Λέκτορας Τομέα Αρχαιολογίας Α.Π.Θ.

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Λέκτορας Τομέα Αρχαιολογίας Α.Π.Θ."

Transcript

1 ΤΑΦΙΚΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΑΠΟ ΤΗ ΝΕΟΛΙΘΙΚΗ ΕΩΣ ΤΗΝ ΠΡΩΙΜΗ ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ ΣΙΔΗΡΟΥ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΤΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ 1 ΣΕΒΑΣΤΗ ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΟΥ Λέκτορας Τομέα Αρχαιολογίας Α.Π.Θ. Η γνώση μας για τις προϊστορικές ταφικές πρακτικές στην περιοχή της Κεντρικής και Δυτικής Μακεδονίας έχει εμπλουτιστεί ιδιαίτερα τα τελευταία δέκα χρόνια εξαιτίας της τεράστιας ανασκαφικής δραστηριότητας που έχει σημειωθεί στην ευρύτερη περιοχή με την ευκαιρία της κατασκευής των μεγάλων δημόσιων έργων. Πέρα από την αύξηση των νεκροταφείων και των θέσεων που παρέχουν στοιχεία ταφικής δραστηριότητας, η σημασία των τελευταίων ευρημάτων αφορά κυρίως την εικόνα που διαθέτουμε για τις πρωιμότερες περιόδους δηλαδή τη Νεολιθική και την πρώιμη εποχή του Χαλκού. Η πιο συνηθισμένη ταφική πρακτική στη Νεολιθική εποχή είναι η ταφή εντός οικισμού όπως συναντάται για παράδειγμα στη Νέα Νικομήδεια (Rodden 1962, 1964, 1965), στο Μάνδαλο (Πιλάλη-Παπαστερίου κ. α. 1986, Παπαευθυμίου-Παπανθίμου και Πιλάλη-Παπαστερίου 1993), στο Μακρύγιαλο Πιερίας (Μπέσιος και Παππά 1995, 1998, Pappa και Bessios 1999), στη Δ. Ε. Θεσσαλονίκης (Παππά 1997), στη Σταυρούπολη Θεσσαλονίκης (Γραμμένος και Κώτσος 2002, Τριανταφύλλου 2002), Γιαννιτσά Β (Χρυσοστόμου 2003) και αλλού. Τις περισσότερες φορές πρόκειται για απλούς ενταφιασμούς σε ρηχά ορύγματα σκαμμένα στο έδαφος, οι οποίοι σπάνια, συνοδεύονται από ταφικά κτερίσματα. Τα ταφικά αυτά κτερίσματα είναι αντικείμενα καθημερινής χρήσης, συνήθως ένα χειροποίητο αγγείο, οστέινο ή λίθινο εργαλείο ή κάποιο κόσμημα από όστρεο. Οι ταφές είναι μονές σε συνεσταλμένη στάση με μοναδική εξαίρεση τη διπλή ταφή της Νέας Νικομήδειας που ανήκει στη «μητέρα με το παιδί» (Rodden 1962). Μερικές φορές ωστόσο, όπως συμβαίνει στη Δ. Ε. Θεσσαλονίκης και στο Μακρύγιαλο Πιερίας, οι νεκροί τοποθετήθηκαν χωρίς ιδιαίτερη φροντίδα σε λάκκους μέσα στα όρια του οικισμού. Σπανιότερα, στο τέλος 1 Η παρούσα εργασία έχει σκοπό να παρουσιάσει συνοπτικά τις ταφικές πρακτικές στην περιοχή κυρίως της κεντρικής Μακεδονίας κατά την προϊστορική περίοδο και δεν αποτελεί διεξοδική μελέτη στο συγκεκριμένο αντικείμενο. Το μεγαλύτερο μέρος της στηρίζεται στη διδακτορική μου διατριβή, η οποία θα ήταν αδύνατον να ολοκληρωθεί εάν δεν υπήρχε η πολύτιμη υποστήριξη των αρχαιολόγων της ΙΣΤ και ΙΖ ΕΠΚΑ αντίστοιχα, οι οποίοι βοήθησαν αφάνταστα σε πρακτικά ζητήματα καθώς και στην παροχή πληροφοριών αδημοσίευτου αρχαιολογικού υλικού. Ιδιαίτερα ευχαριστώ τους αρχαιολόγους Μάνθο Μπέσιο, Χριστίνα Ζιώτα, Μαρία Παππά, Αρετή Χονδρογιάννη, Γεωργία Καραμήτρου και Έφη Πουλάκη-Παντερμαλή.

2 2 της Νεολιθικής, όπως συμβαίνει στη φάση ΙΙ στο Μακρύγιαλο Πιερίας αλλά και στην τούμπα Κρεμαστής Κοιλάδας Κοζάνης (Χονδρογιάννη-Μετόκη 2001), έχει παρατηρηθεί η πρακτική της καύσης, η οποία στην περίπτωση του Μακρύγιαλου ανήκει σε ανήλικο άτομο που είχε τοποθετηθεί σε τεφροδόχο αγγείο (Μπέσιος και Παππά 1998). Πέρα από τη συνηθισμένη πρακτική του ενταφιασμού στα όρια του οικισμού, τα τελευταία χρόνια εξαιτίας της συστηματικής μελέτης του αρχαιοζωολογικού υλικού έχει σημειωθεί σε ευρεία κλίμακα η παρουσία διάσπαρτων ανθρώπινων οστών στις οικιστικές επιχώσεις όπως για παράδειγμα συμβαίνει στη Νέα Νικομήδεια (Angel 1973) και στη Σταυρούπολη Θεσσαλονίκης (Τριανταφύλλου 2002) ή σε τάφρους που περιτρέχουν τον οικισμό (Μακρύγιαλος και Παλιάμπελα Πιερίας) (Τριανταφύλλου 2001, Κωτσάκης και Halstead 2004). Η συχνή παρουσία των διάσπαρτων ανθρώπινων οστών στα οικιστικά στρώματα χωρίς κάποια ιδιαίτερη προτίμηση σε ανατομικό μέρος τείνει στην ιδέα ότι πρόκειται μάλλον για ενδείξεις σκόπιμης μεταχείρισης των νεκρών παρά για τυχαία ευρήματα. Το θέμα μένει ανοιχτό προς συζήτηση σε σχέση μάλιστα με τα νεώτερα δεδομένα που προκύπτουν από τις τελευταίες ανασκαφές για την οργάνωση της Νεολιθικής κοινωνίας. Γενικά, η μεταχείριση των νεκρών στη Νεολιθική περίοδο στη Μακεδονία μέχρι πρόσφατα συνηγορούσε στην εικόνα των ταφών εντός οικισμού ως αποκλειστικής ταφικής πρακτικής οργανωμένης αυστηρά στα πλαίσια του νοικοκυριού. Τα ευρήματα ωστόσο της τελευταίας δεκαετίας έχουν προσθέσει νέα στοιχεία στο χαρακτήρα και στην οργάνωση των ταφικών πρακτικών, όπως είναι η διαφοροποίηση της μεταχείρισης των νεκρών, η οποία δεν περιορίζεται στις απλές ταφές εντός οικισμού και η χρήση τάφρων και λάκκων ως ταφικών χώρων που βρίσκονται σε ελεύθερη πρόσβαση από το σύνολο της Νεολιθικής κοινότητας και δεν αποτελούν χώρους αποκλειστικού ελέγχου μίας πυρηνικής οικογένειας. Η εικόνα που διαθέτουμε από την Πρώιμη εποχή του Χαλκού διαφέρει σημαντικά από τη Νεολιθική σε δύο βασικά σημεία: 1) εμφανίζονται οργανωμένοι χώροι εκτός οικισμού οι οποίοι συνιστούν οργανωμένα νεκροταφεία για την αποκλειστική διάθεση των νεκρών, ενώ παράλληλα συνεχίζεται η παράδοση των ταφών εντός οικισμού όπως συμβαίνει στο Αρχοντικό Πέλλας (Παπαευθυμίου- Παπανθίμου και Πιλάλη-Παπαστερίου 1997, 1998, Παπανθίμου κ. α. 2003), Κορινό Πιερίας (Μπέσιος 1997 α), και 2) εκτός από τον απλό ενταφιασμό εμφανίζεται σε μεγαλύτερη συχνότητα η πρακτική της καύσης όπως συμβαίνει στον Άγιο Μάμα και

3 3 στη Συκιά Χαλκιδικής (Παππά 1995, Ασουχίδου κ. α. 2000, Ασουχίδου 2001), στις Γούλες Αλιάκμωνα (Ζιώτα και Χονδρογιάννη-Μετόκη 1993) και στο Ξηροπήγαδο Κοζάνης (Ζιώτα 1998, Ziota and Triantaphyllou 2004). Επιπλέον, διακρίνονται κάποια καινούρια στοιχεία τα οποία έχουν να κάνουν τόσο με τη μεταχείριση των νεκρών αλλά και με την οργάνωση του χώρου των νεκροταφείων: 1. Τάση προς υιοθέτηση σταθερών κανόνων στη μεταχείριση των νεκρών. Καταρχήν, στις περισσότερες περιπτώσεις επικρατεί ο απλός ενταφιασμός σε ισχυρά συνεσταλμένη στάση με εξαίρεση δύο διπλές ταφές στο Ξηροπήγαδο Κοζάνης και μια περίπτωση δευτερεύουσας ταφής στις Γούλες Κοζάνης. Συχνά παρατηρείται η τήρηση κοινού προσανατολισμού στα νεκροταφεία όπως για παράδειγμα Ανατολή/ Δύση στις Γούλες, Νότος/ Βορράς στο Ξηροπήγαδο Κοζάνης. Επίσης, συχνά οι ταφές στις Γούλες και στο Ξηροπήγαδο Κοζάνης συνοδεύονται από συγκεκριμένα ταφικά κτερίσματα όπως συγκεκριμένους τύπους χειροποίητων αγγείων τοποθετημένων σε συγκεκριμένες θέσεις σε σχέση με το νεκρό άλλοτε στο κεφάλι (Γούλες) ή στο κεφάλι και τα πόδια (Ξηροπήγαδο). 2. Διαφοροποίηση στους ταφικούς τύπους. Εκτός λοιπόν από τα απλά ορύγματα σκαμμένα στο φυσικό έδαφος (Μακρύγιαλος Πιερίας, Άγιος Μάμας Χαλκιδικής, Ξηροπήγαδο Κοζάνης), τα οποία αποτελούσαν τον επικρατέστερο τύπο τάφου στη Νεολιθική περίοδο, στην Πρώιμη εποχή του Χαλκού εμφανίζονται επιπλέον κιβωτιόσχημοι τάφοι (Γούλες, Ξηροπήγαδο Κοζάνης), κτιστοί τάφοι (Ξηροπήγαδο Κοζάνης) καθώς και ταφές σε αγγεία ή πίθους (Άγιος Μάμας Χαλκιδικής, Γούλες και Ξηροπήγαδο Κοζάνης). 3. Διαφοροποίηση στη μεταχείριση των νεκρών σε σχέση με την ηλικία ή το φύλο του νεκρού. Σε σχέση με την ηλικία του νεκρού, φαίνεται πως συχνά οι ταφές σε αγγεία σχετίζονται με παιδιά (Γούλες, Ξηροπήγαδο) ενώ οι ταφές σε πίθους με ταφές ενηλίκων (Γούλες), οι κιβωτιόσχημοι τάφοι στο Ξηροπήγαδο περιείχαν στην πλειοψηφία τους ανήλικα άτομα ενώ οι σχετικά πιο πλούσιες ταφές φαίνεται να ανήκουν σε παιδιά και νήπια (Άγιος Μάμας, Γούλες, Ξηροπήγαδο). Σε ό,τι αφορά το φύλο, οι περισσότερες πληροφορίες προέρχονται από το Ξηροπήγαδο Κοζάνης, όπου υπάρχει σαφής διαφοροποίηση στην τοποθέτηση των νεκρών στον τάφο καθώς και στη χρήση συγκεκριμένου τύπου τάφου. Ειδικότερα, οι άνδρες τοποθετούνται στη

4 4 δεξιά τους πλευρά και οι γυναίκες στην αριστερή ενώ φαίνεται να υπάρχει μια έντονη προτίμηση σε απλά ορύγματα για τις γυναίκες και σε κτιστούς τάφους για τους άνδρες. 4. Παρουσία ταφικών κτερισμάτων. Σε αντίθεση με τη Νεολιθική περίοδο όπου η παρουσία ταφικών κτερισμάτων ήταν σχετικά σπάνια, στην Πρώιμη εποχή του Χαλκού παρατηρούνται αρκετά συχνότερα αντικείμενα καθημερινής χρήσης κυρίως κεραμικά αγγεία αλλά σε μεμονωμένες ταφές πλέον κάνουν την εμφάνιση τους κοσμήματα ή εργαλεία από πέτρα, χαλκό ή ακόμη και χρυσό ή φαγεντιανή. 5. Παρουσία ιδιαίτερων χαρακτηριστικών στοιχείων στην κατασκευή του τάφου. Ενώ λοιπόν στη Νεολιθική περίοδο, οι τάφοι αποτελούν απλές κατασκευές, στην Πρώιμη εποχή του Χαλκού κατά περίπτωση εμφανίζονται κάποια χαρακτηριστικά στοιχεία που συνοδεύουν την κατασκευή τους όπως είναι η κάλυψη του τάφου ή το δάπεδο συνήθως στρωμένο με βότσαλα. Σε ό,τι έχει σχέση με την κάλυψη του τάφου παρουσιάζεται μια μεγάλη ποικιλία που περιλαμβάνει απλές συσσωρεύσεις χώματος ή την τοποθέτηση καλυπτήριας πλάκας ή ακόμη τη συσσώρευση αργών λίθων ή σπασμένων οστράκων. 6. Πιθανή παρουσία ταφικών σημάτων. Πρόκειται για σηματοδότηση των τάφων που γίνεται συχνά με σωρούς ή σειρές αργών λίθων στην κορυφή του τάφου ή τοποθετημένων περιμετρικά του (Άγιος Μάμας, Ξηροπήγαδο). 7. Ομαδοποίηση των ταφών πιθανότατα με κριτήρια συγγενικών/οικογενειακών δεσμών. Η υιοθέτηση των συστάδων είναι ιδιαίτερα έντονη στην περίπτωση των τεφροδόχων αγγείων στο Κριαρίτσι Συκιάς (Ασουχίδου κ. α. 2000) ενώ στο Ξηροπήγαδο Κοζάνης κάποιοι τάφοι βρέθηκαν τοποθετημένοι επάνω σε προηγούμενες ταφές χωρίς να προκαλέσουν αντίστοιχη διαταραχή καθώς οι πρώτοι φαίνεται πως ήταν ορατοί στο χώρο του νεκροταφείου με τη συσσώρευση αργών λίθων στην κορυφή τους (Ζιώτα 1998). Οι πληροφορίες που διαθέτουμε για την Ύστερη εποχή του Χαλκού προέρχονται από τον Κορινό και Πύδνα Πιερίας (Μπέσιος 1997 α, 1997 β, Μπέσιος και Κραχτοπούλου 1998), Σπάθες Ολύμπου (Πουλάκη-Παντερμαλή 1987, Poulaki- Pantermali 1993) και από κάποια νεκροταφεία στην ευρύτερη περιοχή του Αλιάκμωνα (Χονδρογιάννη-Μετόκη 1998, 1999) και της Αιανής Κοζάνης όπως Ρύμνιο (Καραμήτρου-Μεντεσίδη 1990), Αιανή (Karametrou-Mentesidi 1993, Καραμήτρου-Μεντεσίδη 1989, 2002) και Άνω Κόμη Κοζάνης (Καραμήτρου-

5 5 Μεντεσίδη 2000). Η εικόνα στην ταφική συμπεριφορά αυτής της περιόδου περιλαμβάνει πρώτον, τη σχεδόν αποκλειστική χρήση οργανωμένων νεκροταφείων τοποθετημένων σε απόσταση από τον αντίστοιχο οικισμό, δεύτερον, την έντονη παρουσία πολλαπλών ταφών στον ίδιο τάφο και τρίτον, την ολοένα και συχνότερη υιοθέτηση σταθερών κανόνων στη μεταχείριση των νεκρών. Σε ό,τι αφορά την ακολουθία σταθερών κανόνων στο τυπικό ταφής στα όρια του νεκροταφείου, μπορούν να παρατηρηθούν τα εξής: 1. Παρουσία συγκεκριμένων ταφικών τύπων σε κάθε νεκροταφείο, σε αντίθεση με την πρώιμη εποχή του χαλκού όπου εμφανίζεται μεγάλη ποικιλία ταφικών τύπων. Για παράδειγμα, στις Σπάθες Ολύμπου (Πουλάκη-Παντερμαλή 1987) και στο Ρύμνιο Κοζάνης (Καραμήτρου-Μεντεσίδη 1990) υιοθετείται ο κιβωτιόσχημος τάφος ενώ στον Κορινό Πιερίας (Μπέσιος 1997 α) παρατηρούνται οι απλοί λάκκοι-ορύγματα στο φυσικό έδαφος. 2. Επικράτηση του απλού ενταφιασμού σε συνεσταλμένη στάση. Σε αντίθεση με τη Νεολιθική και την πρώιμη εποχή του Χαλκού, η πρακτική της καύσης φαίνεται να απουσιάζει από την περιοχή της Κεντρικής και Δυτικής Μακεδονίας κατά την Ύστερη εποχή του χαλκού Παρουσία σταθερών τύπων ταφικών κτερισμάτων τα οποία φαίνεται να συνοδεύουν συστηματικά τους νεκρούς. Για παράδειγμα, εμφανίζονται συγκεκριμένοι τύποι ντόπιας ή Μυκηναϊκής κεραμικής, εργαλείων, κοσμημάτων, οπλισμού κλπ. Συχνά, συγκεκριμένοι τύποι αντικειμένων σχετίζονται με το φύλο του νεκρού, κοσμήματα από πέτρα, οστό ή μέταλλο συνοδεύουν γυναικείες ταφές ενώ όπλα ή εργαλεία από μέταλλο και πέτρα βρίσκονται σε ανδρικές ταφές. 4. Συσσώρευση αντικειμένων που σχετίζονται με την ταυτότητα του νεκρού. Πρόκειται για προσωπικά αντικείμενα όπως σφραγίδες, εξαρτήματα ρουχισμού, κοσμήματα από πολύτιμα υλικά (ήλεκτρο, υαλόμαζα), λίθινα ή πήλινα «κομβία», χάλκινα όπλα (σπαθί, εγχειρίδιο, μήλο ξίφους, αιχμές) που παραπέμπουν σε Μυκηναϊκά πρότυπα και τα οποία βρίσκονται σε μεγάλες 2 Είναι ενδιαφέρον ότι την ίδια περίοδο στην Ανατολική Μακεδονία, η καύση των νεκρών και η τοποθέτηση τους σε τεφροδόχα αγγεία είναι αρκετά συνηθισμένη πρακτική ενώ ταυτόχρονα κάνουν την εμφάνιση τους οι ταφικοί τύμβοι (Ποταμοί και Εξοχή Δράμας, Φαιά Πέτρα Σερρών) (Γραμμένος 1979, Βάλλα 2002, 2004), οι οποίοι στην περιοχή της Κεντρικής Μακεδονίας επικρατούν κυρίως στην εποχή του Σιδήρου.

6 6 σχετικά ποσότητες στα νεκροταφεία στις Σπάθες Ολύμπου (Πουλάκη- Παντερμαλή 1987) και Ρύμνιο Κοζάνης (Καραμήτρου-Μεντεσίδου 1990). Στην εποχή του Σιδήρου διακρίνεται καταρχήν μια αύξηση στον αριθμό των νεκροταφείων και μάλιστα σε θέσεις οι οποίες συνεχίζουν συστηματικά να χρησιμοποιούνται και στα ιστορικά χρόνια. Η γενική εικόνα συμφωνεί με τα χαρακτηριστικά στοιχεία που παρατηρήθηκαν σε προηγούμενες περιόδους με τη διαφορά ότι ενώ συνεχίζουν να ακολουθούνται συγκεκριμένοι κανόνες στο τυπικό μέρος της ταφής, από την άλλη πλευρά υπάρχουν έντονες διαφορές σε επίπεδο νεκροταφείου από περιοχή σε περιοχή (Καρλιάμπας κ. α. 2005). Η εποχή του Σιδήρου χαρακτηρίζεται από την παρουσία των τύμβων μεμονωμένων ή σε συστάδες σε διάφορες παραλλαγές ως προς την κατασκευή τους 3. Παράλληλα, υπάρχουν αρκετά στοιχεία όπως η παρουσία σπασμένων αγγείων, οστών ζώων κλπ. που φανερώνουν την τέλεση ταφικών γευμάτων καθώς και μνημόσυνων προς τιμή των νεκρών συνήθως πάνω από τον τάφο με την ευκαιρία κάποιας νεώτερης ταφής. Συνοπτικά, τα χαρακτηριστικά εκείνα που σηματοδοτούν την περίοδο αυτή περιλαμβάνουν: 1. Ομαδοποίηση των τάφων σε συστάδες. Υπάρχουν για παράδειγμα τουλάχιστον δύο περιπτώσεις, στους τύμβους του Ολύμπου και στη Βεργίνα, όπου έχουν παρατηρηθεί συστάδες τύμβων. Ενδείξεις για συστάδες τάφων σημειώνονται στο νεκροταφείο της Πύδνας. Ενδιαφέρουσα είναι η περίπτωση του Γυναικόκαστρου στο Κιλκίς (Σαββοπούλου 1987, 1991), όπου εμφανίζονται συστάδες τεφροδόχων αγγείων τοποθετημένων σε τετράγωνες πλατφόρμες. Ακόμη και η παρουσία των θαλαμωτών τάφων στην Πύδνα υποδηλώνει την έντονη επιθυμία προς ομαδοποίηση των ταφών. 2. Έντονη παρουσία σημάτων στους ταφικών χώρους ή σε μεμονωμένες ταφές. Στην πλειοψηφία τους τα νεκροταφεία αυτής της περιόδου δίνουν σαφείς ενδείξεις σηματοδότησης είτε συστάδων τάφων είτε μεμονωμένων τάφων. Χαρακτηριστικοί για την εποχή του Σιδήρου είναι οι τύμβοι. Πρόκειται για κατασκευές που συχνά θεμελιώνονται σε λίθινο θεμέλιο ποικιλοτρόπως κτισμένο (τύμβοι Ολύμπου, Βεργίνα, Θέρμη Θεσσαλονίκης, Αγριοσυκιά 3 Ταφικοί τύμβοι αρχίζουν να εμφανίζονται στη Δυτική και Κεντρική Μακεδονία από την Πρώιμη εποχή του Χαλκού π. χ. Κριαρίτσι Χαλκιδικής (Ασουχίδου κ.α 2000, Ασουχίδου 2001) συνεχίζουν στο τέλος της Μέσης και αρχές της Ύστερης σύμφωνα με τα πρόσφατα ευρήματα στην πηγή Αθηνάς στην περιοχή του μακεδονικού Ολύμπου (Πουλάκη-Παντερμαλή 2004) και στην Ύστερη π.χ. στον Πολύμυλο Κοζάνης (Καραμήτρου-Μεντεσίδη και Βατάλη 2000), ενώ η παρουσία τους κορυφώνεται και γενικεύεται στην εποχή του Σιδήρου.

7 7 Γιαννιτσών) (Ανδρόνικος 1969, Πουλάκη-Παντερμαλή 1986, 1990, Σκαρλατίδου και Ιγνατιάδου 1996, Χρυσοστόμου 1994) ενώ η κάλυψη τους συνήθως είναι από χώμα το οποίο συχνά μεταφέρεται από αλλού, όπως συμβαίνει για παράδειγμα στους τύμβους του Ολύμπου και της Βεργίνας. Υπάρχουν περιπτώσεις όπου η κάλυψη αποτελείται από απλή συσσώρευση αργών λίθων (λιθοσωροί) (Γυναικόκαστρο Κιλκίς). Παραλλαγή των τύμβων είναι οι ταφικοί περίβολοι, οι οποίοι αποτελούν σειρά λίθων που είτε περικλείουν συστάδες τάφων (Κούκο Χαλκιδικής, Τζαμάλα Ημαθίας, Νέα Φιλαδέλφεια Θεσσαλονίκης) (Carington-Smith και Βοκοτοπούλου 1991, 1992, Κοτταρίδη 2003, Μισαηλίδου-Δεσποτίδου 1988 α, 1988 β) είτε ένα τεφροδόχο αγγείο με καύση (Γυναικόκαστρο Κιλκίς). Επίσης, σε άλλες περιπτώσεις, σειρά λίθων περικλείει ολόκληρη την περιοχή του νεκροταφείου όπως στο Κούκο Χαλκιδικής και το νεκροταφείο της μεταβατικής περιόδου στις Τρεις Ελιές Ολύμπου (Πουλάκη Παντερμαλή 1989). Σηματοδότηση του χώρου υπάρχει και σε μεμονωμένους τάφους με τη μορφή λιθοσωρών (Τζαμάλα Ημαθίας) ή μικρών τύμβων στην κορυφή των τάφων (π. χ. τύμβοι Ολύμπου, νεκροταφείου Πύδνας) ή χαμηλών περιβόλων (π.χ. Αη Γιάννη Χαλκιδικής) (Τρακοσοπούλου-Σαλακίδου 1991) ή ακόμη και με πιθανά ταφικά σήματα 4 (π. χ. τύμβοι Ολύμπου και πιθανόν κάποιες περιπτώσεις στην Πύδνα). 3. Συνύπαρξη μονών και πολλαπλών ταφών. Παράλληλα με τις μονές ταφές παρατηρείται ευρέως η πρακτική των πολλαπλών ταφών (τύμβοι Ολύμπου, νεκροταφείο Πύδνας κλπ.) με την οποία δίνεται σαφώς μεγάλη έμφαση στην οικογένεια και τους συγγενικούς δεσμούς. 4. Συνύπαρξη ενταφιασμών και καύσεων. Η πρακτική της καύσης εμφανίζεται σημαντικά συχνότερα από ό,τι στις προηγούμενες περιόδους. Για παράδειγμα αποτελεί τον αποκλειστικό τρόπο μεταχείρισης των νεκρών στο Γυναικόκαστρο και την Τορώνη (Cambitoglou και Papadopoulos 1992) ενώ 4 Ενδιαφέρουσα είναι η ταύτιση των ευρημάτων ανθρωπόμορφων στηλών (menhir) σε κάποια νεκροταφεία της εποχής του Σιδήρου π. χ. Θέρμη Θεσσαλονίκης (Σκαρλατίδου και Ιγνατιάδου 1996) και αρχαία Άκανθο Χαλκιδικής (Τρακοσοπούλου 1987) με πιθανά ταφικά σήματα. Η αρχική εμφάνιση και χρήση ανθρωπόμορφων στηλών πιθανότατα ως ταφικών σημάτων τοποθετείται ήδη στο τέλος της Νεολιθικής και στις πρώιμες φάσεις της εποχής του Χαλκού όπως υπαγορεύουν αντίστοιχα ευρήματα στη θέση Κρυόβρυση Κρανιδίων Κοζάνης και Σκάλα Σωτήρος Θάσου (Κουκούλη-Χρυσανθάκη 1987, Χονδρογιάννη-Μετόκη 1999). Επίσης, τμήμα ανθρωπόμορφης στήλης αναφέρεται από ταφή της Ύστερης εποχής του Χαλκού από την Πύδνα (Μπέσιος και Κραχτοπούλου 1998).

8 8 συναντάται σε πολλές ταφές στο Κούκο Χαλκιδικής, στην Πύδνα, στη Νέα Φιλαδέλφεια και σε μικρότερο βαθμό στη Βεργίνα. 5. Μεγάλη ποικιλομορφία στους ταφικούς τύπους, οι οποίοι εμφανίζουν και διαφοροποιήσεις σε κατασκευαστικά χαρακτηριστικά. Βασικοί ταφικοί τύποι είναι οι απλοί λάκκοι (Βεργίνα, τύμβοι Ολύμπου, Νέα Φιλαδέλφεια κ. α), κιβωτιόσχημοι τάφοι (Βεργίνα, Πύδνα, Νέα Φιλαδέλφεια κ. α.), κτιστοί τάφοι (τύμβοι Ολύμπου, Τζαμάλα), ταφές σε αγγεία (Βεργίνα, Πύδνα, Κούκο, Τορώνη κ. α.) ενώ οι θαλαμωτοί τάφοι συναντώνται μόνο στην Πύδνα. 6. Υιοθέτηση σταθερών κανόνων στη μεταχείριση των νεκρών σε ό,τι αφορά τη θέση του νεκρού εκτεταμένη σε αντίθεση με τις πρωιμότερες περιόδους που επικράτησε η συνεσταλμένη - και τον προσανατολισμό του στον τάφο, τον προσανατολισμό του ίδιου του τάφου, την παρουσία συγκεκριμένων τύπων κατηγοριών ταφικών κτερισμάτων που συχνά τοποθετούνται σε συγκεκριμένες θέσεις σε σχέση με το νεκρό και που σχετίζονται με το φύλο ή την ηλικία του. Σε ό,τι αφορά τον προσανατολισμό των τάφων, στους τύμβους συχνά οι τάφοι τοποθετούνταν ακτινωτά σε σχέση με το κέντρο (Βεργίνα, Αγριοσυκιά). 7. Διαφοροποίηση των ταφικών συνόλων που περιέχονται στους τάφους, σε ό,τι αφορά κυρίως την ποσότητα και την ποικιλία των κτερισμάτων. Οι πιο πλούσιες ταφές παρουσιάζουν μια τεράστια ποικιλία κτερισμάτων από διαφορετικά υλικά που συχνά συμπεριλαμβάνουν εισηγμένες πρώτες ύλες που απαιτούν εξειδικευμένη γνώση στην επεξεργασία τους όπως είναι το ασήμι, χρυσός, φαγεντιανή, υαλόμαζα κλπ. Συνοπτικά, σε ό,τι αφορά τις προϊστορικές ταφικές πρακτικές στον ευρύτερο χώρο της Δυτικής και Κεντρικής Μακεδονίας μπορούμε να παρατηρήσουμε κάποια ενδιαφέροντα στοιχεία που συνδέονται με την κοινωνική οργάνωση. Συγκεκριμένα ενώ η Νεολιθική περίοδος χαρακτηρίζεται γενικά, εξαιτίας των ταφών εντός οικισμού, από μια τάση ανάδειξης της πυρηνικής οικογένειας ως βασικής μονάδας του νοικοκυριού με τα νεώτερα ευρήματα εμφανίζονται κάποια στοιχεία όπως είναι οι ταφές μέσα σε τάφρους και γενικά σε δημόσιους χώρους που υποδηλώνουν τη συμμετοχή κάποιου μεγάλου μέρους της κοινότητας στη ταφική διαδικασία. Στην Πρώιμη εποχή του Χαλκού εμφανίζονται τα πρώτα οργανωμένα νεκροταφεία εκτός οικισμού όπου είναι σαφής ο διαχωρισμός των νεκρών από τα ζωντανά μέλη της προϊστορικής κοινότητας. Ταυτόχρονα, ενώ υπάρχει μια ποικιλία στους ταφικούς

9 9 τύπους και μια μεγαλύτερη φροντίδα στην μεταχείριση των νεκρών σε σχέση με την προηγούμενη περίοδο παρουσιάζεται μια τάση που φανερώνει την υιοθέτηση σταθερών κανόνων ταφής στο επίπεδο του νεκροταφείου. Σημαντικό είναι επίσης ότι από την Πρώιμη εποχή του Χαλκού ουσιαστικά εμφανίζονται οι πρώτες συστάδες τάφων που υποδηλώνουν πιθανότατα μία έντονη επιθυμία προς ανάδειξη του νοικοκυριού αντί της πυρηνικής οικογένειας, φαινόμενο που συνεχίζεται μέσα στην Ύστερη εποχή του Χαλκού με την συνήθη πρακτική των πολλαπλών ταφών και κορυφώνεται με την εμφάνιση των τύμβων καθώς και των λίγων θαλαμωτών τάφων της Πύδνας στη εποχή του Σιδήρου. Η κατασκευή των τελευταίων δείχνει σαφέστατα την έμφαση προς την ευρύτερη οικογένεια και μάλιστα με σχετικά μνημειακό τρόπο. Σέβη Τριανταφύλλου ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ Ανδρόνικος, Μ Βεργίνα Ι. Το νεκροταφείο των τύμβων. Αθήνα: Αρχαιολογική Εταιρεία. Angel, J. L Early Neolithic people of Nea Nikomedeia. Στο Schwdetzky, I. (εκδ.), Die Anfänge des Neolithikums vom Orient bis Nordeuropa, Fundamenta B/3. Teil VIIIa. Anthropologie 1. Ασουχίδου, Σ Καύσεις της εποχής του χαλκού στη Μακεδονία. Στο Σταμπολίδης, Ν. (εκδ.), Καύσεις στην εποχή του χαλκού και την πρώιμη εποχή του Σιδήρου, Ρόδος 29 Απριλίου 2 Μαϊου 1999, Αθήνα: Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης. Ασουχίδου, Σ., Μανταζή, Δ. και Τσολάκης, Σ Ταφικός τύμβος ΠΕΧ στο Κριαρίτσι Συκιάς, Ν. Χαλκιδικής. Το Αρχαιολογικό Έργο στη Μακεδονία και Θράκη 12, 1998: Βάλλα, Μ Σωστική ανασκαφή σε νεκροταφείο ΥΕΧ στη Φαιά Πέτρα Σιδηροκάστρου. Το Αρχαιολογικό Έργο στη Μακεδονία και Θράκη 14, 2000: Βάλλα, Μ Φαιά Πέτα Σιδηροκάστρου: νεώτερα ευρήματα από την πρόσφατη έρευνα στο νεκροταφείο της Ύστερης εποχής Χαλκού. Το Αρχαιολογικό Έργο στη Μακεδονία και Θράκη 16, 2002:

10 10 Γραμμένος, Δ Τύμβοι της ΥΕΧ και άλλες αρχαιότητες στην περιοχή Νευροκοπίου Δράμας. Αρχαιολογική Εφημερίς Χρονικά: Γραμμένος Δ. και Κώτσος Σ. (εκδ.) Σωστικές ανασκαφές στο Νεολιθικό οικισμό Σταυρούπολης Θεσσαλονίκης. Αθήνα: ΤΑΠΑ. Ζιώτα, Χ Προϊστορικό νεκροταφείο στην Κοιλάδα Κοζάνης. Μια πρώτη αναλυτική παρουσίαση της ανασκαφικής έρευνας ( ). Τόμος στη Μνήμη Μαίρης Σιγανίδου: Ziota, C. and Triantaphyllou, S Early Bronze Age burials practices and skeletal populations: a case study from Western Macedonia. Στο Šmejda, L. και J. Turek (εκδ), Spatial Analysis of Funerary Areas, Plzeň: University of West Bohemia, Department of Archaeology. Ζιώτα, Χ. και Χονδρογιάννη-Μετόκη, Α Αλιάκμων Προϊστορική έρευνα. Το Αρχαιολογικό Έργο στη Μακεδονία και Θράκη 7, 1993: Cambitoglou, A. και Papadopοulos, J Οι ανασκαφές στην Τορώνη το Το Αρχαιολογικό Έργο στη Μακεδονία και Θράκη 3, 1989: Καραμήτρου-Μεντεσίδη, Γ Η ανασκαφική έρευνα στην Αιανή. Το Αρχαιολογικό Έργο στη Μακεδονία και Θράκη 3, 1989: Καραμήτρου-Μεντεσίδη, Γ Ρύμνιο. Αρχαιολογικό Δελτίο 45: 355. Karametrou-Mentesidi, G Upper Macedonia in the Late Bronze and Early Iron Age. Στο Vokotopoulou, I (εκδ.), Greek Civilization: Macedonia, kingdom of Alexander the Great. Katalogos Ekthesis Montreal 7-19 September 1993, Αθήνα: Εκδόσεις Καπώνη. Καραμήτρου-Μεντεσίδη, Γ Άνω Κόμη Κοζάνης Το Αρχαιολογικό Έργο στη Μακεδονία και Θράκη 12: Καραμήτρου-Μεντεσίδη, Γ Αιανή Ανασκαφή νεκροταφείου Ύστερης εποχής του Χαλκού. Το Αρχαιολογικό Έργο στη Μακεδονία και Θράκη 14, 2000: Καραμήτρου-Μεντεσίδη, Γ. και Βατάλη, Μ Πολύμυλος Κοζάνης Το Αρχαιολογικό Έργο στη Μακεδονία και Θράκη 12, 1998: Carington-Smith, J και Βοκοτοπούλου, Ι Ανασκαφή στο Κούκο Συκιάς, Ν Χαλκιδικής. Το Αρχαιολογικό Έργο στη Μακεδονία και Θράκη 2, 1988: Carington-Smith, J και Βοκοτοπούλου, Ι Ανασκαφή στο Κούκο Συκιάς Το Αρχαιολογικό Έργο στη Μακεδονία και Θράκη 3, 1989:

11 11 Καρλιάμπας, Γ., Μπέσιος, M. και Τριανταφύλλου, Σ Νεκροταφεία Πρώιμης εποχής του Σιδήρου στη Βόρεια Πιερία. Στο Γιαννικουρή, Α και Ν. Σταμπολίδης (εκδ), Η Εποχή του Σιδήρου στο Αιγαίο, Αθήνα: Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης. Κοτταρίδη, Α Τζαμάλα 1999/2000. Το Αρχαιολογικό Έργο στη Μακεδονία και Θράκη 15, 2003: Κουκούλη-Χρυσανθάκη, Χ Οικισμός της πρώιμης εποχής του Χαλκού στη Σκάλα Σωτήρος Θάσου. Το Αρχαιολογικό Έργο στη Μακεδονία και Θράκη 1, 1987: Κωτσάκης, Κ. και Halstead, P Ανασκαφή στα Νεολιθικά Παλιάμπελα Κολινδρού. Το Αρχαιολογικό Έργο στη Μακεδονία και Θράκη 16, 2002: Μισαηλίδου-Δεσποτίδου, Β α. Ανασκαφή στη Νέα Φιλαδέλφεια του νομού Θεσσαλονίκης. Το Αρχαιολογικό Έργο στη Μακεδονία και Θράκη 9, 1995: Μισαηλίδου-Δεσποτίδου, Β β. Ανασκαφική έρευνα στην «τράπεζα» και στυο νεκροταφείο της εποχής Σιδήρου. Το Αρχαιολογικό Έργο στη Μακεδονία και Θράκη 12, 2000: Μπέσιος, Μ α. Ανασκαφή στη Βόρεια Πιερία, Το Αρχαιολογικό Έργο στη Μακεδονία και Θράκη 7, 1993: Μπέσιος, Μ β. Νεκροταφεία Πύδνας. Το Αρχαιολογικό Έργο στη Μακεδονία και Θράκη 10Α, 1996: Μπέσιος, Μ. και Κραχτοπούλου, Α Ανασκαφή στο Βόρειο νεκροταφείο της Πύδνας Το Αρχαιολογικό Έργο στη Μακεδονία και Θράκη 8, 1994: Μπέσιος, Μ. και Παππά, Μ Πύδνα. Θεσσαλονίκη: Πιερική Αναπτυξιακή. Μπέσιος, Μ. και Παππά, Μ Νεολιθικός οικισμός Μακρυγιάλου, Αρχαιολογικά Ανάλεκτα εξ Αθηνών 23: Παπαευθυμίου-Παπανθίμου, Α. και Πιλάλη-Παπαστερίου, Α Ο προϊστορικός οικισμός στο Μάνδαλο: νέα στοιχεία στην προϊστορία της Μακεδονίας. Αρχαία Μακεδονία 5, 1: Παπαευθυμίου-Παπανθίμου, Α. και Πιλάλη-Παπαστερίου, Α Ανασκαφή Αρχοντικού Προϊστορικός τομέας. Το Αρχαιολογικό Έργο στη Μακεδονία και Θράκη 7, 1993:

12 12 Παπαευθυμίου-Παπανθίμου, Α. και Πιλάλη-Παπαστερίου, Α Ανασκαφή Αρχοντικού Προϊστορικός τομέας. Το Αρχαιολογικό Έργο στη Μακεδονία και Θράκη 8, 1994: Παπανθίμου, Α, Πιλάλη, Α., Γιαγκούλης, Τ., Μπασογιάννη, Δ., Παπαδοπούλου, Ε., Τσαγκαράκη, Ε. και Φάπας, Ι Οικήματα και «νοικοκυριά» της Πρώιμης εποχής του Χαλκού στο αρχοντικό Γιαννιτσών. Το Αρχαιολογικό Έργο στη Μακεδονία και Θράκη 15, 2001: Pappa, M. and Bessios, M The Makrigialos project: rescue excavations at the Neolithic site of Makrigialos, Northern Greece: preliminary report on the excavations. Journal of Field Archaeology 26, 2: Παππά, Μ Τούμπα Αγίου Μάμαντος Χαλκιδικής: ανασκαφή νεκροταφείων. Το Αρχαιολογικό Έργο στη Μακεδονία και Θράκη 6, 1992: Παππά, Μ Νεολιθική εγκατάσταση στο χώρο της Διεθνούς Έκθεσης Θεσσαλονίκης. Το Αρχαιολογικό Έργο στη Μακεδονία και Θράκη 7, 1993: Πιλάλη-Παπαστερίου, Α. Παπαευθυμίου-Παπανθίμου, Α., Κωτσάκης, Κ. και Σαββοπούλου, Θ Νέος προϊστορικός οικισμός στο Μάνδαλο Δυτικής Μακεδονίας. Αρχαία Μακεδονία 4: Πουλάκη Παντερμαλή, Ε Όλυμπος 2. Μακεδονικόν όρος, μετεορώτατον. Αμητός, Τιμητικός τόμος για τον καθηγητή Ανδρόνικο: Πουλάκη Παντερμαλή, Ε Ανασκαφή Αγίου Δημητρίου, Ολύμπου. Το Αρχαιολογικό Έργο στη Μακεδονία και Θράκη 1, 1987: Πουλάκη Παντερμαλή, Ε Τρείς Ελιές. Αρχαιολογικό Δελτίο 44Β: 324. Πουλάκη Παντερμαλή, Ε Όλυμπος 3. Μια παλιά ιστορία. Οι αρχαιολόγοι μιλούν για την Πιερία, Δίον 1986: Poulaki-Pantermali, E Macedonian Olympus and its early cemeteries. Στο Vokotopoulou, I (εκδ.), Greek Civilization: Macedonia, kingdom of Alexander the Great. Katalogos Ekthesis Montreal 7-19 September 1993, Αθήνα: Εκδόσεις Καπώνη. Πουλάκη Παντερμαλή, Ε Η πηγή Αθηνάς στην περιοχή του μακεδονικού Ολύμπου. Το Αρχαιολογικό Έργο στη Μακεδονία και Θράκη 16, 2002: Rodden, R. J Excavations at the Early Neolithic site at Nea Nikomedeia, Greek Macedonia (1961 season). Proceedings of the Prehistoric Society 11:

13 13 Rodden, R. J Recent discoveries from prehistoric Macedonia: an interim report. Balkan Studies 5, 1: Σαββοπούλου, Θ Ένα νεκροταφείο Πρώιμης εποχής Σιδήρου στο Παλιό Γυναικόκαστρο του Κιλκίς. Το Αρχαιολογικό Έργο στη Μακεδονία και Θράκη 1, 1987: Σαββοπούλου, Θ Νέα στοιχεία από το νεκροταφείο του Παλαιού Γυναικόκαστρου. Το Αρχαιολογικό Έργο στη Μακεδονία και Θράκη 2: Σκαρλατίδου, Ε. και Ιγνατιάδου, Δ Πρώτα συμπεράσματα από την ανασκαφή του αρχαίου νεκροταφείου στη Θέρμη. Το Αρχαιολογικό Έργο στη Μακεδονία και Θράκη 10Α, 1996: Τρακοσοπούλου, Ε Αρχαία Άκανθος. Πόλη και νεκροταφείο. Το Αρχαιολογικό Έργο στη Μακεδονία και Θράκη 1, 1987: Τρακοσοπούλου, Ε Ανασκαφή στον Αη Γιάννη Νικήτης. Το Αρχαιολογικό Έργο στη Μακεδονία και Θράκη 2, 1988: Triantaphyllou, S A Bioarchaeological Approach to Prehistoric Cemetery Populations from Western and Central Greek Macedonia. Oxford: British Archaeological Reports International Series 976. Τριανταφύλλου, Σ Παράρτημα Η. Πρώτα αποτελέσματα της οστεολογικής εξέτασης του σκελετικού υλικού της Νεολιθικής θέσης Σταυρούπολης Θεσσαλονίκης. Στο Γραμμένος Δ. και Κώτσος Σ. (εκδ.), Σωστικές ανασκαφές στο Νεολιθικό οικισμό Σταυρούπολης Θεσσαλονίκης, Αθήνα: ΤΑΠΑ. Χονδρογιάννη-Μετόκη, Α Από την έρευνα των νεκροταφείων στην κοιλάδα του μέσου ρου του Αλιάκμονα. Τόμος στη Μνήμη Μαίρης Σιγανίδου: Χονδρογιάννη-Μετόκη, Α Αλιάκμων Στοιχεία από την επιφανειακή έρευνα και την ανασκαφή δύο νεκροταφείων της ΥΕΧ και της ΠΕΣ. Το Αρχαιολογικό Έργο στη Μακεδονία και Θράκη 11, 1997: Χονδρογιάννη-Μετόκη, Α Εγνατία Οδός. Ανασκαφή στην προϊστορική θέση «Τούμπα Κρεμαστής Κοιλάδας», νομού Κοζάνης. Το Αρχαιολογικό Έργο στη Μακεδονία και Θράκη 13, 1999: Χρυσοστόμου, Α Νεκροταφείο της εποχής Σιδήρου στην Αγριοσυκιά Γιαννιτσών. Το Αρχαιολογικό Έργο στη Μακεδονία και Θράκη 5, 1991:

14 14 Χρυσοστόμου, Π Νέα στοιχεία από τη νεολιθική έρευνα στην επαρχία Γιαννιτσών. Μια άγνωστη μορφή προϊστορικής γραφής. Το Αρχαιολογικό Έργο στη Μακεδονία και Θράκη 15, 2001:

Σέβη Τριανταφύλλου, Επίκ. Καθηγήτρια Παλαιοανθρωπολογίας, Α.Π.Θ.

Σέβη Τριανταφύλλου, Επίκ. Καθηγήτρια Παλαιοανθρωπολογίας, Α.Π.Θ. ΦΥΣΙΚΗ ΑΝΘΡΩΠΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ Σέβη Τριανταφύλλου, Επίκ. Καθηγήτρια Παλαιοανθρωπολογίας, Α.Π.Θ. Η φυσική ανθρωπολογία είναι η επιστήμη που ασχολείται με την μελέτη της εξέλιξης και προσαρμογής του

Διαβάστε περισσότερα

Iδεολογία κατά την Εποχή του Χαλκού. Κική Πιλάλη, Καθηγήτρια Προϊστορικής Αρχαιολογίας (1945-2008)

Iδεολογία κατά την Εποχή του Χαλκού. Κική Πιλάλη, Καθηγήτρια Προϊστορικής Αρχαιολογίας (1945-2008) Iδεολογία κατά την Εποχή του Χαλκού Κική Πιλάλη, Καθηγήτρια Προϊστορικής Αρχαιολογίας (1945-2008) Με την αρχή της ΕΧ παρατηρείται μια αλλαγή στη συμβολική έκφραση των προϊστορικών κοινοτήτων στο βόρειο

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ-ΘΡΑΚΗΣ ΓΙΑ ΤΟ 2008

ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ-ΘΡΑΚΗΣ ΓΙΑ ΤΟ 2008 ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ-ΘΡΑΚΗΣ ΓΙΑ ΤΟ 2008 ΝΟΜΟΣ ΕΒΡΟΥ ΣΥΝΟΛΟ 20.000 ΝΟΜΟΣ ΡΟΔΟΠΗΣ ΙΘ' Εφορεία Πρ. Κομοτηνής Έργου 4916 ΙΘ' Εφορεία Πρ. Κομοτηνής Π.Τσατσοπούλου Τηλ:2531022411 FAX:2531021517

Διαβάστε περισσότερα

Υπηρεσία Οργανικής Θέσης: ΚΖ ΕΠΚΑ Υπηρεσία όπου υπηρετώ: ΚΖ ΕΠΚΑ Τηλέφωνο: 23510 47883 23510 47884, kzepka@culture.gr

Υπηρεσία Οργανικής Θέσης: ΚΖ ΕΠΚΑ Υπηρεσία όπου υπηρετώ: ΚΖ ΕΠΚΑ Τηλέφωνο: 23510 47883 23510 47884, kzepka@culture.gr Ονοματεπώνυμο: Ε υ τ υ χ ί α Π ο υ λ ά κ η - Π α ν τ ε ρ μ α λ ή Βαθμός: Αρχαιολόγος Α Υπηρεσία Οργανικής Θέσης: ΚΖ ΕΠΚΑ Υπηρεσία όπου υπηρετώ: ΚΖ ΕΠΚΑ Τηλέφωνο: 23510 47883 FAX/ Email: 23510 47884, kzepka@culture.gr

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΤΖΕΚΤ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ

ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΤΖΕΚΤ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΤΖΕΚΤ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΔΙΟΝ ΤΟΠΟΘΕΣΙΑ Το Δίον ήταν μια αρχαιότατη πόλη στρατηγικής σημασίας και μια από τις πιο φημισμένες μακεδονικές πολιτείες. Η γεωγραφική θέση

Διαβάστε περισσότερα

Η ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ:

Η ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ: ΤΟ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟ ΕΡΓΟ ΣΤΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ ΚΑΙ ΘΡΑΚΗ 2009 11-13 ΜΑΡΤΙΟΥ 2010, ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ Η ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ: ΧΩΡΟΣ ΤΑΦΙΚΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΣΤΟ ΝΕΟΛΙΘΙΚΟ ΟΙΚΙΣΜΟ ΑΥΓΗΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ Γεωργία Στρατούλη, Σέβη Τριανταφύλλου,

Διαβάστε περισσότερα

Συμβολική και ιδεολογική ζωή.

Συμβολική και ιδεολογική ζωή. Συμβολική και ιδεολογική ζωή. Αικατερίνη Παπανθίμου, Καθηγήτρια Προϊστορικής Αρχαιολογίας, Α.Π.Θ. Η ιδεολογία, που θεωρήθηκε συνώνυμη με τις πίστεις, τις κοσμολογικές αντιλήψεις και τη θρησκεία των κοινωνιών

Διαβάστε περισσότερα

Η ΒΡΑΧΟΣΚΕΠΗ ΣΤΗ ΘΕΣΗ ΚΕΦΑΛΑ ΠΕΤΡΑ ΣΗΤΕΙΑΣ

Η ΒΡΑΧΟΣΚΕΠΗ ΣΤΗ ΘΕΣΗ ΚΕΦΑΛΑ ΠΕΤΡΑ ΣΗΤΕΙΑΣ Η ΒΡΑΧΟΣΚΕΠΗ ΣΤΗ ΘΕΣΗ ΚΕΦΑΛΑ ΠΕΤΡΑ ΣΗΤΕΙΑΣ ΤΑ ΑΝΘΡΩΠΙΝΑ ΟΣΤΑ Καθαρισμός και τακτοποίηση των οστών Την άνοιξη του 2008 (Μάρτιο-Απρίλιο), η κ. Ελευθερία Τσιχλή, μεταπτυχιακή φοιτήτρια του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΙΖ' ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ Η ανασκαφική δραστηριότητα της ΙΖ ΕΠΚΑ, την περίοδο 2000-2010 επικεντρώθηκε κυρίως σε σωστικές και δοκιμαστικές ανασκαφές, στο πλαίσιο των εργασιών συντήρησης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΚΖ' ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΠΙΕΡΙΑ Μεθώνη (εικ. 1-4) Αμέσως βόρεια της Νέας Αγαθούπολης έχει ε ντο πιστεί, ήδη από τη δεκαετία του 1970, η θέ ση της αρχαίας Μεθώνης, της αρχαιότερης

Διαβάστε περισσότερα

Ο αρχαιολογικός χώρος του Καλαμωτού βρίσκεται 2 χλμ. νότια του χωριού και είναι γνωστός στους κατοίκους του με την ονομασία Τούμπες ή Καστέλλια.

Ο αρχαιολογικός χώρος του Καλαμωτού βρίσκεται 2 χλμ. νότια του χωριού και είναι γνωστός στους κατοίκους του με την ονομασία Τούμπες ή Καστέλλια. ΑΡΧΑΙΑ ΚΑΛΙΝΔΟΙΑ ΣΥΝΟΨΗ ΙΣΤΟΡΙΚΟΥ ΕΥΡΗΜΑΤΩΝ ΤΟΠΟΘΕΣΙΑ ΑΡΧΑΙΑΣ ΠΟΛΗΣ: Ο αρχαιολογικός χώρος του Καλαμωτού βρίσκεται 2 χλμ. νότια του χωριού και είναι γνωστός στους κατοίκους του με την ονομασία Τούμπες

Διαβάστε περισσότερα

Το σύνολο των βραχογραφιών και κάτω λεπτομέρεια

Το σύνολο των βραχογραφιών και κάτω λεπτομέρεια ΠΡΟΝΕΟΛΙΘΙΚΗ ΚΡΗΤΗ Πριν από τις επιφανειακές έρευνες στην περιοχή του Πλακιά και της Πρεβέλης στη νότια Κρήτη, τα μόνα γνωστά προνεολιθικά ευρήματα προέρχονταν από το εσωτερικό του σπηλαίου Ασφέντου στο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΠΑΛΑΜΑΡΙ ΤΗΣ ΣΚΥΡΟΥ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΡΩΙΜΗ ΚΑΙ ΜΕΣΗ ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ ΧΑΛΚΟΥ

ΤΟ ΠΑΛΑΜΑΡΙ ΤΗΣ ΣΚΥΡΟΥ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΡΩΙΜΗ ΚΑΙ ΜΕΣΗ ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ ΧΑΛΚΟΥ ΤΟ ΠΑΛΑΜΑΡΙ ΤΗΣ ΣΚΥΡΟΥ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΡΩΙΜΗ ΚΑΙ ΜΕΣΗ ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ ΧΑΛΚΟΥ Όνομα: Χολέβα Βασιλική Εξάμηνο: Η Μάθημα: Το Αιγαίο κατά την 3η χιλιετία π.χ Διδάσκων: Βλαχόπουλος Ανδρέας ΠΑΛΑΜΑΡΙ I ΠΧ II ΠΑΛΑΜΑΡΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΙΚΟΚΥΡΙΟ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΖΩΗ

ΝΟΙΚΟΚΥΡΙΟ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΖΩΗ ΣΤΕΛΛΑ Γ. ΣΟΥΒΑΤΖΗ Δρ. Προϊστορικής Αρχαιολογίας ΝΟΙΚΟΚΥΡΙΟ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΖΩΗ ΝΕΟΛΙΘΙΚΗ ΚΑΙ ΠΡΩΙΜΗ ΕΠΟΧΉ ΤΟΥ ΧΑΛΚΟΥ Από τις απαρχές της ιστορίας τους έως και σήμερα οι άνθρωποι οργανώνονται και ζουν σε θεμελιακούς

Διαβάστε περισσότερα

Αµφίπολη: Βρέθηκε σκελετός σε τάφο κάτω από τον τρίτο θάλαµο

Αµφίπολη: Βρέθηκε σκελετός σε τάφο κάτω από τον τρίτο θάλαµο Νοέµβριος 12 2014 13:20 Αµφίπολη: Βρέθηκε σκελετός σε τάφο κάτω από τον τρίτο θάλαµο Τι ανακοίνωσε το υπουργείο Πολιτισµού για τις ανασκαφικές εργασίες στον τάφο της Αµφίπολης. Τι έδειξαν οι ανασκαφές

Διαβάστε περισσότερα

Ο Οικισμός Σκάρκος της Ίου

Ο Οικισμός Σκάρκος της Ίου Ο Οικισμός Σκάρκος της Ίου Εργασία στο μάθημα: Το Νησιωτικό Αιγαίο κατά την 3 η Χιλιετία π.χ. Παναγιώτης Καπλάνης Επιβλέπων Καθηγητής: Βλαχόπουλος Ανδρέας Εαρινό Εξάμηνο 2015 Η Θέση Η Ίος βρίσκεται στο

Διαβάστε περισσότερα

Μινωικός Πολιτισμός σελ. 23-28

Μινωικός Πολιτισμός σελ. 23-28 Μινωικός Πολιτισμός σελ. 23-28 Να περιγράψετε ένα μινωικό ανάκτορο; Μεγάλα Συγκροτήματα κτιρίων, Είχαν πολλές πτέρυγες-δωματίων, Διοικητικά, Οικονομικά, Θρησκευτικά και Καλλιτεχνικά κέντρα της περιοχής,

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑ02 ΥΣΤΕΡΗ ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ ΧΑΛΚΟΥ

ΙΑ02 ΥΣΤΕΡΗ ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ ΧΑΛΚΟΥ ΙΑ02 ΥΣΤΕΡΗ ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ ΧΑΛΚΟΥ Από τη Μεσοχαλκή στην Υστεροχαλκή Στην αρχή της ΥΧ περιόδου η εικόνα σε κάθε περιοχή παραμένει η ίδια με τη ΜΧ, με εξαίρεση την Ηπειρωτική Ελλάδα. Κρήτη: η ανακτορική κοινωνία,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟ ΕΡΓΟ ΣΤΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ ΚΑΙ ΘΡΑΚΗ ΚΕ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ

ΤΟ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟ ΕΡΓΟ ΣΤΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ ΚΑΙ ΘΡΑΚΗ ΚΕ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΤΟ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟ ΕΡΓΟ ΣΤΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ ΚΑΙ ΘΡΑΚΗ ΚΕ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ 1-3 ΜΑΡΤΙΟΥ 2012 ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ - ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Για εικοστή πέμπτη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. - Γενική Εισαγωγή..2. - Iστορική αναδρομή...3-4. - Περιγραφή του χώρου...5-8. - Επίλογος...9. - Βιβλιογραφία 10

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. - Γενική Εισαγωγή..2. - Iστορική αναδρομή...3-4. - Περιγραφή του χώρου...5-8. - Επίλογος...9. - Βιβλιογραφία 10 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ - Γενική Εισαγωγή..2 - Iστορική αναδρομή....3-4 - Περιγραφή του χώρου.....5-8 - Επίλογος...9 - Βιβλιογραφία 10 1 Γενική Εισαγωγή Επίσκεψη στο Επαρχιακό Μουσείο Πάφου Το Επαρχιακό Μουσείο της

Διαβάστε περισσότερα

Δημήτρης Δαμάσκος Δημήτρης Πλάντζος Πανεπιστημιακή Ανασκαφή Άργους Ορεστικού

Δημήτρης Δαμάσκος Δημήτρης Πλάντζος Πανεπιστημιακή Ανασκαφή Άργους Ορεστικού Δημήτρης Δαμάσκος Δημήτρης Πλάντζος Πανεπιστημιακή Ανασκαφή Άργους Ορεστικού Η ανασκαφή τού 2012 είχε ως στόχους: την περαιτέρω διερεύνηση της στοάς του μεγάλου ρωμαϊκού κτιρίου με τη στοά περιμετρικά

Διαβάστε περισσότερα

7o Ταξίδι στην Θράκη. Σχεδιάστηκε με το trip planner του emtgreece.com. Σχεδιάστε το δικό σας ταξίδι, τώρα.

7o Ταξίδι στην Θράκη. Σχεδιάστηκε με το trip planner του emtgreece.com. Σχεδιάστε το δικό σας ταξίδι, τώρα. 7o Ταξίδι στην Θράκη Σχεδιάστηκε με το trip planner του emtgreece.com. Σχεδιάστε το δικό σας ταξίδι, τώρα. 7o Ταξίδι στην Θράκη Δευτέρα, 17 Αύγουστος 2015 Παραλία Μακρύαμμου Παραδεισένια και πλήρως εξοπλισμένη

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟ ΕΡΓΟ ΣΤΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ ΚΑΙ ΘΡΑΚΗ ΚΔ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ 10-12 ΜΑΡΤΙΟΥ 2011 ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ - ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

ΤΟ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟ ΕΡΓΟ ΣΤΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ ΚΑΙ ΘΡΑΚΗ ΚΔ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ 10-12 ΜΑΡΤΙΟΥ 2011 ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ - ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΤΟ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟ ΕΡΓΟ ΣΤΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ ΚΑΙ ΘΡΑΚΗ ΚΔ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ 10-12 ΜΑΡΤΙΟΥ 2011 ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ - ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Για εικοστή τέταρτη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ Κ' ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ Από το 2000 έως το 2009 στην περιοχή αρμοδιότητας της Κ ΕΠΚΑ που περιλαμβάνει τα νησιά Λέσβο, Λήμνο, Χίο, Οινούσσες, Ψαρά και Άγιο Ευστράτιο, πραγματοποιήθηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΜΦΥΛΕΣ ΟΨΕΙΣ ΣΤΗN ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ

ΕΜΦΥΛΕΣ ΟΨΕΙΣ ΣΤΗN ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΕΜΦΥΛΕΣ ΟΨΕΙΣ ΣΤΗN ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ Δήμητρα Κοκκινίδου - Μαριάννα Νικολαΐδου ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ Η συνάντηση της αρχαιολογίας με τον φεμινισμό Τέσσερις δεκαετίες μετά το δεύτερο κύμα του

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΡΠΕΡΟΥ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΡΠΕΡΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΡΠΕΡΟΥ ΣΧ.ΕΤΟΣ: 2011-2012 Υπεύθυνοι/ες καθηγητές/τριες Τζιούφας Βασίλειος ΠΕ11 Φλόκας Αθανάσιος ΠΕ03 Κρομμύδα Δέσποινα ΠΕ09 Σωτήρη Χρυσούλα ΠΕ15 Νασιόπουλος

Διαβάστε περισσότερα

ΑΔΑ: ΒΛ1ΡΓ-Σ09 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΑΝΑΡΤΗΤΕΑ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ

ΑΔΑ: ΒΛ1ΡΓ-Σ09 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΑΝΑΡΤΗΤΕΑ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΕΙΔΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΤΟΜΕΑ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ Ταχ. Δ/νση : Θεμιστοκλέους 87 Αθήνα Ταχ.Κώδικας : 10681 Πληροφορίες : Ιωάννα-Ασπασία Κολώκα Τηλέφωνο : 2103307646

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Αρχαία Πόλη: Βρίσκεται: Ταυτίζεται με: Κατοικείται από:

ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Αρχαία Πόλη: Βρίσκεται: Ταυτίζεται με: Κατοικείται από: ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΑΛΕΠΑΚΟΥ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ ΓΙΑΝΝΗΣ ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ ΝΙΚΟΣ ΔΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΜΑΡΙΑ ΓΙΑΡΙΚΑ ΓΕΩΡΓΙΑ ΓΚΙΚΑ ΘΟΔΩΡΗΣ ΚΑΦΗΡΑΣ ΑΓΓΕΛΟΣ ΖΕΡΒΟΠΟΥΛΟΣ ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΑΝΑΣΤΟΥΛΗ ΑΚΗΣ ΖΑΦΕΙΡΙΟΥ ΑΡΙΣΤΟΦΑΝΗΣ ΑΝΤΥΠΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ Λ' ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΚΟΖΑΝΗ Αρχικά στο Νομό Κοζάνης και από το 2004 και στο Νομό Γρεβενών μεγάλα δημόσια έργα επέβαλαν τη διενέργεια δεκάδων σωστικών ανασκαφών σε έκταση που

Διαβάστε περισσότερα

Κική Πιλάλη, Καθηγήτρια Προϊστορικής Αρχαιολογίας (1945-2008) Tο κόσμημα στην Προϊστορική Μακεδονία

Κική Πιλάλη, Καθηγήτρια Προϊστορικής Αρχαιολογίας (1945-2008) Tο κόσμημα στην Προϊστορική Μακεδονία Κική Πιλάλη, Καθηγήτρια Προϊστορικής Αρχαιολογίας (1945-2008) Tο κόσμημα στην Προϊστορική Μακεδονία Ο ατομικός καλλωπισμός του σώματος με τη χρήση κοσμημάτων αποτελεί έκφραση μιας συμβολικής συμπεριφοράς,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΔΙΟΥ, Αλέξανδρος Μπαξεβανάκης, ΒΠΠΓ

ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΔΙΟΥ, Αλέξανδρος Μπαξεβανάκης, ΒΠΠΓ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΔΙΟΥ, Αλέξανδρος Μπαξεβανάκης, ΒΠΠΓ ΔΙΟΝ ΑΠΟ ΤΙΣ ΠΙΟ ΟΝΟΜΑΣΤΕΣ ΠΟΛΕΙΣ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ Το αρχαίο Δίον του Ολύμπου βρίσκεται 15 χλμ. νότια της Κατερίνης, στους πρόποδες του Ολύμπου δίπλα στο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΚΘ' ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΦΛΩΡΙΝΑ Άγιος Αχίλλειος Πρεσπών Το 2007 διενεργήθηκε σωστική ανασκαφή, με χρηματοδοτική συνεισφορά του ΥΠΠΟΤ, του Υπουργείου Μακεδονίας-Θράκης και του

Διαβάστε περισσότερα

Βεργίνα. digitalarchive

Βεργίνα. digitalarchive digitalarchive Βεργίνα publishing by tag Πόλη του Νομού Ημαθίας στην περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας. Η Βεργίνα απέκτησε ιστορική σημασία μετά την ανακάλυψη του τάφου του Φιλίππου Β, πατέρα του Μεγάλου

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΔΕΙΚΤΗ SET08: ΠΡΟΣΠΕΛΑΣΙΜΟΙ ΤΟΠΟΙ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΟΥ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ

ΔΕΛΤΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΔΕΙΚΤΗ SET08: ΠΡΟΣΠΕΛΑΣΙΜΟΙ ΤΟΠΟΙ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΟΥ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΔΕΛΤΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΔΕΙΚΤΗ ΟΡΙΣΜΟΣ - ΣΚΟΠΙΜΟΤΗΤΑ Ο δείκτης προσδιορίζει τους σημαντικούς τόπους τουριστικού ενδιαφέροντος στη Ζώνης Επιρροής της Εγνατίας Οδού που είναι προσπελάσιμοι μέσω κάποιου κόμβου

Διαβάστε περισσότερα

Αρχαιολογία των γεωμετρικών και αρχαϊκών χρόνων (1100-480 π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος

Αρχαιολογία των γεωμετρικών και αρχαϊκών χρόνων (1100-480 π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος [IA11] ΚΛΑΣΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ Α Αρχαιολογία των γεωμετρικών και αρχαϊκών χρόνων (1100-480 π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος Πρώιμοι και Γεωμετρικοί χρόνοι (1100-700 π.χ.) Οι περίοδοι της αρχαίας ελληνικής τέχνης:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ ΙΑ 10. Μινωικοί ιεροί χώροι

ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ ΙΑ 10. Μινωικοί ιεροί χώροι ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ ΙΑ 10 Μινωικοί ιεροί χώροι Ενδεχομένως από τη Νεολιθική, αλλά με βεβαιότητα από την Προανακτορική εποχή φαίνεται ότι οι μινωίτες ασκούσαν τις λατρευτικές τους πρακτικές στα σπήλαια.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟÏΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟÏΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΙΓ' ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟÏΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΜΑΓΝΗΣΙΑ Το ανασκαφικό έργο της ΙΓ ΕΠΚΑ κατά τα έτη 2000-2010 περιλαμβάνει μεγάλο αριθμό σωστικών, αλλά και συστηματικών ερευνών. Οι έρευνες αυτές αφορούσαν

Διαβάστε περισσότερα

Λίγα Λόγια για τον Μυκηναϊκό Πολιτισμό

Λίγα Λόγια για τον Μυκηναϊκό Πολιτισμό Λίγα Λόγια για τον Μυκηναϊκό Πολιτισμό Με τον όρο Μυκηναϊκός Πολιτισμός χαρακτηρίζεται ο προϊστορικός πολιτισμός της Ύστερης Εποχής του Χαλκού, που αναπτύχθηκε την περίοδο 1600-1100 π. Χ., κυρίως στην

Διαβάστε περισσότερα

Κώστας Σουέρεφ, Δρ. Προϊστορικής Αρχαιολογίας, Δ/ντής Εφορείας Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων Ιωαννίνων ΟΙ ΑΝΤΑΛΛΑΓΕΣ

Κώστας Σουέρεφ, Δρ. Προϊστορικής Αρχαιολογίας, Δ/ντής Εφορείας Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων Ιωαννίνων ΟΙ ΑΝΤΑΛΛΑΓΕΣ Κώστας Σουέρεφ, Δρ. Προϊστορικής Αρχαιολογίας, Δ/ντής Εφορείας Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων Ιωαννίνων ΟΙ ΑΝΤΑΛΛΑΓΕΣ Διώχνοντας στην άκρη άμμο χρόνων, τύρφη αιώνων, χρώμα και πετραδάκια πατημένα

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΝΑΣΚΑΦΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΣΤΗΝ ΠΛΩΤΙΝΟΠΟΛΗ

Η ΑΝΑΣΚΑΦΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΣΤΗΝ ΠΛΩΤΙΝΟΠΟΛΗ Η ΑΝΑΣΚΑΦΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΣΤΗΝ ΠΛΩΤΙΝΟΠΟΛΗ 1 Στη ΝΑ πλευρά του Διδυμοτείχου, ανάμεσα στη συμβολή των ποταμών Έβρου και Ερυθροποτάμου και το Σιδηροδρομικό σταθμό, υψώνεται ένας βραχώδης οχυρός λόφος γνωστός με

Διαβάστε περισσότερα

Όψεις Βυζαντίου... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας. Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας

Όψεις Βυζαντίου... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας. Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας Το φυλλάδιο αυτό είναι του/της... που επισκέφθηκε το Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας στις... Το φυλλάδιο που κρατάς στα χέρια σου

Διαβάστε περισσότερα

Η ΚΑΤΟΙΚΗΣΗ ΣΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ ΧΑΛΚΟΥ 1

Η ΚΑΤΟΙΚΗΣΗ ΣΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ ΧΑΛΚΟΥ 1 Η ΚΑΤΟΙΚΗΣΗ ΣΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ ΧΑΛΚΟΥ 1 στο Δ. Γραμμένος ( επιμ. ), 200.000, 10.000, 5000 π.χ. Μια έκθεση για τη ζωή στην προϊστορική Μακεδονία ( υπό έκδοση ) Δρ Νίκος Μερούσης Παρατηρώντας προσεκτικά το γεωφυσικό

Διαβάστε περισσότερα

Από τους πρώτους ανθρώπους ως το νεολιθικό πολιτισμό 2.000.000--3000 π.χ. περίπου

Από τους πρώτους ανθρώπους ως το νεολιθικό πολιτισμό 2.000.000--3000 π.χ. περίπου Απο τουσ Πρωτουσ Ανθρωπουσ ωσ το Νεολιθικο Πολιτισμο Κεφάλαιο 1 Από τους πρώτους ανθρώπους ως το νεολιθικό πολιτισμό 2.000.000--3000 π.χ. περίπου H εξέλιξη του ανθρώπου κράτησε εκατοντάδες χιλιάδες χρόνια

Διαβάστε περισσότερα

Είναι αυτή η πρώτη πόλη της υτικής Ευρώπης;

Είναι αυτή η πρώτη πόλη της υτικής Ευρώπης; Είναι αυτή η πρώτη πόλη της υτικής Ευρώπης; Μέρος της οχύρωσης Οι αρχαιολογικές ανασκαφές που διενεργούνται στην περιοχή της La Bastida (Totana, Murcia στην Ισπανία) έχουν αποκαλύψει ένα επιβλητικό οχυρωματικό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ Φ Ι Λ Ο Σ Ο Φ Ι Κ Η Σ Χ Ο Λ Η ΤΜΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ Τομέας Αρχαιολογίας και Ιστορίας της Τέχνης

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ Φ Ι Λ Ο Σ Ο Φ Ι Κ Η Σ Χ Ο Λ Η ΤΜΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ Τομέας Αρχαιολογίας και Ιστορίας της Τέχνης ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ Φ Ι Λ Ο Σ Ο Φ Ι Κ Η Σ Χ Ο Λ Η ΤΜΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ Τομέας Αρχαιολογίας και Ιστορίας της Τέχνης ΜΑΘΗΜΑ: Ο πολιτισμός του Β.Α. Αιγαίου κατά την 3 η χιλιετία π.χ. (ΑΠΡ 528)

Διαβάστε περισσότερα

Η Αρχιτεκτονική των οικισμών

Η Αρχιτεκτονική των οικισμών Η Αρχιτεκτονική των οικισμών Ιωάννης Ασλάνης, Δρ. Προϊστορικής Αρχαολογίας, ΚΕΡΑ Η εσωτερική οργάνωση των οικισμών με τον τρόπο διάταξης των σπιτιών και των άλλων κτισμάτων και η τεχνική κατασκευής τους

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟÏΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟÏΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΙΒ' ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟÏΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ Έως πρόσφατα στη δικαιοδοσία της ΙΒ Εφορείας Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων, με έδρα τα Ιωάννινα, περιλαμβάνονταν οι Ν. Ιωαννίνων, Άρτας, Πρέβεζας

Διαβάστε περισσότερα

εφαρμόζεται ο γενικότερος κανόνας, ότι δηλ. ο νεκρός να είναι στραμμένος προς τα Β, Δ ή ΒΔ. Στο άμεσο περιβάλλον των τάφων της συστάδας Γ βρέθηκαν

εφαρμόζεται ο γενικότερος κανόνας, ότι δηλ. ο νεκρός να είναι στραμμένος προς τα Β, Δ ή ΒΔ. Στο άμεσο περιβάλλον των τάφων της συστάδας Γ βρέθηκαν 8 ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ Η ανασκαφή του παραλιακού νεκροταφείου στη θέση Κασιδιάρης των Σαβαλιών πρόσθεσε μία ακόμη θέση στις ήδη γνωστές της ευρύτερης περιοχής και εμπλούτισε τις γνώσεις μας με νέα σημαντικά συγκριτικά

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΔΕΙΚΤΗ ΚΟ-Π-4: ΜΕΤΑΒΟΛΗ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ

ΔΕΛΤΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΔΕΙΚΤΗ ΚΟ-Π-4: ΜΕΤΑΒΟΛΗ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ ΔΕΛΤΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΔΕΙΚΤΗ ΟΡΙΣΜΟΣ - ΣΚΟΠΙΜΟΤΗΤΑ Ο δείκτης προσδιορίζει τον πληθυσμό και τη μεταβολή του ανά Περιφέρεια, Νομό και Δήμο της Ζώνης IV. Η σκοπιμότητα του δείκτη αφορά στην γνώση των μακροσκοπικών

Διαβάστε περισσότερα

Προϊστορικό Σπήλαιο Θεόπετρας

Προϊστορικό Σπήλαιο Θεόπετρας Προϊστορικό Σπήλαιο Θεόπετρας Στα δυτικά της εθνικής οδού Τρικάλων - Ιωαννίνων, 3χλμ πριν από τα Μετέωρα, ορθώνεται πάνω από το χωριό Θεόπετρα ένας βραχώδης ασβεστολιθικός όγκος, στη βορειοανατολική πλευρά

Διαβάστε περισσότερα

προϊστορικά και πρωτοϊστορικά χρόνια: τα αρχαιοβοτανικά δεδομένα

προϊστορικά και πρωτοϊστορικά χρόνια: τα αρχαιοβοτανικά δεδομένα Η καλλιέργεια των φυτών στην Ελλάδα στα προϊστορικά και πρωτοϊστορικά χρόνια: τα αρχαιοβοτανικά δεδομένα Τάνια Βαλαμώτη, Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας, Τομέας Αρχαιολογίας, Α.Π.Θ. ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Παπαζώης Τριαντάφυλλος

Παπαζώης Τριαντάφυλλος digitalarchive publishing by tag Παπαζώης Τριαντάφυλλος Πρόκειται για τον ιστορικό ερευνητή που ανέτρεψε τα δεδομένα στη Βεργίνα! Έπειτα από πολυετή έρευνα αποκάλυψε ότι στον τάφο της Βεργίνας δεν βρίσκεται

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΔΕΙΚΤΗ SET04: ΕΠΙΠΕΔΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ & ΕΥΗΜΕΡΙΑΣ

ΔΕΛΤΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΔΕΙΚΤΗ SET04: ΕΠΙΠΕΔΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ & ΕΥΗΜΕΡΙΑΣ ΔΕΛΤΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΔΕΙΚΤΗ ΟΡΙΣΜΟΣ ΣΚΟΠΙΜΟΤΗΤΑ Ο δείκτης προσδιορίζει το κατά κεφαλή Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν (κκαεπ) ανά Περιφέρεια και Νομό. H σκοπιμότητα του δείκτη έγκειται στο γεγονός ότι το κατά

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΔΕΙΚΤΗ SET11: ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΑΣΤΙΚΩΝ ΚΕΝΤΡΩΝ

ΔΕΛΤΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΔΕΙΚΤΗ SET11: ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΑΣΤΙΚΩΝ ΚΕΝΤΡΩΝ ΔΕΛΤΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΔΕΙΚΤΗ ΟΡΙΣΜΟΣ - ΣΚΟΠΙΜΟΤΗΤΑ Ο δείκτης προσδιορίζει την ταξινόμηση (α) όλων των αστικών κέντρων και των πρωτευουσών των νομών της Ζώνης IV κατά πληθυσμιακό μέγεθος, (β) των αστικών

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΛΙΘΙΚΟΣ ΟΙΚΙΣΜΟΣ ΑΥΓΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΕΣ ΡΑΣΕΙΣ 2014

ΝΕΟΛΙΘΙΚΟΣ ΟΙΚΙΣΜΟΣ ΑΥΓΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΕΣ ΡΑΣΕΙΣ 2014 ΝΕΟΛΙΘΙΚΟΣ ΟΙΚΙΣΜΟΣ ΑΥΓΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΕΣ ΡΑΣΕΙΣ 2014 Η ΚΘ Εφορεία Προϊστορικών & Κλασικών Αρχαιοτήτων και η Επιστημονική Ομάδα των Ανασκαφών Αυγής οργανώνουν για πέμπτη χρονιά εκπαιδευτικές δράσεις με αφορμή

Διαβάστε περισσότερα

14PROC002340258 2014-10-14

14PROC002340258 2014-10-14 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ Να διατηρηθεί μέχρι: Βαθμός Ασφαλείας: Βαθμός Προτεραιότητας: ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΠΡΟΜΗΘΕΙΩΝ & ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΥΛΙΚΟΥ ΤΜΗΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ 27 ΚΣΤ' ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΠΕΙΡΑΙΑΣ Κατά την περίοδο 2000-2009 πραγματοποιήθηκαν πολυάριθμες σωστικές ανασκαφές μέσα στην πόλη του Πειραιά, κατά τις οποίες αποκαλύφθηκαν τμήματα

Διαβάστε περισσότερα

<< ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΟΣ ΠΡΟΟΡΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΩΦΕΛΕΙΕΣ >>

<< ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΟΣ ΠΡΟΟΡΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΩΦΕΛΕΙΕΣ >> 1 Ο ΕΠΑΛ ΝΑΥΠΛΙΟΥ ΤΑΞΗ Α ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 2014 : > ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΜΥΚΗΝΩΝ Από τους πιο σημαντικούς αρχαιολογικούς χώρους στην Ελλάδα. Χτισμένη πάνω

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ : Κείμενο του ενημερωτικού εντύπου

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ : Κείμενο του ενημερωτικού εντύπου ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ : Κείμενο του ενημερωτικού εντύπου [ΕΓΝΑΤΙΑ - κείμενο εντύπου.doc] ΑΝΚΟ σελ 1/5 ΕΓΝΑΤΙΑ, ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ Η Εγνατία οδός είναι ένα έργο εξαιρετικά σημαντικό για την ανάπτυξη του τόπου. Ένας αυτοκινητόδρομος

Διαβάστε περισσότερα

Οι αρχαίοι πύργοι της Σερίφου Οι αρχαίοι πύργοι, αυτόνομες οχυρές κατασκευές αποτελούν ιδιαίτερο τύπο κτιρίου με κυκλική, τετράγωνη ή ορθογώνια

Οι αρχαίοι πύργοι της Σερίφου Οι αρχαίοι πύργοι, αυτόνομες οχυρές κατασκευές αποτελούν ιδιαίτερο τύπο κτιρίου με κυκλική, τετράγωνη ή ορθογώνια Οι αρχαίοι πύργοι της Σερίφου Οι αρχαίοι πύργοι, αυτόνομες οχυρές κατασκευές αποτελούν ιδιαίτερο τύπο κτιρίου με κυκλική, τετράγωνη ή ορθογώνια κάτοψη, περισσότερους από έναν ορόφους και στιβαρή κατασκευή.

Διαβάστε περισσότερα

Νέοι τόποι Περιπέτεια Φύση Παράδοση Ιστορία. Πολιτισμός Ζωή Μνημεία Ασφάλεια Χαρά

Νέοι τόποι Περιπέτεια Φύση Παράδοση Ιστορία. Πολιτισμός Ζωή Μνημεία Ασφάλεια Χαρά Νέοι τόποι Περιπέτεια Φύση Παράδοση Ιστορία Πολιτισμός Ζωή Μνημεία Ασφάλεια Χαρά 1 2 Η Εγνατία Οδός δίνει άλλες διαστάσεις και ευκαιρίες στην επισκεψιμότητα. Η δυνατότητα του επισκέπτη να διασχίσει όλη

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΔΕΙΚΤΗ SET04: ΕΠΙΠΕΔΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ & ΕΥΗΜΕΡΙΑΣ

ΔΕΛΤΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΔΕΙΚΤΗ SET04: ΕΠΙΠΕΔΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ & ΕΥΗΜΕΡΙΑΣ ΔΕΛΤΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΔΕΙΚΤΗ ΟΡΙΣΜΟΣ ΣΚΟΠΙΜΟΤΗΤΑ Ο δείκτης προσδιορίζει το κατά κεφαλή Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν (κκαεπ) ανά Περιφέρεια και Νομό. H σκοπιμότητα του δείκτη έγκειται στο γεγονός ότι το κατά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟÏΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟÏΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ Η' ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟÏΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΚΕΡΚΥΡΑ Γαρίτσα Οικόπεδο Μπούζη Ο χώρος που ερευνήθηκε κατά τις ανασκαφικές περιόδους 2005-2006 αποτελεί τμήμα του νεκροταφείου της αρχαίας πόλης της Κέρ

Διαβάστε περισσότερα

Αξιοθέατα Μακεδονίας, Στερεάς Ελλάδας και Θράκης

Αξιοθέατα Μακεδονίας, Στερεάς Ελλάδας και Θράκης PROJECT Β ΤΕΤΡΑΜΗΝΟΥ Αξιοθέατα Μακεδονίας, Στερεάς Ελλάδας και Θράκης Μέλη: Αλέξανδρος Χατζόπουλος, Δέσποινα Γρηγοριάδου, Μαρία Γούλα, Αθανάσιος Ουζούνης, Ευθύμης Καραβίτης, Δημήτρης Χατζηβλασίου Επιμελητές:

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΦΟΡΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΕΣ Π ΕΠΡΑΓΜΕΝΑ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΠΙΕΡΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗΣ Α.Ε. (1999 2003)

ΔΙΑΦΟΡΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΕΣ Π ΕΠΡΑΓΜΕΝΑ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΠΙΕΡΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗΣ Α.Ε. (1999 2003) ΔΙΑΦΟΡΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΕΩΝ ΗΜΕΡΙΔΑ ΜΕ ΤΙΤΛΟ: «ΑΠΟ ΤΟ LEADER ΙΙ ΣΤΟ LEADER PLUS» Με γενικό τίτλο «ΑΠΟ ΤΟ LEADER ΙΙ ΣΤΟ LEADER PLUS» η Ομάδα Τοπικής Δράσης διοργάνωσε ημερίδα (στις 27 7 2001),

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΔΕΙΚΤΗ SET04: ΕΠΙΠΕΔΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ & ΕΥΗΜΕΡΙΑΣ

ΔΕΛΤΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΔΕΙΚΤΗ SET04: ΕΠΙΠΕΔΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ & ΕΥΗΜΕΡΙΑΣ ΔΕΛΤΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΔΕΙΚΤΗ ΟΡΙΣΜΟΣ ΣΚΟΠΙΜΟΤΗΤΑ Ο δείκτης προσδιορίζει το κατά κεφαλή Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν (κκαεπ) ανά Περιφέρεια και Νομό. H σκοπιμότητα του δείκτη έγκειται στο γεγονός ότι το κατά

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΤΑΔΑ Β. Εικόνα 368. Κάτοψη των δύο τάφων της συστάδας Β. Εικόνα 369. Ο κιβωτιόσχημος Τ5 της συστάδας Β.

ΣΥΣΤΑΔΑ Β. Εικόνα 368. Κάτοψη των δύο τάφων της συστάδας Β. Εικόνα 369. Ο κιβωτιόσχημος Τ5 της συστάδας Β. 6 ΣΥΣΤΑΔΑ Β Στη ΝΔ γωνία του όμορου 153α και σε απόσταση περίπου 20 μ. βόρεια από την Α συστάδα, ανασκάφηκε ένας κιβωτιόσχημος και ένας καλυβίτης υστερορωμαϊκών επίσης χρόνων (ΕΙΚ. 368), που περιείχαν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΙΗ' ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ Εικ. 1-2. Αρχαίος Φάγρης. Ερυθρόμορφος καλυκωτός κρατήρας και πήλινη γυναικεία προτομή από το νεκροταφείο (4ος αι. π.χ.). ΚΑΒΑΛΑ Πέρνη Στη θέση «Τούμπα»

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ

ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΑΡΜΟΔΙΟ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ ΦΟΡΕΑΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΤΟΠΟΘΕΤΗΣΗΣ ΕΠΙΠΕΔΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑ ΘΕΣΕΙΣ ΕΝΩΣΗ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ ΕΛΛΑΔΑΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΗΛΕΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Προϊστορική οικία από το Ακρωτήρι Θήρας (16ος αι. π.χ.)

Προϊστορική οικία από το Ακρωτήρι Θήρας (16ος αι. π.χ.) Προϊστορική οικία από το Ακρωτήρι Θήρας (16ος αι. π.χ.) Μελέτη: Κ. Παλυβού Κατασκευή: Ι. Γιαννόπουλος Ιδιοκτησία: Εταιρεία Μελέτης Αρχαίας Ελληνικής Τεχνολογίας/TEE Η λεγόμενη Ξεστή 3 ήταν σημαντικό δημόσιο

Διαβάστε περισσότερα

Η Κεραμική της Εποχής του Χαλκού στη Μακεδονία

Η Κεραμική της Εποχής του Χαλκού στη Μακεδονία Η Κεραμική της Εποχής του Χαλκού στη Μακεδονία Κυριακή Ψαράκη, Ιωάννα Μαυροειδή Ιστορία της έρευνας Η συστηματική αρχαιολογική έρευνα για την προϊστορία της Μακεδονίας άρχισε κατά τις πρώτες δεκαετίες

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΒΛΙΟ ΕΚΑΤΟ ΤΕΤΑΡΤΟ. ΤΟ ΠΑΛΙΟΦΡΑΝΤΖΙ (ΠΑΛΙΟΥΦΡΑΝΤΖΙ) Του Αντιστρατήγου ε.α. Παναγιώτη Πανταζή.

ΒΙΒΛΙΟ ΕΚΑΤΟ ΤΕΤΑΡΤΟ. ΤΟ ΠΑΛΙΟΦΡΑΝΤΖΙ (ΠΑΛΙΟΥΦΡΑΝΤΖΙ) Του Αντιστρατήγου ε.α. Παναγιώτη Πανταζή. ΒΙΒΛΙΟ ΕΚΑΤΟ ΤΕΤΑΡΤΟ ΤΟ ΠΑΛΙΟΦΡΑΝΤΖΙ (ΠΑΛΙΟΥΦΡΑΝΤΖΙ) Του Αντιστρατήγου ε.α. Παναγιώτη Πανταζή. Είναι γνωστά τα της Μάχης του Σπερχειού. ΒΙΒΛΙΟ ΕΝ ΕΚΑΤΟ (ΜΑΧΗ ΤΟΥ ΣΠΕΡΧΕΙΟΥ). Στο σηµερινό χωριό Φραντζί

Διαβάστε περισσότερα

Αρχαιολογικό µουσείο Κιµώλου

Αρχαιολογικό µουσείο Κιµώλου Αρχαιολογικό µουσείο Κιµώλου εισαγωγή η παρουσίαση φιλοδοξεί να είναι µια παρουσίαση του µουσείου από την πλευρά του επισκέπτη, χωρίς να έχουµε µιλήσει µε τους αρµόδιους για τις προθέσεις και τους στόχους

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΛΖ' ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ Εικ. 1. Θέση «Αναπνοά», οικόπεδο Α. Παπαθανασόπουλου. Τριμερές ταφικό μνημείο. Εικ. 2. Θέση «Περδικαριά». Άποψη της ανασκαφής. ΚΟΡΙΝΘΙΑ Αρχαία Κόρινθος

Διαβάστε περισσότερα

14. Κατασκευάστε μια μακέτα ανασκαφικού σκάμματος και παίξτε «ανασκαφή»! Επίσης, για την «ανασκαφή» θα χρειαστείτε:

14. Κατασκευάστε μια μακέτα ανασκαφικού σκάμματος και παίξτε «ανασκαφή»! Επίσης, για την «ανασκαφή» θα χρειαστείτε: Αρχαιολογία ένα κλειδί για την πύλη του χρόνου 14. Κατασκευάστε μια μακέτα ανασκαφικού σκάμματος και παίξτε «ανασκαφή»! Συνοπτική περιγραφή Στο Α μέρος τα παιδιά κατασκευάζουν σε συνεργασία με τον/την

Διαβάστε περισσότερα

Ανδρόνικος: Είχα λοιπόν βρει, τον πρώτο ασύλητο μακεδονικό τάφο!

Ανδρόνικος: Είχα λοιπόν βρει, τον πρώτο ασύλητο μακεδονικό τάφο! Ανδρόνικος: Είχα λοιπόν βρει, τον πρώτο ασύλητο μακεδονικό τάφο! Πήρα το τσαπάκι της ανασκαφής, που έχω μαζί μου από το 1952, έσκυψα στο λάκκο και άρχισα να σκάβω με πείσμα και αγωνία το χώμα κάτω από

Διαβάστε περισσότερα

Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ

Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΣΤΡΑΤΟΥ. βασίσθηκε στην εργασία που εκπόνησε ειδική επιστημονική ομάδα υπό τους κ.κ. Λάζαρο Κολώνα τ. γενικό Διευθυντή Αρχαιοτήτων

Διαβάστε περισσότερα

ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΑΚΟ ΔΥΝΑΜΙΚΟ στις 31/12/2014 ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΑΚΗΣ

ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΑΚΟ ΔΥΝΑΜΙΚΟ στις 31/12/2014 ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΑΚΗΣ ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΑΚΟ ΔΥΝΑΜΙΚΟ στις // ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΑΚΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑKH ENOTHTA ***** **** *** ** * Γενικό Άθροισμα ΔΡΑΜΑΣ ΕΒΡΟΥ ΘΑΣΟΥ ΚΑΒΑΛΑΣ ΞΑΝΘΗΣ ΡΟΔΟΠΗΣ. Πηγή: Ξενοδοχειακό Επιμελητήριο

Διαβάστε περισσότερα

Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ

Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΝΕΑΣ ΠΛΕΥΡΩΝΑΣ. βασίσθηκε στην εργασία που εκπόνησε ειδική επιστημονική ομάδα υπό τους κ.κ. Λάζαρο Κολώνα τ. γενικό Διευθυντή Αρχαιοτήτων

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΒΕΡΓΙΝΑΣ

ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΒΕΡΓΙΝΑΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΑΣΚΑΦΗ ΒΕΡΓΙΝΑΣ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΒΕΡΓΙΝΑΣ Παρελθόν - Παρόν - Μέλλον Στ. Δρούγου Ομάδα εργασίας: καθηγήτρια κλασικής αρχαιολογίας ΑΠΘ Ν. Χατζηδάκης αρχιτέκτων ΔΠΜΣ

Διαβάστε περισσότερα

Μάρτιος 2014. Λίγο μετά το αρχαιολογικό συνέδριο για την ανασκαφική δραστηριότητα στη Μακεδονία η επικεφαλής της ανασκαφής αποκαλύπτει:

Μάρτιος 2014. Λίγο μετά το αρχαιολογικό συνέδριο για την ανασκαφική δραστηριότητα στη Μακεδονία η επικεφαλής της ανασκαφής αποκαλύπτει: «Η αρχαιολογία είναι πάντα μαγεία και είναι πάντα το άγνωστο. Δεν ξέρουμε τι θα μας κρύψει και τι θα μας βγάλει η αυριανή μέρα. Ποτέ δεν πρέπει να απογοητευόμαστε, πάντα πρέπει να είμαστε αισιόδοξοι ότι

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑ02 ΠΡΩΙΜΗ ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ ΧΑΛΚΟΥ

ΙΑ02 ΠΡΩΙΜΗ ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ ΧΑΛΚΟΥ ΙΑ02 ΠΡΩΙΜΗ ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ ΧΑΛΚΟΥ Μεταλλουργία Πρώιμη Εποχή Χαλκού 3.200 2.000 π.χ. Αντίθετα με την Νεολιθική, στην Πρώιμη Χαλκοκρατία επισημαίνονται: 1) συχνότερες μεταλλουργικές δραστηριότητες. 2)παραγωγή

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΚΑΙ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ ΑΝΔΡΟΥΔΗΣ 111 ΔΕ 18.30-21.00 ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ Π. 112 ΔΕ 18.30-21.00

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΚΑΙ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ ΑΝΔΡΟΥΔΗΣ 111 ΔΕ 18.30-21.00 ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ Π. 112 ΔΕ 18.30-21.00 ΚΩΔΙΚΟΣ ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΔΙΔΑΣΚΩΝ ΑΙΘΟΥΣΑ ΗΜΕΡ Α ΩΡΑ ABY 101 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΚΑΙ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ ΑΝΔΡΟΥΔΗΣ 111 ΔΕ 18.30-21.00 ΑΒΥ 101 ΕΙΣ. ΣΤΗ ΧΡΙΣΤ.ΚΑΙ ΒΥΖ.ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ Π. 112

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ

ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ 19η ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΤΡΙΚΑΛΑ Πλάτανος Θέση «Ομβριάσα» Η 19η ΕΒΑ διενεργεί ανασκαφική έρευνα στον αγρό ιδιοκτησίας Σ. και Α. Υφαντή, η οποία είναι συνέχεια αυτής που διενεργούσε η 7η ΕΒΑ,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ

ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ 26η ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΜΕΣΣΗΝΙΑ Χριστιανούπολη, Ι.Ν. Μεταμόρφωσης του Σωτήρος Σημαντικό οικοδομικό συγκρότημα του 11ου- 12ου αιώνα, που αποτελείται από τον οκταγωνικού τύπου ναό και το επισκοπικό

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΔΕΙΚΤΗ SET11: ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΑΣΤΙΚΩΝ ΚΕΝΤΡΩΝ

ΔΕΛΤΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΔΕΙΚΤΗ SET11: ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΑΣΤΙΚΩΝ ΚΕΝΤΡΩΝ ΔΕΛΤΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΔΕΙΚΤΗ ΟΡΙΣΜΟΣ - ΣΚΟΠΙΜΟΤΗΤΑ Ο δείκτης προσδιορίζει την ταξινόμηση (α) όλων των αστικών κέντρων και των πρωτευουσών των νομών της Ζώνης IV κατά πληθυσμιακό μέγεθος, (β) των αστικών

Διαβάστε περισσότερα

«ΑΡΤΕΜΙΣ» ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ, ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ & ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΣΩΜΑ ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

«ΑΡΤΕΜΙΣ» ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ, ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ & ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΣΩΜΑ ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ, ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ & ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΣΩΜΑ ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ «ΑΡΤΕΜΙΣ» ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗ ΤΗΣ ΑΝΑΣΦΑΛΙΣΤΗΣ ΚΑΙ ΑΔΗΛΩΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΠΕΡΙΟΔΟΣ: 15

Διαβάστε περισσότερα

ΛΟΡΔΟΣ ΚΟΛΙΝ ΡΕΝΦΡΙΟΥ

ΛΟΡΔΟΣ ΚΟΛΙΝ ΡΕΝΦΡΙΟΥ ΛΟΡΔΟΣ ΚΟΛΙΝ ΡΕΝΦΡΙΟΥ O ΒΡΕΤΑΝΟΣ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΟΣ, ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΣΤΟ ΚΕΜΠΡΙΤΖ, ΑΦΟΥ ΤΑΡΑΞΕ ΤΑ ΝΕΡΑ ΔΙΑΤΥΠΩΝΟΝΤΑΣ ΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΠΩΣ ΟΙ ΈΛΛΗΝΕΣ ΔΕΝ ΗΤΑΝ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΣ ΙΝΔΟΕΥΡΩΠΑΙΟΙ ΑΛΛΑ ΑΥΤΟΧΘΟΝΕΣ..!!! Κομμάτια έκαναν οι

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΙΣΤ' ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ Μετρό Κατά το 2007-2008, η ανασκαφική έρευνα, που πραγματοποιήθηκε στο χώρο νότια της Κεντρικής Βιβλιοθήκης του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΜΦΥΛΕΣ ΟΨΕΙΣ ΣΤΗN ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ

ΕΜΦΥΛΕΣ ΟΨΕΙΣ ΣΤΗN ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΕΜΦΥΛΕΣ ΟΨΕΙΣ ΣΤΗN ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ήµητρα Κοκκινίδου - Μαριάννα Νικολαΐδου Η εικόνα της προϊστορικής περιόδου στη Μακεδονία παρουσιάζεται άνισα κατανεµηµένη γεωγραφικά και χρονικά. * Από το πλήθος

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ, ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ & ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΙΚΑ - ΣΕΠΕ - ΟΑΕΔ ΡΟΕΣ ΜΙΣΘΩΤΗΣ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΙΟΥΝΙΟΣ 2013

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ, ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ & ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΙΚΑ - ΣΕΠΕ - ΟΑΕΔ ΡΟΕΣ ΜΙΣΘΩΤΗΣ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΙΟΥΝΙΟΣ 2013 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ, ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ & ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΙΚΑ - ΣΕΠΕ - ΟΑΕΔ ΡΟΕΣ ΜΙΣΘΩΤΗΣ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΙΟΥΝΙΟΣ 2013 Μονάδα Ανάλυσης & Τεκμηρίωσης, Υπουργείου Εργασίας, Κοινωνικής Ασφάλισης & Πρόνοιας Ομάδα Διαχείρισης

Διαβάστε περισσότερα

«Οι µικροί αρχαιολόγοι της Θράκης» σελίδα 0 από 10 Νατάσα Μιχαηλίδου, Ίδρυµα Θρακικής Τέχνης και Παράδοσης

«Οι µικροί αρχαιολόγοι της Θράκης» σελίδα 0 από 10 Νατάσα Μιχαηλίδου, Ίδρυµα Θρακικής Τέχνης και Παράδοσης «Οι µικροί αρχαιολόγοι της Θράκης» σελίδα 0 από 10 Περιεχόμενα Εισαγωγικά...2 Α. Αρχαιολογικοί χώροι, Μνημεία και Μουσεία της Θράκης...3 Β. Χάρτης της Θράκης με σημεία αρχαιολογικού ενδιαφέροντος...5 Γ.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ---- ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ Δ/ΝΣΗ Α/ΘΜΙΑΣ & Β/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ---- ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ Δ/ΝΣΗ Α/ΘΜΙΑΣ & Β/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ---- ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ Δ/ΝΣΗ Α/ΘΜΙΑΣ & Β/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ---- Ταχ. Δ/νση: Λεωφ. Γεωργικής Σχολής 65 Τ.Κ. Πόλη: 57001, Θεσσαλονίκη

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΦΩΤΙΟΣ ΠΕΤΣΑΣ ΚΑΙ Η ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΣΤΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ. Οι δεκαετίες του 50 και 60 υπήρξαν για τη Μακεδονία η περίοδος οργάνωσης

Ο ΦΩΤΙΟΣ ΠΕΤΣΑΣ ΚΑΙ Η ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΣΤΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ. Οι δεκαετίες του 50 και 60 υπήρξαν για τη Μακεδονία η περίοδος οργάνωσης Ο ΦΩΤΙΟΣ ΠΕΤΣΑΣ ΚΑΙ Η ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΣΤΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ Οι δεκαετίες του 50 και 60 υπήρξαν για τη Μακεδονία η περίοδος οργάνωσης της Αρχαιολογικής Υπηρεσίας, υπεΰθυνης για την αρχαιολογική έρευνα και όλα

Διαβάστε περισσότερα

Η ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΤΟΥ EΠIΠEΔOΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟΥΣ ΝΟΜΟΥΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΗΝ ΑΠΟΓΡΑΦΗ ΤΟΥ 2001

Η ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΤΟΥ EΠIΠEΔOΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟΥΣ ΝΟΜΟΥΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΗΝ ΑΠΟΓΡΑΦΗ ΤΟΥ 2001 Ελληνικό Στατιστικό Ινστιτούτο Πρακτικά 18 ου Πανελληνίου Συνεδρίου Στατιστικής (2005) σελ.351-356 Η ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΤΟΥ EΠIΠEΔOΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟΥΣ ΝΟΜΟΥΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΗΝ ΑΠΟΓΡΑΦΗ ΤΟΥ 2001 Στέφος Ευστάθιος

Διαβάστε περισσότερα

Προκασσάνδρεια Θεσσαλονίκη

Προκασσάνδρεια Θεσσαλονίκη 1 Κώστας Σουέρεφ Προϊστάμενος ΚΘ Εφορείας Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων «Κάποιοι στο παρελθόν αναχωρούν, κάποιοι βαθιά στο μέλλον επιστρέφουν» Ορέστης Αλεξάκης, (από το Adagio, Υπήρξε, εκδ. Απόστροφος

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΟΜΟ ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΟ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΑΛΑΙΟΛΙΘΙΚΗ ΕΩΣ ΤΗ ΡΩΜΑΪΚΗ ΕΠΟΧΗ. Χρονολογία. 100.000 ως 20.000 10.000. 7000 ως 6000. Νεότερη

ΣΥΝΤΟΜΟ ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΟ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΑΛΑΙΟΛΙΘΙΚΗ ΕΩΣ ΤΗ ΡΩΜΑΪΚΗ ΕΠΟΧΗ. Χρονολογία. 100.000 ως 20.000 10.000. 7000 ως 6000. Νεότερη ΣΥΝΤΟΜΟ ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΟ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΑΛΑΙΟΛΙΘΙΚΗ ΕΩΣ ΤΗ ΡΩΜΑΪΚΗ ΕΠΟΧΗ Χρονολογία Ελλάδα - Αιγαίο 100.000 ως 20.000 Μέση και Νεότερη Παλαιολιθική 10.000 Μεσολιθική εποχή 7000 ως 6000 Έναρξη Νεολιθικής 5600 Μέση

Διαβάστε περισσότερα

1 13Η EBA (Π.Ε. ΛΑΣΙΘΙΟΥ) - ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ 13Η EBA (Π.Ε. ΛΑΣΙΘΙΟΥ) ΚΡΗΤΗΣ ΛΑΣΙΘΙΟΥ 2 ΔΕ

1 13Η EBA (Π.Ε. ΛΑΣΙΘΙΟΥ) - ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ 13Η EBA (Π.Ε. ΛΑΣΙΘΙΟΥ) ΚΡΗΤΗΣ ΛΑΣΙΘΙΟΥ 2 ΔΕ Α/Α ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ ΦΟΡΕΑΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΤΟΠΟΘΕΤΗΣΗΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΑΡΙΘΜΟΣ ΘΕΣΕΩΝ ΕΠΙΠΕΔΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ 1 13Η EBA (Π.Ε. ΛΑΣΙΘΙΟΥ) - ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ 13Η EBA (Π.Ε. ΛΑΣΙΘΙΟΥ) ΚΡΗΤΗΣ ΛΑΣΙΘΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΛΑΙΟΛΙΘΙΚΗ-ΜΕΣΟΛΙΘΙΚΗ ΕΠΟΧΗ (2.000.000 (;)-9.000 π.χ.)

ΠΑΛΑΙΟΛΙΘΙΚΗ-ΜΕΣΟΛΙΘΙΚΗ ΕΠΟΧΗ (2.000.000 (;)-9.000 π.χ.) ΠΑΛΑΙΟΛΙΘΙΚΗ-ΜΕΣΟΛΙΘΙΚΗ ΕΠΟΧΗ (2.000.000 (;)-9.000 π.χ.) Δημιουργία της ζωής Εξέλιξη του Ανθρώπου Απολιθώματα της εξέλιξης των ανθρωπίδων στο Μουσείο Οστεολογίας στην Οκλαχόμα, ΗΠΑ Homo Ηabilis (2,9 εκ.)

Διαβάστε περισσότερα