝ 8 ΠΡΟΛΟΓΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

3. Με ποιο άλλο σύστημα είναι συνδεδεμένο το κυκλοφορικό σύστημα;

3. Με ποιο άλλο σύστημα είναι συνδεδεμένο το κυκλοφορικό σύστημα; ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΟ 3 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ «ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ» ΕΙΣΑΓΩΓΗ Α. ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΜΕΣΑ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ 1. Ποιος είναι ο ρόλος του κυκλοφορικού συστήματος;...... 2. Το κυκλοφορικό σύστημα αποτελείται από: i 3.

Διαβάστε περισσότερα

Νεογνικές και παιδιατρικές μεταγγίσεις. Ελισάβετ Γεωργίου Αιματολόγος, Επίμ. Β Αιματολογικό Τμήμα Γ. Ν. Παπαγεωργίου

Νεογνικές και παιδιατρικές μεταγγίσεις. Ελισάβετ Γεωργίου Αιματολόγος, Επίμ. Β Αιματολογικό Τμήμα Γ. Ν. Παπαγεωργίου Νεογνικές και παιδιατρικές μεταγγίσεις Ελισάβετ Γεωργίου Αιματολόγος, Επίμ. Β Αιματολογικό Τμήμα Γ. Ν. Παπαγεωργίου Μεταγγίσεις σε νεογνά και παιδιά Μεταγγίσεις στον νεογνικό πληθυσμό Μεταγγίσεις στον

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΕΠΑΛ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΙΜΑΤΟΛΟΓΙΑ

ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΕΠΑΛ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΙΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΕΠΑΛ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΙΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΠΑΝΕΛΛΑ ΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑ Α Α ) ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙ ΙΚΟΤΗΤΑΣ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογία Α Λυκείου Κεφ. 3. Κυκλοφορικό Σύστημα. Καρδιά Αιμοφόρα αγγεία Η κυκλοφορία του αίματος Αίμα

Βιολογία Α Λυκείου Κεφ. 3. Κυκλοφορικό Σύστημα. Καρδιά Αιμοφόρα αγγεία Η κυκλοφορία του αίματος Αίμα Βιολογία Α Λυκείου Κεφ. 3 Κυκλοφορικό Σύστημα Καρδιά Αιμοφόρα αγγεία Η κυκλοφορία του αίματος Αίμα Η μεταφορά των θρεπτικών ουσιών στα κύτταρα και των ιστών και η απομάκρυνση από αυτά των άχρηστων γίνεται

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 4ο Αίµα. στην άµυνα του οργανισµού (µε τα λευκά αιµοσφαίρια και τα αντισώµατα) και. Τεχνητή. Φυσική

Κεφάλαιο 4ο Αίµα. στην άµυνα του οργανισµού (µε τα λευκά αιµοσφαίρια και τα αντισώµατα) και. Τεχνητή. Φυσική Κεφάλαιο 4ο Αίµα 4.1 Γενικά Το αίµα έχει όγκο περίπου 5 λίτρα. Αποτελείται από το πλάσµα (55%), το οποίο είναι νερό και µέσα του βίσκονται διαλυµένες πρωτεϊνες, ορµόνες, άλατα και άλλες θρεπτικές ουσίες

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ OΣΤΕΟΛΟΓΙΑ ΜΥΟΛΟΓΙΑ

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ OΣΤΕΟΛΟΓΙΑ ΜΥΟΛΟΓΙΑ OΣΤΕΟΛΟΓΙΑ Η οστεολογία είναι η µελέτη των οστών. Οστά είναι σκληρά όργανα που σχηµατίζονται από οστίτη ιστό. Τα οστά συνδέονται µεταξύ τους µε τις αρθρώσεις και σχηµατίζουν το σκελετό του ανθρώπου. Ο

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 4 ο ΑΙΜΑ ΜΑΡΙΑ ΣΗΦΑΚΗ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΝΑΤΟΜΙΑΣ - ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΙΙ 1

Κεφάλαιο 4 ο ΑΙΜΑ ΜΑΡΙΑ ΣΗΦΑΚΗ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΝΑΤΟΜΙΑΣ - ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΙΙ 1 Κεφάλαιο 4 ο ΑΙΜΑ ΜΑΡΙΑ ΣΗΦΑΚΗ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΝΑΤΟΜΙΑΣ - ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΙΙ 1 Το αίμα Έχει όγκο περίπου 5 λίτρα Αποτελείται από Πλάσμα (55%) Είναι νερό και διαλυμένες ουσίες Πρωτεΐνες Ορμόνες Άλατα Άλλες θρεπτικές

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΕΛΟΝΤΙΚΗ ΑΙΜΟΔΟΣΙΑ. Ευάγγελος Αγγελακόπουλος. Επισκέπτης Υγείας Γ.Ν.Α Ευαγγελισμός Αιμοδοσία

ΕΘΕΛΟΝΤΙΚΗ ΑΙΜΟΔΟΣΙΑ. Ευάγγελος Αγγελακόπουλος. Επισκέπτης Υγείας Γ.Ν.Α Ευαγγελισμός Αιμοδοσία ΕΘΕΛΟΝΤΙΚΗ ΑΙΜΟΔΟΣΙΑ Ευάγγελος Αγγελακόπουλος Επισκέπτης Υγείας Γ.Ν.Α Ευαγγελισμός Αιμοδοσία Ορισμός της Αιμοδοσίας Αιμοδοσία είναι η υπηρεσία που έχει σαν στόχο τη συλλογή αίματος από υγιή πληθυσμό με

Διαβάστε περισσότερα

Νεογνικές και παιδιατρικές μεταγγίσεις

Νεογνικές και παιδιατρικές μεταγγίσεις Νεογνικές και παιδιατρικές μεταγγίσεις Ελισάβετ Γεωργίου Αιματολόγος Αιματολογικό Τμήμα Γ. Ν. Παπαγεωργίου Ακαδημία Αιμοδοσίας, Ιούνιος 2014 Μεταγγίσεις σε νεογνά και παιδιά Μεταγγίσεις στον νεογνικό πληθυσμό

Διαβάστε περισσότερα

Παναγιώτα Κουτσογιάννη Αιµατολόγος ΝΥ Αιµοδοσίας Γ.Ν.Α. «Ο Ευαγγελισµός»

Παναγιώτα Κουτσογιάννη Αιµατολόγος ΝΥ Αιµοδοσίας Γ.Ν.Α. «Ο Ευαγγελισµός» ΑΙΜΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΕ ΜΑΚ ΜΕ ΜΙΚΤΗ ΑΣΥΜΒΑΤΟΤΗΤΑ ΑΒΟ Παναγιώτα Κουτσογιάννη Αιµατολόγος ΝΥ Αιµοδοσίας Γ.Ν.Α. «Ο Ευαγγελισµός» ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΑΙΜΟΠΟΙΗΤΙΚΩΝ ΚΥΤΤΑΡΩΝ (ΜΑΚ) Αποδεκτή θεραπεία για ασθενείς µε: συγγενείς

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΕΛΟΝΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΑΙΜΟΔΟΣΙΑ. 2o ΕΠΑΛ ΑΜΑΛΙΑΔΑΣ 2012-2013

ΕΘΕΛΟΝΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΑΙΜΟΔΟΣΙΑ. 2o ΕΠΑΛ ΑΜΑΛΙΑΔΑΣ 2012-2013 ΕΘΕΛΟΝΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΑΙΜΟΔΟΣΙΑ 2o ΕΠΑΛ ΑΜΑΛΙΑΔΑΣ 2012-2013 2 ο ΕΠΑΛ ΑΜΑΛΙΑΔΑΣ 2012-2013 ΣΥΜΜΕΤΕΧΟΝΤΕΣ ΜΑΘΗΤΕΣ FANTASTIC 3 ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΑΤΣΑΝΤΩΝΗΣ ΔΑΦΝΗ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΔΗΜΗΤΡΑ ΑΓΓΕΛΗ-ΒΑΓΓΕΛΗ ΕΘΕΛΟΝΤΕΣ ΣΤΡΟΥΜΦ ΗΛΙΑΝΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΑΙΜΑΤΟΣ-ΑΠΟ ΤΗ ΣΥΛΛΟΓΗ ΕΩΣ ΤΗΝ ΜΕΤΑΓΓΙΣΗ

ΘΕΜΑ: ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΑΙΜΑΤΟΣ-ΑΠΟ ΤΗ ΣΥΛΛΟΓΗ ΕΩΣ ΤΗΝ ΜΕΤΑΓΓΙΣΗ ΘΕΜΑ: ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΑΙΜΑΤΟΣ-ΑΠΟ ΤΗ ΣΥΛΛΟΓΗ ΕΩΣ ΤΗΝ ΜΕΤΑΓΓΙΣΗ ΜΙΛΟΡΟΛΑ ΚΛΕΟΝΙΚΗ,ΝΟΣΗΛΕΥΤΡΙΑ ΤΕ ΘΕΟΔΩΡΑΚΟΠΟΥΛΟΥ ΑΝΔΡΙΑΝΑ,ΝΟΣΗΛΕΥΤΡΙΑ ΤΕ ΚΟΝΤΟΥ ΒΑΣΙΛΙΚΗ, ΝΟΣΗΛΕΥΤΡΙΑ ΤΕ ΤΙΚΑ ΧΡΙΣΤΙΝΑ,ΠΡΟΙΣΤΑΜΕΝΗ ΑΙΜΟΔΟΣΙΑΣ ΠΓΝΑΙ.

Διαβάστε περισσότερα

Γ ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΠΑ.Λ ΜΑΘΗΜΑ ΕΙ ΙΚΟΤΗΤΑΣ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΙΜΑΤΟΛΟΓΙΑΣ - ΑΙΜΑΤΟ ΟΣΙΑΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ÅÐÉËÏÃÇ

Γ ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΠΑ.Λ ΜΑΘΗΜΑ ΕΙ ΙΚΟΤΗΤΑΣ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΙΜΑΤΟΛΟΓΙΑΣ - ΑΙΜΑΤΟ ΟΣΙΑΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ÅÐÉËÏÃÇ 1 Γ ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΠΑ.Λ ΜΑΘΗΜΑ ΕΙ ΙΚΟΤΗΤΑΣ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΙΜΑΤΟΛΟΓΙΑΣ - ΑΙΜΑΤΟ ΟΣΙΑΣ ΘΕΜΑ 1 ο Α. Σελ.65, Αιµατολογία Αιµοδοσία Ι ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Τα µεγάλα µονοκύτταρα ή µονοπύρηνα αποτελούν τα φαγοκύτταρα του οργανισµού,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ΑΝΟΣΟΑΙΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΑΜΕΣΗ COOMBS

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ΑΝΟΣΟΑΙΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΑΜΕΣΗ COOMBS ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ΑΝΟΣΟΑΙΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΑΜΕΣΗ COOMBS ΑΜΕΣΗ COOMBS Θεμελιώδες γνώρισμα του κάθε οργανισμού είναι ότι αναγνωρίζει τα κύτταρα των άλλων οργανισμών ως ξένα Αντιδρά με σκοπό την καταστροφή ΑΝΟΣΟΑΙΜΑΤΟΛΟΓΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία στο μάθημα της βιολογίας υπεύθυνη καθηγήτρια : Ζαρφτσιάν Μαρία Ελένη

Εργασία στο μάθημα της βιολογίας υπεύθυνη καθηγήτρια : Ζαρφτσιάν Μαρία Ελένη Εργασία στο μάθημα της βιολογίας υπεύθυνη καθηγήτρια : Ζαρφτσιάν Μαρία Ελένη Εισαγωγή: Το κυκλοφορικό είναι από τα πιο σημαντικά αλλά και από τα πιο ευαίσθητα συστήματα του οργανισμού μας. Τα προβλήματα

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΑΔΕΣ ΑΙΜΑΤΟΣ ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΜΟΡΙΑΚΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΓΕΝΕΤΙΚΗΣ. Εργαστηριακό Μάθημα ΙΙ-Εαρινό εξάμηνο

ΟΜΑΔΕΣ ΑΙΜΑΤΟΣ ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΜΟΡΙΑΚΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΓΕΝΕΤΙΚΗΣ. Εργαστηριακό Μάθημα ΙΙ-Εαρινό εξάμηνο ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΜΟΡΙΑΚΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΓΕΝΕΤΙΚΗΣ ΟΜΑΔΕΣ ΑΙΜΑΤΟΣ Εργαστηριακό Μάθημα ΙΙ-Εαρινό εξάμηνο 2016-17 Α Έτος Δρ. Χρύσα Μεταλλινού Τι είναι το Αίμα; Το αίμα είναι ένας εξειδικευμένος

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ 1ο 1. Ποιος είναι ο ρόλος των ερυθρών κυττάρων του αίματος; α. μεταφέρουν οξυγόνο σε όλο το σώμα β. μεταφέρουν θρεπτικά συστατικά, άλατα, ορμόνες και πρωτεΐνες γ. μεταφέρουν

Διαβάστε περισσότερα

Αιμοδοσία, Μύθοι και Πραγματικότητες

Αιμοδοσία, Μύθοι και Πραγματικότητες ΜΥΘΟΣ 1ος «Τι πήγες κι έδωσες αίμα; Κανόνισε να σου συμβεί τίποτε καμία μέρα, εγώ, πάντως δεν εμπιστεύομαι κανέναν όσον αφορά την υγεία μου» Η ασφάλεια και η υγεία του δότη είναι απόλυτα εξασφαλισμένες.

Διαβάστε περισσότερα

Αιμοδοσία: χορήγηση αίματος παραγώγων με μετάγγιση και η όλη οργάνωση που ασχολείται με τη λήψη, έλεγχο, συντήρηση και διάθεση αίματος Ως

Αιμοδοσία: χορήγηση αίματος παραγώγων με μετάγγιση και η όλη οργάνωση που ασχολείται με τη λήψη, έλεγχο, συντήρηση και διάθεση αίματος Ως Αιμοδοσία: χορήγηση αίματος παραγώγων με μετάγγιση και η όλη οργάνωση που ασχολείται με τη λήψη, έλεγχο, συντήρηση και διάθεση αίματος Ως επιστημονικός τομέας ιδιαίτερος κλάδος της αιματολογίας με εκρηκτική

Διαβάστε περισσότερα

αίματος κατά τη μετάγγιση Η ιστορία της μετάγγισης ενήργησε μετάγγιση από άνθρωπο σε άνθρωπο. αίματος με το σύστημα ΑΒΟ της συμβατότητας

αίματος κατά τη μετάγγιση Η ιστορία της μετάγγισης ενήργησε μετάγγιση από άνθρωπο σε άνθρωπο. αίματος με το σύστημα ΑΒΟ της συμβατότητας Αίμα Παράγωγα αίματος και νοσηλευτικές ευθύνες κατά τη μετάγγιση Η ιστορία της μετάγγισης αίματος Μυθικά χρόνια το αίμα προκαλούσε δέος και φόβο Σταθμοί στην ιστορία της αιμοδοσίας ήταν 1790 ο James Blundell

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ νεφρά νεφρών Η υψηλή αρτηριακή πίεση (υπέρταση) είναι ένα από τα δύο κύρια αίτια χρόνιας νεφρικής νόσου παγκοσμίως (το άλλο είναι ο διαβήτης). Επίσης, τα νεφρά έχουν βασικό ρόλο στη

Διαβάστε περισσότερα

Εθελοντική Αιμοδοσία κάθε δωρεά αίματ Γίν ε ήρωας μπορεί να σώ δώσε αίμα! σει 3 ζωές

Εθελοντική Αιμοδοσία κάθε δωρεά αίματ Γίν ε ήρωας μπορεί να σώ δώσε αίμα! σει 3 ζωές Εθελοντική Αιμοδοσία κάθε δωρεά Γίνε αίματος ήρωας μπορεί δώσε να αίμα! σώσει 3 ζωές Πρόγραμμα αγωγής υγείας 1 ου ΕΠΑΛ ΓΑΛΑΤΣΙΟΥ «ΕΘΕΛΟΝΤΙΚΗ ΑΙΜΟΔΟΣΙΑ» Αφίσα 3 ης Εθελοντικής Αιμοδοσίας 11 Αφίσα 4 ης Εθελοντικής

Διαβάστε περισσότερα

1. Για αύξηση του όγκου αίματος. 3. Για αναπλήρωση παραγόντων πήξης 4. Για αναπλήρωση λευκωματίνης

1. Για αύξηση του όγκου αίματος. 3. Για αναπλήρωση παραγόντων πήξης 4. Για αναπλήρωση λευκωματίνης Διαδραστική Συνεδρία εφ όλης της ύλης Ελισάβετ Γρουζή, Μαρία Γκανίδου Γιατί μεταγγίζουμε συμπυκνωμένα ερυθρά; 1. Για αύξηση του όγκου αίματος 2. Για μεταφορά οξυγόνου στους ιστούς 3. Για αναπλήρωση παραγόντων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Θέμα: ΜΙΚΡΟΣΚΟΠΙΚΗ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΗ ΜΟΝΙΜΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΟΣ ΑΙΜΑΤΟΣ (άσκηση 4 του εργαστηριακού οδηγού) Μέσος χρόνος πειράματος:

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ καρδιά, αιμοφόρα αγγεία, αίμα

ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ καρδιά, αιμοφόρα αγγεία, αίμα 2 Ο ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΧΑΛΑΝΔΡΙΟΥ Α ΤΑΞΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ καρδιά, αιμοφόρα αγγεία, αίμα Δ. Αρζουμανίδου ΚΑΡΔΙΑ το κύριο όργανο του κυκλοφορικού συστήματος βρίσκεται ανάμεσα στους δυο πνεύμονες έχει

Διαβάστε περισσότερα

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΜΗΤΑΛΑΣ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΜΗΤΑΛΑΣ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1.3 : ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΑΜΥΝΑΣ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΑΝΟΣΙΑΣ ΘΕΜΑ 1 Χαρακτηρίστε τις προτάσεις ως σωστές ή λανθασµένες. 1. Οι βλεννογόνοι

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓ.ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2013-2014 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2014

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓ.ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2013-2014 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓ.ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2013-2014 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΜΑΘΗΜΑ:ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ:3.6.2014 ΤΑΞΗ: Γ ΧΡΟΝΟΣ:1.30 ΑΡΙΘΜΟΣ ΣΕΛΙΔΩΝ:10 ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ:. ΤΜΗΜΑ:. ΑΡ:... ΒΑΘΜΟΣ:...

Διαβάστε περισσότερα

ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015

ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΧ. ΜΑΚΑΡΙΟΥ Γ - ΠΛΑΤΥ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2014-2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ-ΧΗΜΕΙΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 12/6/2015 ΒΑΘΜΟΣ ΒΑΘΜΟΣ:... ΤΑΞΗ: Γ Αριθμητικά.. ΧΡΟΝΟΣ: 2 ώρες Ολογράφως:...

Διαβάστε περισσότερα

Κυκλοφορικό σύστημα. Από μαθητές και μαθήτριες του Στ 1

Κυκλοφορικό σύστημα. Από μαθητές και μαθήτριες του Στ 1 Κυκλοφορικό σύστημα Από μαθητές και μαθήτριες του Στ 1 Η καρδία Χτύπα 2 δισεκατομμύρια φορές σε όλη μας τη ζωή. Βρίσκεται στο θώρακα, κέντρο προς αριστερά. Έχει το μέγεθος μιας γροθιάς. Αλεξάνδρα, Αναστασία,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΚΑΤΑ ΤΗ ΙΑ ΙΚΑΣΙΑ ΤΩΝ ΜΕΤΑΓΓΙΣΕΩΝ ΑΙΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΩΝ»

ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΚΑΤΑ ΤΗ ΙΑ ΙΚΑΣΙΑ ΤΩΝ ΜΕΤΑΓΓΙΣΕΩΝ ΑΙΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΩΝ» ΣΕΥΠ Α.Τ.Ε.Ι. ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΉΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ «ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΚΑΤΑ ΤΗ ΙΑ ΙΚΑΣΙΑ ΤΩΝ ΜΕΤΑΓΓΙΣΕΩΝ ΑΙΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΩΝ» ΕΙΣΗΓΗΣΗ: Κα Καραβασιλειάδου Σαββατώ ΣΠΟΥ ΑΣΤΗΣ: Μοσχίδης

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΑΝΘΡΩΠΟΥ Μάθημα 7 Το κυκλοφορικό μας σύστημα

ΒΑΣΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΑΝΘΡΩΠΟΥ Μάθημα 7 Το κυκλοφορικό μας σύστημα jk ΒΑΣΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΑΝΘΡΩΠΟΥ Μάθημα 7 Το κυκλοφορικό μας σύστημα Εισαγωγή στο Κυκλοφορικό μας Σύστημα (ΚΣ) Το ΚΣ αποτελείται από - τα αιμοφόρα αγγεία την καρδιά Αέρας που εισπνέουμε Αέρας που εκπνέουμε

Διαβάστε περισσότερα

Επίλυση προβλημάτων ασυμβατότητας. Νίκη Βγόντζα

Επίλυση προβλημάτων ασυμβατότητας. Νίκη Βγόντζα Επίλυση προβλημάτων ασυμβατότητας Νίκη Βγόντζα Βασικά στάδια ελέγχου συμβατότητας του αίματος μεταξύ δότη και λήπτη 1.Αίτηση αίματος (παραπεμπτικό) και δείγμα ασθενή 2.Ομάδα ABO,RhD στο δείγμα του ασθενή

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΒΔΟΜΟ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΒΔΟΜΟ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ www.cyprusbiology.com 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΒΔΟΜΟ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ 2016 ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ 2 Χρησιμότητα κυκλοφορικού συστήματος 1. Μεταφορά O 2 και θρεπτικών συστατικών στους ιστούς 2. Απομάκρυνση CO 2 και

Διαβάστε περισσότερα

προπαρασκευή για Α.Ε.Ι. & Τ.Ε.Ι.

προπαρασκευή για Α.Ε.Ι. & Τ.Ε.Ι. σύγχρονο Φάσµα & Group προπαρασκευή για Α.Ε.Ι. & Τ.Ε.Ι. μαθητικό φροντιστήριο Γραβιάς 85 ΚΗΠΟΥΠΟΛΗ 210 50 51 557 210 50 56 296 25ης Μαρτίου 111 ΠΕΤΡΟΥΠΟΛΗ 210 50 20 990 210 50 27 990 25ης Μαρτίου 74 ΠΕΤΡΟΥΠΟΛΗ

Διαβάστε περισσότερα

Γνωρίζετε για το αίμα σας

Γνωρίζετε για το αίμα σας Σκοπός του φυλλαδίου δεν είναι να αντικαταστήσει τις συμβουλές του γιατρού σας, ο οποίος σας εξέτασε και διέγνωσε την πάθησή σας. Μη διστάσετε να ρωτήσετε το γιατρό ή νοσηλευτή σας για ο,τιδήποτε που τυγχάνει

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΑΔΙΠΠΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ:

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΑΔΙΠΠΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΑΔΙΠΠΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2014-2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΒΑΘ.:... ΟΛΟΓΡ.:... ΥΠΟΓΡ.:... ΤΑΞΗ: Γ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 12-06-2015 ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΣΥΝΟΛΙΚΟΣ ΧΡΟΝΟΣ: 2 ΩΡΕΣ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ:...

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΑ (ΦΥΣΙΚΗ-ΧΗΜΕΙΑ/ΒΙΟΛΟΓΙΑ ) ΣΥΝΟΛΙΚΟΣ ΧΡΟΝΟΣ: 1.30 (ΩΡΕΣ 90 λεπτά) ΠΡΟΣΟΧΗ

ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΑ (ΦΥΣΙΚΗ-ΧΗΜΕΙΑ/ΒΙΟΛΟΓΙΑ ) ΣΥΝΟΛΙΚΟΣ ΧΡΟΝΟΣ: 1.30 (ΩΡΕΣ 90 λεπτά) ΠΡΟΣΟΧΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΚΡΟΠΟΛΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2016-17 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2017 ΒΑΘ.:... /25 ΟΛΟΓΡ.:.. ΥΠΟΓΡ.:. ΤΑΞΗ: Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 26.6.2017 ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΑ (ΦΥΣΙΚΗ-ΧΗΜΕΙΑ/ΒΙΟΛΟΓΙΑ ) ΣΥΝΟΛΙΚΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΩΣ ΕΠΙΔΡΑ Η ΑΣΚΗΣΗ ΣΤΑ ΔΙΑΦΟΡΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ

ΠΩΣ ΕΠΙΔΡΑ Η ΑΣΚΗΣΗ ΣΤΑ ΔΙΑΦΟΡΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ ΠΩΣ ΕΠΙΔΡΑ Η ΑΣΚΗΣΗ ΣΤΑ ΔΙΑΦΟΡΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ Η άσκηση, επιφέρει ευεργετικά αποτελέσματα στα διάφορα συστήματα του οργανισμού. Τα αποτελέσματα αυτά ενδέχεται να είναι παροδικά ή μόνιμα ανάλογα

Διαβάστε περισσότερα

21 Μαΐου Εθελοντική αιμοδοσία. τελείως ακίνδυνη σε είσαι ετών, δώσε άφοβα αίμα

21 Μαΐου Εθελοντική αιμοδοσία. τελείως ακίνδυνη σε είσαι ετών, δώσε άφοβα αίμα Εθελοντική αιμοδοσία 21 Μαΐου 2015 Κανένα φάρμακο δεν υποκαθιστά το αίμα που χρειάζονται οι ασθενείς τελείως ακίνδυνη σε 5-10 είσαι 18-62 ετών, δώσε άφοβα αίμα Εθελοντική αιμοδοσία Για μερικούς ανθρώπους

Διαβάστε περισσότερα

ΛΑΝΙΤΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ:

ΛΑΝΙΤΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: ΛΑΝΙΤΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2014-2015 ΒΑΘ.:... ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΟΛΟΓΡ.:... ΥΠΟΓΡ.:... ΤΑΞΗ: Γ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 05-06-2015 ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ - ΧΗΜΕΙΑ ΣΥΝΟΛΟ ΜΟΝΑΔΩΝ: 40 ΣΥΝΟΛΙΚΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2014

ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΧ. ΜΑΚΑΡΙΟΥ Γ - ΠΛΑΤΥ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 0-0 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 0 ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ-ΧΗΜΕΙΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 0/6/0 ΒΑΘΜΟΣ ΒΑΘΜΟΣ:... ΤΑΞΗ: Γ Αριθμητικά.. ΧΡΟΝΟΣ: ώρες Ολογράφως:... Υπ.

Διαβάστε περισσότερα

Η ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΡ ΙA ΚΑΙ Η ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΗΣ

Η ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΡ ΙA ΚΑΙ Η ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΗΣ Η ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΡ ΙA ΚΑΙ Η ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΗΣ 1 Η φυσιολογική καρδιά είναι µία πολύ δυνατή αντλία φτιαγµένη από µυϊκό ιστό, που λειτουργεί εντατικά και συνεχώς. Έχει περίπου τις διαστάσεις µιας ανθρώπινης

Διαβάστε περισσότερα

Πεπτικός σωλήνας Κύρια λειτουργία του είναι η εξασφάλιση του διαρκούς ανεφοδιασμού του οργανισμού με νερό, ηλεκτρολύτες και θρεπτικά συστατικά.

Πεπτικός σωλήνας Κύρια λειτουργία του είναι η εξασφάλιση του διαρκούς ανεφοδιασμού του οργανισμού με νερό, ηλεκτρολύτες και θρεπτικά συστατικά. Πεπτικός σωλήνας Κύρια λειτουργία του είναι η εξασφάλιση του διαρκούς ανεφοδιασμού του οργανισμού με νερό, ηλεκτρολύτες και θρεπτικά συστατικά. Στον πεπτικό σωλήνα πραγματοποιείται ο τεμαχισμός της τροφής

Διαβάστε περισσότερα

4. ΛΕΜΦΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ. περιλαμβάνονται ο σπλήνας και ο θύμος αδένας (εικ.4.1). Το λεμφικό σύστημα είναι πολύ σημαντικό γιατί:

4. ΛΕΜΦΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ. περιλαμβάνονται ο σπλήνας και ο θύμος αδένας (εικ.4.1). Το λεμφικό σύστημα είναι πολύ σημαντικό γιατί: ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 4. ΛΕΜΦΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Το λεμφικό σύστημα αποτελείται από τα λεμφαγγεία, τη λέμφο και τους λεμφαδένες. Οι λεμφαδένες είναι δομές που αποτελούνται από εξειδικευμένη μορφή συνδετικού ιστού, το λεμφικό

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη μετάγγιση αίματος και παραγώγων. Α. Μούγιου Αιματολόγος ΠΓΝΠ

Εισαγωγή στη μετάγγιση αίματος και παραγώγων. Α. Μούγιου Αιματολόγος ΠΓΝΠ Εισαγωγή στη μετάγγιση αίματος και παραγώγων Α. Μούγιου Αιματολόγος ΠΓΝΠ 24-02-2016 Σκοπός των Υπηρεσιών Αιμοδοσίας: Η επάρκεια και ασφάλεια του αίματος Προσέλκυση εθελοντών, με αλτρουιστικά κίνητρα Αγωγή

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΚΑΘΟΛΙΚΗΣ ΛΕΜΕΣΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Ονοματεπώνυμο:... Τμήμα:...

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΚΑΘΟΛΙΚΗΣ ΛΕΜΕΣΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Ονοματεπώνυμο:... Τμήμα:... ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΚΑΘΟΛΙΚΗΣ ΛΕΜΕΣΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2014-2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 08/06/ 2015 ΧΡΟΝΙΚΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 2 ώρες (07:45-09:45) ΤΑΞΗ: Γ Βαθμός :... Ολογράφως

Διαβάστε περισσότερα

Μικροοργανισμοί. Οι μικροοργανισμοί διακρίνονται σε: Μύκητες Πρωτόζωα Βακτήρια Ιούς

Μικροοργανισμοί. Οι μικροοργανισμοί διακρίνονται σε: Μύκητες Πρωτόζωα Βακτήρια Ιούς Μικροοργανισμοί Οι μικροοργανισμοί διακρίνονται σε: Μύκητες Πρωτόζωα Βακτήρια Ιούς Παθογόνοι μικροοργανισμοί Παθογόνοι μικροοργανισμοί ονομάζονται οι μικροοργανισμοί που χρησιμοποιούν τον άνθρωπο ως ξενιστή

Διαβάστε περισσότερα

Η Τεχνολογία στην Ιατρική

Η Τεχνολογία στην Ιατρική Εκπαιδευτήριο TO ΠΑΓΚΡΗΤΙΟΝ Σχολικό Έτος 2007-2008 Συνθετικές εργασίες στο μάθημα Πληροφορική Τεχνολογία της Β Γυμνασίου: Όψεις της Τεχνολογίας Θέμα: Η Τεχνολογία στην Ιατρική Τμήμα: ΗΥ: Ομάδα: Β2 pc27

Διαβάστε περισσότερα

Μεταμόσχευση νεφρού Για αρχή θα αναφέρουμε την λειτουργία των νεφρών και τις επιπτώσεις στο λειτουργικό σύστημα του ανθρώπου.

Μεταμόσχευση νεφρού Για αρχή θα αναφέρουμε την λειτουργία των νεφρών και τις επιπτώσεις στο λειτουργικό σύστημα του ανθρώπου. Μεταμόσχευση νεφρού Για αρχή θα αναφέρουμε την λειτουργία των νεφρών και τις επιπτώσεις στο λειτουργικό σύστημα του ανθρώπου. Τα νεφρά είναι τα όργανα του ανθρώπινου σώματος που φιλτράρουν το αίμα και

Διαβάστε περισσότερα

στα θέματα αιμοδοσίας μεταγγισιοθεραπείας δημόσιας υγείας και επιδημιολογίας καθώςκαιστουςτομείςτηςεπικοινωνίας συμβουλευτικής, στατιστικής ανάλυσης

στα θέματα αιμοδοσίας μεταγγισιοθεραπείας δημόσιας υγείας και επιδημιολογίας καθώςκαιστουςτομείςτηςεπικοινωνίας συμβουλευτικής, στατιστικής ανάλυσης Γεώργιος Μαρτίνης στα θέματα αιμοδοσίας μεταγγισιοθεραπείας δημόσιας υγείας και επιδημιολογίας καθώςκαιστουςτομείςτηςεπικοινωνίας συμβουλευτικής, στατιστικής ανάλυσης εκπαίδευσης και οργάνωσης Πρόκειται

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΑΙΜΟΔΟΣΙΑΣ ΓΙΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΕΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΟΥΣ. Η ΑΙΜΟΔΟΣΙΑ το 2012

ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΑΙΜΟΔΟΣΙΑΣ ΓΙΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΕΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΟΥΣ. Η ΑΙΜΟΔΟΣΙΑ το 2012 ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΑΙΜΟΔΟΣΙΑΣ ΓΙΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΕΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΟΥΣ Η ΑΙΜΟΔΟΣΙΑ το 2012 ΠΑΡΑΓΩΓΑ ΑΙΜΑΤΟΣ Μορφές παραγώγων-διαδικασίες παρασκευής και συντήρησης - Έλεγχος ποιότητας Δημήτριος Μαλτέζας Επιλογή ασκού To αίμα

Διαβάστε περισσότερα

Ποιες είναι οι προϋποθέσεις που πρέπει να τηρούνται για την αποφυγή µετάδοσης ασθενειών που οφείλονται σε παθογόνους µικροοργανισµούς;

Ποιες είναι οι προϋποθέσεις που πρέπει να τηρούνται για την αποφυγή µετάδοσης ασθενειών που οφείλονται σε παθογόνους µικροοργανισµούς; ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Ποιες είναι οι προϋποθέσεις που πρέπει να τηρούνται για την αποφυγή µετάδοσης ασθενειών που οφείλονται σε παθογόνους µικροοργανισµούς; ΘΕΜΑ Β ίνεται το παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΟΥ ΔΟΜΕΤΙΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΟΥ ΔΟΜΕΤΙΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΟΥ ΔΟΜΕΤΙΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2014-2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 Μάθημα: Βιολογία - Χημεία Τάξη: Γ Ημερομηνία: 05/06/2015 Διάρκεια: 2 ώρες Ονοματεπώνυμο: Τμήμα:.. Αρ:. Βαθμός:

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΗΛΗ Α Αντιβιοτικό Αντισώματα ιντερφερόνες Τ- Τ- (αντιγόνα) κυτταροτοξικά βοηθητικά Τοξίνες Vibrio cholera

ΣΤΗΛΗ Α Αντιβιοτικό Αντισώματα ιντερφερόνες Τ- Τ- (αντιγόνα) κυτταροτοξικά βοηθητικά Τοξίνες Vibrio cholera Α1. 1. β Βιολογία ΘΕΜΑ Α γενιικής παιιδείίας 2. γ 3. γ 4. γ 5. δ Α2. ΣΤΗΛΗ Α Αντιβιοτικό Αντισώματα ιντερφερόνες Τ- Τ- (αντιγόνα) κυτταροτοξικά βοηθητικά Τοξίνες Vibrio cholera Ηπατίτιδα C + Candida albicans

Διαβάστε περισσότερα

Μετάγγιση αίματος και παραγώγων. Α. Μούγιου Αιματολόγος ΠΓΝΠ

Μετάγγιση αίματος και παραγώγων. Α. Μούγιου Αιματολόγος ΠΓΝΠ Μετάγγιση αίματος και παραγώγων Α. Μούγιου Αιματολόγος ΠΓΝΠ Ανάγκες σε μονάδες ερυθρών Το 60% του πληθυσμού θα χρειασθεί μετάγγιση αίματος ή παραγώγων σε κάποια στιγμή της ζωής του Παγκοσμίως συλλέγονται

Διαβάστε περισσότερα

Προβλήματα σχετιζόμενα με την τυποποίηση αντιγόνων Ι

Προβλήματα σχετιζόμενα με την τυποποίηση αντιγόνων Ι Β Προβλήματα Φαινότυπος Β(Α): ασθενής αντίδραση με αντι-α, έντονη αντίδραση με αντι-β, και ο ορός αντιδρά με ερυθρά Α₁. Ο αντιορός Α περιέχει τον κλώνο ΜΗΟ4? Επίκτητος Β φαινότυπος: έντονη αντίδραση με

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 1 ου ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 1 ου ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 1 ου ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ Επιλέξτε τη σωστή απάντηση: Το τρυπανόσωμα προκαλεί α. δυσεντερία β. ελονοσία γ. ασθένεια του ύπνου δ. χολέρα Τα ενδοσπόρια σχηματίζονται από β. φυτά γ. ιούς δ. πρωτόζωα Η σύφιλη

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡολοΣ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΗΣ ΑΙΜΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ

Ο ΡολοΣ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΗΣ ΑΙΜΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ Ο ΡολοΣ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΗΣ ΑΙΜΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΕΠΙΠΕΔΟ ΓΝΩΣΕΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ- Η Ελληνική Εμπειρία Ε. Πέτρακα 1, Μ. Κριτσιώτη1, Σ. Βαλσάμη 2, Ι. Καλαντζής1, Α. Τραυλού3, Ε. Γρουζή4 1 ΝΥ Αιµοδοσίας,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΠΑΝΕΛΛΑ ΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑ Α Β ) ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙ ΙΚΟΤΗΤΑΣ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΠΑΝΕΛΛΑ ΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑ Α Β ) ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙ ΙΚΟΤΗΤΑΣ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΠΑΝΕΛΛΑ ΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑ Α Α ) ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙ ΙΚΟΤΗΤΑΣ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑ Α Β ) ΕΥΤΕΡΑ 1 ΙΟΥΝΙΟΥ 2009 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΣΤΟΙΧΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΙΣΤΟΛΟΓΙΑΣ Μ. ΠΑΥΛΙ ΗΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΙΣΤΟΛΟΓΙΑΣ Μ. ΠΑΥΛΙ ΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΙΣΤΟΛΟΓΙΑΣ Μ. ΠΑΥΛΙ ΗΣ Hράκλειο, εκέμβριος 2011 ΤΥΠΟΙ ΙΣΤΩΝ 1. Eπιθηλιακός Πολυεδρικά κύτταρα που είναι πάρα πολύ στενά συνδεδεμένα και φέρουν ελάχιστη μεσοκυττάρια ουσία 2. Συνδετικός Κύτταρα

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΙΜΟΔΟΣΙΑ

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΙΜΟΔΟΣΙΑ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΙΜΟΔΟΣΙΑ Τι πρέπει να ξέρει ο υποψήφιος εθελοντής αιμοδότης: - Κάθε υγιής άνδρας ή γυναίκα 18 62 ετών, μπορεί να δίνει άφοβα αίμα 3 4 φορές το χρόνο. - Ο όγκος αίματος που προσφέρει ο

Διαβάστε περισσότερα

Νεογνικές και Παιδιατρικές μεταγγίσεις. ΑΝΝΑ ΚΙΟΥΜΗ Αιματολογικό Τμήμα Νοσ. «Παπαγεωργίου»

Νεογνικές και Παιδιατρικές μεταγγίσεις. ΑΝΝΑ ΚΙΟΥΜΗ Αιματολογικό Τμήμα Νοσ. «Παπαγεωργίου» Νεογνικές και Παιδιατρικές μεταγγίσεις ΑΝΝΑ ΚΙΟΥΜΗ Αιματολογικό Τμήμα Νοσ. «Παπαγεωργίου» Πρόσφατες μελέτες έδειξαν ότι ένα σημαντικό ποσοστό των παιδιατρικών μεταγγισμένων ασθενών έλαβαν ΜΙΑ μόνο μετάγγιση

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΣΗΛΕΙΑ ΑΣΘΕΝΟΥΣ ΜΕ HIV ΛΟΙΜΩΞΗ: ΓΝΩΣΗ, ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΕΝΑΝΤΙΑ ΣΤΟΝ ΤΡΟΜΟ ΚΑΙ ΤΟΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΑΠΟΚΛΕΙΣΜΟ

ΝΟΣΗΛΕΙΑ ΑΣΘΕΝΟΥΣ ΜΕ HIV ΛΟΙΜΩΞΗ: ΓΝΩΣΗ, ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΕΝΑΝΤΙΑ ΣΤΟΝ ΤΡΟΜΟ ΚΑΙ ΤΟΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΑΠΟΚΛΕΙΣΜΟ ΝΟΣΗΛΕΙΑ ΑΣΘΕΝΟΥΣ ΜΕ HIV ΛΟΙΜΩΞΗ: ΓΝΩΣΗ, ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΕΝΑΝΤΙΑ ΣΤΟΝ ΤΡΟΜΟ ΚΑΙ ΤΟΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΑΠΟΚΛΕΙΣΜΟ ΤΥΜΠΑ ΕΥΔΟΚΙΑ ΜΑΝΔΕΛΗ ΕΛΕΝΗ ΕΙΣΗΓΗΤΡΙΑ: Α. ΠΑΠΟΥΤΣΗ ΟΡΙΣΜΟΙ Ορισμός AIDS: Acquired Immune

Διαβάστε περισσότερα

Μεταφορά αερίων στον ανθρώπινο οργανισμό

Μεταφορά αερίων στον ανθρώπινο οργανισμό Μεταφορά αερίων στον ανθρώπινο οργανισμό Μαυροματ Χανιά 2015-2016 Οι οργανισμοί αναπνέουν. Γιατί αναπνέουμε; Σε τι μας χρησιμεύει το οξυγόνο; Ίσως σας φανεί παράξενο το γεγονός ότι η διαδικασία της αναπνοής

Διαβάστε περισσότερα

Β. ΚΑΜΙΝΕΛΛΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα).

Β. ΚΑΜΙΝΕΛΛΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα). ΒΙΟΛΟΓΙΑ Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα). Είδη οργανισμών Υπάρχουν δύο είδη οργανισμών: 1. Οι μονοκύτταροι, που ονομάζονται μικροοργανισμοί

Διαβάστε περισσότερα

μαθητικό φροντιστήριο

μαθητικό φροντιστήριο σύγχρονο Φάσμα group προπαρασκευή για μαθητικό φροντιστήριο Γραβιάς 85 ΚΗΠΟΥΠΟΛΗ 50.51.557 50.56.296 25ης Μαρτίου 74 ΠΛ.ΠΕΤΡΟΥΠΟΛΗΣ 50.50.658 50.60.845 25ης Μαρτίου 111 ΠΕΤΡΟΥΠΟΛΗ 50.27.990 50.20.990 Πρωτεσιλάου

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΦΡΑΓΜΑΤΙΚΑ ΕΛΛΕΙΜΜΑΤΑ

ΙΑΦΡΑΓΜΑΤΙΚΑ ΕΛΛΕΙΜΜΑΤΑ 7 ΙΑΦΡΑΓΜΑΤΙΚΑ ΕΛΛΕΙΜΜΑΤΑ Σε µια καρδιά που λειτουργεί φυσιολογικά, το αίµα µε χαµηλή περιεκτικότητα σε οξυγόνο ρέει από το σώµα στη δεξιά πλευρά της καρδιάς (στο δεξιό κόλπο και από εκεί στη δεξιά κοιλία).

Διαβάστε περισσότερα

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ Απαντήσεις του κριτηρίου αξιολόγησης στη βιολογία γενικής παιδείας 1 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΘΕΜΑ 1 ο Να γράψετε τον αριθμό καθεμίας από τις ημιτελείς προτάσεις 1 έως και 5, και δίπλα σε αυτόν το γράμμα που αντιστοιχεί

Διαβάστε περισσότερα

Μαρία Γκανίδου Νοσοκοµειακή Υπηρεσία Αιµοδοσίας ΓΝΘ «Γ.Παπανικολάου»

Μαρία Γκανίδου Νοσοκοµειακή Υπηρεσία Αιµοδοσίας ΓΝΘ «Γ.Παπανικολάου» Μαρία Γκανίδου Νοσοκοµειακή Υπηρεσία Αιµοδοσίας ΓΝΘ «Γ.Παπανικολάου» Αίµα + επαγρύπνηση Σκοπός της αιµοεπαγρύπνησης είναι να εντοπίζονται και να αναλύονται όλα τα δυσµενή αποτελέσµατα της µετάγγισης αίµατος

Διαβάστε περισσότερα

Προσδιορισμός ομάδας ABO - Rh στα ερυθρά

Προσδιορισμός ομάδας ABO - Rh στα ερυθρά Προσδιορισμός ομάδας ABO - Rh στα ερυθρά Οι τύποι αίματος έχουν ταξινομηθεί με διάφορους τρόπους και η ταξινόμησή τους παίζει μεγάλο ρόλο στις σωστές μεταγγίσεις αίματος. Το γνωστότερο σύστημα κατάταξης

Διαβάστε περισσότερα

Γνωρίζετε για τις μεταγγίσεις των ερυθρών αιμοσφαιρίων

Γνωρίζετε για τις μεταγγίσεις των ερυθρών αιμοσφαιρίων Σκοπός του φυλλαδίου δεν είναι να αντικαταστήσει τις συμβουλές του γιατρού σας, ο οποίος σας εξέτασε και διέγνωσε την πάθησή σας. Μη διστάσετε να ρωτήσετε το γιατρό ή νοσηλευτή σας για ο,τιδήποτε που τυγχάνει

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΟΜΑΔΑΣ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ ΘΕΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΟΜΑΔΑΣ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ ΘΕΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ 27 Μαΐου 2016 ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΟΜΑΔΑΣ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ ΘΕΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ Απαντήσεις Θεμάτων Πανελλαδικών Εξετάσεων Ημερησίων Γενικών Λυκείων (Νέο & Παλιό Σύστημα) ΘΕΜΑ Γ Γ.1 Ο χαρακτήρας της ομάδας αίματος στον άνθρωπο

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟ. 1. Το σχεδιάγραμμα δείχνει 3 διαφορετικά αιμοφόρα αγγεία, Α, Β και Γ.

ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟ. 1. Το σχεδιάγραμμα δείχνει 3 διαφορετικά αιμοφόρα αγγεία, Α, Β και Γ. ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟ 1. Το σχεδιάγραμμα δείχνει 3 διαφορετικά αιμοφόρα αγγεία, Α, Β και Γ. (α) Να ονομάσετε τα αγγεία Α και Β. (β) Πώς είναι προσαρμοσμένο το αγγείο Γ για να έχει τη δυνατότητα να δημιουργεί το

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ (ΣΤΕΝΩΣΕΙΣ) ΤΗΣ ΚΑΡ ΙΑΣ Ή ΤΩΝ ΑΓΓΕΙΩΝ

ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ (ΣΤΕΝΩΣΕΙΣ) ΤΗΣ ΚΑΡ ΙΑΣ Ή ΤΩΝ ΑΓΓΕΙΩΝ 8 ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ (ΣΤΕΝΩΣΕΙΣ) ΤΗΣ ΚΑΡ ΙΑΣ Ή ΤΩΝ ΑΓΓΕΙΩΝ Μία παρακώλυση της ροής του αίµατος οφείλεται συχνά σε στένωση και µπορεί να σταµατήσει τη ροή του αίµατος µερικώς ή τελείως. Κάθε µία από

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1(ΥΓΕΙΑ-ΑΝΘΡΩΠΟΣ)

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1(ΥΓΕΙΑ-ΑΝΘΡΩΠΟΣ) ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΤΜΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1(ΥΓΕΙΑ-ΑΝΘΡΩΠΟΣ) Να βάλετε σε κύκλο το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση ή στη φράση που συμπληρώνει σωστά την πρόταση: 1. Οι ιοί αποτελούνται

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΑΕΡΙΩΝ ΠΡΟΣ ΚΑΙ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΣΤΟΥΣ ΙΣΤΟΥΣ

ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΑΕΡΙΩΝ ΠΡΟΣ ΚΑΙ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΣΤΟΥΣ ΙΣΤΟΥΣ ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΑΕΡΙΩΝ ΠΡΟΣ ΚΑΙ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΣΤΟΥΣ ΙΣΤΟΥΣ Μεταφορά οξυγόνου (Ο 2 ) από τον αέρα μέσω κυψελίδων στο αίμα και ιστούς Μεταφορά διοξειδίου άνθρακα (CO 2 ) από ιστούς σε κυψελίδες Οι κλίσεις των μερικών

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΑΠΟ ΤΟ 2003-2013

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΑΠΟ ΤΟ 2003-2013 ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΑΠΟ ΤΟ 2003-2013 ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΠΕΡΔΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΟΣ (MSc) 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΝΟΤΗΤΑ ΣΕΛΙΔΑ Ενότητα 2 : Χημεία της ζωής 4 Ενότητα 3: Ενέργεια και οργανισμοί 13 Ενότητα 4: κυτταρική

Διαβάστε περισσότερα

ΑΙΜΟΔΟΣΙΑ 3 Ο ΜΕΤΑΓΓΙΣΕΙΣ ΑΙΜΑΤΟΣ

ΑΙΜΟΔΟΣΙΑ 3 Ο ΜΕΤΑΓΓΙΣΕΙΣ ΑΙΜΑΤΟΣ ΑΙΜΟΔΟΣΙΑ 3 Ο ΜΕΤΑΓΓΙΣΕΙΣ ΑΙΜΑΤΟΣ ΠΑΡΑΓΩΓΑ Οι μεταγγίσεις ολικού αίματος εκτός από ελάχιστες περιπτώσεις είναι παρελθόν στην καθημερινή ιατρική πρακτική. Από ασκό ολικού αίματος αποκομίζουμε ερυθρά αιμοσφαίρια,

Διαβάστε περισσότερα

ΔOMH KAI ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΑΙΜΑΤΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΑΝΔΡΙΤΣΟΠΟΥΛΟΣ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΟΣ - ΗΠΑΤΟΛΟΓΟΣ

ΔOMH KAI ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΑΙΜΑΤΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΑΝΔΡΙΤΣΟΠΟΥΛΟΣ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΟΣ - ΗΠΑΤΟΛΟΓΟΣ ΔOMH KAI ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΑΙΜΑΤΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΑΝΔΡΙΤΣΟΠΟΥΛΟΣ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΟΣ - ΗΠΑΤΟΛΟΓΟΣ ΣΥΝΘΕΣΗ ΤΟΥ ΑΙΜΑΤΟΣ Το αίμα αποτελεί το 7% του βάρους του ανθρώπινου σώματος και, ο μέσος ενήλικας έχει συνολικό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΚΑΤΑ ΤΟΥ AIDS

ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΚΑΤΑ ΤΟΥ AIDS Δεκεμβρίου ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΚΑΤΑ ΤΟΥ AIDS Το ΑIDS προκαλείται από τον ιό HIV. O ιός σταδιακά καταστρέφει το σύστημα άμυνας του οργανισμού (ανοσοποιητικό σύστημα) καθιστώντας τον ανίκανο να καταπολεμήσει

Διαβάστε περισσότερα

ΖΩΝΤΑΣ ΜΕ ΚΥΣΤΙΚΗ ΙΝΩΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α Αγγελική Πρεφτίτση

ΖΩΝΤΑΣ ΜΕ ΚΥΣΤΙΚΗ ΙΝΩΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α Αγγελική Πρεφτίτση ΖΩΝΤΑΣ ΜΕ ΚΥΣΤΙΚΗ ΙΝΩΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α Αγγελική Πρεφτίτση Όταν, σε ηλικία 11 ετών, µου ανακοίνωσαν ότι πάσχω από Κυστική Ίνωση, µια ασθένεια παντελώς άγνωστη σε µένα µέχρι τότε, είναι αλήθεια πως δεν θορυβήθηκα

Διαβάστε περισσότερα

ΛΕΝΑ ΠΑΜΦΙΛΗ ΔΙΕΥΘΥΝΤΡΙΑ ΑΙΜΟΔΟΣΙΑΣ

ΛΕΝΑ ΠΑΜΦΙΛΗ ΔΙΕΥΘΥΝΤΡΙΑ ΑΙΜΟΔΟΣΙΑΣ ΛΕΝΑ ΠΑΜΦΙΛΗ ΔΙΕΥΘΥΝΤΡΙΑ ΑΙΜΟΔΟΣΙΑΣ Η ικανοποιητική διαδικασία ΣΥΜΒΑΤΟΤΗΤΑΣ πρέπει να περιλαμβάνει: 1.Επιβεβαίωση ομάδας & Rhesus του ασθενούς 2. Screening αντισωμάτων του ορού του ασθενούς για την ανίχνευση

Διαβάστε περισσότερα

κληρονοµικότητα Πληροφορίες για Ασθενείς και Οικογένειες

κληρονοµικότητα Πληροφορίες για Ασθενείς και Οικογένειες 12 Φυλοσύνδετη στο Χ Ή την τοπική σας κλινική γενετικής διάγνωσης: κληρονοµικότητα Εργαστήριο Ιατρικής Γενετικής Πανεπιστήµιο Αθηνών Νοσοκοµείο Παίδων " Αγία Σοφία" Αθήνα Τηλ: +210 7795553 http://iatriki-genetiki.med.uoa.gr

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΥ ΑΙΜΑΤΟΣ KAI ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΑΝΟΣΟΛΟΓΙΑΣ

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΥ ΑΙΜΑΤΟΣ KAI ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΑΝΟΣΟΛΟΓΙΑΣ ΑΚΑ ΗΜΙΑ ΑΙΜΟ ΟΣΙΑΣ ΕΒ ΟΜΑ Α ΑΙΜΟ ΟΣΙΑΣ ΓΙΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΕΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΟΥΣ ΑΘΗΝΑ, 31/5 4/6/2010 ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ, 20/9 24/9/2010 ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΥ ΑΙΜΑΤΟΣ KAI ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΑΝΟΣΟΛΟΓΙΑΣ Ηλίας Σπ. Κυριάκου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΙΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΣΤΗΝ ΑΙΜΟ ΟΣΙΑ Ε. Λυδάκη, Αιµατολόγος, /ν / τ ν ρια Α ι Α µο µ δοσί σ ας ς Π ΑΓ Α ΝΗ, 27/3 & 3/4/2015

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΙΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΣΤΗΝ ΑΙΜΟ ΟΣΙΑ Ε. Λυδάκη, Αιµατολόγος, /ν / τ ν ρια Α ι Α µο µ δοσί σ ας ς Π ΑΓ Α ΝΗ, 27/3 & 3/4/2015 ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΙΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΣΤΗΝ ΑΙΜΟ ΟΣΙΑ Ε. Λυδάκη,Αιµατολόγος, /ντρια Αιµοδοσίας ΠΑΓΝΗ, 27/3 & 3/4/2015 Τι θα πούµε σήµερα Α. Αντιγόνα-αντισώµατα επιφανείας ερυθροκυττάρων, αιµοπεταλίων και λευκοκυττάρων

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΥΤΕΡΑ 18 ΙΟΥΝΙΟΥ 2001 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ

ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΥΤΕΡΑ 18 ΙΟΥΝΙΟΥ 2001 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΥΤΕΡΑ 18 ΙΟΥΝΙΟΥ 2001 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΜΑ 1ο Α. Στις ερωτήσεις 1-3, να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΡΙΑΚΗ ΑΝΟΣΟΒΙΟΛΟΓΙΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ

ΜΟΡΙΑΚΗ ΑΝΟΣΟΒΙΟΛΟΓΙΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΜΟΡΙΑΚΗ ΑΝΟΣΟΒΙΟΛΟΓΙΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ 1α. Μορφολογική εξέταση και ταυτοποίηση κυττάρων αίματος 1β. Απομόνωση Λεμφοκυττάρων μονοπύρηνων κυττάρων - από περιφερικό αίμα 2. Βασικές

Διαβάστε περισσότερα

σχετικά με την αιμοδοσία»

σχετικά με την αιμοδοσία» ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΣΧΟΛΗ Σ.Ε.Υ.Π. ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ «Στάσεις και απόψεις πολιτών της Πάτρας σχετικά με την αιμοδοσία» Εισηγητής: κ. Περικλής Ρόμπολας Καθηγητής

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ Α Να επιλέξετε τη φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις:

ΘΕΜΑ Α Να επιλέξετε τη φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις: ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΟΠ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 18/09/2016 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑΤΟΣ ΝΟΤΑ ΛΑΖΑΡΑΚΗ ΘΕΜΑ Α Να επιλέξετε τη φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις: 1. Η Χαρά

Διαβάστε περισσότερα

Ποια η χρησιμότητα των πρωτεϊνών;

Ποια η χρησιμότητα των πρωτεϊνών; ΠΡΩΤΕΪΝΕΣ Τι είναι οι πρωτεϊνες; Η ονομασία πρωτεϊνες προέρχεται από το ρήμα πρωτεύω και σημαίνει την εξαιρετική σημασία που έχουν οι πρωτεϊνες για την υγεία του ανθρώπινου σώματος. Από την εποχή των Ολυμπιακών

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΚΙΤΙΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ ΑΝΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2008

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΚΙΤΙΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ ΑΝΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2008 ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΚΙΤΙΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2007-2008 ΑΝΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2008 ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ(40 μονάδες) ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: / / 2008 ΤΑΞΗ: Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 2 ώρες(βιολογία-χημεία) Όνομα μαθητή / μαθήτριας:.. Τμήμα:

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΠΑΔΟΧΟΣ ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΜΑΘΗΜΑ Γ ΕΞΑΜΗΝΟΥ, ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ Ι, ΣΕΥΠ, ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ Α

ΚΑΠΑΔΟΧΟΣ ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΜΑΘΗΜΑ Γ ΕΞΑΜΗΝΟΥ, ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ Ι, ΣΕΥΠ, ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ Α ΚΑΠΑΔΟΧΟΣ ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΜΑΘΗΜΑ Γ ΕΞΑΜΗΝΟΥ, ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ Ι, ΣΕΥΠ, ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ Α Αίμα: Ένας ζωντανός ιστός σε υγρή κατάσταση με ιδιαίτερα σημαντικές λειτουργιές για τον έμβιο κόσμο: o Μεταφορά

Διαβάστε περισσότερα

ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΑΜΥΝΑΣ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ

ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΑΜΥΝΑΣ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΑΜΥΝΑΣ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΑΜΥΝΑΣ Με βάση τη θέση στο ανθρώπινο σώμα Με βάση την ιδιότητα για γενικευμένη ή εξειδικευμένη δράση Εξωτερικοί εσωτερικοί μη ειδικοί μηχανισμοί ειδικοί

Διαβάστε περισσότερα

Μαρία Γκανίδου Νοσοκομειακή Υπηρεσία Αιμοδοσίας ΓΝΘ «Γ.Παπανικολάου»

Μαρία Γκανίδου Νοσοκομειακή Υπηρεσία Αιμοδοσίας ΓΝΘ «Γ.Παπανικολάου» Μαρία Γκανίδου Νοσοκομειακή Υπηρεσία Αιμοδοσίας ΓΝΘ «Γ.Παπανικολάου» Αίμα + επαγρύπνηση Σκοπός της αιμοεπαγρύπνησης είναι να εντοπίζονται και να αναλύονται όλα τα δυσμενή αποτελέσματα της μετάγγισης αίματος

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΑΣΘΕΝΕΙΩΝ ΠΟΥ ΑΝΑΦΕΡΟΝΤΑΙ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ

ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΑΣΘΕΝΕΙΩΝ ΠΟΥ ΑΝΑΦΕΡΟΝΤΑΙ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΑΣΘΕΝΕΙΩΝ ΠΟΥ ΑΝΑΦΕΡΟΝΤΑΙ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΤΡΟΠΟΣ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΟΤΗΤΑΣ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΕΙΔΟΣ ΜΕΤΑΛΛΑΞΗΣ Οικογενή υπερχοληστερολαιμία Αυτοσωμική επικρατής κληρονομικότητα Σχετίζεται με αυξημένο

Διαβάστε περισσότερα

Μέχρι σήµερα γνωρίζατε ότι η κατανάλωση ψωµιού είναι µία απολαυστική και θρεπτική συνήθεια. Από σήµερα η αγαπηµένη σας αυτή καθηµερινή συνήθεια µπορεί να παρέχει στον οργανισµό ακόµη περισσότερα θρεπτικά

Διαβάστε περισσότερα

ΛΕΥΚΑΦΑΙΡΕΣΗ, ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΗΣΗ, ΑΔΡΑΝΟΠΟΙΗΣΗ, ΚΛΑΣΜΑΤΟΠΟΙΗΣΗ

ΛΕΥΚΑΦΑΙΡΕΣΗ, ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΗΣΗ, ΑΔΡΑΝΟΠΟΙΗΣΗ, ΚΛΑΣΜΑΤΟΠΟΙΗΣΗ ΛΕΥΚΑΦΑΙΡΕΣΗ, ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΗΣΗ, ΑΔΡΑΝΟΠΟΙΗΣΗ, ΚΛΑΣΜΑΤΟΠΟΙΗΣΗ ΕΥΦΡΟΣΥΝΗ ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ-PETERSEN ΕΘΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΩΝ ΑΙΜΑΤΟΣ (ΕΚΠΠΑ) «ΗΛΙΑΣ ΠΟΛΙΤΗΣ» ΕΘΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΑΙΜΟΔΟΣΙΑΣ (Ε.ΚΕ.Α.) ΕΠΙΠΛΟΚΕΣ ΜΕΤΑΓΓΙΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΑΙΜΟΔΟΣΙΑΣ

ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΑΙΜΟΔΟΣΙΑΣ ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΑΙΜΟΔΟΣΙΑΣ ΕΒΔΟΜΑΔΑ ΑΙΜΟΔΟΣΙΑΣ ΓΙΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΕΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΟΥΣ ΑΘΗΝΑ, 31/5 4/6/2010 ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ, 20/9 24/9/2010 ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΑΙΜΟΔΟΣΙΑΣ ΛΟΥΚΑΣ ΔΑΔΙΩΤΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ Ν Υ ΑΙΜΟΔΟΣΙΑΣ ΓΝΠΤΖΑΝΕΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Παραγωγή, απομόνωση και καθαρισμός της φαρμακευτικής πρωτεΐνης.

Παραγωγή, απομόνωση και καθαρισμός της φαρμακευτικής πρωτεΐνης. ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΡΙΤΗ 1 ΙΟΥΝΙΟΥ 2004 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 1 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1o 1. δ 2. β 3. β 4. γ 5. δ ΘΕΜΑ 2o 1. Σχολικό βιβλίο, σελ.

Διαβάστε περισσότερα