Τι είναι ο προληπτικός έλεγχος?

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Τι είναι ο προληπτικός έλεγχος?"

Transcript

1 16 EuroGentest Ιστοσελίδα ελεύθερης πρόσβασης που παρέχει πληροφορίες για τον γενετικό έλεγχο και συνδέσµους για οµάδες υποστήριξης σε ολόκληρη την Ευρώπη. Ιστοσελίδα: Τι είναι ο προληπτικός έλεγχος? Ή την τοπική σας κλινική γενετικής διάγνωσης: Εργαστήριο Ιατρικής Γενετικής Πανεπιστήµιο Αθηνών Νοσοκοµείο Παίδων " Αγία Σοφία" Αθήνα Τηλ: Οι πληροφορίες σε αυτό το φυλλάδιο έχουν γραφτεί από την Οµάδα Γενετικού Ενδιαφέροντος, Εθνική Συµµαχία Οργανώσεων Ασθενών του Ηνωµένου Βασιλείου που παρέχει υποστήριξη σε παιδιά, οικογένειες και άτοµα πάσχοντα από γενετικές ασθένειες. Μεταφρασµένο από την Κατερίνα Πουγούνια και την Μαρία Τζέτη. Μαρτιος 2009 Υποστήριξη από την EuroGentest, µε χρηµατοδότηση από ευρωπαϊκό πρόγραµµα EU-FP6 µε αριθµό συµβολαίου Illustrations by Rebecca J Kent Πληροφορίες για Ασθενείς και Οικογένειες

2 2 Τι είναι ο προληπτικός έλεγχος? η) πότε χρονικά πρέπει να γίνει ο έλεγχος 15 Οι πληροφορίες σε αυτό το φυλλάδιο αφορούν τον προληπτικό έλεγχο για γενετικές κληρονοµικές παθήσεις εκτός του καρκίνου. Φτιάχτηκε για να απαντήσει σε ερωτήσεις όπως: Τι είναι ο προληπτικός έλεγχος? Γιατί µερικά άτοµα αποφασίζουν να τον κάνουν? Τι σκέψεις πρέπει να κάνω εάν αποφασίσω να τον κάνω? Ενότητα 1: πληροφορίες για τα γονίδια Για να κατανοήσουµε τι είναι ο προσυµπτωµατικος γενετικός έλεγχος πρέπει πρώτα να κατανοήσουµε τι είναι τα γονίδια και τα χρωµοσώµατα Γονίδια και χρωµοσώµατα Το σώµα µας αποτελείται από εκατοµµύρια κύτταρα. Τα περισσότερα κύτταρα περιέχουν µια ολοκληρωµένη σειρά από γονίδια. ιαθέτουµε λοιπόν χιλιάδες γονίδια. Τα γονίδια περιέχουν οδηγίες που ελέγχουν την ανάπτυξή µας και τον τρόπο που δουλεύει το σώµα µας. Είναι επίσης υπεύθυνα για πολλά από τα χαρακτηριστικά µας, όπως το χρώµα των µατιών, την οµάδα αίµατος και το ύψος. Τα γονίδια βρίσκονται πάνω σε νηµατοειδείς δοµές που ονοµάζονται χρωµοσώµατα. Τα περισσότερα κύτταρα διαθέτουν 46 χρωµοσώµατα. Κληρονοµούµε τα χρωµοσώµατά µας από τους γονείς µας, 23 από τη µητέρα και 23 από τον πατέρα µας, και ως εκ τούτου έχουµε δύο οµάδες 23 χρωµοσωµάτων ή 23 «ζεύγη». Τα χρωµοσώµατα είναι φτιαγµένα από γονίδια, εποµένως κληρονοµούµε δύο αντίγραφα των περισσότερων γονιδίων, ένα αντίγραφο από κάθε γονέα. Αυτός είναι ο λόγος που έχουµε συχνά παρόµοια χαρακτηριστικά µε τους γονείς µας. Τα χρωµοσώµατα και τα γονίδια φτιάχνονται από µια χηµική ουσία που λέγεται DNA. Εάν αποφασίσετε να κάνετε τον προληπτικό γενετικό έλεγχο να διαλέξετε κάποια χρονική στιγµή που δεν σας απασχολούν άλλα σοβαρά θέµατα. ιαζύγια, αγχώδεις καταστάσεις στο σπίτι ή στην εργασία δεν είναι καλές χρονικές στιγµές να κάνετε τον προληπτικό γενετικό έλεγχο. Είναι επίσης καλό να έχετε εκ των προτέρων σχεδιάσει την ηµέρα που θα πάρετε τα αποτελέσµατα του ελέγχου λόγω της συναισθηµατικής αναστάτωσης που µπορεί να προκαλέσουν. Είναι καλό να πάρετε µια απόφαση για την χρονική στιγµή που θα κάνετε τον έλεγχο χωρίς να είσαστε απόλυτοι π.χ. θα τον κάνω όταν θα γίνω 30 ετών. Έτσι δεν θα το σκέφτεστε συνέχεια και µπορείτε να το ξανασκεφτείτε όταν έλθει η στιγµή που είχατε αποφασίσει ότι θα τον κάνετε. Μόλις πάρετε τα αποτελέσµατα του ελέγχου δεν µπορείτε να γυρίσετε πίσω τον χρόνο. Έτσι θα πρέπει να είσαστε απολύτως βέβαιοι για την απόφασή σας και γι αυτό είναι σηµαντικό να έχετε κάνει συζήτηση µε ένα γενετικό σύµβουλο. Ν αθυµόσαστε ότι κάνοντας ένα ραντεβού µε γενετικό σύµβουλο δεν σηµαίνει ότι πρέπει να προχωρήσετε απαραίτητα και στον γενετικό έλεγχο. Περισσότερες πληροφορίες: Σ.Ι.Γ.Ε. Συνδεσµος Ιατρικων Γενετιστων Ελλαδας Για περισσοτερες πληροφορίες στο θέµα τον συλλόγων ασθενών: Orphanet Ιστοσελίδα ελεύθερης πρόσβασης που παρέχει πληροφορίες για τις σπάνιες παθήσεις, τα κλινικά πειράµατα, τα φάρµακα και συνδέσµους για οµάδες υποστήριξης σε ολόκληρη την Ευρώπη. Ιστοσελίδα:

3 14 ζ) εµπιστεύτηκες πληροφορίες, ασφάλεια και οικονοµική κάλυψη Εµπιστευτικές πληροφορίες Οι γενετικές σας πληροφορίες είναι προσωπικές. Ο γιατρός δεν επιτρέπεται να τις αποκαλύψει ή να δώσει τα αποτελέσµατα του γενετικού ελέγχου χωρίς την δική σας συγκατάθεση. Ασφάλεια Εικόνα 1: Γονίδια, Χρωµοσώµατα και DNA 3 Οι ασφαλιστικές εταιρείες συνήθως σας ζητούν να τους αποκαλύψετε διάφορες ιατρικές λεπτοµέρειες όταν κάνετε αίτηση για ασφάλεια, ιδιαίτερα για µεγάλα ποσά. Οι πληροφορίες που ζητούνται διαφέρουν από χώρα σε χώρα. Θα πρέπει να µάθετε εάν σε αυτές συµπεριλαµβάνονται και γενετικοί έλεγχοι που πιθανόν έχετε κάνει. Θα πρέπει να ρωτήσετε ένα γενετικό σύµβουλο και να µάθετε την νοµοθεσία της χώρας σας. Οικονοµική κάλυψη Η ζωή µε µία κληρονοµική πάθηση µπορεί να είναι οικονοµικά δύσκολη. Οι πάσχοντες µπορεί να µην έχουν την δυνατότητα να εργαστούν για µεγάλο χρονικό διάστηµα, ή ακόµη να πρέπει να σταµατήσουν να εργάζονται. Οι σύντροφοι ή και τα άλλα µέλη της οικογένειας µπορεί να δυσκολευτούν οικονοµικά. Για µερικά άτοµα η γνώση του αυξηµένου κινδύνου να νοσήσουν τους δίνει χρόνο να τακτοποιήσουν τα οικονοµικά και άλλα πρακτικά θέµατα για το µέλλον. Μερικές φορές κληρονοµούµε ή αποκτούµε µία αλλαγή (µετάλλαξη) σε ένα (ή και τα δύο) αντίγραφα ενός γονιδίου και αυτό το γεγονός προκαλεί παύση στην λειτουργία του γονιδίου. Αυτή η αλλαγή προκαλεί γενετικές ασθένειες γιατί το συγκεκριµένο γονίδιο δεν δίνει τις σωστές οδηγίες στο σώµα. Υπάρχουν χιλιάδες διαφορετικές γενετικές ασθένειες αλλά µερικά κοινά παραδείγµατα είναι η Κυστική ίνωση, β-μεσογειακή αναιµία, Μυϊκή δυστροφία και νόσος Huntington. Μερικές εµφανίζονται µε την γέννηση. Τα συµπτώµατα άλλων εµφανίζονται αργότερα στην ενήλικο ζωή. Σε αυτό το φυλλάδιο θα δοθούν πληροφορίες κυρίως για ασθένειες µε συµπτώµατα στην ενήλικο ζωή. Ενότητα 2: Πληροφορίες για τον γενετικό έλεγχο Τι σηµαίνει ο όρος προσυµπτωµατικός έλεγχος Ο προσυµπτωµατικός έλεγχος (ή προληπτικός έλεγχος) µπορεί

4 4 να δώσει πληροφορίες για το εάν ένα άτοµο έχει ή όχι αυξηµένο κίνδυνο να παρουσιάσει συµπτώµατα κάποιας γενετικής ασθένειας στην ενήλικο ζωή. Ο έλεγχος συνήθως γίνεται σε δείγµα ολικού αίµατος. Η ανάλυση του δείγµατος γίνεται σε εργαστήριο γενετικής για να βρεθεί εάν το γονίδιο ή τα γονίδια τα οποία έχουν συνδεθεί µε ορισµένες µορφές καρκίνου φέρουν συγκεκριµένες αλλαγές στην αλληλουχία τους. Στο φυλλάδιο «τι γίνεται σε ένα εργαστήριο γενετικής?» θα βρείτε περισσότερες πληροφορίες για τον τρόπο ανάλυσης των γονιδίων. Ποιος λόγος θα µε έκανε να σκεφτώ να κάνω γενετικό προσυµπτωµατικό έλεγχο? If there is a known genetic condition in your family, and the changed gene that causes that condition is known, then you might be able to have a predictive test to see if you have inherited the changed gene. You might want to have a test if: Εάν υπάρχει ιστορικό εµφάνισης κάποιου γενετικού νοσήµατος στην οικογένεια, τότε ίσως έχεις την δυνατότητα να κάνεις προσυµπτωµατικό έλεγχο για να δεις εάν έχεις κληρονοµήσει την ίδια αλλαγή. Ίσως να ήθελες να κάνεις τον έλεγχο εάν: Το νόσηµα µπορεί να προληφθεί ή να υπάρχει θεραπεία για τα συµπτώµατα, ή Η ασθένεια δεν µπορεί να προληφθεί ή δεν υπάρχει θεραπεία αλλά Θέλεις τις πληροφορίες για να αποφασίσεις για το εάν θα κάνεις οικογένεια ή να µάθεις για τους κινδύνους εµφάνισης της νόσου στα παιδιά σου Πιστεύεις ότι η γνώση για τον αυξηµένο ή όχι κίνδυνο εµφάνισης κάποιου γενετικού νοσήµατος µπορεί να σε βοηθήσει να πάρεις σηµαντικές αποφάσεις για τη ζωή σου στις οποίες περιλαµβάνονται αποφάσεις για 13 οποία τα γονιµοποιηµένα ωάρια ελέγχονται για την ύπαρξη του µεταλλαγµένου γονιδίου. Μόνο αυτά που δεν φέρουν το µεταλλαγµένο γονίδιο µεταφέρονται για εµφύτευση. Η διαδικασία αυτή είναι χρονοβόρα και όχι κατάλληλη για κάθε ζευγάρι. Για περισσότερες πληροφορίες για την ΠΓ και εάν υπάρχει δυνατότητα να την κάνετε θα πρέπει να µιλήσετε µε τον γιατρό σας. ε) άλλα µέλη της οικογένειας Σε πολλές περιπτώσεις ο γενετικός έλεγχος φέρνει τα µέλη της οικογένειας πιο κοντά και η οικογένεια αποτελεί πηγή υποστήριξης. Σε άλλες περιπτώσεις όµως η κατάσταση αυτή προκαλεί άγχος και προβλήµατα µέσα στην οικογένεια. Πρέπει να σκεφτείτε εκ των προτέρων πως µπορεί ο γενετικός έλεγχος να επηρεάσει την σχέση σας µε τον/την σύντροφό σας και τα υπόλοιπα µέλη της οικογένειας. Μερικά άτοµα θέλουν να ξέρουν για τον κίνδυνο εµφάνισης καρκίνου για να προστατεύσουν και τα υπόλοιπα µέλη της οικογένειας. Άλλοι πάλι δεν θέλουν να κάνουν προληπτικό έλεγχο γιατί δεν θέλουν να έχουν αυτή την πληροφορία. Θα πρέπει να δείξετε την απαραίτητη ευαισθησία γιατί ο δικός σας προληπτικός έλεγχος θα δώσει ανεπιθύµητη πληροφορία και σε άλλα µέλη της οικογένειας. Είναι σηµαντικό να ξέρουµε ότι µέλη µιας οικογένειας έχουν διαφορετικές απόψεις και αυτές πρέπει να τις σεβόµαστε. Ο προληπτικός έλεγχος µπορεί µερικές φορές να φέρει στην επιφάνεια ανεπιθύµητες πληροφορίες και οικογενειακά µυστικά όπως υιοθεσία και µη πατρότητα (π.χ ο βιολογικός πατέρας είναι διαφορετικός από αυτόν που πίστευε η οικογένεια). Η διαδικασία γενετικού ελέγχου αναλύει το οικογενειακό ιστορικό και µπορεί να αποκαλυφθεί ότι δεν µοιράζεστε τα ίδια γονίδια µε τα υπόλοιπα µέλη της οικογένειας. Θα πρέπει να γνωρίζετε για αυτή την πιθανότητα πριν υποβληθείτε σε προληπτικό γενετικό έλεγχο.

5 12 οι ίδιοι δεν φέρετε. καλύτερο έλεγχο της υγείας σου. 5 Εάν τα αποτελέσµατα του ελέγχου δείξουν ότι έχετε κληρονοµήσει το µεταλλαγµένο γονίδιο, τα παιδιά σας έχουν κίνδυνο επίσης να έχουν κληρονοµήσει το µεταλλαγµένο γονίδιο, και να έχουν αυξηµένο κίνδυνο να νοσήσουν κατά την διάρκεια της ζωής τους. Ένα παιδί δεν µπορεί να υποβληθεί σε προληπτικό έλεγχο πριν την ηλικία των 18 ετών. Εάν δεν συντρέχει ιατρικός λόγος για τον έλεγχο του παιδιού, είναι καλύτερο να περιµένουµε µέχρι το παιδί να φθάσει σε ηλικία όπου µπορεί µόνο του να πάρει την απόφαση για τον έλεγχο. Η µόνη εξαίρεση είναι όταν συντρέχει ειδικός ιατρικός λόγος να γίνει προληπτικός έλεγχος για το παιδί πριν την ηλικία των 18 ετών. Η συζήτηση για αποτελέσµατα προληπτικού ελέγχου µε παιδιά και εφήβους είναι ιδιαίτερα δύσκολη. Θα έχουν πολλές απορίες και είναι σηµαντικό να ενηµερωθούν όσο το δυνατόν πληρέστερα και µε ειλικρίνεια λαµβάνοντας πάντα υπόψιν την ηλικία τους και το επίπεδο ωριµότητας. Υπάρχει τρόπος να αποφύγει το παιδί µου να νοσήσει? Για µερικές κληρονοµούµενες γενετικές ασθένειες, υπάρχει δυνατότητα να γίνει προγεννητικός έλεγχος κατά την διάρκεια της εγκυµοσύνης. Για περαιτέρω πληροφορίες πρέπει να αναφερθείτε στα φυλλάδια για αµνιοπαρακέντηση και τροφοβλάστη. Θα πρέπει να µιλήσετε µε τον γιατρό για να µάθετε εάν αυτοί οι έλεγχοι µπορούν να γίνουν για την δική σας περίπτωση. Είναι απαραίτητο να κάνετε τον έλεγχο πριν την εγκυµοσύνη γιατί το εργαστήριο θα χρειστεί ένα χρονικό διάστηµα προετοιµασίας που µπορεί να είναι και µήνες. Υπάρχει επίσης η δυνατότητα πρόεµφυτευτικής γενετικής διάγνωσης (ΠΓ ) σαν εναλλακτική λύση ελέγχου του εµβρύου κατά την διάρκεια της εγκυµοσύνης. Η διαδικασία αυτή περιλαµβάνει την εξωσωµατκή γονιµοποίηση, µετά από την Είσαι ο τύπος ανθρώπου που προτιµά να έχει γνώση του προσωπικού κινδύνου εµφάνισης κάποιου νοσήµατος ώστε η πληροφορία να βοηθήσει στις µελλοντικές σου αποφάσεις. Για ποια νοσήµατα υπάρχει η δυνατότητα προσυµπτωµατικού ελέγχου? Υπάρχουν αρκετά νοσήµατα για τα οποία παρέχεται η δυνατότητα προσυµπτωµατικού ελέγχου. Μερικά παραδείγµατα είναι τα εξής: 1) µερικές µορφές καρκίνου (για περισσότερες πληροφορίες δείτε το φυλλάδιο Προσυµπτωµατικός έλεγχος για καρκίνο 2) νοσήµατα που επηρεάζουν το νευρικό σύστηµα - νόσος Huntington - κληρονοµούµενη αταξία και σπαστική παραπληγία 3) Νοσήµατα που επηρεάζουν το µυϊκό σύστηµα (νευροµυϊκά) - Μυοτονική δυστροφία -προσωποβραχιόνιος µυϊκή δυστροφία 4) Νοσήµατα που επηρεάζουν την καρδιά - Υπερτροφική καρδιοµυοπάθεια - σύνδροµο long QT Τι σηµαίνει αυξηµένος κίνδυνος? Σε αρκετές περιπτώσεις (εκτός του καρκίνου), το να έχεις την µετάλλαξη συνήθως σηµαίνει ότι κάποια στιγµή θα εµφανίσεις συµπτώµατα της νόσου. Όµως δεν υπάρχει αυτή την στιγµή δυνατότητα να προβλεφτεί σε ποια ηλικία ή µε ποια ακριβώς βαρύτητα, ή πόσο γρήγορα να επιβαρυνθεί ή υγεία σου.

6 6 Εάν νοµίζεις ότι έχεις αυξηµένη πιθανότητα εµφάνισης γενετικού νοσήµατος και θέλεις να κάνεις προσυµπτωµατικό γενετικό έλεγχο, θα πρέπει να κλείσεις ένα ραντεβού για να µιλήσεις µε ένα γενετιστή. ιαδικασία Γενετικού Ελέγχου Πριν την διαδικασία προσυµπτωµατικού γενετικού ελέγχου, πρέπει να έχει επιβεβαιωθεί από το οικογενειακό ιστορικό ότι έχεις αυξηµένο κίνδυνο εµφάνισης του νοσήµατος, και εάν είναι γνωστό για ποιο γονίδιο και ποια µετάλλαξη πρέπει να ελεγχθείς. Πρώτα θα παρθεί το οικογενειακό ιστορικό για να διαπιστωθεί ο τρόπος κληρονοµικότητας του νοσήµατος στην οικογένεια σου. Το κοντινό συγγενικό πρόσωπο που πάσχει από το νόσηµα θα πρέπει να υποβληθεί σε γενετικό έλεγχο για να χαρακτηριστεί το είδος της µετάλλαξης στο γονίδιο. Εάν χαρακτηριστεί η µετάλλαξη, τότε υπάρχει η δυνατότητα να γίνει ο έλεγχος και σε εσένα. Εάν ο γενετικός έλεγχος βρεθεί θετικός για την µετάλλαξη τότε έχεις κίνδυνο εµφάνισης της νόσου κάποια στιγµή κατά την διάρκεια της ζωής σου. Εάν ο έλεγχος είναι αρνητικός τότε δεν υπάρχει αυτός ο κίνδυνος. Για µερικά νοσήµατα όπως η νόσος Huntington, πρέπει πρώτα να γίνει ο έλεγχος σε κάποιο πάσχον µέλος της οικογένειας για να χαρακτηριστεί η µετάλλαξη σε συγκεκριµένο γονίδιο. Το να κάνεις γενετικό έλεγχο αποτελεί δική σου απόφαση και δεν πρέπει να αισθανθείς ότι πιέζεσαι να τον κάνεις από ειδικούς επιστήµονες ή από το οικογενειακό ή φιλικό περιβάλλον. Ο προσυµπτωµατικός γενετικός έλεγχος µπορεί να είναι µια µακρόχρονη διαδικασία που περιλαµβάνει πολλές συναντήσεις µε τον ειδικό γενετιστή και µήνες αναµονής για το εργαστηριακό αποτέλεσµα. Μπορείς να πάρεις τελικά πληροφορίες που θα σου είναι στην αρχή 11 Μερικοί που πίστευαν ότι δεν υπήρχε πιθανότητα να είναι φορείς, όταν µαθαίνουν το θετικό αποτέλεσµα, αυτό προκαλεί τελείως διαφορετική αντιµετώπιση της ζωής τους.μερικοί µάλιστα το βρίσκουν ιδιαίτερα δύσκολο να συµβιβαστούν µε την ιδέα ότι «συνεχίζουν να έχουν µέλλον». Αυτοί που έχουν καλά νέα δυσκολεύονται να µεταφέρουν αυτή την πληροφορία στους συγγενείς τους. Αναρωτιούνται γιατί αυτοί έτυχε να ξεφύγουν από τον κίνδυνο ενώ δεν συνέβη το ίδιο και για τους συγγενείς τους. Είναι δύσκολο να αποδεχτείς µερικές φορές ότι εσύ ήσουν τυχερός ενώ οι άλλοι δεν ήταν. Μερικά άτοµα µε το αρνητικό αποτέλεσµα αισθάνονται «υπεύθυνοι» για την φροντίδα των µελών της οικογένειας που πάσχουν. Παίρνει χρόνο να συµβιβαστεί κάποιος µε τα αποτελέσµατα του ελέγχου, ακόµη και εάν αυτά είναι «καλά νέα». δ) Ο κίνδυνος για τα παιδιά σας Τι σηµαίνουν τα αποτελέσµατα του ελέγχου για τους απογόνους σας Τα αποτελέσµατα του προληπτικού ελέγχου δεν θα αποκαλύψουν µόνο τον δικό σας κίνδυνο αλλά θα σας δώσουν πληροφορίες και για τον κίνδυνο που έχουν τα παιδιά σας. Εάν τα αποτελέσµατα του ελέγχου δείξουν ότι δεν έχετε κληρονοµήσει το µεταλλαγµένο γονίδιο που υπάρχει στην οικογένεια, δεν έχετε αυξηµένο κίνδυνο να νοσήσετε, και τ α π α ι δ ι ά σ α ς δ ε ν θ α κληρονοµήσουν τον κίνδυνο από εσάς. εν υπάρχει πιθανότητα να µεταδώσετε στις επόµενες γενιές µεταλλαγµένο γονίδιο το οποίο εσείς

7 10 θυµωµένοι ή να αισθανθούν ντροπή. Ειδικοί γενετιστές ή άλλοι επιστήµονες υγείας όπως ψυχολόγοι έχουν εµπειρία στην βοήθεια ατόµων στις ειδικές αυτές περιστάσεις. Μερικά άτοµα µπορεί να αποφασίσουν να έλθουν σε επαφή µε οργανώσεις ασθενών ή κάποια άλλη υποστηρικτική οµάδα. Οι αµάδες αυτές µπορεί να δώσουν πληροφορίες για το νόσηµα και πώς θα αλλάξει η ζωή του ατόµου εάν νοσήσει, ανταλλάσσοντας πληροφορίες από την δική τους εµπειρία. Μπορει να σας φέρουν σε επαφή µε άλλα άτοµα ή οικογένειες που θα έχουν περάσει από παρόµοιες περιστάσεις. Η πληροφορία ότι ένα άτοµο φέρει το µεταλλαγµένο γονίδιο και υπάρχει πιθανότητα να το έχουν κληρονοµήσει και τα παιδιά του µπορεί να προκαλέσει αισθήµατα ενοχής και άγχος για την υγεία των παιδιών του στο µέλλον. Είναι σηµαντικό να θυµόµαστε ότι τα γονίδια διαχωρίζονται τυχαία και το να είναι κάποιος φορέας µεταλλαγµένου γονιδίου δεν είναι λάθος κανενός. Για µερικούς η γνώση ότι έχουν τη µετάλλαξη δρα σαν «συναισθηµατικό rollercoaster». Υπάρχουν οι καλές µέρες και οι κακές µέρες. Οι περισσότεροι τελικά αντιµετωπίζουν τα αποτελέσµατα και χρησιµοποιούν αυτή την γνώση για καλύτερα µελλοντικά σχέδια. Πως θα µπορούσα να αντιδράσω στην πληροφορία ότι δεν είµαι φορέας µεταλλαγµένου γονιδίου? Για τους περισσότερους ένα αρνητικό αποτέλεσµα έλεγχου τους ανακουφίζει, όµως δεν είναι και σπάνιες οι περιπτώσεις ατόµων που έχουν αρνητικά αισθήµατα που προκαλούνται από την αγωνία της αναµονής του αποτελέσµατος. Έχοντας ζήσει τόσο καιρό µε τον επικείµενο κίνδυνο θα τους πάρει ένα χρονικό διάστηµα να συνηθίσουν στην ιδέα ότι είναι «φυσιολογικοί». Μερικοί απογοητεύονται από το γεγονός ότι το αρνητικό αποτέλεσµα δεν γέρνει τις θετικές αλλαγές στην ζωή τους που περίµεναν. 7 ακατανόητες. Είναι καλή ιδέα να πάρεις κάποιον µαζί σου, όπως συγγενικό άτοµο ή κάποιο φίλο/η. Μπορείς να τους ζητήσεις να κρατούν σηµειώσεις κατά την διάρκεια του ραντεβού µε τον γενετιστή. Είναι πολύ σηµαντικό να έχεις την δυνατότητα να συζητήσεις την διαδικασία γενετικού ελέγχου µε κάποιον ειδικό γενετιστή. Θα σου δώσουν όλες τις πληροφορίες για να πάρεις την σωστότερη απόφαση για σένα. Θα σε βοηθήσουν να συζητήσεις και την συναισθηµατική αναστάτωση που ίσως αισθανθείς και να απαντήσουν σε όλες τις απορίες σου. Πρέπει να θυµάσαι ότι αφού έκανες τον γενετικό έλεγχο και έχεις πάρεις το αποτέλεσµα δεν µπορείς να γυρίσεις πίσω. Είναι λοιπόν σηµαντικό να έχεις σκεφτεί καλά όλες τις πιθανότητες πριν πάρεις την απόφαση να κάνεις τον γενετικό έλεγχο. Μερικές από αυτές παρουσιάζονται παρακάτω και µπορούν να σου δώσουν µερικές χρήσιµες ερωτήσεις για να σκεφτείς και να συζητησεις. Η λίστα δεν είναι ολοκληρωµένη, και υπάρχει πιθανότητα µερικά σηµεία να µην αφορούν την δική σου κατάσταση. Ενότητα 3. Παίρνοντας την απόφαση α) Θεραπεία και πρόληψη Υπάρχει τρόπος θεραπείας ή πρόληψης της νόσου? Είναι σηµαντικό να µάθεις εάν υπάρχει θεραπεία ή κάποιος τρόπος ελαχιστοποίησης του κινδύνου εµφάνισης του νοσήµατος, εάν βρεθεί ότι φέρεις µετάλλαξη. Εάν ξέρεις εκ των προτέρων τις δυνατότητες θεραπείας ίσως σε βοηθήσει να πάρεις την σωστή απόφαση. Για µερικά νοσήµατα όπως οι καρδιοπάθειες ενώ δεν υπάρχει µόνιµη θεραπευτική αντιµετώπιση, υπάρχει φαρµακευτική ή χειρουργική αντιµετώπιση των συµπτωµάτων. Για άλλες περιπτώσεις όπως η νόσος Huntington, δεν υπάρχει

8 8 θεραπεία για την επιβράδυνση των συµπτωµάτων, όµως µερικά συµπτώµατα αντιµετωπίζονται µερικώς µε φαρµακευτική αγωγή. Όµως η γνώση ότι έχεις την µετάλλαξη θα σε βοηθήσει συναισθηµατικά και για να πάρεις σωστές αποφάσεις στο µέλλον. 9 Αβεβαιότητα στην Γενετική Αβεβαιότητα για τα αποτελέσµατα ελέγχου Τα αποτελέσµατα προληπτικού ελέγχου εµπεριέχουν στοιχεία αβεβαιότητας, συνήθως σε µικρό ποσοστό. Εάν έχεις το µεταλλαγµένο γονίδιο, αυτό σηµαίνει αναγκαστικά ότι θα νοσήσεις στο µέλλον. Όµως δεν υπάρχει δυνατότητα πρόβλεψης της ηλικίας εµφάνισης των συµπτωµάτων ή της βαρύτητας της νόσου. Ένα θετικό αποτέλεσµα ελέγχου επιστηµονικά σηµαίνει ότι ΦΕΡΕΙΣ την µετάλλαξη και ο αρνητικός έλεγχος σηµαίνει ότι ΕΝ φέρεις την µετάλλαξη. Συνήθως τα αποτελέσµατα θα είναι θετικά ή αρνητικά. Πρέπει να συζητηθούν οι πιθανές απαντήσεις του γενετικού ελέγχου µε έναν ειδικό στην γενετική πριν τον έλεγχο. Αντιµετώπιση των αποτελεσµάτων Πως µπορούν να µε επηρεάσουν συναισθηµατικά τα αποτελέσµατα του ελέγχου? Πριν προβείς στον προληπτικό έλεγχο, είναι καλό να δοκιµάσεις να φανταστείς πως θα αισθανθείς εάν πάρεις καλά ή άσχηµα νέα και ίσως να προσπαθήσεις να θυµηθείς τις αντιδράσεις σου σε άσχηµα νέα στο παρελθόν. Αυτό ίσως σε βοηθήσει να αποφασίσεις εάν είναι καλύτερο να ζήσεις µε την αβεβαιότητα του να µην γνωρίζεις ή εάν είναι καλύτερο να γνωρίζεις άσχετα µε το ποιο θα είναι το αποτέλεσµα του ελέγχου. Είναι σηµαντικό να γνωρίζουµε ότι όλοι αντιδρούµε διαφορετικά και δεν υπάρχει «φυσιολογική» αντίδραση. Πως θα αντιδρούσα εάν το αποτέλεσµα δείξει ότι φέρω το µεταλλαγµένο γονίδιο? Μερικοί άνθρωποι προτιµούν ακόµη και το αποτέλεσµα που δείχνει ότι φέρουν το µεταλλαγµένο γονίδιο παρά την αβεβαιότητα του να µην γνωρίζουν. Για αυτά τα άτοµα, το να έχουν περισσότερη «πληροφορία» όποια και να είναι αυτή είναι ανακούφιση. Μερικοί νιώθουν ανακούφιση όταν µαθαίνουν ότι έχουν µεγαλύτερο κίνδυνο να νοσήσουν, εάν ο τύπος του νοσήµατος θεραπεύεται. Αισθάνονται ότι αυτή η πληροφορία είναι χρήσιµη, αφού σηµαίνει ότι θα έχουν την δυνατότητα να κάνουν ότι µπορούν για να αυξήσουν τις πιθανότητες τους να παραµείνουν υγιείς. Άλλοι χειρίζονται την πληροφορία ότι βρίσκονται στην οµάδα «υψηλού κινδύνου» σαν να έχουν ήδη νοσήσει ιδιαίτερα για παθήσεις χωρίς θεραπεία. Η µόνη τους σκέψη είναι «πότε ακριβώς θα το πάθω και εγώ?». Αυτό µπορεί να αποτελέσει πηγή άγχους. Μερικά άτοµα σοκάρονται όταν αποκαλυφθεί ότι φέρουν το µεταλλαγµένο γονίδιο. Μπορεί να αισθανθούν µόνοι, αγχωµένοι,

Προσυµπτωµατικός έλεγχος για κληρονοµικές µορφές καρκίνου

Προσυµπτωµατικός έλεγχος για κληρονοµικές µορφές καρκίνου 16 Orphanet Ιστοσελίδα ελεύθερης πρόσβασης που παρέχει πληροφορίες για τις σπάνιες παθήσεις, τα κλινικά πειράµατα, τα φάρµακα και συνδέσµους για οµάδες υποστήριξης σε ολόκληρη την Ευρώπη. Ιστοσελίδα: www.orpha.net

Διαβάστε περισσότερα

Έλεγχος φορέων. Πληροφορίες για Ασθενείς και Οικογένειες

Έλεγχος φορέων. Πληροφορίες για Ασθενείς και Οικογένειες 16 Έλεγχος φορέων Αισθανόµαστε ιδιαίτερη υποχρέωση στα άτοµα που µας επέτρεψαν να τους πάρουµε συνεντεύξεις για να φτιαχτεί αυτό το φυλλάδιο. Τα ονόµατα έχουν τροποποιηθεί για την προστασία προσωπικών

Διαβάστε περισσότερα

κληρονοµικότητα Πληροφορίες για Ασθενείς και Οικογένειες

κληρονοµικότητα Πληροφορίες για Ασθενείς και Οικογένειες 12 Φυλοσύνδετη στο Χ Ή την τοπική σας κλινική γενετικής διάγνωσης: κληρονοµικότητα Εργαστήριο Ιατρικής Γενετικής Πανεπιστήµιο Αθηνών Νοσοκοµείο Παίδων " Αγία Σοφία" Αθήνα Τηλ: +210 7795553 http://iatriki-genetiki.med.uoa.gr

Διαβάστε περισσότερα

Χρωµοσωµικές Αλλαγές. Πληροφορίες για Ασθενείς και Οικογένειες

Χρωµοσωµικές Αλλαγές. Πληροφορίες για Ασθενείς και Οικογένειες 12 Orphanet Ιστοσελίδα ελεύθερης πρόσβασης που παρέχει πληροφορίες για τις σπάνιες παθήσεις, τα κλινικά πειράµατα, τα φάρµακα και συνδέσµους για οµάδες υποστήριξης σε ολόκληρη την Ευρώπη. Ιστοσελίδα: www.orpha.net

Διαβάστε περισσότερα

ειγµατοληψία Χοριακών Λαχνών (CVS)

ειγµατοληψία Χοριακών Λαχνών (CVS) 12 ειγµατοληψία Χοριακών Λαχνών (CVS) Μεταφρασµένο από την Κατερίνα Πουγούνια και την Μαρία Τζέτη. Ιανουάριος 2009 Τροποποιήθηκε από φυλλάδια που εκδόθηκαν από τα νοσοκοµεία Guy s και St Thomas στο Λονδίνο,

Διαβάστε περισσότερα

Τι συµβαίνει σε ένα Εργαστήριο Γενετικής?

Τι συµβαίνει σε ένα Εργαστήριο Γενετικής? 12 εργαστήριο ίσως ελέγξει τα αποθηκευµένα δείγµατα (ιδιαίτερα εάν ο αρχικός έλεγχος δεν έδωσε αποτέλεσµα), αλλά µόνο εάν έχετε δώσει τη γραπτή σας συγκατάθεση για κάτι τέτοιο. Με αυτό τον τρόπο οι ασθενείς

Διαβάστε περισσότερα

Γενετικό γλωσσάριο. Πληροφορίες για Ασθενείς και Οικογένειες. Μεταφρασµένο από την Κατερίνα Πουγούνια και την Μαρία Τζέτη.

Γενετικό γλωσσάριο. Πληροφορίες για Ασθενείς και Οικογένειες. Μεταφρασµένο από την Κατερίνα Πουγούνια και την Μαρία Τζέτη. 12 Γενετικό γλωσσάριο Μεταφρασµένο από την Κατερίνα Πουγούνια και την Μαρία Τζέτη. Ιανουάριος 2009 Τροποποιηµένο από το γλωσσάριο που αρχικά δηµιουργήθηκε από το Πάρκο Γενετικής Γνώσης London IDEAS (London

Διαβάστε περισσότερα

Δειγματοληψία Χοριακών Λαχνών (CVS) ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΕΣ. Μονάδα Πρόληψης Μεσογειακής Αναιμίας και άλλων Αιμοσφαιρινοπαθειών

Δειγματοληψία Χοριακών Λαχνών (CVS) ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΕΣ. Μονάδα Πρόληψης Μεσογειακής Αναιμίας και άλλων Αιμοσφαιρινοπαθειών Δειγματοληψία Χοριακών Λαχνών (CVS) ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΕΣ Μονάδα Πρόληψης Μεσογειακής Αναιμίας και άλλων Αιμοσφαιρινοπαθειών ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΗΛ: 2310892819

Διαβάστε περισσότερα

ΑΜΝΙΟΠΑΡΑΚΕΝΤΗΣΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΕΣ. Μονάδα Πρόληψης Μεσογειακής Αναιμίας και άλλων Αιμοσφαιρινοπαθειών

ΑΜΝΙΟΠΑΡΑΚΕΝΤΗΣΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΕΣ. Μονάδα Πρόληψης Μεσογειακής Αναιμίας και άλλων Αιμοσφαιρινοπαθειών ΑΜΝΙΟΠΑΡΑΚΕΝΤΗΣΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΕΣ Μονάδα Πρόληψης Μεσογειακής Αναιμίας και άλλων Αιμοσφαιρινοπαθειών ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΗΛ: 2310892819 e-mail: hmesogiaki@ippokratio.gr

Διαβάστε περισσότερα

Υποστηρίζοντας τα παιδιά με γενετικά νοσήματα - Ο Δρόμος για την Θεραπεία Πέμπτη, 16 Ιούνιος :58

Υποστηρίζοντας τα παιδιά με γενετικά νοσήματα - Ο Δρόμος για την Θεραπεία Πέμπτη, 16 Ιούνιος :58 Από: K-Life (Καθημερινή) Τα γενετικά νοσήματα είναι ιδιαίτερα σπάνιες ασθένειες που οφείλονται σε μεταλλάξεις γονιδίων. Τα παιδιά που πάσχουν από αυτά χρειάζονται φροντίδα, ψυχολογική στήριξη αλλά και

Διαβάστε περισσότερα

Γενικά. Τί είναι ο κληρονομικός καρκίνος; κληρονομικός και σποραδικός καρκίνος. Κληρονομικός καρκίνος - Site Ε.Ο.Π.Ε. - Μ.Σ.

Γενικά. Τί είναι ο κληρονομικός καρκίνος; κληρονομικός και σποραδικός καρκίνος. Κληρονομικός καρκίνος - Site Ε.Ο.Π.Ε. - Μ.Σ. 1 Γενικά Ο καρκίνος προκαλείται από αλλαγές στα υλικά του σώματος μας που ονομάζονται «γονίδια». Πρόκειται για τις μονάδες πληροφοριών σε κάθε κύτταρο του σώματός μας. Τα γονίδια υπαγορεύουν στπν οργανισμό

Διαβάστε περισσότερα

Γενετικός Έλεγχος για Λόγους Υγείας

Γενετικός Έλεγχος για Λόγους Υγείας Γενετικός Έλεγχος για Λόγους Υγείας ΚΆΤΩ ΑΠΌ ΠΟΙΕΣ ΣΥΝΘΉΚΕΣ ΠΡΟΒΛΈΠΕΤΑΙ Ο ΓΕΝΕΤΙΚΌΣ ΈΛΕΓΧΟΣ; ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΉ ΓΕΝΕΤΙΚΉ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΉ ΤΙ ΨΆΧΝΟΥΜΕ ΜΕ ΤΟΝ ΓΕΝΕΤΙΚΌ ΈΛΕΓΧΟ; Η ΔΙΚΉ ΣΑΣ ΑΠΌΦΑΣΗ Γενετικός Έλεγχος

Διαβάστε περισσότερα

ΖΩΝΤΑΣ ΜΕ ΚΥΣΤΙΚΗ ΙΝΩΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α Αγγελική Πρεφτίτση

ΖΩΝΤΑΣ ΜΕ ΚΥΣΤΙΚΗ ΙΝΩΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α Αγγελική Πρεφτίτση ΖΩΝΤΑΣ ΜΕ ΚΥΣΤΙΚΗ ΙΝΩΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α Αγγελική Πρεφτίτση Όταν, σε ηλικία 11 ετών, µου ανακοίνωσαν ότι πάσχω από Κυστική Ίνωση, µια ασθένεια παντελώς άγνωστη σε µένα µέχρι τότε, είναι αλήθεια πως δεν θορυβήθηκα

Διαβάστε περισσότερα

Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις

Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις Πιθανότατα αισθάνεστε πολύ αναστατωµένοι αφού λάβατε µια διάγνωση καρκίνου. Συνήθως είναι δύσκολο να αποδεχθείτε τη διάγνωση αµέσως και αυτό είναι

Διαβάστε περισσότερα

«β-μεσογειακή αναιμία: το πιο συχνό μονογονιδιακό νόσημα στη χώρα μας»

«β-μεσογειακή αναιμία: το πιο συχνό μονογονιδιακό νόσημα στη χώρα μας» Εργαστήριο Κυτταρογενετικής ΕΚΕΦΕ «Δημόκριτος» «β-μεσογειακή αναιμία: το πιο συχνό μονογονιδιακό νόσημα στη χώρα μας» Ζαχάκη Σοφία - Ουρανία Βιολόγος, MSc, PhD β μεσογειακή αναιμία Η θαλασσαιμία ή νόσος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΩΣ ΕΝΑΣ ΓΙΑΤΡΟΣ ΘΑ ΙΑΓΝΩΣΕΙ ΜΙΑ ΣΥΓΓΕΝΗ ΚΑΡ ΙΟΠΑΘΕΙΑ

ΠΩΣ ΕΝΑΣ ΓΙΑΤΡΟΣ ΘΑ ΙΑΓΝΩΣΕΙ ΜΙΑ ΣΥΓΓΕΝΗ ΚΑΡ ΙΟΠΑΘΕΙΑ 2 ΠΩΣ ΕΝΑΣ ΓΙΑΤΡΟΣ ΘΑ ΙΑΓΝΩΣΕΙ ΜΙΑ ΣΥΓΓΕΝΗ ΚΑΡ ΙΟΠΑΘΕΙΑ Κατά κανόνα, η διάγνωση µιας συγγενούς καρδιοπάθειας γίνεται στη βρεφική ηλικία, αν και αρκετές περιπτώσεις µπορούν να διαγνωσθούν σε οποιαδήποτε

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ DOWN ΥΠΟ ΤΗΝ ΑΙΓΊΔΑ ΤΗΣ ΙΕΡΗΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΗΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗΣ. Μαλτέζος Ιωάννης

ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ DOWN ΥΠΟ ΤΗΝ ΑΙΓΊΔΑ ΤΗΣ ΙΕΡΗΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΗΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗΣ. Μαλτέζος Ιωάννης ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ DOWN ΥΠΟ ΤΗΝ ΑΙΓΊΔΑ ΤΗΣ ΙΕΡΗΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΗΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗΣ Μαλτέζος Ιωάννης Κληρονομικότητα Το σώμα μας αποτελείται από εκατομμύρια κύτταρα εκ των οποίων τα περισσότερα εξ αυτών

Διαβάστε περισσότερα

Μια ενημέρωση για ασθενείς και παρόχους φροντίδας

Μια ενημέρωση για ασθενείς και παρόχους φροντίδας Μια ενημέρωση για ασθενείς και παρόχους φροντίδας Τι είναι το FoundationOne ; Το FoundationOne είναι μια εξέταση που ανιχνεύει γενωμικές μεταβολές (π.χ. μεταλλάξεις) που είναι γνωστό ότι σχετίζονται με

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ. Ποιός είναι ο καλύτερος τρόπος για να αντιμετωπιστεί;

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ. Ποιός είναι ο καλύτερος τρόπος για να αντιμετωπιστεί; www.agaliazo.gr ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ Λεωσθένους 21-23, 18536 Πειραιάς - Τ: 210 4181641 - F: 210 4535343 e: oekk@otenet.gr - www.oekk.gr ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ν. ΑΧΑΙΑΣ Πατρέως 8-10, 26221 Πάτρα - Τ/F: 2610 226122 e:

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ. Όλα όσα θέλετε να ξέρετε αν κάποιο αγαπημένο σας πρόσωπο είναι ασθενής

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ. Όλα όσα θέλετε να ξέρετε αν κάποιο αγαπημένο σας πρόσωπο είναι ασθενής www.agaliazo.gr ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ Λεωσθένους 21-23, 18536 Πειραιάς - Τ: 210 4181641 - F: 210 4535343 e: oekk@otenet.gr - www.oekk.gr ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ν. ΑΧΑΙΑΣ Πατρέως 8-10, 26221 Πάτρα - Τ/F: 2610 226122 e:

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΟΤΗΤΑ ΕΞΑΡΤΗΜΕΝΗ ΣΤΟ ΓΟΝΙ ΙΟ Χ

ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΟΤΗΤΑ ΕΞΑΡΤΗΜΕΝΗ ΣΤΟ ΓΟΝΙ ΙΟ Χ ΜΥΪΚΗ ΥΣΤΡΟΦΙΑ ΤΥΠΟΥ DUCHENNE Τι είναι η µυϊκή δυστροφία (Μ ) τύπου Duchenne; Υπάρχουν πολλοί τύποι Μ και όλοι προκαλούνται από ελαττώµατα στα γονίδια (οι κληρονοµικές µονάδες που µεταβιβάζουν οι γονείς

Διαβάστε περισσότερα

Πως μπορώ να υποστηρίξω τον άνθρωπό μου. να αντιμετωπίσει το λέμφωμα;

Πως μπορώ να υποστηρίξω τον άνθρωπό μου. να αντιμετωπίσει το λέμφωμα; Πως μπορώ να υποστηρίξω τον άνθρωπό μου να αντιμετωπίσει το λέμφωμα; Το λέμφωμα είναι δυνητικά ιάσιμη νόσος Με την επιστημονική συνεργασία του Αιματολογικού Τμήματος, Γ Πανεπιστημιακής Παθολογικής Κλινικής,

Διαβάστε περισσότερα

Η ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΤΗΣ ΥΓΕΙONOMIKHΣ ΣΑΣ ΠΕΡΙΘΑΛΨΗΣ ΠΑΡΤΕ ΜΕΡΟΣ

Η ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΤΗΣ ΥΓΕΙONOMIKHΣ ΣΑΣ ΠΕΡΙΘΑΛΨΗΣ ΠΑΡΤΕ ΜΕΡΟΣ Η ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΤΗΣ ΥΓΕΙONOMIKHΣ ΣΑΣ ΠΕΡΙΘΑΛΨΗΣ ΠΑΡΤΕ ΜΕΡΟΣ Η Χρηματοδοτιση του εργου Εγινε απο το Υπουργειο Υγειας και Μακροχρονης Φροντιδας του Ονταριο. www.oha.com 1. Συμμετεχετε στην φροντιδα της υγειονομικης

Διαβάστε περισσότερα

Συστηματικός ερυθηματώδης λύκος: το πρότυπο των αυτόάνοσων ρευματικών νοσημάτων

Συστηματικός ερυθηματώδης λύκος: το πρότυπο των αυτόάνοσων ρευματικών νοσημάτων Συστηματικός ερυθηματώδης λύκος: το πρότυπο των αυτόάνοσων ρευματικών νοσημάτων Φ.Ν. Σκοπούλη Καθηγήτρια τον Χαροκόπειου Πανεπιστημίου Αθηνών συστηματικός ερυθηματώδης λύκος θεωρείται η κορωνίδα των αυτοάνοσων

Διαβάστε περισσότερα

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το όνειρο Ένα ζευγάρι περιμένει παιδί. Τότε αρχίζει να ονειρεύεται αυτό το παιδί. Κτίζει την εικόνα ενός παιδιού μέσα στο μυαλό του. Βάσει αυτής της εικόνας, κάνει

Διαβάστε περισσότερα

Σχετιζομενος Με Το NLRP-12 Υποτροπιαζων Πυρετος

Σχετιζομενος Με Το NLRP-12 Υποτροπιαζων Πυρετος www.printo.it/pediatric-rheumatology/cy/intro Σχετιζομενος Με Το NLRP-12 Υποτροπιαζων Πυρετος Έκδοση από 2016 1. ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΣΧΕΤΙΖΟΜΕΝΟΣ ΜΕ ΤΟ NLRP12 ΥΠΟΤΡΟΠΙΑΖΩΝ ΠΥΡΕΤΟΣ 1.1 Τι είναι; Ο σχετιζόμενος με

Διαβάστε περισσότερα

Ημερίδα με Θέμα Η ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΩΣ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟ ΑΙΤΗΜΑ:

Ημερίδα με Θέμα Η ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΩΣ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟ ΑΙΤΗΜΑ: Ημερίδα με Θέμα Η ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΩΣ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟ ΑΙΤΗΜΑ: ΓΝΩΡΙΖΩ-ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ-ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΖΩ 2 Ιουνίου 2014 / 14 O Δημοτικό Σχολείο Ιλίου ΒΡΟΧΙΚΟ ΑΣΜΑ & ΠΑΙΔΙΑ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ Π. ΚΩΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Παιδιά και νέοι με χρόνια προβλήματα υγείας και ειδικές ανάγκες. Σύγχρονες ιατρικές θεωρήσεις και ελληνική πραγματικότητα.

Παιδιά και νέοι με χρόνια προβλήματα υγείας και ειδικές ανάγκες. Σύγχρονες ιατρικές θεωρήσεις και ελληνική πραγματικότητα. Παιδιά και νέοι με χρόνια προβλήματα υγείας και ειδικές ανάγκες. Σύγχρονες ιατρικές θεωρήσεις και ελληνική πραγματικότητα. Μαρία Φωτουλάκη Επίκουρη καθηγήτρια Παιδιατρικής-Παιδιατρικής Γαστρεντερολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΩΣ ΜΠΟΡΩ ΝΑ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΩ ΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΟ ΜΟΥ ΝΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΕΙ ΤΟ ΛΕΜΦΩΜΑ;

ΠΩΣ ΜΠΟΡΩ ΝΑ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΩ ΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΟ ΜΟΥ ΝΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΕΙ ΤΟ ΛΕΜΦΩΜΑ; ΠΩΣ ΜΠΟΡΩ ΝΑ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΩ ΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΟ ΜΟΥ ΝΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΕΙ ΤΟ ΛΕΜΦΩΜΑ; Με την επιστημονική συνεργασία της Αιματολογικής Μονάδας, Γ Πανεπιστημιακή Παθολογική Κλινική, Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών Με

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΤΙΟ ΣΥΓΚΑΤΑΘΕΣΗΣ ΓΙΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΣΕ ΕΡΕΥΝΑ Ο ΟΝΤΙΑΤΡΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ

ΕΛΤΙΟ ΣΥΓΚΑΤΑΘΕΣΗΣ ΓΙΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΣΕ ΕΡΕΥΝΑ Ο ΟΝΤΙΑΤΡΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΕΛΤΙΟ ΣΥΓΚΑΤΑΘΕΣΗΣ ΓΙΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΣΕ ΕΡΕΥΝΑ Ο ΟΝΤΙΑΤΡΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΑΥΞΩΝ ΑΡΙΘΜΟΣ ΕΡΕΥΝΑΣ (ο χώρος µένει κενός αν πρόκειται για νέα αίτηση) i. Τίτλος Προγράµµατος ii. Σχολή/ Τµήµα iii. Υπεύθυνος

Διαβάστε περισσότερα

Όλοι καλούμαστε να αντιμετωπίσουμε διάφορα συναισθήματα και διαθέσεις. Ορισμένες φορές νιώθουμε ευτυχισμένοι και ενθουσιασμένοι.

Όλοι καλούμαστε να αντιμετωπίσουμε διάφορα συναισθήματα και διαθέσεις. Ορισμένες φορές νιώθουμε ευτυχισμένοι και ενθουσιασμένοι. Μελαγχολία Το φυλλάδιο θα σου φανεί χρήσιμο στην περίπτωση που νιώθεις θλίψη ή μελαγχολία. Θα σε βοηθήσει να καταλάβεις αν έχεις συμπτώματα κατάθλιψης και πώς μπορείς να βοηθήσεις τον εαυτό σου ή κάποιον

Διαβάστε περισσότερα

Τρίτη 7 Οκτωβρίου 2008

Τρίτη 7 Οκτωβρίου 2008 ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ - ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΜΑΣΤΟΥ Τρίτη 7 Οκτωβρίου 2008 Ο καρκίνος του µαστού είναι ο συχνότερος καρκίνος στις γυναίκες. Οι Ελληνίδες φαίνεται να ανησυχούν αρκετά για το ενδεχόµενο να νοσήσουν οι ίδιες, χωρίς

Διαβάστε περισσότερα

Ίντα Ελιάου BSc, MSc, PGDip, MA Συμβουλευτική Ψυχολόγος eliaouida@gmail.com

Ίντα Ελιάου BSc, MSc, PGDip, MA Συμβουλευτική Ψυχολόγος eliaouida@gmail.com ΣΥΝΕΔΡΙΟ: ΠΡΟΛΗΨΗ & ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ Limneon, Καστοριά, 19.12.15 «Ενημέρωση του ασθενούς & των συνοδών του με καρκίνο του πνεύμονα. Προβλήματα στην ελληνική πραγματικότητα»

Διαβάστε περισσότερα

prenatal Μη επεμβατικός προγεννητικός έλεγχος

prenatal Μη επεμβατικός προγεννητικός έλεγχος prenatal Μη επεμβατικός προγεννητικός έλεγχος 1 Είστε έγκυος. Συγχαρητήρια! 2 Αγαπητοί μελλοντικοί γονείς, Αυτή είναι μια πολύ συναρπαστική περίοδος για εσάς και είναι πολύ φυσικό να ανησυχείτε για την

Διαβάστε περισσότερα

Ο δρόμος από τη βιολογία στη ψυχολογία

Ο δρόμος από τη βιολογία στη ψυχολογία Ο δρόμος από τη βιολογία στη ψυχολογία Ανακοίνωση της οροθετικότητας: Ο ρόλος του γιατρού Νίκος Τσόγκας Παθολόγος-Λοιμωξιολόγος ΜΕΛ-ΝΕΕΣ Παρά την παντελή έλλειψη εκπαίδευσης, γνώσης, εμπειρίας κατά τα

Διαβάστε περισσότερα

Η αποκάλυψη της διάγνωσης: ελληνικές και ευρωπαϊκές απόψεις και πρακτικές

Η αποκάλυψη της διάγνωσης: ελληνικές και ευρωπαϊκές απόψεις και πρακτικές Η αποκάλυψη της διάγνωσης: ελληνικές και ευρωπαϊκές απόψεις και πρακτικές Δρ. Παρασκευή Σακκά Νευρολόγος - Ψυχίατρος Πρόεδρος Εταιρείας Νόσου Alzheimer και Συναφών Διαταραχών Αθηνών Διευθύντρια Τµήµατος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ 2011-2015 ΕΘΝΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΣΥΜΠΤΩΜΑΤΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΤΡΑΧΗΛΟΥ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ

ΕΘΝΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ 2011-2015 ΕΘΝΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΣΥΜΠΤΩΜΑΤΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΤΡΑΧΗΛΟΥ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ ΕΘΝΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ 2011-2015 ΕΘΝΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΣΥΜΠΤΩΜΑΤΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΤΡΑΧΗΛΟΥ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ 500.000 νέα κρούσµατα καρκίνου του τραχήλου διαγιγνώσκονται ετησίως. 250.000

Διαβάστε περισσότερα

Kλινικές ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΕ ΒΑΣΙΚΑ ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ

Kλινικές ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΕ ΒΑΣΙΚΑ ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ Kλινικές Mελέτες ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΕ ΒΑΣΙΚΑ ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ 1Τι είναι οι κλινικές μελέτες είναι σημαντικές; > Μη διστάσετε να ρωτήσετε το γιατρό σας για οποιαδήποτε και άλλη γιατί πληροφορία ή διευκρίνηση χρειάζεστε

Διαβάστε περισσότερα

Ελπίδες και παγίδες στις ΓΕΝΕΤΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ

Ελπίδες και παγίδες στις ΓΕΝΕΤΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Ελπίδες και παγίδες στις ΓΕΝΕΤΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΩΑΝΝΑ ΣΟΥΦΛΕΡΗ Η γενετική επιστήμη και η ιατρική κοινότητα μας προσφέρουν αυτή τη στιγμή περί τις 9.000 διαφορετικές γενετικές εξετάσεις! Οπως αντιλαμβάνεσθε,

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2007 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2007 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1ο ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2007 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό καθεµιάς από τις παρακάτω ηµιτελείς προτάσεις 1 έως 5 και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη λέξη ή τη φράση,

Διαβάστε περισσότερα

Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια

Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια ρ ZΩΗ ΚΑΤΣΑΡΟΥ Νευρολόγος ιευθύντρια ΕΣΥ Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια µορφή κατάθλιψης,

Διαβάστε περισσότερα

Σάββατο, 26 Μαΐου 2007 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ

Σάββατο, 26 Μαΐου 2007 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Σάββατο, 26 Μαΐου 2007 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΜΑ 1o Να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθµό καθεµιάς από τις παρακάτω ηµιτελείς προτάσεις 1 έως 5 και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη λέξη ή

Διαβάστε περισσότερα

Η ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΡ ΙA ΚΑΙ Η ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΗΣ

Η ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΡ ΙA ΚΑΙ Η ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΗΣ Η ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΡ ΙA ΚΑΙ Η ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΗΣ 1 Η φυσιολογική καρδιά είναι µία πολύ δυνατή αντλία φτιαγµένη από µυϊκό ιστό, που λειτουργεί εντατικά και συνεχώς. Έχει περίπου τις διαστάσεις µιας ανθρώπινης

Διαβάστε περισσότερα

Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Óõíåéñìüò ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ. Να επιλέξετε τη φράση που συµπληρώνει ορθά κάθε µία από τις ακόλουθες προτάσεις:

Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Óõíåéñìüò ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ. Να επιλέξετε τη φράση που συµπληρώνει ορθά κάθε µία από τις ακόλουθες προτάσεις: 1 Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ 1 o ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Να επιλέξετε τη φράση που συµπληρώνει ορθά κάθε µία από τις ακόλουθες προτάσεις: 1. Το DNA ενός ανθρώπινου κυττάρου αποτελείται από 6 10 9

Διαβάστε περισσότερα

Breaking. Β Προπαιδευτική Παθολογική Νικολαΐδου Βαρβάρα Ειδικευόμενη Παθολογίας

Breaking. Β Προπαιδευτική Παθολογική Νικολαΐδου Βαρβάρα Ειδικευόμενη Παθολογίας Breaking Β Προπαιδευτική Παθολογική Νικολαΐδου Βαρβάρα Ειδικευόμενη Παθολογίας Πώς θα την προσεγγίσετε; Γυναίκα 57 ετών πρόσφατα υποβλήθηκε σε κολονοσκόπηση. Κατά την εξέταση βρέθηκε μάζα μεγέθους 2cm

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ Α Να επιλέξετε τη φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις:

ΘΕΜΑ Α Να επιλέξετε τη φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις: ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΟΠ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 18/09/2016 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑΤΟΣ ΝΟΤΑ ΛΑΖΑΡΑΚΗ ΘΕΜΑ Α Να επιλέξετε τη φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις: 1. Η Χαρά

Διαβάστε περισσότερα

Η ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΜΠΡΟΣΤΑ ΣΤΗΝ ΠΟΛΛΑΠΛΗ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗ

Η ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΜΠΡΟΣΤΑ ΣΤΗΝ ΠΟΛΛΑΠΛΗ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗ Η ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΜΠΡΟΣΤΑ ΣΤΗΝ ΠΟΛΛΑΠΛΗ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗ Τρόποι θετικής προσαρμογής Ελένη Τσαχαγέα Κλινική Ψυχολόγος Επιστ. Συνεργάτης Νευρολογικό Τμήμα Γ.Ν.Α «Γιώργος Γεννηματάς» Σκοπός Ομιλίας Να παρουσιάσει το

Διαβάστε περισσότερα

Ιατρική Γενετική (Medical Genetics) Γενετική Ανθρώπου

Ιατρική Γενετική (Medical Genetics) Γενετική Ανθρώπου Ιατρική Γενετική (Medical Genetics) Γενετική Ανθρώπου Εφαρμογή των αρχών της γενετικής στην ιατρική πρακτική Γενετικά νοσήματα (ΑΥ/ΑΕ/Φ-σ) Μελέτη του τρόπου κληρονόμισης νοσήματος σε οικογένεια Χαρτογράφηση

Διαβάστε περισσότερα

Παραγωγή, απομόνωση και καθαρισμός της φαρμακευτικής πρωτεΐνης.

Παραγωγή, απομόνωση και καθαρισμός της φαρμακευτικής πρωτεΐνης. ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΡΙΤΗ 1 ΙΟΥΝΙΟΥ 2004 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 1 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1o 1. δ 2. β 3. β 4. γ 5. δ ΘΕΜΑ 2o 1. Σχολικό βιβλίο, σελ.

Διαβάστε περισσότερα

Σχιζοφρένεια. Τι Είναι η Σχιζοφρένεια; Από Τι Προκαλείται η Σχιζοφρένεια; Ποια Είναι Τα Συμπτώματα Της Σχιζοφρένειας;

Σχιζοφρένεια. Τι Είναι η Σχιζοφρένεια; Από Τι Προκαλείται η Σχιζοφρένεια; Ποια Είναι Τα Συμπτώματα Της Σχιζοφρένειας; Σχιζοφρένεια Τι Είναι η Σχιζοφρένεια; Η σχιζοφρένεια, μια πνευματική ασθένεια που προκαλεί διαταραχή στον τρόπο που σκέφτεται το άτομο, επηρεάζει περίπου το 1% του πληθυσμού. Συνήθως ξεκινά από τα τελευταία

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ ΧΑΤΖΗΣΤΕΦΑΝΟΥ ΦΑΝΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΡΙΑ Τ.Ε. Β Γ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Η στεφανιαία µονάδα είναι ένας χώρος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΔΕΙΓΜΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ ΤΩΝ ΕΚΑΤΟΝΤΑΔΩΝ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΠΟΥ ΔΙΑΘΕΤΟΥΜΕ ΚΑΙ ΠΟΥ ΑΝΟΙΓΟΥΝ ΤΟ ΔΡΟΜΟ ΓΙΑ ΤΟΝ ΔΙΟΡΙΣΜΟ ΤΩΝ ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΜΑΣ ΣΤΟ ΔΗΜΟΣΙΟ ΓΕΝΕΤΙΚΗ 1) Γονιδιακές μεταλλάξεις, χρωμοσωμικές

Διαβάστε περισσότερα

Οικογενησ Μεσογειακοσ Πυρετοσ

Οικογενησ Μεσογειακοσ Πυρετοσ www.printo.it/pediatric-rheumatology/gr/intro Οικογενησ Μεσογειακοσ Πυρετοσ Έκδοση από 2016 1. ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΟΙΚΟΓΕΝΗΣ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΟΣ ΠΥΡΕΤΟΣ 1.1 Τι είναι; Ο Οικογενής Μεσογειακός Πυρετός (ΟΜΠ) είναι ένα γενετικά

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ. Κινδυνεύει κάποιο από τα αγαπημένα σας πρόσωπα;

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ. Κινδυνεύει κάποιο από τα αγαπημένα σας πρόσωπα; www.agaliazo.gr ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ Λεωσθένους 21-23, 18536 Πειραιάς - Τ: 210 4181641 - F: 210 4535343 e: oekk@otenet.gr - www.oekk.gr ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ν. ΑΧΑΙΑΣ Πατρέως 8-10, 26221 Πάτρα - Τ/F: 2610 226122 e:

Διαβάστε περισσότερα

διαρκεί ένα µικρό χρονικό διάστηµα 2. Τέτοιες ασθένειες είναι σοβαρές καταστάσεις για την υγεία

διαρκεί ένα µικρό χρονικό διάστηµα 2. Τέτοιες ασθένειες είναι σοβαρές καταστάσεις για την υγεία Σας παρακαλούµε να µας πείτε πόσο συµφωνείτε ή διαφωνείτε µε τις ακόλουθες προτάσεις σχετικά µε ασθένειες, όπως ο καρκίνος µαστού σηµειώνοντας ένα a στο αντίστοιχο κουτάκι. ΟΙ ΑΠΟΨΕΙΣ ΣΑΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ,

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 6: Μεταλλάξεις

Κεφάλαιο 6: Μεταλλάξεις Κεφάλαιο 6: Μεταλλάξεις ΕΛΕΓΧΟΣ ΓΝΩΣΕΩΝ 1. Τι ονομάζονται μεταλλάξεις και ποια τα κυριότερα είδη τους; 2. Ποιες οι διαφορές μεταξύ γονιδιακών και χρωμοσωμικών μεταλλάξεων; 3. Οι μεταλλάξεις στα σωματικά

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004 ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1ο Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό καθεµιάς από τις παρακάτω ηµιτελείς προτάσεις 1 έως 5 και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη φράση

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να επιλέξετε την φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις:

ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να επιλέξετε την φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις: ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (ΧΕΙΜΕΡΙΝΑ) ΣΕΙΡΑ: ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 17/02/2013 ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να επιλέξετε την φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις: 1. Τα

Διαβάστε περισσότερα

6. '' Καταλαβαίνεις οτι κάτι έχει αξία, όταν το έχεις στερηθεί και το αναζητάς. ''

6. '' Καταλαβαίνεις οτι κάτι έχει αξία, όταν το έχεις στερηθεί και το αναζητάς. '' 1. '' Τίποτα δεν είναι δεδομένο. '' 2. '' Η μουσική είναι η τροφή της ψυχής. '' 3. '' Να κάνεις οτι έχει νόημα για σένα, χωρίς όμως να παραβιάζεις την ελευθερία του άλλου. '' 4. '' Την πραγματική μόρφωση

Διαβάστε περισσότερα

Ο εκφοβισμός και η βία στο σχολείο είναι ένα σοβαρό πρόβλημα. Είναι κάτι που μπορεί να το ζουν πολλά παιδιά και να τα τρομάζει τόσο πολύ.

Ο εκφοβισμός και η βία στο σχολείο είναι ένα σοβαρό πρόβλημα. Είναι κάτι που μπορεί να το ζουν πολλά παιδιά και να τα τρομάζει τόσο πολύ. Ο εκφοβισμός και η βία στο σχολείο είναι ένα σοβαρό πρόβλημα. Είναι κάτι που μπορεί να το ζουν πολλά παιδιά και να τα τρομάζει τόσο πολύ. Γενικά, εκφοβισμός είναι όταν ένα παιδί (ή μια ομάδα παιδιών) προσπαθεί

Διαβάστε περισσότερα

ΚΡΙΤΗΡΙΟ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΣΤΗ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ: ΚΕΦΑΛΑΙΑ 1, 2, 4, 5 και 6

ΚΡΙΤΗΡΙΟ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΣΤΗ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ: ΚΕΦΑΛΑΙΑ 1, 2, 4, 5 και 6 ΚΡΙΤΗΡΙΟ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΣΤΗ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ: ΚΕΦΑΛΑΙΑ 1, 2, 4, 5 και 6 ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ: ΚΟΡΥΦΑΙΟ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 20 / 02 / 2016 ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟΥ:. ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) ΘΕΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΘΕΡΙΝΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 26/01/2014

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΘΕΡΙΝΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 26/01/2014 ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΘΕΡΙΝΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 26/01/2014 ΘΕΜΑ 1 Ο Να επιλέξετε την φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις: 1. Αλλαγές στην ποσότητα

Διαβάστε περισσότερα

Προγεννητικός Μοριακός Καρυότυπος. Η τεχνολογία αιχμής στη διάθεσή σας για πιο υγιή μωρά

Προγεννητικός Μοριακός Καρυότυπος. Η τεχνολογία αιχμής στη διάθεσή σας για πιο υγιή μωρά Προγεννητικός Μοριακός Καρυότυπος Η τεχνολογία αιχμής στη διάθεσή σας για πιο υγιή μωρά Η νέα εποχή στον Προγεννητικό Έλεγχο: Μοριακός Καρυότυπος - array CGH - Συγκριτικός γενωμικός υβριδισμός με μικροσυστοιχίες

Διαβάστε περισσότερα

Σχέδιο Μαθήματος: Κοινωνικές και Επικοινωνιακές Δεξιότητες για Ανάπτυξη Αυτοπεποίθησης και Τεχνικών Επίλυσης Διαφορών

Σχέδιο Μαθήματος: Κοινωνικές και Επικοινωνιακές Δεξιότητες για Ανάπτυξη Αυτοπεποίθησης και Τεχνικών Επίλυσης Διαφορών Σχέδιο Μαθήματος: Κοινωνικές και Επικοινωνιακές Δεξιότητες για Ανάπτυξη Αυτοπεποίθησης και Τεχνικών Επίλυσης Διαφορών Διάρκεια: Περιληπτική Περιγραφή: Δύο 45λεπτες διδακτικές περίοδοι Η πρώτη περίοδος

Διαβάστε περισσότερα

Η διαδικασία επικοινωνίας με τους ενδιαφερόμενους με σκοπό την ενημέρωσή τους: α) σε θέματα διάγνωσης, πρόγνωσης και αντιμετώπισης της νόσου β) στον

Η διαδικασία επικοινωνίας με τους ενδιαφερόμενους με σκοπό την ενημέρωσή τους: α) σε θέματα διάγνωσης, πρόγνωσης και αντιμετώπισης της νόσου β) στον Η διαδικασία επικοινωνίας με τους ενδιαφερόμενους με σκοπό την ενημέρωσή τους: α) σε θέματα διάγνωσης, πρόγνωσης και αντιμετώπισης της νόσου β) στον τρόπο κληρονομικής μεταβίβασης της νόσου και της πιθανότητας

Διαβάστε περισσότερα

Παράλληλοι στόχοι του παρόντος εντύπου είναι η παροχή ανακούφισης στους γονείς, καθώς και η ενδυνάµωση του/ης µαθητή/τρια.

Παράλληλοι στόχοι του παρόντος εντύπου είναι η παροχή ανακούφισης στους γονείς, καθώς και η ενδυνάµωση του/ης µαθητή/τρια. Εξατοµικευµένo έντυπο ενηµέρωσης και συµβουλευτικής εκπαιδευτικών για τις ανάγκες µαθητών σχολικής ηλικίας δηµοτικού, γυµνασίου ή λυκείου µε Ιδιοπαθή Φλεγµονώδη Νόσο του Εντέρου (ελκώδη κολίτιδα ή νόσο

Διαβάστε περισσότερα

Τα γονίδια που βρίσκονται στην ίδια γενετική θέση χων ομόλογων χρωμοσωμάτων

Τα γονίδια που βρίσκονται στην ίδια γενετική θέση χων ομόλογων χρωμοσωμάτων ΚεφόΑηιο 5 ΜενδεΠική κπηρονουικότηϊα 1. Συμπληρώστε με τις κατάλληλες λέξεις τα κενά στο κείμενο: Τα γονίδια που βρίσκονται στην ίδια γενετική θέση των ομόλογων χρωμοσωμάτων και ελέγχουν την ίδια ιδιότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ «ΕΝΑ» ΓΙΟΜΠΛΙΑΚΗΣ ΛΑΖΑΡΟΣ ΠΕΤΡΟΜΕΛΙΔΗΣ ΒΑΣΙΛΗΣ

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ «ΕΝΑ» ΓΙΟΜΠΛΙΑΚΗΣ ΛΑΖΑΡΟΣ ΠΕΤΡΟΜΕΛΙΔΗΣ ΒΑΣΙΛΗΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ «ΕΝΑ» ΓΙΟΜΠΛΙΑΚΗΣ ΛΑΖΑΡΟΣ ΠΕΤΡΟΜΕΛΙΔΗΣ ΒΑΣΙΛΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ 1 ο Α. Να βάλετε σε κύκλο το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1. Ο µέγιστος αριθµός διαφορετικών

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣ:ΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ Λυκείου 23 Φεβρουάριοου 2014

ΔΙΑΓΩΝΙΣ:ΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ Λυκείου 23 Φεβρουάριοου 2014 ΔΙΑΓΩΝΙΣ:ΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ Λυκείου 23 Φεβρουάριοου 2014 Ονοματεπώνυμο εξεταζόμενου:. ΘΕΜΑ 1 Ο Να απαντήσετε στις ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής: 1. Η ανευπλοειδία είναι είδος μετάλλαξης που οφείλεται:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΟΡΟΙ Ή ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΙ ΟΣΟΝ ΑΦΟΡΑ ΤΗΝ ΑΣΦΑΛΗ ΚΑΙ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΗ ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΟΥ ΠΟΥ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΕΦΑΡΜΟΣΤΟΥΝ ΑΠΟ ΤΑ ΚΡΑΤΗ ΜΕΛΗ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΟΡΟΙ Ή ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΙ ΟΣΟΝ ΑΦΟΡΑ ΤΗΝ ΑΣΦΑΛΗ ΚΑΙ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΗ ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΟΥ ΠΟΥ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΕΦΑΡΜΟΣΤΟΥΝ ΑΠΟ ΤΑ ΚΡΑΤΗ ΜΕΛΗ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΟΡΟΙ Ή ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΙ ΟΣΟΝ ΑΦΟΡΑ ΤΗΝ ΑΣΦΑΛΗ ΚΑΙ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΗ ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΟΥ ΠΟΥ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΕΦΑΡΜΟΣΤΟΥΝ ΑΠΟ ΤΑ ΚΡΑΤΗ ΜΕΛΗ ΟΡΟΙ Ή ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΙ ΟΣΟΝ ΑΦΟΡΑ ΤΗΝ ΑΣΦΑΛΗ ΚΑΙ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΗ ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Συγκρίσεις προγραμμάτων Υγείας

Συγκρίσεις προγραμμάτων Υγείας Συγκρίσεις προγραμμάτων Υγείας ΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ FULL ΣΕ ΣΧΕΣΗ ΜΕ TO ΠΛΕΟΝΕΚΤΙΚΟ ΤΗΣ ΕΘΝΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΗΣ ΕΚΔΟΣΗ 1. 19.05.2015 matonakis@myadvisor.gr 211 800 4634 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Τον Μάϊο του 2015 η ΕΘΝΙΚΗ ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Ανεπαρκεια Του Ανταγωνιστη Του Υποδοχεα Τησ L-1 (DIRA )

Ανεπαρκεια Του Ανταγωνιστη Του Υποδοχεα Τησ L-1 (DIRA ) www.printo.it/pediatric-rheumatology/gr/intro Ανεπαρκεια Του Ανταγωνιστη Του Υποδοχεα Τησ L-1 (DIRA ) Έκδοση από 2016 1. ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΤΟ DIRA 1.1 Τι είναι; Η ανεπάρκεια του ανταγωνιστή του υποδοχέα της IL-1

Διαβάστε περισσότερα

«Γκρρρ,» αναφωνεί η Ζέτα «δεν το πιστεύω ότι οι άνθρωποι μπορούν να συμπεριφέρονται έτσι μεταξύ τους!»

«Γκρρρ,» αναφωνεί η Ζέτα «δεν το πιστεύω ότι οι άνθρωποι μπορούν να συμπεριφέρονται έτσι μεταξύ τους!» 26 σχεδιασε μια ΦωτογρΑΦιΑ τήσ προσκλήσήσ που ελαβεσ Απο τον ΔΑσκΑλο σου. παρουσιασε το λογοτυπο και το σλογκαν που χρήσιμοποιει το σχολειο σου για τήν εβδομαδα κατα τήσ παρενοχλήσήσ. ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΠΑΡΕΝΟΧΛΗΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΠΑΜΠΑΤΣΙΑΣ ΛΑΜΠΡΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΟΣ-ΜΑΙΕΥΤΗΡΑΣ

ΜΠΑΜΠΑΤΣΙΑΣ ΛΑΜΠΡΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΟΣ-ΜΑΙΕΥΤΗΡΑΣ ΚΑΘ` ΕΞΙΝ ΑΠΟΒΟΛΕΣ (πληροφορίες για το κοινό σύμφωνα με το Βρετανικό κολλέγιο μαιευτήρωνγυναικολόγων) για περισσότερες πληροφορίες η γυναίκα πρέπει να συμβουλεύεται το γυναικολόγο της. ΓΕΝΙΚΑ Αποβολή είναι

Διαβάστε περισσότερα

Η επικοινωνία µε το ιατρονοσηλευτικό προσωπικό

Η επικοινωνία µε το ιατρονοσηλευτικό προσωπικό Η επικοινωνία µε το ιατρονοσηλευτικό προσωπικό Συλλέγοντας πληροφορίες Μερικοί άνθρωποι νιώθουν καλύτερα όταν γνωρίζουν πολλά για την ασθένεια τους γιατί έτσι ξέρουν ακριβώς τι έχουν να αντιµετωπίσουν.

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ: ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ ΠΡΟΛΗΨΗΣ Αντωνίου Χαρά Διευθύντρια Β Χειρουργικής Κλινικής Γενικού Νοσοκομείου Χανίων ΣΕ ΤΙ ΘΑ ΑΝΑΦΕΡΘΟΥΜΕ??? Πόσο συχνός είναι ο καρκίνος του μαστού? Ποια αίτια τον προκαλούν?

Διαβάστε περισσότερα

Ανεπαρκεια Της Μεβαλονικης Κινασης (MKD) (Ή Υπερ-Igd Σύνδρομο)

Ανεπαρκεια Της Μεβαλονικης Κινασης (MKD) (Ή Υπερ-Igd Σύνδρομο) www.printo.it/pediatric-rheumatology/cy/intro Ανεπαρκεια Της Μεβαλονικης Κινασης (MKD) (Ή Υπερ-Igd Σύνδρομο) Έκδοση από 2016 1. ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΤΟ MKD 1.1 Τι είναι; Η ανεπάρκεια της μεβαλονικής κινάσης είναι

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση Αποτελεσμάτων Έρευνας Αγοράς Ανάμεσα σε με Ιδιοπαθή Φλεγμονώδη. Ασθενείς με. Νοσήματα του Εντέρου. Αθήνα, Μάιος 2011. Ετοιμάστηκε για την:

Παρουσίαση Αποτελεσμάτων Έρευνας Αγοράς Ανάμεσα σε με Ιδιοπαθή Φλεγμονώδη. Ασθενείς με. Νοσήματα του Εντέρου. Αθήνα, Μάιος 2011. Ετοιμάστηκε για την: Παρουσίαση Αποτελεσμάτων Έρευνας Αγοράς Ανάμεσα σε με Ιδιοπαθή Φλεγμονώδη Ασθενείς με Νοσήματα του Εντέρου Ετοιμάστηκε για την: Αθήνα, Μάιος 2011 Ταυτότητα Έρευνας Μεθοδολογία: Κοινό-στόχος στόχος: 1.

Διαβάστε περισσότερα

Όλα όσα χρειάζεται να γνωρίζεις

Όλα όσα χρειάζεται να γνωρίζεις Όλα όσα χρειάζεται να γνωρίζεις Επιστημονική Επιμέλεια: Χρήστος Μαρκόπουλος, Αναπλ. Καθηγητής Χειρουργικής, Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών για τον καρκίνο του μαστού Δεδομένα για τον καρκίνο του μαστού

Διαβάστε περισσότερα

Γράφει: Αναστάσιος - Ιωάννης Κανελλόπουλος, Χειρουργός Οφθαλμίατρος, Καθηγητής του Πανεπιστημίου Νέας Υόρκης

Γράφει: Αναστάσιος - Ιωάννης Κανελλόπουλος, Χειρουργός Οφθαλμίατρος, Καθηγητής του Πανεπιστημίου Νέας Υόρκης Γράφει: Αναστάσιος - Ιωάννης Κανελλόπουλος, Χειρουργός Οφθαλμίατρος, Καθηγητής του Πανεπιστημίου Νέας Υόρκης Η θεραπεία της οπτική νευρίτιδας µπορεί να ξεκινάει από το θέµα της θεραπευτικής αγωγής για

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΟΛΙΚΗ ΥΓΕΙΑ. ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 2 o Ερωτηµατολόγιο για την ανταποκρισιµότητα των παρεχοµένων υπηρεσιών υγείας

ΣΥΝΟΛΙΚΗ ΥΓΕΙΑ. ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 2 o Ερωτηµατολόγιο για την ανταποκρισιµότητα των παρεχοµένων υπηρεσιών υγείας ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 2 o Ερωτηµατολόγιο για την ανταποκρισιµότητα των παρεχοµένων υπηρεσιών υγείας ΣΥΝΟΛΙΚΗ ΥΓΕΙΑ 1. Με βάση διαφορετικές πλευρές της υγείας σας σήµερα, όπως τις περιγράψατε προηγουµένως, πού θα τοποθετούσατε

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΟΣ ΑΝΤΙΚΤΥΠΟΣ ΤΗΣ ΝΟΣΟΥ POMPE

Ο ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΟΣ ΑΝΤΙΚΤΥΠΟΣ ΤΗΣ ΝΟΣΟΥ POMPE Α Ο ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΟΣ ΑΝΤΙΚΤΥΠΟΣ ΤΗΣ ΝΟΣΟΥ POMPE κόμα και εάν αισθανθήκατε ότι κάτι δεν πήγαινε καλά, τίποτα δεν μπορεί να σας προετοιμάσει για τη διάγνωση της νόσου Pompe. Μπορεί να είναι σοκαριστική η

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΑΝΘΡΩΠΟΥ Μάθημα 12: Βασικές έννοιες γενετικής. Συνοψίζοντας & Επεκτείνοντας τις γνώσεις των τριών εργαστηριακών ασκήσεων

ΒΑΣΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΑΝΘΡΩΠΟΥ Μάθημα 12: Βασικές έννοιες γενετικής. Συνοψίζοντας & Επεκτείνοντας τις γνώσεις των τριών εργαστηριακών ασκήσεων ΒΑΣΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΑΝΘΡΩΠΟΥ Μάθημα 12: Βασικές έννοιες γενετικής Συνοψίζοντας & Επεκτείνοντας τις γνώσεις των τριών εργαστηριακών ασκήσεων Όλοι έχουμε αναρωτηθεί κάποια στιγμή Γιατί μοιάζουμε με τους

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ Α Να επιλέξετε τη φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις:

ΘΕΜΑ Α Να επιλέξετε τη φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις: ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΟΠ ΘΕΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (ΘΕΡΙΝΑ) ΣΕΙΡΑ: ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 8/09/06 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑΤΟΣ ΝΟΤΑ ΛΑΖΑΡΑΚΗ ΘΕΜΑ Α Να επιλέξετε τη φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΡΙΤΗ 1 ΙΟΥΝΙΟΥ 2004 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ

ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΡΙΤΗ 1 ΙΟΥΝΙΟΥ 2004 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΘΕΜΑ 1 ο ΑΠΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΥ ΕΝΙΑΙΥ ΛΥΚΕΙΥ ΤΡΙΤΗ 1 ΙΥΝΙΥ 2004 ΕΞΕΤΑΖΜΕΝ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΛΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ 1 (δ) µονόκλωνο RNA 2. (β) αντίγραφα των mrna όλων των γονιδίων

Διαβάστε περισσότερα

Tρίτη, 1 η Ιουνίου 2004 ΘΕΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ

Tρίτη, 1 η Ιουνίου 2004 ΘΕΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Tρίτη, 1 η Ιουνίου 2004 ΘΕΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΜΑ 1 1Α. Να γράψετε τον αριθµό της καθεµιάς από τις παρακάτω ηµιτελείς προτάσεις 1 έως 5 και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη φράση που

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ Α Να επιλέξετε την φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις:

ΘΕΜΑ Α Να επιλέξετε την φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις: ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΟΠ ΘΕΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ/Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (ΘΕΡΙΝΑ) ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 05/01/2016 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑΤΟΣ: ΝΟΤΑ ΛΑΖΑΡΑΚΗ ΘΕΜΑ Α Να επιλέξετε την φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες

Διαβάστε περισσότερα

Η Υγειονοµική Περίθαλψη στο Οντάριο: Λήψη επείγουσας περίθαλψης

Η Υγειονοµική Περίθαλψη στο Οντάριο: Λήψη επείγουσας περίθαλψης Η Υγειονοµική Περίθαλψη στο Οντάριο: Λήψη επείγουσας περίθαλψης Αν έχετε µια επείγουσα κατάσταση απειλητική για τη ζωή, πηγαίνετε στα επείγοντα περιστατικά ενός νοσοκοµείου ή καλέστε αµέσως το 911. Ο/η

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να επιλέξετε τη φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις:

ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να επιλέξετε τη φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις: ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΣΕΙΡΑ: ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να επιλέξετε τη φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις: 1. Τα γονίδια Ι Α και i που καθορίζουν τις ομάδες αίματος:

Διαβάστε περισσότερα

ΓΝΩΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΝΤΙΛΗΨΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΝΟΣΟ ΤΟΥ ΑΛΤΣΧΑΪΜΕΡ ΣΤΟΝ ΚΥΠΡΙΑΚΟ ΠΛΗΘΥΣΜΟ

ΓΝΩΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΝΤΙΛΗΨΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΝΟΣΟ ΤΟΥ ΑΛΤΣΧΑΪΜΕΡ ΣΤΟΝ ΚΥΠΡΙΑΚΟ ΠΛΗΘΥΣΜΟ ΓΝΩΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΝΤΙΛΗΨΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΝΟΣΟ ΤΟΥ ΑΛΤΣΧΑΪΜΕΡ ΣΤΟΝ ΚΥΠΡΙΑΚΟ ΠΛΗΘΥΣΜΟ Δρ. Κωνσταντίνος Ν. Φελλάς Αντιπρύτανης Έρευνας καιακαδημαϊκού Προσωπικού Πανεπιστήμιο Λευκωσίας Χριστιάνα Δίπλη Ερευνήτρια- Ψυχολόγος

Διαβάστε περισσότερα

Θα πρέπει να μιλήσετε με το γιατρό σας και να τον ρωτήσετε εάν θα πρέπει να εξεταστείτε για Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια

Θα πρέπει να μιλήσετε με το γιατρό σας και να τον ρωτήσετε εάν θα πρέπει να εξεταστείτε για Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια Έχετε δυσκολία στην αναπνοή πιο συχνά από άτομα της ηλικίας σας; Βήχετε τις πιο πολλές ημέρες; Όταν βήχετε έχετε βλέννα ή φλέμα; Είστε τουλάχιστον 40 ετών; Είστε νυν ή πρώην καπνιστής; Εάν απαντήσετε ΝΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να επιλέξετε τη φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις:

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να επιλέξετε τη φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις: ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να επιλέξετε τη φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις: 1. Τα γονίδια Ι Α και i που καθορίζουν τις ομάδες αίματος: Α. είναι ατελώς επικρατή Β. είναι συνεπικρατή

Διαβάστε περισσότερα

Κυριακή, 3 Σεπτεµβρίου 2006

Κυριακή, 3 Σεπτεµβρίου 2006 Χρήστος Μαρκόπουλος Αν. Καθηγητής Χειρουργικής Ιατρικής Σχολής Αθηνών /ντης Κλινικής Μαστού Ιατρικού Κέντρου Αθηνών Πρόεδρος Ελληνικής Χειρουργικής Εταιρείας Μαστού - Στατιστικά στοιχεία Στη χώρα µας,

Διαβάστε περισσότερα

Σχολικό πλαίσιο Οικογένεια με αυτιστικό παιδί Δώρα Παπαγεωργίου Κλινική Ψυχολόγος

Σχολικό πλαίσιο Οικογένεια με αυτιστικό παιδί Δώρα Παπαγεωργίου Κλινική Ψυχολόγος Σχολικό πλαίσιο Οικογένεια με αυτιστικό παιδί Δώρα Παπαγεωργίου Κλινική Ψυχολόγος Η απώλεια του «ονειρεμένου παιδιού» Οι γονείς βιώνουν μιαν απώλεια. Βιώνουν την απώλεια του παιδιού που έκτισαν μέσα στο

Διαβάστε περισσότερα

Εάν απαντήσατε "ναι" σε 3 ή περισσότερες ερωτήσεις, συμβουλευτείτε το έντυπο αυτό, το οποίο περιέχει πληροφορίες που μπορούν να σας βοηθήσουν.

Εάν απαντήσατε ναι σε 3 ή περισσότερες ερωτήσεις, συμβουλευτείτε το έντυπο αυτό, το οποίο περιέχει πληροφορίες που μπορούν να σας βοηθήσουν. Βήχετε μερικές φορές τις περισσότερες μέρες; Έχετε συχνά πτύελα (φλέματα) όταν βήχετε; Είστε άνω των 40 ετών; Αναπνέετε με δυσκολία σε σύγκριση με τους συνομήλικους σας; Καπνίζετε ή είστε πρώην καπνιστής/καπνίστρια;

Διαβάστε περισσότερα

Κώστας, 32 χρονών. Άρτεμις, 30 χρονών

Κώστας, 32 χρονών. Άρτεμις, 30 χρονών Να προχωρήσουν η Άρτεμις και ο Κώστας σε υποβοηθούμενη αναπαραγωγή; Ο Κώστας και η Άρτεμις είναι ένα ζευγάρι που δυσκολεύονται να αποκτήσουν παιδί. Επισκέφθηκαν τον γιατρό τους και ανέφεραν τα πιο κάτω

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτήριο TO ΠΑΓΚΡΗΤΙΟΝ Σχολικό Έτος 2007-2008 Συνθετικές εργασίες στο μάθημα Πληροφορική Τεχνολογία της Β Γυμνασίου: Όψεις της Τεχνολογίας

Εκπαιδευτήριο TO ΠΑΓΚΡΗΤΙΟΝ Σχολικό Έτος 2007-2008 Συνθετικές εργασίες στο μάθημα Πληροφορική Τεχνολογία της Β Γυμνασίου: Όψεις της Τεχνολογίας Εκπαιδευτήριο TO ΠΑΓΚΡΗΤΙΟΝ Σχολικό Έτος 2007-2008 Συνθετικές εργασίες στο μάθημα Πληροφορική Τεχνολογία της Β Γυμνασίου: Όψεις της Τεχνολογίας Θέμα: DNA Τμήμα: ΗΥ: Ομάδα: Β2 pc29 Μηλαθιανάκης Μιχάλης

Διαβάστε περισσότερα

Μάθετε στο παιδί σας τον Κανόνα των Εσωρούχων.

Μάθετε στο παιδί σας τον Κανόνα των Εσωρούχων. 1. Μάθετε στο παιδί σας τον Κανόνα των Εσωρούχων. Υπολογίζεται ότι περίπου ένα στα πέντε παιδιά πέφτει θύμα σεξουαλικής βίας, συμπεριλαμβανομένης της σεξουαλικής κακοποίησης. Μπορείτε να βοηθήσετε να μη

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι ο Ιδεοψυχαναγκασμός;

Τι είναι ο Ιδεοψυχαναγκασμός; Τι είναι ο Ιδεοψυχαναγκασμός; Ο Ιδεοψυχαναγκασμος, ανήκει στις αγχώδεις διαταραχές και είναι μια κατάσταση που μερικές φορές μπορεί να είναι αρκετά σοβαρή και να επιμένει για χρόνια. Το άτομο που πάσχει

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΚΟΟΛΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΧΑΡΤΟΠΑΙΞΙΑ ΜΑΣΤΙΓΑ ΤΗΣ ΕΠΟΧΗΣ ΜΑΣ

ΑΛΚΟΟΛΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΧΑΡΤΟΠΑΙΞΙΑ ΜΑΣΤΙΓΑ ΤΗΣ ΕΠΟΧΗΣ ΜΑΣ ΑΛΚΟΟΛΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΧΑΡΤΟΠΑΙΞΙΑ ΜΑΣΤΙΓΑ ΤΗΣ ΕΠΟΧΗΣ ΜΑΣ Ορισμός αλκοολισμού Αλκοολούχα ποτά ονομάζονται όλα τα ποτά που περιέχουν αιθυλική αλκοόλη (οινόπνευμα) γεωργικής προέλευσης, σε οποιοδήποτε ποσοστό το

Διαβάστε περισσότερα