Διαγνωστική προσέγγιση παθολογικής ηπατικής βιοχημείας

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Διαγνωστική προσέγγιση παθολογικής ηπατικής βιοχημείας"

Transcript

1 9 Εκπαιδευτική εισήγηση Διαγνωστική προσέγγιση παθολογικής ηπατικής βιοχημείας Χρίστος Παυλίδης MD, PhD, FEBGH Γαστρεντερολόγος, Επιμελητής Ε.Σ.Υ. ΓΝ Κέρκυρας Περίληψη: Οι παθολογικές τιμές των ηπατικών ενζύμων είναι χρήσιμες στη διάγνωση και την παρακολούθηση ασθενών με συμπτώματα και σημειολογία ηπατικής νόσου, αλλά μπορεί να ανιχνευθούν τυχαία και σε ασυμπτωματικούς ασθενείς που πραγματοποίησαν εργαστηριακό έλεγχο ρουτίνας. Η διερεύνηση της τελευταίας περίπτωσης αποτελεί πρόκληση για τον κλινικό ιατρό, ώστε να προσεγγίσει σωστά τον ασθενή και να επιλέξει τον απαραίτητο περαιτέρω έλεγχο που θα θέσει την διάγνωση. Σκοπός του άρθρου είναι να παρουσιαστεί ένας απλός τρόπος ερμηνείας και προσέγγισης της παθολογικής ηπατικής βιοχημείας, καθώς και αλγόριθμοι που θα βοηθήσουν τον κλινικό ιατρό στην κατανόηση της παθοφυσιολογίας της ηπατικής διαταραχής. Εισαγωγή Λέξεις κλειδιά : Αμινοτρανσφεράσες, ηπατίτιδα, χολόσταση, ηπατική λειτουργία, κίρρωση ήπατος. Ο εργαστηριακός έλεγχος ρουτίνας (γενική αίματος, βιοχημικές εξετάσεις) σήμερα έχει αυτοματοποιηθεί και αποτελεί συχνά τμήμα ενός γενικού προληπτικού ελέγχου. Αρκετές φορές οι γιατροί καλούνται να ερμηνεύσουν παθολογικές τιμές ενός ή περισσοτέρων ηπατικών ενζύμων ακόμα και χωρίς την ύπαρξη ειδικής συμπτωματολογίας ή γνωστής ηπατικής νόσου του ασθενούς. Απαιτείται λοιπόν σωστή προσέγγιση του ασθενή με παθολογική ηπατική βιοχημεία, που θα οδηγήσει στην επιλογή των περαιτέρω κατάλληλων εξετάσεων και αποφυγή περιττών και δαπανηρών. Η λήψη ενός λεπτομερούς ιστορικού είναι θεμελιώδους σημασίας και πολλές φορές βοηθά στη λύση του προβλήματος χωρίς να απαιτηθεί βιοψία ήπατος. Σε επιδημιολογικές μελέτες περιγράφεται μικρή φυσιολογική αύξηση των ηπατικών ενζύμων σε ποσοστό 1-4% του γενικού πληθυσμού 1.

2 10 ΙΑΤΡΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ ΒΟΡΕΙΟΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ 2014, Τόμος 10, Τεύχος 2 Κάθε ασυμπτωματική διαταραχή της ηπατικής βιοχημείας πρέπει πάντα να διερευνάται, επειδή μπορεί να υποδηλώνει ηπατική νόσο, αλλά και φυσιολογικές τιμές δεν αποκλείουν πάντα με βεβαιότητα αυτό το ενδεχόμενο, ιδιαίτερα σε κάποιες ομάδες του πληθυσμού, όπως για παράδειγμα χρήστες ενδοφλέβιων ουσιών (υψηλός επιπολασμός ιογενών ηπατιτίδων) ή άτομα που κάνουν κατάχρηση αλκοόλ. Οι εξετάσεις βιοχημείας του ήπατος κυρίως κατευθύνουν και σπάνια προσφέρουν από μόνες τους τη διάγνωση. Ήπια αύξηση αμινοτρανσφερασών δεν είναι ειδική και μπορεί να ομαλοποιηθεί σε επανάληψη, αλλά χρειάζεται πάντα προσοχή και παρακολούθηση. Η μη αλκοολική λιπώδης νόσος του ήπατος αποτελεί το συχνότερο αίτιο ήπιας τρανσαμιναιμίας στο γενικό πληθυσμό των δυτικών κοινωνιών 2. Αξιολόγηση ασθενή Η συνολική αξιολόγηση του ασθενή με παθολογικά επίπεδα ηπατικών ενζύμων είναι μια διαδικασία πολλών σταδίων. Αρχικά, μέσω της λήψης ενός λεπτομερούς ιστορικού ο γιατρός πρέπει να διερευνήσει μία σειρά ερωτημάτων, που έχουν σχέση με το πώς και πότε διαπιστώθηκε η αύξηση των ηπατικών ενζύμων, αλλά και σε σχέση με λήψη φαρμάκων, την καταγωγή και την εθνικότητα του ασθενή, την πρόσφατη επίσκεψή του σε άλλη Ήπειρο, τις έξεις και συνήθειες, τη σεξουαλική δραστηριότητά του. Καταγωγή-Εθνικότητα ασθενή: Ο κλινικός γιατρός πρέπει να λαμβάνει υπόψη την εθνικότητα του ασθενή ή πρόσφατο ταξίδι που έχει πραγματοποιήσει σε άλλες χώρες. Για παράδειγμα, η επίπτωση πρωτοπαθούς χολικής κίρρωσης είναι υψηλή σε Αυστραλούς ( / κατοίκους) σε σχέση με τους Ασιάτες ( / κατοίκους) 3, ενώ ο επιπολασμός της ομοζυγωτίας της C282Y μετάλλαξης του HFE γονιδίου είναι 5/1000 άτομα σε κατοίκους της Β.Ευρώπης, σε αντίθεση με τους Αφρο- Αμερικάνους, που είναι πολύ χαμηλός, /100 άτομα 4. Επιπλέον, στην Άπω Ανατολή η κοπρανο-στοματικώς μεταδιδόμενη ηπατίτιδα Α είναι η κύρια αιτία οξείας ηπατίτιδας 5. Πότε διαπιστώθηκε η αύξηση των ηπατικών ενζύμων: Η χρονική στιγμή της αύξησης των ενζύμων μπορεί να σχετίζεται με την ηλικία, τις συνυπάρχουσες νόσους ή την αγωγή που λαμβάνει ένας ασθενής. Για παράδειγμα, η διάγνωση παθολογικής ηπατικής βιοχημείας στα πλαίσια ν.wilson είναι πιο πιθανή σε νεαρούς ασθενείς παρά σε ηλικιωμένους 6. Το ατομικό ιστορικό χρόνιων νοσημάτων και η έναρξη κάποιας φαρμακευτικής αγωγής μπορεί να σχετίζονται με το χρόνο διαπίστωσης της αύξησης των ηπατικών ενζύμων ή με συμπτώματα ηπατικής νόσου. Σχεδόν κάθε φάρμακο μπορεί να προκαλέσει αύξηση των ηπατικών ενζύμων 7. Ακόμα και η χρήση φυτικών προϊόντων ή βοτάνων από τον ασθενή πρέπει να εξετάζεται 8. Πως εξελίσσεται η διαταραχή της ηπατικής βιοχημείας: Είναι απαραίτητο σε κάθε διαπιστωμένη αύξηση των ηπατικών ενζύμων να ελεγχθεί προσεκτικά αν πρόκειται για α) προοδευτική ή ήπια αύξηση, β) αν υπερέχει η αύξηση των αμινοτρανσφερασών (ηπατοκυτταρική βλάβη) ή των χολοστατικών ενζύμων, γ) το μέγεθος της αύξησης, ιδιαίτερα στην περίπτωση τρανσαμιναιμίας (<5 φορές ή >15 φορές της ανώτερης φυσιολογικής τιμής), δ) το ρυθμό μεταβολής των ενζύμων, (σχήμα 1). Σχήμα 1. Επίπεδα αμινοτρανσφερασών σε ηπατικές νόσους.

3 11 Αμινοτρανσφεράσες AST/ALT Οξεία ή χρόνια νόσος του ήπατος οδηγεί σε αύξηση των συγκεντρώσεων των AST και ALT στον ορό. Οι αμινοτρανσφεράσες είναι ένζυμα που καταλύουν τη μεταφορά των α-αμινο-ομάδων (ασπαρτικό οξύ και αλανίνη) στην ομάδα του κετογλουταρικού οξέος για τη δημιουργία οξαλοξικού και πυροσταφυλικού οξέος αντίστοιχα, τα οποία είναι σημαντικοί μεσολαβητές στον κύκλο του κιτρικού οξέος. Και τα δύο ένζυμα, αλλά κυρίως η ALT, απαιτούν βιταμίνη Β6 για την κατάλυση της αντίδρασης. Η κλινική σημασία του παραπάνω φαίνεται στην αλκοολική ηπατοπάθεια, όπου η ανεπάρκεια Β6 μειώνει περισσότερο την δραστηριότητα της ALT και ο λόγος AST/ ALT είναι >2. Οι συγκεντρώσεις των αμινοτρανσφερασών είναι υψηλές στο ήπαρ. Η ALT εντοπίζεται στο κυτταρόπλασμα, ενώ η AST κυρίως στα μιτοχόνδρια (80%). Ο χρόνος ημίσειας ζωής της ALT είναι 47 ώρες και της AST 17 ώρες για την κυτταροπλασματική και 87 ώρες για τη μιτοχονδριακή. Σημαντικές συγκεντρώσεις της AST βρίσκονται επίσης στην καρδιά, στους σκελετικούς μύες, στον εγκέφαλο, στους νεφρούς και στα ερυθρά αιμοσφαίρια, ενώ η ALT ανιχνεύεται σε μικρές συγκεντρώσεις σε σκελετικούς μύες και νεφρούς. Για αυτό το λόγο αύξηση της ALT είναι πιο ειδική για ηπατική νόσο 9. Η περιπυλαία ζώνη 3 περιέχει υψηλότερες συγκεντρώσεις AST γεγονός που ερμηνεύει τη μεγαλύτερη αύξησή της σε σχέση με την ALT σε ισχαιμική ή τοξική βλάβη του ήπατος 9. Η αύξηση των αμινοτρανσφερασών ταξινομείται σε: ήπια (<5 φορές της ΑΦΤ), μέτρια (5-15 φορές της ΑΦΤ) και σημαντική (>15 φορές της ΑΦΤ). Η κατάταξη αυτή είναι αυθαίρετη, δεδομένου ότι δεν υπάρχει ενιαίος ορισμός για τα σημεία διαχωρισμού (cut-off points) 1. Υψηλή αύξηση αμινοτρανσαφερασών Ασθενείς με σημαντική αύξηση των επιπέδων των αμινοτρανσφερασών (> 15 φορές της ανώτερης φυσιολογικής τιμής) έχουν συνήθως οξεία ηπατική βλάβη. Ωστόσο, τα δεδομένα από μια σειρά ασθενών με οξεία ηπατική βλάβη, λόγω ιογενούς ηπατίτιδας προτείνουν ότι πιο ευαίσθητο επίπεδο για τον προσδιορισμό οξείας βλάβης βρίσκεται εντός του φάσματος της μέτριας αύξησης (5-10 φορές της ΑΦΤ), δηλαδή στα 400 IU / L για AST [ευαισθησία 91%, εξειδίκευση 95%] και 500 IU / L για ALT [ευαισθησία 96%, εξειδίκευση 94%]). Έτσι, η απόδοση της αιτίας και της «σοβαρότητας» της οξείας βλάβης με βάση το μέγεθος της αυξήσεως των ενζύμων μπορεί μερικές φορές να είναι παραπλανητική. Επιπλέον, ο βαθμός αύξησης ποικίλει κατά τη διάρκεια της ηπατικής νόσου και εξαρτάται από τη χρονική στιγμή, που μετρήθηκαν τα επίπεδα των AST και ALT 9. Παρά τους περιορισμούς αυτούς το μέγεθος και ο ρυθμός μεταβολής των επιπέδων μπορεί να παράσχει αρχική βοήθεια στη διαφορική διάγνωση. Πολύ υψηλά επίπεδα AST και ALT (>75 φορές της ΑΦΤ) φανερώνουν ισχαιμική ή τοξική βλάβη του ήπατος σε περισσότερο από 90% των περιπτώσεων οξείας ηπατικής βλάβης, ενώ λιγότερο συχνά παρατηρούνται σε οξεία ιογενή ηπατίτιδα 10. Επίσης, στην ισχαιμική ή τοξική ηπατική βλάβη τα επίπεδα της AST φθάνουν στο μέγιστο πριν από της ALT, λόγω της ενδολόβιας κατανομής του ενζύμου. Χαρακτηριστικό της ισχαιμικής ηπατίτιδας αποτελεί η ταχεία πτώση (μετά 7 ημέρες) των αμινοτρανσαφερασών μετά την άνοδό τους, η μεγάλη αύξηση της LDH >5000 (λόγος ALT/ LDH<1.5), ενώ η χολερυθρίνη σπάνια ξεπερνά τα 2mg/ dl 10. Ασθενείς με αιμοδυναμική αστάθεια (υπόταση, σήψη, καρδιακή ανεπάρκεια, πολυτραυματίας) θα πρέπει να παρακολουθούνται για το ενδεχόμενο ισχαιμικής βλάβης του ήπατος, η οποία είναι συνήθως υποκλινική και μπορεί να διαφύγει της προσοχής. Ασθενείς με τρανσαμιναιμία και ιστορικό πρόσφατου ταξιδιού σε χώρες με αυξημένη ενδημικότητα σε ιογενείς ηπατίτιδες ή με τυχαία παρεντερική έκθεση σε ιούς ηπατίτιδας (χρήστες I.V. ουσιών, τρόφιμοι ιδρυμάτων, εργαζόμενοι σε μονάδες υγείας κ.λ.π) πρέπει πρωτίστως να ελεγχθούν για οξεία ιογενή ηπατίτιδα. Σε οξεία ιογενή ηπατίτιδα οι αμινοτρανσφεράσες συνήθως αυξάνουν πριν την εμφάνιση ικτέρου και η πτώση τους είναι σταδιακή. Μεγάλη αύξηση παρατηρείται κυρίως σε οξείες ιογενείς ηπατίτιδες Α και Β, ενώ είναι μέτρια σε οξεία ιογενή ηπατίτιδα C 1. Η απότομη πτώση των αμινοτρανσφερασών από μόνη της μπορεί να μην αποτελεί απαραίτητα δυσοίωνο προγνωστικό δείκτη έκβασης οξείας ηπατικής βλάβης αλλά, όταν συνδυάζεται με ταχεία άνοδο χολερυθρίνης και παράταση του χρόνου προθρομβίνης (INR>1.5), ο ασθενής πρέπει να παραπέμπεται σε κέντρο μεταμόσχευσης λόγω αυξημένου κινδύνου ηπατικής ανεπάρκειας 11. Ο ίκτερος συμβαίνει στο 70% των περιπτώσεων οξείας ηπατίτιδας Α, στο 33-50% οξείας ηπατίτιδας Β και στο 20-33% οξείας ηπατίτιδας C 9,12. Απαιτείται προσεκτική λήψη του ιστορικού του ασθενή για φάρμακα ή βότανα, που χρησιμοποιεί χρονίως ή σε τακτά διαστήματα και μπορεί να σχετίζονται με ηπατοτοξικότητα 7. Η ακεταμινοφαίνη ευθύνεται για το μεγαλύτερο ποσοστό φαρμακευτικής ηπατίτιδας στο Ηνωμένο Βασίλειο και τις ΗΠΑ 7. Θεωρητικά κάθε φάρμακο μπορεί να είναι ηπατοτοξικό σε κάποιους ανθρώπους (ιδιοσυγκρασιακός τύπος βλάβης). Σε μερικές περιπτώσεις η βλάβη είναι προβλέψιμη, όπως σε υπερδοσολογία φαρμάκου (ακεταμινοφαίνη) ή σε αλληλεπίδραση φαρμάκων. Η σχετιζόμενη με φάρμακο ηπατική βλάβη (Drug Induced, Liver Injury, DILI) μπορεί να είναι ηπατοκυτταρική (ακεταμινοφαίνη, ισιοναζίδη), χολοστατική (οιστρογόνα), να προκαλέσει ίνωση μετά μακροχρόνια λήψη

4 12 ΙΑΤΡΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ ΒΟΡΕΙΟΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ 2014, Τόμος 10, Τεύχος 2 (αμιοδαρόνη) ή στεάτωση (ΜΣΑΦ), αδένωμα ήπατος και θρόμβωση ηπατικών φλεβών (αντισυλληπτικά), ηπατοκυτταρικό καρκίνο (ανδρογόνα). Η οξεία ηπατοκυτταρική φαρμακευτική βλάβη προκαλεί μεγάλη αύξηση αμινοτρανσφερασών και κυρίως της AST και για τη διαφορική διάγνωση είναι πολύτιμη η λεπτομερής αναζήτηση και καταγραφή των φαρμάκων, που έλαβε ο ασθενής 7. Άλλες σπανιότερες αιτίες οξείας ηπατικής βλάβης που πρέπει να εξετάζονται, αφού αποκλειστούν οι συνήθεις, είναι η ηπατίτιδα από κυτταρομεγαλοιό (CMV) κυρίως σε ανοσοκατεσταλμένους, καθώς και από τον ιό Epstein-Barr. Η αυτοάνοση ηπατίτιδα μπορεί να παρουσιαστεί με ήπια αύξηση αμινοτρανσφερασών ή με μέτρια και υψηλή αύξηση (στο 49% των ασθενών) και ίκτερο 13. Η οξεία απόφραξη των ηπατικών φλεβών (σ.budd- Chiari) όπως και η θρόμβωση της ηπατικής αρτηρίας συνοδεύεται από σημαντική αύξηση των αμινοτρανσφερασών και οξύ κοιλιακό άλγος. Τέλος, σε ποσοστό 25% των ασθενών με οξεία απόφραξη των εξωηπατικών χοληφόρων τα επίπεδα των αμινοτρανσφερασών μπορεί να είναι >10 φορές της φυσιολογικής τιμής τα οποία υποχωρούν γρήγορα (σε ώρες) ανεξαρτήτως της λύσης της απόφραξης 14. Με τη μείωση των αμινοτρνσφερασών αυξάνει προοδευτικά η αλκαλική φωσφατάση, η γ-gt και η χολερυθρίνη. Ήπια αύξηση αμινοτρανσφερασών Η ήπια αύξηση των αμινοτρανσφερασών αποτελεί την πιο κοινή διαταραχή της ηπατικής βιοχημείας στην καθημερινή κλινική πράξη. Αν και προτείνεται, σε μερικές κατευθυντήριες οδηγίες η επανάληψη της εξέτασης για να αποκλειστεί πιθανό εργαστηριακό λάθος, σήμερα συνιστάται να πραγματοποιείται πάντα ο έλεγχος στην κατεύθυνση των πιο κοινών αιτιών χρόνιας ηπατικής νόσου. Η υπεροχή της AST ή της ALT αποτελεί χρήσιμο δείκτη για τη διάγνωση της ηπατικής νόσου. (Πίνακας 1) Η μη αλκοολική λιπώδης νόσος του ήπατος (ΜΑΛ- ΝΗ) αποτελεί την πιο συνηθισμένη αιτία ήπιας αύξησης αμινοτρανσφερασών στο Δυτικό κόσμο και σύμφωνα με τελευταία δεδομένα η επίπτωση της νόσου εκτιμάται στο 23% των Αμερικανών ενηλίκων 15. Σχήμα 1. Είναι πλέον επιβεβαιωμένο ότι η ΜΑΛΝΗ αποτελεί την ηπατική έκφραση του μεταβολικού συνδρόμου, αλλά συμβαίνει και σε ασθενείς χωρίς προδιαθεσικούς παράγοντες. Το 80% των ασθενών έχουν ΒΜΙ>27, ενώ το 20% έχουν ΒΜΙ<25. Οι ασθενείς με ΜΑΛΝΗ είναι συνήθως ασυμπτωματικοί (>60%) ή παρουσιάζουν εύκολη κόπωση, αδυναμία, αίσθημα βάρους δεξιού υποχονδρίου. Ποσοστό που κυμαίνεται μεταξύ 12-30% των ασθενών θα αναπτύξει στεατοηπατίτιδα μέσα στην εικοσαετία (χωρίς θεραπεία ή τροποποίηση των διαιτητικών συνηθειών και απώλεια βάρους), ενώ 3-5% από αυτούς θα καταλήξουν σε κίρρωση ήπατος. Το σύνηθες βιοχημικό προφίλ των ασθενών με ΜΑΛΝΗ περιλαμβάνει ήπια αύξηση των αμινοτραμσφερασών καθώς και της γ-gt (μέχρι και 3 φορές άνω του φυσιολογικού στο 50% των ασθενών). Σε μερικούς ασθενείς διαπιστώνεται υπεργλυκαιμία, υπερτριγλυκεριδαιμία, υπερχοληστερολαιμία, υπερουριχαιμία (στα πλαίσια του μεταβολικού συνδρόμου), αλλά και ήπια αύξηση της φερριτίνης και των ΑΝΑ(+) <1/160 (μη ειδικά). Ο λόγος AST/ALT είναι <1 16. Η διάκριση μεταξύ της απλής στέατωσης και της στεατοηπατίτιδας μπορεί να απαιτήσει την πραγματοποίηση βιοψίας ήπατος 17. Όλοι οι ασθενείς με ήπια αύξηση αμινοτρανσφερασών πρέπει να ερωτώνται για πιθανούς παράγοντες κινδύνου μόλυνσης από ιογενή ηπατίτιδα B ή C και να υποβάλλονται σε εργαστηριακό έλεγχο (anti-hcv, HBsAg). Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι ο βαθμός αύξησης των αμινοτρανσφερασών είναι φτωχός δείκτης αξιολόγησης της βαρύτητας των χρόνιων ιογενών ηπατιτίδων, εκτός αν ο λόγος AST/ALT είναι >1, οπότε συνήθως σημαίνει σημαντική ίνωση/κίρρωση ήπατος18. Στους ασθενείς με ιογενή ηπατίτιδα B ή C θα πρέπει να γίνεται περαιτέρω έλεγχος με μέτρηση του ϊιικού φορτίου (HBV-DNA και HCV-RNA αντίστοιχα) καθώς και προσδιορισμός του γονοτύπου σε ασθενείς με χρόνια ηπατίτιδα C. Σε ασθενείς με χρόνια ηπατίτιδα Β πραγματοποιείται πλήρης έλεγχος του ιολογικού προφίλ, (HBeAg, anti-hbc IgM, IgG, anti- HBe) καθώς και έλεγχος για συλλοίμωξη με τον ιό της ηπατίτιδας δ (anti-hdv). Η παρουσία ήπιας αύξησης αμινοτρανσφερασών σε γυναίκες μέσης ηλικίας με συνυπάρχοντα αυτοάνοσα νοσήματα (π.χ. αυτοάνοση θυρεοειδίτιδα, νοσήματα συνδετικού ιστού) μπορεί να αποτελεί ένδειξη αυτοάνοσης ηπατίτιδας. Η επίπτωση της νόσου είναι 1:6000 με και το 80% των ασθενών έχουν υπεργαμμασφαιριναιμία και υψηλές τιμές IgG ανοσοσφαιρίνων. Σε αυτές τις περιπτώσεις θα πρέπει να γίνεται ανοσολογικός έλεγχος με ANA, ASMA, anti-lkm, αποκλεισμός λοίμωξης από ιογενή ηπατίτιδα και βιοψία ήπατος 19. Η νόσος Wilson πρέπει να διερευνάται σε νεαρούς ασθενείς με ήπια έως μέτρια αύξηση αμινοτρανσφερασών, αιμόλυση ή συνοδό ψυχιατρική και νευρολογική συμπτωματολογία. Η διάγνωση τίθεται όταν ανιχνευ-

5 13 Σχήμα 2. θούν χαμηλά επίπεδα σερουλοπλασμίνης και αυξημένα επίπεδα χαλκού σε ούρα 24ώρου. Επιβεβαίωση της νόσου αποτελεί η εξέταση με σχισμοειδή λυχνία και η παρουσία δακτυλίου Kayser-Fleischer αν και η βιοψία ήπατος είναι χρήσιμη και η μέτρηση >25μgCu/gr ξηρού ηπατικού ιστού αποτελεί το gold standard της διάγνωσης 20. Η έλλειψη α1-αντιθρυψίνης είναι πολύ σπάνια νόσος με εκτιμώμενη επίπτωση 1:1600-1:2800 νεογέννητα στην Ευρώπη και τις ΗΠΑ, οπότε είναι ασυνήθης αιτία αύξησης αμινοτρανσφερασών σε ενήλικες, αφού η διάγνωση τίθεται σε μικρότερη ηλικία. Ωστόσο, μπορεί να υποψιαστεί κανείς τη νόσο σε ασθενείς με συνοδό πνευμονοπάθεια (εμφύσημα), ιστορικό βρογχιολίτιδας ή βρογχεκτασιών. Η εύρεση χαμηλών επιπέδων α1- αντιθρυψίνης και ο προσδιορισμός του φαινοτύπου θέτουν τη διάγνωση 21. Η συγγενής αιμοχρωμάτωση είναι μία υπολειπόμενη αυτοσωματική διαταραχή (μετάλλαξη του γονιδίου HFE), που χαρακτηρίζεται από παθολογική εναπόθεση σιδήρου στο ήπαρ, το πάγκρεας και την καρδιά. Είναι πιο συχνή στη Δυτική και Βόρεια Ευρώπη και σπανιότερη στη Μεσόγειο. Υψηλά επίπεδα φερριτίνης, κορεσμός τρανσφερίνης μεγαλύτερος από 45% και συνοδός τρανσαμιναιμία είναι ισχυρές ενδείξεις της νόσου. Η παρουσία διαβήτη, καρδιακής νόσου/αρρυθμίας, αρθρίτιδας ενισχύουν τη διάγνωση. Η εξέταση για μεταλλάξεις του HFE θέτει οριστικά τη διάγνωση 22. Έχει αναφερθεί ότι ποσοστό >10% ασθενών με αδιάγνωστη τρανσαμιναιμία πάσχουν από κοιλιοκάκη και η ήπια έως μέτρια αύξηση των αμινοτρανσφερασών αποτελεί την κορυφή του παγόβουνου. Σε αυτές τις περιπτώσεις η διάγνωση τίθεται με μέτρηση των αντισωμάτων έναντι ενδομυίου (IgA, IgG) και έναντι transγλουταμινάσης (IgA, IgG) καθώς και βιοψίες από τον βλεννογόνο της 2ης μοίρας του 12/λου 23. Πολλές φορές η ήπια τρανσαμιναιμία οφείλεται σε χρήση φαρμάκων ή συμπληρωμάτων/βοτάνων και μπορεί να συνοδεύεται από ήπια αύξηση των χολοστατικών. Τέλος, στις περιπτώσεις που υπερέχει η AST η διάγνωση θα πρέπει να στρέφεται στην αλκοολική ηπατοπάθεια και την κίρρωση του ήπατος αλλά και σε εξωηπατικά αίτια, όπως μυοπάθεια, θυρεοειδοπάθεια, αιμόλυση, έμφραγμα μυοκαρδίου καθώς και έντονη άσκηση. Στα σχήματα 2, 3, 4 φαίνεται ένας αλγόριθμος, που προτείνεται για τη διερεύνηση αυξημένων αμινοτρανσφερασών. Χολόσταση Σχήμα 3. Σχήμα 4. Αλκαλική φωσφατάση Η αλκαλική φωσφατάση είναι ένζυμο, που καταλύει την υδρόλυση των φωσφορικών εστέρων, απελευθερώνεται από τα επιθηλιακά κύτταρα των χοληφόρων και απαιτείται η παρουσία ψευδάργυρου για την ενεργοποίησή της. Οι κύριες πηγές αύξησής της είναι το ήπαρ και τα οστά αλλά εντοπίζεται σε μικρότερες ποσότητες στο έντερο, στα λευκά αιμοσφαίρια, στον πλακούντα και τους νεφρούς. Η αλκαλική φωσφατάση βοηθάει στη διάκριση της ηπατικής από την εξωηπατική βλάβη σε συνδυασμό με άλλες δοκιμασίες ηπατικής βιοχημείας και ιδίως με τη γ-gt. Αυξημένες τιμές, αλλά όχι παθολογικές, ανευρίσκονται σε παιδιά και εφήβους, σε άτομα >60 ετών, στην κύηση, σε άτομα με ομάδα αίματος Ο, μετά από λιπαρό γεύμα. Ο χρόνος ημίσειας ζωής της είναι περίπου μία εβδομάδα, κάτι που εξηγεί το γεγονός ότι σε οξεία απόφραξη των χοληφόρων αυξάνει αργά και ομαλοποιείται

6 14 ΙΑΤΡΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ ΒΟΡΕΙΟΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ 2014, Τόμος 10, Τεύχος 2 Πίνακας 2. βραδέως μετά τη λύση της 24. (πίνακας 2) Το ισοένζυνο Regan ανιχνεύεται σε καρκίνο του πνεύμονα. Τιμές >1000 ανευρίσκονται σε κακοήθη απόφραξη χοληφόρων, σήψη, χολλαγγειοπάθεια σε ασθενείς με AIDS. Μειωμένες τιμές παρουσιάζουν άτομα με υποθυρεοειδισμό, σε ανεπάρκεια ψευδαργύρου, σε σοβαρή ηπατική ανεπάρκεια καθώς και σε νόσο Wilson. Ο βαθμός και ο ρυθμός αύξησης της αλκαλικής φωσφατάσης μπορεί να παράσχουν ήσσονος σημασίας ενδείξεις για τη διάγνωση, για αυτό το λόγο το ιστορικό και η παρουσία συμπτωμάτων είναι απαραίτητα. Το υπερηχογράφημα ήπατος-χοληφόρων μπορεί να αποκαλύψει την απόφραξη ή/και διάταση των χοληφόρων, σημεία χρόνιας ηπατικής νόσου ή κίρρωσης καθώς και εστιακές ηπατικές βλάβες. Σε απόφραξη του κοινού χοληδόχου πόρου η αύξηση των αμινοτρανσφερασών ακολουθείται από αύξηση της αλκαλικής φωσφατάσης, της γ-gt και της άμεσης χολερυθρίνης, η οποία όμως μπορεί να είναι και φυσιολογική, όταν ή απόφραξη είναι του τύπου της βαλβίδας. Σε φαρμακευτική ηπατοτοξικότητα χολοστατικού τύπου, εκτός από την αύξηση της αλκαλικής φωσφατάσης, αυξάνει και η χολερυθρίνη, ενώ ο δείκτης ALP/ALT είναι συνήθως <225. Τα φάρμακα που συνήθως προκαλούν χολόσταση αναφέρονται στον πίνακα 3. Όταν διαπιστωθεί αύξηση της αλκαλικής φωσφατάσης σε γυναίκα μέσης ηλικίας με συνοδό κνησμό, υπερχοληστερολαιμία ή/και ξανθελάσματα θα πρέπει Πίνακας 3. να διερευνηθεί το ενδεχόμενο πρωτοπαθούς χολικής κίρρωσης (PBC) και να γίνει έλεγχος με αντιμιτοχονδριακά αντισώματα (ΑΜΑ, Μ2) και προσδιορισμό των IgM ανοσοσφαιρινών 26. Η πρωτοπαθής σκληρυντική χολαγγειίτιδα (PSC) είναι αυτοάνοση νόσος των χοληφόρων, που προσβάλει τους άνδρες συχνότερα από τις γυναίκες (2/1) και παρουσιάζεται με χολόσταση. Ιδιαίτερα σε ασθενείς με ιδιοπαθείς φλεγμονώδεις νόσους του εντέρου (κυρίως με ελκώδη κολίτιδα) η αύξηση της αλκαλικής φωσφατάσης μπορεί να υποδηλώνει την ύπαρξη PSC, μιας και το 70% των ασθενών με PSC έχουν και ελκώδη κολίτιδα. Ο προσδιορισμός των panca, είναι χρήσιμος (αυξημένα στο 75% των περιπτώσεων), όπως σημαντική στη διάγνωση είναι και η MRCP (αναδεικνύει την εναλλαγή στενώσεων/ διατάσεων των χοληφόρων, δίκην κομπολογιού ), καθώς και η βιοψία ήπατος, ειδικά στην περίπτωση που υπάρχει αύξηση των αμινοτρανσφερασών και πιθανότητα συνδρόμου επικάλυψης 27. Παθολογικές τιμές αλκαλικής φωσφατάσης μπορεί επίσης να αποτελούν ένδειξη ηπατικών μεταστάσεων, λεμφώματος ή διηθητικής νόσου, όπως η σαρκοείδωση, η αμυλοείδωση, η φυματίωση. Στο σχήμα 5 φαίνεται ένας αλγόριθμος, που προτείνεται για τη διερεύνηση αυξημένης αλκαλικής φωσφατάσης. Πίνακας 5.

7 15 Γ- γλουταμυλ τρανσπεπτιδάση (γ-gt) Η γ-gt είναι μικροσωμιακό ένζυμο που απελευθερώνεται από τα ηπατοκύτταρα και τα επιθηλιακά κύτταρα των χοληφόρων. Μικρές ποσότητες παράγονται επίσης από τους νεφρούς, την καρδιά, το πάγκρεας, τους πνεύμονες και τον εγκέφαλο, για αυτό και αύξηση της μπορεί να παρατηρηθεί σε ποικιλία μη ηπατικών νόσων, όπως ΧΑΠ, ΧΝΑ, υπερθυρεοειδισμό, παγκρεατίτιδα καθώς και σε οξύ έμφραγμα μυοκαρδίου. Τα αυξημένα επίπεδα που παρατηρούνται σε αλκοολική ηπατοπάθεια είναι το αποτέλεσμα τόσο της ενζυμικής επαγωγής από το αλκοόλ, όσο και της μειωμένης κάθαρσης της γ-gt. Σε οξεία αλκοολική ηπατίτιδα τα επίπεδά της μπορεί να φτάσουν και >10 φορές της ανώτερης φυσιολογικής τιμής, ενώ η αλκαλική φωσφατάση μπορεί να είναι φυσιολογική ή ήπια αυξημένη και ο λόγος της γ-gt/alp είναι >2.5 και ο λόγος AST/ALT >2. Αυξημένα επίπεδα γ-gt μπορεί να παρατηρηθούν σχεδόν σε όλες τις ηπατικές νόσους ανεξαρτήτως αιτιολογίας. Συγκεκριμένα, αυξάνουν 2-3 φόρες άνω της φυσιολογικής τιμής σε περισσότερους από τους μισούς ασθενείς με (ΜΑΛΝΗ), αλλά και στο 30% των ασθενών με χρόνια ηπατίτιδα C. Η αύξησή της σε ασθενείς με χρόνια ηπατική νόσο συνδέεται με αλλοιώσεις των χοληφόρων και αυξημένη ίνωση 28. Η ενζυμική δραστηριότητα της γ-gt μπορεί να επάγεται από ορισμένα φάρμακα, όπως τα αντεπιληπτικά (καρβαμαζεπίνη, φενυντοίνη, βαρβιτάλη), τη βαρφαρίνη και τα αντισυλληπτικά. Έχει μεγάλο χρόνο ημίσειας ζωής (7-10 ημέρες) για αυτό και η ομαλοποίηση των επιπέδων της συμβαίνει αργά. Συμπερασματικά, λόγω της μικρής ειδικότητας, αλλά της υψηλής ευαισθησίας της για νοσήματα του ήπατος, η γ-gt είναι ιδιαίτερη χρήσιμη για την επιβεβαίωση ηπατικής νόσου και τον αποκλεισμό οστικής νόσου, όταν συνοδεύεται από αυξημένα επίπεδα αλκαλικής φωσφατάσης 2. Χολερυθρίνη Η χολερυθρίνη αποτελεί το προϊόν του μεταβολισμού της αιμοσφαιρίνης στο δικτυοενδοθηλιακό σύστημα. Από τη διάσπαση της αίμης προκύπτει η ασύζευκτη χολερυθρίνη (αδιάλυτη), η οποία μεταφέρεται με τη βοήθεια της αλβουμίνης στο ήπαρ και ενώνεται με γλυκουρονικό οξύ (συζευγμένη-διαλυτή) και στη συνέχεια εκκρίνεται στη χολή. Τα αίτια έμμεσης και άμεσης υπρχολερυθριναιμίας φαίνονται στον πίνακα 4. Οι συνηθέστερες αιτίες έμμεσης υπερχολερυθριναιμίας στους ενήλικες είναι η αιμόλυση και το σύνδρομο Gilbert. Χρήσιμες εξετάσεις για τη διερεύνηση της αιμόλυσης αποτελούν η LDH, τα επίπεδα απτοσφαιρίνης και ο προσδιορισμός των ΔΕΚ. Εκτιμάται ότι η επίπτωση του σύνδρομο Gilbert είναι 5% του γενικού πληθυσμού. Στο σύνδρομο Gilbert τα επίπεδα της χολερυθρίνης σπάνια ξεπερνούν τα 2,5mg.dl και η υπόλοιπη βιοχημεία του ήπατος είναι φυσιολογική. Συνήθως δεν απαιτούνται περαιτέρω εξετάσεις για τη διάγνωση του και πρέπει να διαβεβαιώνουμε τον ασθενή για την καλοήθη φύση αυτής της ενζυμικής διαταραχής 29. Η αύξηση της άμεσης χολερυθρίνης αποτελεί συνήθως δείκτη νόσου του ήπατος ή των χοληφόρων. Σε συνδυασμό με υψηλές αμινοτρανσφεράσες παρατηρείται σε οξεία ιογενή ηπατίτιδα, ισχαιμική ηπατίτιδα ή φαρμακευτική ηπατοτοξικότητα. Όταν συνοδεύεται από αύξηση και των χολοστατικών ενζύμων, μπορεί να σημαίνει απόφραξη χοληφόρων (λιθίαση, στένωση, νεόπλασμα) ή σε καθυστερημένα διαγνωσμένους ασθενείς με αυτοάνοσα χολοστατικά νοσήματα (πρωτοπαθής χολική κίρρωση, πρωτοπαθής σκληρυντική χολαγγειίτιδα). Ο βαθμός αύξησης της άμεσης χολερυθρίνης σε απόφραξη των χοληφόρων διαφέρει ανάλογα με τη θέση της απόφραξης, τη διάρκεια και την υπάρχουσα ηπατική επάρκεια. Σε χοληδοχολιθίαση η αύξηση είναι απότομη και συνοδεύεται με άλγος δεξιού υποχονδρίου ενώ σε καρκίνο της κεφαλής του παγκρέατος ο ίκτερος είναι ανώδυνος και προοδευτικός. Πίνακας 4.

8 16 ΙΑΤΡΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ ΒΟΡΕΙΟΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ 2014, Τόμος 10, Τεύχος 2 Μετά τη λύση της απόφραξης η αποκατάσταση των τιμών της χολερυθρίνης συμβαίνει σε δύο φάσεις, πρώτα μία ταχεία πτώση και στη συνέχεια μία βραδεία, που οφείλεται στη σύζευξη της χολερυθρίνης με αλβουμίνη (σύμπλεγμα δ-χολερυθρίνης), που έχει αυξημένο χρόνο ημίσειας ζωής 30. Στο σχήμα 6 φαίνεται ένας αλγόριθμος που προτείνεται για τη διερεύνηση της υπερχολερυθριναιμίας. Θα πρέπει να αναφερθεί ότι ίκτερος μπορεί να παρουσιαστεί κατά τη διάρκεια της κύησης σε συχνότητα 1/ κυήσεις και είναι ποικίλης βαρύτητας και πρόγνωσης. Η καλοήθης ενδοηπατική χολόσταση συμβαίνει μετά τον 6ο μήνα, το οξύ λιπώδες ήπαρ (1/13000) συνοδεύει εκλαμψία στο 50% των περιπτώσεων και μπορεί να εξελιχθεί σε ηπατική ανεπάρκεια. Το σύνδρομο HELLP (αιμόλυση, αύξηση ηπατικών ενζύμων, θρομβοκυττοπενία) προκαλεί μεγάλη αύξηση της χολερυθρίνης και απαιτεί άμεση αντιμετώπιση. Η υπερεμεσία, που συμβαίνει σε κάποιες εγκύους στο 1ο τρίμηνο της κύησης, μπορεί να συνοδεύεται από ίκτερο (καλοήθης). Δοκιμασίες συνθετικής ικανότητας ήπατος Ο προσδιορισμός των επιπέδων αλβουμίνης και του χρόνου προθρομβίνης θεωρούνται δοκιμασίες της ηπατικής συνθετικής λειτουργίας γιατί η ηπατική σύνθεση της αλβουμίνης μειώνεται σε ηπατικές νόσους τελικού σταδίου, ενώ η αύξηση του χρόνου προθρομβίνης αντανακλά την μειωμένη σύνθεση των παραγόντων πήξης I, II, V, VII και X από το ήπαρ. Στην πραγματικότητα οι εξετάσεις αυτές δεν είναι ειδικές για το ήπαρ, αφού μειωμένα επίπεδα αλβουμίνης παρατηρούνται στο νεφρωσικό σύνδρομο, σε σύνδρομα δυσαπορρόφησης, σε απώλεια πρωτεϊνών από εντεροπάθεια καθώς και σε περιπτώσεις υποθρεψίας 1. Ο χρόνος προθρομβίνης μπορεί να είναι παρατεταμένος σε άτομα που λαμβάνουν βαρφαρίνη, σε ανεπάρκεια βιταμίνης Κ (που είναι απαραίτητη για την ενεργότητα των παραγόντων πήξης II, VII και X), σε συγγενείς διαταραχές πηκτικότητας, σε μαζικές μεταγγίσεις και σε διάχυτη ενδοαγγειακή πήξη (ΔΕΠ) 2. Παρόλα αυτά, όταν υπάρχει διαγνωσμένη ηπατική νόσος, τόσο η αλβουμίνη, όσο και ο χρόνος προθρομβίνης αποτελούν χρήσιμους δείκτες παρακολούθησης της ηπατικής συνθετικής ικανότητας. Σε κιρρωτικούς ασθενείς τα επίπεδα αλβουμίνης έχουν σαφή προγνωστική αξία. Σε ασθενείς με οξεία ηπατίτιδα (ιογενή ή τοξική) η παρακολούθηση του χρόνου προθρομβίνης είναι απαραίτητη για το χρόνο παραπομπής του ασθενή σε κέντρο μεταμόσχευσης ήπατος. Σε αποφρακτικό ίκτερο μπορεί να επηρεαστεί η απορρόφηση της βιταμίνης Κ και να αυξηθεί ο χρόνος προθρομβίνης, ο οποίος ομαλοποιείται με παρεντερική χορήγηση βιταμίνης Κ. Τέλος, η διαφορά αλβουμίνης ορού-αλβουμίνης ασκιτικού υγρού (αν είναι >1.1 ή <1.1g/dl) βοηθάει στη διευκρίνιση της αιτιολογίας του ασκίτη, αν οφείλεται δηλαδή σε ηπατική διαταραχή/ανεπάρκεια. Abstract Abnormal liver enzymes are useful in the diagnosis and monitoring of patients with symptoms and signs of liver disease but can be detected incidentally in asymptomatic patients conducted routine laboratory tests. The investigation of the latter is a challenge for the clinician to approach the patient and to choose the further appropriate tests which will lead to the diagnosis. The aim of this article is to present a simple way of interpretation and approach of the abnormal liver biochemistry as well as, algorithms which will help the clinician in understanding the pathophysiology of the hepatic disorder. Key words: Aminotransferases, hepatitis, cholestasis, liver function, liver cirrhosis Πίνακας 6.

9 17 Βιβλιογραφία 1. AGA technical review on the evaluation of liver chemistry tests. Green RM, Flamm S. Gastroenterology. 2002;123: American Gastroenterological Association. Medical position statement: evaluation of liver chemistry tests. Gastroenterology. 2002;123: Review Epidemiology of autoimmune liver disease. Feld JJ, Heathcote EJ J Gastroenterol Hepatol Oct; 18(10): Global prevalence of putative haemochromatosis mutations.merryweather-clarke AT, Pointon JJ, Shearman JD, Robson KJ J Med Genet Apr; 34(4): Comparison of etiology of sporadic acute and fulminant viral hepatitis in hospitalized patients in Pune, India during and Chadha MS, Walimbe AM, Chobe LP, Arankalle VA Indian J Gastroenterol Jan-Feb; 22(1): A practice guideline on Wilson disease. Roberts EA, Schilsky ML, Division of Gastroenterology and Nutrition, Hospital for Sick Children, Toronto, Ontario, Canada Hepatology Jun; 37(6): Review Drug-induced hepatotoxicity. Lee WM N Engl J Med Jul 31; 349(5): Review Alternative medicines and the liver. Fogden E, Neuberger J Liver Int Aug; 23(4): Review Diagnosis and monitoring of hepatic injury. I. Performance characteristics of laboratory tests. Dufour DR, Lott JA, Nolte FS, Gretch DR, Koff RS, Seeff LB Clin Chem Dec; 46(12): Ischemic hepatitis: clinical presentation and pathogenesis. Seeto RK, Fenn B, Rockey DC Am J Med Aug 1; 109(2): Liver enzyme alteration: a guide for clinicians Edoardo G. Giannini, Roberto Testa, and Vincenzo Savarino CMAJ February 1; 172(3): Review Hepatitis B and hepatitis C. Geller SA Clin Liver Dis May; 6(2):317-34, v. 13. Fulminant hepatic failure as the initial presentation of acute autoimmune hepatitis. Kessler WR, Cummings OW, Eckert G, Chalasani, Clin Gastroenterology Hepat Jul; 2(70: , Prospective study of clinical and biochemical features of symptomativ choledocholithiasis. Anciaux ML, Pelletier G, Attali, Dig Dis Sci May; 31(5): Nonalcoholic steatohepatitis: what we know in the new millennium. Harrison SA, Kadakia S, Lang KA, Schenker S. Am J Gastroenterol 2002 Nov; 97(11): Clinical and histologic spectrum of nonalcoholic fatty liver disease associated with normal LAT values. Hepatology 2003;37(6): Nonalcoholic steatohepatitis. Brunt EM. Semin Liver Dis, 2004 Feb; 24(1): Validity and clinical utility of the asprtate aminotransferase-alanine aminotranferase ratio in assessing disease severity and prognosis in patients with hepatitis C virus-related chronic liver disease. Giannini E, Risso D, Botta F, et al. Arch Intern Med 2003; 163(2); Simplified criteria for the diagnosis of autoimmune hepatitis. Hennes EM1, Zeniya M, Czaja AJ, Parés A, Dalekos GN, Krawitt EL, Bittencourt PL, Porta G, Boberg KM, Hofer H, Bianchi FB, Shibata M, Schramm C, Eisenmann de Torres B, Galle PR, McFarlane I, Dienes HP, Lohse AW; International Autoimmune Hepatitis GroupHepatology Jul;48(1): doi: /hep Diagnosis and phenotypic classification of Wilson s disease. Ferenci P, Caca K, Loudianos G et al. Liver Int 2003; 23(3): Genetic liver disease in adults: early recognition of the three most common causes. Morrison ED, Kowdley KV, Postgrad Med 2000;107(2): Diagnosis and management of Hemochromatosis Hepatology 2001;33(5): Liver abnormalities in celiac disease. Abdo A, Meddings J, Swain M. Clin Gastroenterol Hepatol 2004;2(2): Physiochemical and pathophysiological factors in the release of membrane-bound alkaline phosphatase from cells. Moss DW. Clin Chim Acta 1997;257(1): Drug-induced cholestasis. Velaydham LS, Farrell GC. Expert Opin Drug Saf 2003;2(3): Update on primary bilary cirrhosis. Heathcote J. Can J Gastroenterol 2000;14(1); Primary sclerosing cholangitis: a clinical review. Ponsioen CI, Tygat GN. Am J Gastroenterol 1998;93(4): Increased levels of gammagt suggest the presence of bile duct lesions in patients with chronic hepatitis C: absence of influence of HCV genotype, HCV-RNA serum levels and HGV on this histological damage. Giannini E, Botta F, Fasoli A et al. Dig Dis Sci 2001;46(3); The genetic bases of the reduced expression of bilirubin UDO-glucuronotransferase 1 in Gilebrt s syndrome. Bosma PJ, Chowdury JR, Bakker C et al. N Engl J Med 1995;333(18): Clinical chemistry and physiology of bilirubin. Berg PD, Noyer C. Semin Liver Dis 1994;4(4):346-55

ΣΥΝΔΡΟΜΑ ΕΠΙΚΑΛΥΨΗΣ. Καλλιόπη Ζάχου. 12 Ο Πανελλήνιο Ηπατολογικό Συνέδριο. Παθολόγος Παθολογική Κλινική & Ερευνητικό Εργαστήριο Παν/μίου Θεσσαλίας

ΣΥΝΔΡΟΜΑ ΕΠΙΚΑΛΥΨΗΣ. Καλλιόπη Ζάχου. 12 Ο Πανελλήνιο Ηπατολογικό Συνέδριο. Παθολόγος Παθολογική Κλινική & Ερευνητικό Εργαστήριο Παν/μίου Θεσσαλίας ΣΥΝΔΡΟΜΑ ΕΠΙΚΑΛΥΨΗΣ Καλλιόπη Ζάχου Παθολόγος Παθολογική Κλινική & Ερευνητικό Εργαστήριο Παν/μίου Θεσσαλίας 12 Ο Πανελλήνιο Ηπατολογικό Συνέδριο Χανιά 12-15 Μαΐου 2011 ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΙΚΤΕΡΟΣ. Γεώργιος Καλαμπόκης Λέκτορας Παθολογίας

ΙΚΤΕΡΟΣ. Γεώργιος Καλαμπόκης Λέκτορας Παθολογίας ΙΚΤΕΡΟΣ Γεώργιος Καλαμπόκης Λέκτορας Παθολογίας Προέλευση ιδιότητες χολερυθρίνης [1] Καθημερινά παράγονται 4 mg/kg (250-350 mg) χολερυθρίνης στο δικτυοενδοθηλιακό σύστημα (ήπαρ, σπλήνας) Αιμοσφαιρίνη γηρασμένων

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΙΚΤΕΣ ΗΠΑΤΙΚΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ. Λ.Β. Αθανασίου Παθολογική Κλινική, Τμήμα Κτηνιατρικής, Π.Θ.

ΔΕΙΚΤΕΣ ΗΠΑΤΙΚΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ. Λ.Β. Αθανασίου Παθολογική Κλινική, Τμήμα Κτηνιατρικής, Π.Θ. ΔΕΙΚΤΕΣ ΗΠΑΤΙΚΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ Λ.Β. Αθανασίου Παθολογική Κλινική, Τμήμα Κτηνιατρικής, Π.Θ. ΔΕΙΚΤΕΣ ΗΠΑΤΙΚΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ Δείκτες βλάβης ηπατοκυττάρων Δείκτες χολόστασης Δείκτες ηπατικής δυσλειτουργίας ΔΕΙΚΤΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

κλινική και εργαστηριακή προσέγγιση των νοσημάτων του Τ. Ράλλης Καθηγητής Παθολογίας Ζώων Συντροφιάς, Τμήμα Κτηνιατρικής, ΑΠΘ

κλινική και εργαστηριακή προσέγγιση των νοσημάτων του Τ. Ράλλης Καθηγητής Παθολογίας Ζώων Συντροφιάς, Τμήμα Κτηνιατρικής, ΑΠΘ Τι είναι κοινό και τι όχι κατά την κλινική και εργαστηριακή προσέγγιση των νοσημάτων του ήπατος στο σκύλο και στη γάτα Τ. Ράλλης Καθηγητής Παθολογίας Ζώων Συντροφιάς, Τμήμα Κτηνιατρικής, ΑΠΘ Η γάτα δεν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΙΑΓΝΩΣΕΙΣ ΚΑΙ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΙΑΓΝΩΣΕΙΣ ΚΑΙ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΙΑΓΝΩΣΕΙΣ ΚΑΙ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΗΠΑΤΙΚΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ Το ήπαρ To συκώτι (ήπαρ) είναι ένα από τα µεγαλύτερα και σηµαντικότερα όργανα. Βρίσκεται κάτω από τα πλευρά, δεξιά από την κοιλιά. Ζυγίζει

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση Ενδιαφέρουσας Περίπτωσης Ασθενή. ΚΟΛΛAΡΗ ΕΡΙEΤΑ ΕΙΔΙΚΕΥΟΜΕNΗ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑΣ Β Προπ. Παθολογική Κλινική Ιπποκράτειου Νοσοκομείου Θεσσαλονίκης

Παρουσίαση Ενδιαφέρουσας Περίπτωσης Ασθενή. ΚΟΛΛAΡΗ ΕΡΙEΤΑ ΕΙΔΙΚΕΥΟΜΕNΗ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑΣ Β Προπ. Παθολογική Κλινική Ιπποκράτειου Νοσοκομείου Θεσσαλονίκης Παρουσίαση Ενδιαφέρουσας Περίπτωσης Ασθενή ΚΟΛΛAΡΗ ΕΡΙEΤΑ ΕΙΔΙΚΕΥΟΜΕNΗ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑΣ Β Προπ. Παθολογική Κλινική Ιπποκράτειου Νοσοκομείου Θεσσαλονίκης Αιτία Προσέλευσης Ασθενής 45 ετών παραπέμπεται από το

Διαβάστε περισσότερα

ΜΗ ΑΛΚΟΟΛΙΚΗ ΛΙΠΩΔΗΣ ΝΟΣΟΣ ΤΟΥ ΗΠΑΤΟΣ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ

ΜΗ ΑΛΚΟΟΛΙΚΗ ΛΙΠΩΔΗΣ ΝΟΣΟΣ ΤΟΥ ΗΠΑΤΟΣ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΜΗ ΑΛΚΟΟΛΙΚΗ ΛΙΠΩΔΗΣ ΝΟΣΟΣ ΤΟΥ ΗΠΑΤΟΣ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ Καραγκιόζογλου- Λαμπούδη Θωμαή Παιδογαστρεντερολόγος Καθηγήτρια Κλινικής Διατροφής Τμήμα Διατροφής Διαιτολογίας ΑΤΕΙΘεσσαλονίκης απλή στεάτωση Στεατοηπατίτιδα

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα, 23-24/10/2015 ΗΜΕΡΑ ΩΡΑ ΕΝΑΡΞΗΣ ΘΕΜΑ ΟΜΙΛΗΤΗΣ

Αθήνα, 23-24/10/2015 ΗΜΕΡΑ ΩΡΑ ΕΝΑΡΞΗΣ ΘΕΜΑ ΟΜΙΛΗΤΗΣ 1 ο ΜΑΘΗΜΑ ΣΧΟΛΕΙΟΥ ΗΠΑΤΟΛΟΓΙΑΣ Αθήνα, 23-24/10/2015 17.00-17.30 Ανατομία-αγγείωση του ήπατος, αναγέννηση ήπατος Ν. Αρκαδόπουλος 17.30-18.15 Φυσιολογία ηπατικής λειτουργίας-χολικής έκκρισης Σπ. Ντουράκης

Διαβάστε περισσότερα

Πού οφείλεται η νόσος και ποιοι παράγοντες την πυροδοτούν:

Πού οφείλεται η νόσος και ποιοι παράγοντες την πυροδοτούν: 1 Τι είναι η Κίρρωση του Ήπατος: Η κίρρωση του ήπατος είναι μία χρόνια πάθηση του ήπατος κατά την οποία παρατηρείται καταστροφή του ιστού του ήπατος και αλλαγή της αρχιτεκτονικής του, γεγονός που οδηγεί

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΙΝΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΣΤΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΗΠΑΤΟΣ ΧΟΥΝΤΑ ΑΘΗΝΑ ΔΙΕΥΘΥΝΤΡΙΑ ΕΣΥ ΠΑΘΟΛΟΓΟΣ ΗΠΑΤΟΛΟΓΟΣ Δ ΠΑΝ ΠΑΘΟΛ ΚΛΙΝΙΚΗ

ΚΛΙΝΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΣΤΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΗΠΑΤΟΣ ΧΟΥΝΤΑ ΑΘΗΝΑ ΔΙΕΥΘΥΝΤΡΙΑ ΕΣΥ ΠΑΘΟΛΟΓΟΣ ΗΠΑΤΟΛΟΓΟΣ Δ ΠΑΝ ΠΑΘΟΛ ΚΛΙΝΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΣΤΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΗΠΑΤΟΣ ΧΟΥΝΤΑ ΑΘΗΝΑ ΔΙΕΥΘΥΝΤΡΙΑ ΕΣΥ ΠΑΘΟΛΟΓΟΣ ΗΠΑΤΟΛΟΓΟΣ Δ ΠΑΝ ΠΑΘΟΛ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΤΤΙΚΟΝ HΠΑΤΙΚΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ LIVER

Διαβάστε περισσότερα

IgG4 χολαγγειίτιδα μια νέα κλινική οντότητα. Πολυξένη Ι. Αγοραστού

IgG4 χολαγγειίτιδα μια νέα κλινική οντότητα. Πολυξένη Ι. Αγοραστού IgG4 χολαγγειίτιδα μια νέα κλινική οντότητα Πολυξένη Ι. Αγοραστού ΙgG4 χολαγγειίτιδα (IAC) Η συνδυαζόμενη με ΙgG4 χολαγγειίτιδα (ΙΑC) είναι ένας όρος που προτάθηκε το 2007 από τους Bjornsson και συν. για

Διαβάστε περισσότερα

IKTEΡΟΣ Γεώργιος Β. Παπαθεοδωρίδης Αναπληρωτής Καθηγητής Παθολογίας-Γαστρεντερολογίας Διευθυντής Γαστρεντερολογικής Κλινικής Γ. Ν.

IKTEΡΟΣ Γεώργιος Β. Παπαθεοδωρίδης Αναπληρωτής Καθηγητής Παθολογίας-Γαστρεντερολογίας Διευθυντής Γαστρεντερολογικής Κλινικής Γ. Ν. IKTEΡΟΣ Γεώργιος Β. Παπαθεοδωρίδης Αναπληρωτής Καθηγητής Παθολογίας-Γαστρεντερολογίας Διευθυντής Γαστρεντερολογικής Κλινικής Γ. Ν. Αθηνών «Λαϊκό» Ίκτερος Κίτρινη χροιά δέρματος- βλεννογόνων (χολερυθρίνη

Διαβάστε περισσότερα

Στην περισσότερο επιτυχημένη αντιμετώπιση του καρκίνου έχει συμβάλλει σημαντικά η ανακά-λυψη και εφαρμογή των καρκινι-κών δεικτών.

Στην περισσότερο επιτυχημένη αντιμετώπιση του καρκίνου έχει συμβάλλει σημαντικά η ανακά-λυψη και εφαρμογή των καρκινι-κών δεικτών. Όλες μαζί οι μορφές καρκίνου αποτελούν, παγκοσμίως τη δεύτερη αιτία θανάτου μετά από τα καρδιαγγειακά νοσήματα. Τα κρούσματα συνεχώς αυξάνονται και σε πολλές αναπτυγμένες χώρες αποτελεί την πρώτη αιτία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΓΕ 2012-2013 ΕΝΟΤΗΤΑ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΗΠΑΤΟΣ-ΧΟΛΗΦΟΡΩΝ-ΠΑΓΚΡΕΑΤΟΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΓΕ 2012-2013 ΕΝΟΤΗΤΑ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΗΠΑΤΟΣ-ΧΟΛΗΦΟΡΩΝ-ΠΑΓΚΡΕΑΤΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΓΕ 2012-2013 ΕΝΟΤΗΤΑ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΗΠΑΤΟΣ-ΧΟΛΗΦΟΡΩΝ-ΠΑΓΚΡΕΑΤΟΣ ημερομηνία θέμα εκπαιδευτές 20 Νοεμβρίου Οξεία και χρόνια ηπατίτιδα

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια είναι η προοδευτική, μη αναστρέψιμη μείωση της νεφρικής λειτουργίας, η οποία προκαλείται από βλάβη του νεφρού ποικίλης αιτιολογίας. Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

1. Ορισµός Νόσου. 4. Συµπτωµατολογία / Κλινική εικόνα / Ευρήµατα (εργαστηριακά κ.α.)

1. Ορισµός Νόσου. 4. Συµπτωµατολογία / Κλινική εικόνα / Ευρήµατα (εργαστηριακά κ.α.) 1. Ορισµός Νόσου 2. Παθογένεια: η µελέτη της δηµιουργίας µιας παθολογικής κατάστασης, µια παθολογική κατάσταση σε συνάρτηση µε το αίτιο που την προκαλεί 3. Επιδηµιολογία: είναι η επιστηµονική µελέτη των

Διαβάστε περισσότερα

Λιπώδης νόσος του ήπατος (Fatty liver disease)

Λιπώδης νόσος του ήπατος (Fatty liver disease) EΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗΣ ΑΝΑΤΟΜΙΚΗΣ Η ΩΡΑ ΤΟΥ ΕΙ ΙΚΕΥΟΜΕΝΟΥ 7 Νοεµβρίου 2007, Αθήνα Λιπώδης νόσος του ήπατος (Fatty liver disease) Ντίνα Τηνιακού Εργαστήριο Ιστολογίας & Εµβρυολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Ζάχου Καλλιόπη Παθολόγος

Ζάχου Καλλιόπη Παθολόγος Ζάχου Καλλιόπη Παθολόγος Παθολογική Κλινική και Ομώνυμο Ερευνητικό Εργαστήριο Πανεπιστημίου Θεσσαλίας ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ Δεν έχω τίποτε να δηλώσω όσον αφορά στη σύγκρουση συμφερόντων

Διαβάστε περισσότερα

MH ΑΛΚΟΟΛΙΚΗ ΣΤΕΑΤΟΗΠΑΤΙΤΙΔΑ ΚΑΙ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ

MH ΑΛΚΟΟΛΙΚΗ ΣΤΕΑΤΟΗΠΑΤΙΤΙΔΑ ΚΑΙ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ MH ΑΛΚΟΟΛΙΚΗ ΣΤΕΑΤΟΗΠΑΤΙΤΙΔΑ ΚΑΙ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ «Διερεύνηση ασθενούς με Tρανσαμινασαιμία και Σακχαρώδη Διαβήτη» 24 ο Συνέδριο ΔΕΒΕ, 25-27 Νοεμβρίου 2010, Θεσσαλονίκη Καθηγητής Γεώργιος N. Νταλέκος

Διαβάστε περισσότερα

συκώτι (ήπαρ) στομάχι χοληδόχος κύστη πάγκρεας δωδεκαδάκτυλο έντερο

συκώτι (ήπαρ) στομάχι χοληδόχος κύστη πάγκρεας δωδεκαδάκτυλο έντερο Αλκοόλ και ασθένειες του Συκωτιού (Πηγή: http://www.patient.co.uk/health/alcohol-and-liver-disease) Απόδοση στα ελληνικά: Αθανάσιος Μπάκας (υπεύθυνος του προγράμματος) Η κατανάλωση μεγάλων ποσοτήτων αλκοόλ

Διαβάστε περισσότερα

Πεδίο Εφαρμογής. Πρόληψη και Παράγοντες Κινδύνου

Πεδίο Εφαρμογής. Πρόληψη και Παράγοντες Κινδύνου Εξετάσεις λειτουργίας του θυρεοειδούς: διάγνωση και παρακολούθηση των διαταραχών λειτουργίας του θυρεοειδούς σε ενήλικες για την Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας Πεδίο Εφαρμογής Οι παρούσες κατευθυντήριες οδηγίες

Διαβάστε περισσότερα

ΚΙΝΔΥΝΟΣ ΚΑΙ ΕΠΙΤΗΡΗΣΗ ΜΗ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΚΩΝ ΚΑΡΚΙΝΩΝ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΙΦΝΕ ΓΡΙΒΑΣ Κ. ΗΛΙΑΣ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΟΣ

ΚΙΝΔΥΝΟΣ ΚΑΙ ΕΠΙΤΗΡΗΣΗ ΜΗ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΚΩΝ ΚΑΡΚΙΝΩΝ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΙΦΝΕ ΓΡΙΒΑΣ Κ. ΗΛΙΑΣ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΟΣ ΚΙΝΔΥΝΟΣ ΚΑΙ ΕΠΙΤΗΡΗΣΗ ΜΗ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΚΩΝ ΚΑΡΚΙΝΩΝ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΙΦΝΕ ΓΡΙΒΑΣ Κ. ΗΛΙΑΣ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΟΣ ΑΥΞΗΣΗ ΤΗΣ ΣΥΧΝΟΤΗΤΑΣ ΙΦΝΕ ΤΑ ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΧΡΟΝΙΑ ΤΟΥΛΑΧΙΣΤΟΝ ΟΙ ΜΙΣΟΙ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΗΛΙΚΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Χρόνια νοσήματα του ήπατος και υπολιπιδαιμική θεραπεία

Χρόνια νοσήματα του ήπατος και υπολιπιδαιμική θεραπεία Χρόνια νοσήματα του ήπατος και υπολιπιδαιμική θεραπεία Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Χρόνια νοσήματα του ήπατος Το 15% του

Διαβάστε περισσότερα

Υποχρεωτικό κατ επιλογήν µάθηµα «Κλινική Βιοχηµεία»

Υποχρεωτικό κατ επιλογήν µάθηµα «Κλινική Βιοχηµεία» ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ Τµήµα Ιατρικής Υποχρεωτικό κατ επιλογήν µάθηµα «Κλινική Βιοχηµεία» - Συνοπτική παρουσίαση του µαθήµατος - Αναλυτική ύλη του µαθήµατος Λάρισα 2010 Συνοπτική παρουσίαση του υποχρεωτικού

Διαβάστε περισσότερα

Στην τρέχουσα παρουσίαση δεν υφίσταται σύγκρουση συμφερόντων

Στην τρέχουσα παρουσίαση δεν υφίσταται σύγκρουση συμφερόντων Δοκιμασίες κοπράνων Γιώργος Χουλιάρας, Παιδογαστρεντερολόγος, Πανεπιστημιακός Υπότροφος, Υπεύθυνος Ενδοσκοπήσεων & Ιατρείου Ιδιοπαθών Φλεγμονωδών Nοσημάτων του Εντέρου Μονάδα Γαστρεντερολογίας και Διατροφής

Διαβάστε περισσότερα

«Πρόληψη υποτροπών και επιπλοκών της κοιλιοκάκης» 12 η Εκπαιδευτική Διημερίδα της ΕΠΕΓΕ Αθήνα 2014

«Πρόληψη υποτροπών και επιπλοκών της κοιλιοκάκης» 12 η Εκπαιδευτική Διημερίδα της ΕΠΕΓΕ Αθήνα 2014 «Πρόληψη υποτροπών και επιπλοκών της κοιλιοκάκης» 12 η Εκπαιδευτική Διημερίδα της ΕΠΕΓΕ Αθήνα 2014 Κοιλιοκάκη Ι Η κοιλιοκάκη είναι ανοσολογική πάθηση, που προκαλεί κυρίως βλάβες στο λεπτό έντερο αλλά και

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση περιστατικού: Αποφρακτικός ίκτερος. Τάσιος Κωνσταντίνος Ειδικευόμενος Β Προπαιδ.Παθολογικής Γ.Ν.Θ. Ιπποκράτειο

Παρουσίαση περιστατικού: Αποφρακτικός ίκτερος. Τάσιος Κωνσταντίνος Ειδικευόμενος Β Προπαιδ.Παθολογικής Γ.Ν.Θ. Ιπποκράτειο Παρουσίαση περιστατικού: Αποφρακτικός ίκτερος Τάσιος Κωνσταντίνος Ειδικευόμενος Β Προπαιδ.Παθολογικής Γ.Ν.Θ. Ιπποκράτειο Παρουσίαση περιστατικού Ασθενής 94 ετών Ίκτερική χροιά δέρματος-επιπεφυκότων με

Διαβάστε περισσότερα

Κορίτσι 20 ετών προσήλθε εξαιτίας εκούσιας λήψης 20 tb παρακεταμόλης (10γρ.) και 30 tb βαλεριάνας Aναφέρεται ταυτόχρονη λήψη αλκοόλ Λήψη ουσιών δύο

Κορίτσι 20 ετών προσήλθε εξαιτίας εκούσιας λήψης 20 tb παρακεταμόλης (10γρ.) και 30 tb βαλεριάνας Aναφέρεται ταυτόχρονη λήψη αλκοόλ Λήψη ουσιών δύο ΤΟΥΛΟΥΜΤΖΗ ΜΑΡΙΑ Κορίτσι 20 ετών προσήλθε εξαιτίας εκούσιας λήψης 20 tb παρακεταμόλης (10γρ.) και 30 tb βαλεριάνας Aναφέρεται ταυτόχρονη λήψη αλκοόλ Λήψη ουσιών δύο ώρες πριν την προσέλευση Αίσθημα ζάλης

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ

ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ Α. ΠΟΤΕ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΟΙ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΣΕ ΜΕΤΡΗΣΗ ΟΣΤΙΚΗΣ ΠΥΚΝΟΤΗΤΑΣ (ΑΝΔΡΕΣ ΚΑΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ): ΗΛΙΚΙΑ < 50 ΕΤΩΝ: Κατάγματα χαμηλής βίας

Διαβάστε περισσότερα

σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου επί τουλάχιστον 3

σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου επί τουλάχιστον 3 Το σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου (ΣΕΕ) ανήκει σε μια ομάδα λειτουργικών διαταραχών του πεπτικού σωλήνα. Το κοιλιακό άλγος, ο μετεωρισμός και η εναλλαγή των συνηθειών του εντέρου αποτελούν τυπικά συμπτώματα.

Διαβάστε περισσότερα

Η χολόσταση στην Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας. Νικόλαος Χ. Γραμματικός Γαστρεντερολόγος, επιμελητής Α ΕΣΥ Β Προπ. Παθολογική Κλινική, ΓΠΝΘ Ιπποκράτειο

Η χολόσταση στην Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας. Νικόλαος Χ. Γραμματικός Γαστρεντερολόγος, επιμελητής Α ΕΣΥ Β Προπ. Παθολογική Κλινική, ΓΠΝΘ Ιπποκράτειο Η χολόσταση στην Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας Νικόλαος Χ. Γραμματικός Γαστρεντερολόγος, επιμελητής Α ΕΣΥ Β Προπ. Παθολογική Κλινική, ΓΠΝΘ Ιπποκράτειο Χολόσταση - ορισμός Ορίζεται ως, η διαταραχή παραγωγής

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση και θεραπεία Από τα πρωτόκολλα των SOS Ιατρών Επιμέλεια Γεώργιος Θεοχάρης

Αξιολόγηση και θεραπεία Από τα πρωτόκολλα των SOS Ιατρών Επιμέλεια Γεώργιος Θεοχάρης Αξιολόγηση και θεραπεία Από τα πρωτόκολλα των SOS Ιατρών Επιμέλεια Γεώργιος Θεοχάρης Παθολόγος Αξιολόγηση βαρύτητας περιστατικού - Από την βαρύτητα των κλινικών σημείων (αναπνευστική συχνότητα >35, ταχυκαρδία,

Διαβάστε περισσότερα

Ιογενείς Ηπατίτιδες Ηπατίτιδα Β. Συχνές Ερωτήσεις

Ιογενείς Ηπατίτιδες Ηπατίτιδα Β. Συχνές Ερωτήσεις Ιογενείς Ηπατίτιδες Ηπατίτιδα Β Συχνές Ερωτήσεις Tι είναι ηπατίτιδα; Το ήπαρ (συκώτι) είναι ένα ζωτικό όργανο που βρίσκεται στο δεξιό άνω τμήμα της κοιλιακής χώρας. Έχει πολλές λειτουργίες και διαδραματίζει

Διαβάστε περισσότερα

Ορθολογική Επιλογή Εργαστηριακού & Παρακλινικού Ελέγχου στα Χολοστατικά Νοσήματα

Ορθολογική Επιλογή Εργαστηριακού & Παρακλινικού Ελέγχου στα Χολοστατικά Νοσήματα 19 ο Πανελλήνιο Συνέδριο Εσωτερικής Παθολογίας Ορθολογική Επιλογή Εργαστηριακού & Παρακλινικού Ελέγχου στα Χολοστατικά Νοσήματα Γεώργιος Ν. Νταλέκος Καθηγητής Παθολογίας Νικόλαος Κ. Γατσέλης Λέκτορας Παθολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΗΠΑΤΟΣ

ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΗΠΑΤΟΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΗΠΑΤΟΣ Αλεξάνδρα Αλεξοπούλου Λέκτορας Παθολογίας Ιατρικής Σχολής, Πανεπιστημίου Αθηνών Β Πανεπιστημιακή Παθολογική Κλινική Ιπποκράτειο ΓΝΑ ΧΡΗΣΙΜΟΤΗΤΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Μη αλκοολική λιπώδης νόσος του ήπατος. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ

Μη αλκοολική λιπώδης νόσος του ήπατος. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Μη αλκοολική λιπώδης νόσος του ήπατος Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ SGOT 60 IU/l, SGPT 72 IU/l, γgt 92 IU/l, ALP κ.φ., CPK κ.φ., θυρεοειδική λειτουργία κ.φ. Παρουσίαση περιστατικού Άνδρας

Διαβάστε περισσότερα

Ιογενείς Ηπατίτιδες Ηπατίτιδα C. Συχνές Ερωτήσεις

Ιογενείς Ηπατίτιδες Ηπατίτιδα C. Συχνές Ερωτήσεις Ιογενείς Ηπατίτιδες Ηπατίτιδα C Συχνές Ερωτήσεις Tι είναι ηπατίτιδα; Το ήπαρ (συκώτι) είναι ένα ζωτικό όργανο που βρίσκεται στο δεξιό άνω τμήμα της κοιλιακής χώρας. Έχει πολλές λειτουργίες και διαδραματίζει

Διαβάστε περισσότερα

ΧΟΛΟΠΕΠΤΙΚΗ ΑΝΑΣΤΟΜΩΣΗ ΣΕ ΕΔΑΦΟΣ ΕΥΜΕΓΕΘΟΥΣ ΕΚΚΟΛΠΩΜΑΤΟΣ ΔΩΔ/ΛΟΥ ΚΑΙ ΧΟΛΗΔΟΧΟΛΙΘΙΑΣΗΣ

ΧΟΛΟΠΕΠΤΙΚΗ ΑΝΑΣΤΟΜΩΣΗ ΣΕ ΕΔΑΦΟΣ ΕΥΜΕΓΕΘΟΥΣ ΕΚΚΟΛΠΩΜΑΤΟΣ ΔΩΔ/ΛΟΥ ΚΑΙ ΧΟΛΗΔΟΧΟΛΙΘΙΑΣΗΣ Συζήτηση Αναφορές ΕΔΑΦΟΣ ΕΥΜΕΓΕΘΟΥΣ 1 Α Χειρουργική 424 ΓΣΝΕ, 2 Γαστεντερολογικό 424 ΓΣΝΕ Το 23% των ασθενών όπου υποβάλλονται σε ERCP παρουσιάζουν περιληκυθικά εκκολπώματα Tα περισσότερα εκκολπώματα δωδ/λου

Διαβάστε περισσότερα

ΧΟΛΟΛΙΘΙΑΣΗ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ: ΜΗΝ ΛΗΣΜΟΝΕΙΤΕ ΤΙΣ «ΑΘΩΕΣ» ΑΙΤΙΕΣ

ΧΟΛΟΛΙΘΙΑΣΗ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ: ΜΗΝ ΛΗΣΜΟΝΕΙΤΕ ΤΙΣ «ΑΘΩΕΣ» ΑΙΤΙΕΣ ΧΟΛΟΛΙΘΙΑΣΗ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ: ΜΗΝ ΛΗΣΜΟΝΕΙΤΕ ΤΙΣ «ΑΘΩΕΣ» ΑΙΤΙΕΣ Μιχαλάκου Μαρία, Φαρκωνή Χρυστάλλα, Κατσικάρη Μαρία Ευρωκλινική Παίδων, Αθήνα ΣΚΟΠΟΣ: Οι λιθοι της χοληδόχου κύστεως στα παιδια είναι ασυνήθες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΚΛΙΝΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ ΗΠΑΤΟΛΟΓΙΑΣ ΜΑΪΟΣ 2015 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ

ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΚΛΙΝΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ ΗΠΑΤΟΛΟΓΙΑΣ ΜΑΪΟΣ 2015 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΚΛΙΝΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ ΗΠΑΤΟΛΟΓΙΑΣ ΜΑΪΟΣ 2015 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ 1. Η λευκωματίνη έχει χρόνο ημιζωής: Α. 4-10 ημέρες Β. 14-24 ημέρες Γ. 20-30 ημέρες Δ. 30-40 ημέρες 2. Τα παρακάτω αφορούν τη διαδερμική

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ νεφρά νεφρών Η υψηλή αρτηριακή πίεση (υπέρταση) είναι ένα από τα δύο κύρια αίτια χρόνιας νεφρικής νόσου παγκοσμίως (το άλλο είναι ο διαβήτης). Επίσης, τα νεφρά έχουν βασικό ρόλο στη

Διαβάστε περισσότερα

<<Διαγνωστικά Προβλήματα και θεραπευτική προσέγγιση>> Σφυρόερα Κατερίνα Ρευματολόγος

<<Διαγνωστικά Προβλήματα και θεραπευτική προσέγγιση>> Σφυρόερα Κατερίνα Ρευματολόγος Σφυρόερα Κατερίνα Ρευματολόγος Η οστεοπόρωση στον άνδρα συνήθως εμφανίζεται με κατάγματα ΕΝΩ στη γυναίκα διαγιγνώσκεται με την εξέταση ρουτίνας της

Διαβάστε περισσότερα

Κοιλιοκάκη και το παιδί

Κοιλιοκάκη και το παιδί Κοιλιοκάκη και το παιδί Αλεξάνδρα Παπαδοπούλου, M.D. Νοσοκομείο Παίδων «Π. & Α. Κυριακού» Η κοιλιοκάκη είναι αυτοάνοσου τύπου εντεροπάθεια που οφείλεται σε υπερευαισθησία στη γλουτένη λόγω γενετικής προδιάθεσης

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως έχω Σκληρόδερµα;

Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Για να πληροφορηθώ µýëïò ôçò Σπάνιος ναι... Μόνος όχι Η Πανελλήνια Ένωση Σπανίων Παθήσεων (Π.Ε.Σ.ΠΑ) είναι ο μόνος φορέας, μη κερδοσκοπικό σωματείο, συλλόγων ασθενών σπανίων παθήσεων

Διαβάστε περισσότερα

Διερεύνηση τρανσαμινασαιμίας στην πρωτοβάθμια περίθαλψη

Διερεύνηση τρανσαμινασαιμίας στην πρωτοβάθμια περίθαλψη Διερεύνηση τρανσαμινασαιμίας στην πρωτοβάθμια περίθαλψη Κώστας Σουφλέρης Γαστρεντερολόγος Επιμελητής A Γαστρεντερολογική Κλινική Α.Ν.Θ. «Θεαγένειο» Επιστημονικός Συνεργάτης Β ΠΠ 3 Φεβρουαρίου 2015 Μέτρηση

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ-ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΑΝΑΙΜΙΑΣ

ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ-ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΑΝΑΙΜΙΑΣ ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ-ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΑΝΑΙΜΙΑΣ ΑΠΑΡΤΙΩΜΕΝΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΣΤΗΝ ΑΙΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ-ΜΑΡΤΙΟΣ 2015 Αλ. Κουράκλη-Συμεωνίδου ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΑΣΘΕΝΟΥΣ ΜΕ ΑΝΑΙΜΙΑ Βαρύτητα αναιμίας Μικρή (Ηb >10 gr/dl)

Διαβάστε περισσότερα

Σπινθηρογραφική Απεικόνιση Ήπατος Σπληνός - Γαστρεντερικού Συστήματος

Σπινθηρογραφική Απεικόνιση Ήπατος Σπληνός - Γαστρεντερικού Συστήματος Εργαστήριο Πυρηνικής Ιατρικής Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Θεσσαλίας ΠΑΡΑΔΟΣΕΙΣ ΠΥΡΗΝΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ 2014-2015 Σπινθηρογραφική Απεικόνιση Ήπατος Σπληνός - Γαστρεντερικού Συστήματος Παναγιώτης Αν. Γεωργούλιας

Διαβάστε περισσότερα

«β-μεσογειακή αναιμία: το πιο συχνό μονογονιδιακό νόσημα στη χώρα μας»

«β-μεσογειακή αναιμία: το πιο συχνό μονογονιδιακό νόσημα στη χώρα μας» Εργαστήριο Κυτταρογενετικής ΕΚΕΦΕ «Δημόκριτος» «β-μεσογειακή αναιμία: το πιο συχνό μονογονιδιακό νόσημα στη χώρα μας» Ζαχάκη Σοφία - Ουρανία Βιολόγος, MSc, PhD β μεσογειακή αναιμία Η θαλασσαιμία ή νόσος

Διαβάστε περισσότερα

Παράρτημα ΙΙΙ. Τροποποιήσεις στις σχετικές παραγράφους της Περίληψης των Χαρακτηριστικών του Προϊόντος και τα Φύλλα Οδηγιών Χρήσης

Παράρτημα ΙΙΙ. Τροποποιήσεις στις σχετικές παραγράφους της Περίληψης των Χαρακτηριστικών του Προϊόντος και τα Φύλλα Οδηγιών Χρήσης Παράρτημα ΙΙΙ Τροποποιήσεις στις σχετικές παραγράφους της Περίληψης των Χαρακτηριστικών του Προϊόντος και τα Φύλλα Οδηγιών Χρήσης Σημείωση : Οι τροποποιήσεις στην Περίληψη των Χαρακτηριστικών του Προϊόντος

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΣΤΑΘΟΠΟΥΛΟΥ DVM, GPCertSAM, GPCertEndo (ESVPS) 3Ο FORUM ΚΤΗΝΙΑΤΡΙΚΗΣ ΖΩΩΝ ΣΥΝΤΡΟΦΙΑΣ 10-12 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2012 ΙΔΡΥΜΑ ΕΥΓΕΝΙΔΟΥ

ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΣΤΑΘΟΠΟΥΛΟΥ DVM, GPCertSAM, GPCertEndo (ESVPS) 3Ο FORUM ΚΤΗΝΙΑΤΡΙΚΗΣ ΖΩΩΝ ΣΥΝΤΡΟΦΙΑΣ 10-12 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2012 ΙΔΡΥΜΑ ΕΥΓΕΝΙΔΟΥ ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΣΤΑΘΟΠΟΥΛΟΥ DVM, GPCertSAM, GPCertEndo (ESVPS) 3Ο FORUM ΚΤΗΝΙΑΤΡΙΚΗΣ ΖΩΩΝ ΣΥΝΤΡΟΦΙΑΣ 10-12 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2012 ΙΔΡΥΜΑ ΕΥΓΕΝΙΔΟΥ ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ALP ; ΕΤΕΡΟΓΕΝΗΣ ΟΜΑΔΑ ΕΝΖΥΜΩΝ ΠΟΥ ΚΑΤΑΛΥΟΥΝ

Διαβάστε περισσότερα

Ηλίας Κουρής - Ρευματολόγος. www.rheuma,gr

Ηλίας Κουρής - Ρευματολόγος. www.rheuma,gr Πολλες από τις ρευματικες παθησεις των ενηλικων προσβαλουν και τα παιδια,αν και σε μικροτερη συχνοτητα. Επιπλεον καποιες παθησεις όπως είναι ο συστηματικης έναρξης ή ο ολιγοαρθρικος τυπος εναρξης της Νεανικης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ. ΚΕ 0918 «Βιοχημική Αξιολόγηση Αθλητών»

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ. ΚΕ 0918 «Βιοχημική Αξιολόγηση Αθλητών» ΕΠΕΑΕΚ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ Τ.Ε.Φ.Α.Α.ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΚΕ 0918 «Βιοχημική Αξιολόγηση Αθλητών»

Διαβάστε περισσότερα

Γαστροστομία. Αθηνά Καπράλου,MD. Γενικός Χειρουργός. Δεκέμβριος, 2013

Γαστροστομία. Αθηνά Καπράλου,MD. Γενικός Χειρουργός. Δεκέμβριος, 2013 Γαστροστομία Αθηνά Καπράλου,MD Γενικός Χειρουργός Δεκέμβριος, 2013 ΕΠΙΛΟΓΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΓΙΑ ΓΑΣΤΡΟΣΤΟΜΙΑ Νευρολογικές παθήσεις Ογκολογικές παθήσεις Άλλες κλινικές καταστάσεις Α.Ε.Ε. Όγκοι ώτων Ανορεξία/ Άρνηση

Διαβάστε περισσότερα

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. Νικολούδη Μαρία. Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος»

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. Νικολούδη Μαρία. Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος» ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ Νικολούδη Μαρία Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος» Ο όρος δυσλιπιδαιμία εκφράζει τις ποσοτικές και ποιοτικές διαταραχές των λιπιδίων του αίματος. Τα λιπίδια όπως η χοληστερόλη και

Διαβάστε περισσότερα

18 η Διεθνής Διημερίδα Ηπατίτιδας Β & C Μέρος έκτο: Οι μελέτες του ΚΕΕΛΠΝΟ Επόμενα Βήματα και Προοπτικές 30-1-2011

18 η Διεθνής Διημερίδα Ηπατίτιδας Β & C Μέρος έκτο: Οι μελέτες του ΚΕΕΛΠΝΟ Επόμενα Βήματα και Προοπτικές 30-1-2011 18 η Διεθνής Διημερίδα Ηπατίτιδας Β & C Μέρος έκτο: Οι μελέτες του ΚΕΕΛΠΝΟ Επόμενα Βήματα και Προοπτικές 30-1-2011 Καθηγητής Γεώργιος N. Νταλέκος Δ/ντής Παθολογικής Κλινικής και Ερευνητικού Εργαστηρίου

Διαβάστε περισσότερα

ΙΦΝΕ (ΕΚ, ν.crohn, απροσδιόριστη) Συνήθεις λοιμώδεις, παρατεταμένες συστηματικές, αφροδισιακές-παρασιτικές, ιογενείς λοιμώξεις Φάρμακα και τοξίνες

ΙΦΝΕ (ΕΚ, ν.crohn, απροσδιόριστη) Συνήθεις λοιμώδεις, παρατεταμένες συστηματικές, αφροδισιακές-παρασιτικές, ιογενείς λοιμώξεις Φάρμακα και τοξίνες ΦΛΕΓΜΟΝΩΔΗ ΝΟΣΗΜΑΤΑ Π.Ε ΙΦΝΕ (ΕΚ, ν.crohn, απροσδιόριστη) Συνήθεις λοιμώδεις, παρατεταμένες συστηματικές, αφροδισιακές-παρασιτικές, ιογενείς λοιμώξεις Φάρμακα και τοξίνες (ΜΣΑΦ κ.ά) Ισχαιμική Μετακτινική

Διαβάστε περισσότερα

Το γόνατο ως στόχος ρευματικών νοσημάτων

Το γόνατο ως στόχος ρευματικών νοσημάτων Το γόνατο ως στόχος ρευματικών νοσημάτων Χ. Μ. ΜουτσόπουΛος Αντεπιστέλλον μέλος της Ακαδημίας Αθηνών, Καθηγητής Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών α ρευματικά νοσήματα είναι ασθένειες που προσβάλλουν

Διαβάστε περισσότερα

Νεογνικές και παιδιατρικές μεταγγίσεις. Ελισάβετ Γεωργίου Αιματολόγος, Επίμ. Β Αιματολογικό Τμήμα Γ. Ν. Παπαγεωργίου

Νεογνικές και παιδιατρικές μεταγγίσεις. Ελισάβετ Γεωργίου Αιματολόγος, Επίμ. Β Αιματολογικό Τμήμα Γ. Ν. Παπαγεωργίου Νεογνικές και παιδιατρικές μεταγγίσεις Ελισάβετ Γεωργίου Αιματολόγος, Επίμ. Β Αιματολογικό Τμήμα Γ. Ν. Παπαγεωργίου Μεταγγίσεις σε νεογνά και παιδιά Μεταγγίσεις στον νεογνικό πληθυσμό Μεταγγίσεις στον

Διαβάστε περισσότερα

Ερμηνεία αποτελεσμάτων ηλεκτροφόρησης πρωτεϊνών ορού. Μιχάλης Μιχαήλ MD, PhD Αιματολόγος Γ. Ν Λευκωσίας

Ερμηνεία αποτελεσμάτων ηλεκτροφόρησης πρωτεϊνών ορού. Μιχάλης Μιχαήλ MD, PhD Αιματολόγος Γ. Ν Λευκωσίας Ερμηνεία αποτελεσμάτων ηλεκτροφόρησης πρωτεϊνών ορού Μιχάλης Μιχαήλ MD, PhD Αιματολόγος Γ. Ν Λευκωσίας Περίγραμμα Τι είναι η Η/Φ πρωτεϊνών Πότε πρέπει να ζητάμε την Η/Φ Πως ερμηνεύονται τα αποτελέσματα

Διαβάστε περισσότερα

Το θωρακικό άλγος, όχι σπάνιο

Το θωρακικό άλγος, όχι σπάνιο Προσέγγιση του παιδιού με θωρακικό άλγος Steven M. Selbst, MD Pediatr Clin N Am 57 (2010) 1221 1234 Παρουσίαση : Νίκος Α. Καρανταγλής Επιστημονικός Συνεργάτης Γ ΠΔ Α.Π.Θ. 10/01/2011 www.pd3.gr Το θωρακικό

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση Περιστατικού (Θάλαμοι 10 11 12)

Παρουσίαση Περιστατικού (Θάλαμοι 10 11 12) Παρουσίαση Περιστατικού (Θάλαμοι 10 11 12) Άνδρας- 37 ετών- με κνησμό & ίκτερο Θεώνη Κανελλοπούλου ειδικευόμενη παθολογίας 26 Νοεμβρίου 2008 Αιτία εισόδου Κνησμός Ίκτερος από 5ημέρου Παρούσα νόσος Ασθενής

Διαβάστε περισσότερα

Διλήμματα underwriting: σχεδιάζοντας λύσεις

Διλήμματα underwriting: σχεδιάζοντας λύσεις Διλήμματα underwriting: σχεδιάζοντας λύσεις Γιάννης Βασαλάκης Chief Uwr Ζωής & Υγείας Interamerican Τάσος Γαρυφαλλάκης Uwr Ζωής & Υγείας Αξίωμα Συνήθη ερωτήματα- προβληματισμοί Είναι παθολογικό το αποτέλεσμα

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση περιστατικού Τρανσαμινασαιμία

Παρουσίαση περιστατικού Τρανσαμινασαιμία Παρουσίαση περιστατικού Τρανσαμινασαιμία Ρέκλου Ανδρομάχη Ειδικευόμενη Παθολογίας Β Προπ. Παθολογική κλινική Γ.Ν.Θ. Ιπποκράτειο Παρούσα νόσος: Ασθενής ηλικίας 29 ετών προσήλθε σε μέρα γενικής εφημερίας

Διαβάστε περισσότερα

Πνευμονική εμβολή : αντιμετώπιση ενός ύπουλου εχθρού. Βασιλάκη Ανδρονίκη Κατσίκας Αντώνιος Τριανταφύλλου-Κηπουρού Γεωργία

Πνευμονική εμβολή : αντιμετώπιση ενός ύπουλου εχθρού. Βασιλάκη Ανδρονίκη Κατσίκας Αντώνιος Τριανταφύλλου-Κηπουρού Γεωργία Πνευμονική εμβολή : αντιμετώπιση ενός ύπουλου εχθρού Βασιλάκη Ανδρονίκη Κατσίκας Αντώνιος Τριανταφύλλου-Κηπουρού Γεωργία Ιστορικό ασθενούς Γυναίκα, 80 ετών Αδυναμία, δύσπνοια αιφνιδίου έναρξης από τριημέρου

Διαβάστε περισσότερα

Κλαίρη Μ. Εργασία στη Βιολογία Α'2 Λυκείου

Κλαίρη Μ. Εργασία στη Βιολογία Α'2 Λυκείου Κλαίρη Μ. Εργασία στη Βιολογία Α'2 Λυκείου Διαβήτης. Ακούμε καθημερίνα γύρω μας πως εκατομμύρια άνθρωποι στον κόσμο πάσχουν από διαβήτη ή παχυσαρκία. Όμως, τι πραγματικά είναι αυτό; Τι ειναι ο σακχαρώδης

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΕΤΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ. Εύα Καραμητοπούλου Παθολογοανατομικό Εργαστήριο Αρεταιείου Νοσοκομείου Πανεπιστήμιο Αθηνών

ΓΕΝΕΤΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ. Εύα Καραμητοπούλου Παθολογοανατομικό Εργαστήριο Αρεταιείου Νοσοκομείου Πανεπιστήμιο Αθηνών ΓΕΝΕΤΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ Εύα Καραμητοπούλου Παθολογοανατομικό Εργαστήριο Αρεταιείου Νοσοκομείου Πανεπιστήμιο Αθηνών Κλινικό Ιστορικό Γυναίκα 50 ετών Υπερφερριτιναιμία Αυξημένος κορεσμός τρανφερρίνης Φυσιολογικές

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα 12 Μαρτίου 2013 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

Αθήνα 12 Μαρτίου 2013 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΑΙΑΝΔΡΟΥ 15 11528 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 2107298586 FAX: 2107237705 e-mail: nefreter@otenet.gr HELLENIC SOCIETY OF NEPHROLOGY 15 MEANDROU STR. ATHENS, 11528 GREECE TEL.: (+3021) 07298586

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΕΛΕΥΘΕΡΩΝ ΕΛΑΦΡΩΝ ΑΛΥΣΕΩΝ ΣΤΟΝ ΟΡΟ ΚΑΙ ΣΤΑ ΟΥΡΑ. Χρυσούλα Νικολάου

ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΕΛΕΥΘΕΡΩΝ ΕΛΑΦΡΩΝ ΑΛΥΣΕΩΝ ΣΤΟΝ ΟΡΟ ΚΑΙ ΣΤΑ ΟΥΡΑ. Χρυσούλα Νικολάου ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΕΛΕΥΘΕΡΩΝ ΕΛΑΦΡΩΝ ΑΛΥΣΕΩΝ ΣΤΟΝ ΟΡΟ ΚΑΙ ΣΤΑ ΟΥΡΑ Χρυσούλα Νικολάου Μονοκλωνικές ελεύθερες ελαφρές αλύσεις Οι μονοκλωνικές ελεύθερες ελαφρές αλύσεις οι οποίες είναι γνωστές ως πρωτεΐνη Bence

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΗΘΕΙΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ

ΣΥΝΗΘΕΙΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ Οι όζοι του θυρεοειδούς είναι συχνοί και αποτελούν το συχνότερο ενδοκρινολογικό πρόβλημα σε πολλές χώρες. Οι πιθανότητες ότι κάποιος θα ανακαλύψει έναν τουλάχιστον όζο θυρεοειδούς είναι 1 στις 10 ενώ σε

Διαβάστε περισσότερα

Πρόταση: καινούργιος ευρωπαϊκός ορισμός κρούσματος για ηπατίτιδα Β

Πρόταση: καινούργιος ευρωπαϊκός ορισμός κρούσματος για ηπατίτιδα Β ΚΕΝΤΡΟ ΕΛΕΓΧΟΥ & ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ (ΚΕ.ΕΛ.Π.ΝΟ.) ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ & ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ Αλλαγή του ορισμού κρούσματος της Ηπατίτιδας Β και C Δήλωση των περιστατικών χρόνιας ηπατίτιδας Το ECDC προτείνει

Διαβάστε περισσότερα

Κατευθυντήριες Οδηγίες για τη διάγνωση και παρακολούθηση διαταραχών λειτουργίας του θυρεοειδούς σε ενήλικες

Κατευθυντήριες Οδηγίες για τη διάγνωση και παρακολούθηση διαταραχών λειτουργίας του θυρεοειδούς σε ενήλικες Κατευθυντήριες Οδηγίες για τη διάγνωση και παρακολούθηση διαταραχών λειτουργίας του θυρεοειδούς σε ενήλικες Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας (ΠΦΥ) Εργαστήριο Κλινικών Κατευθυντηρίων Οδηγιών για εργαστηριακές

Διαβάστε περισσότερα

Διάγνωση Nόσου Wilson σε ασυμπτωματικό 11χρονο αγόρι με ήπια αύξηση της αλανινικής αμινοτρανσφεράσης

Διάγνωση Nόσου Wilson σε ασυμπτωματικό 11χρονο αγόρι με ήπια αύξηση της αλανινικής αμινοτρανσφεράσης 32 Ενδιαφέρον Περιστατικό Διάγνωση Nόσου Wilson σε ασυμπτωματικό 11χρονο αγόρι με ήπια αύξηση της αλανινικής αμινοτρανσφεράσης Χρίστος Παυλίδης 1, Μαρία Μάνδυλα-Κουσουνή 2, Αρχοντία Μανωλάκη 3 1 Γαστρεντερολόγος-Επιμελητής

Διαβάστε περισσότερα

Έλεγχος της λειτουργίας της εξωκρινούς μοίρας του παγκρέατος

Έλεγχος της λειτουργίας της εξωκρινούς μοίρας του παγκρέατος Έλεγχος της λειτουργίας της εξωκρινούς μοίρας του παγκρέατος Φλεγμονή Ανεπάρκεια ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΠΑΓΚΡΕΑΤΟΣ ΦΛΕΓΜΟΝΗ ΤΟΥ ΠΑΓΚΡΕΑΤΟΣ Φλεγμονή που συνοδεύεται από διάφορα συμπτώματα στο σκύλο και

Διαβάστε περισσότερα

ΙΗΜΕΡΙ Α ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΗΠΑΤΟΣ

ΙΗΜΕΡΙ Α ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΗΠΑΤΟΣ 1 2 ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑΣ ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑ ΟΣ ΙΗΜΕΡΙ Α ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΗΠΑΤΟΣ Π Ρ Ο Γ Ρ Α Μ Μ Α Θεσσαλονίκη, 7 & 8 εκεµβρίου 2012 Makedonia Palace Hotel 3 ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑΣ ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔΟΣ Στιλπ. Κυριακίδη 1 (Νοσ.

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΛΙΟΚΑΚΗ. Αγακίδης Χαράλαμπος Παιδογαστρεντερολόγος Επιστημονικός Συνεργάτης Α Παιδιατρικής Κλινικής Α.Π.Θ. Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης

ΚΟΙΛΙΟΚΑΚΗ. Αγακίδης Χαράλαμπος Παιδογαστρεντερολόγος Επιστημονικός Συνεργάτης Α Παιδιατρικής Κλινικής Α.Π.Θ. Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης ΚΟΙΛΙΟΚΑΚΗ Αγακίδης Χαράλαμπος Παιδογαστρεντερολόγος Επιστημονικός Συνεργάτης Α Παιδιατρικής Κλινικής Α.Π.Θ. Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης «Σχολείο Τροφικής Αλλεργίας» Ελληνική Παιδοαλλεργιολογική

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ ΜΕ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2.

ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ ΜΕ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2. ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ ΜΕ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2. Χαράλαμπος Ταμβάκος, Αναστάσιος Κουτσοβασίλης, Αλέξης Σωτηρόπουλος, Μαρία Παππά, Ουρανία Αποστόλου,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΦΕΡΙΚΗ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΝΟΣΟΣ (ΠΑΝ): Ο Σφυρο-Βραχιόνιος Δείκτης (ΣΒΔ) ως βασικό διαγνωστικό µέσο της ΠΑΝ

ΠΕΡΙΦΕΡΙΚΗ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΝΟΣΟΣ (ΠΑΝ): Ο Σφυρο-Βραχιόνιος Δείκτης (ΣΒΔ) ως βασικό διαγνωστικό µέσο της ΠΑΝ ΠΕΡΙΦΕΡΙΚΗ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΝΟΣΟΣ (ΠΑΝ): Ο Σφυρο-Βραχιόνιος Δείκτης (ΣΒΔ) ως βασικό διαγνωστικό µέσο της ΠΑΝ Dr. ΜΕΛΑΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ, PhD ΑΓΓΕΙΟΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ - ΑΓΓΕΙΟΛΟΓΟΣ Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ Στρατιωτικός Ιατρός

Διαβάστε περισσότερα

25% των ασθενών με χρόνια ηπατίτιδα C έχουν θρομβοπενία 5 και έως κι 9% των ασθενών πάσχουν από σοβαρή θρομβοπενία (αριθμός αιμοπεταλίων <50Gi/L).

25% των ασθενών με χρόνια ηπατίτιδα C έχουν θρομβοπενία 5 και έως κι 9% των ασθενών πάσχουν από σοβαρή θρομβοπενία (αριθμός αιμοπεταλίων <50Gi/L). Η GSK έλαβε άδεια κυκλοφορίας από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για πρόσθετη ένδειξη του Revolade (eltrombopag) ως την πρώτη εγκεκριμένη θεραπεία για τη θρομβοπενία που σχετίζεται με τη χρόνια ηπατίτιδα C Η GlaxoSmithKline

Διαβάστε περισσότερα

Ενδείξεις της δοκιμασίας κόπωσης σε παιδιά με χρόνια αναπνευστικά προβλήματα. Θ. Τσιλιγιάννης

Ενδείξεις της δοκιμασίας κόπωσης σε παιδιά με χρόνια αναπνευστικά προβλήματα. Θ. Τσιλιγιάννης Ενδείξεις της δοκιμασίας κόπωσης σε παιδιά με χρόνια αναπνευστικά προβλήματα Θ. Τσιλιγιάννης Παιδίατρος Εξειδικευμένος Παιδοπνευμονολόγος Διευθυντής Παιδοπνευμονολογικού Παιδιατρική Κλινική ΜΗΤΕΡΑ Φυσική

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑΥΤΟΠΟΙΗΣΗ ΝΕΩΝ ΑΥΤΟΑΝΤΙΓΟΝΩΝ ΣΤΟΧΩΝ ΤΗΣ ΝΟΣΟΕΙΔΙΚΗΣ ΑΝΟΣΙΑΚΗΣ ΑΠΟΚΡΙΣΗΣ ΜΕ ΜΕΘΟΔΟΥΣ ΑΝΟΣΟΑΠΟΤΥΠΩΣΗΣ ΚΑΙ MALDI-TOF ΑΝΑΛΥΣΗΣ

ΤΑΥΤΟΠΟΙΗΣΗ ΝΕΩΝ ΑΥΤΟΑΝΤΙΓΟΝΩΝ ΣΤΟΧΩΝ ΤΗΣ ΝΟΣΟΕΙΔΙΚΗΣ ΑΝΟΣΙΑΚΗΣ ΑΠΟΚΡΙΣΗΣ ΜΕ ΜΕΘΟΔΟΥΣ ΑΝΟΣΟΑΠΟΤΥΠΩΣΗΣ ΚΑΙ MALDI-TOF ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΜΟΝΑΔΑ: Κ.Α.Μ.Α ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ: Δ. Π. ΜΠΟΓΔΑΝΟΣ ΤΑΥΤΟΠΟΙΗΣΗ ΝΕΩΝ ΑΥΤΟΑΝΤΙΓΟΝΩΝ ΣΤΟΧΩΝ ΤΗΣ ΝΟΣΟΕΙΔΙΚΗΣ ΑΝΟΣΙΑΚΗΣ ΑΠΟΚΡΙΣΗΣ ΜΕ ΜΕΘΟΔΟΥΣ ΑΝΟΣΟΑΠΟΤΥΠΩΣΗΣ ΚΑΙ MALDI-TOF ΑΝΑΛΥΣΗΣ Μαρία Μυτιληναίου ΑΥΤΟΑΝΟΣΑ

Διαβάστε περισσότερα

Συστολική καρδιακή ανεπάρκεια και µυοκαρδίτιδα

Συστολική καρδιακή ανεπάρκεια και µυοκαρδίτιδα Συστολική καρδιακή ανεπάρκεια και µυοκαρδίτιδα Αγγελής Αθανάσιος Ά Πανεπιστηµιακή Καρδιολογική Κλινική Ιπποκράτειο ΓΝΑ Ιστορικό εργαστηριακό προφίλ! Αθλητής, 17 ετών από 4ηµέρου αναφέρει εµπύρετο, οπισθοστερνικό

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση και Καρδιοπάθειες

Άσκηση και Καρδιοπάθειες Συμμαχία για την υγεία - Άσκηση Άσκηση και Καρδιοπάθειες Συγγραφική ομάδα: Φλουρής Ανδρέας, Ερευνητής Βογιατζής Ιωάννης, Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΦΑΑ, ΕΚΠΑ Σταυρόπουλος- Καλίνογλου Αντώνης, Ερευνητής Σύγχρονες

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΦΡΟΛΙΘΙΑΣΗ

ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΦΡΟΛΙΘΙΑΣΗ 1 ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΦΡΟΛΙΘΙΑΣΗ Κυριακή Σταματέλου Ειδικός Νεφρολόγος, MBA Τι είναι η νεφρολιθίαση; Η νεφρολιθίαση λέγεται κοινά «πέτρες στα νεφρά» και είναι γνωστή στην ανθρωπότητα από τα αρχαία χρόνια.

Διαβάστε περισσότερα

Γενικές εξετάσεις ρουτίνας σε ασυμπτωματικούς υγιείς ενήλικες. Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας Παρουσίαση προσχεδίου

Γενικές εξετάσεις ρουτίνας σε ασυμπτωματικούς υγιείς ενήλικες. Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας Παρουσίαση προσχεδίου Γενικές εξετάσεις ρουτίνας σε ασυμπτωματικούς υγιείς ενήλικες. Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας Παρουσίαση προσχεδίου Δρ Παναγιώτα Μαρούχου, Γενική Ιατρική Παθολογία /Δρ Νίκος Παναγίδης, Γενική Ιατρική Εργαστήριο

Διαβάστε περισσότερα

YΠΟΤΡΟΠΙΑΖΟΥΣΕΣ ΘΡΟΜΒΩΣΕΙΣ ΩΣ ΠΡΩΤΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΟΣ. Μ.Γκάμπρα 1, Ε.Μεταξά 1. Δ.Παπαδοπούλου 1, Δ.Μιχαηλίδης 1,

YΠΟΤΡΟΠΙΑΖΟΥΣΕΣ ΘΡΟΜΒΩΣΕΙΣ ΩΣ ΠΡΩΤΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΟΣ. Μ.Γκάμπρα 1, Ε.Μεταξά 1. Δ.Παπαδοπούλου 1, Δ.Μιχαηλίδης 1, 1 Παθολογική Κλινική Νοσοκομείου Ξάνθης, 2 Τμήμα Επειγόντων Περιστατικών Νοσοκομείου Ξάνθης, 3Ογκολογική Κλινική Νοσοκομείου Αλεξανδρούπολης ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η εν τω βάθει φλεβοθρόμβωση είναι μια συνήθης επιπλοκή

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΙΑΓΝΩΣΤΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ

ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΙΑΓΝΩΣΤΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΙΑΓΝΩΣΤΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Dr Α. Μεντής, Ιατρός Βιοπαθολόγος, Κλινικός Μικροβιολόγος ιευθυντής ιαγνωστικού Τμήματος ιευθυντής Εργαστηρίου Ιατρικής Μικροβιολογίας ιευθυντής Εθνικού Εργαστηρίου

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ/ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΗΠΑΤΙΤΙΔΑ C ΣΤΗ ΧΝΝ

ΟΔΗΓΙΕΣ/ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΗΠΑΤΙΤΙΔΑ C ΣΤΗ ΧΝΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΑΙΑΝΔΡΟΥ 15 11528 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 2107298586 FAX: 2107237705 E-mail: nefreter@otenet.gr HELLENIC SOCIETY OF NEPHROLOGY 15 MEANDROU STR. ATHENS, 11528 GREECE TEL.: (+3021) 07298586

Διαβάστε περισσότερα

Μοντέλα πρόγνωσης. του Σακχαρώδη Διαβήτη. Ηλιάδης Φώτης. Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ

Μοντέλα πρόγνωσης. του Σακχαρώδη Διαβήτη. Ηλιάδης Φώτης. Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ Μοντέλα πρόγνωσης του Σακχαρώδη Διαβήτη Ηλιάδης Φώτης Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ IDF Diabetes Atlas 5th Edition 2012 Update 3.8 million men and women worldwide

Διαβάστε περισσότερα

Τα αποτελέσματά μας δεν αποτελούν ελεγχόμενη μελέτη ή κλινική δοκιμή, αλλά στοιχεία μητρώου των ασθενών μας.

Τα αποτελέσματά μας δεν αποτελούν ελεγχόμενη μελέτη ή κλινική δοκιμή, αλλά στοιχεία μητρώου των ασθενών μας. CUMMULATINE SUCCESS SCORE % ΙΣΧΙΟ CUMMULATINE SUCCESS RATE % YΛΙΚΟ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟΥ ΑΣΘΕΝΕΙΣ 42 ΑΝΔΡΕΣ 16 ΓΥΝΑΙΚΕΣ 26 ΗΛΙΚΙΑ 63.1 (42-92) ΥΨΟΣ 171 (162-191) Δ.Μ.Σ 36 (22-47) Το ποσοστό των ασθενών που αναφέρουν

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΟΝΙΑ ΗΠΑΤΙΚΗ ΝΟΣΟΣ στο σκύλο

ΧΡΟΝΙΑ ΗΠΑΤΙΚΗ ΝΟΣΟΣ στο σκύλο ΧΡΟΝΙΑ ΗΠΑΤΙΚΗ ΝΟΣΟΣ στο σκύλο Τ. Σ. Ράλλης, Καθηγητής Παθολογίας Ζώων Συντροφιάς, Τμήμα Κτηνιατρικής, ΑΠΘ Χρόνια Ηπατική Νόσος (ΧΗΝ) Ομάδα νοσημάτων του ήπατος χρόνιας διαδρομής με διακυμάνσεις στη βιοχημική

Διαβάστε περισσότερα

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη.

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη. Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη. Καρκίνος του προστάτη Επιδημιολογία: Αποτελεί τον συχνότερα διαγνωσμένο καρκίνο στον άνδρα. 186.320

Διαβάστε περισσότερα

Φλεγμονωδης πολυσυστηματικη αυτόάνοση νοσος που αφορα συχνοτερα νεες γυναικες αναπαραγωγικης ηλικιας.

Φλεγμονωδης πολυσυστηματικη αυτόάνοση νοσος που αφορα συχνοτερα νεες γυναικες αναπαραγωγικης ηλικιας. Φλεγμονωδης πολυσυστηματικη αυτόάνοση νοσος που αφορα συχνοτερα νεες γυναικες αναπαραγωγικης ηλικιας. Ηλίας Κουρής - Ρευματολόγος Η κλινική εικόνα της πάθησης περιλαμβάνει την παρουσια γενικων συμπτωματων

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΥΤΟΑΝΟΣΗ ΗΠΑΤΙΤΙΔΑ Συντονιστής: Σπήλιος Μανωλακόπουλος Ευάγγελος Χολόγγιτας και Δημήτριος Σαμωνάκης

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΥΤΟΑΝΟΣΗ ΗΠΑΤΙΤΙΔΑ Συντονιστής: Σπήλιος Μανωλακόπουλος Ευάγγελος Χολόγγιτας και Δημήτριος Σαμωνάκης ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΥΤΟΑΝΟΣΗ ΗΠΑΤΙΤΙΔΑ Συντονιστής: Σπήλιος Μανωλακόπουλος Ευάγγελος Χολόγγιτας και Δημήτριος Σαμωνάκης Αθήνα, 2013 1 Πρόλογος Η αυτοάνοση ηπατίτιδα (ΑΗ) αποτελεί μια άγνωστης αιτιολογίας

Διαβάστε περισσότερα

13 Επιστημονική Συνάντηση Ρευματολόγων Βορειοδυτικής 21 & 22 Ιανουαρίου 2011, Μέτσοβο. Ο ρόλος της µαγνητικής τοµογραφίας στις σπονδυλοαρθροπάθειες

13 Επιστημονική Συνάντηση Ρευματολόγων Βορειοδυτικής 21 & 22 Ιανουαρίου 2011, Μέτσοβο. Ο ρόλος της µαγνητικής τοµογραφίας στις σπονδυλοαρθροπάθειες 13 Επιστημονική Συνάντηση Ρευματολόγων Βορειοδυτικής Ελλάδος 21 & 22 Ιανουαρίου 2011, Μέτσοβο Ο ρόλος της µαγνητικής τοµογραφίας στις σπονδυλοαρθροπάθειες Σε ασθενείς µε οροαρνητική σπονδυλαρθροπάθεια

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση εργαστηριακών δεικτών

Αξιολόγηση εργαστηριακών δεικτών Αξιολόγηση εργαστηριακών δεικτών Λιάνα Πούλια, MMedSci Κλινική Διαιτολόγος ΓΝΑ «Λαϊκό» Εργαστηριακές εξετάσεις Αίματος Βιοχημικές Ούρων Κοπράνων Μικροβιολογικές Εγκεφαλονωτιαίου υγρού Ανοσοδιαγνωστικές

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΗΚΓ- ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΜΥΟΚΑΡΔΙΟΥ

ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΗΚΓ- ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΜΥΟΚΑΡΔΙΟΥ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΗΚΓ- ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΜΥΟΚΑΡΔΙΟΥ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Άνδρας 57 ετών προσέρχεται στα επείγοντα νοσοκομείου παραπονούμενος για θωρακικό άλγος που επεκτείνεται στην κάτω γνάθο και αντανακλά στο αριστερό

Διαβάστε περισσότερα

Σπήλιος Μανωλακόπουλος. Γαστρεντερολόγος Ιατρική Σχολή ΕΚΠΑ

Σπήλιος Μανωλακόπουλος. Γαστρεντερολόγος Ιατρική Σχολή ΕΚΠΑ Πότε και ποιους ασθενείς πρέπει κατά προτεραιότητα να θεραπεύσουµε,ώστε να επιτύχουµε την εξάλειψη των κλινικών επιπλοκών της νόσου (Καρκίνος & Κίρρωση) Σπήλιος Μανωλακόπουλος Γαστρεντερολόγος Ιατρική

Διαβάστε περισσότερα

ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗ. Θανάσης Ζ. Τζιαμούρτας, Ph.D.

ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗ. Θανάσης Ζ. Τζιαμούρτας, Ph.D. ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗ Θανάσης Ζ. Τζιαμούρτας, Ph.D. Τι είναι σακχαρώδης διαβήτης; Παθοφυσιολογική κατάσταση η οποία χαρακτηρίζεται από αυξημένη συγκέντρωση σακχάρου στο αίμα Καμπύλη σακχάρου (75

Διαβάστε περισσότερα

Συγκοπτικά επεισόδια καρδιαγγειακής αιτιολογίας: διαγνωστική προσπέλαση

Συγκοπτικά επεισόδια καρδιαγγειακής αιτιολογίας: διαγνωστική προσπέλαση There are no translations available. Γιώργος Κολιός Καρδιολόγος Οι ασθενείς με συγκοπή αποτελούν το 2% των επισκέψεων στα τμήματα έκτακτων περιστατικών. Η ετήσια επίπτωση συγκοπτικών επεισοδίων στα ηλικιωμένα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΙΓΛΥΚΕΡΙΔΙΑ ΓΛΥΚΟΖΥΛΙΩΜΕΝΗ ΑΙΜΟΣΦΑΙΡΙΝΗ ΜΙΚΡ/ALB ΤΥΧΑΙΑΣ ΟΥΡΗΣΗΣ. Μη- HDL-C ΚΡΕΑΤΙΝΙΝΗ

ΤΡΙΓΛΥΚΕΡΙΔΙΑ ΓΛΥΚΟΖΥΛΙΩΜΕΝΗ ΑΙΜΟΣΦΑΙΡΙΝΗ ΜΙΚΡ/ALB ΤΥΧΑΙΑΣ ΟΥΡΗΣΗΣ. Μη- HDL-C ΚΡΕΑΤΙΝΙΝΗ υσλιπιδαιµία 90 υσλιπιδαιµια ιαβητικού 72 ΙΝΣΟΥΛΙΝΗ TSH Lp (a) FT4 Μη- HDL-C TGs/ HDL-C Δείκτης αντίστασης στη δράση της ινσουλίνης(homa-ir) Αξιολόγηση των αποτελεσμάτων του θυρεοειδούς και έλεγχος των

Διαβάστε περισσότερα