44 ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΤΑ ΊΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "44 ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΤΑ ΊΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ"

Transcript

1 44 ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΤΑ ΊΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ Περιοχική Χημειοθεραπεία ΦΩΤΗΣ ΚΑΝΑΚΟΥΔΗΣ Η περιοχική χημειοθεραπεία γίνεται με το σκεπτικό βελτίωσης της δράσης του φαρμάκου. καθώς η χορήγησή του γίνεται κοντά στη μάζα του όγκου. Η πιο διαδεδομένη είναι η ενδαρτηριακή περιοχική χημειοθεραπεία, για την οποία βασική προϋπόθεση είναι η πλήρης ή σχεδόν πλήρης απομόνωση της περιοχής που βρίσκεται ο όγκος και με την οποία επιτυγχάνεται: α-συνεχής για αρκετό χρονικό διάστημα έκθεση του καρκινικού κυττάρου στο φάρμακο β-υψηλή πυκνότητα φαρμάκου στην περιοχή του όγκου. γ-αντίστοιχη μείωση τη; ποσότητας και πυκνότητας του φαρμάκου στη γενική κυκλοφορία και επομένως μείωση των ανεπιθύμητων ενεργειών από την τοξικότητά του. Η ενδαρτηριακή περιοχική χημειοθεραπεία δεν είναι τόσο απλή όσο η γενική χημειοθεραπεία. Η εφαρμογή της απαιτεί εξειδικευμένη ομάδα γιατρών, χειρουργική ε πέμβαση και ειδικά μηχανήματα και συ σκευές. Εξάλλου, όπως όλες οι ιατρικές παρεμβάσεις έχει και τις επιπλοκές της, που διακρίνονται σε τεχνικές (από την επέμβαση και το εμφυτεύσιμο υλικό) και σε θεραπευτικές (από τοξική επίδραση του φαρμάκου τοπικά ή γενικά)1. Οι πλέον διαδεδομμένες μορφές της ενδαρτηριακής περιοχικής χημειοθεραπείας είναι η απομόνωση -άρδευση (isolationperfusion), που εφαρμόζεται κυρίως στα άκρα, και η έγχυση (infusion) κυρίως στην ηπατική αρτηρία μετά από χειρουργική εμφύτευση ειδικής συσκευής. Α. ΑΠΟΜΟΝΩΣΗ-ΑΡΔΕΥΣΗ (ISOLATION-PERFUSION) Η τεχνική αυτή εφαρμόζεται κυρίως για μελανώματα ή σα ρκώματα σε περιοχές ή όργανα που μπορούν να απομονωθούν πλήρως. Για πρώτη φορά αναφέρθηκε από τους Greech et al ( 1958) 2 και αργότερα βελτιώθηκε με την προσθήκη και σύγχρονης υπερθερμίας3.4 Είναι σύνθετη μέθοδος, απαιτεί χειρουργική επέμβαση με αναισθησία και απασχολεί 4 ομάδες ειδικών (αναισθησιολόγοι, χειρουργοί, ακτινοφυσικός για ισοτοπικά έλεγχο, χειριστής του μηχανήματος εξωσωματικής κυκλοφορίας). Η όλη διαδικασία χονδρικά περιλαμβάνει: α) αποκάλυψη, παρασκευή και στη συνέχεια περιβρογχισμό των αγγείων (έξω λαγόνιος αρτηρία & φλέβα για τα κάτω άκρα, μασχαλιαία αρτη ρία και φλέβα για τα άνω ά- κρα), β) περιοχική άρδευση του άκρου με τη βοήθεια συσκευής εξωσωματικής κυκλοφορίας γ) έλεγχο για τυχόν διαφυγή προς τη συστηματική κυκλοφορία δ) έκπλυση του κυτταροστατικού και αποκατάσταση της φυσιολογικής αιμάτωσης του άκρου. Η τεχνική που ακολουθείται στο Αντικαρκινικό Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης «ΘΕΑΓΕΝΕΙΟ» περιγράφεται λεπτομερώς από τους Μπλάτζα και συν5 και μεταξύ άλλων περιλαμβάνει συ στηματικό ηπαρινισμό των ασθενών με 1,5mg/kg και αντιμικροβιακή χημειοπροφύλαξη λίγο πριν αρχίσει ο περιβρογχισμός των αγγείων. Ωστόσο άλλοι συγγραφείς προτείνουν μεγαλύτερες δόσεις ηπαρίνης6 ή και καθόλου ηπαρίνη στη συ στηματική κυκλοφορία παρά μόνο στο μηχάνημα της εξωσωματικής Ό Το μηχάνημα εξωσωματικής κυκλοφοριας και οι σωλήνες πληρούνται με μίγμα Ringers's Lactate και ml αίματος (ο αιματοκρίτης του μίγματος αυτο;j συ νήθως είναι 9-10%). Αφού γίνει η σύνδεση με τα απομονωθέντα αγγεία αρχίζει η λειτουργία του μηχανήματος εξωσωματικής, το οποίο αφού στεγνώσει και θερμάνει το μίγμα το στέλνει προς την αρτηρία, ενώ συγχρόνως παραλαμβάνει από τη φλέβα. Για μερικά λεπτά παρακολουοείται η ομαλή ροή άρδευσης (συνήθως mllmin για κάτω ά κρο και ml/min για άνω άκρο ή σύμφωνα με άλλους συγγραφείς mllmin για κάτω άκρο και 150 ml/min για άνω άκρο 7 ) και ελέγχεται το επίπεδο των υ γρών στον οξυγονωτή. Αν το επίπεδο αυτό παραμένει σταθερό και υπάρχει καλή φλεβική επιστροφή. ακολουθεί ο έλεγχος διαφυγής. Ο έλεγχος αυτός γίνεται με καταμέτρη ση ραδιοσεσημασμένη ς λευκωμ α τίνης με Ι 1 11 που εγχέεται σε διαφορετική συγκέντ ρωση στη συστηματική κυκλοφορία και στο κύκλωμα αρδευόμενου άκρου-μηχανήματος εξωσωματικής. Πριν την έναρξη της επέμβασης έχει τοποθετηθεί φωτοπολλαπλασιαστής με ανιχνευτή στο ύψος της καρδιάς, ο οποίος μετρά και καταγράφει τις κρούσεις της ραδιοσεσημασμένης λευκωματίνης που στο απομονωμένο άκρο είναι 20 φορές περισσότερη από αυτήν της συ στηματικής κυκλοφορίας. Έτσι αν υπάρξει διαφυγή από το απομονωμένο άκρο προς τη συστηματική κυκλοφορία, ο aνιχνευτής φωτοπολλαπλασιαστής θα καταγράψει αμέσως αυξημένο αριθμό κρούσεων και θα γίνει αντιληπτό από αυτόν που παρακολουθεί τη συσκευή. Αν δεν υπάρχει διαφυγή για μερικά λεπτά, ακολουθεί η έγχυση των κυτταροστατικών φαρμάκων στο κλειστό σύστημα άρδευσης του άκρου. Δεν επιτρέπεται διαφυγή μεγα-

2 ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ Η\ΙΑΙΙΚΗΣ ΙΑΙΡΙΚΗΣ 45 λύτερη από 10 ο 1 ή από 15-20",/ ανάλογα με το είδος των φαρμάκων που χορηγούνται. Η άρδευση του άκρου με κυτταροστατικά διαρκεί I ώρα. Το φάρμακο που χρη σιμοποιείται ευρύτατα είναι η μελφαλάνη (alkeran) μόνο του ή σε συνδυασμό με άλλα κυτταροστατικά (ακτινομυκίνη-d, σισπλατίνη. ντακαρμπαρίνη-dπc, αδριαμυκίνη)89. Στο «ΘΕΑΓΕΝΕΙΟ» Αντικαρκινικό Νοσοκομείο χρησιμοποιείται κατά βάση η μελφαλάνη στα μελανώματα και προστίθεται DΠC 30 min μετά την έναρξη της άρδευσης. Στα σαρκώματα προστίθεται αδριαμυκίνη στα τελευταία 10 min της άρδευσηξ Οι δόσεις των φαρμάκων αυτών μέσα στο μίγμα άρδευσης είναι πολύ μεγάλες. θανατηφόρες αν διαφύγουν στη συστηματική κυκλοφορία9. Η απομόνωση -άρδευση του άκρου με υψηλές δόσεις κυτταροστατικών γίνεται χωρίς ή με υπερθερμία στους C, κατάστασης που αυξάνει τη δράση των φαρμάκων αυτών και αναλύεται εκτενέστερα σε επόμενο κεφάλαιο. Μετά από την άρδευση με κυτταροστατικά ακολουθεί η περίοδος έκπλυσης του άκρου. που γί\ ετυι με Ringer's Lactate, μέχρις ότου το εξερχόμενο από τις φλέβες υγρό γίνει ροδόχρουν έως άχρουν. Στα τελευταία 300 ml που θα μείνουν στο άκρο προστίθενται 50 mg (5000 IU) η παρίνης5. Στο τέλος της επέμβασης γίνεται εξουδετέρωση της ηπαρίνης με θειϊκή πρωταμίνη. Η εξουδετέρωση γίνεται αναλογικά, λαμβανομένων υπόψη της συνολικής ποσότητας ηπαρίνη ς που χορηγήθηκε και του χρόνου που έχει παρέλθει, δεδομένου ότι I mg ( 100 IU) ενδοφλέβια χορηγούμενης ηπαρίνης έχει περίοδο ημ<ωής περίπου I ώρα10 Έτσι χορηγείται I mg θειϊκής πρωταμίνης για κάθε 2 mg ηπαρίνης που χορηγήθηκε πριν από 1-2 ώ ρες και I mg θειϊκής πρωταμίνης για κάθε 3 mg ηπαρίνη ς που χορηγήθηκαν πριν από 2-3 cδρες. Μετά τις 3 ώρες από τη χορήγηση ηπαρίνης δεν χρειάζεται αναστροφή της, εκτός αν υπάρχουν στοιχεία για το αντίθετο. Μετά την επαναγγείωση του άκρου μετρώντας τον αιματοκρίτη του διαλύματος έκπλυσης και γνωστού όντος του όγκου του και του προεγχειρητικοί1 αιματοκρ\τη μπορούμε να υπολογίσουμε τις απώλειες αίματος σύμφωνα με την εξίσωση : απώλειες αίματος = Hct διαλ tκπi.uση; *όγκος διαλύματος έκπλυση; προεγχειρητικό; Hct Ο υπολόγισμός θα είναι πιο ακριβής αν ο προεγχειρητικός αιματοκρίτης αντικατασταθεί με έναν αιματοκρίτη αμέσως μετά την εισαγωγή στην αναισθησία, όπου πιθανόν Uα έχει συμβεί κάποιος βαθμός αιμοαραίωσης από την ενδοφλέβια χορήγηση υγρών7 Η γενική αναισθησία είναι το είδος αναισθη σίας που προτιμάται. Η περιοχική (ραχιαία. επισκληρίδια) αναισθησία αποφεύγεται α) κυρίως για τον κίνδυνο δημιουργίας αιματcόματος στο ραχιαίο σωλήνα εξαιτίας των υψηλών δόσεων ηπαρίνης διεγχειρητικά και β) γιατί συνοδεύεται από αρκετού βαθμού συμπαθητικό αποκλεισμό. πράγμα που δύσκολα μεταβάλλεται, αν και όταν χρειασθεί για τον έλεγχο τυχόν διαφυγής. Το monitoring αύτών των επεμβάσεων εκτός από τα βασικά για μεγάλες επεμβάσεις πρέπει να περιλαμβάνει και δύο καθετηριασμούς αρτηρίας: ένα στη συ στηματική κυκλοφορία και ένα στο απομονωμένο άκρο (συνήθως στη μηριαία ή βραχιόνιο αρτηρία περιφερικά του σημείου καθετηριασμού για την άρδευση). Καθετήρας πνευμονικής αρτηρίας χρειάζεται να μπει μόνο σε ασθενείς με καρδιαγγειακές νόσους, που δύσκολα θα άντεχαν πιθανές μεγάλες αιμοδυναμικές μεταβολές από οξείες μετακινήσεις υγρών. Επίσης πρέπει να γίνονται μετρή σεις θερμοκρασίας στο απομονωμένο άκρο, στο μηχάνημα εξωσωματικής και στο υπόλοιπο σώμα, για να ελέγχονται οι διαφορές κατά τη διάρκεια της άρδευσης 11 Το κυριότερο πρόβλημα κατά τη διάρκεια της απομόνωσης-άρδευσης είναι η διαφυγτj. η οποία μπορεί να συμβεί είτε από τη συστηματική κυκλοφορία προς το α πομονωμένο άκρο, είτε αντίθετα. Η προς το απομονωμένο άκρο διαφυγτj είναι μικρότερης σημασίας και δεν προκαλεί ιδιαίτερες ανησυχίες, όταν είναι μικρή (μέχρι 500 ml σε όλη τη διάρκεια της ε πέμβασης). Η μπαλιίτερη διαφυγή χρειάζεται αποκατάσταση με χορήγηση ανάλογης ποσότητας αίματος στη συστηματική κυκλοφορία. Η μεγάλου βαθμοίj διαφυγή μπορεί να προληφθεί ή και να διορθωθεί α) τοποθετct)ντας καλύτερα το Tourniquct και τους καοετή ρες των αγγείων β) μεταβάλλοντας τις αγγειακές αντιστάσεις σε μια από τις δι!ο κυκλοφορίες (συστηματική ή απομονωμένου ά κρου) Ί) μεταβάλλοντας τη ροή από την αντλία του μηχανήματος εξωσωματικής. Ας σημειωθεί ότι η μεταβολή της ροή; πολλές Φορές δεν αποδίδει. διότι περιορίζεται από το μέγεθος των καοετηριασθέντων αγγείων και κυρίως από το μέγεθος των καθετήρων (α ντιστάσεις). Ακόμη και με πρόκληση αγγειοδιαστολής το αποτέλεσμα δεν αλλάζει διότι το μέγεθος των καοετήρων παραμένει αμετάβλητο. Η διαφυγή από το απομονωμένο άκρο προς τη συστηματική κυκλοφορία Οεωρείται επικίνδυνη. κυρίως από την αιφνίδια είσοδο στη συστηματική κυκλοφορία μεγάλης ποσότητας κυτταροστατικών (τοξικές δόσεις), αλλά και της υψηλής Οερμοκρασίας με την οποία αρδεύεται πιθανώς το απομονωμένο άκρο. Η πιθανότητα τέτοιου είδους διαφυγής ελαχιστοποιείται διατηρώντας τη διαστολική συστηματική αρτηριακή πίεση μεγαλίηερη από τη μέση πίεση διήθησης του απομονωμένου άκρου, που μπορεί να υπολογισοεί αν παίρνουμε πιέσεις από τον κα Οετήρα αρτηρίας στο αρδευl'jμενο άκρο. Η διατήρηση υ ψη λότερης διαστολικτjς αρτηριακτjς πίεσης επιτυγχάνεται είτε με ταχεία χορτjγ ηση κrlυσταλλοειδών την ώρα της άρδευσης. είτε με χιψτjγηση αγγειοσυσπαστικών φαρμάκων (εφεδflί\ η. μεφεντc:ρμίνη) στη συστηματική κυκλοφοr1ία. Εξάλλοι' μποf10ι Ίμε να επέμβουμε στο απομονωμένο άκρο ΠflΟΚαlυi)\'τας διυστολτί του αγγειακού του δικτιίοt. ΑυηΊ επιτυγχάνεται με τη χορήγηση από το μηχάνημα εξωσωματικτjς αποκλειση: ς των α-αδρενεργικcδν υποδοχέων (Φαιντολαμίνη) τί άλλα αγγειοδιασταλτικά που δρουν απευοείας στα αγγεία (vιτροπρωσσικό)1 ι. Η συ νεχιj ς παρακολούοηση του Οαλάμου υγρct)v του μηχανήματος εξωσωματικιjς είναι μεγάλης σημασίας γιυ την ανίχνευση και τον καοορισμό τυχόν διαφυγ1jς. ΘεωfΊη τικά όμως υπάρχει η πιοανιlτητα ύπαρξης μιας εξισορροπούμενης διαφυγής αμφίδρομα, παρόλο που η στάθμη των υγρών στον αποθηκευτικό Οάλαμο παραμένει σταοερτj. Αυτιl κάνει κατανοητή την ανάγκη ύπαρξης και άλλης οδοίj ελέγχου. αυτής με τη ραδιοσεσημασμένη λευκωματίνη. που παρέχει σιγουριά και ασφάλεια.

3 46 Β. ΕΓΧΥΣΗ (INFUSION) Όταν υπάρχουν περιορισμένοι πρωτοπαθείς ή κυρίως μεταστατικοί όγκοι στο ήπαρ, η συστηματική χημειοθεραπεία μπορεί να αντικατασταθεί από περιοχική χημειοθεραπεία με την έννοια της συνεχούς έγχυσης κυτταροστατικού φαρμάκου στην ηπατική αρτηρία12 13 Η τεχνική εφαρμόζεται με το σκεπτικό της απευθείας έγχυσης κυτταροστατικού σε μια περιοχή που περιέχει έναν όγκο διά μέσου της αρτηρίας που αιματώνει αυτήν την περιοχή. Η αιμάτωση του ήπατος γίνεται κυρίως (80-90 /0) με την πυλαία φλέβα, ενώ οι όγκοι του ήπατος (πρωτοπαθείς ή μεταστατικοί) έχουν την ιδιαιτερότητα να αιματώνονται αποκλειστικά από κλάδους της ηπατικής αρτηρίας Έτσι η έγχυση στην ηπατική αρτηρία κυτταροστατικού, συνήθως 5-Φθοριδεοξυουριδίνης (FUDR), έχει σαν αποτέλεσμα 5-20 φορές μεγαλύτερη συγκέντρωση του φαρμάκου στην περιοχή του όγκ'ου από ότι στο πέριξ υγιές ηπατικό παρέγχυμα16, και φορές μεγαλύτερη ισχύ από αυτήν που επιτυγχάνεται με ενδοφλέβια χορήγηση στη συστηματική κυκλοφορία5 Η μέθοδος πρωτοεφαρμόσθηκε το 1952, αλλά ατόνισε μέχρι το 1970 περίπου. Στη δεκαετία του 1970, αλλά κυρίως στη δεκαετία του 1980 η μέθοδος ξαναεμφανίζεται και εξαπλώνεται κυρίως με την εφαρμογή των εμφυτεύσιμων αντλιών5 17. Οι εμφυτεύσιμες αντλίες περιόρισαν σημαντικά τις επιπλοκές από τα συστήματα ενδαρτηριακού καθετηριασμού, διαδερμικά ή με λαπαροτομία, αν και ε ξακολουθούν να υπάρχουν τεχνικές και θεραπευτικές επιπλοκέςι.ι8 Το πλεονέκτημα του εμφυτεύσιμου υλικού εί- ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΠΑΣ ΚΑΙ ΕΝΤΑ ΙΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ναι ότι ο ασθενής καθίσταται περιπατητικός, ι;νώ η έγχυση γίνεται συνεχώς σε 24ωρη βάση για εβδομάδες ή μήνες5 Η μέθοδος, η τεχνική της οποίας περιγράφεται λεπτομερώς από τους Μπλάτζα και συν5 έχει καλά αποτελέσματα (29-88%) κυρίως σε μεταστατικούς από το παχύ έντερο όγκους ήπατος , σε συνδυασμό βέβαια με ριζική εκτομή της πρωτοπαθούς εστίας. Η αναισθησία σε τέτοιου είδους επεμβάσεις έχει τις ιδιαιτερότητες της αναισθησίας των ασθενών με δυσλειτουργία του ηπατικού παρεγχίψατος, που ι;ίναι τόσο εμφανέστερες όσο μεγαλύτερο μέρος του ήπατος καταλαμβάνεται από μεταστάσεις. Οι ιδιαιτερότητες αυτές (επίπτωση στη φαρμακοκινητική, μεταβολική οξέωση, κλπ) αναφέρονται αναλυτικότερα σε άλλα κεφάλαια του τεύχους αυτού. Ιδιαίτερη μνεία στις επεμβάσεις αυτέ; πρέπει να γίνει για τη χρήση χρωστικών ουσιών διεγχειρητικά με σκοπό τον έλεγχο της επιτυχούς τοποθέτησης του καθετήρα στην ηπατική αρτηρία. Στο «ΘΕΑΓΕΝΕΙΟ» Αντικαρκινικό Νοσοκομείο για το σκοπό αυτό χρησιμοποιήθηκε παλιότερα το κυανούν του μεθυλι;νίου και τα τελευταία χρόνια η Φλουοροσκεiνη. Το πρόβλημα που προκύπτει από τη χρήση τέτοιων χρωστικcον είναι ότι μετά την αρχική χρώση του ήπατος, ακολουθεί χρcοση και του υπολοίπου σώματος, με αποτέλεσμα να προκι'jπτουν λανθασμένες εκτιμήσεις και γενικόπρα δυσκολίες στον έ λεγχο της οξυγόνωσης των ασθενcον τόσο κλινικά όσο και με το σφυγμικό οξυγονόμετρο. Η λύση στο πρόβλημα είναι η κατά διαστήματα λήψη aρτηριακού αίματος για α νάλυση αερίων αίματος. Τα ανωτέρω προβλήματα έχουν ελαττωθεί σημαντικά με τη χρήση Φλουοροσκεiνης αντί του κυανού του μεθυλενίου. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 1. Μπλάτζας Γ: Περιοχική χημειοθεραπεία, τεχνικές και θεραπευτικές επιπλοκές. Ελληνική Ιατρική 1988, 54: Greech Ο, Krementz ΕΤ, Ryan RF, Winblad JN: Chemotherapy of cancer: regional perfusion utilising an extracorporea\ circuit. Ann Surg 1958, 148: Dickson JA: Hyperthermia in the treatment of cancer. Lancet 1979, 1: Stehlin JS, Gioνanella BC, Ipo1yi PD, Muenz LR, Anderson ΒΑ: Resu1ts of hyperthermic perfusion for melanoma of the extremities. Surgery Gynaeco1o gy and Obstetrics 1975, 140: Μπλάτζας Γ, Μπούτης Λ, Χατζηγεωργίου Ν, Τσουλ Φάς Α: Περιοχική χημειοθεραπεία του καρκίνου. Σεμινάρια Ογκολογίας ΙΙΙ. Εκδότι;ς: Δάικος Γ., Λισσαίος Β., Παπαβασιλείου Κ., 1989, σελ Stehlin JS, Giovanella BC, Ipo1yi PD, Anderson RF: Eleven years experience with hyperthermic perfusion for melanoma of the extremities. Wor1d J Surg 197 9, 3: Goldberg ΜΕ, Rosenb1um ΗΜ, Seltzer JL, Rosato FE: Iso1ated regionna1 perfusion: anaesthetic technique, mo nitoring and b1ood rep1acement. Canadian A naesthetic Society Journa1 1984, 31: Μπλάτζας Γ, Χατζηγεωργίου Ν, Οικονόμου Σ: Η περιοχική ενδαρτηριακή πολυχημειοθεραπεία με απομόνωση και άρδευση σε υπερθερμία στη θεραπευτική αντιμετώπιση των σαρκωμάτων των μαλακών μορίων των άκρων. Δημητρίου Λαζαρίδη Τιμητικός Τόμος, 1989 σελ Μπλάτζας Γ, Χατζηγεωργίου Ν, Οικονόμου Σ. Ντελόπουλος Α: Η θεραπευτική τακτική στο κακόηθες μι;λάνωμα χειρός και ποδός (acral melanom<ι ). ΠΡΑ ΚτΙΚΆ 3ου Βορειοελλαδικού Ιατρικού Συν ;δ ρίου 1988, Β: O'Reilly RA: Anticoagu1ant. antithrombotic. and thro mbolytic drugs. In Goodman and Gilm<ιn's eds: The Pharmaco1ogica\ Basis of Therapeutics. 6th eciition, Macmillan Publishing Co, Inc, 1980, p Cruchley ΡΜ, Kaplan JA, Waller JL, Young MR: A nesthesia fol' isolated limb perfusion. Anesthesiology 1982, 57: Gorgan Β, \V:1ync AL: Infusion chemotheγapy in hcpatoma and metastatic liver tumor. ΑΜ J Surg 1967, 113: Labell JJ, Lucas RJ, Eisenstein Β, Reed ML. Vaitkevicius VΚ, \\'ilso n GS: Hepatic artery cathetcrisation for chemotherapy. Arch Surg : Breedis C, Young G: The blood supply of neoplasm in the liver. Am J. Pathol 1954, 30: Healy JE : Vascular patterns in human metastatic liver tumors. Surg Gynecol Obstet 1965, 120: Reed ML, Vaitkevicius VK, Al-Saraf Μ. et al : The..

4 ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΤΑ ΠΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ 47 practicality of chronic hepatic artery infusion therapy of primary an d metastatic hepatic malignancies: Tenyear results of 124 patients in a prospectiνe protocol. Cancer 1981, 47: Backshear PJ, Dorman FD, Blackshear PL, Buchwald Η: The design and initial testing of a implantable infusion pump. Surg Gynecol Obstet 1972, 134: Hohn DC, Rayner ΑΑ, Economou JS, et al: Toxicities an d co mplications of implanted pump hepatic arteri al an d intraνenous floxuridine infusion. Cancer 1986, 57: Μπλάτζας Γ.: Η χειρουργική αντιμετώπιση του μεταστατικού καρκίνου του ήπατος από το παχύ έντερο. Ελλην. Ιατρ. 1984, 51: Shepard KV, Leνin Β, Karl RC, et al: Therapy for metastatic colorectal can cer wi th hepaticartery infusion chemo therapy using a subcutaneo us implanted pump. J Clin Oncol 1985, 3: Niederhuber J, Ensmin ger W, Gyνes J. et al: Regional hepatic chemotherapy for colorectal can cer metastatic to the liνer. Cancer 1984, 53:

5 48 ΘΕΜΑΤΑ Α:\ΑΙΣΘΗΣΙG.\ΟΓΙ \:: f\ \I Ε\ Τ-\ Tli\.H::, -\ ΊΡ!f..Η:: Υπερθερμία ΦΩΤΗΣ ΚΑΝΆΚΟΥ ΔΗΣ Η έκθεση σε υψηλή θερμοκρασία (42-45 C) για min καταστρέφει βακτηρίδια και κύτταρα θηλαστικών. Η παρατήρηση αυτή ήταν γνωστή από πολι'j παλιά, αλλά «ανακαλύφοηκε» ξανά τον 19ο αιώνα. όταν περιστασιακά παρουσιάσθηκε υποστροφή όγκων σε ασθενείς που υπέφεραν από πυρετό εξαιτίας συ νυπάρχουσα; λοίμωξης1 Το Οέμα εφαρμογτ1ς υπεροερμίας. μόνης ή σε συ νδυασμό με ακτινοοεραπεία, ανακιvήοηκε στη δεκαετία του Ο μηχανισμός της ευεργετικής δράσης της μεθόδου είναι χονδρικά η αδρανοποίηση των νεοπλασματικών κυττάρων με σύγχρονη αύξηση της δράσης διαφόρων κυτταροστατικών φαρμάκων (αδριαμυκίνη, μπλεομυκίνη, σισπλατίνη, νιτροζουρίες)1. Σε θερμοκρασίες όμως μικρότερες των 42,5 ο C ο ρυθμός καταστροφής των καρκινικών κυττάρων ελαττώνεται, όταν ο χρόνος έκθεσης στην υπερθερμία υπερβαίνει τα 200 min περίπου3 Η ανάπτυξη αυτής της Οερμοαντοχής ίσως έχει σχέση με τη σύνθεση ορισμένων ειδικών πρωτεϊνών, που ονομάσθηκαν HSP (heat-sho ck Proteins) και εμποδίζουν μάλλον την αποικοδόμηση των άλλων πρωτεϊνών του κυττάρου5 Η ευαισοησία των νεοπλασματικών κυττάρων στην υπερθερμία, πιθανόν λόγω μεταβολής σύνθεσης της κυτταρικής μεμβράνης, αυξάνει και από άλλους παράγοντες όπως η αλκοόλη, τα αναισοητικά Φάρμακα. η υποξία, η οξέωση, κλπ1. Η γνώση αυτή έχει σπουδαία κλινική σημασία, διότι η σύγχρονη εκμετάλλευση τέτοιων παραγι'jντων μπορεί να ελαττώσει τη μέγιστη Οερμοκρασία που απαιτείται για κάποιο συγκεκριμένο αποτέλεσμα. Η φλεβική στάση και καταστροφή της δομής της μικροκυκλοφορίας στην περιοχή του όγκου από την υπεροερμία είναι διαφορετική για διάφορα είδη όγκων6, αλλά είναι μόνιμη σε αντίοεση με τους φυσιολογικούς ιστούς, 6που οι βλάβες είναι παροδικές και αναστρέψιμες7. Αυτό πιοανώς οφείλεται στο χαμηλι'jτερο ph και τη χαμηλή p0 2, που συμβαίνει τοπικά στην περιοχή του 6γκου. Επίσης έχει βρεθεί ότι σε χαμηλό ph κατά την υπερθερμία η έγχυση γλυκι'jζης αυξάνει την κυτταροτοξικότητα και ελαττώνει τη θερμοαντοχν. Η ολική υπερθερμία δεν πρέπει να υπερβαίνει τους 4γ C, διότι αυξάνει πολύ η συχνότητα εμφciνισης επιπλοκών9. Η συστηματική υπερθερμία του σώματος επιτυγχάνεται με διάφορες μεθι'jδους, που έχουν σα ν στόχους την προσφορά θερμι'jτητας προς το σώμα και τον περιορισμό απώλειας θερμότητας από αυτ6. Οι διάφορες τεχνικές που εφαρμόζονται είναι είτε αναίμακτες (λουτρ() ύδατος, στρώμα, θερμοοάλαμος, υπέρηχοι, ηλεκτρομαγνητική α- κτινοβολία). είτε αιματηρές (θέρμανση :οι αιμα:ο: με μηχάνημα εξωσωματικής) '. Η ω: ερ θέρμ υ \ση :'ιη:: αι σταδιακά και συ νήθως απαιτούνται 1-2 C;) ρε : ;' ιυ \'U εr.ιτευχθεί Οερμοκρασία 41 C τουλάχιστον. Στψ ::fχ ):η C;)ρα η θερμοκρασία δεν είναι ομοιόμορφη σε όi.l' :L σc )μυ. Η θερμοκρασία του οισοφάγου είναι κατcj 1-2C' ι υηi.l Τεf η απ6 τη θερμοκρασία του ορθοιί. αί.λά στ η σι η:;ι:εια στη φάση σταθεροποίησης πορει' ο νται μυ ί Η εφαρμογή υπερθερμία; π ροκυ.ί.ει stγ<.:>' σ:σ\ Οf>'(ανισμ6 με μεγάλες μεταβολές στο ισο ι ' ιω ι :ρc;)\' και ηλεκτρολυτών και επίδραση στο κυκλοφοριr.:lί. τσι : η:φρούς και τα άλλα συ στήματα. Η πιο εμφα\ τi: υπάντηση του οργανισμού είναι η έκκριση ιδρciηυ. τιοι φθάνει μέzρι και mllmin για κάθε 1 c αύξηση; τη: θεfψοκρασίας1. Δεδομένου ότι χρειάζονται περίποt 2 ωρε: '(ια να αυξηθεί η θερμοκρασία κατά 4 C (από 3:3=c στοι ; 42 C) και άλλες 2 ώρες διατήρηση; στου; 42:C. ιιωλογζεται ότι οι απώλειες σ' αυτό το διάστημα εί\ αι π:::ρισσότερες απ6 5 λίτρα με ανάλογες απιολειε.; ηλεκτροί.υτcον. Σημειωτέον 6τι ο ιδρώτας παρέχει meq!l ]\;ατρίου ή περισσι'jτερο και περίπου το 10'Ί, αυτού Κάί.ιο. Ο καρδιακ6ς δείκτης αυξάνει κυτά 70"" κυι η καρδιακή συχνι'jτητα (ΚΣ) κατά 50 1 " Ό με ρυομcί 5-15 σφι'jξεις ιηίη για κάθε βαθμ6 αύξη ση.; της Οερμοκρασίας του οισοφάγου, ανάλογα με την ταχύτητα αύξηση; Οέρμανσης του σώματος. Η συστολική αρτηριακτi πίεση (ΣΑΠ) αυξάνει κατά την Οέρμανση κατά mm Hg. όπως και η ΚεντρικτΊ Φλεβική Πίεση (ΚΦΠ) κατά 5-10 cn1 Η,Ο, ενώ η διαστολική αρτηριακή πίεση (ΔΑ Π Ι εί.άzιστα ϊ.ιεταβάλλεται. Στη Φάση διατήρησης σταθερής τη.; L ψηλτiς θερμοκρασίας η ΣΑΠ επανέρχεται σταδιακά. στις αρzικές τιμές, ενώ η ΚΣ παραμένει υψηλή υ Η ΚΦΠ και η πίεση ενσφήνωσης πέφτουν χαμηλότερα από τι; αρχικές τιμές κατά 50 περίπου. Συγzρ6νως έzουμε αι,ξημένα επ ίπεδα κυκλοφορούσης νο ρεπινεφρίνης ( 350" 0) και ε πι νεφρίνης (557;, )1 5 Από το ουροποιητικc) παρατηρείται καταστολή της διούρησης λόγω έκκρισης αντιδιουρητική; ορμόνης, με σύγχρονη ελάττωση της αιματικής ροής στους νεφρού; και της σπειραματικής διήθησης1 0 Η δραστηριότητα των ενζύμων LDH. SGOT. SGPT παρατηρείται αυξημένη μόνο όταν η θερμοκρασία είναι μεγαλί1τερη απ6 41. ocu Η αιμοσφαιρίνη πέφτει. πιοανώς λόγω καταστροφής των ελαττωμένη; αντοχής ερυθροκυττάρων, ενώ η ακολουοούσα δικτυοκυττάrωση δείχνει ότι ο μυελός λειτουργεί ανεπηρέαστος. Μετά την υ περθερμία έχουμε ελαφρά αυξημένη χολερυθρίνη, προ-

6 ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΤΑΠΚΗΣ ΙΑΗΙΚΗΣ 49 Φανώς λόγω αιμόλυσης, αλλά μόνο όταν η θερμοκρασία δεν υπερβαίνει τους 41,8 C. Σε μεγαλύτερη θερμοκρασία η zολερυθρίνη αυξάνει περισσότερο. Η λευκοκυττάρωση κατά την εφαρμογή της υπερθι.:ρμίας είναι παρόμοια με αυτήν που παρατηρείται εξαιτίας οποιουδήποτε stress, με τον μηχανισμό της διοχέπυσης επί πλέον λευκών αιμοσφαιρίων στην περιφέρεια. Κατά την εφαρμογή της ολικής υπι.:ρθερμίας η αναισθησία θεωρείται μάλλον σαν βασικό μέρος της όλης διαδικασίας, παρά σαν «αναγκαίο κακό». Προτιμάται η γι.:νική αναισθησία με ελεγχόμενο αι.:ρισμ6 που απ6 τη μια μεριά βοηθάει τον ασθενή να ανεχοεί το stress της διαδικασίας της υπερθέρμανσης, ενώ από την άλλη επιτρέπει ουσιαστικές παρεμβολές στον έλεγχο του ph, pco, και p07 Έτσι ο αναισθησιολόγος μπορεί να μεταβάλεi:, να απ ο τρέψει ή να διορθώσει τις διαταραχές από την απάντηση των ασθενο)ν στο stress της υπερθερμίας. Η καλή προεγχειρητική εκτίμηση των ασοενών που θα υποβληθούν σε ολική υπερθερμία είναι πρωταρχικής σημασίας, διότι οι ασθενείς αυτοί ι.:ίναι συνι1θως σε κακιί γενική κατάσταση με επηρι.:ασμό των διαφ6ρων συστημάτων από τη νόσο τους14. Η τοξικότητα δε ορισμένων κυτταροστατικών. που πιθανόν να παίρνουν οι ασθενείς αυτοί, γίνεται ιδιαίτι.:ρα εμφανι1ς σι.: κατάσταση stress ιί σι.: συνδυασμό με αναισθητικά Φάρμακα Το monitoring για τέτοιες επεμβάσεις περιλαμβάνει ΗΚΓ και τοποθέτηση αρτηριακιίς γραμμής περιφερικά. καθώς και καθετήρα πνευμονικής αρτηρίας. Οι καθετηριασμοί αυτοί εκτός από την άμεση μέτρηση και καταγραφή πιέσεων διευκολύνουν τη συχνή αιμοληψία για προσδιορισμό αερίων αίματος και άλλων βιοχημικών παραμέτρων (Na, Κ. Cl, κλπ.). Τα αέρια είναι απαραίτητα γιυ. τη ρίjθμιση του αερισμού των ασθενών με σκοπό τη διατήρηση μιας ελαφράς οξέωσης. που είναι ευεργετική ιδιαίτερα στις περιπτώσεις που η υπερθερμία συνδυά εται με χημειοθεραπεία. Επίσης ρυομίζουμι.: το ποσοστό εισπνεομένου οξυγόνου, ιοστι.: να διατηρείται η pσ σε επίπεδα mm Hg. εξασφαλίζοντας έτσι μια επιθυμητή σχετική υποξία που σε συνδυασμό με την ελαφρά οξέωση να αυξάνει το θεραπευτικό αποτέλεσμα. Ο κίνδυνος από μεγάλη συστηματική υποξία αποφεύγεται με προσεκτικό έλεγχο του ΗΚΓ και της τάσης του οξυγόνου στο μικτό Φλεβικό αίμα. Σαν κατώτερη αποδεκτή τιμή αυτής της τάσης θεωρούνται τα 35 mm Hg14. Οι πιέσεις από τον καθετήρα της πνευμονικής αρτηρίας αποτελούν άριστο οδηγό για αναπλήρωση των υ γρών που χάνονται στη διάρκεια της επέμβασης. Η σύνθεση σε ηλεκτρολύτες των υγρών που θα αναπληρώσουν τις απώλειες καθορίζεται από τα αποτελέσματα των συχνών βιοχημικών ελέγχων (κάθε 30 λεπτά)13 Η συνεχής παρακολούθηση της διούρησης είναι α παραίτητη, διότι έτσι διορθώνεται η τυχόν καταστολή της εξαιτίας της επέμβασης και διότι συνήθως αποτελεί καλό δείκτη επαρκούς αιμάτωσης των σπλάγχνων. Γι' αυτό όταν η διούρηση είναι μικρότερη των 100 mmllώρα, αντί διουρητικών φαρμάκων προτιμάται η χορήγηση μικρών δόσι.:ων ντοπαμίνης 14 Γι.:νικά η εφαρμογή ολικής υπερθερμίας δεν χρειάζεται βαοειά αναισθησία. Η χορήγηση Ν70 και aπιοειδών σε μικρές δόσεις Οεωρείται επαρκής ανάισθησία. Καλόν είναι να αποφεύγονται τα πτητικά αναισοητικά ι.:ξαιτίας της κατασταλτική ς δράσης τους στο κυκλοφορικό και της συνέργειας με ορισμένα κυτταροστατικά φάρμακα. Απαραίτητη είναι η χρήση μυοχαλαρωτικών, διότι επιτρέπει τον έλεγχο του αερισμού των ασθενών. Για διευκόλυνση στην επίτευξη και διατήρηση της τελικής υψηλής θερμοκρασίας μπορούν να χρησιμοποιηοούν αντιχολινεργικά φάρμακα, που καταστέλλουν την έκκριση ι δρώτα. Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται στην τοποθέτηση των ασθενών στο χειρουργικό τραπέζι, διότι η συνδυασμένη επίδραση της υψηλής Οερμοκρασίας, του υπερμεταβολισμού, της χαμηλής p07 και της αγγειοδιαστολής μπορούν να οδηγήσουν γρήγο - ρα σε εγκαύματα ή και νέκρωση τοπικά στα σημεία στήριξης των ασθι.:νών. Μετά τη Οεραπεία συχνά παρατηρείται καταβολή και λήθαργος1. επειδή η επίδραση του stress από την υ περοερμία παραμένει για ώρι.:ς μετά την επαναφορά σε φυσιολογική Οερμοκρασία, γι' αυτό οι ασθενείς πρέπει να παρακολουθοίjνται στη Μο\ άδα Εντατικής Θεραπείας για το I ο τουλr.iχιστο 24ωρο. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 1. Oleson JR: hyperthermia. In : DcVita VT Jr, Hellman S, Rosenberg SA eds: CANCER. Principles & Practice of Oncology, 3rd edition, JB Lippincott Co, Philadelphia, pp Crile G Jr: The cffects of heat an d radiation on canccrs implanted ο η the fcet of mice. Cancer Res 1963, 23: Gerner Ε, Schneidcr Μ: Induced thermal resist<ιncc in HeLa cclls. Nature 1976, 256: Lin dquist SL: The heat shock rcsponse. Ann Rcν Biochem 1986, 55: Pe1ham HRB: Speculati ons on the functi on of the major heat shock proteins. Cell : Reinhold HS. Yan Den Berg-Blok ΑΕ: Differences in the response of the microcircul ation to hypcrthermia in five diffcren t _tumours. Eur J Cancer Clin Onco1 1989, 25: Reinhol d HS, Endrich Β: Tumor microcirculation as a t<πgct for h φcrthcrmi<ι. Int J Hypcrthermi a 1986, 2: Ward- Hartl ey ΚΑ. Jain RK: Eft'ect of glucose an d gal<κtose οπ ιnic rocirculιιtory tlow ίπ normal and neoρlastic tissues ίπ rιιbbits. Cancer Rcs : Dictzcl F. Βιιsίc princiρ<ιls of hypcrthermic tumor thcrιφy. Rccen t Adνanccs in Canccr Research 1983, 6: Petigrcw RT. Galt JM. Ludgate LM: Clinical effects of whole boιiy hypcrthermia in advanced malign ancy. Brit Mcd J : Robiπs Η Ι, Denπis WH, Ncvil lc AJ, et al: Α ποπtοχίc system for 41. ο C wholc body hyρerthermia. Results of a ρhase Ι study us in g a radian t heat device. Cancer Res : Park L., Min al1crry C, Smith D, et al : Treatment of t'ar advaπced bronchogen ic carcinoma by extracorpo-

7 50 really induced systemic hyperthermia. J Thorac Cardiovasc Surg 1979, 78: Pettigrew RT, Galt JM, Ludgate CM, et al: Circulatory an d biochemica\ effects of whole body hyperthermia. Br J Surg 1974, 61: Cronau LH, Bourke DL, Bull JM. Gen ral anaesthesia for who\e body hyperthermia. Cancer Research 1984, 44 (10 Suppl): S Kim YD, Lake CR, Lees DE, et a\: Hemodynamic and plasma catecholamin e responses to hyperthermia cancer therapy in humans. Am J Physiol ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ Ε\ΤΑ ΙΙΚΗΣ!λ τρικησ 237 :Η570-Η Bristol MR, Billingham ΜΕ, Mason JW. Daniels JR: Clinical spectrum of adriamycin antibiotic cardiot oxicity. Cancer Treat Rep 1978, 59: Van Dyke RA, Powis G: Lethal effects of coadmin i stration of halothane and cyclophospamide in micc. Anesthesiology 1983, 59:Α Lees DE, Kim YD, Bull JM, Whang-Pcng J. Schuette W, Smith R, Macnamara ΤΕ. Anaesthetic management of whole-body hyperthermia for the treatment of cancer. Anesthesiology 1980, 52:

8 ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΙΑΠΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ 51 Διεγχειρητική Ακτινοθεραπεία ΦΩΤΗΣ ΚΑΝΆΚΟΥ ΔΗΣ Η διενέργεια ακτινοθεραπείας διεγχειρητικά είναι παληά ιδέα και το ενδιαφέρον γι' αυτήν ανανεώθηκε στη δεκαετία του 1970 με την πρόοδο της τεχνολογίας και την καλύτερη γνώση της συμπεριφοράς ορισμένων όγκων στη χειρουργική αντιμετώπιση και την ακτινοθεραπεία. Η απευθείας ακτινοβολία του όγκου με άμεση όραση Ι) ε πιτρέπει την ακριβή κατεύθυνση της ακτινικ1ί; δέσμης 2) περιορίζει τη δράση της αποκλειστικά στον όγκο και 3) παρέχει τη δυνατότητα μετατόπισης των ευαίσθητων ι στών (πχ. δέρμα, λεπτό έντερο, πνεύμονες) έξω από την α κτινική δέσμη. Για τους παραπάνω λό'(ους η ποσότητα τη ς ακτινοβολίας που χρειάζεται διεγχειρητικά είναι περίπου το ι 3-1,2 της ποσότητας που θα χρεια όταν. αν η ακτινοβολία ήταν εξωτερική.1 Ο Henscke ση Γερμανία και ο Pack στις ΗΠΑ θεωρούνται σαν οι πρωτοπόροι που ασχολήθηκαν με τη μέθοδο στη δεκαετία του Όμως οι φτωχές συνθήκε; και οι τεχνικές δυσκολίες της εποχής για συνδυασμό αίθουσας χειρουργείου και δυνατότητας ακτινοθεραπείας περιόρισαν την εφαρμογή της μεθόδου. Αργότερα στη δεκαετία του 1970 υπήρξαν τέτοιες διευκολύνσεις και η μέθοδος εφαρμόσθηκε στην Ιαπωνία2 3 και στις ΗΠΑ. ' με καλές προοπτικές. Στην τελευταία δεκαετία η διεγχειρητική ακτινοθεραπεία χρησιμοποιεί δέσμη ηλεκτρονίων υψηλής ενέργειας (από βητατρόνιο ή γραμμικό επιταχυντή) και έχει εφαρμοσθεί σε 22 νοσοκομεία της Ιαπωνίας και 2 νοσοκομεία των ΗΠΑ σε περισσότερους από 750 ασθενείς.1 Οι ενδείξεις διεγχειρητικής ακτινοθερωτείας ήταν αρχικά ανεγχείρητοι καρκίνοι, κυρίως του παγκρέατος. Στη συνέχεια όμως εφαρμόζεται σε διάφορους όγκους2 Α περισσότερο σε συνδυασμό με τοπική εκτομ ή του όγκου, για ακτινοβόληση της κοίτης του όγκου και των επιχωρίων λεμφαδένων (πχ. των πυλαίων και του μεσοθωρακίου λεμφαδένων σε καρκίνο πνεύμονας, των παραορτικών σε καρκίνο μήτρας, κλπ.)_ Πιστει!εται ότι έτσι, ίσως μπορούν να αποφεύγονται οι βαρειές ριζικές επεμβάσεις. Ενδιαφέρον επίσης παρουσιάζει η δυνατότητα μηχανικ1ίς διακοπής της αιμάτωσης του όγκου διεγχειρητικά και κατά τη διάρκεια της ακτινοθεραπείας, με αποτέλεσμα τη μεγαλύτερη ακτινοευαισθησία των καρκινικών κυττάρων.ιο Πάντως η διεγχειρητική ακτινοθεραπεία δεν έχει ε φαρμογή σε όλα τα είδη των όγκων. Επιπλέον παρά την πρόοδο της τεχνολογίας εξακολουθεί να παραμένει πολύ εξειδικευμένη μέθοδος με αρκετές τεχνικές δυσκολίες σχετικά με το συνδυασμό χώρων χειρουργείου και ακτινοθεραπείας. Α ναισθησιολογικά προ6λ ή μα τα και αντιμετώπιση Επειδή της εφαρμογής διεγχειρητικής ακτινοβολίας προηγείται κάποια χειρουργική επέμβαση (συνιίθως λαπαροτομία ή θωρακοτομή), απαραίτητη είναι η χορί1γηση αναισθησίας. Η αναισοησία εξασφαλίζει αναλγησία. μυϊκ1ί παράλυση και ακινησία του ακτινοβολούμενου πεδίου κυι επιτrέπει την απομάκρυνση των σπλάγχνων και άλλων ιστιόν από την ακτινικιί δέσμη. Σε όγκους τηc: ε λάσσονος πυέλου ή των κάτω άκρων μπορεί να εφαρμοσθεί περιοzική αωισθησία (ραχιαία. επισκληρίδια)χ, αν και με τέτοιες τεχνικές υπάρχει κάποιος περιορισμός χρόνου. ΣυνήΟως χορηγείται γενική αναισοησία με μυοzάλαση και διασωλήνωση της τραχείας.11 Με τη διεν{:ρ'(εια ερευνητικής λαπαροτομίας ή ανάλογης επέμβασης επιτυγχάνεται πρόσβαση προς τον όγκο. λαμβάνεται βιοψία και επιβεβαιώνεται η διάγνωση και στη συνέzεω αποφασζεται αν Οα γίνει διεγχειρητικιί ακτινοβολία ή όzι. Σε άλλες περιπτώσεις προηγείται ε κτομή του ό'(κου και ακολουοεί ακτινοβολία, αλλά σε άλλες προη'(είται η ακτινοβολία του ό'(κου και των επιχωρίων λεμφαδένων με το σκεπτικό της παρεμπόδισης διασποράς καρκινικών κυττάρων κατά τη δηiρκεια της επέμβασης. Στη συνέχεια αφοι'j γίνει πρόχειρη σύγκλειση του χειρουργικού τραύματος. ο ασθενιίς αναισοητοποιημένος μεταφέρεται στην αίοουσα ακτινοθεραπείας που σπανιότερα είναι κονπί. και συνήοως μακριά από την αίθουσα χειρουργείου. Κατά τη μεταφορά του ασοενούς λαμβάνε τ αι μέριμνα -rια την ασφάλειά του. Εξασφαλίζεται η ίjπνωση με ενδοφλέβια αναισοητικά κυι εκτελείται τεχνητός αερισμός με σύγχρονη zο ρι1γηση οξυγόνου για να αποφευχθεί τυχόν υποξίυ. Με'(άλη βοήθεια προσφέρει σε τέτοιες περιπτιόσεις η zρήση σφυγμικοι'j οξυγονομέτρου. Όταν ολοκληρωοεί η μεταφορά. ο ασοενής συνδέεται με μηχάνημα αναισοησίας. ελ<:γχεται και σταοεροποιείται από τα διάφορα συστήματα. και η χειρουργική ομάδα ξανανοίγει το τραι'ψα και ετοιμάζι:ι το πεδίο για ακτινοοεραπεία. Ελέγχεται ξανά το επίπεδο της μυοχάλασης, που είναι απαραίτητη γω την ακινησία του πεδίου και αφού βγουν από την αίθουσα όλοι οι συμμεη:χοντες, αρχίζει η ακτινοοεραπεία που συνήοως δεν διαρκεί περισσότερο από 20 min.11 Ιδιαίτερα σε όγκους της άνω κοιλίας καλόν είναι να χρησιμοποιούνται μικροί εισπνευστικοί ό'(κοι με μεγαλί1τεpη συχν6τητα, για να επιτυγχάνεται το όυνατόν μικρ6τερη μετακίνηση του α κ τι νοβολούμενου πεδίου. Η χορήγηση μίγματος αερίων με υψηλή περιεκτι-

9 52 κότητα οξυγόνου παρέχει μεγαλύτερα περιθώρια ασφάλειας και χρόνου παρέμβασης σε περίπτωση που αποσυνδεθεί τυχαία ο ασθενής από το κύκλωμα. Επιπλέον υπάρχουν ενδείξεις ότι η υψηλή τάση οξυγόνου αυξάνει την ευαισθησία των καρκινικών κυττάρων στην ακτινοθεραπεία.12 Τα προβλήματα στην όλη διαδικασία επικεντρώνονται κυρίως στη μεταφορά και στον έλεγχο των ζωτικών λειτουργιών από μακριά κατά τη διάρκεια της ακτινοθεραπείας. Η μεταφορά περιλαμβάνει κινδύνους που αφορούν την ασφάλεια του αναισθητοποιημένου ασθενούς. την πιθανή επιμόλυνση κατά τη μετακίνηση μέσα από α- ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΤΑ ΠΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ νελκυστήρες και διαδρόμους μη άσηπτους και τέλος τις πιθανές κακώσεις από εναλλαγές φορείων και χειρουργικών τραπεζιών. Τέλος κατά τη διάρκεια της ακτινοθεραπείας η ασφάλεια πρέπει να ελέγχεται από μακριά και γι αυτό τον σκοπό έχουν επινοηθεί και προταθεί διάφορα συστήματα (καθρέφτες, τηλεοράσεις κλειστού κυκλώματος κλπ).11 Στην περίπτωση που θα δη μιουργηθεί κάποιο πρόβλημα, η ακτινοθεραπεία διακόπτεται και ο αναισθησιολόγος τρέχει κοντά στον ασθενή. Στις περισσότερες αίθουσες με το άνοιγμα της πόρτας το ακτινοθεραπευτικό μηχάνημα σταματάει να ακτινοβολεί αυτόματα. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 1. Goldson AL: Past, present, an d prospects of intraoperatiνe radiotherapy (IOR). Semin ars in Oncology 1981; 8: Abe Μ, Yabumoto Ε, Takahashi Μ. et al: Intraoperatiνe radiotherapy of gastric cancer. Cancer 1974; 34 : Abe Μ, Takahashi Μ, Yabumoto Ε, et al: Techniques, indications an d results of intraoperatiνe radiotherapy of adνanced cancers. Radiology 1975: 116: Goldson Α: Early experience with intraoperatiνe radiotherapy. Int J Radiat Oncol ΒίοΙ Phys 1978; 3: 244 (abstr. ). 5. Goldson Α: Preliminary clinical exp erience with intraoperative radiotherapy. J Natl Med Assoc 1978; 70: Abe Μ, Tak ahashi Μ, Yabumoto Ε, et al : Clinical experiences with intraoperative radiotherapy of locally advanced cancers. Cancer 1980: 45: Nishimura Α, Nakano Μ, Otsu Η, et al : Intraperative radiotherapy for advan ced carcinoma of the pancreas. Cancer 1984; 54: Matsumoto Κ, Kakizoe, Τ, Mikuriya S. et al : Clinical evaluation of intraoperative radiotherapy for carcinoma of the urinary bladder. Cancer 1981: 47 : Suit HD, Mankin HJ, Wood WC. Proppe ΚΗ: Preoperative, intraoperative and postoperative radiation in the treatment of primary soft tissue sar coma. Cancer 1985; 55: Henschke U, Change F. Choppala 1. et al : Increase in radiation toleran ce of the sma\1 intestine by arterial clamping. J Natl Med Assoc 1976; 68: Bashein G, Russel\ ΑΗ, Momii ST An esthesia an d remote monitoring for intraoperative radiation therapy. Anesthesiology 1986; 64 : Gray LH, Con ger AD, Ebert Μ, Hornsey S. Scott OCA: The concentration of oxygen dissolved in tissues at the time of irradiation as a factor in radiotherapy. Br J Radiol 1953; 26:

10 ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΤΑΊΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ 53 Μεταμόσχευση Μυελού των Οστών ΦΩΤΗΣ ΚΑΝΆΚΟΥ ΔΗΣ 1. Εισαγωγή Η λήψη και μεταμόσχευση μυελού των οστών είναι μια μορφή αντιμετώπισης διαφόρων κακοήθων ή και καλοήθων καταστάσεων, που η εφαρμογή της συνεχώς εξαπλώνεται την τελευταία δεκαετία με αποτελέσματα μάλλον χρήσιμα (ΠΙΝΑΚΑΣ 1 ). υ. 3 4 Η μέθοδος επιχειρήθηκε για πρώτη φορά στο τέλος της δεκαετίας του 1950 με ε πιτυχία όμως μόνο μεταξύ μονοωογενών διδύμων. Στη δεκαετία του 1970 με την εφαρμογή διαφόρων μεοόδων ι στοσυμβατότητας έγινε κατορθωτή η διενέργεια μεταμοσχεύσεων μεταξύ μη συγγενικών ατόμων Η μεταμόσχευση μπορεί να είναι αυτόλογος. δηλαδή δότης και δέκτης να είναι το ίδιο άτομο ή αλλογενική ό που άλλος είναι ο δότης και άλλος ο δέκτης. Στην περίπτωση αυτόλογης μεταμόσχευσης γίνεται λήψη μυελού από άτομα που λόγω νόσου θα υποστούν βαρειά χημειοθεραπεία ή/ και ακτινοθεραπεία και η οποία Οα προκαλέσει απλασία του μυελού. Στη συνέχεια ο μυελός αφού συντηρηθεί κατάλληλα χορηγείται ξανά στο ίδιο άτομο μετά το τέλος της θεραπείας. Η κατάλληλη συντήρηση του ληφθέντος μυελού σε τέτοιες περιπτώσεις περιλαμβάνει και διαδικασία επεξεργασίας του για απομάκρυνση των κακοήθων κυττάρων που περιέχονται, διότι είναι λογικό ο προ της χημειοθεραπείας μυελός να περιέχει νεοπλασματικά κύτταρα. Η επεξεργασία αυτή γίνεται με μονοκλονικά αντισώματα ή άλλες μεθόδους Η χημειοθεραπεία μπορεί να αρχίσει σύντομα μετά την αναισθησία και προτιμούνται χημειοθεραπευτικοί παράγοντες που μεταβολίζονται και απεκκρίνονται σχετικά γρήγορα (12-48 ώρες). Ο συντηρηθείς μυελός επαναχορηγείται στον ασθενή από μια κεντρική φλεβική γραμμή, αφού υ πολογισθεί και παρέλθει ο χρόνος που χρειάζεται για την αδρανοποίηση και απέκκριση των χημειοθεραπευτικών παραγόντων. Τα κύτταρα του μυελού μετά από προσωρινή παραμο νή στους πνεύμονες και τον σπλή να εγκαθίστανται τελικά (μετά από 2-4 εβδομάδες) στις κοιλότητες των οστό) ν. Σε περίπτωση αλλογενικού μοσχεύματος ο δέκτης χρειάζεται κάποιο είδος ανοσοκαταστολής (πχ κυκλοφωσφαμίδη ή κυκλοσπορίνη-α) για τυχόν αντίδραση απόρριψης του μοσχεύματος από τον ξενιστή ή και τυχόν αντίδραση του μοσχεύματος προς τον ξενιστή.2 5 Κατά τη λήψη του μυελού αναρροφάται αρκετός όγκος (περίπου το του κυκλοφορούντος όγκου αίματος), που υπολογίζεται ανάλογα με το βάρος σώματος ώστε να περιέχει ορισμένο αριθμό κυττάρων, και αποθηκεύεται σε πλαστι- ΠΙΝΑΚΑΣ I Ασθένειες και καταστάσεις στις οποίες ενδείκνυται η μεταμόσχευση του μυελού των οστών Κακοήθεις - Οξεία μυελογενής λευχαιμία - Οξεία λεμφοβλαστική λευχαιμία - Χρονία κοκκιοκυτταρική λευχαιμία - Λέμφωμα - Μυέλωμα - Μερικοί συμπαγείς όγκοι (π.χ. νευροβλάστωμα) - 'Αλλ οι όγκοι Καλοήθεις - Απλαστική αναιμία - Συνδυασμός σοβαρών ανοσοανεπαρκειών - Θαλασσαιμία - Σπάνιες συγγενείς νόσοι με διαταραχές του μεταβολισμού (π.χ. βλεννοπολυσακχαρίδωση) κούς σάκκους με ηπαρίνη ή άλλο aντιπηκτικό. Η λήψη γίνεται αρχικά από τις οπίσθιες λαγόνιες ακρολοφίες και αν δεν αναρροφηοεί αρκετός όγκος, συνεχίζεται' η λήψη από τις πρόσθιες λαγόνιες ακρολοφίες ή και το στέρνο. Στην πραγ ματικότητα η περιεκτικότητα του συλλεγόμενου όγκου σε κύτταρα μυελού είναι περίπου ι οχ. 2. Αναισθητική τεχνική Η επέμβαση δεν είναι πολύ επώδυνη και γίνεται και με τοπική αναισθησία, αν και αυτό δεν είναι πάντα ανεκτό από τους ασθενείς.11 Συνήθως προτιμάται η επέμβαση να γίνεται με γενική 1 2 ή περιοχική αναισθησία (ραχιαία, ιεροκοκκυγική, επισκληρίδια). Χρειάζεται καλή προεγχειρητική εξέταση και εκτίμηση, διότι συνήθως οι ασθενείς αυτοί είναι σε κακή γενική κατάσταση και επίσης σε θεραπεία με διάφορα φάρμακα (στεροειδή, αντιπηκτικά, χημειοθεραπευτικά, κλπ.), που αλληλεπιδρούν με τα αναισθητικά ή επηρεάζουν την αναισθησία. Στην προνάρκωση μπορούν να χρησιμοποιηθούν διάφορα σχήματα, αλλά οι ασθενείς που ήδη παίρνουν απιοειδή για τη νόσο τους, καλόν είναι να πά-

11 54 ρουν και με την προνάρκωση aπιοειδές. Επίσης οι ασθενείς που είναι σε χρόνια θεραπεία με κορτικοειδή, θα πρέπει να καλύπτονται ανάλογα περιεγχειρητικά. Η εισαγωγή στην αναισθησία γίνεται είτε με εισπνεόμενα (π ροτι μάται στα παιδιά) είτε με ενδοφλέβια α ναισθητικά. Έχουν χρησιμοποιηθεί διάφοροι παράγοντες ανάλογα με τον ασθενή και τη γενική του κατάσταση.12 Πριν από την έναρξη λήψης του μοσχεύματος ο α σθενής ηπαρινίζεται μερικώς (1500 U/m2). Γίνεται προσεκτικίί μετακίνηση των ασθενών, αρχικά σε πρηνή θέση για πρόσβαση στις οπίσθιες λαγόνιες ακρολοφίες, και στη συνέχεια σε ύπτια θέση για πρόσβαση αν χρειάζεται στις πρόσθιες λαγόνιες ακρολοφίες και το στέρνο. Η διάρκεια της όλης διαδικασίας κυμαίνεται από min. Τα διεγχειρητικά προβλήματα δεν αφορούν τόσο τη διατήρηση αναισθησίας, αλλά κυρίως την αναπλήρωση του κυκλοφορούντος όγκου που αναρροφάται από τον α σθενή. Ο καθετηριασμός φλεβικής γραμμής πρέπει να γίνεται με το δυ νατόν ευρύτερο Φλεβοκαθετήρα. Εάν ο α σθ ενής είναι για αυτομεταμόσχευση, καλό θα ήταν να τοποθετείται κεντρικός φλεβικός καθετήρας που θα χρησιμοποιηθεί και για τη μελλοντική χορήγηση του μοσχεύματος. Ιδιαίτερη προσοχή δίδεται στην αναπλήρωση των υγρών, που πρέπει να υπερβαίνει τον όγκο που αναρρο Φάται για τη μεταμόσχευση. Σε μια σειρά 236 λήψεων μυ ελού των οστών χρειάσθηκε χορήγηση μέσου όγκου 1838 ml υγρών (Ringer's Lactate) για διατήρηση της σταθερότητας του καρδιαγγειακού. Αν χρειασθεί μετάγγιση αίματος, καλόν είναι να γίνεται μετά τη λήψη του μοσχεύματος για να μη δη μιουργηθούν προβλήματα ιστοσυμβατότητας. Θεωρητικά, κατά τη διαδικασία της μεταμόσχευσης είναι δυνατό να υπάρξουν κάποιου βαθμού λιπώδεις εμβολές. Αυτές ενοχοποιούνται για τα υποτασικά επ εισόδια και την αστάθεια του καρδιαγγειακού, καθώς και τις διαταραχές της διάχυσης μετεγχειρητικά, που παληότερα παρατηρήθηκαν αρκετά συχνά. Σήμερα μετά την εφαρμογή της χορήγηση ς ηπαρίνης (γνωστού λιπολυτικού παράγοντα) λίγο πριν την έναρξη της επέμβασης, τα προβλή ματα αυτά θεωρούνται μικρής ση μασίας ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΠΑΣ ΚΑΙ ΕΝΤΑ ΙΙΚΗΣ!Α ΙΡΙΚΗΣ ΠΙΝΑΚΑΣ 2 Επιπλοκές στους δότες '{tα μεταμόσχευση μυελού των ο στών. (Σε σύνολο 3290 λήψεων μοσχεύματος) Ειδικές και Βαρειές - Θάνατος (δεν υπάρχουν λεπτομέρειες) ( I) - Καρδιακή ανακοπή (με ανάνηψη) μετά από ραχιαία α- ναισθησία (I) Φλεβοκομβική ταχυκαρδία με κατάληξη σε κοιλιακή ταχυκαρδία, αλλά ανατάχθηκε (I) - Πνευ μονική εμβολή (I) - Πνευ μονίτιδα από εισρόφηση (I) - Σηψαιμία (2) - Θρόμβωση μη ριαίας φλέβας (I) - Εγκεφαλικό επ ει σόδιο, ανάταξη μετά ενδαρτηρεκτομή (I) - Αποστήματα στα ση μεία λήψεως μοσχεύματος (I) Γενικές - Αιματώματα, νευροπάθειες, πόνος στην περιοχή του τραύματος - Σπασμένη βελόνη - Πυρετός - Ναυτία-Έμετος - Πονοκέφαλος - Κατακράτηση ούρων μετά την αναισθησία -Υπόταση Οι επιπλοκές από τη μεταμόσχευση μυελού των ο στών είναι λίγες. Στοιχεία από το International Bone Marrow Transplant Registry και The Seattle Experience έδειξαν μόνο 9 οξείες και μεγάλης βαρύτητας επιπλοκές σε σύνολο 3290 λήψεων μοσχει)ματος (0. 27" 0) (π ίνακας 2). Στον ίδιο πίνακα Φαίνονται και άλλες μι κρότερης ση μασίας επιπλοκές, που έχουν κατά καιρούς περιγρα Φεί.Ι3 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 1. -Thompson CB, Donnall Thomas Ε: Bone marrow transplantation. Surgical Clinics of North America 1986; 66 (3): Maitland JA, Treleaνen JG, Clink ΗΜ: Bone marrow harvesting for malignant disease. Eur J Surg Onco11986; 12: Thomas ED: The role of marrow transplantation in the eradication of malignant disease. Cancer 1982; 49: Parkman R: Current status of bone marrow transplantation in pediatric oncology. Cancer 1986; 58: Gale RP: Bone marrow transplantation. CRC Critical Reviews in Oncology/Hematology 1985; 2 (3): Bach FH, van Rood JJ: The maj or histocompatibility complex. Ν Engl J Med 1976; 295: ' Reilly RJ, Brochstein J, Kirkpatrick D: Transplantation of histoincompatible, soybean lectin (SB A) sep arated, E-rosette depleted marrow for severe comt1ined immunodeficiency (SCID) and leukemia: MHC-related graft resistance in leukemic transplant rccipients. Blood 1983; 62(5. Suppl Ι): 227a. 8. -Kemshead Γf: Cleaning-up bone marrow for transplantation. Hospital Update 1987; May, ' Reilly RJ: New promise for autologus marrow transplants in leukemia Ν Engl J Med 1986; 315: Bast RC, DeFabrittis Ρ. Lipton J. et al: Elimination of malignant clonogenic cells from human bone marrow using multiple monoclonal antibodies and com-

12 ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΤΑΊΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ plement. Cancer Research 1985; 45: DeVries EGE, Meinesz AF, Daenen S, et al: Bone marrow harvest without general anaesthesia for autologous bone marrow transplantation. In: McVie JG, Dalesio Ο, Smith ΙΕ (eds). Autologous Bone Marrow Transplantation and Solid Tumours, Raven Press, New York, 1984, ppl Filshie J, Pollock ΑΝ, Hughes RG, Omar ΥΑ: Forum: The anaesthetic management of bone marrow harvest for transplantation. Anaesthesia 1984; 39: Buckner CD, Clift RA, Sanders JE, et al: Marrow harvesting from normal donors. B1ood 1984; 64: Jin NR, Hill RS, Petersen FB, et al: Marrow harvesting for autologous marrow transp1antation. Experimental Hematology 1985; 13: Shier MR, Wilson RF: Fat embolism syndrome: traumatic coagulopathy wi th respiratory distress. Surgery Annual 1980; 12: Springmeyer SC, Silvestri RC, Flournoy Ν, ct al: Pulmonary function of marrow transplant patients. Ι: Effects of marrow infusion, acute graft-versus-host disease, and interstitial pneumonitis. Experimental Hematology 1984; 12: Bortin ΜΜ, Buckner CD: Maj or complications of marrow harvesting for transplantation. Experimental Hematology 1983 ; 11:

13 56 ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ Ε:.ΙΤΑΠΚΗΣ!Ατ?ΙΚΗΣ Επεμ6άσεις με Συσκευές Laser Η Θέση του Α ναισθησιολόyου ΦΩΤΗΣ ΚΑΝΑΚΟΥΔΗΣ, ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΠΕΤΡΟΥ Εισαγωγή. Η εισαγωγή των συσκευών LASER στην ιατρική ξεκίνησε πριν 30 περίπου χρόνια και ταχύτατα επεκτάθηκε σε εφαρμογές σχεδόν σε κάθε τομέα της ιατρικής πρακτικής. Ο όρος LASER δεν είναι παρά τα αρχικά των λέξεων Light Amplification by Stimulated Emission of Radiation, δηλ. Ενίσχυση Φωτός δι' Εξαναγκασμένης Εκπομπής Ακτινοβολίας. Η θεωρητική σύλληψη των αρχών λειτουργίας του ανήκει στον Α. Einstein ( 1917), ενώ οι πειραματικές εργασίες του Maiman (1960), οδήγησαν στην κατασκευή της πρώτης συσκευής LASER 1. Το θεωρητικό πλαίσιο λειτουργίας των συσκευών LASER βασίζεται στην υπόθεση της εξαναγκασμένης εκπομπής ακτινοβολίας από ήδη διηγερμένα άτομα, όταν λάβουν ενέργεια (με μορφή φωτονίου). ίση με την αρχική ενέργεια που προκάλεσε την διέγερσή τους. Το τελικό α ποτέλεσμα, μετά από μια σειρά τροποποιήσεων της εκπομπής, είναι μια ακτινοβολία με τα εξής βασικά χαρακτηριστικά: 1) Όλα τα Φωτόνιά της είναι σύγχρονα στο χώρο και τον χρόνο, 2) Οι κατευθύνσεις τους είναι απόλυτα παράλληλες, 3) έχουν το ίδιο μήκος κύματος, πρόκειται δηλαδή για μονοχρωματική ακτινοβολία, 4) Η α κτινοβολία LASER έχει υψηλή πυκνότητα ενέργειας υ. Στον πίνακα I παρουσιάζονται οι τύποι των LASER που βρίσκονται σήμερα σε κλινική χρήση και τα βασικά τους χαρακτηριστικά. Οι βασικές εφαρμογές των LASER στην χειρουργική είναι σαν εργαλεία τομής και αιμόστασης. Η ακτινοβολία LASER του C02 απορροφάται κατά 95/' σε βάθος ιστού 0.03mm και ποτέ πέρα από 0.2mm3, αντίθετα με ε κείνη του NdY AG που απορpοφάται σε βάθος ιστού 2±1mm έως το πολύ 5-7mm1 Έτσι για το LASER του C02 ισχύει ότι η βλάβη του ιστού είναι ουσιαστικά αυτή που μπορούμε να δούμε, ενώ για το LASER του NdY AG η μάζα του ιστού που υφίσταται την βλάβη έχει την μορφή παγόβουνου του οποίου βλέπουμε μόνο την κορυφή. Το αποτέλεσμα είναι ότι το LASER του C02 προκαλεί αιμόσταση σε αγγεία διαμέτρου μέχρι 0.5mm και ελάχιστο οίδημα μετά, ενώ το LASER του NdYAG προκαλεί περισσότερο οίδημα και αιμόσταση σε αγγεία διαμέτρου μέχρι και 5 mm1 4. Εκτός από το βάθος απορρόφησης της ακτινοβολίας στον ιστό σημασία έχει η διάχυσή της μέσα στον ιστό και το μέγεθος της κηλίδας εστίασης της ακτινοβολίας. Το κύριο χαρακτηριστικό της αλληλεπίδρασης της α κτίνας LASER με το βιολογικό υπόστρωμα είναι η εξάτμιση του ενδοκυττάριου ύδατος που έχει σαν αποτέλε- Πίνακας I Τύποι LASER και κύρια χαρακτηριστικά τους6. ΠΠΟΣ \ΙΗΚΟΣ ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗ ΧΡΗΣΗ κηιηοσ co. ]() 600nm Χεφοψιικέ: τομες όλους τους ιστούς. ακριβείας με ε αz νωση. αιμόσταση. πωμα:ισμό. καιτηρίαση ΙΩΡΛ. Δερματοt.ο"(ία. Χειροψιικη. Γυναικοi.ο"(ία. \ει ροzειροιρ"(ικη Ι. NdYAG 1064nm Σκουρόχρωμοι Φωτοπη ία ιαιμορραιστοί. "(ίε: πεπτικοί). 1 έ- κρωση ό ; κω1 σε βά- Θο; ΙκαΙ'κινωμα7α βρό:zωνι NdYAG-KTP ';32nm Απειοβριθείς ό"(κοι (Νεοδυμίου ΙΙ ειpοzεφοι ρ"(ικήι. :υμπανσπι.αστικη. μι,- Αργιλίου ρ ι ποπι.ασ:ι κ η. εκτοκαι Τι τα- μή αναβοi.εω: ΙΩΡ.\). νιοφωσφο- Υτρίου ρικού Καλίου) Από το νερό και Αίμα. Argon 488/514nm Μελανίνη. Αιμο Φωτοπη ία iοοθαi.μοσφαιρίνη. λο"(iα..'ι ε ρματοi.ο"(ία). Krypton nm Μελανίνη. Φωτοπη iu iοοοαi.μο- I.O"(lU) σμα την aπανθράκωση και εξάχνωση των ιστών. Η έκταση αυτών των βλαβών εξαρτάται κυρίως από το μήκος κύματος της ακτίνας LASER (που είναι και βασικό της χαρακτηριστικό) και την ισχύ της ακτινοβολίας (μεταφερόμενη ενέργεια στην μονάδα τοο χρόνου). καοci)ς επίσης και από ορισμένα χαρακτηριστικά των ιστών1 Για την ακτίνα LASER βασικός παράγοντα είναι το μήκος κύματος ενώ η ενέργεια που αυτή προσδί δ ει εξαρτάται από την ισχύ της ακτίνας (πυκνότητα ενέργειας). την εστίαση της κηλίδας. τον χρόνο έκθεσης. την γωνία πρόσπτωσης της ακτίνας και από ορισμένους ειδικούς συντελεστές των φαινομένων ανάκλασης, απορρόφησης. διασποράς και θερμικής αγωγιμότητας2. Η ισχί1ς του LA SER μεταβάλλεται σημαντικά από τη χρήση των διαφόρων ορφών εκπομπής που είναι η συνεχής εκπομπή (contιnuous wave), η εκπομπή κατά ώσεις (pulsed \ascr) και η εκπομπή κατά εναλλασόμενες ώσεις (Ω swiτchcd laser) που επιτυγχάνει πολύ υψηλή συγκέντρωση ενέργειας σε εξαιρετικά μικρό χρονικό διαό"τημα1 Από πλευράς ι-

14 ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΠΑΣ ΚΑΙ ΕΝΤΑ ΙΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ 57 (J τώv σημασία έχει η περιεκτικότητά τοιις σε νερό. C<ι+ +. ΙΛποειδή και άλλα στοιχεία. Υπάρχει πάντως ένα κατώτατο ποσό ενέργειας το οποίο πρέπει να ξεπεραστεί για να εμφανισθούν βιολογικά αποτελέσματα από την αλληλεπίδραση ακτίνας LASER και ιστcόν. Όταν η ακτίνα L ASER προσπέσει πάνω στους ι στούς δημιουργεί τρεις ζcόνες: την ζcόνη εξάχνωσης. την cίjνη του θερμικού εγκαι)ματος και την ζώνη της ακουστικής βλάβης5. Όταν η θερμοκρασία στους ιστούς φθάσει τους 60 C αρχίζουν οι βιολογικές μεταβολές (π ήξη λευκωμάτων). Έτσι στους 600C έχουμε θρόμβωση των αγ Ίείων, στους sooc πηκτική νέκρωση, στους IOOoC βρασμό του ενδοκυττάριου tjδατος, στους 200oC aπανθράκωση των ιστών και στους 500 C εξάτμιση των ιστών και δημιουργία καπνού. Η έκταση των ζωνών θερμικής και α κουστικής βλάβης εξαρτάται κατά κύριο λόγο από τα χαρακτηριστικά των LASER. Όταν η ακτινοβολία απορροφάται ταχύτατα και μετατρέπεται σε θερμότητα οδηγεί σε εξάχνωση των ιστών με μικρή θερμική νέκρωση. Αντίθετα αν η ακτινοβολία απορροφάται λίγο τότε εμφανί ονται εκτεταμένες ζώνες θερμικής και ακουστικής βλάβης5 Επομένως το LASER του CO", που έχει μικρή διcίχυση της ακτινοβολίας. είναι ένα α ριβές όργανο για λεπτές τομές χωρίς όμως αιμοστατικές ιδιότητες. Αντίθετα, το LASER του NdY AG λόγω της διάχυσης της ακτινοβολίας του στους ιστούς είναι άριστο για αιμόσταση α κόμα και σε αγγεία διαμέτρου 5mm. Έτσι όμως είναι δυνατόν να προκαλεί διάχυτες βλάβες και στους παρακείμενους ιστούξ Παρόλα αυτά μεταβάλοντας το μέγεθος της κηλίδας εστίασης της ακτινοβολίας, μεταβcίλλεται και η συγκέντρωση ενέργειας, επομένως είναι προφανές ότι και οι δύο τύποι LASER μπορούν να χρησιμοποιηθούν και Ίια τομές και για αιμόσταση. Κίνδυνοι από τα LASER. Η χρήση των LASER περιλαμβάνει και κινδι'jνους τόσο για τον ασθενή όσο και για το προσωπικό, γι αυτό κατά την χρήση τους απαιτείται προσοχή και τήρηση ο ρισμένων κανόνων ασφαλείας. Οι κίνδυνοι διακρίνονται σε τρεις κυρίως κατηγορίες: α) Πρόκληση βλαβών στους οφθαλμούς και το δέρμα. Η επαφή των ακτίνων LASER με τον οφθαλμό μπορεί να προκαλέσει από απλές διαταραχές της όρασης μέχρι τύφλωση. Η Φύση της βλάβηc; εξαρτάται από το μήκος κύματος ' της ακτινοβολίας π υ όπως προαναφέραμε είναι χαρακτηριστικό για κάθε τύπο LASER. Επίσης ε ξαρτάται από την ισχύ του LASER και τον χρόνο έκ0εσης6 Έτσι η ακτίνα LASER του CO, (μrίκος κύματος nm) προκαλεί θόλωση του κερατ ο ειδούς ή και του φακού με αποτέλεσμα την εμφάνιση καταρρcίκτη. Η α κτίνα του NdY AG περνά από 'τον φακό και προσβciλλει τον αμφιβληστροειδή, προκαλιί1ντας βλάβη της ωχρcίς κηλίδας ή του οπτικού νεύρου7 Προστατευτικά γυαλιci και Ίια τους δtjo τι'jπους LASER απαιτούνται για όλο το προσωπικό του χειρουρ'(είου, καθώς οι κίνδυνοι είναι οι ίδιοι ακόμα και όταν η προσβολή είναι από ανακλασθείσα ακτίνα LASER. Η ακτίνα LASER του CO" απορροφcίται από το γυαλί και το πλαστικό. Έτσι τα κ οινά γυαλιcί μυωπίας προστατει'jουν από το LASER του CO, χρειcίζεται όμως ειδική μέριμνα για την προστασία από τις πλάγιες επιφcίνειες λόγω των ανακλcίσεων. Η ακτίνα του NdY AG LASER περνcί από το γυαλί γι' αυτό και χρειάζονται ειδικά γυαλιcί για προστασία όπως επίσης α παιτείται και η κciλυψη των υαλοπινάκων των εισόδων των χειρουργείων με ακτινοσκιερτί για τα LASER επένδυση για προστασία των εξωτερικcόν χcbρων απι'ι ανακλιίψενες ακτίνες LASER NdY AG3 Τα μάτια του ασοενοι'jς θα πρέπει να παραμένουν κλειστά σε 6λη την διciρκεια λειτουργίας των LASER και να είναι καλλυμένα με υγρές γάζες. Υπενθυμίζεται 6τι στα LASER CO, και NdY AG λ6γω του 6τι η ακτίνα τους δεν είναι ορατή. υπάρχει προσαρμοσμένη και συνοδός συσκευή LASER He-Ne με ο ρατή ερυθρή ακτίνα η οποία όμως είναι χαμηλής ισχύος και ακίνδυνη για το προσωπικό4 Οι βλάβες του δέρματος είναι ποικίλης βαρι'ηητος: απ6 απλό ερύθημα μέχρι σχηματισμός Φυσαλλίδων και a πανθράκωση. Εί ναι όμως αναστρέψιμες και τέλος πάντων διορθcbσιμες3. β)κίνδυνοι ηλεκτροπληξίας, ανάφλεξης, έκρηξης. Κίνδυνος ηλεκτροπληξίας υπάρχει και στην περίπτωση των συσκευών LASER ι'ιπως και με κιiθε ηλεκτρική συσκευή. Επ ιπλ<:ον όμως υπάρχει σοβαρότατος κίνδυνος ανάφλεξης του ενδοτραχειακού σωλήνα αλλά και των σωληνώσεων αερίων, των χειρουργικών οοωνίων και των γαζών. Υπάρχει ακόμα κίνδυνος έκρηξη ς των κυλίνδρων του ενεργού υλικού της συσκευής LASER 6πως και των πτητικών αναισθητικών αερίων ι'ιταν αυτά εκτεθοι'jν στην ακτίνα LASER". Όλα τα ελαστικά και πλαστικά υλικci Οερμαίνονται από το LASER του C02 με ταχι'ηητα 5000 C το δευτερόλεπτοε Η ανάφλεξη του ενδοτραχειακού σωλήνα υπ6 κοινές συνθήκες αναισοησίας (0 2, Ν 2 0. πτητικά αναισοητικcί) είναι cίμεση, έντονη και εμφανίζεται χωρίς προειδοποίηση ενrb συγχρι'ινως παριiγεται και καπνι'ις υ ψηλής τοξικότητας7 χ. Αυτό έχtι σαν συνέπεια να τίθεται σε άμεσο κίνδυνο η ζωή του ασθενούς και έχουν αναφερθεί βαρειές βλάβες και Οιiνατοι απ6 αντίστοιχα επεισι'ιδια. Για αντιμετώπιση του προβλήματος έχει προταθεί η κατιiλληλη προστασία των κοινών ενδοτραχειακών σωλή νων, η χρήση ειδικών ενδοτραχειακών σωλήνων rί ο αερισμός του ασοc:νή με ιiλλες τεχνικές χωρίς ενδοτραχειακό σωλrί να (ΕΤΣ). Από τις πρώτες λύσεις που προτάθηκαν είναι η πεrίιη'jλιξη του κλασσικού ενδοτραχειακού σωλήνα με ταινία αλουμινίου πιiχους 1.25cmx. Η περιτύλιξη ξεκινci από το cuff προς το εγγι!ς ιiκρο του σωλή να ci>στε λι'ιγω επικιiλυψης να αποφει'jγεται ο κίνδυνος διόδου της ακτίνας ιaser κciτω από την περιτύλιξη της ταινίας. Όμως η τεχνικrί αυτιi ενcij είναι προστατευτικrί. κάνει τον σωλιiνα δι'jσκαμπτο, με ενδεχ6μενη στένωσή του στις καμπές. Ίf1αιψατικ6 για τους ιστούς και ιδιαίτερα για τις φωνητικές χορδές και το κυριώτερο, δεν προστατει'jει το cuff 1. Επίσης είναι δυνατ6ν να πριjκαλέσει την ανιiκλαση της ακτίνας ιaser με αποη:λεσμα βλάβες σε παρακείμενους ll aπομακρυσμένους ιστούς7 Επ ιπλέον α ναφέρεται 6τι ενώ πιφ<:χει προστασία των PVC τραχειοσωλήνων από την ακτίνα του ιaser του C02, δεν παρέχει απολι'ηως καμμία προστασία από την ακτίνα του LASER του NdY AG 10 Για την προστασία του cuff προ-

15 58 τείνεται η περιτύλιξή του με υγρή γάζα, η οποία όμως σε μεγάλης διάρκειας επεμβάσεις στεγνώνει ή παρεκτοπίζεται και χρειάζεται αντικατάσταση8 Μια άλλη επιλογή θα μπορούσε να είναι ο μεταλλικός ενδοτραχειακός σωλήνας. Τέτοιοι σωλήνες όμως έ χουν το εξής μειονέκτημα: α) βοηθούν την ανάκλαση της ακτίνας LASER, εκτός αν έχει ληφθεί ειδική μέριμνα ώ στε να έχουν μη ανακλώσα εξωτερική επιφάνεια, β) είναι τραυματικοί για τους ιστούς (κυρίως για τις φωνητικές χορδές6), γ) το παχύ τους τοίχωμα συνεπάγεται μεγάλη ε ξωτερική και μικρή εσωτερική διάμετρο με αποτέλεσμα αυξημένες αντιστάσεις, δ) δεν μπορούν να κατασκευασθούν με μικρή διάμετρο για χρήση στην παιδιατρική α ναισθησία, ε) αν είναι χωρίς cuff δημιουργούνται προβλήματα μη ικανοποιητικού αερισμού καθώς και διαφυγής των εισπνεομένων αερίων στην ατμόσφαιρα του χειρουργείου με κίνδυνο ανάφλεξής τους αν εκτεθούν στην ακτίνα LASER. Τέλος ας μη ξεχνούμε ότι τραχειοσωλήνες χωρίς cuff δεν μπορούν να προστατεύσουν από πιθανή εισρόφηση. Συγκριτικές μελέτες σχετικά με την αναφλεξιμότητα των σωλήνων PVC, των σωλήνων ερυθρού ελαστικού και των σωλήνων σιλικόνης απέδειξαν ότι την μικρότερη α ναφλεξιμότητα έχει ο σωλήνας PVC και για τους δύο τύπους LASER Όμως την κρίσιμη στιγμή ο σωλήνας PVC λειcί)νει με μεγαλύτερη ταχύτητα από τους άλλους δύο τύπους με αποτέλεσμα την διαφυγή των εισπνεομένων αερίων και την πιθανή ανάφλεξή τους όταν το Fi02 είναι υψηλό. Αντίθετα πάλι, αν και ο σωλήνας από ερυθρό ελαστικό δείχνει μεγαλύτερη αντοχή και δυσκολία στην διάτρηση από τον σωλήνα από PVC, όταν αυτή επέλθει οι καπνοί από την ανάφλεξη του ελαστικού είναι πολύ πιο τοξικοί από εκείνους του PVCR. Παρ' ότι οι σωλήνες PVC εμφανίζονται πιο ανθεκτικοί στο LA SER του NdY AG από ότι στο LASER του C0,10, όλα τα έγχρωμα σημεία των σωλήνων PVC (στήλη βαρίου, γράμματα, νούμερα, κλπ) αποτελούν ιδιαίτερα ευαίσθητα σημεία διάτρησης ή ανάφλεξης και για τους δύο τύπους LASERI0.12 Ο χρόνος ανάφλεξης των τραχειοσωλήνων επη ρεάζεται άμεσα από την ποιότητα του μίγματος των εισπνεομένων αερίων. Έχει δειχθεί ότι η χρήση Fi02>0.4, η χρήση Ν20 σε κλινικά χρή σιμες συγκεντρώσεις, ακόμη και η χρήση Ν 2 επιταχύνουν την ανάφλεξη των τραχειοσωλήνων από PVC Στους πίνακες 2 και 3 παρατίθενται χρόνοι ανάφλεξης των PVC τραχειοσωλήνων με διαφορετικά μίγματα εισπνεομένων αερίων μετά από έκθεση σε διαφορετική ισχύ της συσκευής του LASER C Αξιοσημείωτο είναι ότι το Ν,Ο ενώ θεωρείται α δρανές αέριο, εντούτοις υποστηρίζει - την ανάφλεξη λόγω του ότι διασπάται με την αντίδραση 2Ν20 = 2Ν Ενέργεια. Έτσι σε ατμόσφαιρα Ν20 η ανάφλεξη είναι ταχύτερη από ότι σε ατμόσφαιρα 02:Ν2 I :2 διότι στην πρώτη περίπτωση απελευθερώνεται επιπλέον ενέργεια. Αντίθετα η χρήση του αδρανούς αερίου Ηλίου αντί Ν,Ο αποδείχθηκε ότι επιβραδύνει την ανάφλεξη των P V C τραχειοσωλήνων Η προστατευτική δράση του Ηλίου αποδίδεται στην υψηλή θερμική διαχυτικότητα αυτού του αερίου που είναι συνάρτηση της θερμικής αγωγιμότητας, της ειδικής θερμότητας και της πυκνότητας του αερίου. Μια άλλη πιθανή εξήγηση της ευεργετικής δράσης του Ηλίου είναι η αύξηση της θερμοκρασίας ανάφλεξης του Πίνακα; 2 Χρόνοι ανάφλεξης PVC τραχειοσωί.ήη η μετά από συνεχή έκθεση σε LASER C02 σε διάφορα μίγματα αερίων 12 (Οι τιμές αναφέρονται σε μέση τιμή :: σταθερά απόκλιση) ΧΡΟΝΟΙ Α:\ΑΦ.\ΕΞΗΣ Ι σε secl ΟΞΥΓΟΝΟ ΚΑΙ ΗΛΙΟ ΟΞΠΟ:\0 1\ΑΙ ΑΖΩΤΟ 55,6 ± 3,2 (60-30) 45,3 ± 5,7 (60-3.0) -IIJ. l = ) 2.6 = "-6.0) 9.0.! l. Ι 16-l.O) * Κανένας σωλήνας δεν αvεφλέγει μετά από εκθεση Ίω zρόνο t:'ξξ 60 sec. Πίνακας 3 Χρόνοι ανάφλεξης PVC τραχειοσωλήνων μετά από συνεχή έκθεση σε διαφορετικής ισχύος LASER C02 12 (Οι τιμές αναφέρονται σε μέση τιμή ± σταθερά απόκλιση). ΙΣΧΥΣ LASER (W) ΧΡΟΝΟΙ ΑΝΑΦΛΕΞΗΣ (σε sec) ΟΞΥΓΟΝΟ ΚΑΙ ΗΛΙΟ 55,6 ± 3,2 (60-30) 42,3 ± 7,2 (60-14) 43,1 ± 5,4 (60-21) 11,5 ± 3.4 (29-2,0) ΟΞΥΓΟ"ΙΟ ΚΑΙ ΑΖΩΤΟ 37,6 ± 2,9 (37-6,0) 9,8 ± 2.8 (25-1,0) 14,3 ± 1,8 (22-3,0) 11,3 ± 2.0 (22-2.0) πλαστικού σε ατμόσφαιρα Ηλίου12 Στις μελέτες που έγιναν κανένας ενδοτραχειακός σωλήνας δεν ανεφλέγει μέχρι τα 60 " στον ατμοσφαιρικό αέρα (20% 02, 80% Ν ). Ας σημειωθεί όμως ότι σε καμμία 2 περίπτωση δεν θεωρείται ότι στον χώρο του λάρυγγα, πάνω από το cuff επικρατούν συνθήκες ατμοσφαιρικού αέρα. Τα εισπνεόμενα αναισθητικά αέρια διαχέονται α κόμη και δια μέσου του τραχειοσωλήνα, πολύ δε περισσότερο εξαιτίας ενός πιθανώς τρωθέντος cuff με αποτέλεσμα το ποσοστό του Ο, στην περιοχή να είναι > 20";,. Σχετικά με τα εισ - πνεόμενα αναισοητικά αέρια βρέθηκε ότι οι ελάχιστες αναφλέξιμες συγκεντρώσεις για το Αλοθάνιο, το ΕνΦλουράνιο και το ΙσοΦλουράνιο είναι αντίστοιχα <, και γ..,: δη λαδή πολύ μεγαλύτερες από τις κλινικά χρήσιμες συγκεντρώσεις αυτών των αερίων3. Παρ' 6λα αυτά όμως αναφέρεται από ορισμένους ότι το Αλοθάν.. ο σε πυκνότητα 2Χ, επιταχύνει την ανάφλεξη τν PVC τραχειοσωλήνων Από τα προαναφερόμενα γίνεται σαφές ότι κατά την χρήση των LASER πρέπει να ακολουοούνται ορισμένοι κανόνες ασφάλειας και πρωτόκολλα όπως αυτό της Pashayan et al (πίνακας 4)6. Αν χρησιμοποιηθεί τεχνητός αερισμός με ΕΤΣ, προτείνεται η χρήση σωλήνων ερυορού ελαστικού. χωρίς να αποκλείονται τα ειδικά για LASER είδη, και σύγχρονη χορήγηση Ν2 ή He1. Αν οι συνθήκες απαιτούν χρήση Fi τότε συνιστάται η αλλαγή σχήματος αερισμού με χρήση βρογχοσκοπίου και αερισμό με εμφύσηση (j et ventilation ) ή με ασκό14. Είναι αυτονόητο ότι η ανάφλεξη του τραχειοσωλήνα

16 ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΤΑτΙΚΗΣ ΙΑΙΡΙΚΗΣ 59 αποτελεί βαρύτατη επιπλοκή και απαιτεί άμεση αντιμετώπιση. Αμέσως πρέπει να διακοπεί ο αερισμός του ασθενούς και να σταματήσει η οποιαδήποτε ροή αερίων, περιλαμβανομένου και του 02, καθώς όπως αναφέραμε όλα αυτά τα αέρια υποστηρίζουν την ανάφλεξη. Η άμεση διακοπή του αερισμού προστατεύει επίσης τον ασθενή από την εισπνοή των τοξικών αερίων που παράγονται από την καύση του τραχειοσωλήνα (πίνακας 5). Η Φωτιά πρέπει να κατασβεστεί με πλύση με φυσιολογικό ορό και να α φαιρεθεί ο ενδοτραχειακός σωλήνας ταχύτατα. Ακολουθεί αερισμός του ασθενούς με μάσκα μέχρι σταθεροποίησης της κατάστασής του οπότε θα πρέπει να γίνει λεπτομερής διερεύνηση της περιοχής για να αποκαλυφθούν τυχόν βλάβες που προκλήθηκαν. Αν η φωτιά σβήσει αμέσως υπάρχει πιθανότητα να μην προκληθούν βλάβες ή αυτές να είναι περιορισμένες και επιφανειακές3. Εκτεταμένες όμως βλάβες πιθανόν να απαιτήσουν χρήση μηχανικού αερισμοι) με ΡΕΕΡ, αντιμικροβιακή αγωγή και χορήγηση κορτικοειδών3 Ο ασθενής παρακολουθείται τουλάχιστον για 24 ώρες για τις πρώιμες επιπλοκές και σε τακτά διαστήματα στην συνέχεια για την παρακολούθηση πιθανής εμφάνισης όψιμων επιπλοκών. Πίνακας 4 Πρωτόκολλο Ηλίου για χρήση LASER C02 στο ανώτερο αναπνευστικό σύστημα6 Στοιχεία πρωτοκόλλου Αέρια: ΗΛΙΟ ΟΞΥΓΟΝΟ ΕΙΣΠ. ΑΝΑΙΣΘΗτΙΚΆ ΥΠΟΞ. ΤΟΥ ΑΖΩΤΟΥ Ενδοτραχειακός σωλήνας: Συσκευή LASER CO,: - Ισχύς Έκθεση Monitoring Συνθήκες "' 600 ο FIO, :;::; 0.40 ΑλοΟάνιο. Ενφλουράνιο. ΙσοΦλουράνιο. Δεν πρέπει να χρησιμοποιείται για διατήρηση της αναισοησίας. Από PYC χωρίς γράμματα και περιτίjλιξη ταινίας. :Ξ:Ξ 10 W και μέγεθος κηλίδας 0,8 mm. (Ι,992 W/cm 2 ). Πολλαπλές ώσεις-διάρκεια ιίjσης < 10 scc και τα μεσοδιαστήματα των ιίjσεων > 0.5 s. Εκτός των συνηοισμένωv: Οξυγονόμετρο στο εισπvεόμενο μίγμα & σφυγμικό Οξυγονόμετρο. γ) Πρόκληση βλαβών από τους καπνούς της εξάτμισης και της εξάχνωσης. Οι καπνοί της εξάχνωσης από την χρήση του LA SER πιθανώς να είναι μεταλλαξιογόνοι, να μεταδίδουν λοιμώξεις και να προκαλούν φλεγμονή του βρογχοπνευμονικού δικτύου με διαταραχή της ανταλλαγής των αερίων6. Σε εργαστηριακές μελέτες βρέθηκε ότι η ακτινοβόληση μικροβιακών αποικιών (σε απομίμηση του περιβάλλοντος του κόλπου) προκαλεί διασπορά ζώντων μικροβίων σε σημαντική απόσταση ( mm από τον αρχικό στόχο)3 Ακόμη πιθανολογείται η διασπορά ζώντων καρκιν κών κυττάρων από ακτινοβόληση καρκινικού στόχου1', παρά το ότι υπάρχουν και μελέτες που την αποκλείουν. Υπάρχει επίσης διπλή μελέτη εργαστηριακή και κλινική, η οποία αποδεικνύει ότι κατά την εκτομή μυρμηκιcον ανευρίσκεται στον ατμό εξάχνωσης αμιγές DNA του ιού των μυρμηκιών ο οποίος θεωρείται καρκινογόνος1 6. Ο κίνδυνος διασποράς του DNA των ιών ισχύει και για τον ιό της ηπατίτιδας Β (HBV) και για τον ιό της ε πίκτητης aνοσολογικής ανεπάρκειας του ανθρώπου (HT LV)16 Επίσης έχει γίνει γνωστό ότι σε περίπτωση ανάφλεξης τραχειοσωλήνα από PVC παράγεταί HCI, ενώ όταν ο σωλήνας είναι από ερυθρό πλαστικό παράγεται μονοξείδιο του άνθρακα, με σοβαρότατες συνέπειες και στις δύο περιπτώσεις για την οξυγόνωση του αρρώστου και την α κεραιότητα του αναπνευστικού του cπιθηλίου17 1κ. Έχει αποδειχθcί επίσης ότι αν η αναρρόφηση τοποθετηθεί σε απόσταση >2 cm από τον ακτινοβολούμενο ι στό, τότε το 50'/;, των σωματιδίων της aπανθράκωσης διαφεύγει στον αέρα του χειρουργείου1 6 Τα σωματίδια αυτά έχουν διαστάσεις από Ο, 1-0,Sμm και οι περισσότεροι τύποι των χειρουργικών μασκών δεν μπορούν να συγκρατήσουν τόσο μικρά σωματίδια7. Ακόμη και αν όλα τα σωματίδια με διάμετρο? 0,5 μm παγιδεύονται, τότε πάλι προκαλείται πνευμονική βλάβη σε πειραματόζωα από την εισπνοή του καπνού της εξάχνωσης του LASER C0 2. Πίνακας 5 Χειρισμός πιθανής ανάφλεξης τραχειοσωλήνα6 Ι..'lιακοπή αερισμοιj του ασθενοίjς. 1 Απομόνωση της παροχής 02 Πλύση με νερό αν χρειαστεί. Α φαίρεση του καμμένου ενδοτραχειακού σωλήνα. 3. Αερισμός του ασθενή με μάσκα. Επαναδιασωλήνωση αν είναι απαραίτητο. 4. Έλεγχος της βλαβης με το λαρυγγοσκόπιο ή και με το βρογχοσκόπιο. 5. Παρακολούθηση του ασθενή στην Μ.Ε.Θ. τουλάχιστον για 24 ώρες. 6. Χορήγηση αντιβιοτικών, στεροειδών ή εφαρμογή και μηχανικής υποστήριξης αναπνοής. Μόνον αν Φιλ τραριστούν σωματίδια μι; διάμετρο? Ο, I μm. τότε δcν προκαλείται πνευμονική βλάβη 7 Α ναισθησιολογική πρακτική. Είναι προφανές ότι η αναισθησία για επεμβάσεις στον ανώτερο και κατώτcρο αναπνcυστικό έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον αλλά και δυσκολία, δεδομένου ότι ο αναισθησιολόγος και ο χειρουργός δουλεύουν στον ίδιο ανατομικό χώρο και συχνά πρέπει ο αναισθησιολόγος να διακόπτει την εργασία του χειρουργού για να κάνει διορθωτικές παρεμβάσεις σχετικά με τον αερισμό και την οξυγόνωση του ασθενούς. Έχουν ήδη αναφερθεί τα προβλήματα των τραχειοσωλήνων όταν χρησιμοποιούνται LASER. Ειδικά για το LASER CO, έχει συγκεκριμενοποιηθεί η τακτική που πρέπει να α κ ολουθείται στο πρωτόκολλο Ηλίου (He)6 Πρέπει όμως να αναφέρουμι; ότι α) Σε περίπτωση που ο κορεσμός της αιμοσφαιρίνης δεν μπορεί να διατηρηθεί σε ικανοποιητικά cπίπεδα με Fi τότε θα πρέπει να εγκαταλειφθεί η χρήση του LASER με ενδοτραχειακό σωλήνα PVC και να χρησιμοποιηθεί το LASER με άλλες μεθόδους αερισμοί> του ασθενούς (π.χ. δι' εμφυσήσεως-

17 60 jet ventilation), β) Σε περίπτωση τρώσεως του cuff από το LASER με αποτέλεσμα να υπάρχει απαράδεκτη διαφυγή, η σωστή κίνηση είναι η αύξηση των ροών των εισπνεομένων αναισθητικών αερίων χωρίς μεταβολή του Fi0 2. Α παγορεύεται η χρήση του flush button του Ο, γιατί έτσι ανεβαίνει ταχύτατα το Fi0 2 σε επικίνδυνα επί εδα3, γ) Σε περίπτωση αντικατάστασης του He με ατμοσφαιρικό αέρα τότε το Fi0 2 δεν θα πρέπει να υπερβαίνει το 0.25 διότι ο αέρας έχει μικρότερη θερμική διαχυτικότητα από το ΗeΙΙ. Καλό είναι σε κάοε περίπτωση χρήσεως τραχειοσωλήνα με cuff σε επεμβάσεις με LASER το cuff να γεμίζει με φυσιολογικό ορό και όχι με αέρα. Η προσθήκη μάλιστα κυανού του μεθυλενίου ή ινδικοκαρμίνης στον φυσιολογικό ορό του cuff θεωρείται εύκολη μέθοδος για την άμεση ανίχνευση εκ λάθους τρώσεως του cuff από το LA SER3. Ακόμη η χειρουργική τεχνική θα πρέπει να είναι τέτοια που να επιτρέπει την ψύξη των ιστών μεταξύ των ώσεων του LASER11, καθώς η ανάφλεξη των τραχειοσωλήνων μπορεί επίσης να συμβεί κατά την εκπνοή από καιόμενα σωματίδια εξαιτίας της aπανθράκωσης των ι στών13. Δεδομένου ότι ακόμη και οι ελαιώδεις αλοιφές είναι εύφλεκτες στο LASER, απαγορεύεται η επάλειψη των τραχειοσωλήνων με αυτές13. Επίσης λόγω χρήσης τραχειοσωλήνων χωρίς αρίθμηση δημιουργείται το πρόβλημα του ελέγχου της ορθής τοποθέτησής τους με υπολογισμό της απόστασης του άκρου τους από τον φραγμό των οδόντων. Προτείνεται η μέτρηση του μήκους του σωλήνα πριν από την χρήση του και η αφαίρεση από αυτό της απόστασης μεταξύ του άκρου του προς τις σωληνώσεις του αναισθητικού μηχανήματος και του φραγμού των οδόντων19 Σαν εναλλακτική λύση στην χρήση των τραχειοσωλήνων προτάθηκε η αναισθησία με αυτόματη αναπνοή και εισπνοή μίγματος αερίων και πτητικών αναισθητικών με διαρινικούς καθετήρες 2 0. Έτσι παρέχεται άνεση για τους χειρουργικούς χειρισμούς αφού δεν υπάρχει τραχειοσωλήνας, υπάρχει όμως το πρόβλημα ότι απαιτείται ελαφρά αναισθησία με άμεσο τον κίνδυνο εμφάνισης λαρυγγόσπασμου από τους χειρισμούς, υπάρχει κίνδυνος α πώλειας ελέγχου των αεραγωγιi:ιν με υποαερισμό, άπνοια και καρδιακές αρρυθμίες ενώ επιπλέον συνυπάρχει κίνηση των φωνητικών χορδών, γεγονός που δυσκολεύει την χειρουργική τεχνική. Η εισαγωγή στην αναισθησία μπορεί να γίνει με κεταμίνη αν και αναφέρεται ότι προκαλεί αύξηση των αντανακλαστικών του λάρυγγα και παρατεταμένη ευαισθησία του ακόμη και μετά την αποσωλήνωση 2 1 Αυτονόητο είναι ότι θα τηρηθούν όλοι οι κανόνες της προεγχειρητικής εκτίμησης των ασθενών για επεμβάσεις αναπνευστικού όπως: ανατομικός έλεγχος των αεροφόρων οδών ο πτικά και ακτινολογικά, εκτίμηση της αναπνευστικής ι κανότητας με σπειρομέτρηση και προσδιορισμό των αερίων αίματος13 Η διασωλήνωση σε συνεργάσιμους αρρώστους με μεγάλες στενώσεις των αεραγωγών πρέπει να γίνεται με τον ασθενή ξύπνιο ή με την ελάχιστη δυνατή καταστολή. Μια άλλη λύση που είναι σήμερα ευρέως αποδεκτή και ίσως η πιο διαδε δομένη για τις επεμβάσεις αναπνευστικού με LASER, είναι ο αερισμός δι' εμφυσήσεως (τεχνική Venturi-j et ven tilation). Χρησιμοποιείται σαν τεχνητός αεραγωγός το άκαμ- ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΠΑΣ ΚΑΙ ΕΝΤΑΙΙΚΗΣ ΙΑΙΡΙΚΗΣ πτο βρογχοσκόπιο ή το λαρυγγοσκόπιο ανάρτησης. Μέσα από αυτά μπορεί να περάσει το εύκαμπτο βρογχοσκόπιο με την ίνα του LASER προσαρμοσμένη στον ειδικό αυλό αναρρόφησης που διαθέτει4. Η βελόνη του jet πρέπει να τοποθετείται στο μεσαίο τριτημόριο του τεχνητού αεραγωγού1 Με την έξοδο του jet από την βελόνη, αναπτύσονται υψηλές πιέσεις προώθησής του προς τον άρρωστο, ενώ πίσω από την βελόνη δη μιουργείται αρνητική βαθμίδωση πιέσεων με αποτέλεσμα την εισρόφηση αέρα από το εγγύς άκρο του αεραγωγού. Το σύνολο του εισροφούμενου αέρα και του όγκου του jet αποτελούν τον αναπνεόμενο όγκο (τv) για αυτόν τον τύπο αερισμού. Ο εισροφούμενος αέρας μπορεί να είναι ακόμη και 20 φορές μεύαλύτερος από εκείνον του jet1. Οι πιέσεις εξόδου της ρυθμιστικής βαλβίδας του jet πρέπει να είναι γύρω στα KPa ( mmhg) για τον ενήλικα και γύρω στα KPa ( mmhg) για τα παιδιά, ενώ η βελόνη του jet πρέπει να είναι 12-14G Ύια ενήλικες > \OOKg, 14-16G για ασθενείς από Kg και 16-l8G για άτομα κάτω από 50Kg. Όταν οι πιέσεις είναι σωστά ρυθμισμένες τότε το jet πρέπει να προκαλεί ελαφρά πίεση στο δέρμα από απόσταση l cm 1 Κατά την διάρκεια αυτού του τύπου του αερισμού χρησιμοποιούμε την ελάχιστη πίεση στην βαλβίδα του jet, η οποία εξασφαλζει την καλή έκπτυξη του θώρακα του ασθενούς. Σαν εισπνεόμενα αέρια μπορεί να χρησιμοποιηθεί είτε το 07 μόνο του, είτε σε συνδυασμό με το Ν,Ο, λαμβάνοντας - πάντα υπ' όψιν ότι ο όγκος που εμφυσεϊ:ται από το jet aραιώνεται από τον παρασυρόμενο όγκο αέρα. Με τοποθέτηση κατάλληλου διαφράύματος στο εγγύς άκρο του αεραγωγού είναι δυνατόν ο εισροφούμενος όγκος να αποτελείται από διιiφορα μίγματα αναισθητικών αερίων 22. Στην πράξη με τον αερισμό δι' εμφυσήσεως οι άρρωστοι συνήθως υπεραερίζονται και σπάνια υπάρχουν δυσκολίες στον αερισμό τους1 Μέσω του βρογχοσκοπίου μπορεί να γίνει και αερισμός με ασκό που προσαρμόζεται κατάλληλα. Αμφισβητείται όμως αν είναι εύκολο να επιτευχθούν οι απαραίτητοι αναπνεόμενοι όγκοι σε αυτόν τον τύπο του αερισμού 2 3. Σημειώνεται πάντως ότι οι περισσότερες μελέτες των μεοόδων αερισμού με το άκαμπτο βρογχοσκόπιο αξιολογοίjv μόνο την οξυγόνωση του αρρώστου και όχι τον αερισμό του λόγω της αδυναμίας χρήσης του καπνογράφου. Κατά τον αερισμό δι' εμφυσήσεως, αν η βελόνη του jet βρίσκεται κοντά στην αποφραγμένη περιοχή του βρογχικού δένδρου, τότε ο αναπνεόμενος όγκος είναι μειωμένος λόγω των υψηλών αντιστάσεων και 'ϊης χαμηλής ευενδοτότητας της περιοχής24, ενώ παράλληλα αναπτύσονται υψηλές πιέσεις με κίνδυνο βαροτραύματος (πνευμοθώρακας, πνευμομεσοοωράκιο ). Για την χρήση του LASER NdY AG έχουν κατασκευαστεί ειδικl'i άκαμπτα βρογχοσκόπια που έχουν κατάλληλες υποδοχές για το jet ventilator, και πλάγιες οπές στο κάτω άκρο για να επιτρέπουν την δίοδο των εισπνεομένων αερίων όταν η έξοδος του βρογχοσκοπίου αποφράσεται από την ίνα του LASER ή άλλα εργαλεία 1 Μέσω του άκαμπτου βρογχοσκοπίου είναι δυνατόν να χρησιμοποι ηοεί και υψίσυχνος αερισμός (high frequency ventilation) με προσαρμογές αντίστοιχες με εκείνες του αερισμού δι' εμφυσήσεως25. Ακόμη παρόμοιος αερισμός μπορεί να επιτευχθεί μέσα από ένα απλό μεταλλικό καθετήρα που τοποθετείται στην τραχεία κάτω από το

18 ΘΕΜΑΤ Α ΑΙ\ΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΠΑΣ ΚΑΙ ΕΝΤ Α τικησ!α rρικησ 61 ύψος των φωνητικών χορδών διασφαλίζοντας έτσι την βατότητα των αεραγωγών, την αποτελεσματικότητα του αερισμού του ασθενούς και την ακινησία των φωνητικών χορδώνι3 Λόγω των τεχνικ(ijν προβλημάτων για χρήση πτητικών αναισθητικών με τις προαναφερόμενες τεχνικές από τους περισσότερους προτιμάται η ολική ενδοφλέβια α ναισθησία με κάποιο aπιοειδές (αλφεντανύλη, σουφεντανύλη Φεντανύλη) και βενζοδιαζεπίνες (μιδαζολάμη, διαζεπάμη), κεταμίνη ή βαρβιτουρικά (μεθοεξιτόνη, θειοπεντόνη) και μυοχάλαση ι. Στο μίγμα των εισπνεόμενων αερίων χρησιμοποιείται το Ήλιον, το οποίο εκτός από την προστασία από την φωτιά, βοηθά και την διάχυση του 07 πέρα από στενώματα του βρογχικού δένδρου, ιδιαίτερά όταν στα σημεία αυτά δημιουργείται στρωβιλώδης ροή.ι Επιπλοκές του αερισμού δι' εμφυσήσεως είναι η διαφυγή των αναισθητικών αερίων στην ατμόσφαιρα του χειρουργείου, ο πνευμοθώρακας και το πνευμομεσοθωράκιο από τις υψηλές πιέσεις που αναπτύσονται ενδοπνευμοvικά, η διάταση του στομάχου από τοποθέτηση της βελόνης του jet σε λάθος κατεύθυνση (όταν χρησιμοποιείται το λαρυγγοσκόπιο αναpτησης) με άμεσο τον κίνδυνο αναγωγής και εισρόφησης, η εισρόφηση τεμαχίων ιστών που έχουν εκταμεί με το LASER (γι' αυτό και προτείνεται η πυροδότηση του LASER κατά την Φάση της εκπνοής) και η ξήρανση των βλεννογόνωvι3 Από την χρήση του LASER Νdγ AG υπάρχει μεγαλύτερος κίνδυνος α) μη αποτελεσματικής αιμόστασης και άρα αιμορραγίας (2 ), β) πρόκλησης φωτιάς στο τραχειοβρογχικό δένδρο, γ) πνευμοθώρακα, διάτρησης βρόγχου, δημιουργίας βρογχοοισοφαγικής επικοινωνίας και δ) υποξίας αν δεν επιδειχθεί η δέουσα προσοχή στον αερισμό και την οξυγόνωση του αρρώστου26 Για χειρουργική με LASER στο αναπνευστικό προτάθηκαν κατά καιρούς διάφορα σχήματα και τεχνικές ό πως αυτό των Van der Spek και συν. ι: Εισαγωγή στην αναισθησία με ενδοφλέβια (βαρβιτουρικά, βενζοδιαζεπίνες, απιοειδή) ή με πτητικά αναισθητικά και συμπλήρωση με μυοχάλαση. Επίτευξη ικανοποιητικοί! βάθους αναισθησίας και διασωλήνωση με κοινό ενδοτραχειακό σωλήνα από PVC. Αφού εκτιμηθεί η παθολογία της υπό εγχείρηση περιοχής επιλέγεται μια από τις εξής μεοόδους: Ειδικός για LASER μεταλλικός ενδοτραχειακός σωλήνας και κλασσικός αερισμός με ασκό ή αναπνευσττ1 ρα, Αερισμός με τεχνική Venturi ή ασκό μέσα από το λαρυγγοσκόπιο ανάρτησης, τί μέσα από βρογχοσκόπιο. Παρά την επικρατοι)σα άποψη για χρήση Fi λόγω του κινδύνου ανάφλεξης4.6, οι Van der Spek και συν. ΟεωροίJV ότι δεν υφίσταται Οέμα περιορισμού του Fi00 όταν δεν χρησιμοποιοί1νται μέσα στους αεραγωγούς εί1φ λ εκτα υλικά. μετά την έναρξη της τεχνικής Vcnturi η διατήρηση της αναισοησίας συνήθως γίνεται με ενδοφλέβια χορήγηση αναισθητικών και απιοειδών. Τ<:λος μετά το πέρας της χρήσης του LASER ο ασοενής διασωληνώνεται και πάλι με κοινό ενδοτραχειακό σωλήνα από PVC μέχρι την ανάνηψη από την αναισθησία. Όταν υπάρχει πρόβλημα υποξίας το Fi0 2 γίνεται μέχρι και (πάντα κατά τους Van der Spek και συν.) ενώ το εισπνεόμενο μίγμα μπορεί να περιέχει και He για τους λόγους που προαναφέροηκαν. Έχοντας υ πόψη ότι τα μόνα εύφλεκτα υλικά που χρησιμοποιούνται στους αεραγωγούς είναι ο καθετήρας της αναρρόφησης και η ίνα του LASER, λαμβάνονται μέτρα ώστε ο καθετήρας της αναρρόφησης να βρίσκεται στο εγχειρητικό πεδίο μόνον όταν χρειάζεται και η ίνα του LASER να μην είναι λερωμένη από αίμα ή άλλα εκκρίματα, περιορίζοντας έτσι σημαντικά τις πιθανότητες ανάφλεξης αυτών των υλικών. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 1. A.F.L. Van der Sp ek, Ρ.Μ. Spargo, M. L. Norton. Thc physics of l"aser and implications for thei r use during surgery. Brit. J. Anesth 1988; 60: Α. Μάζη: Ατομική Φυσική. Στο: Φυσική, Α. Μάζη. Έκδοση Λ'. ΟΑΕΔ. ΑΟήνα. 1988, σελ Μ. Sosis. Hazards of LASER surgcry. Scminιιrs in A nesthcsia 1990; 9: S. Blomquist, L. Algotsson, Ε. Karlsson. Anesthesia for rcscction of tumors in the trachea and centπιl hronchi using Nd-γ AG-Las er technique. Acta Anesthcsiol. Scand 1990; 34 : Χ. Παπακωνσταντίνου. Η εφαρμογή των LASER στην χειρουργική. Μετεκπαιδευτικά μαθήματα 15ου Πανελλήνιου Συνέδριου Χειρουργικής 1986: Α. Pashayan. Anesthesia for LASER surgcr ' ASA refresher courses 1989; 17: W.P.Arnold: Environmental safcty includi ng chcmical dcpendancy. In: Anesthesia, R. Millcr, 3rd cιiition, Churchill Li vingstone, Ncw γork, 1990, p , A.C. Wainwri ght. Anesthesia and LASER surgery. Anesthesia Rewiew 1986; 4: Μ. Sosis. F. Dillon. Wh<ιt is thc safcst foil tape for endo tracheal tuh e protcction duri ng Nd-γ AG lascr surgc ry? Α comp<ιrative study. Anesthesiology 1990; 72: Β. Gcft'i n. S. Shapshay et <!11. Flammahility of endotπιcheal tubes duri ng Nd-γ AG lascr application in thc <ιirw<ιy. Ancsthesiologγ 1986; 65 : ι 1. Α. P<ιsh<Ιy<ιn. J. Gr<lVCnstei n. Ν. ('<ιssisi. Thc helium protocol fo r laryngotπιchc<ιl opcrations with C00 laser: Α rc trospcctivc revicw of 523 c<ιses. Anesth c siology 1988 ; 68: Α. P<Ιsh<ιy<ιrl. 1. Gωvcnstei n. Hclium retards endotπιchc;ιl tι1 l1c tϊ rcs from c<ιrhon ιi ioxide lasers. Anesthcsiology 1985 ; 62: J. Hern1ens, Μ. Bennctt, C. Hirshman. Ancsthesia for lcιscr surgc ry. Anesth. An<ιlg. 1983; 62 : R. Dcnto n, H.V. Dcdhi<ι ct <ιll. Long term survi v<ι l <ιfter cndotr<ιchc<ι l fi rc duri ng trc<ttment of scvere mali gnant <ι irw<ιy obstr<ιction wi th Nd-γ AG l<ιser. Chest 1988; 94: Ρ.Ο. Byrne, P.R. Sisson. P.D. Olivcr. H.R. Ingham. C<ιrhon dioxide l<ιser irπιdi<ιtion of b<ιctc ri<ιl t<ιrgets in

19 62 vitro. Journal of Hospital infection 1987; 9: J.M. Garden, Μ.Κ. O'Banion, L.S. Shelnitz, et al. Papillomavirus in the vapor of carbon dioxide lasertreated verrucae. JAMA; 25 9: R.F. Dyer, V.H.D. Esch. Polyvinyl chlorid toxicity in fires: hydrogen chloride toxicity in fire fighters. JA MA 1976; 235: W. Winstead. Surgical complications of the C0 2 1aser. Ear Nose and Throat Journal 1982; 61: C. Carlssson, S. Cooper, Α mcthod of determining depth of unmarked endotracheal tubes used ίη laser surgery. Anesth. Analg. 1990; 70: Ε.Α. Talmage. Endotι-achcal tube is not necessary for laryngeal microsurgery. Anesthesiology 1981 ; 55: J.C. Snow, B.J. Kripke et al. Anesthesia for carbon dioxide laser microsurgery on the larynx and trachea. Anesth. Analg. 1974; 53: Θ Ε ΜΑΤ Α ΑΜΙΣΘΗΣIΟΛΟΠΑΣ ΚΑΙ Ε\ ΤΑ ΙΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ S.T Lee. Α ventilating laryngoscope for inhalation a nesthesia and augmented ventilation during laryngoscopic procedures. Brit. J. Medicinc 1972: 44: Α.Η. Giesecke, H.U. Gerbershagen. C. Dortman. D. Lee. Comparison of the ventilating and injection bronchoscopes. Anestesiology 1973; 38: A.D. Jardine, M.J. Harrison, TE.J. Healv. Automatic flow interruption bronchoscope: Α. laboratory study. Brit. J. of Anaesth ; 47: G. Vourc'h, Μ. Fischler, F. Michon. J.C. Melchior, F. Seigneur. High frequency jet ventilation vcrsus manual jet ventilation duι-ing bronchoscopy in patients with tracheo-bronchial stenosis.. Brit. J. Anacsth ; 55: W.M. Brutinel, D.A. Cortesc. E.S. Edell, J.C. Mcdougall, U.B.S. Prakash. Complications of Ndy AG laser therapy. Chest 1988; 94 :

20 ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΤΑΊΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ 63 Επεμ6άσεις στο Πεπτικό. Ο Ρόλος του Α ναισθησιολόyου στην Ποιότητα των Αναστομώσεων ΑΝΔΡΟΝΙΚΗ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΟΥ Ο πεπτικός σωλήνας έχει μήκος περίπου εννέα μέ τρων, οι χειρουργικές επεμβάσεις σ' αυτόν είναι πολυάριθμες, στην μεγαλύτερη δε πλειοψηφία τους αφορούν ογκολογικά περιστατικά. Η επιτυχής ή όχι έκβαση της v πέμβασης εξαρτάται βέβαια από την φύση της χειρουργικής βλάβης, την επιδεξιότητα του χειρουργού, την τυχόν συνύπαρξη άλλης νόσου, την λήψη φαρμάκων από τον α σθενή, την κατάσταση θρέψης του, την οξεοβασική ισορροπία και τον αιματοκρίτη.1 Σε όλες αυτές τις παραμέτρους έρχεται να προστεθεί με πρωταγωνιστικό ρόλο και η δουλειά του αναισθησιολόγου. Πράγματι η αναισθησία επηρεάζει σε πολύ σημαντικό βαομό την κινητικότητα του εντέρου, την απορρόφηση από αυτό των διαφόρων ουσιών, ηλεκτρολυτών, ύδατος κλπ., καθώς και την αιματική ροή σ' αυτό Το άγχος μας για την καλή λειτουργία της αναστόμωσης κρατάει μέχρι την δέκατη μετεγχειρητική μέρα. Η ρήξη της αναστόμωσης είναι πολύ σημαντική αιτία θνησιμότητας και θνητότητας μετά από ε πεμβάσεις στον οισοφάγο και το παχύ έντερο. Και σε μεν τον οισοφάγο η επιπλοκή αυτή Φθάνει μέχρι το 28 0, εκ των οποίων το 23 0 είναι θανατηφόρες, ενcij στο παχύ έντερο ρήξη συμβαίνει σε ποσοστό 20 ;, εκ των οποίων 35'\ θανατηφόρες.1 4 Οι ρήξεις των αναστομώσεων στο λεπτό έντερο είναι σπανιότερες, πιθανόν λόγω της καλύτερης αιμάτωσής του. 1 Α. ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΕΝΤΕΡΟΥ I. Συσταλ τότητα Μετά από λαπαροτομία η κινητικότητα του λεπτοt; εντέρου επανέρχεται μέσα σε λίγες ciφες, ενώ χρειάζονται τουλάχιστον 48 για να επανέλθει η ηλεκτρική δραστηριότητα στο παχι) και 3-4 ημέρες για να αποκατασταθεί η κινητικ6τητά του 5 6 Η καθυστέρηση αυτή είναι ανεξάρτητη απ6 χειρουργικούς χειρισμούς και την διάρκεια της επέμβασης και εξαρτάται κυρίως απ6 δύο παράγοντες: την αι'1ξηση της δραστηρι6τητας του συμπαθητικού νευρικού συστήματος και την ελαττωμένη δραστηρι6τητα της μοτιλίνης, μιας ουσίας που εκκρίνεται από το δωδεκαδάκτυλο και την νήστιδα. Η διέγερση των α και β α δρενεργικών και πιθανόν των ντοπαμινεργικών υποδοχέων οδηγεί σε ελάττωση της κινητικότητας του εντέρου. Η δράση στους α-υποδοχείς είναι πιο σημαντική στο λεπτό έντερο, ενcij στο παχύ υπερτερεί η δράση στους β-υποσοχείς 2 Οι μηχανίσμοί βέβαια φαίνεται 6τι είναι ακ6- μα πιο πολύπλοκοι και ο τόνος και η κινητικ6τητα του πεπτικού σωλήνα αναστέλλεται στο επίπεδο των α2 β:> υ- ποδοχέων. ενώ οι σφιγκήρες επηρεάζονται μέσω α- υποδοχέων 2 υ Τα επίπεδα της νοραδρεναλίνης του πλάσματος είναι αυξημένα κατά την διάρκεια γενικής αναισθησίας αλλά και μετεγχειρητικά. Αντίθετα. διέγερση του παρασυμπαθητικού αυξάνει τον τόνο και την κινητικ6τητα του πεπτικοι'1 σωλήνα εκτός από τους σφιγκτήρες, 6- που προκαλεί χάλαση 7 Τα επίπεδα της μοτιλίνης είναι ελαττωμένα 6 με 24 ώρες μετά την επέμβαση. ενώ η αποκατάστασή τους σε Φυσιολογικci επίπεδα συμπίπτει με την επάνοδο της συσταλτότητας του εντέρου 5 Η επάνοδος της φυσιολογικής συσταλ τότητας του εντέρου πιθανόν δευτεροπαθώς να επηρεάζεται και απ6 την διάτασή του. είτε λόγω εντερο-εντερικών αντανακλαστικών. είτε λόγω της προκαλούμενης ισχαιμίας. Η τελευταία όταν παραταθεί μπορεί να προκαλέσει και μόνιμη βλάβη του μυεντερικού πλέγματος. Η συσταλ τ6τητα του εντέρου μπορεί να αυξηθεί και από χημικά ή ηλεκτρικά ερεθίσματα. χωρίς 6μως αυτι) να εξασφαλζει και συντόμευση του μετεγχειρητικού ειλεού. 1 9 Για παράδειγμα η μετοκλοπραμίδη αυξάνει μεν την περίσταλση. αλ'λά οι συσπάσεις είναι aσυντόνιστες και μι1 προωθητικές.111 Οι ασυντι1νιστες αυτές συσπάσεις μπορεί να αυξήσουν πολί1 την ενδοαυλική πίεση. να προκαλέσουν ισχαιμία του εντέρου και να θέσουν σε κίνδυνο τις αναστομιόσεις. 2. Απορρόφηση Μετά απl) χειrί ισμοιί; στο λεπτό έντερο η ικανότητά του για αποflfll'1φηση t1δατος και ηλεκτρολυτών επανέρχεται μετιi απ6 ωι,λιiχιστο\' 30 ιίφες. ανεξάρτητα απι1 την επάνοδο της κινητικ6τητάς του. Επί πλέον η απέκκριση tιδατος και ηλεκτρολυτιίj\' στον αυλι) του ειλεού συνεχίζεται κανονικά μr.τεγχειρητικιi. κάτι που σημαίνει ότι είναι απαrlαίτητη η α\ τικατάστασιί τους Η ενδοαι1λική πίεση Η αδοαυλική πίεση σε ένα τμήμα εντέρου είναι συνάρτηση του ι1γκου του περιεχομ<:νου του. της δυνατότητας μετακίνησης του τελευταίου περιφερικά ή κεντρικά και της ι:υι:νδοτ6τητας του εντερικού τοιχciψατος. Η ι:υενδοτι)τητα του τοιχcίψυτος μπορεί να είναι ελαττωμένη λι1γω νόσου Ιl αί1ξησης του τ6νου των λείων μυικών ινών, επηρεάζεται δε απ ι) διάφορα Φciρμακα. Ενδοαυλικές πιέσεις πάνω από 40 mmhg ελαττcijνουν σημαντικά την αιματική προσφορά. ιδιαίτερα προς τον βλεννογόνο.1

Όταν χρειάζεται ρύθμιση της ποσότητας των χορηγούμενων υγρών του ασθενή. Όταν θέλουμε να προλάβουμε την υπερφόρτωση του κυκλοφορικού συστήματος

Όταν χρειάζεται ρύθμιση της ποσότητας των χορηγούμενων υγρών του ασθενή. Όταν θέλουμε να προλάβουμε την υπερφόρτωση του κυκλοφορικού συστήματος Ερωτήσεις Αξιολόγησης Εργαστηριακού Μαθήματος Θέμα: «Κεντρική Φλεβική Πίεση» 1. Τι είναι η Κεντρική Φλεβική Πίεση (ΚΦΠ); Είναι η υδροστατική πίεση των μεγάλων φλεβών που είναι πλησιέστερα στην καρδιά,

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία βιολογίας Μ. Παναγιώτα A 1 5 ο ΓΕΛ Χαλανδρίου 2013-14. Αγγειοπλαστική Bypass

Εργασία βιολογίας Μ. Παναγιώτα A 1 5 ο ΓΕΛ Χαλανδρίου 2013-14. Αγγειοπλαστική Bypass Εργασία βιολογίας Μ. Παναγιώτα A 1 5 ο ΓΕΛ Χαλανδρίου 2013-14 Αγγειοπλαστική Bypass Η αντιμετώπιση των καρδιαγγειακών νόσων περιλαμβάνει: φαρμακευτική αγωγή συστάσεις για αλλαγές στον τρόπο ζωής και τις

Διαβάστε περισσότερα

Θέσεις και αντιθέσεις στη Λαπαροσκοπική Χειρουργική - η Αναισθησιολογική Άποψη Δρ. Ράνια Πατρώνη Δ/ντρια Αναισθησιολογίας ΠΓΝ Πατρών «ο Άγιος Ανδρέας» Λαπαροσκοπική Χειρουργική: Προτερήματα Προτερήματα:

Διαβάστε περισσότερα

Το πιο μικρό και συμπαγές LASER μεγάλης ισχύος για την φυσικοθεραπεία και την φυσική αποκατάσταση

Το πιο μικρό και συμπαγές LASER μεγάλης ισχύος για την φυσικοθεραπεία και την φυσική αποκατάσταση Το πιο μικρό και συμπαγές LASER μεγάλης ισχύος για την φυσικοθεραπεία και την φυσική αποκατάσταση Χημικοί Μηχανισμοί Παραγωγή εξ επαγωγής, φωτο-χημικών φαινομένων φωτο-ευαισθητοποίησης και φωτο-απομάκρυνσης.

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμογές αρχών φαρμακολογίας

Εφαρμογές αρχών φαρμακολογίας Εφαρμογές αρχών φαρμακολογίας Χριστίνα Δάλλα Λέκτορας Φαρμακολογίας Ιατρική Σχολή, Πανεπιστήμιο Αθηνών cdalla@med.uoa.gr www.med.uoa.gr/pharmacology Ισχύς (potency) ενός φαρμάκου (συνήθως εκφράζεται σε

Διαβάστε περισσότερα

Επεμβατική Ακτινολογία: Η εναλλακτική σου στη χειρουργική

Επεμβατική Ακτινολογία: Η εναλλακτική σου στη χειρουργική Επεμβατική Ακτινολογία Ενημέρωση Ασθενών Επεμβατική Ακτινολογία: Η εναλλακτική σου στη χειρουργική Τα τελευταία 20 χρόνια, η Επεμβατική Ακτινολογία παρουσιάζει διαρκή εξέλιξη και αποτελεί μία πολύτιμη

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογία Α Λυκείου Κεφ. 3. Κυκλοφορικό Σύστημα. Καρδιά Αιμοφόρα αγγεία Η κυκλοφορία του αίματος Αίμα

Βιολογία Α Λυκείου Κεφ. 3. Κυκλοφορικό Σύστημα. Καρδιά Αιμοφόρα αγγεία Η κυκλοφορία του αίματος Αίμα Βιολογία Α Λυκείου Κεφ. 3 Κυκλοφορικό Σύστημα Καρδιά Αιμοφόρα αγγεία Η κυκλοφορία του αίματος Αίμα Η μεταφορά των θρεπτικών ουσιών στα κύτταρα και των ιστών και η απομάκρυνση από αυτά των άχρηστων γίνεται

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο. Παθολογική Χειρουργική Νοσηλευτική ΙΙ. «Μέτρηση της αιματηρής. Αρτηριακής Πίεσης»

Εργαστήριο. Παθολογική Χειρουργική Νοσηλευτική ΙΙ. «Μέτρηση της αιματηρής. Αρτηριακής Πίεσης» Εργαστήριο Παθολογική Χειρουργική Νοσηλευτική ΙΙ «Μέτρηση της αιματηρής Αρτηριακής Πίεσης» Αιμοδυναμική παρακολούθηση α) Μη επεμβατική Ηλεκτροκαρδιογράφημα Αρτηριακός σφυγμός Αναίμακτη αρτηριακή πίεση

Διαβάστε περισσότερα

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις :

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις : Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις : Οι όρχεις αποτελούν κομμάτι του αναπαραγωγικού συστήματος (παραγωγή σπερματοζωάριων) του άνδρα αλλά

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια είναι η προοδευτική, μη αναστρέψιμη μείωση της νεφρικής λειτουργίας, η οποία προκαλείται από βλάβη του νεφρού ποικίλης αιτιολογίας. Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

Χειρουργική αντιμετώπιση μη μικροκυτταρικού Ca πνεύμονα. Μαδέσης Αθανάσιος Επιμελητής Α Καρδιοθωρακοχειρουργικής

Χειρουργική αντιμετώπιση μη μικροκυτταρικού Ca πνεύμονα. Μαδέσης Αθανάσιος Επιμελητής Α Καρδιοθωρακοχειρουργικής Χειρουργική αντιμετώπιση μη μικροκυτταρικού Ca πνεύμονα Μαδέσης Αθανάσιος Επιμελητής Α Καρδιοθωρακοχειρουργικής Κλινικής Γ.Ν.Ν.Γ.Παπανικολάου Καρκίνος Πνεύμονα Πρώτη αιτία θανάτου από καρκίνο στις ΗΠΑ

Διαβάστε περισσότερα

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη.

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη. Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη. Καρκίνος του προστάτη Επιδημιολογία: Αποτελεί τον συχνότερα διαγνωσμένο καρκίνο στον άνδρα. 186.320

Διαβάστε περισσότερα

¹ Ά Προπαιδευτική Χειρουργική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών, Γ.Ν.Α. Ιπποκράτειο ²Μονάδα Μικροχειρουργικής, Νοσοκομείο Κ.Α.Τ Αθηνών

¹ Ά Προπαιδευτική Χειρουργική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών, Γ.Ν.Α. Ιπποκράτειο ²Μονάδα Μικροχειρουργικής, Νοσοκομείο Κ.Α.Τ Αθηνών ΔΙΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΗ ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗ ΑΝΕΓΧΕΙΡΗΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΟΙΣΟΦΑΓΟΥ. ΜΙΑ ΚΑΙΝΟΥΡΙΑ ΤΕΧΝΙΚΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΔΙΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΗ ΤΟΠΟΘΕΤΗΣΗ ΑΥΤΟ ΙΑΤΕΙΝΟΜΕΝΗΣ ΜΕΤΑΛΛΙΚΗΣ ΕΝΔΟΠΡΟΘΕΣΗΣ Βρακοπούλου Γαβριέλλα- Ζωή ¹, Δουλάμη Γεωργία¹,Λαρεντζάκης

Διαβάστε περισσότερα

www.cirse.org Επεμβατική Ογκολογία Ενημέρωση Ασθενών Επεμβατική Ακτινολογία: Η εναλλακτική σου στη χειρουργική

www.cirse.org Επεμβατική Ογκολογία Ενημέρωση Ασθενών Επεμβατική Ακτινολογία: Η εναλλακτική σου στη χειρουργική Επεμβατική Ογκολογία Ενημέρωση Ασθενών Επεμβατική Ακτινολογία: Η εναλλακτική σου στη χειρουργική www.cirse.org Cardiovascular and Interventional Radiological Society of Europe Cardiovascular and Interventional

Διαβάστε περισσότερα

ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΣΕ. Παρουσίαση περιστατικού. ΑΜΕΘ Γ.Ν.Θ. «Γ. Παπανικολάου»

ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΣΕ. Παρουσίαση περιστατικού. ΑΜΕΘ Γ.Ν.Θ. «Γ. Παπανικολάου» ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΣΕ ARDS - ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΜΕ ΝΟ Παρουσίαση περιστατικού ΑΜΕΘ Γ.Ν.Θ. «Γ. Παπανικολάου» Παρουσίαση περιστατικού Από τον απεικονιστικό έλεγχο διαπιστώθηκαν: κατάγµατα λεκάνης και δεξιού άνω

Διαβάστε περισσότερα

Αιµορραγία. Η αιµορραγία αυτή προέρχεται από τη διατοµή µιας φλέβας και

Αιµορραγία. Η αιµορραγία αυτή προέρχεται από τη διατοµή µιας φλέβας και Καθηγητής ρ. Λάζαρος Ι. Τσούσκας ΠΡΩΤΕΣ ΒΟΗΘΕΙΕΣ Θεσσαλονίκη 2003: 55-62 Αιµορραγία Στο κυκλοφορικό σύστηµα του ενήλικα ανθρώπου υπάρχουν έξι λίτρα περίπου αίµατος, το οποίο µεταφέρει στα κύτταρα των ιστών

Διαβάστε περισσότερα

Καρκίνος. Note: Σήμερα όμως πάνω από το 50% των διαφόρων καρκινικών τύπων είναι θεραπεύσιμοι

Καρκίνος. Note: Σήμερα όμως πάνω από το 50% των διαφόρων καρκινικών τύπων είναι θεραπεύσιμοι Ο πιο απλός ορισμός είναι ότι ο καρκίνος είναι μια ομάδα ασθενειών που χαρακτηρίζεται από ανεξέλεγκτη ανάπτυξη και διασπορά ανώμαλων κυττάρων. Αν η εξάπλωση δεν ελεγχθεί θα οδηγήσει στο θάνατο. Ποσοστό

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία στο μάθημα της βιολογίας υπεύθυνη καθηγήτρια : Ζαρφτσιάν Μαρία Ελένη

Εργασία στο μάθημα της βιολογίας υπεύθυνη καθηγήτρια : Ζαρφτσιάν Μαρία Ελένη Εργασία στο μάθημα της βιολογίας υπεύθυνη καθηγήτρια : Ζαρφτσιάν Μαρία Ελένη Εισαγωγή: Το κυκλοφορικό είναι από τα πιο σημαντικά αλλά και από τα πιο ευαίσθητα συστήματα του οργανισμού μας. Τα προβλήματα

Διαβάστε περισσότερα

Εξωτερική Ακτινοθεραπεία Προστάτη. Εξωτερική Ακτινοθεραπεία Προστάτη

Εξωτερική Ακτινοθεραπεία Προστάτη. Εξωτερική Ακτινοθεραπεία Προστάτη Εξωτερική Ακτινοθεραπεία Προστάτη Εξωτερική Ακτινοθεραπεία Προστάτη Σχεδιασμός Ακτινοθεραπείας Προστάτη Σχεδιασμός Ακτινοθεραπείας Προστάτη (Treatment Planning): σύγκριση απεικόνισης μεταξύ Αξονικής και

Διαβάστε περισσότερα

Πνευμονική εμβολή : αντιμετώπιση ενός ύπουλου εχθρού. Βασιλάκη Ανδρονίκη Κατσίκας Αντώνιος Τριανταφύλλου-Κηπουρού Γεωργία

Πνευμονική εμβολή : αντιμετώπιση ενός ύπουλου εχθρού. Βασιλάκη Ανδρονίκη Κατσίκας Αντώνιος Τριανταφύλλου-Κηπουρού Γεωργία Πνευμονική εμβολή : αντιμετώπιση ενός ύπουλου εχθρού Βασιλάκη Ανδρονίκη Κατσίκας Αντώνιος Τριανταφύλλου-Κηπουρού Γεωργία Ιστορικό ασθενούς Γυναίκα, 80 ετών Αδυναμία, δύσπνοια αιφνιδίου έναρξης από τριημέρου

Διαβάστε περισσότερα

18. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΟΥ

18. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΟΥ 18. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΟΥ Ο καρκίνος του ενδομητρίου είναι η συχνότερη μορφή γυναικολογικού καρκίνου στις ΗΠΑ ( 6% όλων των νεοδιαγνωσθέντων καρκίνων στις γυναίκες). Η πρόγνωση είναι σχετικά καλή καθώς

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΕΠΕΤ ΙΙ. ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΤΩΝ LASER ΣΤΗΝ ΙΑΤΡΙΚΗ Επιστημονική Υπεύθυνη: Μαρία Λύρα Επικ.

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΕΠΕΤ ΙΙ. ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΤΩΝ LASER ΣΤΗΝ ΙΑΤΡΙΚΗ Επιστημονική Υπεύθυνη: Μαρία Λύρα Επικ. ΕΘΝΙΚΟ & ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΕΠΕΤ ΙΙ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΤΩΝ LASER ΣΤΗΝ ΙΑΤΡΙΚΗ Επιστημονική Υπεύθυνη: Μαρία Λύρα Επικ. Καθηγήτρια 1998 LASER ΣΥΝΟΨΗ ñ

Διαβάστε περισσότερα

Νέα Δεδομένα στην Αγγειοχειρουργική στην Κύπρο - Ενδοφλεβική Θεραπεία με λέϊζερ Μέθοδος EVLA Η πιολιγότερο ανώδυνη ιατρική πρακτική για Κιρσούς

Νέα Δεδομένα στην Αγγειοχειρουργική στην Κύπρο - Ενδοφλεβική Θεραπεία με λέϊζερ Μέθοδος EVLA Η πιολιγότερο ανώδυνη ιατρική πρακτική για Κιρσούς Νέα Δεδομένα στην Αγγειοχειρουργική στην Κύπρο - Ενδοφλεβική Θεραπεία με λέϊζερ Μέθοδος EVLA Η πιολιγότερο ανώδυνη ιατρική πρακτική για Κιρσούς Πια είναι η καλύτερη μέθοδος θεραπείας; Κιρσοί είναι το αποτέλεσμα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΝΤΙΘΡΟΜΒΩΤΙΚΩΝ ΦΑΡΜΑΚΩΝ. Ανδρέας Μ. Λάζαρης ΠΓΝ «Αττικόν»

ΠΕΡΙΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΝΤΙΘΡΟΜΒΩΤΙΚΩΝ ΦΑΡΜΑΚΩΝ. Ανδρέας Μ. Λάζαρης ΠΓΝ «Αττικόν» ΠΕΡΙΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΝΤΙΘΡΟΜΒΩΤΙΚΩΝ ΦΑΡΜΑΚΩΝ Ανδρέας Μ. Λάζαρης ΠΓΝ «Αττικόν» Αντιπηκτική θεραπεία Βαλβιδοπάθειες προσθετικές βαλβίδες Κολπική μαρμαρυγή Φλεβική θρόμβωση πνευμονική εμβολή Γενικά

Διαβάστε περισσότερα

Νεογνικές και παιδιατρικές μεταγγίσεις. Ελισάβετ Γεωργίου Αιματολόγος, Επίμ. Β Αιματολογικό Τμήμα Γ. Ν. Παπαγεωργίου

Νεογνικές και παιδιατρικές μεταγγίσεις. Ελισάβετ Γεωργίου Αιματολόγος, Επίμ. Β Αιματολογικό Τμήμα Γ. Ν. Παπαγεωργίου Νεογνικές και παιδιατρικές μεταγγίσεις Ελισάβετ Γεωργίου Αιματολόγος, Επίμ. Β Αιματολογικό Τμήμα Γ. Ν. Παπαγεωργίου Μεταγγίσεις σε νεογνά και παιδιά Μεταγγίσεις στον νεογνικό πληθυσμό Μεταγγίσεις στον

Διαβάστε περισσότερα

Μ ε τ α μ ό σ χ ε υ σ η α ι μ ο π ο ι η τ ι κ ώ ν κ υ τ τ ά ρ ω ν

Μ ε τ α μ ό σ χ ε υ σ η α ι μ ο π ο ι η τ ι κ ώ ν κ υ τ τ ά ρ ω ν Μ ε τ α μ ό σ χ ε υ σ η α ι μ ο π ο ι η τ ι κ ώ ν κ υ τ τ ά ρ ω ν Αιματολογική Κλινική και Λεμφωμάτων, Μονάδα Μεταμόσχευσης Μυελού Οστών Δημήτρης Καρακάσης Σχεδιάγραμμα της ομιλίας Εισαγωγή Ασθενής - ενδείξεις

Διαβάστε περισσότερα

Η Τεχνολογία στην Ιατρική

Η Τεχνολογία στην Ιατρική Εκπαιδευτήριο TO ΠΑΓΚΡΗΤΙΟΝ Σχολικό Έτος 2007-2008 Συνθετικές εργασίες στο μάθημα Πληροφορική Τεχνολογία της Β Γυμνασίου: Όψεις της Τεχνολογίας Θέμα: Η Τεχνολογία στην Ιατρική Τμήμα: ΗΥ: Ομάδα: Β2 pc27

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΤΗΝ ΕΠΕΜΒΑΤΙΚΗ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΑ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΤΗΝ ΕΠΕΜΒΑΤΙΚΗ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΑ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΤΗΝ ΕΠΕΜΒΑΤΙΚΗ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΑ ΑΜΠΡΑΧΙΜ ΣΑΡΑ-ΕΛΕΝΗ & ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΑΤΕΙΘ ΕΙΣΗΓΗΤΡΙΑ: κ. ΚΑΡΑΒΑΣΙΛΕΙΑΔΟΥ ΣΑΒΒΑΤΩ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2009 ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΡΔΙΑΣ Το καρδιαγγειακό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ Πίεση νωτιαίου µυελού Σύνδροµο άνω κοίλης. Δέσποινα Μισαηλίδου Ακτινοθεραπεύτρια Ογκολόγος Ιατρικό Διαβαλκανικό Κέντρο

ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ Πίεση νωτιαίου µυελού Σύνδροµο άνω κοίλης. Δέσποινα Μισαηλίδου Ακτινοθεραπεύτρια Ογκολόγος Ιατρικό Διαβαλκανικό Κέντρο ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ Πίεση νωτιαίου µυελού Σύνδροµο άνω κοίλης Δέσποινα Μισαηλίδου Ακτινοθεραπεύτρια Ογκολόγος Ιατρικό Διαβαλκανικό Κέντρο ΠΙΕΣΗ ΝΩΤΙΑΙΟΥ ΜΥΕΛΟΥ 12700 ασθενείς/έτος ΗΠΑ 5-10% όλων των

Διαβάστε περισσότερα

Συστηματικές επιδράσεις της οξέωσης της υπερκαπνίας των βαριά πασχόντων ασθενών

Συστηματικές επιδράσεις της οξέωσης της υπερκαπνίας των βαριά πασχόντων ασθενών Συστηματικές επιδράσεις της οξέωσης της υπερκαπνίας των βαριά πασχόντων ασθενών Γιώργος Κουλιάτσης, Πνευμονολόγος, Επιμελητής Β Κλινικής Εντατικής Θεραπείας, ΠΓΝ Έβρου Εισαγωγή- Υπερκαπνία, Οξέωση, Οξυαιμία

Διαβάστε περισσότερα

ΩΣΜΩΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΝΕΦΡΟΙ

ΩΣΜΩΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΝΕΦΡΟΙ ΩΣΜΩΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΝΕΦΡΟΙ ΠΩΣ ΜΕΤΑΦΕΡΟΝΤΑΙ ΟΙ ΟΥΣΙΕΣ ΣΤΑ ΥΓΡΑ Μεταφορά τροφών και αποβολή μη χρήσιμων ουσιών: Διάχυση (π.χ. το CO 2 που παράγεται κατά τον μεταβολισμό των κυττάρων, διαχέεται από τα κύτταρα

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα 12 Μαρτίου 2013 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

Αθήνα 12 Μαρτίου 2013 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΑΙΑΝΔΡΟΥ 15 11528 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 2107298586 FAX: 2107237705 e-mail: nefreter@otenet.gr HELLENIC SOCIETY OF NEPHROLOGY 15 MEANDROU STR. ATHENS, 11528 GREECE TEL.: (+3021) 07298586

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ Μέρος Β Δρ. Ανδρέας Φλουρής Ερευνητής Περιβαλλοντικής Φυσιολογίας Κέντρο Έρευνας, Τεχνολογίας και Ανάπτυξης Θεσσαλίας ΑΝΤΑΛΛΑΓΗ ΑΕΡΙΩΝ ΣΤΙΣ ΚΥΨΕΛΙΔΕΣ 2 ΑΝΤΑΛΛΑΓΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΑΠΌ ΕΝΔΑΓΓΕΙΑΚΟΥΣ ΚΑΘΕΤΗΡΕΣ

ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΑΠΌ ΕΝΔΑΓΓΕΙΑΚΟΥΣ ΚΑΘΕΤΗΡΕΣ ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΑΠΌ ΕΝΔΑΓΓΕΙΑΚΟΥΣ ΚΑΘΕΤΗΡΕΣ ΕΜΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ & ΕΝΤΑΤΙΚΟΛΟΓΟΣ ΑΝΑΠΛ. ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΓΕΝΙΚΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΛΑΜΙΑΣ ΛΑΜΙΑ ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2005 Η σύγχρονη ιατρική και βιοτεχνολογία

Διαβάστε περισσότερα

Αυτόλογη μεταμόσχευση αιμοποιητικών κυττάρων Λίγκα Μαρία

Αυτόλογη μεταμόσχευση αιμοποιητικών κυττάρων Λίγκα Μαρία Αυτόλογη μεταμόσχευση αιμοποιητικών κυττάρων Λίγκα Μαρία Αιματολόγος, Επιμελήτρια Β Αιματολογικό Τμήμα Παθολογικής Κλινικής Πανεπιστημιακό Γενικό Νοσοκομείο Πατρών Μεταμόσχευση αιμοποιητικών κυττάρων (ΜΑΚ)

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΤΤΑΡΟΜΕΙΩΤΙΚΗ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΣΕ ΣΥΝΔΥΑΣΜΟ ΜΕ ΕΝΔΟΫΠΕΖΩΚΟΤΙΚΗ ΥΠΕΡΘΕΡΜΙΚΗ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ

ΚΥΤΤΑΡΟΜΕΙΩΤΙΚΗ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΣΕ ΣΥΝΔΥΑΣΜΟ ΜΕ ΕΝΔΟΫΠΕΖΩΚΟΤΙΚΗ ΥΠΕΡΘΕΡΜΙΚΗ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΥΝΔΥΑΣΜΟ ΜΕ 1 Θωρακοχειρουργική Κλινική, Θεαγένειο Αντικαρκινικό Νοσοκομείο, Θεσσαλονίκη., 2 B' Προπαιδευτική Χειρουργική Κλινική, Ιπποκράτειο Γενικό Νοσοκομείο, Θεσσαλονίκη., 3 Β' Χημειοθεραπευτική Κλινική,

Διαβάστε περισσότερα

Κορίτσι 20 ετών προσήλθε εξαιτίας εκούσιας λήψης 20 tb παρακεταμόλης (10γρ.) και 30 tb βαλεριάνας Aναφέρεται ταυτόχρονη λήψη αλκοόλ Λήψη ουσιών δύο

Κορίτσι 20 ετών προσήλθε εξαιτίας εκούσιας λήψης 20 tb παρακεταμόλης (10γρ.) και 30 tb βαλεριάνας Aναφέρεται ταυτόχρονη λήψη αλκοόλ Λήψη ουσιών δύο ΤΟΥΛΟΥΜΤΖΗ ΜΑΡΙΑ Κορίτσι 20 ετών προσήλθε εξαιτίας εκούσιας λήψης 20 tb παρακεταμόλης (10γρ.) και 30 tb βαλεριάνας Aναφέρεται ταυτόχρονη λήψη αλκοόλ Λήψη ουσιών δύο ώρες πριν την προσέλευση Αίσθημα ζάλης

Διαβάστε περισσότερα

ΟΛΙΚΗ ΑΡΘΡΟΠΛΑΣΤΙΚΗ ΙΣΧΊΟΥ ΤΥΠΟΥ ΑΝΤΙΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΣ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΣ ΜΙΑ ΝΕΑ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΣΤΗΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΑΡΘΡΩΣΕΩΣ ΤΟΥ ΙΣΧΙΟΥ

ΟΛΙΚΗ ΑΡΘΡΟΠΛΑΣΤΙΚΗ ΙΣΧΊΟΥ ΤΥΠΟΥ ΑΝΤΙΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΣ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΣ ΜΙΑ ΝΕΑ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΣΤΗΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΑΡΘΡΩΣΕΩΣ ΤΟΥ ΙΣΧΙΟΥ ΟΛΙΚΗ ΑΡΘΡΟΠΛΑΣΤΙΚΗ ΙΣΧΊΟΥ ΤΥΠΟΥ ΑΝΤΙΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΣ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΣ ΜΙΑ ΝΕΑ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΣΤΗΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΑΡΘΡΩΣΕΩΣ ΤΟΥ ΙΣΧΙΟΥ Του Δρ. Κωνσταντίνου Δ. Στρατηγού Δ/ντού Ορθοπαιδικής Επανορθωτικής Χειρουργικής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΣΥΜΠΑΘΗΤΙΚΗΣ ΑΠΟΝΕΥΡΩΣΗΣ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΑΡΤΗΡΙΩΝ

ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΣΥΜΠΑΘΗΤΙΚΗΣ ΑΠΟΝΕΥΡΩΣΗΣ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΑΡΤΗΡΙΩΝ 1 ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΣΥΜΠΑΘΗΤΙΚΗΣ ΑΠΟΝΕΥΡΩΣΗΣ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΑΡΤΗΡΙΩΝ Στο πρωτόκολλο θα συμπεριληφθούν αυστηρά και μόνο ασθενείς με ανθεκτική υπέρταση που ορίζεται ως η αδυναμία ρύθμισης της αρτηριακής πίεσης παρά τη

Διαβάστε περισσότερα

Διδάσκων: Καθ. Αλέξανδρος Ρήγας Εξάμηνο: 9 ο

Διδάσκων: Καθ. Αλέξανδρος Ρήγας Εξάμηνο: 9 ο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών & Μηχανικών Υπολογιστών Τομέας Τηλεπικοινωνιών και Διαστημικής Εργαστήριο Ηλεκτρομαγνητικής Θεωρίας Διδάσκων: Καθ. Αλέξανδρος Ρήγας Εξάμηνο:

Διαβάστε περισσότερα

Α.Τ.Ε.Ι.ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

Α.Τ.Ε.Ι.ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Α.Τ.Ε.Ι.ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΑΝΑΤΟΜΙΑ-ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΔΕΡΜΑΤΟΣ ΑΝΑΤΟΜΙΑ Το δέρμα αποτελείται από 2 στιβάδες: i. Επιδερμίδα ii. Κυρίως δέρμα ή χόριο ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ Κυριότερες λειτουργίες δέρματος: i.

Διαβάστε περισσότερα

39. ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΑ - ΑΝΑΛΓΗΣΙΑ

39. ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΑ - ΑΝΑΛΓΗΣΙΑ ΠΕΡΙΑΝΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΕΚΤΙΜΗΣΗ 1. Διεξαγωγή λεπτομερούς ιστορικού πριν από κάθε χορήγηση αναισθησίας: Αναισθησιολογικό ιστορικό καθώς και ατομικό αναμνηστικό της μητέρας Πλήρες ιστορικό της τρέχουσας κύησης

Διαβάστε περισσότερα

ηλικία περιεκτικότητα σε λίπος φύλο

ηλικία περιεκτικότητα σε λίπος φύλο ΥΓΡΑ ΤΟΥ ΣΩΜΑΤΟΣ Το ύδωρ αποτελεί το 60% του βάρους σώματος α) από την ηλικία (νεογνά 75%) β) περιεκτικότητα σε λίπος (ο λιπώδης ιστός έχει μικρή περιεκτικότητα σε ύδωρ) γ) το φύλο ( το ύδωρ είναι λιγότερο

Διαβάστε περισσότερα

9. ΑΙΜΟΡΡΑΓΙΑ ΜΕΤΑ ΤΟΝ ΤΟΚΕΤΟ (ΡΡΗ)

9. ΑΙΜΟΡΡΑΓΙΑ ΜΕΤΑ ΤΟΝ ΤΟΚΕΤΟ (ΡΡΗ) ΟΡΙΣΜΟΙ Πρωτοπαθής: εντός 24 ωρών από τον τοκετό. Απώλεια αίματος > 500 ml. Η πιο συχνή μορφή σοβαρής μαιευτικής αιμορραγίας. Δευτεροπαθής: η απώλεια αίματος που εκδηλώνεται μετά από 24 ώρες έως και 12

Διαβάστε περισσότερα

2.2 Ποσοτική σύνθεση 100ml διαλύματος περιέχουν 25g πρωτεΐνης πλάσματος με τουλάχιστον το 95% ανθρώπινη λευκωματίνη.

2.2 Ποσοτική σύνθεση 100ml διαλύματος περιέχουν 25g πρωτεΐνης πλάσματος με τουλάχιστον το 95% ανθρώπινη λευκωματίνη. ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ 1. ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ Plasbumin 25 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ 2.1 Ποιοτική σύνθεση Ανθρώπινη λευκωματίνη από ανθρώπινο πλάσμα 2.2 Ποσοτική

Διαβάστε περισσότερα

Ανατομία - Φυσιολογία

Ανατομία - Φυσιολογία ΦΥΣΙΟ ΠΝΕΥΜΩΝ Ανατομία - Φυσιολογία Φυσιολογική α/α Ακτινοανατομία Ακτινοανατομία Αγγειογραφία πνευμονικών αρτηριών Β ρ ο γ χ ο γ ρ α φ ί α Πύκνωση Αντικατάσταση του αέρα των κυψελίδων από υλικό, συνήθως

Διαβάστε περισσότερα

Η θρομβοεμβολική νόσος στον ορθοπαιδικό ασθενή

Η θρομβοεμβολική νόσος στον ορθοπαιδικό ασθενή Η θρομβοεμβολική νόσος στον ορθοπαιδικό ασθενή Δρ Σταμάτιος Α. Παπαδάκης Ορθοπαιδικός Χειρουργός Επιμελητής Α - Ε.Σ.Υ. Δ Ορθοπαιδική Κλινική Γ.Ν.Α. KAT Ε.Φ.Θ. Επίπτωση Επίπτωση 60% 35%-60% σε # πυέλου

Διαβάστε περισσότερα

ΟΞΕΙΕΣ ΥΠΕΡΓΛΥΚΑΙΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ

ΟΞΕΙΕΣ ΥΠΕΡΓΛΥΚΑΙΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΟΞΕΙΕΣ ΥΠΕΡΓΛΥΚΑΙΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΛΛΙΟΠΗ ΚΩΤΣΑ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΑΣ, ΔΙΑΒΗΤΗ, ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΥ Α ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΧΕΠΑ ΔΙΑΒΗΤΙΚΗ ΚΕΤΟΞΕΩΣΗ ΥΠΕΡΓΛΥΚΑΙΜΙΚΟ ΥΠΕΡΩΣΜΩΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ. ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΟΣΤΙΚΟΥ ΠΟΝΟΥ ΜΠΟΝΙΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ Επιμελήτρια Β Ακτινοθεραπευτικού Τμήματος ΑΝΘ ΘΕΑΓΕΝΕΙΟΥ

ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ. ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΟΣΤΙΚΟΥ ΠΟΝΟΥ ΜΠΟΝΙΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ Επιμελήτρια Β Ακτινοθεραπευτικού Τμήματος ΑΝΘ ΘΕΑΓΕΝΕΙΟΥ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΟΣΤΙΚΟΥ ΠΟΝΟΥ ΜΠΟΝΙΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ Επιμελήτρια Β Ακτινοθεραπευτικού Τμήματος ΑΝΘ ΘΕΑΓΕΝΕΙΟΥ ΕΤΥΜΟΛΟΓΙΑ ΠΟΝΟΥ Ο όρος πόνος προέρχεται από τη λατινική λέξη POENA που σημαίνει PUNISHMENT(τιμωρία)

Διαβάστε περισσότερα

ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΠΛΟΗΓΗΣΗΣ

ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΠΛΟΗΓΗΣΗΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΠΛΟΗΓΗΣΗΣ Μέχρι πρόσφατα, παρ όλες τις δυνατότητες που έχουμε στο οπλοστάσιο μας για να απεικονίζουμε όγκους στο ήπαρ και στο πάγκρεας, λόγω της έλλειψης λεπτομερούς απεικονίσεως αλλά και ουσιαστικής

Διαβάστε περισσότερα

Section A: ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ

Section A: ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΣΘΕΝΟΥΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΠΑΧΕΟΣ ΕΝΤΕΡΟΥ ΟΡΘΟΥ ΠΡΟΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΗ ΕΚΤΙΜΗΣΗ Section A: ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ A1. Εθνικότητα Ελληνική Άλλη Εθνικότητα Άλλη Εθνικότητα A2. Τωρινό Επάγγελμα A3. Έτη στο τωρινό

Διαβάστε περισσότερα

Αντικείμενο. Ερμηνεία της έννοιας της ηλεκτροπληξίας. Περιγραφή των παραμέτρων που επηρεάζουν ένα επεισόδιο ηλεκτροπληξίας.

Αντικείμενο. Ερμηνεία της έννοιας της ηλεκτροπληξίας. Περιγραφή των παραμέτρων που επηρεάζουν ένα επεισόδιο ηλεκτροπληξίας. Αντικείμενο Ερμηνεία της έννοιας της ηλεκτροπληξίας. Περιγραφή των παραμέτρων που επηρεάζουν ένα επεισόδιο ηλεκτροπληξίας. Θανατηφόρα ατυχήματα από ηλεκτροπληξία στην Ελλάδα κατά την περίοδο 1980-1995

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ νεφρά νεφρών Η υψηλή αρτηριακή πίεση (υπέρταση) είναι ένα από τα δύο κύρια αίτια χρόνιας νεφρικής νόσου παγκοσμίως (το άλλο είναι ο διαβήτης). Επίσης, τα νεφρά έχουν βασικό ρόλο στη

Διαβάστε περισσότερα

ανακοπής ; Το τριφασικό μοντέλο αντιμετώπισης της ανακοπής ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΗ ΦΑΣΗ ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΑΡΔΙΟΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΣΤΗΝ ΚΑΡΔΙΟΕΓΚΕΦΑΛΙΚΗ ΑΝΑΖΩΟΓΟΝΗΣΗ

ανακοπής ; Το τριφασικό μοντέλο αντιμετώπισης της ανακοπής ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΗ ΦΑΣΗ ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΑΡΔΙΟΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΣΤΗΝ ΚΑΡΔΙΟΕΓΚΕΦΑΛΙΚΗ ΑΝΑΖΩΟΓΟΝΗΣΗ ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΑΡΔΙΟΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΣΤΗΝ ΚΑΡΔΙΟΕΓΚΕΦΑΛΙΚΗ ΑΝΑΖΩΟΓΟΝΗΣΗ Παίζει ρολό ο χρόνος από την επέλευση της ανακοπής ; Το τριφασικό μοντέλο αντιμετώπισης της ανακοπής ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΗ ΦΑΣΗ ΜΑΡΙΝΑΚΟΣ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΑΠΟ

Διαβάστε περισσότερα

Η μεταφορά των φαρμάκων γίνεται με παθητική διάχυση ή με ενεργητική μεταφορά.

Η μεταφορά των φαρμάκων γίνεται με παθητική διάχυση ή με ενεργητική μεταφορά. ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑΣ ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΦΑΡΜΑΚΟ. Φάρμακο λέμε οποιαδήποτε ουσία που όταν χορηγηθεί στον άνθρωπο, τα ζώα ή τα φυτά με συγκεκριμένο τρόπο και σε συγκεκριμένη δόση έχει θεραπευτικό αποτέλεσμα.

Διαβάστε περισσότερα

Version 7.2, 10/2006 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ

Version 7.2, 10/2006 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ Version 7.2, 10/2006 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ 1 1. ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ Lactated Ringer s Injection/Fresenius, (3,1+0,3+6+0,2)g, ενέσιμο διάλυμα για έγχυση

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο. Παθολογική Χειρουργική Νοσηλευτική ΙΙ. «Τοποθέτηση. Κεντρικών Φλεβικών Καθετήρων»

Εργαστήριο. Παθολογική Χειρουργική Νοσηλευτική ΙΙ. «Τοποθέτηση. Κεντρικών Φλεβικών Καθετήρων» Εργαστήριο Παθολογική Χειρουργική Νοσηλευτική ΙΙ «Τοποθέτηση Κεντρικών Φλεβικών Καθετήρων» Κεντρικές Φλεβικές γραμμές: Τι είναι; Πότε τις χρησιμοποιούμε; Πως τις τοποθετούμε; Έχουν επιπλοκές; Πως προλαμβάνουμε

Διαβάστε περισσότερα

Καρκίνος ορθού Προεγχειρητική ακτινοθεραπεία. Λουίζα Βίνη Ογκολόγος Ακτινοθεραπεύτρια Τμήμα Ακτινοθεραπείας Ιατρικό Αθηνών

Καρκίνος ορθού Προεγχειρητική ακτινοθεραπεία. Λουίζα Βίνη Ογκολόγος Ακτινοθεραπεύτρια Τμήμα Ακτινοθεραπείας Ιατρικό Αθηνών Καρκίνος ορθού Προεγχειρητική ακτινοθεραπεία Λουίζα Βίνη Ογκολόγος Ακτινοθεραπεύτρια Τμήμα Ακτινοθεραπείας Ιατρικό Αθηνών Prognostic groups in 1676 patients with T3 rectal cancer treated without preoperative

Διαβάστε περισσότερα

ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ - ΡΑΔΙΟΒΙΟΛΟΓΙΑ

ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ - ΡΑΔΙΟΒΙΟΛΟΓΙΑ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ - ΡΑΔΙΟΒΙΟΛΟΓΙΑ Βασικές γνώσεις I SBN 960-372-069-0 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΑΡΙΣ Α. ΚΟΣΜΙΔΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΤΣΑΚΙΡΗΣ Μ Ε Ρ Ο Σ Ι ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ Κεφάλαιο 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ... 3 Το καρκινικό κύτταρο... 3 Κυτταρικός

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗΣ ΤΩΝ ΟΓΚΩΝ

ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗΣ ΤΩΝ ΟΓΚΩΝ 2. ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗΣ ΤΩΝ ΟΓΚΩΝ Οι όγκοι χαρακτηρίζονται από πολλαπλές αλλαγές του μεταβολισμού. Η χαρακτηριστική μεταβολική λειτουργία μπορεί να μετρηθεί in vivo με τη βοήθεια ενός ραδιοσημασμένου

Διαβάστε περισσότερα

Χειρουργική Θεραπεία των Οστεοπορωτικών Καταγμάτων

Χειρουργική Θεραπεία των Οστεοπορωτικών Καταγμάτων Χειρουργική Θεραπεία των Οστεοπορωτικών Καταγμάτων Η εμφάνιση καταγμάτων αποτελεί την κυριότερη επιπλοκή της οστεοπόρωσης. Τα περισσότερα κατάγματα επουλώνονται χωρίς να υπάρχει ανάγκη χειρουργικής επέμβασης,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ & ΑΣΚΗΣΗ

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ & ΑΣΚΗΣΗ Υγεία και Άσκηση Ειδικών Πληθυσμών ΜΚ0958 Υπεύθυνη Μαθήματος: Χ. Καρατζαφέρη Διδάσκοντες: Χ. Καρατζαφέρη, Γ. Σακκάς,Α. Καλτσάτου 2013-2014 Διάλεξη 4 ΤΕΦΑΑ, ΠΘ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ & ΑΣΚΗΣΗ 1 Στις 2 Απριλίου

Διαβάστε περισσότερα

Συντονιστές: Κ. Γεννατάς Δ. Ρούκος. Οι σημερινές δυνατότητες του Γενετικού ελέγχου. Καρκίνος Μαστού και Ωοθηκών. Ορθοκολικός καρκίνος

Συντονιστές: Κ. Γεννατάς Δ. Ρούκος. Οι σημερινές δυνατότητες του Γενετικού ελέγχου. Καρκίνος Μαστού και Ωοθηκών. Ορθοκολικός καρκίνος Πέμπτη 5 Δεκεμβρίου 2013 ΔΟΡΥΦΟΡΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΛΕΜΦΑΔΕΝΑ ΦΡΟΥΡΟΥ Εισηγητής: Mohammed R. S. Keshtgar 09.00-13.00 Θεωρητικό μέρος 14.00 17.00 Πρακτική σε προσομοιωτές ΕΛΕΥΘΕΡΕΣ ΑΝΑΚΟΙΝΩΝΩΣΕΙΣ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ Παρασκευή

Διαβάστε περισσότερα

Πρακτικές οδηγίες χρήσης του πρωτοκόλλου της διαβητικής κετοξέωσης.

Πρακτικές οδηγίες χρήσης του πρωτοκόλλου της διαβητικής κετοξέωσης. Πρακτικές οδηγίες χρσης του πρωτοκόλλου της διαβητικς κετοξέωσης. ΒΗΜΑ 1 ο : Όταν η γλυκόζη αίματος είναι >250mg/dl και ο ασθενς σε επηρεασμένη γενικ κατάσταση, ταχεία ενυδάτωση [ Ν/S 0,9% με 20ml/Kg σε

Διαβάστε περισσότερα

1. Η αναπνευστική λειτουργία. 2. Η κεντρική λειτουργία. 3. Η περιφερική λειτουργία. 4. Ο μυϊκός μεταβολισμός

1. Η αναπνευστική λειτουργία. 2. Η κεντρική λειτουργία. 3. Η περιφερική λειτουργία. 4. Ο μυϊκός μεταβολισμός ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΤΙΚΟΙ ΚΑΙ ΠΕΡΙΟΡΙΣΤΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΤΗΣ VO2max Βαμβακούδης Ευστράτιος Επίκουρος Καθηγητής Εργοφυσιολογικής Αξιολόγησης

Διαβάστε περισσότερα

Η θέση της χημειοθεραπείας σε ασθενείς 3 ης ηλικίας. Θωμάς Μακατσώρης Λέκτορας Παθολογίας-Ογκολογίας Πανεπιστήμιο Πατρών 23-10-2010

Η θέση της χημειοθεραπείας σε ασθενείς 3 ης ηλικίας. Θωμάς Μακατσώρης Λέκτορας Παθολογίας-Ογκολογίας Πανεπιστήμιο Πατρών 23-10-2010 Η θέση της χημειοθεραπείας σε ασθενείς 3 ης ηλικίας Θωμάς Μακατσώρης Λέκτορας Παθολογίας-Ογκολογίας Πανεπιστήμιο Πατρών 23-10-2010 Το πεδίο αλλάζει Αύξηση του προσδόκιμου επιβίωσης παγκοσμίως Καλύτερη

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΚΑΤΕΥΘΗΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΜΟΝΑΔΑΣ ΕΝΤΑΤΙΚΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΓΝΛσιας

ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΚΑΤΕΥΘΗΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΜΟΝΑΔΑΣ ΕΝΤΑΤΙΚΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΓΝΛσιας ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΚΑΤΕΥΘΗΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΜΟΝΑΔΑΣ ΕΝΤΑΤΙΚΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΓΝΛσιας Φροντίδα και χειρισμός ασθενούς με τραχειοστομία: (Ι) Κατευθυντήριες οδηγίες (ΙΙ) Εκπαιδευτικό υλικό (ΙΙΙ) Δείκτες μέτρησης αποτελέσματος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΚΗ ΚΑΤΑΚΛΙΣΕΩΝ DR. ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ ΛΙΑΚΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ

ΕΛΚΗ ΚΑΤΑΚΛΙΣΕΩΝ DR. ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ ΛΙΑΚΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΕΛΚΗ ΚΑΤΑΚΛΙΣΕΩΝ DR. ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ ΛΙΑΚΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ Κατάκλιση ορίζεται η εξέλκωση του δέρματος εξαιτίας πίεσης σε διάφορες περιοχές του σώματος υπερκείμενες οστικών προεξοχών Συχνότητα εμφάνισης

Διαβάστε περισσότερα

Χ.Κ.Γιαννακόπουλος, Α.Λέγκας, Μ.Τριανταφύλλη,Α.Ηλιάδης, Θ.Παπαπολυχρονίου, Ε.Μιχελινάκης

Χ.Κ.Γιαννακόπουλος, Α.Λέγκας, Μ.Τριανταφύλλη,Α.Ηλιάδης, Θ.Παπαπολυχρονίου, Ε.Μιχελινάκης Η ΜΕΤΑΒΟΛΗ ΤΗΣ ΚΥΤΤΑΡΙΚΗΣ ΑΝΟΣΙΑΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΟΛΙΚΗ ΑΡΘΡΟΠΛΑΣΤΙΚΗ ΤΟΥ ΙΣΧΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΓΟΝΑΤΟΣ Χ.Κ.Γιαννακόπουλος, Α.Λέγκας, Μ.Τριανταφύλλη,Α.Ηλιάδης, Θ.Παπαπολυχρονίου, Ε.Μιχελινάκης Ορθοπεδική Κλινική Αναισθησιολογικό

Διαβάστε περισσότερα

Πεπτικός σωλήνας Κύρια λειτουργία του είναι η εξασφάλιση του διαρκούς ανεφοδιασμού του οργανισμού με νερό, ηλεκτρολύτες και θρεπτικά συστατικά.

Πεπτικός σωλήνας Κύρια λειτουργία του είναι η εξασφάλιση του διαρκούς ανεφοδιασμού του οργανισμού με νερό, ηλεκτρολύτες και θρεπτικά συστατικά. Πεπτικός σωλήνας Κύρια λειτουργία του είναι η εξασφάλιση του διαρκούς ανεφοδιασμού του οργανισμού με νερό, ηλεκτρολύτες και θρεπτικά συστατικά. Στον πεπτικό σωλήνα πραγματοποιείται ο τεμαχισμός της τροφής

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος της μαγνητικής τομογραφίας καρδιάς στον έλεγχο βιωσιμότητας μετά από έμφραγμα μυοκαρδίου: ενδιαφέρον περιστατικό

Ο ρόλος της μαγνητικής τομογραφίας καρδιάς στον έλεγχο βιωσιμότητας μετά από έμφραγμα μυοκαρδίου: ενδιαφέρον περιστατικό ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΚΟΛΛΕΓΙΟ ΚΑΡ ΙΟΛΟΓΙΑΣ Επιστημονική Ένωση Καρδιαγγειακής Απεικόνισης Ο ρόλος της μαγνητικής τομογραφίας καρδιάς στον έλεγχο βιωσιμότητας μετά από έμφραγμα μυοκαρδίου: ενδιαφέρον περιστατικό Ιωάννης

Διαβάστε περισσότερα

Δώρα Πετρακοπούλου. Αποκατάσταση μαστού μετά την μαστεκτομή. Τεχνικές αποκατάστασης μαστού ΠΛΑΣΤΙΚΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ

Δώρα Πετρακοπούλου. Αποκατάσταση μαστού μετά την μαστεκτομή. Τεχνικές αποκατάστασης μαστού ΠΛΑΣΤΙΚΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ Δώρα Πετρακοπούλου ΠΛΑΣΤΙΚΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ Αποκατάσταση μαστού μετά την μαστεκτομή Η αποκατάσταση του μαστού μετά από μαστεκτομή είναι η διαδικασία δημιουργίας καινούργιου μαστού σε γυναίκες που έχουν υποστεί

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΔΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΡΥΘΜΙΣΗΣ ΤΗΣ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗΣ ΠΙΕΣΗΣ

ΕΙΔΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΡΥΘΜΙΣΗΣ ΤΗΣ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗΣ ΠΙΕΣΗΣ ΕΙΔΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΡΥΘΜΙΣΗΣ ΤΗΣ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗΣ ΠΙΕΣΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΚΑΛΛΑΡΑΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ Είναι ουσιώδες να γνωρίζει κανείς με ποιούς τρόπους η ΑΠ διατηρείται φυσιολογική ώστε να κατανοήσει

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ (ΣΤΕΝΩΣΕΙΣ) ΤΗΣ ΚΑΡ ΙΑΣ Ή ΤΩΝ ΑΓΓΕΙΩΝ

ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ (ΣΤΕΝΩΣΕΙΣ) ΤΗΣ ΚΑΡ ΙΑΣ Ή ΤΩΝ ΑΓΓΕΙΩΝ 8 ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ (ΣΤΕΝΩΣΕΙΣ) ΤΗΣ ΚΑΡ ΙΑΣ Ή ΤΩΝ ΑΓΓΕΙΩΝ Μία παρακώλυση της ροής του αίµατος οφείλεται συχνά σε στένωση και µπορεί να σταµατήσει τη ροή του αίµατος µερικώς ή τελείως. Κάθε µία από

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΝΟΤΑ ΛΑΖΑΡΑΚΗ - ΙΟΡΔΑΝΗΣ ΣΑΡΑΝΤΟΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Αθήνα 2007 3 4 Π Ρ Ο Λ Ο Γ Ο Σ Η μελέτη των αλληλεπιδράσεων του ανθρώπινου οργανισμού με τον περιβάλλοντα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ ΥΠΕΡ ΜΙΑΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ (δηλ. ισχυρή απόδειξη υποστηρίζει την αποτελεσματικότητα στην ακόλουθη λίστα θεραπειών)

ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ ΥΠΕΡ ΜΙΑΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ (δηλ. ισχυρή απόδειξη υποστηρίζει την αποτελεσματικότητα στην ακόλουθη λίστα θεραπειών) ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΤΟΥ MASCC/ISOO ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΒΑΣΙΖΟΜΕΝΕΣ ΣΕ ΑΠΟΔΕΙΞΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΒΛΕΝΝΟΓΟΝΙΤΙΔΑ ΠΟΥ ΑΝΑΠΤΥΣΣΕΤΑΙ ΔΕΥΤΕΡΟΓΕΝΩΣ ΚΑΤΑ ΤΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΕΓΓΡΑΦΟΥ: 7 Νοεμβρίου

Διαβάστε περισσότερα

histogenesis Dr.Stefanos Goudelas, Dermatologist

histogenesis Dr.Stefanos Goudelas, Dermatologist histogenesis Dr.Stefanos Goudelas, Dermatologist histogenesis αισθητική προσώπου Dr. Stefanos Goudelas, Dermatologist η πιο διαδεδομένη και αποτελεσματική αγωγή για τις ρυτίδες έκφρασης Dr. Stefanos Goudelas

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος της ΜΕΘ στη δωρεά οργάνων

Ο ρόλος της ΜΕΘ στη δωρεά οργάνων Ο ρόλος της ΜΕΘ στη δωρεά οργάνων Ανδρέας Π. Καραμπίνης Διευθυντής ΜΕΘ Π.Γ.Ν.Α. «Γ. Γεννηματάς» μεταμόσχευση ιστών και οργάνων αποτελεί σήμερα ένα από τα σημαντικότερα επιτεύγματα της σύγχρονης ιατρικής

Διαβάστε περισσότερα

Η ΜΗΧΑΝΗ TΗΣ ΚΑΡΔΙΟΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗΣ ΠΑΡΑΚΑΜΨΗΣ

Η ΜΗΧΑΝΗ TΗΣ ΚΑΡΔΙΟΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗΣ ΠΑΡΑΚΑΜΨΗΣ 1 ΜΑΡΙΝΟΣ ΘΩΜΑΣ Θωρακοχειρουργός Η ΜΗΧΑΝΗ TΗΣ ΚΑΡΔΙΟΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗΣ ΠΑΡΑΚΑΜΨΗΣ Βασικές γνώσεις εξωσωματικής κυκλοφορίας στην καρδιοχειρουργική Αφιερωμένο στη γυναίκα μου Σοφία που χρόνια πολλά ανέχεται τις,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΡΟΣΤΑΤΗ Είναι συχνός ο καρκίνος του προστάτη; Ποιοί παράγοντες κινδύνου σχετίζονται με τον καρκίνο του προστάτη ;

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΡΟΣΤΑΤΗ Είναι συχνός ο καρκίνος του προστάτη; Ποιοί παράγοντες κινδύνου σχετίζονται με τον καρκίνο του προστάτη ; ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΡΟΣΤΑΤΗ Είναι συχνός ο καρκίνος του προστάτη; Πρόκειται για το συχνότερο καρκίνο και τη δεύτερη αιτία θανάτου από καρκίνο στους άνδρες. Η συχνότητά του αυξάνει με την αύξηση της ηλικίας και το

Διαβάστε περισσότερα

Ηλίας Ν. Μυγδάλης. Β Παθολογική Κλινική και Διαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκομείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα

Ηλίας Ν. Μυγδάλης. Β Παθολογική Κλινική και Διαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκομείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα ΕΤΟΣ ΙΔΡΥΣΕΩΣ 1942 «Έναρξη ινσουλίνης στα άτομα με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2: πότε και πως ;» Ηλίας Ν. Μυγδάλης Β Παθολογική Κλινική και Διαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκομείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα Ειδικό φροντιστήριο

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 13 LASER. Light Amplification by Stimulated Emission of Radiation Ενίσχυση Φωτός με Επαγόμενη Εκπομπή Ακτινοβολίας

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 13 LASER. Light Amplification by Stimulated Emission of Radiation Ενίσχυση Φωτός με Επαγόμενη Εκπομπή Ακτινοβολίας ΚΕΦΑΛΑΙΟ 13 Μαρία Κατσικίνη katsiki@auth.gr users.auth.gr/~katsiki Light Amplification by Stimulated Emission of Radiation Ενίσχυση Φωτός με Επαγόμενη Εκπομπή Ακτινοβολίας wikipedia Το πρώτο κατασκευάστηκε

Διαβάστε περισσότερα

Κυκλοφορικό Σύστηµα. Σοφία Χαβάκη. Λέκτορας

Κυκλοφορικό Σύστηµα. Σοφία Χαβάκη. Λέκτορας Κυκλοφορικό Σύστηµα Σοφία Χαβάκη Λέκτορας Εργαστήριο Ιστολογίας Εβρυολογίας, Ιατρική Σχολή, ΕΚΠΑ Κυκλοφορικό Σύστηµα Αιµοφόροκυκλοφορικό σύστηµα Λεµφoφόροκυκλοφορικό σύστηµα Αιµοφόρο Κυκλοφορικό Σύστηµα

Διαβάστε περισσότερα

Ευτέρπη Κ. ΔΕΜΙΡΗ Αναπλ. Καθηγήτρια Πλαστικής Χειρουργικής Α.Π.Θ. Κλινική Πλαστικής Χειρουργικής Α.Π.Θ. Νοσοκομείο Παπαγεωργίου Θεσσαλονίκης

Ευτέρπη Κ. ΔΕΜΙΡΗ Αναπλ. Καθηγήτρια Πλαστικής Χειρουργικής Α.Π.Θ. Κλινική Πλαστικής Χειρουργικής Α.Π.Θ. Νοσοκομείο Παπαγεωργίου Θεσσαλονίκης Ευτέρπη Κ. ΔΕΜΙΡΗ Αναπλ. Καθηγήτρια Πλαστικής Χειρουργικής Α.Π.Θ. Κλινική Πλαστικής Χειρουργικής Α.Π.Θ. Νοσοκομείο Παπαγεωργίου Θεσσαλονίκης !!!! Ποιές μέθοδοι χρησιμοποιούνται? Ποιά μέθοδος θεωρείται

Διαβάστε περισσότερα

Καρβελάς Φώτης Δ/ντής Χειρουργικής κλινικής «Άγιος Ανδρέας»

Καρβελάς Φώτης Δ/ντής Χειρουργικής κλινικής «Άγιος Ανδρέας» Καρβελάς Φώτης Δ/ντής Χειρουργικής κλινικής «Άγιος Ανδρέας» Όσο πιο προσεκτικοί, ήπιοι και ευγενικοί είναι οι χειρουργικοί χειρισμοί, τόσο λιγότερος είναι ο μετεγχειρητικός πόνος του ασθενούς, πιο σύντομη

Διαβάστε περισσότερα

Η Αρθροσκόπηση της Ποδοκνημικής Άρθρωσης

Η Αρθροσκόπηση της Ποδοκνημικής Άρθρωσης Η Αρθροσκόπηση της Ποδοκνημικής Άρθρωσης Ανατομική της Ποδοκνημικής Άρθρωσης Η ποδοκνημική άρθρωση είναι η άρθρωση που σχηματίζεται στη θέση σύνδεσης τριών οστών: του κάτω άκρου της περόνης προς τα έξω

Διαβάστε περισσότερα

Σοφία Λουκά 3 ο Έτος Τμήμα Νοσηλευτικής Σχολή Επιστημών Υγείας Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο Κύπρου

Σοφία Λουκά 3 ο Έτος Τμήμα Νοσηλευτικής Σχολή Επιστημών Υγείας Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο Κύπρου Νευροβλάστωμα Σοφία Λουκά 3 ο Έτος Τμήμα Νοσηλευτικής Σχολή Επιστημών Υγείας Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο Κύπρου Ορισμός: Κακοήθες νεόπλασμα το οποίο προέρχεται από αρχέγονα εξωδερμικά κύτταρα (νευροβλάστες)

Διαβάστε περισσότερα

Ραδιοϊσοτοπική Απεικόνιση Νεοπλασμάτων - Φλεγμονών

Ραδιοϊσοτοπική Απεικόνιση Νεοπλασμάτων - Φλεγμονών Εργαστήριο Πυρηνικής Ιατρικής Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Θεσσαλίας ΠΑΡΑΔΟΣΕΙΣ ΠΥΡΗΝΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ 2014-2015 Ραδιοϊσοτοπική Απεικόνιση Νεοπλασμάτων - Φλεγμονών Παναγιώτης Αν. Γεωργούλιας Αν. Καθηγητής Πυρηνικής

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΝΑΡΙΟ 1 Παρουσία σε ιατρική εξέταση - Εβδομάδα: 15/9/2014-19/9/2014 Ώρα ΔΕΥΤΕΡΑ ΤΡΙΤΗ ΤΕΤΑΡΤΗ ΠΕΜΠΤΗ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ

ΣΕΝΑΡΙΟ 1 Παρουσία σε ιατρική εξέταση - Εβδομάδα: 15/9/2014-19/9/2014 Ώρα ΔΕΥΤΕΡΑ ΤΡΙΤΗ ΤΕΤΑΡΤΗ ΠΕΜΠΤΗ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΩΡΟΛΟΓΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΦΑΣΗΣ ΙΙ 1 ος ΧΡΟΝΟΣ Χειμερινό Εξάμηνο 9 πμ-10πμ ΣΕΝΑΡΙΟ 1 σε ιατρική εξέταση - Εβδομάδα: 15/9/2014-19/9/2014 «Ιατρική Εξέταση» Ανατομική ορολογία (Ανατομία)

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστηριακή άσκηση L0: Ασφάλεια και προστασία από ακτινοβολία Laser. Σύγκριση έντασης ακτινοβολίας Laser με συμβατικές πηγές φωτός

Εργαστηριακή άσκηση L0: Ασφάλεια και προστασία από ακτινοβολία Laser. Σύγκριση έντασης ακτινοβολίας Laser με συμβατικές πηγές φωτός Εργαστηριακή άσκηση L0: Ασφάλεια και προστασία από ακτινοβολία Laser. Σύγκριση έντασης ακτινοβολίας Laser με συμβατικές πηγές φωτός Σκοπός: Σκοπός της άσκησης αυτής είναι η κατανόηση και επίγνωση των κινδύνων

Διαβάστε περισσότερα

Θοδωρής Μπεχλιβάνης Αναστασία Συμεωνίδου Κατερίνα Παπά

Θοδωρής Μπεχλιβάνης Αναστασία Συμεωνίδου Κατερίνα Παπά Θοδωρής Μπεχλιβάνης Αναστασία Συμεωνίδου Κατερίνα Παπά έχει σχήμα πεπλατυσμένης σφαίρας Η διάμετρος, στον ενήλικα, είναι περίπου 2,5 cm Αποτελείται από τρεις χιτώνες, το σκληρό, το χοριοειδή και τον αμφιβληστροειδή.

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση και θεραπεία Από τα πρωτόκολλα των SOS Ιατρών Επιμέλεια Γεώργιος Θεοχάρης

Αξιολόγηση και θεραπεία Από τα πρωτόκολλα των SOS Ιατρών Επιμέλεια Γεώργιος Θεοχάρης Αξιολόγηση και θεραπεία Από τα πρωτόκολλα των SOS Ιατρών Επιμέλεια Γεώργιος Θεοχάρης Παθολόγος Αξιολόγηση βαρύτητας περιστατικού - Από την βαρύτητα των κλινικών σημείων (αναπνευστική συχνότητα >35, ταχυκαρδία,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΙΕΣ ΕΙΝΑΙ ΟΙ ΕΠΙΛΟΓΕΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΠΡΟΣΤΑΤΗ;

ΠΟΙΕΣ ΕΙΝΑΙ ΟΙ ΕΠΙΛΟΓΕΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΠΡΟΣΤΑΤΗ; ΠΟΙΕΣ ΕΙΝΑΙ ΟΙ ΕΠΙΛΟΓΕΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΠΡΟΣΤΑΤΗ; Οι διάφορες θεραπευτικές επιλογές για ασθενείς µε διαγνωσµένο καρκίνο του προστάτη: 1. Στενή παρακολούθηση 2. Ριζική προστατεκτοµή 3. Ακτινοθεραπεία

Διαβάστε περισσότερα

συχνος μεταστατικος στοχος πυλαια οδος Μαλλον επιχωρια μεταστασις,οσον αφορα το πεπτικο,παρα γενικευμενη νοσος

συχνος μεταστατικος στοχος πυλαια οδος Μαλλον επιχωρια μεταστασις,οσον αφορα το πεπτικο,παρα γενικευμενη νοσος ΗΠΑΡ συχνος μεταστατικος στοχος πυλαια οδος Μαλλον επιχωρια μεταστασις,οσον αφορα το πεπτικο,παρα γενικευμενη νοσος Χειρουργικη εκτομη ηπατικων μεταστασεων(πλην παχεος-ορθου) Αμφισβητουμενη Μονον στα πλαισια

Διαβάστε περισσότερα

1. Ορισµός Νόσου. 4. Συµπτωµατολογία / Κλινική εικόνα / Ευρήµατα (εργαστηριακά κ.α.)

1. Ορισµός Νόσου. 4. Συµπτωµατολογία / Κλινική εικόνα / Ευρήµατα (εργαστηριακά κ.α.) 1. Ορισµός Νόσου 2. Παθογένεια: η µελέτη της δηµιουργίας µιας παθολογικής κατάστασης, µια παθολογική κατάσταση σε συνάρτηση µε το αίτιο που την προκαλεί 3. Επιδηµιολογία: είναι η επιστηµονική µελέτη των

Διαβάστε περισσότερα

NETS ΤΟΠΙΚΟ-ΠΕΡΙΟΧΙΚΕΣ ΘΕΡΑΠΕΙΕΣ ΣΤΑΥΡΟΣ ΓΑΛΑΝΗΣ ΕΠΕΜΒΑΤΙΚΟΣ ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΟΣ ΒΙΟΚΛΙΝΙΚΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

NETS ΤΟΠΙΚΟ-ΠΕΡΙΟΧΙΚΕΣ ΘΕΡΑΠΕΙΕΣ ΣΤΑΥΡΟΣ ΓΑΛΑΝΗΣ ΕΠΕΜΒΑΤΙΚΟΣ ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΟΣ ΒΙΟΚΛΙΝΙΚΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ NETS ΤΟΠΙΚΟ-ΠΕΡΙΟΧΙΚΕΣ ΘΕΡΑΠΕΙΕΣ ΣΤΑΥΡΟΣ ΓΑΛΑΝΗΣ ΕΠΕΜΒΑΤΙΚΟΣ ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΟΣ ΒΙΟΚΛΙΝΙΚΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Επιθηλιακά νεοπλάσματα με επικρατούσα νευροενδοκρινική διαφοροποίηση Συχνότητα εμφάνισης NET 1,9-5,76/100,000/

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΚΤΙΝΟΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ Από το σημείο στη διάγνωση

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΚΤΙΝΟΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ Από το σημείο στη διάγνωση ΒΙΡΓΙΛΙΟΥ Σ. ΜΠΕΝΑΚΗ Επ. Καθηγητή Ακτινολογίας ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΚΤΙΝΟΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ Από το σημείο στη διάγνωση Έκδοση αναθεωρημένη ISBN 960-90471-0-6 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση και Καρδιοπάθειες

Άσκηση και Καρδιοπάθειες Συμμαχία για την υγεία - Άσκηση Άσκηση και Καρδιοπάθειες Συγγραφική ομάδα: Φλουρής Ανδρέας, Ερευνητής Βογιατζής Ιωάννης, Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΦΑΑ, ΕΚΠΑ Σταυρόπουλος- Καλίνογλου Αντώνης, Ερευνητής Σύγχρονες

Διαβάστε περισσότερα

Συγκοπτικά επεισόδια καρδιαγγειακής αιτιολογίας: διαγνωστική προσπέλαση

Συγκοπτικά επεισόδια καρδιαγγειακής αιτιολογίας: διαγνωστική προσπέλαση There are no translations available. Γιώργος Κολιός Καρδιολόγος Οι ασθενείς με συγκοπή αποτελούν το 2% των επισκέψεων στα τμήματα έκτακτων περιστατικών. Η ετήσια επίπτωση συγκοπτικών επεισοδίων στα ηλικιωμένα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ LASER ΤΜΗΜΑ ΟΠΤΙΚΗΣ & ΟΠΤΟΜΕΤΡΙΑΣ ΑΤΕΙ ΠΑΤΡΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ LASER ΤΜΗΜΑ ΟΠΤΙΚΗΣ & ΟΠΤΟΜΕΤΡΙΑΣ ΑΤΕΙ ΠΑΤΡΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ LASER ΤΜΗΜΑ ΟΠΤΙΚΗΣ & ΟΠΤΟΜΕΤΡΙΑΣ ΑΤΕΙ ΠΑΤΡΑΣ «Ίσως το φως θα ναι μια νέα τυραννία. Ποιος ξέρει τι καινούρια πράγματα θα δείξει.» Κ.Π.Καβάφης ΑΡΧΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΤΟΥ LASER Εισαγωγικές Έννοιες

Διαβάστε περισσότερα