Κεφάλαιο 1. Κατευθύνσεις πολιτικής

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Κεφάλαιο 1. Κατευθύνσεις πολιτικής"

Transcript

1 Κεφάλαιο 1. Κατευθύνσεις πολιτικής

2 Η κυβέρνηση, η πλειονότητα των οικονομολόγων και τα μέσα μαζικής ενημέρωσης επιδίδονται, ήδη από το φθινόπωρο του 2012, σε μια προσπάθεια αλλαγής του ψυχολογικού κλίματος στις αγορές ισχυριζόμενοι ότι η ελληνική οικονομία παρουσιάζει σημεία ανάκαμψης. Συχνές είναι οι αναφορές σε μια υποτιθέμενη αύξηση των ελληνικών εξαγωγών αγαθών και υπηρεσιών, η οποία θα σηματοδοτούσε την επιτυχία της πολιτικής της εσωτερικής υποτίμησης και την έναρξη της πορείας προς την έξοδο από την κρίση. Όπως δείχνουμε στο κεφάλαιο 2, όμως, οι εξαγωγικές επιδόσεις δεν παρουσιάζουν καμία βελτίωση, αντιθέτως μειώνονται. Επομένως, ο στόχος της πολιτικής της εσωτερικής υποτίμησης να δημιουργηθεί ένα εξωστρεφές μοντέλο ανάπτυξης στην Ελλάδα δεν έχει επιτευχθεί. Η αρκετά ταχεία βελτίωση στο εξωτερικό ισοζύγιο αγαθών και υπηρεσιών οφείλεται αποκλειστικά στην ραγδαία μείωση του όγκου των εισαγωγών αγαθών και υπηρεσιών που συνοδεύει την βαθύτατη ύφεση της ελληνικής οικονομίας. Μια τέτοια εξέλιξη, όμως, δύσκολα μπορεί να εκληφθεί ως αλλαγή στη διάρθρωση της ελληνικής οικονομίας ή σαν κάποιο είδος επιτυχίας. Εκτός, βεβαίως, εάν αναμένει κάποιος, ότι η παρατεταμένη εσωτερική υποτίμηση θα οδηγήσει σε προσαρμογή των καταναλωτών σε πιο λιτά καταναλωτικά πρότυπα τα οποία θα παγιωθούν, και μέσω αυτών θα επιτευχθεί μονιμότερη μείωση των εισαγωγών. Μια τέτοια εξέλιξη, που θα έχει δημιουργήσει μια νέα κανονικότητα στην οποία οι εργαζόμενες τάξεις θα έχουν προσαρμοστεί στην απόλυτη ή την σχετική φτώχεια, προφανώς δεν θα πρέπει να θεωρηθεί ως πρόοδος. Επομένως, αντί η προσαρμογή της ελληνικής οικονομίας να πραγματοποιηθεί με τον τρόπο που προέβλεπε η θεωρία της εσωτερικής υποτίμησης, δηλαδή με αύξηση των εξαγωγών ώστε να κλείσει το εμπορικό έλλειμμα (αγαθών και υπηρεσιών), να δημιουργηθεί πλεόνασμα και να σταματήσει ο εξωτερικός δανεισμός, να αυξηθεί η εξωτερική ζήτηση και το ΑΕΠ, η προσαρμογή πραγματοποιείται με την περιστολή των εισαγωγών. Αυτό επιτυγχάνεται με την δραματική μείωση της εγχώριας ζήτησης, η οποία έχει οδηγήσει ήδη σε απώλεια του 1/4 του πραγματικού ΑΕΠ της Ελλάδας (2013 έναντι του 2007). Βεβαίως, η πολιτική της υποβάθμισης των καταναλωτικών προτύπων, της μείωσης της κατανάλωσης και των εισαγωγών έχει προκαλέσει σοβαρά προβλήματα στη δημοσιονομική πολιτική καθώς η ύφεση και η ανεργία μειώνουν τα δημόσια έσοδα. Τα προβλήματα αυτά αντιμετωπίζονται με μειώσεις των δημοσίων δαπανών, δηλαδή με ακόμη περισσότερη ύφεση, ανεργία και φτώχεια. Συμπερασματικά, μια πολιτική εξαθλίωσης έχει υποκαταστήσει την πολιτική της εσωτερικής υποτίμησης επειδή αυτή η τελευταία έχει αποτύχει ως προς την αύξηση των εξαγωγών αγαθών και υπηρεσιών. Όμως, δεν πρόκειται, όμως, για μια πολιτική που οδηγεί όλες τις ομάδες του πληθυσμού στην φτώχεια, αλλά τους μισθωτούς, τους ανέργους, τους συνταξιούχους και τις ευπαθείς ομάδες του πληθυσμού. Εάν πραγματοποιηθούν οι λιγότερο αισιόδοξες προβλέψεις του ΟΟΣΑ για το επόμενο

3 έτος, το 2014 οι μισθωτοί στο σύνολό τους, δηλαδή ως κοινωνική ομάδα, θα έχουν απολέσει το 50% περίπου της αγοραστικής δύναμης που είχαν το Η αποτυχία της πολιτικής της εσωτερικής υποτίμησης και η μετάλλαξή της σε μια πολιτική υποβάθμισης της ελληνικής οικονομίας, σχετίζεται και με το γεγονός ότι η ορθόδοξη θεωρία της εσωτερικής υποτίμησης παραβλέπει τον ρόλο της διαρθρωτικής ανταγωνιστικότητας, από την οποία εξαρτώνται στη μακροχρόνια διάρκεια οι εξαγωγικές επιδόσεις της χώρας. Τα προβλήματα ανταγωνιστικότητας της ελληνικής οικονομίας είναι διαρθρωτικά, αφορούν κυρίως σε τι είδους προϊόντα παράγονται στην Ελλάδα, τι ποιότητα έχουν, και εάν αυτή η ποιότητα ανταποκρίνεται στις μεταβαλλόμενες απαιτήσεις της διεθνούς ζήτησης. Η διαρθρωτική ανταγωνιστικότητα όμως δεν βελτιώνεται με αποεπένδυση όπως έχουμε κατά τα τελευταία έτη στην Ελλάδα. Εξάλλου, το εξωτερικό εμπόριο της Ελλάδας δεν έχει πολύ μεγάλη συμβολή στην διαμόρφωση του ΑΕΠ. Είναι εξαιρετικά αμφίβολο αν θα κατορθώσουν οι καθαρές εξαγωγές να σύρουν την ελληνική οικονομία σε αναπτυξιακή πορεία με τα δεδομένα χαρακτηριστικά του παραγωγικού συστήματος. Το σοβαρότερο, όμως, πρόβλημα της εσωτερικής υποτίμησης στην Ελλάδα είναι ότι η συμβολή όλων των συνιστωσών της εσωτερικής ζήτησης στο ΑΕΠ μειώνεται, η ανεργία αυξάνεται και μειώνει και αυτή με την σειρά της την εσωτερική ζήτηση και ο φαύλος κύκλος της ύφεσης επαναλαμβάνεται. Το μικρό ποσοστό επένδυσης παγίου κεφαλαίου δεν επιτρέπει την αύξηση της παραγωγικότητας της εργασίας διότι οι νέες επενδύσεις είναι αυτές που φέρνουν την τεχνολογική πρόοδο μέσα στην παραγωγική διαδικασία. Η επιβράδυνση του τεχνολογικού εκσυγχρονισμού μειώνει την παραγωγικότητα της εργασίας, άρα και την ανταγωνιστικότητα τιμής, και επιπλέον, περιορίζει τις δυνατότητές της χώρας να βελτιώσει την ποιότητα των προϊόντων και να παραγάγει νέα προϊόντα για τα οποία αυξάνεται η διεθνής ζήτηση. Καθώς όλες οι συνιστώσες της εσωτερικής ζήτησης συμβάλλουν αρνητικά στην μεγέθυνση του ΑΕΠ, η ελληνική οικονομία βρίσκεται εγκλωβισμένη σε μια ανατροφοδοτούμενη διαδικασία ύφεσης που ακυρώνει τα όποια αποτελέσματα της αναιμικής εσωτερικής υποτίμησης. H οικονομία καταλήγει σε ένα σημείο χαμηλότερης παραγωγής, υψηλότερης ανεργίας, χαμηλότερων μισθών, σταθερού πληθωρισμού, υψηλότερης αναλογίας κερδών / μισθών, και μειωμένων εισαγωγών που κλείνουν το εξωτερικό έλλειμμα στο ισοζύγιο αγαθών και υπηρεσιών (διάγραμμα 1). Με πιο θεωρητικούς όρους, η ελληνική οικονομία βρίσκεται πλέον (ή θα βρίσκεται ήδη από το επόμενο έτος) στην γειτονία της ταυτόχρονης "εσωτερικής και εξωτερικής ισορροπίας" (σταθερός πληθωρισμός και μηδενικό εξωτερικό ισοζύγιο αγαθών και υπηρεσιών). Αυτά υποδηλώνουν ότι η ελληνική οικονομία έχει καθηλωθεί σε χαμηλό επίπεδο παραγωγής και ανεργίας, στο οποίο εξαντλούνται οι δυναμικές ιδιότητες του συστήματος, δηλαδή η ικανότητά του να ανακάμψει αυθορμήτως. Με άλλα λόγια, η ελληνική οικονομία φαίνεται ότι δεν μπορεί να αποκολληθεί από το χαμηλό επίπεδο στο οποίο έχει οδηγηθεί επειδή έχει εξαντλήσει όλες τις ενδογενείς δυνάμεις που διαθέτει για να μετατοπιστεί σε

4 υψηλότερο επίπεδο παραγωγής. Αυτό σημαίνει ότι μόνο εξωγενείς παράγοντες μπορούν να θέσουν σε κίνηση ξανά την ελληνική οικονομία. Η μετάλλαξη της εσωτερικής υποτίμησης σε καθήλωση της οικονομίας σε χαμηλά επίπεδα παραγωγής, υψηλής ανεργίας και εξαθλίωσης, σχετίζεται άμεσα και με το γεγονός ότι οι επενδυτικές δαπάνες μεταβάλλουν το κεφαλαιακό απόθεμα και μέσω αυτού τον βαθμό χρησιμοποίησης του παραγωγικού δυναμικού και συνακόλουθα την ισχύ των επιχειρήσεων στις αγορές προϊόντων, και τελικά το περιθώριο κέρδους. Μια διαδικασία αποεπένδυσης παγίου κεφαλαίου, σαν και αυτή που πραγματοποιείται στην Ελλάδα κατά τα τελευταία έτη, αυξάνει το ποσοστό ανεργίας και μέσω αυτού μειώνει τους ονομαστικούς μισθούς, επομένως και τους πραγματικούς μισθούς υπολογισμένους με τις τιμές που ισχύουν κατά την στιγμή των συλλογικών διαπραγματεύσεων. Οι πραγματικοί μισθοί μεταβάλλονται εν συνεχεία καθώς οι επιχειρήσεις μεταβάλλουν τις τιμές τους προκειμένου να επιτύχουν τον στόχο που έχουν θέσει σχετικά με την κερδοφορία τους. Επιτυγχάνουν δε αυτόν τον στόχο στον βαθμό που τους επιτρέπει η ένταση του ανταγωνισμού στις αγορές προϊόντων. Ο ανταγωνισμός αυτός, όμως, εξαρτάται από τον βαθμό χρησιμοποίησης του παραγωγικού δυναμικού, ο οποίος είναι συνάρτηση των επενδύσεων παγίου κεφαλαίου. Έτσι, όταν υπάρχει αποεπένδυση, όπως όντως συμβαίνει, μειώνεται το αργούν παραγωγικό δυναμικό εξαιτίας της καταστροφής παγίου κεφαλαίου, είτε ολόκληρων μονάδων παραγωγής είτε τμημάτων μονάδων παραγωγής, αυξάνεται η ισχύς των επιχειρήσεων στις αγορές προϊόντων και τείνουν να αυξηθούν οι τιμές. Ως αποτέλεσμα, επιδεινώνονται η ανταγωνιστικότητα τιμής και το εξωτερικό έλλειμμα αγαθών και υπηρεσιών, μειώνονται οι πραγματικοί μισθοί και η συνολική ζήτηση, και έτσι γίνεται επανεκκίνηση του κύκλου της ύφεσης, της ανεργίας και της αποεπένδυσης. Ως αποτέλεσμα, η οικονομία βρίσκεται παγιδευμένη σε μια κατάσταση μειούμενου αργούντος παραγωγικού δυναμικού και επακόλουθων αυξήσεων των τιμών, έτσι ώστε απαιτείται ένα υψηλότερο ποσοστό ανεργίας στο οποίο μπορούν να γίνουν συμβατές οι απαιτήσεις των επιχειρήσεων με αυτές των μισθωτών. Πρόκειται για μια συνεχή μετατροπή της τρέχουσας ανεργίας σε διαρθρωτική, δηλαδή σε ανεργία που δεν μπορεί να μειωθεί με αύξηση της ζήτησης. Με πιο απλά λόγια, αντί η ανταγωνιστικότητα της ελληνικής οικονομίας να προσαρμοστεί στο υψηλό επίπεδο του ΑΕΠ ανά κάτοικο που είχε επιτύχει η ελληνική οικονομία, επήλθε προσαρμογή του ΑΕΠ στο υπάρχον, χαμηλό, επίπεδο ανταγωνιστικότητας. Αυτό συνέβη επειδή οι επιχειρηματικές τάξεις της χώρας μετέτρεψαν σε ιδιοτελές όφελος το μεγαλύτερο μέρος από τη μείωση του μοναδιαίου κόστους εργασίας αντί να το μετατρέψουν σε μείωση των τιμών των εξαγωγών αγαθών και υπηρεσιών έτσι ώστε η εξωτερική ζήτηση να μετατραπεί σε κινητήρια δύναμη της ελληνικής οικονομίας. Τελικά, η οικονομική και διαρθρωτική πολιτική που ασκείται κατά τα τελευταία έτη, είναι μια πολιτική καταστροφής των παραγωγικών δυνατοτήτων της χώρας. Κινδυνεύουμε έτσι, ως χώρα, να αποκτήσουμε ένα παραγωγικό σύστημα συρρικνωμένο και ανίκανο να απορροφήσει ολόκληρη την ανεργία ή έστω το

5 μεγαλύτερο μέρος της, ακόμη και εάν χρησιμοποιηθεί στο σύνολό του. Η ακολουθούμενη πολιτική είναι μια πολιτική καταστροφής της οποίας τα δυσμενή αποτελέσματα θα γίνονται όλο και δυσκολότερο να αντιστραφούν όσο περισσότερο παρατείνεται η φάση της καταστροφής. Όσο περισσότερο παραγωγικό δυναμικό καταστρέφεται τόσο μεγαλύτερη και πιο δύσκολη θα είναι η προσπάθεια να μειώσουμε στη συνέχεια την ανεργία, η οποία θα έχει πλέον αποκτήσει διαρθρωτικό χαρακτήρα και θα μπορεί να καταπολεμηθεί μόνο με μαζικές νέες επενδύσεις παγίου κεφαλαίου. Η μείωση της ανεργίας στο επίπεδο του 2008, σε μια τέτοια περίπτωση, θα απαιτούσε μακρό χρονικό διάστημα. Συμπερασματικά, η ταχεία ή βραδεία προσαρμογή της οικονομίας εξαρτάται από την σχετική ισχύ των δύο ανταγωνιστικών διαδικασιών: η πρώτη διαδικασία είναι η ανάκαμψη της οικονομίας χάρη στην βελτίωση της ανταγωνιστικότητας τιμής και στην αύξηση των καθαρών εξαγωγών (όπως προβλέπεται από την ορθόδοξη θεωρία της εσωτερικής υποτίμησης), και η δεύτερη διαδικασία είναι η φθίνουσα συσσώρευση κεφαλαίου, η αποεπένδυση, η ανεργία και η κατακόρυφη πτώση της παραγωγής. Τα μακροοικονομικά στοιχεία της Ελλάδας συνηγορούν υπέρ της άποψης ότι η φθίνουσα συσσώρευση κεφαλαίου έχει ισχυρότερα αποτελέσματα από την εσωτερική υποτίμηση, η οποία, τουλάχιστον μέχρι στιγμής, αποδεικνύεται εξαιρετικά ασθενής. Αυτό θα έχει ως συνέπεια, η προσαρμογή της οικονομίας να είναι εξαιρετικά βραδεία και επίπονη επειδή μεταλλάσσεται σε διαδικασία γενικευμένης υποβάθμισης της οικονομίας και της κοινωνικής ζωής. Η πολιτική της εσωτερικής υποτίμησης στην Ελλάδα είτε δεν μπορεί να επιτύχει τα αποτελέσματα που υποσχέθηκε, είτε θα χρειαζόταν μια πολύ μακρά περίοδος ύφεσης κοινωνικής καταστροφής και ανθρωπιστικής κρίσης έως ότου αυτά γίνουν ορατά. Εν τω μεταξύ, όμως, έχει γίνει αντιληπτό από τους ηγετικούς κύκλους της ελληνικής οικονομίας ότι η δραστική μείωση των μισθών με την ύφεση και την ανεργία που προκαλεί οδηγεί σε απροσδόκητα οφέλη για το νεοφιλελεύθερο καθεστώς ρύθμισης της οικονομίας: Πρώτον, δημιουργεί κοινωνικούς συσχετισμούς δύναμης οι οποίοι επιτρέπουν σε νεοφιλελεύθερους ηγετικούς κύκλους της ελληνικής κοινωνίας να ανασυγκροτήσουν την οικονομία σε νέες βάσεις, με κινεζοποίηση της αγοράς εργασίας, γιγαντιαία μεταφορά πόρων από τις εργαζόμενες τάξεις προς τους κεφαλαιούχους ώστε να διασωθεί το πλεονάζον χρηματιστικό κεφάλαιο που έχει συσσωρευτεί στο χρηματοπιστωτικό σύστημα, αποδιάρθρωση του κοινωνικού κράτους, διατήρηση των εισοδημάτων κεφαλαίου σε ικανοποιητικά επίπεδα. Δεύτερον, μειώνει το επίπεδο διαβίωσης των εργαζόμενων τάξεων σε ένα τόσο χαμηλό επίπεδο ώστε επιτυγχάνεται, σε συνδυασμό με την φθίνουσα επενδυτική ζήτηση, η θεαματική μείωση των εισαγωγών και η περιστολή των ελλειμμάτων στο εξωτερικό εμπόριο αγαθών και υπηρεσιών. Υποκαθιστά, με τον τρόπο αυτό, η πολιτική της υποβάθμισης, δηλαδή η προσαρμογή του επιπέδου διαβίωσης των εργαζόμενων τάξεων σε χαμηλότερο επίπεδο την πολιτική της εσωτερικής υποτίμησης που επιχειρούσε, ματαίως, να επιτύχει τον ίδιο στόχο με αύξηση των εξαγωγών αγαθών και υπηρεσιών.

6 Συνεχίζεται έτσι μια πολιτική που δεν επιτυγχάνει τους διακηρυγμένους στόχους της πλην όμως αποδιαρθρώνει και ανασυγκροτεί την ελληνική οικονομία και κοινωνία επί νεοφιλελεύθερων βάσεων, πραγματοποιεί μια ιστορικών διαστάσεων, πρωτοφανή αναδιανομή του εισοδήματος σε βάρος των εργαζόμενων τάξεων, προσαρμόζει τις ανάγκες της ελληνικής οικονομίας στο επίπεδο της μειωμένης διαρθρωτικής ανταγωνιστικότητάς της, και μειώνει έτσι τις καθαρές ανάγκες εξωτερικού δανεισμού. Ωστόσο, για να είναι επιτυχημένη η πολιτική αυτή, η πολιτική της υποβάθμισης, θα πρέπει οι μεταβολές στο εισόδημα και την αγοραστική δύναμη των εργαζόμενων τάξεων να αλλάξουν χαρακτήρα. Διότι, προς το παρόν, πρόκειται για αλλαγές που έχουν συγκυριακό χαρακτήρα, με την έννοια ότι οι εργαζόμενες τάξεις θεωρούν ακόμη την δραματική μείωση του επιπέδου διαβίωσης που υφίστανται ως φαινόμενο που έχει πρόσκαιρο χαρακτήρα. Έτσι, σε μια αλλαγή της συγκυρίας που θα αύξανε το ΑΕΠ και την απασχόληση (και θα μείωνε το ποσοστό ανεργίας), οι εργαζόμενες τάξεις θα επεδίωκαν να αποκαταστήσουν το χαμένο τους εισόδημα. Αυτό θα ακύρωνε, έστω εν μέρει, τα αποτελέσματα της ασκούμενης πολιτικής. Για να επιτύχει πλήρως τους στόχους της, η πολιτική της υποβάθμισης θα πρέπει να αποκτήσει μόνιμο χαρακτήρα, που σημαίνει ότι οι εργαζόμενες τάξεις θα πρέπει να αποδεχθούν το νέο, μειωμένο, επίπεδο των αποδοχών τους ως "κανονικό". Θα πρέπει να αποδεχθούν τον σημερινό μειωμένο μισθό ως τον αναγκαίο, τον κανονικό, τον δίκαιο μισθό για να συντηρηθούν, να αναπαραχθούν, να συμμετέχουν στην κοινωνική ζωή και να είναι σεβαστοί από το κοινωνικό τους περιβάλλον. Με άλλα λόγια, για να επιτύχει η ασκούμενη πολιτική της υποβάθμισης θα πρέπει η υποτίμηση της εργασιακής δύναμης του συνόλου των μισθωτών, που είναι ήδη μια πραγματικότητα, να μετατραπεί σε απαξίωση της εργασιακής δύναμης, δηλαδή να παγιωθεί στην αγορά εργασίας και να νομιμοποιηθεί στις συνειδήσεις των ίδιων των εργαζομένων ως το φυσιολογικό, κανονικό, δίκαιο επίπεδο κατανάλωσης. Στο σημείο αυτό είναι κρίσιμης σημασία η παρουσία και η δράση των εργατικών συνδικάτων. Για την αντιστροφή της ύφεσης και της καταστροφής, η έκθεσή μας προτείνει την έναρξη μιας αναπτυξιακής διαδικασίας δια των μισθών (wage-led growth) η οποία θα βασίζεται, πέραν της αυτονόητης αύξησης των επενδύσεων, και στην αύξηση του κατώτατου μισθού στα 751 ευρώ, δηλαδή στην αποκατάστασή του στα νόμιμα επίπεδα που είχαν καθοριστεί από τις συλλογικές διαπραγματεύσεις. Έτσι, θα έχουν γίνει σημαντικά βήματα για αυξήσεις όλων των μισθών, όχι μόνον για μακροοικονομικούς λόγους (που αναφέρονται στα επόμενα κεφάλαια), αλλά και επειδή ολόκληρη η μισθολογική κλι μακα τει νει να αναδομηθει με βάση τον ελάχιστο μισθό. Βεβαίως, πολλοί εργοδότες θα προσπαθήσουν να διατηρήσουν τους χαμηλούς μισθούς και τις αναχρονιστικές σχέσεις εργασιάς των οποιών απολαμβάνουν τώρα, θα εκβιάσουν τους εργαζόμενους με απόλυση σε μια περιόδο δραματικής ανεργιάς, θα επινοήσουν τρόπους παράκαμψης ή παραβιάσης των νόμων. Επομένως, προκειμένου να αυξηθούν οι μισθοι, να γι νει σεβαστός ο αυξημένος κατώτατος μισθός, να αναπτυχθει ελεύθερα ο μηχανισμός μεταβι βασης της αύξησής του σε ολόκληρη την μισθολογική κλι μακα, θα χρειαστει, εκτός από την ακύρωση των αντεργατικών νόμων, και μια σειρά άλλων παρεμβάσεων, όπως η συνδικαλιστική στήριξη των εργαζομένων

7 από τις δυνάμεις του συνδικαλισμού ώστε να οργανωθούν σε σωματειά, η ιδεολογική τους στήριξη για να ανακτήσουν την μαχητικότητά τους, και ο συνδικαλιστικός ακτιβισμός στις επιχειρήσεις. Ο ρόλος των συνδικάτων ει ναι επομένως κρι σιμος ώστε η αυξητική τάση των μισθών που θα προκληθει από την επαναφορά του ελάχιστου μισθού στα 751 ευρώ, να μετατραπει τελικά σε γενική αύξηση των μισθών, επομένως και του μέσου μισθού. Πόσο μεγάλη θα ει ναι αυτή η αύξηση θα εξαρτηθει από τον βαθμό κατά τον οποιό η πολιτική εξουσιά θα θελήσει να επανιδρύσει την Επιθεώρηση Εργασιάς και να την στελεχώσει με αδιάφθορα στελέχη και αν θα θελήσει να θεσπι σει κανόνες οι οποιόι θα επιβάλουν υψηλές ποινές στους εργοδότες που καταφεύγουν σε παράνομες πρακτικές. Βεβαίως, αποτελει διαδεδομένη πεποι θηση ότι κάθε αύξηση των μισθών μπορει να οδηγήσει σε μειώση των επενδύσεων και της παραγωγής, σε επιδει νωση της ανταγωνιστικότητας και σε αύξηση της ανεργιάς. Αυτή η άποψη ότι κάθε αύξηση των μισθών, σε κάθε δυνατή συγκυριά, σε οποιοδήποτε σημειό του οικονομικού κύκλου, μειώνει τα κέρδη, ει ναι εσφαλμένη. Ξεκινώντας από ένα σημειό βαθιάς ύφεσης υπάρχουν τα περιθώρια να αυξηθούν οι μισθοι και παράλληλα με αυτούς να αυξηθούν ή έστω να μην μειωθούν τα κέρδη. Υπάρχει μια φάση του οικονομικού κύκλου, όπου η παραγωγή ξεκινάει από ένα χαμηλό σημειό και αυξάνεται με παράλληλη αύξηση της απασχόλησης, μειώσης της ανεργιάς, επακόλουθης αύξησης των πραγματικών μισθών αλλά και των κερδών. Για να συμβαι νει αυτό πρέπει να πληρούται μια βασική πρου πόθεση: πρέπει η παραγωγικότητα της εργασιάς να προοδεύει μαζι με τον όγκο της παραγωγής, να αυξάνεται καθώς αυξάνεται ο όγκος του παραγόμενου προι όντος. Αυτό σημαι νει ότι για σταθερό πραγματικό μέσο μισθό, το κόστος εργασιάς ανά μονάδα προι όντος θα μειώνεται και το κέρδος θα αυξάνεται έως ότου η παραγωγή φτάσει στο σημειό της πλήρους εξάντλησης του αργούντος παραγωγικού δυναμικού. Αυτή η αύξηση του κέρδους αφήνει περιθώρια και για την αύξηση του μέσου πραγματικού μισθού. Έτσι, μια ανοδική φάση του κύκλου θα βελτιώσει την ζήτηση και δεν θα μειώσει την κερδοφοριά καθώς στην ελληνική οικονομιά οι επιπτώσεις των αυξήσεων των μισθών στα κέρδη αντισταθμι ζονται επαρκώς από τις αυξήσεις των πωλήσεων. Πιο αναλυτικά, η απόδοση κεφαλαιόυ (δηλαδή η κερδοφοριά) δεν εξαρτάται μόνον από τους μισθούς αλλά και από τον όγκο των πωλήσεων. Όπως έδειξε η εμπειριά της εσωτερικής υποτι μησης, ο όγκος των πωλήσεων ει ναι σημαντικότερος από τους πραγματικούς μισθούς για την απόδοση κεφαλαιόυ. Μια πολιτική ανάπτυξης δια των μισθών (wage-led growth), θα αυξήσει τις πωλήσεις και θα μειώσει το αχρησιμοποιήτο παραγωγικό δυναμικό, δημιουργώντας έτσι έσοδα που θα αντισταθμι σουν τις αυξήσεις των μισθών ως κόστος. Εξάλλου, όπως δείχνουμε στα κεφάλαια 2 και 3, αλλά και στο διάγραμμα 40, στην Ελλάδα οι επιχειρήσεις έχουν αυξημένο διαθέσιμο εισόδημα σε διεθνή σύγκριση, το οποίο μάλιστα αυξήθηκε κατακόρυφα στη διάρκεια της τελευταίας διετίας. Για τους λόγους αυτούς, η αύξηση του ελάχιστου μισθού ει ναι δυνατή και πρέπει να την επιδιώξουμε. Το πρώτο κύμα μισθολογικών αυξήσεων, που θα έχει προέλθει από την αύξηση του ελάχιστου μισθού και την μεταρρύθμιση των θεσμών της αγοράς

8 εργασιάς, θα προκαλέσει (ενδεχομένως σε συνδυασμό και με άλλες αποφάσεις μακροοικονομικής φύσεως) αύξηση της ιδιωτικής κατανάλωσης, της εσωτερικής ζήτησης, της παραγωγής, της απασχόλησης, των κερδών. Επομένως, εδώ η αύξηση των μισθών τι θεται ως πρου πόθεση της αύξησης του ΑΕΠ, σε αντι θεση με την αντι ληψη που θεωρει την αύξηση του ΑΕΠ ως προαπαιτούμενο για την αύξηση των μισθών. Η μειώση της ανεργιάς που θα προέλθει στα πρώτα στάδια της ανάκαμψης θα ενισχύσει ακόμη περισσότερο τους μισθούς και την απασχόληση και ο ενάρετος κύκλος της ανάπτυξης θα συνεχι ζεται έως ότου εξαντληθει το αχρησιμοποιήτο παραγωγικό δυναμικό. Για όσο καιρό θα διαρκει αυτή η διαδικασιά, η ανεργιά θα μειώνεται και θα παρατηρούμε μια σταδιακή, πλην όμως γενική άνοδο των πραγματικών μισθών στον επιχειρηματικό τομέα. Στο σημειό αυτό διατυπώνονται μια σειρά αντιρρήσεων, όπως ότι (α) οι αυξήσεις των μισθών μειώνουν το διαθέσιμο εισόδημα από κέρδη άρα και την ιδιωτική κατανάλωση των νοικοκυριών των οποίων το εισόδημα προέρχεται από κέρδη, τόκους και προσόδους, (β) θα προκαλέσουν αυξήσεις των τιμών, (γ) ότι θα αποτρέψουν τις επενδύσεις, (δ) ότι θα οδηγηθούμε σε ακόμη περισσότερη μαύρη εργασιά. Όσον αφορά το πρώτο σημείο, οι οικονομετρικές εκτιμήσεις του ΙΝΕ δείχνουν ότι η επίπτωση στην εσωτερική ζήτηση, που προέρχεται από μια αύξηση των εισοδημάτων της εργασίας (δηλαδή από αυξήσεις στους μισθούς και την απασχόληση) υπερκαλύπτει κατά πολύ την αντίστοιχη μείωση που προέρχεται από την μείωση των εισοδημάτων της ιδιοκτησίας (κέρδη, τόκοι, πρόσοδοι). Όσον αφορά το δεύτερο σημείο, γνωρι ζουμε ότι ξεκινώντας από ένα σημειό βαθιάς ύφεσης, όπου οι επιχειρήσεις διαθέτουν άφθονο αχρησιμοποιήτο παραγωγικό δυναμικό, όπως συμβαίνει τώρα στην Ελλάδα, τις συμφέρει να αυξήσουν τον όγκο παραγωγής για να μειώσουν το κόστος, αποκομι ζοντας έτσι ένα μεγαλύτερο όφελος από μιαν ενδεχόμενη αύξηση των τιμών τους, η οποία θα μειώνε τις παραγγελιές. Όσον αφορά το τρίτο σημείο, οι επενδύσεις, δεν εξαρτώνται από τους μισθούς: μεσοπρόθεσμα εξαρτώνται από την ζήτηση, την κερδοφοριά, και τα επιτόκια. Η μείωση του αργούντος παραγωγικού δυναμικού προετοιμάζει την φάση των επενδύσεων τόσο από την πλευρά της ζήτησης όσο και από την πλευρά της κερδοφορίας. Τέλος, προβάλλεται η αντι ρρηση ότι η αύξηση των μισθών θα μπορούσε να οδηγήσει σε ακόμη περισσότερη μαύρη και αδήλωτη εργασιά ή εικονικές μισθολογικές καταστάσεις. Αυτό μπορει να συμβει μόνον εάν υπάρξει αδράνεια από την πλευρά των ελεγκτικών μηχανισμών του κράτους, οι οποίοι θα πρέπει να αναδιαρθρωθούν, επομένως, ανάλογα. Σημειό εκκι νησης μιας αναπτυξιακής οικονομικής πολιτικής οφει λει να ει ναι η αύξηση της συνολικής ζήτησης, εγχώριας και εξωτερικής, η οποιά θα θέσει σε λειτουργιά το αχρησιμοποιήτο παραγωγικό δυναμικό της χώρας και θα αυξήσει την απασχόληση. Ει ναι προφανές ότι η αύξηση της ζήτησης δεν θα μπορούσε να προέλθει από κρατικές δαπάνες ή φορολογικά μέτρα που θα έτειναν να ακυρώσουν την δημιουργιά ή την διατήρηση του πρωτογενούς πλεονάσματος του δημοσιόυ. Θα μπορούσε, βεβαιώς, η αύξηση της ζήτησης να προέλθει από εισροή ευρωπαι κών πόρων για την

9 πραγματοποιήση δημοσιών επενδύσεων σε υποδομές. Ωστόσο, μια τέτοια εισροή πόρων, ενδεχομένως δεν θα ει χε μέγεθος ικανό ώστε να προκαλέσει ανάκαμψη με μεγάλα πολλαπλασιαστικά αποτελέσματα. Θα χρειαζόταν, λοιπόν, μια πρόσθετη αύξηση της ζήτησης ήδη από το πρώτο έτος, και αυτή θα μπορούσε να προέλθει από την αύξηση των μισθών στον ιδιωτικό τομέα (αύξηση που δεν επιβαρύνει τα δημόσιο έσοδα, αντιθέτως τα αυξάνει μέσω των ασφαλιστικών εισφορών και των φορολογικών εσόδων που αντιστοιχούν σε υψηλότερο επι πεδο παραγωγής). Εάν αποκατασταθεί ο κατώτατος μισθός στο επίπεδο των 751 ευρώ και αλλάξει το θεσμικό πλαι σιο της αγοράς εργασιάς ώστε να επανέλθει σταδιακά η αγοραστική δύναμη των μισθών σε υψηλότερα επι πεδα, η αύξηση της ζήτησης που θα προέλθει από μια τέτοια θεσμική αλλαγή στην αγορά εργασιάς θα έχει βραχυπρόθεσμα αποτελέσματα επι των πραγματικών μισθών, αλλά και μεσοπρόθεσμα αποτελέσματα, διότι η προσαρμογή των μισθών σε αλλαγές των συνθηκών της αγοράς εργασιάς δεν πραγματοποιει ται στην βραχυχρόνια διάρκεια αλλά απαιτει περισσότερα έτη για να ολοκληρωθει (σύμφωνα με τις οικονομετρικές εκτιμήσεις του ΙΝΕ, η περίοδος που απαιτείται για την πλήρη προσαρμογή των μισθών ανέρχεται σε τρία έτη). Θα έχουμε, δηλαδή, μια σταδιακή άνοδο των πραγματικών μισθών στον ιδιωτικό τομέα που θα επιτρέψει στην προσφορά να ανταποκριθει με αύξηση της παραγωγής και της απασχόλησης, κάνοντας χρήση του αργούντος παραγωγικού δυναμικού και του αργούντος εργατικού δυναμικού, και όχι με αύξηση των τιμών. Η συνολική αύξηση της ζήτησης που θα προέκυπτε έτσι θα οφειλόταν στο συνδυασμένο αποτέλεσμα της μεγέθυνσης της απασχόλησης και της αύξησης των μισθών. Επιπρόσθετα, η σταδιακή αύξηση των πραγματικών μισθών στον ιδιωτικό τομέα θα αύξανε τα εισοδήματα των λιγότερο εύπορων νοικοκυριών των οποιών η ροπή προς κατανάλωση ει ναι μεν υψηλή, η δε ροπή προς κατανάλωση εισαγομένων προι όντων ει ναι χαμηλή. Μια τέτοια αύξηση των πραγματικών μισθών θα μειώνε το εισόδημα των νοικοκυριών με υψηλά εισοδήματα προερχόμενα από κέρδη, των οποιών η ροπή προς κατανάλωση ει ναι μικρή, πλην όμως, η ροπή προς κατανάλωση εισαγομένων αγαθών και υπηρεσιών ει ναι πολύ υψηλή. Συνδυάζοντας μια πολιτική πρωτογενούς και δευτερογενούς αναδιανομής του εισοδήματος προς τα λιγότερο εύπορα νοικοκυριά, εκτός από την επίτευξη μεγαλύτερης κοινωνικής δικαιοσύνης, θα μπορούσε να μειωθει η συνολική ροπή της ελληνικής οικονομιάς προς κατανάλωση εισαγομένων προι όντων (αγαθών και υπηρεσιών) και να στραφει μεγαλύτερο μέρος της εσωτερικής ζήτησης προς την εγχώρια παραγωγή. Εν κατακλει δι, οι αυξήσεις των πραγματικών μισθών στον ιδιωτικό τομέα της οικονομιάς μπορούν να αποτελέσουν, κατά τα πρώτα κρι σιμα έτη μιας ανάκαμψης της οικονομιάς, το μέσον για να αρχι σει να χρησιμοποιει ται το αργούν παραγωγικό δυναμικό της ελληνικής οικονομιάς, έως ότου συγκεντρωθούν οι πρου ποθέσεις για την μεσοπρόθεσμη αύξηση των επενδύσεων παγιόυ κεφαλαιόυ και μέχρις ότου πραγματοποιηθεί και αρχίσει να αποδίδει η ανασυγκρότηση του παραγωγικού συστήματος.

10 Κεφάλαιο 2. Η µετάλλαξη της εσωτερικής υποτίµησης σε υποβάθµιση της ελληνικής οικονοµίας

11 Για έκτο έτος ( ), η ελληνική οικονομία παραμένει, εξαιτίας της οικονομικής και διαρθρωτικής πολιτικής, σε κατάσταση βαθιάς ύφεσης και αυξημένης ανεργίας χωρίς ορατά σημεία ανάκαμψης στα μακροοικονομικά μεγέθη. Η δραματική μείωση των εισοδημάτων των εργαζόμενων τάξεων συνεχίζεται, το ΑΕΠ ανά κάτοικο αποκλίνει από τον μέσο όρο της Ευρωπαϊκής 'Ένωσης, ο αριθμός των ανέργων πλησιάζει το 1/3 του εργατικού δυναμικού, οι εξαγωγές αυξάνονται οριακά, το δημόσιο χρέος δεν μειώνεται. Βεβαίως, το έλλειμμα στο εξωτερικό ισοζύγιο αγαθών και υπηρεσιών, όπως και στο δημόσιο έλλειμμα τείνουν να μηδενιστούν, πλην όμως αυτά επιτυγχάνονται με υποβάθμιση της ελληνικής οικονομίας, με κοινωνική εξαθλίωση και επέκταση της φτώχειας σε ευρύτατα στρώματα του πληθυσμού. Η πολιτική της εσωτερικής υποτίμησης στόχευε στην αύξηση των εξαγωγών και την ανάκαμψη της οικονομίας χάρη στον αναπροσανατολισμό της από την εσωτερική αγορά στις διεθνείς αγορές. Η πολιτική αυτή, όμως, έχει αποτύχει και τελικώς η ελληνική οικονομία προσαρμόζει τα ελλείμματά της (εξωτερικό και δημοσιονομικό έλλειμμα) μέσω μιας διαδικασίας συρρίκνωσης του παραγωγικού δυναμικού, απαξίωσης του εργατικού δυναμικού, εξαθλίωσης του πληθυσμού και επέκτασης της φτώχειας. 1. Η προσαρμογή μέσω της υποβάθμισης της οικονομίας Η κυβέρνηση, η πλειονότητα των οικονομολόγων και τα μέσα μαζικής ενημέρωσης επιδίδονται, ήδη από το φθινόπωρο του 2012, σε μια προσπάθεια αλλαγής του ψυχολογικού κλίματος στις αγορές ισχυριζόμενοι ότι η ελληνική οικονομία παρουσιάζει σημεία ανάκαμψης. Συχνές είναι οι αναφορές σε μια υποτιθέμενη αύξηση των ελληνικών εξαγωγών η οποία θα σηματοδοτούσε την επιτυχία της πολιτικής της εσωτερικής υποτίμησης και την έναρξη της πορείας προς την έξοδο από την κρίση. Ωστόσο, ο όγκος των εξαγωγών αγαθών και υπηρεσιών αυξήθηκε μόνον κατά 0,3% το 2011, μειώθηκε κατά 2,4% το 2012 και αναμένεται να αυξηθεί κατά 3,1% μέχρι το τέλος του 2013 (στοιχεία Ευρωπαϊκής Επιτροπής 1 ). Μακροχρόνια δε, όπως φαίνεται στο διάγραμμα 1, ο όγκος των εξαγωγών, μετά την μεγάλη πτώση του 2009, δεν παρουσιάζει αξιόλογη βελτίωση. Στο τέλος του 2013, ο όγκος των εξαγωγών αγαθών και υπηρεσιών αναμένεται ότι θα παραμένει κατά περίπου 15% χαμηλότερος σε σχέση με το Άλλοι αναλυτές θεμελιώνουν την αισιοδοξία τους στη υποτιθέμενη ταχύτερη αύξηση των ελληνικών εξαγωγών αγαθών και υπηρεσιών έναντι των εξαγωγών άλλων χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Οι ελληνικές εξαγωγικές επιδόσεις της τελευταίας διετίας, όμως, κατέλαβαν την τέταρτη χειρότερη θέση στην κατάταξη των 27 χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (διάγραμμα 2). 1 Βάση δεδομένων Ameco, τελευταία ενημέρωση 3 Μαΐου 2013.

12 Τέλος, άλλοι αναλυτές χρησιμοποιούν τον δείκτη της εξωστρέφειας της ελληνικής οικονομίας που είναι οι εξαγωγές ως ποσοστό του ΑΕΠ, προκειμένου να εμφυσήσουν θετικό πνεύμα στην αγορά ή να στοιχειοθετήσουν την φαντασιακή επιτυχία της πολιτικής της εσωτερικής υποτίμησης. Ο δείκτης αυτός είναι προφανώς ακατάλληλος στη σημερινή συγκυρία, διότι οι όποιες αυξήσεις του δεν οφείλονται στις εξαγωγές, αλλά στην θεαματική μείωση του παρονομαστή (δηλαδή του ΑΕΠ). Διάγραμμα 1. Εξαγωγές και εισαγωγές αγαθών και υπηρεσιών σε σταθερές τιμές ( ). Οι αγορές προορισμού των εξαγωγών αγαθών και υπηρεσιών της Ελλάδας μεγεθύνθηκαν στη διάρκεια της τριετίας κατά 17,0% (σε όγκο). Εάν η ανταγωνιστικότητα των ελληνικών προϊόντων που εξάγονται είχε παραμείνει σταθερή, θα αναμέναμε ότι ο όγκος των εξαγωγών θα είχε αυξηθεί κατά το ίδιο ποσοστό. Η αύξησή του όμως κατά την τριετία ανήλθε σε μόλις 5,5%. Υπήρξε επομένως επιδείνωση της ανταγωνιστικότητας των ελληνικών προϊόντων που απευθύνονται στις αγορές του εξωτερικού. Η εξαγωγική επίδοση της ελληνικής οικονομίας διορθωμένη με την μεγέθυνση των αγορών προορισμού 2, στη διάρκεια της τριετίας Ο δείκτης αναφέρεται στο European Economic Forecast, Spring 2013 (European Economy 2/2013) της Ευρωπαϊκής Επιτροπής ως "Export Performance".

13 μειώθηκε σωρευτικά κατά 12,3% (-4,7% το 2010, -4,4% το 2011, -3,7% το 2012) ενώ αναμένεται να αυξηθεί οριακά κατά 1,1% το 2013 (πρόβλεψη Ameco, 3 Μαΐου 2013). Διάγραμμα 2. Μεταβολές όγκου εξαγωγών και εισαγωγών αγαθών και υπηρεσιών ανά χώρα (μέσος όρος ). Η μακροχρόνια εξέλιξη των εξαγωγικών επιδόσεων της ελληνικής οικονομίας μετά από διόρθωση με την μεγέθυνση των αγορών προορισμού (ή ισοδύναμα το μερίδιο των εξαγωγών της Ελλάδας στις αγορές προορισμού.) φαίνεται στο διάγραμμα 3. Όπως δείχνει το διάγραμμα, οι μακροχρόνιες εξαγωγικές επιδόσεις της ελληνικής οικονομίας παρουσιάζουν πλέον εικόνα ιστορικής παρακμής, καθώς ακολουθούν ήδη από το έτος 2002 πτωτική πορεία που συμπληρώνει 12 συναπτά έτη. Εάν υπήρξε επιτυχία ή αποτυχία της πολιτικής της εσωτερικής υποτίμησης ως προς την ικανότητά της να αυξήσει τον όγκο των εξαγωγών (αγαθών και υπηρεσιών) πρέπει να το κρίνουμε και από έναν άλλο δείκτη, που είναι η συμβολή των εξαγωγών στην διαμόρφωση του ΑΕΠ. Η εξέλιξη αυτού του δείκτη φαίνεται στο διάγραμμα 4.

14 Διάγραμμα 3. Εξαγωγική επίδοση της ελληνικής οικονομίας (μερίδιο εξαγωγών Ελλάδας στις αγορές προορισμού, υπολογισμοί σε όγκο, ). Η συμβολή των εξαγωγών αγαθών και υπηρεσιών στο ΑΕΠ κατά την τελευταία τριετία, όπως φαίνεται στο διάγραμμα 4, καθόλου δεν υπερέχει έναντι της αντίστοιχης συμβολής των ετών Αντιθέτως, είναι σαφώς μικρότερη του μέσου όρου. Επομένως, ο στόχος της πολιτικής της εσωτερικής υποτίμησης να δημιουργηθεί ένα εξωστρεφές μοντέλο ανάπτυξης στην Ελλάδα δεν έχει επιτευχθεί. Στη διάρκεια της εφαρμογής των μνημονίων, λοιπόν, όχι μόνο οι εξαγωγές αγαθών και υπηρεσιών δεν κατέστησαν κινητήρας της ανάπτυξης, αλλά παρουσίασαν και επιδείνωση ως προς την συμβολή τους στη μεγέθυνση του ΑΕΠ. Η διαπίστωση αυτή ισχύει και για το τρέχον έτος, για το οποίο ακόμη και η μικρή προβλεπόμενη αύξηση της εξαγωγικής επίδοσης κατά +1,1% θα πρέπει να αντιμετωπίζεται με σκεπτικισμό μετά από τις επανειλημμένες λανθασμένες προβλέψεις των διεθνών οργανισμών που προαναγγέλλουν διαρκώς βελτίωση των εξαγωγικών επιδόσεων (π.χ. για το 2012 η πρόβλεψη των υπηρεσιών της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τον όγκο των εξαγωγών ήταν +0,8% έναντι πραγματοποίησης -2,4%). Ταυτοχρόνως, όμως, με την απογοητευτική πορεία των εξαγωγών και την συνακόλουθη αποτυχία της πολιτικής της εσωτερικής υποτίμησης παρουσιάζεται και

15 μία αρκετά ταχεία βελτίωση στο εξωτερικό ισοζύγιο αγαθών και υπηρεσιών. Η βελτίωση αυτή οφείλεται αποκλειστικά στην ραγδαία μείωση του όγκου των εισαγωγών αγαθών και υπηρεσιών, όπως φαίνεται στο διάγραμμα 1. Η συμβολή των εισαγωγών αγαθών και υπηρεσιών στη διαμόρφωση του ΑΕΠ κατά την τελευταία διετία ( ), όπως φαίνεται στο διάγραμμα 5, ανήλθε σε περίπου 6,3 εκατοστιαίες μονάδες. Επομένως, η θετική συμβολή του εξωτερικού εμπορίου της Ελλάδας στη διαμόρφωση του ΑΕΠ οφείλεται σχεδόν αποκλειστικά στη μείωση των εισαγωγών, η οποία με τη σειρά της οφείλεται στην δραστική περιστολή της εσωτερικής ζήτησης -καταναλωτικής και επενδυτικής. Διάγραμμα 4. Η συμβολή των εξαγωγών αγαθών και υπηρεσιών στην διαμόρφωση του ΑΕΠ ( ). Μια τέτοια εξέλιξη, όμως, δύσκολα μπορεί να εκληφθεί ως αλλαγή στη διάρθρωση της ελληνικής οικονομίας ή σαν κάποιο είδος επιτυχίας. Εκτός, βεβαίως, εάν αναμένει κάποιος, ότι η παρατεταμένη εσωτερική υποτίμηση θα οδηγήσει σε προσαρμογή των καταναλωτών σε πιο λιτά καταναλωτικά πρότυπα τα οποία θα παγιωθούν, και μέσω αυτών θα επιτευχθεί μονιμότερη μείωση των εισαγωγών. Μια τέτοια εξέλιξη, που θα έχει δημιουργήσει μια νέα κανονικότητα στην οποία οι εργαζόμενες τάξεις θα έχουν

16 προσαρμοστεί στην απόλυτη ή την σχετική φτώχεια, προφανώς δεν θα πρέπει να θεωρηθεί ως πρόοδος. Διάγραμμα 5. Η συμβολή των εισαγωγών αγαθών και υπηρεσιών στην διαμόρφωση του ΑΕΠ ( ). Επομένως, αντί η προσαρμογή της ελληνικής οικονομίας να πραγματοποιηθεί με τον τρόπο που προέβλεπε η θεωρία της εσωτερικής υποτίμησης, δηλαδή με αύξηση των εξαγωγών ώστε να κλείσει το εμπορικό έλλειμμα (αγαθών και υπηρεσιών), να δημιουργηθεί πλεόνασμα και να σταματήσει ο εξωτερικός δανεισμός, να αυξηθεί η εξωτερική ζήτηση και το ΑΕΠ, η προσαρμογή πραγματοποιείται με την περιστολή των εισαγωγών. Αυτό επιτυγχάνεται με την δραματική μείωση της εγχώριας ζήτησης, η οποία έχει οδηγήσει ήδη σε απώλεια του 1/4 του πραγματικού ΑΕΠ της Ελλάδας (2013 έναντι του 2007). Η μείωση της εσωτερικής ζήτησης μειώνει τις εισαγωγές, το εμπορικό έλλειμμα, το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών και τις ανάγκες δανεισμού από το εξωτερικό. Επιπλέον, η μείωση του όγκου των εισαγωγών (κατά 44% μεταξύ 2008 και 2013 έναντι μείωσης 32% της εσωτερικής ζήτησης) αυξάνει το μέρος εκείνο της εσωτερικής ζήτησης που απευθύνεται στους εγχώριους παραγωγούς και συμβάλλει έτσι στην αύξηση του ΑΕΠ

17 (αυτή η θετική επίπτωση της μείωσης των εισαγωγών στο ΑΕΠ φαίνεται στο διάγραμμα 5). Βεβαίως, η πολιτική της υποβάθμισης των καταναλωτικών προτύπων, της μείωσης της κατανάλωσης και των εισαγωγών έχει προκαλέσει σοβαρά προβλήματα στη δημοσιονομική πολιτική καθώς η ύφεση και η ανεργία μειώνουν τα δημόσια έσοδα. Τα προβλήματα αυτά αντιμετωπίζονται με μειώσεις των δημοσίων δαπανών, δηλαδή με ακόμη περισσότερη ύφεση και φτώχεια. Συμπερασματικά, μια πολιτική της φτώχειας έχει υποκαταστήσει την πολιτική της εσωτερικής υποτίμησης επειδή αυτή η τελευταία έχει αποτύχει ως προς την αύξηση των εξαγωγών αγαθών και υπηρεσιών. Όπως δείχνουμε παρακάτω, όμως, δεν πρόκειται, όμως, για μια πολιτική που οδηγεί όλες τις ομάδες του πληθυσμού στην φτώχεια, αλλά τους μισθωτούς, τους ανέργους, τους συνταξιούχους και τις ευπαθείς ομάδες του πληθυσμού. Η μείωση του ΑΕΠ προέρχεται σε μεγάλο βαθμό από την περιστολή της ιδιωτικής κατανάλωσης. Αυτή επιτυγχάνεται με τέσσερα κύρια εργαλεία: μείωση των μισθών, αύξηση της ανεργίας, αύξηση της πίεσης επάνω στα νοικοκυριά ώστε να αποπληρώσουν τα δάνειά τους, αύξηση της φορολογίας.

18 2. Η υποβάθμιση της μισθωτής εργασίας Σύμφωνα με τα στοιχεία της βάσης δεδομένων Ameco της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, οι μειώσεις των ονομαστικών αποδοχών ανά μισθωτό κατά την τετραετία , θα ανέλθουν σωρευτικά σε -16,1%. Οι ονομαστικές αποδοχές περιλαμβάνουν εκτός από τον μισθό και όλα τα άλλα είδη αποδοχών (επιδόματα, μπόνους, υπερωρίες, βάρδιες, απολαβές σε είδος κλπ) καθώς και τις ασφαλιστικές εισφορές εργοδότη και εργαζόμενου, και τις παρακρατήσεις του φόρου εισοδήματος. Η αγοραστική δύναμη των ονομαστικών αποδοχών ανά μισθωτό εξαρτάται όμως και από τις μεταβολές των τιμών στα καταναλωτικά είδη. Έτσι, στην μείωση της αγοραστικής δύναμης που προήλθε από τις μικρότερες ονομαστικές αποδοχές προστέθηκε και η μείωση που προήλθε από τις υψηλότερες τιμές. Καθώς η σωρευτική αύξηση του δείκτη τιμών καταναλωτή κατά την τετραετία θα ανέλθει σε 7,6%, η σωρευτική μείωση της αγοραστικής δύναμης των αποδοχών ανά μισθωτό προσέγγισε το 22,1%. Οι παραπάνω υπολογισμοί αφορούν την απώλεια εισοδήματος ανά μισθωτό κατά μέσο όρο. Η απώλεια, όμως, του συνόλου των μισθωτών ως κοινωνική ομάδα, σχετίζεται και με την ανεργία, η οποία αφαιρεί διαθέσιμο εισόδημα από τα νοικοκυριά. Τα ίδια νοικοκυριά πρέπει τώρα να συντηρηθούν με αγοραστική δύναμη που έχει μειωθεί για δύο λόγους: όχι μόνο επειδή η αγοραστική δύναμη του μέσου μισθού (ακριβέστερα των μέσων αποδοχών ανά μισθωτό) έχει μειωθεί αλλά και επειδή εργάζονται λιγότερα μέλη αυτών των νοικοκυριών. Προκύπτει από τα στατιστικά στοιχεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, ότι ο αριθμός των απασχολουμένων μισθωτών στη διάρκεια των ετών μειώθηκε κατά 19,4%. Επομένως, η αγοραστική δύναμη των αποδοχών του συνόλου των μισθωτών μειώθηκε σωρευτικά, στη διάρκεια της τετραετίας , κατά 37,2%. Επομένως, ο μέσος μισθωτός, πριν φορολογηθεί το εισόδημά του, έχει απολέσει περίπου το 1/4 της αγοραστικής δύναμης των αποδοχών που είχε το 2009, ενώ οι μισθωτοί ως σύνολο, ως κοινωνική ομάδα, έχουν απολέσει, εξαιτίας και της υψηλής ανεργίας, κατά τι περισσότερο από το 1/3 της αγοραστικής δύναμης των αποδοχών τους. Σε αυτές τις απώλειες, θα πρέπει να προσθέσουμε και τις απώλειες αγοραστικής δύναμης που οφείλονται στην φορολογία και απορρέουν από την ιδιότητα του μισθωτού. Για τις απώλειες αυτές, όμως, τα στατιστικά στοιχεία δεν μας προσφέρουν την δυνατότητα ενός ασφαλούς υπολογισμού. Εάν κάνουμε την υπόθεση ότι η επιπλέον επιβάρυνση αυτή ανέρχεται σε 10% των μικτών αποδοχών για το σύνολο της τετραετίας έναντι του 2009, οι απώλειες ανά μισθωτό ανέρχονται σωρευτικά στο 30%, ενώ για τους μισθωτούς ως κοινωνική ομάδα σε 44%. Σύμφωνα με τις προβλέψεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, κατά το 2014 θα μειωθεί περαιτέρω η μέση αγοραστική δύναμη των αποδοχών των μισθωτών κατά 1,1%. Από αυτό θα πρέπει να αφαιρέσουμε την αύξηση της απασχόλησης 0,6% αλλά και να προσθέσουμε τις νέες φορολογικές επιβαρύνσεις που απορρέουν από την ιδιότητα

19 του μισθωτού. Ωστόσο, σύμφωνα με τις προβλέψεις του ΟΟΣΑ, η ύφεση της ελληνικής οικονομίας θα συνεχιστεί και για έβδομο έτος, και το 2014 το ΑΕΠ θα συρρικνωθεί κατά 1,2% έναντι ανάπτυξης 0,6% που προβλέπει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Εάν πραγματοποιηθούν οι λιγότερο αισιόδοξες προβλέψεις του ΟΟΣΑ για το επόμενο έτος, το 2014 οι μισθωτοί στο σύνολό τους, δηλαδή ως κοινωνική ομάδα, θα έχουν απολέσει το περίπου το 50% της αγοραστικής δύναμης που είχαν το Δικαιολογημένα, λοιπόν, μπορούμε να αναφερόμαστε στην ασκούμενη οικονομική πολιτική ως πολιτική υποβάθμισης της μισθωτής εργασίας. Στο διάγραμμα 6 φαίνονται αναλυτικά οι υπολογισμοί της συνολικής μείωσης των εισοδημάτων από μισθωτή εργασία πριν την φορολόγηση του εισοδήματος. Διάγραμμα 6. Η συνολική μείωση των εισοδημάτων από μισθωτή εργασία πριν από τον φόρο εισοδήματος.

20 3. Η δυναμική της πολιτικής της υποβάθμισης Η ραγδαία μείωση της ζήτησης των ετών , ήταν η αφετηρία μιας διαδικασίας που υποτίθεται ότι θα οδηγούσε την ελληνική οικονομία σε αναδιάταξη και σε τροχιά ανάπτυξης. 'Όπως φαίνεται στο διάγραμμα 7, η πτώση της εγχώριας ζήτησης από το 2009 και μετά είναι δραματική και ανήλθε συνολικά σε 31,3%. Το επίπεδο της εγχώριας ζήτησης έχει πλέον επιστρέψει 14 χρόνια πριν, στο επίπεδο του Διάγραμμα 7. Η εγχώρια ζήτηση σε τιμές 2005 ( ). Εξίσου δραματική είναι η μείωση που παρουσιάζει η εγχώρια ζήτηση στην Ελλάδα συγκρινόμενη με άλλες χώρες (διάγραμμα 8). Έναντι των 36 κυριότερων ανταγωνιστριών χωρών, οι οποίες είναι οι 36 πλέον προηγμένες χώρες, η εγχώρια ζήτηση στην Ελλάδα υποχώρησε κατά 30,2% το επαναφέροντας τον σχετικό δείκτη σε επίπεδα χαμηλότερα από τα αντίστοιχα του Η αύξηση της εγχώριας ζήτησης στην Ελλάδα, όπως φαίνεται στο διάγραμμα 8, κατά τα έτη ήταν ταχύτερη από ό,τι στις 36 κυριότερες ανταγωνίστριες χώρες. Αυτή η ταχύτερη μεγέθυνση της εσωτερικής ζήτησης στην Ελλάδα απετέλεσε τότε και τον κινητήρα της πραγματικής σύγκλισης προς τις πιο αναπτυγμένες χώρες.

Αν. Καθ. Μαρία Καραμεσίνη ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ. Ημερίδα ΕΙΕΑΔ,«Η αγορά εργασίας σε κρίση», Αθήνα, 9 Ιουλίου 2012

Αν. Καθ. Μαρία Καραμεσίνη ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ. Ημερίδα ΕΙΕΑΔ,«Η αγορά εργασίας σε κρίση», Αθήνα, 9 Ιουλίου 2012 Αν. Καθ. Μαρία Καραμεσίνη ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Ημερίδα ΕΙΕΑΔ,«Η αγορά εργασίας σε κρίση», Αθήνα, 9 Ιουλίου 2012 Ιστορική κρίση της αγοράς εργασίας ύψος της ανεργίας χωρίς ιστορικό προηγούμενο (22.6%) πολύ

Διαβάστε περισσότερα

Α) ΒΑΣΙΚΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΙΣ ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ

Α) ΒΑΣΙΚΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΙΣ ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΛΙΤΟΤΗΤΑΣ Μελέτη του ΔΝΤ για 17 χώρες του ΟΑΣΑ επισημαίνει ότι για κάθε ποσοστιαία μονάδα αύξησης του πρωτογενούς πλεονάσματος, το ΑΕΠ μειώνεται κατά 2 ποσοστιαίες μονάδες και

Διαβάστε περισσότερα

Εάν το ποσοστό υποχρεωτικών καταθέσεων είναι 25% και υπάρξει μια αρχική κατάθεση όψεως 2.000 σε μια εμπορική Τράπεζα, τότε η μέγιστη ρευστότητα που μπορεί να δημιουργηθεί από αυτή την κατάθεση είναι: Α.

Διαβάστε περισσότερα

Ίδρυµα Οικονοµικών & Βιοµηχανικών Ερευνών. Τριµηνιαία Έκθεση για την Ελληνική Οικονοµία 01-2012

Ίδρυµα Οικονοµικών & Βιοµηχανικών Ερευνών. Τριµηνιαία Έκθεση για την Ελληνική Οικονοµία 01-2012 Ίδρυµα Οικονοµικών & Βιοµηχανικών Ερευνών Τριµηνιαία Έκθεση για την Ελληνική Οικονοµία 01-2012 Το διεθνές περιβάλλον επιδεινώνεται 2011 Νέα επιβράδυνση ανάπτυξης παγκόσµιας οικονοµίας στο δ τρίµηνο του

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 Μάθημα: ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Ημερομηνία και ώρα εξέτασης: Δευτέρα, 3 Ιουνίου 2013

Διαβάστε περισσότερα

Η κυπριακή οικονομία και η απασχόληση 2010-2011

Η κυπριακή οικονομία και η απασχόληση 2010-2011 Η κυπριακή οικονομία και η απασχόληση 2010-2011 Νοέμβριος 2011 Πίνακας περιεχομένων Πρόλογος του προέδρου της ΠΕΟ Εισαγωγή του διευθυντή του ΙΝΕΚ ΠΕΟ Κεφάλαιο 1 Αλλαγή υποδείγματος ανάπτυξης και εξωτερικό

Διαβάστε περισσότερα

Μακροοικονομικές προβλέψεις για την κυπριακή οικονομία

Μακροοικονομικές προβλέψεις για την κυπριακή οικονομία Μακροοικονομικές προβλέψεις για την κυπριακή οικονομία Οι μακροοικονομικές προβλέψεις για την ανάπτυξη της κυπριακής οικονομίας έχουν αναθεωρηθεί σημαντικά προς τα κάτω τόσο για το 2012 όσο και για το

Διαβάστε περισσότερα

Στρατηγικές της Λισσαβόνας: ένα ευρωπαϊκό όραμα χωρίς ευρωπαϊκές πολιτικές

Στρατηγικές της Λισσαβόνας: ένα ευρωπαϊκό όραμα χωρίς ευρωπαϊκές πολιτικές Στρατηγικές της Λισσαβόνας: ένα ευρωπαϊκό όραμα χωρίς ευρωπαϊκές πολιτικές του Πέτρου Λινάρδου Ρυλμόν 1. Εισαγωγή Θυμόμαστε τη Στρατηγική της Λισσαβόνας ως όραμα μιας ευρωπαϊκής οικονομίας βασισμένης στη

Διαβάστε περισσότερα

που βιώνουν τις συνέπειες αυτής της παρατεταμένης οικονομικής κρίσης του καπιταλισμού, τους ανέργους, τους συνταξιούχους, τις ευάλωτες ομάδες του

που βιώνουν τις συνέπειες αυτής της παρατεταμένης οικονομικής κρίσης του καπιταλισμού, τους ανέργους, τους συνταξιούχους, τις ευάλωτες ομάδες του Παρουσίαση «Έκθεσης για την Οικονομία και την Απασχόληση 2013» 16 Δεκεμβρίου 2013, Αίθουσα Εκδηλώσεων ΕΤΚΑ/ΠΕΟ Άνοιγμα Παύλου Καλοσυνάτου, Γενικού Διευθυντή του ΙΝΕΚ- ΠΕΟ Συνάδελφε Γ.Γ. της ΠΕΟ και Πρόεδρε

Διαβάστε περισσότερα

Μέρος 2. Η ελληνική οικονοµία κατά το 2005-2006

Μέρος 2. Η ελληνική οικονοµία κατά το 2005-2006 Μέρος 2. Η ελληνική οικονοµία κατά το 2005-2006 1 Η ανοδική πορεία της ελληνικής οικονοµίας, που είχε ως σηµείο εκκίνησης το έτος 1996, έφθασε στο ανώτατο σηµείο της κατά το 2004 ( ιάγραµµα 1). Κατά το

Διαβάστε περισσότερα

Η επικαιρότητα. της μελέτης. Ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών. Υποχώρηση διεθνούς ζήτησης για τουριστικές υπηρεσίες

Η επικαιρότητα. της μελέτης. Ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών. Υποχώρηση διεθνούς ζήτησης για τουριστικές υπηρεσίες Η επικαιρότητα Ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών της μελέτης 0 Υποχώρηση διεθνούς ζήτησης για τουριστικές υπηρεσίες Συνέχιση της διαρθρωτικής κρίσης του κυπριακού τουρισμού Υιοθέτηση του ευρώ Έλλειμμα στο

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 1. Κατευθύνσεις πολιτικής

Κεφάλαιο 1. Κατευθύνσεις πολιτικής Κεφάλαιο 1. Κατευθύνσεις πολιτικής Οι εξελίξεις του 2011 επιβεβαιώνουν και ενισχύουν τις προτάσεις της περυσινής ετήσιας έκθεσης ΙΝΕ ΓΣΕΕ σχετικά με τις κατευθύνσεις πολιτικής που θα έπρεπε να ακολουθήσει

Διαβάστε περισσότερα

2009-2011: ΠΤΩΣΗ ΟΙΚΟΔΟΜΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ - ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗΣ ΤΩΝ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΩΝ

2009-2011: ΠΤΩΣΗ ΟΙΚΟΔΟΜΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ - ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗΣ ΤΩΝ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΩΝ 2009-2011: ΠΤΩΣΗ ΟΙΚΟΔΟΜΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ - ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗΣ ΤΩΝ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΩΝ Σύνοψη και συμπέρασμα Αντώνης Τορτοπίδης, οικονομολόγος 1 Φεβρουάριος 2009 Η σημερινή ύφεση της οικοδομικής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1. Αξιολόγηση των µακροοικονοµικών επιπτώσεων του ΚΠΣ III

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1. Αξιολόγηση των µακροοικονοµικών επιπτώσεων του ΚΠΣ III ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ 152 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1 Αξιολόγηση των µακροοικονοµικών επιπτώσεων του ΚΠΣ III Η εκ των προτέρων αξιολόγηση των µακροοικονοµικών επιπτώσεων του 3 ου ΚΠΣ µπορεί να πραγµατοποιηθεί µε τρόπους οι οποίοι

Διαβάστε περισσότερα

Η ελληνική οικονομία και η απασχόληση

Η ελληνική οικονομία και η απασχόληση ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΓΣΕΕ Η ελληνική οικονομία και η απασχόληση Ετήσια Έκθεση 2013 ΑΘΗΝΑ ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 2013 15 Ε Κ Θ Ε Σ Ε Ι Σ Περιεχόμενα Σύνοψη συμπερασμάτων... 17 Πρόλογος... 33 Εισαγωγή... 37 ΜΕΡΟΣ 1:

Διαβάστε περισσότερα

Ειδικό Παράρτημα Α. Χρηματοοικονομικοί δείκτες: Ανάλυση κατά κλάδο και τομέα

Ειδικό Παράρτημα Α. Χρηματοοικονομικοί δείκτες: Ανάλυση κατά κλάδο και τομέα Ειδικό Παράρτημα Α Χρηματοοικονομικοί δείκτες: Ανάλυση κατά κλάδο και τομέα 2013 Ετήσια έκθεση ελληνικού εμπορίου Α. Ανάλυση κατά κλάδο και τομέα Στο παράρτημα αυτό παρουσιάζεται ξεχωριστά για κάθε κλάδο

Διαβάστε περισσότερα

Οι κατευθύνσεις της οικονομικής πολιτικής το 2013 Η ανεργία των νέων

Οι κατευθύνσεις της οικονομικής πολιτικής το 2013 Η ανεργία των νέων ΜΗΝΙΑΙΑ ΕΚΔΟΣΗ ΤΟΥ ΙΝΕ/ΓΣΕΕ Τεύχος 210, Νοέμβριος 2013 Οι κατευθύνσεις της οικονομικής πολιτικής το 2013 Η ανεργία των νέων Δραστηριότητες ΙΝΕ Τεύχος 210, Νοέμβριος 2013 ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΣΥΝΤΑΞΗΣ Οι φορείς άσκησης

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΕΙΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΕΙΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ Έκθε ση γι ατ ην Οι κονομί α καιτ ην Απασχόληση 2015 ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΕΙΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ Η αύξηση του ΑΕΠ κατά 1,2% το 2015 και η πρόβλεψη ότι η ανάκαμψη θα συνεχιστεί το

Διαβάστε περισσότερα

Κόστος εργασίας, περιθώρια κέρδους και ανταγωνιστικότητα στην Ελλάδα 1995-2009

Κόστος εργασίας, περιθώρια κέρδους και ανταγωνιστικότητα στην Ελλάδα 1995-2009 Ινστιτούτο Εργασίας ΓΣΕΕ-ΑΔΕΔΥ Κόστος εργασίας, περιθώρια κέρδους και ανταγωνιστικότητα στην Ελλάδα 1995-2009 Ηλίας Ιωακείμογλου Αθήνα 2011 Περιεχόμενα Πρόλογος... 5 Εισαγωγή...8 Περίληψη και συμπεράσματα...11

Διαβάστε περισσότερα

Κόστος εργασίας, περιθώρια κέρδους και ανταγωνιστικότητα στην Ελλάδα 1995-2009

Κόστος εργασίας, περιθώρια κέρδους και ανταγωνιστικότητα στην Ελλάδα 1995-2009 Ινστιτούτο Εργασίας ΓΣΕΕ-ΑΔΕΔΥ Κόστος εργασίας, περιθώρια κέρδους και ανταγωνιστικότητα στην Ελλάδα 1995-2009 Ηλίας Ιωακείμογλου Αθήνα 2011 Περιεχόμενα Πρόλογος... 5 Εισαγωγή...8 Περίληψη και συμπεράσματα...11

Διαβάστε περισσότερα

Ερώτηση Α.1 (α) (β) www.arnos.gr info@arnos.co.gr

Ερώτηση Α.1 (α) (β) www.arnos.gr info@arnos.co.gr Ερώτηση Α.1 Σε μια κλειστή οικονομία οι αγορές αγαθών και χρήματος βρίσκονται σε ταυτόχρονη ισορροπία (υπόδειγμα IS-LM). Να περιγράψετε και να δείξετε διαγραμματικά το πώς θα επηρεάσει την ισορροπία των

Διαβάστε περισσότερα

Οι απαιτήσεις του κεφαλαίου οδηγούν σε μακροχρόνια κρίση

Οι απαιτήσεις του κεφαλαίου οδηγούν σε μακροχρόνια κρίση Οι απαιτήσεις του κεφαλαίου οδηγούν σε μακροχρόνια κρίση του Ηλία Ιωακείμογλου Τα χρηματοοικονομικά προϊόντα, όπως και το χρήμα, αποτελούν δικαίωμα επί της μελλοντικής παραγωγής, δικαίωμα επί του μελλοντικού

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2011 Μάθημα: ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Ημερομηνία και ώρα εξέτασης: ευτέρα, 6 Ιουνίου 2011

Διαβάστε περισσότερα

Έκθεση για την Οικονομία και την Απασχόληση

Έκθεση για την Οικονομία και την Απασχόληση Ινστιτούτο Εργασίας Κύπρου ΠΕΟ Έκθεση για την Οικονομία και την Απασχόληση 2014 Λευκωσία Δεκέμβριος 2014 Σιμωνίδου 14, (ΕΤΚΑ/ΠΕΟ, 2 ος όροφος), 1045 Λευκωσία Τηλ. 22877673, Φαξ 22877672 Email: info@inek.org.cy

Διαβάστε περισσότερα

- Εξέλιξη βασικών μακροοικονομικών δεικτών

- Εξέλιξη βασικών μακροοικονομικών δεικτών - Εξέλιξη βασικών μακροοικονομικών δεικτών Σύμφωνα με προσωρινά στοιχεία, το δ τρίμηνο 2014, το βουλγαρικό ΑΕΠ ενισχύθηκε κατά 1,3% σε ετήσια βάση και κατά 0,4% σε τριμηνιαία βάση. Σε ό,τι αφορά το σύνολο

Διαβάστε περισσότερα

Δομή του δημοσίου χρέους στην Ελλάδα Σύνθεση και διάρκεια λήξης

Δομή του δημοσίου χρέους στην Ελλάδα Σύνθεση και διάρκεια λήξης Δομή του δημοσίου χρέους στην Ελλάδα Σύνθεση και διάρκεια λήξης Στην Ελλάδα η μη ρεαλιστική πρόβλεψη του ταμειακού ελλείμματος κατά το έτος 2009, εξαιτίας της υπερεκτίμησης των εσόδων και της αύξησης των

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Πρόλογος του προέδρου του Δ.Σ. ΙΝΕΚ-ΠΕΟ. Εισαγωγή του γενικού διευθυντή του ΙΝΕΚ ΠΕΟ 1

Περιεχόμενα. Πρόλογος του προέδρου του Δ.Σ. ΙΝΕΚ-ΠΕΟ. Εισαγωγή του γενικού διευθυντή του ΙΝΕΚ ΠΕΟ 1 Περιεχόμενα Πρόλογος του προέδρου του Δ.Σ. ΙΝΕΚ-ΠΕΟ ii Εισαγωγή του γενικού διευθυντή του ΙΝΕΚ ΠΕΟ 1 Κεφάλαιο 1 Αλλαγή υποδείγματος ανάπτυξης και εξωτερικό έλλειμμα: η δεκαετία του 2000 (Ηλίας Ιωακείμογλου)

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΟΡΑ ΚΑΤΟΙΚΙΑΣ: ΕΛΠΙΔΕΣ ΑΝΑΚΑΜΨΗΣ ΑΠΟ ΤΑ ΜΕΣΑ ΤΟΥ 2010

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΟΡΑ ΚΑΤΟΙΚΙΑΣ: ΕΛΠΙΔΕΣ ΑΝΑΚΑΜΨΗΣ ΑΠΟ ΤΑ ΜΕΣΑ ΤΟΥ 2010 ΕΘΝΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ Διεύθυνση Στρατηγικής και Οικονομικής Ανάλυσης ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΟΡΑ ΚΑΤΟΙΚΙΑΣ: ΕΛΠΙΔΕΣ ΑΝΑΚΑΜΨΗΣ ΑΠΟ ΤΑ ΜΕΣΑ ΤΟΥ 1 Η οικοδομή έχει εισέλθει σε περίοδο σημαντικής διόρθωσης Η οικοδομική

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ Χωρίζεται σε δύο μεγάλες περιοχές: -ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ -ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Η συμπεριφορά της οικονομικής μονάδας (καταναλωτής, νοικοκυριό, επιχείρηση, αγορά). Εξετάζει θέματα

Διαβάστε περισσότερα

Η Ελλάδα δεν είναι μια ιδιαίτερη περίπτωση: Η αρχιτεκτονική της ευρωζώνης, η κατάρρευση των περιφερειακών οικονομιών και οι επιλογές πολιτικής

Η Ελλάδα δεν είναι μια ιδιαίτερη περίπτωση: Η αρχιτεκτονική της ευρωζώνης, η κατάρρευση των περιφερειακών οικονομιών και οι επιλογές πολιτικής Η Ελλάδα δεν είναι μια ιδιαίτερη περίπτωση: Η αρχιτεκτονική της ευρωζώνης, η κατάρρευση των περιφερειακών οικονομιών και οι επιλογές πολιτικής Ηλίας Κικίλιας Διευθυντής Ερευνών Εθνικό Κέντρο Κοινωνικών

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ. ΕΚΔΙΔΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝ ΤΟΥ ΣΥΓΚΡΟΤΗΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΚΥΠΡΟΥ, ΤΕΥΧΟΣ αρ.

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ. ΕΚΔΙΔΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝ ΤΟΥ ΣΥΓΚΡΟΤΗΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΚΥΠΡΟΥ, ΤΕΥΧΟΣ αρ. ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΕΚΔΙΔΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝ ΤΟΥ ΣΥΓΚΡΟΤΗΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΚΥΠΡΟΥ, ΤΕΥΧΟΣ αρ. 30, ΙΟΥΝΙΟΣ 2010 ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Σύμφωνα με την έκθεση του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου

Διαβάστε περισσότερα

Η ΚΡΙΣΗ ΞΕΠΕΡΑΣΤΗΚΕ ΚΑΘΩΣ ΛΕΝΕ;

Η ΚΡΙΣΗ ΞΕΠΕΡΑΣΤΗΚΕ ΚΑΘΩΣ ΛΕΝΕ; Η ΚΡΙΣΗ ΞΕΠΕΡΑΣΤΗΚΕ ΚΑΘΩΣ ΛΕΝΕ; Καθώς έχουν περάσει, από το 2008 οπότε και ξέσπασε η μεγαλύτερη καπιταλιστική κρίση μετά την κρίση του 1929, οι πάντες σχεδόν συμπεριφέρονται σαν να έχει ξεπεραστεί η κρίση

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΑ ΜΕΓΕΘΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 2008-2013

ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΑ ΜΕΓΕΘΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 2008-2013 NUNTIUS ΧΡΗΜΑΤΙΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΕΠΕΥ ΤΜΗΜΑ ΜΕΛΕΤΩΝ ΚΑΙ ΑΝΑΛΥΣΕΩΝ ΤΗΛ: 210-3350599 ΦΑΞ: 210-3254846 E-MAIL: nunt12@otenet.gr WEBSITE: www.nuntius.gr Αθήνα, 31/03/2010 ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΑ ΜΕΓΕΘΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 2008-2013

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΕΡΓΙΑ, ΕΡΓΑΣΙΑΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ ΚΑΙ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΑ

ΑΝΕΡΓΙΑ, ΕΡΓΑΣΙΑΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ ΚΑΙ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΑ ΑΝΕΡΓΙΑ, ΕΡΓΑΣΙΑΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ ΚΑΙ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΑ Του Σάββα Γ. Ρομπόλη Καθηγητή Παντείου Πανεπιστημίου Επιστ. Δ/ντή ΙΝΕ/ΓΣΕΕ 1. Εισαγωγή Οι δυσμενείς και σοβαρές οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις της πολιτικής

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΙΣΟΖΥΓΙΟ ΠΛΗΡΩΜΩΝ

ΤΟ ΙΣΟΖΥΓΙΟ ΠΛΗΡΩΜΩΝ ΤΟ ΙΣΟΖΥΓΙΟ ΠΛΗΡΩΜΩΝ Oι συναλλαγές μιας χώρας με τον υπόλοιπο κόσμο, συμπεριλαμβανομένων τόσο των εμπορικών όσο και των χρηματοοικονομικών ροών, καταγράφονται στο ισοζύγιο διεθνών πληρωμών. Oι συναλλαγές

Διαβάστε περισσότερα

Τριμηνιαία Έκθεση για την Ελληνική Οικονομία Τεύχος 1/03

Τριμηνιαία Έκθεση για την Ελληνική Οικονομία Τεύχος 1/03 Ίδρυμα Οικονομικών & Βιομηχανικών Ερευνών Η Ελληνική Οικονομία 1/03 Τριιμηνιιαίία Έκθεση Αρ.. Τεύχους 36,, ΙΙούνι ιος 2003 ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ--ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΑΑσσθθεεννεεί ίίςς εεννδδεεί ίίξξεει ιιςς ββεελλττί ίίωσσηηςς

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΙΜΗΝΙΑΙΟ ΕΛΤΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΣΥΓΚΥΡΙΑΣ ΣΤΟΝ ΤΟΜΕΑ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΚΑΙ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ

ΤΡΙΜΗΝΙΑΙΟ ΕΛΤΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΣΥΓΚΥΡΙΑΣ ΣΤΟΝ ΤΟΜΕΑ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΚΑΙ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ Ι ΡΥΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ FOUNDATION FOR ECONOMIC & INDUSTRIAL RESEARCH Τσάµη Καρατάση 11, 117 42 Αθήνα, Tηλ.: 210 92 11 200-10, Fax:210 92 33 977 11 Tsami Karatassi, 117 42 Athens, Greece,

Διαβάστε περισσότερα

Περίληψη Στο επίκεντρο της Έκθεσης του ΙΝΕ ΓΣΕΕ για την ελληνική οικονομία και την απασχόληση του έτους 2015 βρίσκεται η αξιολόγηση των επιπτώσεων

Περίληψη Στο επίκεντρο της Έκθεσης του ΙΝΕ ΓΣΕΕ για την ελληνική οικονομία και την απασχόληση του έτους 2015 βρίσκεται η αξιολόγηση των επιπτώσεων Περίληψη Στο επίκεντρο της Έκθεσης του ΙΝΕ ΓΣΕΕ για την ελληνική οικονομία και την απασχόληση του έτους 2015 βρίσκεται η αξιολόγηση των επιπτώσεων των προγραμμάτων οικονομικής προσαρμογής και η συμβατότητά

Διαβάστε περισσότερα

Οι αυξανόµενες οικονοµικές σχέσεις µε τη ΝΑ Ευρώπη τροφοδοτούν την ανάπτυξη της ελληνικής οικονοµίας

Οι αυξανόµενες οικονοµικές σχέσεις µε τη ΝΑ Ευρώπη τροφοδοτούν την ανάπτυξη της ελληνικής οικονοµίας ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΥ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ (008) ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Οι αυξανόµενες οικονοµικές σχέσεις µε τη ΝΑ Ευρώπη τροφοδοτούν την ανάπτυξη της ελληνικής οικονοµίας 12 10 8 6 4 2 0-2 % 1999 Η δυναµική ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

ICAP: ΕΞΕΛΙΞΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΜΕΓΕΘΩΝ 4.462 ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ

ICAP: ΕΞΕΛΙΞΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΜΕΓΕΘΩΝ 4.462 ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Πειραιάς, 17 Ιουλίου 2013 (Πηγή: Icap) ICAP: ΕΞΕΛΙΞΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΜΕΓΕΘΩΝ 4.462 ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Η ελληνική οικονομία εξακολούθησε να λειτουργεί υπό καθεστώς βαθειάς ύφεσης και το 2012, η έκταση της

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ. Ενότητα 11: Η σχέση πληθωρισμού και ανεργίας. Γεώργιος Μιχαλόπουλος Τμήμα Λογιστικής-Χρηματοοικονομικής

ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ. Ενότητα 11: Η σχέση πληθωρισμού και ανεργίας. Γεώργιος Μιχαλόπουλος Τμήμα Λογιστικής-Χρηματοοικονομικής Ενότητα 11: Η σχέση πληθωρισμού και ανεργίας Τμήμα Λογιστικής-Χρηματοοικονομικής Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό υλικό, όπως εικόνες,

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ 1

ΓΕΝΙΚΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ 1 Οκτώβριος 2010 1. Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΓΕΝΙΚΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ 1 Η ελληνική οικονομία βρίσκεται αντιμέτωπη με μια από τις μεγαλύτερες κρίσεις τις τελευταίες δεκαετίες. Κύρια χαρακτηριστικά της κρίσης

Διαβάστε περισσότερα

Λευκωσία, 10 Ιουλίου 2015. Frank Hoffer, Bureau for Workers Activities

Λευκωσία, 10 Ιουλίου 2015. Frank Hoffer, Bureau for Workers Activities Μηχανισμός καθορισμού των μισθών στην προσδοκόμενη επανενωμένη Κύπρο Οι οικονομικές επιπτώσεις των ελάχιστων μισθών και της συλλογικής διαπραγμάτευσης : Ένα αμφισβητούμενο πεδίο Λευκωσία, 10 Ιουλίου 2015

Διαβάστε περισσότερα

Τριμηνιαίο Δελτίο Οικονομικής Συγκυρίας

Τριμηνιαίο Δελτίο Οικονομικής Συγκυρίας Τριμηνιαίο Δελτίο Οικονομικής Συγκυρίας για τον τομέα ΤΠΕ Α Τρίμηνο 1. ΔΕΙΚΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΥ ΚΛΙΜΑΤΟΣ ΤΟΜΕΑ ΤΠΕ 2. ΔΕΙΚΤΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΩΝ ΠΡΟΣΔΟΚΙΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΠΕ 3. ΔΕΙΚΤΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΩΝ ΠΡΟΣΔΟΚΙΩΝ ΛΙΑΝΙΚΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΙΝΕ-ΓΣΕΕ. Ετήσια Έκθεση για την Ελληνική Οικονομία και η Απασχόληση το 2013. ΜΗΝΙΑΙΑ ΕΚΔΟΣΗ ΤΟΥ ΙΝΕ/ΓΣΕΕ Τεύχος 208, Σεπτέμβριος 2013

ΙΝΕ-ΓΣΕΕ. Ετήσια Έκθεση για την Ελληνική Οικονομία και η Απασχόληση το 2013. ΜΗΝΙΑΙΑ ΕΚΔΟΣΗ ΤΟΥ ΙΝΕ/ΓΣΕΕ Τεύχος 208, Σεπτέμβριος 2013 ΜΗΝΙΑΙΑ ΕΚΔΟΣΗ ΤΟΥ ΙΝΕ/ΓΣΕΕ Τεύχος 208, Σεπτέμβριος 2013 ΙΝΕ-ΓΣΕΕ Ετήσια Έκθεση για την Ελληνική Οικονομία και η Απασχόληση το 2013 Δραστηριότητες ΙΝΕ Τεύχος 208, Σεπτέμβριος 2013 ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΣΥΝΤΑΞΗΣ Η

Διαβάστε περισσότερα

Υπουργείο Οικονομικών Γενικό Λογιστήριο του Κράτους Το Μεσοπρόθεσμο Πλαίσιο Δημοσιονομικής Στρατηγικής 2015-2018

Υπουργείο Οικονομικών Γενικό Λογιστήριο του Κράτους Το Μεσοπρόθεσμο Πλαίσιο Δημοσιονομικής Στρατηγικής 2015-2018 Υπουργείο Οικονομικών Γενικό Λογιστήριο του Κράτους Το Μεσοπρόθεσμο Πλαίσιο Δημοσιονομικής Στρατηγικής 2015-2018 Χρήστος Σταϊκούρας Αναπληρωτής Υπουργός Οικονομικών Αθήνα, 30 Απριλίου 2014 Το Μεσοπρόθεσμο

Διαβάστε περισσότερα

Εξειδικευμένοι Συντελεστές Παραγωγής και Διανομή του Εισοδήματος. Το Υπόδειγμα των Jones και Samuelson

Εξειδικευμένοι Συντελεστές Παραγωγής και Διανομή του Εισοδήματος. Το Υπόδειγμα των Jones και Samuelson Εξειδικευμένοι Συντελεστές Παραγωγής και Διανομή του Εισοδήματος Το Υπόδειγμα των Jones και Samuelson Διεθνές Εμπόριο και Διανομή του Εισοδήματος Υπάρχουν δύο βασικοί λόγοι για τους οποίους το διεθνές

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση του κ. Ευθύμιου Ο. Βιδάλη Αντιπρόεδρο Δ.Σ. ΣΕΒ Πρόεδρο Συμβουλίου ΣΕΒ για τη Βιώσιμη Ανάπτυξη

Παρουσίαση του κ. Ευθύμιου Ο. Βιδάλη Αντιπρόεδρο Δ.Σ. ΣΕΒ Πρόεδρο Συμβουλίου ΣΕΒ για τη Βιώσιμη Ανάπτυξη Παρουσίαση του κ. Ευθύμιου Ο. Βιδάλη Αντιπρόεδρο Δ.Σ. ΣΕΒ Πρόεδρο Συμβουλίου ΣΕΒ για τη Βιώσιμη Ανάπτυξη «Μεταρρυθμίσεις και Οικονομική Ανάπτυξη» 20 Μαρτίου 2014 Ευθύμιος Ο. Βιδάλης Αντιπρόεδρος Δ.Σ. ΣΕΒ

Διαβάστε περισσότερα

INEK ΠΕΟ Ε Τ Η Σ Ι Α Ε Κ Θ Ε Σ Η 2 0 11. Οι δανειακές ανάγκες του δημοσίου στην Κύπρο το 2010 ήταν από τις χαμηλότερες σε διεθνή σύγκριση EU 27

INEK ΠΕΟ Ε Τ Η Σ Ι Α Ε Κ Θ Ε Σ Η 2 0 11. Οι δανειακές ανάγκες του δημοσίου στην Κύπρο το 2010 ήταν από τις χαμηλότερες σε διεθνή σύγκριση EU 27 Gr Ε Τ Η Σ Ι Α Ε Κ Θ Ε Σ Η 2 0 11 10,5 UK 10,4 E 9,2 P 9,1 SK 7,9 F 7,0 EU 27 6,4 Euro area 6,0 SL 5,6 NL 5,4 CY 5,3 I 4,6 A 4,6 B 4,1 D 3,3 2,7 DK 2,5 FIN Οι δανειακές ανάγκες του δημοσίου στην Κύπρο

Διαβάστε περισσότερα

«Η πορεία της Ελλάδας. πριν και μετά το Μνημόνιο»

«Η πορεία της Ελλάδας. πριν και μετά το Μνημόνιο» ΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΤΜΗΜΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Πτυχιακή εργασία «Η πορεία της Ελλάδας πριν και μετά το Μνημόνιο» Προπτυχιακή φοιτήτρια: ΝΙΚΙΑ ΕΛΕΝΗ Επιβλέπων καθηγητής: ΓΑΡΟΥΦΑΛΛΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Μητροπόλεως 12-14, 10563, Αθήνα. Τηλ.: 210 5202250-60-70, Fax: 2105229167, e-mail: oee@oe-e.

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Μητροπόλεως 12-14, 10563, Αθήνα. Τηλ.: 210 5202250-60-70, Fax: 2105229167, e-mail: oee@oe-e. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Μητροπόλεως 12-14, 10563, Αθήνα. Τηλ.: 210 5202250-60-70, Fax: 2105229167, e-mail: oee@oe-e.gr Εισήγηση του Προέδρου του Οικονομικού Επιμελητηρίου

Διαβάστε περισσότερα

1. ΑΝΟΙΚΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑ ΠΕΡΙΟΔΟ

1. ΑΝΟΙΚΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑ ΠΕΡΙΟΔΟ 1. ΑΝΟΙΚΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑ ΠΕΡΙΟΔΟ Το διάγραμμα κυκλικής ροής της οικονομίας (κεφ. 3, σελ. 100 Mankiw) Εισόδημα Υ Ιδιωτική αποταμίευση S Αγορά συντελεστών Αγορά χρήματος Πληρωμές συντελεστών

Διαβάστε περισσότερα

Αποτελέσματα Ομίλου ΕΤΕ: α τρίμηνο 2012

Αποτελέσματα Ομίλου ΕΤΕ: α τρίμηνο 2012 Αποτελέσματα Ομίλου ΕΤΕ: α τρίμηνο 2012 Κεφαλαιακή Επάρκεια: Ο συνολικός δείκτης κεφαλαιακής επάρκειας διαμορφώνεται στο 8,1% μετά την καταβολή από το Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας κεφαλαιακής

Διαβάστε περισσότερα

Αριθμός Εργαζόμενων ΕΛΛΑΔΑ & Δ. ΕΥΡΩΠΗ 3 7 1.162 Η.Π.Α. 2 4 1.715 ΝΟΤΙΟΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΕΥΡΩΠΗ 5 6 1.629 ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ 3 8 1.031 ΣΥΝΟΛΟ 13 24 5.

Αριθμός Εργαζόμενων ΕΛΛΑΔΑ & Δ. ΕΥΡΩΠΗ 3 7 1.162 Η.Π.Α. 2 4 1.715 ΝΟΤΙΟΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΕΥΡΩΠΗ 5 6 1.629 ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ 3 8 1.031 ΣΥΝΟΛΟ 13 24 5. ΤΙΤΑΝ Α.Ε. ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΤΑΙΡΙΑ ΚΑΙ ΤΟΝ ΟΜΙΛΟ Η ΤΙΤΑΝ Α.Ε. είναι ένας Όμιλος εταιριών με μακρόχρονη πορεία στη βιομηχανία τσιμέντου. Ιδρύθηκε το 1902 και η έδρα του βρίσκεται στα Άνω Πατήσια. Ο Όμιλος

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΑΓΟΡΩΝ

ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΑΓΟΡΩΝ ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Π.Μ.Σ. ΔΕΣ ερωτήματα στο μάθημα ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΑΓΟΡΩΝ από το βιβλίο των PAUL R. KRUGMAN & «ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Θεωρία και Πολιτική» MAURICE

Διαβάστε περισσότερα

Η ελληνική οικονομία και η απασχόληση

Η ελληνική οικονομία και η απασχόληση ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΓΣΕΕ - AΔΕΔΥ Η ελληνική οικονομία και η απασχόληση Ετήσια Έκθεση 2011 13 ΕΚΘΕΣΕΙΣ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΓΣΕΕ-ΑΔΕΔΥ Η ελληνική οικονομία και η απασχόληση Ετήσια Έκθεση 2011 ΑΘΗΝΑ ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ERSA

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ERSA ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ERSA ΜΕΛΟΣ ΤΗΣ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ (RSAI, ERSA) Οικονομική Κρίση και Πολιτικές Ανάπτυξης και Συνοχής 10ο Τακτικό Επιστημονικό

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομικά του Τουρισμού & του Πολιτισμού

Οικονομικά του Τουρισμού & του Πολιτισμού Οικονομικά του Τουρισμού & του Πολιτισμού Μακροοικονομικά Υπεύθυνοι μαθήματος Κ αθηγητής Μιχαήλ Ζ ουμπουλάκης Επίκουρος Καθηγητής Θεόδωρος Μεταξάς ΑΕΠ Το Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν ή ΑΕΠ (Gross Domestic

Διαβάστε περισσότερα

Ενημερωτικό δελτίο 1 ΓΙΑΤΙ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ Η ΕΕ ΕΝΑ ΕΠΕΝΔΥΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ;

Ενημερωτικό δελτίο 1 ΓΙΑΤΙ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ Η ΕΕ ΕΝΑ ΕΠΕΝΔΥΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ; Ενημερωτικό δελτίο 1 ΓΙΑΤΙ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ Η ΕΕ ΕΝΑ ΕΠΕΝΔΥΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ; Από την έναρξη της παγκόσμιας οικονομικής και χρηματοπιστωτικής κρίσης, η ΕΕ βρίσκεται αντιμέτωπη με χαμηλά επίπεδα επενδύσεων. Απαιτούνται

Διαβάστε περισσότερα

Δ. Κ. ΜΑΡΟΥΛΗΣ Διευθυντής Διεύθυνση Οικονομικών Μελετών Alpha Bank. H Ελληνική Εμπειρία ως Οδηγός για την Κύπρο

Δ. Κ. ΜΑΡΟΥΛΗΣ Διευθυντής Διεύθυνση Οικονομικών Μελετών Alpha Bank. H Ελληνική Εμπειρία ως Οδηγός για την Κύπρο Δ. Κ. ΜΑΡΟΥΛΗΣ Διευθυντής Διεύθυνση Οικονομικών Μελετών Alpha Bank H Ελληνική Εμπειρία ως Οδηγός για την Κύπρο Διάρθρωση Παρουσίασης Α. Γιατί επιδιώκεται η ένταξη στη Ζώνη του Ευρώ από μικρές οικονομίες

Διαβάστε περισσότερα

Η ελληνική οικονομία και η απασχόληση Ετήσια Έκθεση 2012

Η ελληνική οικονομία και η απασχόληση Ετήσια Έκθεση 2012 ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΓΣΕΕ-ΑΔΕΔΥ Η ελληνική οικονομία και η απασχόληση Ετήσια Έκθεση 2012 ΑΘΗΝΑ ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 2012 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ 1 ΜΕΡΟΣ 2 Οι κατευθύνσεις της οικονομικής και της «διαρθρωτικής» πολιτικής

Διαβάστε περισσότερα

Η οικονομική κρίση στην Ελλάδα και οι επιπτώσεις στο Σύστημα Κοινωνικής Ασφάλισης

Η οικονομική κρίση στην Ελλάδα και οι επιπτώσεις στο Σύστημα Κοινωνικής Ασφάλισης Η οικονομική κρίση στην Ελλάδα και οι επιπτώσεις στο Σύστημα Κοινωνικής Ασφάλισης Μέμος Κωνσταντίνος Διδάσκων (ΕΔΙΠ), Υ/Δ Τμήματος Κοινωνικής Πολιτικής Παντείου Πανεπιστημίου Περίληψη: Η κεντρική επιδίωξη

Διαβάστε περισσότερα

Tεύχος 103 4 Δεκεμβρίου 2014

Tεύχος 103 4 Δεκεμβρίου 2014 ISSN:2241 4878 Tεύχος 103 4 Δεκεμβρίου 2014 Στυλιανός Γ. Γώγος Οικονομικός Αναλυτής sgogos@eurobank.gr Ρυθμός οικονομικής μεγέθυνσης: από το -10,4% (2011q1) στο 1,9% (2014q3). Επενδύσεις: από το -38.6%

Διαβάστε περισσότερα

Οι δηµοσιονοµικές εξελίξεις στις χώρες της Ε.Ε Γιώργος Σταθάκης Το θέµα το όποιο θα ήθελα να θίξω στην σύντοµη αυτή παρέµβαση αφορά στην εικόνα που παρουσιάζουν οι προϋπολογισµοί των άλλων χωρών της Ε.Ε.

Διαβάστε περισσότερα

www.onlineclassroom.gr ΜΕΡΟΣ Β Ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών

www.onlineclassroom.gr ΜΕΡΟΣ Β Ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών ΜΕΡΟΣ Β Ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών Β.1 Διαπράττουμε το σφάλμα της σύνθεσης όταν θεωρούμε ότι: α. αυτό που ισχύει για ένα άτομο ισχύει μερικές φορές και για το σύνολο β. αυτό που ισχύει για ένα άτομο

Διαβάστε περισσότερα

Η άσκηση αναπαράγεται ταυτόχρονα στον πίνακα ανάλογα με όσο έχουν γράψει και αναφέρουν οι φοιτητές.

Η άσκηση αναπαράγεται ταυτόχρονα στον πίνακα ανάλογα με όσο έχουν γράψει και αναφέρουν οι φοιτητές. 1 2 Η άσκηση αναπαράγεται ταυτόχρονα στον πίνακα ανάλογα με όσο έχουν γράψει και αναφέρουν οι φοιτητές. Στόχος: Να αποδείξουν οι φοιτητές από μόνοι τους πόσες πολλές έννοιες βρίσκονται στην τομή των δύο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΕΡΓΙΑ ΟΡΙΣΜΟΣ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ ΜΟΡΦΕΣ ΑΝΕΡΓΙΑΣ

ΑΝΕΡΓΙΑ ΟΡΙΣΜΟΣ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ ΜΟΡΦΕΣ ΑΝΕΡΓΙΑΣ ΑΝΕΡΓΙΑ ΟΡΙΣΜΟΣ Η κατάσταση έλλειψης εργασίας, κατά την οποία υπάρχει δυσαρμονία μεταξύ προσφοράς και ζήτησης, προσφέρονται λίγες θέσεις εργασίας, ενώ υπάρχουν πάρα πολλοί ενδ9ιαφερόμενοι. Είναι έννοια

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. «Η Επιχειρηματικότητα στην Ελλάδα 2012-13: Ενδείξεις ανάκαμψης της μικρής επιχειρηματικότητας;»

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. «Η Επιχειρηματικότητα στην Ελλάδα 2012-13: Ενδείξεις ανάκαμψης της μικρής επιχειρηματικότητας;» ΙΔΡΥΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ FOUNDATION FOR ECONOMIC & INDUSTRIAL RESEARCH Τσάμη Καρατάσου 11, 117 42 Αθήνα, Tηλ.: 210 92 11 200-10, Fax: 210 92 33 977, www.iobe.gr 11 Tsami Karatassou, 117

Διαβάστε περισσότερα

Πρόσφατες οικονομικές εξελίξεις στη Βουλγαρία

Πρόσφατες οικονομικές εξελίξεις στη Βουλγαρία Πρόσφατες οικονομικές εξελίξεις στη Βουλγαρία Σύμφωνα με το πιο πρόσφατο ενημερωτικό δελτίο του αρμόδιου Υπουργείου Οικονομικών (web: http://www.minfin.bg/en/page/542) και τα ενημερωμένα στατιστικά στοιχεία

Διαβάστε περισσότερα

Η ελληνική οικονομία και η απασχόληση

Η ελληνική οικονομία και η απασχόληση ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΓΣΕΕ Η ελληνική οικονομία και η απασχόληση Ετήσια Έκθεση 2014 ΑΘΗΝΑ ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 2014 16 ΕΚΘΕΣΕΙΣ Περιεχόμενα Σύνοψη συμπερασμάτων... 21 Πρόλογος... 33 Εισαγωγή... 37 ΜΕΡΟΣ 1: Οι Κατευθύνσεις

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση αποτελεσμάτων Δείκτη Εμπιστοσύνης Συμβούλων Μάνατζμεντ - GMCCI για το β τρίμηνο του 2015. Με την υποστήριξη των εταιρειών μελών του ΣΕΣΜΑ

Παρουσίαση αποτελεσμάτων Δείκτη Εμπιστοσύνης Συμβούλων Μάνατζμεντ - GMCCI για το β τρίμηνο του 2015. Με την υποστήριξη των εταιρειών μελών του ΣΕΣΜΑ Παρουσίαση αποτελεσμάτων Δείκτη Εμπιστοσύνης Συμβούλων Μάνατζμεντ - GMCCI για το β τρίμηνο του 215 Με την υποστήριξη των εταιρειών μελών του ΣΕΣΜΑ Ιούλιος 215 6 η τριμηνιαία έρευνα στις επιχειρήσεις-μέλη

Διαβάστε περισσότερα

Δευτέρα 4 Φεβρουαρίου 2013. Συνέντευξη Τύπου. Για την παρουσίαση της μελέτης του κ. Ρερρέ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΕΨΕΩΝ

Δευτέρα 4 Φεβρουαρίου 2013. Συνέντευξη Τύπου. Για την παρουσίαση της μελέτης του κ. Ρερρέ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΕΨΕΩΝ Δευτέρα 4 Φεβρουαρίου 2013 Συνέντευξη Τύπου Για την παρουσίαση της μελέτης του κ. Ρερρέ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΕΨΕΩΝ Ο ελληνικός τουρισμός παραμένει διεθνώς ανταγωνιστικός και είναι σε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ 16 ΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ

ΠΕΡΙΛΗΨΗ 16 ΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ & ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΜΣ: ΔΙΕΘΝΩΝ & ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΔΙΕΘΝΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 12/11/2008 ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ: ΓΑΖΩΝΑΣ ΘΩΜΑΣ / ΜΟΥΤΖΟΥΡΗ ΕΛΕΝΗ Α.Μ: 1207Μ065

Διαβάστε περισσότερα

Έκθεση για την Οικονομία και την Απασχόληση

Έκθεση για την Οικονομία και την Απασχόληση Έκθε ση γι ατ ην Οι κονομί α καιτ ην Απασχόληση 2015 Ινστιτούτο Εργασίας Κύπρου ΠΕΟ Έκθεση για την Οικονομία και την Απασχόληση 2015 Λευκωσία Δεκέμβριος 2015 Σιμωνίδου 14, (ΕΤΚΑ/ΠΕΟ, 2 ος όροφος), 1045

Διαβάστε περισσότερα

Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΠΕΤΡΕΛΑΪΚΗΣ ΕΞΑΡΤΗΣΗΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΜΕΛΕΤΗ ΙΕΝΕ Μ07. Ιούλιος 2013. Συγγραφείς: Αργυρώ Ροϊνιώτη, Κωστής Σταμπολής

Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΠΕΤΡΕΛΑΪΚΗΣ ΕΞΑΡΤΗΣΗΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΜΕΛΕΤΗ ΙΕΝΕ Μ07. Ιούλιος 2013. Συγγραφείς: Αργυρώ Ροϊνιώτη, Κωστής Σταμπολής Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΠΕΤΡΕΛΑΪΚΗΣ ΕΞΑΡΤΗΣΗΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΜΕΛΕΤΗ ΙΕΝΕ Μ07 Ιούλιος 2013 Συγγραφείς: Αργυρώ Ροϊνιώτη, Κωστής Σταμπολής Σύνοψη Μελέτης Η Ελλάδα είναι μια χώρα ιδιαίτερα εξαρτημένη από το

Διαβάστε περισσότερα

Υπουργείο Οικονομικών Γενικό Λογιστήριο του Κράτους. Κρατικός Προϋπολογισμός 2014. Χρήστος Σταϊκούρας Αναπληρωτής Υπουργός Οικονομικών

Υπουργείο Οικονομικών Γενικό Λογιστήριο του Κράτους. Κρατικός Προϋπολογισμός 2014. Χρήστος Σταϊκούρας Αναπληρωτής Υπουργός Οικονομικών Υπουργείο Οικονομικών Γενικό Λογιστήριο του Κράτους Κρατικός Προϋπολογισμός 2014 Χρήστος Σταϊκούρας Αναπληρωτής Υπουργός Οικονομικών Αθήνα, 21 Νοεμβρίου 2013 Η ύφεση επιβραδύνεται Ετήσιος ρυθμός μεταβολής

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΕΡΓΙΑ ΚΑΙ ΕΜΒΑΘΥΝΣΗ ΤΗΣ ΚΡΙΣΗΣ (2008-2014)

ΑΝΕΡΓΙΑ ΚΑΙ ΕΜΒΑΘΥΝΣΗ ΤΗΣ ΚΡΙΣΗΣ (2008-2014) ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ Κ. Κούνεβα Ευρωβουλευτής ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Τομέας ΑΚΕΔ, Σπουδαστήριο Οικονομίας ΑΝΕΡΓΙΑ ΚΑΙ ΕΜΒΑΘΥΝΣΗ ΤΗΣ ΚΡΙΣΗΣ (2008-2014)

Διαβάστε περισσότερα

Final doc. ΕΑΣΕ CEO-Index Αποτελέσματα έρευνας 4-22 Δεκεμβρίου 2008. 1. Εισαγωγή

Final doc. ΕΑΣΕ CEO-Index Αποτελέσματα έρευνας 4-22 Δεκεμβρίου 2008. 1. Εισαγωγή 1. Εισαγωγή Η στενή παρακολούθηση και ανάλυση της οικονομικής συγκυρίας αποτελεί, σήμερα περισσότερο ίσως από ποτέ άλλοτε, αδήριτη ανάγκη. Τόσο οι φορείς άσκησης οικονομικής πολιτικής, οι κοινωνικοί εταίροι,

Διαβάστε περισσότερα

είναι η καµπύλη συνολικής ζήτησης εργασίας από τις επιχειρήσεις και η καµπύλη S

είναι η καµπύλη συνολικής ζήτησης εργασίας από τις επιχειρήσεις και η καµπύλη S 3 Ασκήσεις πολλαπλής επιλογής στην 5 η ενότητα: Αµοιβές των ΠΣ διανοµή εισοδήµατος βασικά µακροοικονοµικά µεγέθη θεωρία κατανάλωσης και επένδυσης ισορροπία εισοδήµατος. Ο πραγµατικός µισθός των εργαζοµένων

Διαβάστε περισσότερα

: Οικονομικές εξελίξεις στη Βουλγαρία Πορεία διμερών οικονομικών και εμπορικών σχέσεων, κατά το α 6μηνο 2008 (προσωρινά στοιχεία)

: Οικονομικές εξελίξεις στη Βουλγαρία Πορεία διμερών οικονομικών και εμπορικών σχέσεων, κατά το α 6μηνο 2008 (προσωρινά στοιχεία) ΠΡΕΣΒΕΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΣΤΗ ΣΟΦΙΑ ΓΡΑΦΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΕΜΠΟΡΙΚΩΝ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ EMBASSY OF GREECE IN SOFIA OFFICE FOR ECONOMIC & COMMERCIAL AFFAIRS Evlogi Georgiev 103, Sofia 1504, Bulgaria, tel.: (003592) 9447959,

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΡΟΒΟΛΕΣ ΕΜΠΕΙΡΟΓΝΩΜΟΝΩΝ ΤΗΣ ΕΚΤ ΓΙΑ ΤΗ ΖΩΝΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩ

ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΡΟΒΟΛΕΣ ΕΜΠΕΙΡΟΓΝΩΜΟΝΩΝ ΤΗΣ ΕΚΤ ΓΙΑ ΤΗ ΖΩΝΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩ Πλαίσιο ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΡΟΒΟΛΕΣ ΕΜΠΕΙΡΟΓΝΩΜΟΝΩΝ ΤΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΖΩΝΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩ Οι εμπειρογνώμονες της κατάρτισαν προβολές για τις μακροοικονομικές εξελίξεις στη ζώνη του ευρώ, με βάση τα στοιχεία που ήταν

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Αικατερίνη Γριμάνη Αρχές Οικονομικής ΙΙ

Δρ. Αικατερίνη Γριμάνη Αρχές Οικονομικής ΙΙ Δρ. Αικατερίνη Γριμάνη Αρχές Οικονομικής ΙΙ Μέτρηση οικονομικής επιτυχίας Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν (ΑΕΠ): μετρά συγχρόνως (α) το συνολικό εισόδημα που έχει αποκτηθεί από την παραγωγή του μέσα στην οικονομία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Κεφάλαιο 2o (συνέχεια) b) Υπολογισμός των βασικών Μακροοικονομικών μεγεθών Συνολικό εισόδημα και συνολική δαπάνη! Για μια οικονομία συνολικά, το εισόδημα πρέπει να είναι ίσο

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος της ευρωπαϊκής κεντρικής τράπεζας και οι επιπτώσεις στην χρηματοπιστωτική πολιτική της ευρωζώνης. Δήμητρα Παπακωνσταντίνου ΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ 6575

Ο ρόλος της ευρωπαϊκής κεντρικής τράπεζας και οι επιπτώσεις στην χρηματοπιστωτική πολιτική της ευρωζώνης. Δήμητρα Παπακωνσταντίνου ΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ 6575 Ο ρόλος της ευρωπαϊκής κεντρικής τράπεζας και οι επιπτώσεις στην χρηματοπιστωτική πολιτική της ευρωζώνης. Δήμητρα Παπακωνσταντίνου ΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ 6575 Ευρωπαϊκή κεντρική τράπεζα Η ΕΚΤ ιδρύθηκε το 1998 και

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΡΟΒΟΛΕΣ ΕΜΠΕΙΡΟΓΝΩΜΟΝΩΝ ΤΟΥ EΥΡΩΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΤΗ ΖΩΝΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩ

ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΡΟΒΟΛΕΣ ΕΜΠΕΙΡΟΓΝΩΜΟΝΩΝ ΤΟΥ EΥΡΩΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΤΗ ΖΩΝΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΡΟΒΟΛΕΣ ΕΜΠΕΙΡΟΓΝΩΜΟΝΩΝ ΤΟΥ EΥΡΩΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΤΗ ΖΩΝΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩ Οι εμπειρογνώμονες του Ευρωσυστήματος κατάρτισαν προβολές για τις μακροοικονομικές εξελίξεις στη ζώνη του ευρώ, με βάση

Διαβάστε περισσότερα

ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΓΣΕΕ - AΔΕΔΥ. Η ελληνική οικονομία και η απασχόληση

ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΓΣΕΕ - AΔΕΔΥ. Η ελληνική οικονομία και η απασχόληση ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΓΣΕΕ - AΔΕΔΥ Η ελληνική οικονομία και η απασχόληση Ετήσια Έκθεση 2006 ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΓΣΕΕ-ΑΔΕΔΥ Η ελληνική οικονομία και η απασχόληση Ετήσια Έκθεση 2006 ΑΘΗΝΑ ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 2006

Διαβάστε περισσότερα

ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΓΣΕΕ - AΔΕΔΥ. Η ελληνική οικονομία και η απασχόληση

ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΓΣΕΕ - AΔΕΔΥ. Η ελληνική οικονομία και η απασχόληση ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΓΣΕΕ - AΔΕΔΥ Η ελληνική οικονομία και η απασχόληση Ετήσια Έκθεση 2005 ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΓΣΕΕ-ΑΔΕΔΥ Η ελληνική οικονομία και η απασχόληση Ετήσια Έκθεση 2005 ΑΘΗΝΑ ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 2005

Διαβάστε περισσότερα

Νέο Πρόγραμμα Σταθερότητας και Ανάπτυξης. Ο οδικός χάρτης για την ανασυγκρότηση της Ελλάδας

Νέο Πρόγραμμα Σταθερότητας και Ανάπτυξης. Ο οδικός χάρτης για την ανασυγκρότηση της Ελλάδας Νέο Πρόγραμμα Σταθερότητας και Ανάπτυξης Ο οδικός χάρτης για την ανασυγκρότηση της Ελλάδας Περιεχόμενα Το πλαίσιο της πολιτικής μας Μακροοικονομικό περιβάλλον και προβλέψεις Μεσοπρόθεσμες δημοσιονομικές

Διαβάστε περισσότερα

3 Η γενική εικόνα του ελληνικού εμπορίου: Tα οικονομικά αποτελέσματα, η κεφαλαιουχική διάρθρωση και η χρηματοδότηση των εμπορικών ΑΕ και ΕΠΕ το 2012

3 Η γενική εικόνα του ελληνικού εμπορίου: Tα οικονομικά αποτελέσματα, η κεφαλαιουχική διάρθρωση και η χρηματοδότηση των εμπορικών ΑΕ και ΕΠΕ το 2012 3 Η γενική εικόνα του ελληνικού εμπορίου: Tα οικονομικά αποτελέσματα, η κεφαλαιουχική διάρθρωση και η χρηματοδότηση των εμπορικών ΑΕ και ΕΠΕ το 2012 3.1. Εισαγωγή Γενική εικόνα Στο Μέρος αυτό παρουσιάζεται

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΡΟΒΟΛΕΣ ΕΜΠΕΙΡΟΓΝΩΜΟΝΩΝ ΤΗΣ ΕΚΤ ΓΙΑ ΤΗ ΖΩΝΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩ

ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΡΟΒΟΛΕΣ ΕΜΠΕΙΡΟΓΝΩΜΟΝΩΝ ΤΗΣ ΕΚΤ ΓΙΑ ΤΗ ΖΩΝΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩ Πλαίσιο ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΡΟΒΟΛΕΣ ΕΜΠΕΙΡΟΓΝΩΜΟΝΩΝ ΤΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΖΩΝΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩ Οι εμπειρογνώμονες της κατάρτισαν προβολές για τις μακροοικονομικές εξελίξεις στη ζώνη του ευρώ με βάση τα στοιχεία που ήταν διαθέσιμα

Διαβάστε περισσότερα

Προτάσεις πολιτικής για τη διαχείριση προβληµατικών χαρτοφυλακίων δανείων

Προτάσεις πολιτικής για τη διαχείριση προβληµατικών χαρτοφυλακίων δανείων Προτάσεις πολιτικής για τη διαχείριση προβληµατικών χαρτοφυλακίων δανείων Κερασίνα Ραυτοπούλου Σύµβουλος Αντιπροέδρου της Κυβέρνησης στον Χρηµατοπιστωτικό Τοµέα 1 Εισαγωγή Στην Ελλάδα η οικονοµική κρίση

Διαβάστε περισσότερα

Η Αποταμίευση και ο Ρόλος της στην Ελληνική Οικονομία

Η Αποταμίευση και ο Ρόλος της στην Ελληνική Οικονομία Η Αποταμίευση και ο Ρόλος της στην Ελληνική Οικονομία 1. Η συζήτηση γύρω από την εθνική αποταμίευση είναι εξόχως σημαντική, διότι το συγκεκριμένο μέγεθος αποτελεί βασικό προσδιοριστικό παράγοντα στη μεγέθυνση

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΑΠΕΖΙΚΈΣ ΚΑΤΑΘΈΣΕΙΣ: Η ΟΜΑΛΟΠΟΊΗΣΗ ΤΩΝ ΣΥΝΘΗΚΏΝ ΡΕΥΣΤΌΤΗΤΑΣ ΑΠΟΤΕΛΕΊ

ΤΡΑΠΕΖΙΚΈΣ ΚΑΤΑΘΈΣΕΙΣ: Η ΟΜΑΛΟΠΟΊΗΣΗ ΤΩΝ ΣΥΝΘΗΚΏΝ ΡΕΥΣΤΌΤΗΤΑΣ ΑΠΟΤΕΛΕΊ ΕΘΝΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ Διεύθυνση Στρατηγικής και Οικονομικής Ανάλυσης ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΤΡΑΠΕΖΙΚΈΣ ΚΑΤΑΘΈΣΕΙΣ: Η ΟΜΑΛΟΠΟΊΗΣΗ ΤΩΝ ΣΥΝΘΗΚΏΝ ΡΕΥΣΤΌΤΗΤΑΣ ΑΠΟΤΕΛΕΊ ΑΝΑΓΚΑΊΑ ΣΥΝΘΉΚΗ ΓΙΑ ΜΙΑ ΔΙΑΤΗΡΉΣΙΜΗ ΑΝΆΚΑΜΨΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΉΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝOMIKA ΓΙΑ ΔΙΕΥΘΥΝΤΙΚΑ ΣΤΕΛΕΧΗ

ΟΙΚΟΝOMIKA ΓΙΑ ΔΙΕΥΘΥΝΤΙΚΑ ΣΤΕΛΕΧΗ Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών «Διοίκηση και Διαχείριση Οικονομικών Μονάδων & Οργανισμών (ΔΔΟΜΟ)» με κατεύθυνση τη "Στρατηγική Διοίκηση" Θεματική Ενότητα 2 ΟΙΚΟΝOMIKA ΓΙΑ ΔΙΕΥΘΥΝΤΙΚΑ ΣΤΕΛΕΧΗ Ακαδημαϊκό

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 5. Αποταμίευση και επένδυση σε μια ανοικτή οικονομία

Κεφάλαιο 5. Αποταμίευση και επένδυση σε μια ανοικτή οικονομία Κεφάλαιο 5 Αποταμίευση και επένδυση σε μια ανοικτή οικονομία Περίγραμμα κεφαλαίου Ισοζύγιο Πληρωμών Ισορροπία της αγοράς αγαθών σε μια ανοικτή οικονομία Αποταμίευση και επένδυση σε μια μικρή ανοικτή οικονομία

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση δυνητικών συνεπειών capital controls στην τοπική οικονομία

Αξιολόγηση δυνητικών συνεπειών capital controls στην τοπική οικονομία Αξιολόγηση δυνητικών συνεπειών capital controls στην τοπική οικονομία Η ενίσχυση του κλίματος αβεβαιότητας σε σχέση με τις προοπτικές της ελληνικής οικονομίας και η επιβολή περιορισμών στην κίνηση κεφαλαίων

Διαβάστε περισσότερα

και Πολιτική Απασχόλησης

και Πολιτική Απασχόλησης Αγορά Εργασίας και Πολιτική Απασχόλησης Μαρίνα Ρήγου Παπαμηνά Παρατηρητήριο Αγοράς Εργασίας, Τμήμα Εργασίας, ΥΕΠΚΑ Οργανόγραμμα Τμήματος Τμήμα Εργασίας Υπηρεσία Αλλοδαπών Συντονισμός ΔΥΑ, Μηχανογραφική

Διαβάστε περισσότερα

2 Χρόνια Διακυβέρνηση ΠΑΣΟΚ Τα επιτεύγματα της πολιτικής του. Χρήστος Σταϊκούρας Βουλευτής Φθιώτιδας Ν.Δ. Αν. Υπεύθυνος Τομέα Οικονομίας

2 Χρόνια Διακυβέρνηση ΠΑΣΟΚ Τα επιτεύγματα της πολιτικής του. Χρήστος Σταϊκούρας Βουλευτής Φθιώτιδας Ν.Δ. Αν. Υπεύθυνος Τομέα Οικονομίας 2 Χρόνια Διακυβέρνηση ΠΑΣΟΚ Τα επιτεύγματα της πολιτικής του Χρήστος Σταϊκούρας Βουλευτής Φθιώτιδας Ν.Δ. Αν. Υπεύθυνος Τομέα Οικονομίας Βασικά Μεγέθη της Οικονομίας Η ύφεση βάθυνε Η χώρα έχει εισέλθει

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομική Πολιτική Ι: Σταθερές Συναλλαγματικές Ισοτιμίες χωρίς Κίνηση Κεφαλαίου

Οικονομική Πολιτική Ι: Σταθερές Συναλλαγματικές Ισοτιμίες χωρίς Κίνηση Κεφαλαίου Κεφάλαιο 6 Οικονομική Πολιτική Ι: Σταθερές Συναλλαγματικές Ισοτιμίες χωρίς Κίνηση Κεφαλαίου 6.1 Σύνοψη Στο έκτο κεφάλαιο του συγγράμματος ξεκινάει η ανάλυση της μακροοικονομικής πολιτικής. Περιγράφονται

Διαβάστε περισσότερα

Αποτελέσματα Α Τριμήνου 2012

Αποτελέσματα Α Τριμήνου 2012 Αποτελέσματα Α Τριμήνου 2012 Ανακεφαλαιοποίηση 4δισ. από το Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας με το Δείκτη Συνολικής Κεφαλαιακής Επάρκειας να διαμορφώνεται στο 9,0% και αντίστοιχη βελτίωση της ρευστότητας

Διαβάστε περισσότερα