Κεφάλαιο 16 Η Υποχρέωση Υπακοής στο Δίκαιο

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Κεφάλαιο 16 Η Υποχρέωση Υπακοής στο Δίκαιο"

Transcript

1 Κεφάλαιο 16 Η Υποχρέωση Υπακοής στο Δίκαιο Το θέμα του ηθικού περιεχομένου του δικαίου έχει ανακύψει με πολλούς τρόπους σε προηγούμενες συζητήσεις σ αυτό το βιβλίο. Π.χ. όταν αναφερθήκαμε στους θεωρητικούς του φυσικού δικαίου, όπως ο John Finnis, που οι αναλύσεις του για το δίκαιο συνδέονται ευθέως με το πότε και το αν το δίκαιο «δεσμεύει τη συνείδηση» (Κεφ. 5), τον H.L.A. Hart, που ορίζει και υπερασπίζεται το νομικό θετικισμό με το σκεπτικό ότι η περιγραφή του δικαίου πρέπει να διαχωρίζεται από την αξιολόγησή του (Κεφ. 3), τον Lon Fuller, που γράφει για την «εσωτερική ηθικότητα» του δικαίου (Κεφ. 6), και τον Ronald Dworkin που ισχυρίζεται ότι η ηθική αξιολόγηση αποτελεί αναπόσπαστο τμήμα κάθε ορθής περιγραφής («ερμηνείας») του δικαίου (Κεφ. 7). Μπορούμε να το βρούμε και σε άλλα θέματα, π.χ. στο ερώτημα του προηγούμενου κεφαλαίου για το ποια σχέση θα πρέπει να έχει το δίκαιο με την ηθική, με την έννοια του ποιο μέρος της ηθικής θα πρέπει ή όχι να επιβάλλεται μέσω του νομικού συστήματος. Το παρόν Κεφάλαιο εξετάζει την άλλη όψη του ερωτήματος. Αντί για το «ποια είναι η θέση της ηθικής από τη σκοπιά του δικαίου;», θα εξετάσει το «ποια είναι η θέση του δικαίου από τη σκοπιά της ηθικής;». Με απλούστερους όρους, το ερώτημα είναι αν υπάρχει ηθική υποχρέωση υ- πακοής στο νόμο υποχρέωση ηθική που συνδέεται με έναν κανόνα μόνο και μόνο επειδή διαθέτει νομική ισχύ ως μέρος ενός νομικού συστήματος. Αν και υπάρχουν εξαιρέσεις, οι περισσότεροι συγγραφείς που πραγματεύονται την ηθική υποχρέωση υπακοής στο δίκαιο εξετάζουν μάλλον μετριοπαθείς ισχυρισμούς: (1) δεν εξετάζουν το αν κάποιος είναι υποχρεωμένος να υπακούει στους νόμους όσο άδικο κι αν είναι το νομικό σύστημα το ερώτημα προϋποθέτει συνήθως ένα γενικά δίκαιο νομικό σύστημα, και (2) δεν εξετάζουν το αν κάποιος είναι υποχρεωμένος να υπακούει στο δίκαιο ανεξάρτητα από τις περιστάσεις η υποχρέωση είναι στην καλύτερη περίπτωση υποθετική ή «κατ αρχήν» υποχρέωση, υποσκελίζεται δε από μια ισχυρότερη ηθική υποχρέωση που απαιτεί αντίθετη ενέργεια. 1 Ένας τρόπος προσέγγισης του προβλήματος για την υποχρέωση υπακοής στο δίκαιο είναι να σκεφτούμε τι θα κάναμε, αν, οδηγώντας στις 3 τα ξημερώματα, πέφταμε πάνω σ ένα κόκκινο φανάρι σε μια διασταύρωση και βλέπαμε ότι δεν υπάρχουν ούτε πεζοί ούτε αυτοκίνητα (ιδίως αστυνομικά αυτοκίνητα). Θα σταματούσαμε; Πολλοί υπακούουν στο δίκαιο για λόγους σύνεσης: φοβούνται τη φυλάκιση ή το πρόστιμο ή ανησυχούν ότι, αν τους πιάσουν να κάνουν κάτι παράνομο, αυτό θα έβλαπτε την υπόληψη ή την καριέρα τους. Μερικοί θα σταματούσαν στο κόκκινο φανάρι στις 3 το πρωί απλώς από συνήθεια: είναι ευκολότερο γι αυτούς απλώς να υπακούουν στο νόμο χωρίς σκέψη, παρά να μπαίνουν στον κόπο, σε κάθε περίπτωση, να υπολογίζουν όλους τους ηθικούς ή τους σχετικούς με τη σύνεση παράγοντες. Τέτοιες σκέψεις δεν έχουν καμία άμεση σχέση με τη συζήτηση για την υποχρέωση υπακοής στο δίκαιο. Το ερώτημα είναι αν το νομικό καθεστώς μιας προσταγής, εξουσιοδότησης ή α- παγόρευσης, καθ εαυτό και χωρίς τίποτα περισσότερο, προσθέτει ηθικούς λόγους για να κάνουμε ή όχι την υποδεικνυόμενη πράξη. Διάφοροι τύποι επιχειρημάτων έχουν διατυπωθεί προσπαθώντας να θεμελιώσουν το συμπέρασμα ότι υπάρχει υποχρέωση υπακοής στο δίκαιο: επιχειρήματα βασισμένα στη συναίνεση, την ευγνωμοσύνη, την αμοιβαιότητα και τις συνέπειες. Αυτές οι διάφορες έννοιες θα εξηγηθούν λεπτομερέστερα εδώ. Για την ώρα, αξίζει να σημειώσουμε ότι για όλα αυτά τα επιχειρήματα ο τύπος κατάστασης σαν αυτή που περιγράψαμε παραπάνω (να φτάνεις δηλαδή σε μια διασταύρωση στις 3 1 Όπως κάποιος δικαιολογείται να παραβιάζει την ηθική υποχρέωση τήρησης της υπόσχεσης να συναντήσει ένα φίλο του για γεύμα, προκειμένου να τηρήσει μια σημαντικότερη ηθική υποχρέωση φροντίζοντας τον άρρωστο γονιό του, έτσι θα ήταν δικαιολογημένος κάποιος να παραβιάσει ένα νόμο για ένα σημαντικότερο λόγο (π.χ. να παραβιάσει το όριο ταχύτητας για να μεταφέρει ένα σοβαρά άρρωστο φίλο στο νοσοκομείο). 126

2 π.μ.), θα είναι πάντα αυτός που προκαλεί τα περισσότερα προβλήματα. Σε τέτοιου είδους καταστάσεις, η ανυπακοή δεν φαίνεται να κινδυνεύει να βλάψει οποιονδήποτε ή οτιδήποτε και φαίνεται ότι μάλλον θα περνούσε απαρατήρητη. Το τελευταίο σημείο είναι σημαντικό όχι μόνον επειδή θα αποφευχθούν κυρώσεις για τον παραβάτη, αλλά επίσης επειδή δεν ισχύει εδώ το επιχείρημα ότι η ανυπακοή μας δίνει ένα κακό παράδειγμα και θα μπορούσε να υπονομεύσει το σεβασμό άλλων προς το νομικό σύστημα. 2 ΥΠΟΧΡΕΩΣΗ ΚΑΙ ΣΥΝΑΙΝΕΣΗ Ένα από τα συνήθη επιχειρήματα για την υποχρέωση υπακοής στο δίκαιο βασίζεται στη συναίνεση. Σύμφωνα με το επιχείρημα, με ορισμένη πράξη (ή απραξία) έχουμε υπόρρητα συναινέσει να υπακούμε στους νόμους της κοινωνίας. Αυτή η πράξη μπορεί να είναι η ψηφοφορία, η αποδοχή κρατικών επιδομάτων ή απλώς το ότι δεν εγκαταλείπουμε τη χώρα. 3 Η πρώτη αντίδραση είναι συνήθως ότι δεν είναι σωστό να θεωρούμε ότι αυτές οι δραστηριότητες συνιστούν συναίνεση προς τους νόμους ή το κράτος, είτε επειδή οι πολίτες δεν αντιλαμβάνονται έτσι τις πράξεις τους είτε επειδή οι ίδιοι συχνά δεν έχουν στην πράξη εναλλακτικές επιλογές. Μια άλλη ενδιαφέρουσα απάντηση είναι ότι, ακόμα κι αν η εν λόγω πράξη μπορούσε να θεωρηθεί ότι συνιστά συναίνεση, αυτό δεν ακυρώνει το ερώτημα για το αν το να ενεργεί ο πολίτης κατ αυτό τον τρόπο συνεπάγεται και υποχρέωση υπακοής στους νόμους της κοινωνίας. Θα πρέπει να θυμόμαστε ότι το επιχείρημα αυτό έχει δυο σκέλη κι ότι πρέπει να αποδειχθούν και τα δυο προκειμένου να στέκεται το επιχείρημα: Συγκεκριμένα, (1) μια ορισμένη πράξη (ας πούμε, η ψηφοφορία) αποτελεί «συναίνεση» για υπακοή στους νόμους της κοινωνίας και (2) οποιοσδήποτε συναινεί κατ αυτό τον τρόπο είναι ηθικά υποχρεωμένος να υπακούει στο νόμο. Το δεύτερο δεν απορρέει απαραίτητα από το πρώτο. Ο λόγος που το δεύτερο συμπέρασμα ίσως να μην απορρέει από το πρώτο είναι ότι, στα ηθικά ζητήματα, η συναίνεσης μπορεί να έχει περιορισμένη ισχύ. Αν συμφωνήσω να σου βάψω το φράχτη για $100, οι περισσότεροι άνθρωποι θα συμπεράνουν ότι η υπόσχεσή μου αποτελεί συναίνεση να αναλάβω την υποχρέωση να σου βάψω το φράχτη (για την παραπάνω αμοιβή), υποχρέωση που δεν θα είχα αν δεν έδινα την υπόσχεσή μου. Ωστόσο, η ηθική αξιολόγηση της κατάστασης ίσως άλλαζε, αν αυτό που συμφωνούσα ήταν να σου βάψω όλο το σπίτι για ένα δολάριο ή να σκοτώσω τον πατέρα σου ή για ένα μήνα να κάνω ό,τι μου πεις. Η υπόσχεση και μόνο, ακόμα κι αν λάβουμε υπόψη την (ονομαστική) αμοιβή, δεν αρκεί για να στηρίξει τη μεγάλη ηθική απαίτηση. Στο συγκεκριμένο πλαίσιο, η υποτιθέμενη ως πράξη συναίνεσης (ψήφος, παραμονή στην χώρα, κλπ.), δεν αρκεί για να θεμελιώσει την ευρύτερη υποχρέωση να υπακούω από τώρα και στο ε- ξής σε οτιδήποτε μπορεί να θεσπίσει η κυβέρνηση. Ως προς το ηθικό ζήτημα, θα συμπεραίναμε ί- σως ότι αυτό παραείναι πολύ για να συνδεθεί με μια και μόνο υπόσχεση, ιδίως εκεί όπου η «υπόσχεση» είναι πράξη που έχει άλλους σκοπούς και σημασίες. Η επιχειρηματολογία γύρω από το τι θα πρέπει να αποκληθεί «συναίνεση» πολύ συχνά αποκρύπτει τα πραγματικά ηθικά ερωτήματα: πώς δημιουργούμε ηθικές υποχρεώσεις για τους εαυτούς μας και ποια είναι τα όρια αυτών των υποχρεώσεων; Δεν μπορούμε απλώς να υποθέσουμε ότι μια έκφραση συγκατάθεσης δημιουργεί ηθικά δικαιώματα και καθήκοντα. Θα μπορούσα άραγε να συναινέσω να είμαι δούλος κάποιου άλλους (κι αυτή η υπόσχεση/συμφωνία να μπορεί να επιβληθεί νομικά ή να νομιμοποιείται ηθικά); Θα μπορούσα να συναινέσω στη δολοφονία μου (κι αυτή η συναίνεση να αποτελεί επαρκές στοιχείο υπεράσπισης του δολοφόνου μου, για το νόμο ή την ηθική); Το κατά πόσον η συναίνεση μπορεί να δημιουργεί, να παραιτείται από ή να ακυρώνει νομικές και ηθικές υποχρεώσεις αποτελεί από μόνο του δύσκολο θεωρητικό ερώτημα. Έτσι είναι σαφές ότι στο 2 Όπως συζητήσαμε στο Κεφ. 5, μερικοί θεωρητικοί του φυσικού δικαίου έχουν υποστηρίξει ότι υπάρχει μερικές φορές ηθική υποχρέωση να ενεργείς συμμορφούμενος ακόμα και σε έναν άδικο νόμο, αν η ανυπακοή θα μπορούσε να υπονομεύσει ένα γενικά δίκαιο νομικό σύστημα. 3 Το τελευταίο σημείο εμφανίζεται και στον πλατωνικό Κρίτωνα και στη συζήτηση του Locke για τη σιωπηρή συναίνεση στην κρατική εξουσία. Βλ. John Locke, Two Treatises on Government II, Ch. 8, para. 119 (Student ed., Peter Laslett, ed., Cambridge University Press, Cambridge, 1988), pp

3 πλαίσιο της συζήτησης για την ηθική υποχρέωση υπακοής στο δίκαιο το επιχείρημα της συναίνεσης μπορεί απλώς, στην καλύτερη περίπτωση, να μας προσφέρει μια ατελή απάντηση. 4 ΑΛΛΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ H δεύτερη προσέγγιση στη θεμελίωση μιας γενικής ηθικής υποχρέωσης υπακοής στο δίκαιο είναι συνεπειοκρατική: υπάρχει γενική ηθική υποχρέωση υπακοής λόγω των δυσάρεστων κοινωνικών επιπτώσεων, αν οι άνθρωποι δεν έχουν τέτοια υποχρέωση. Ο Thomas Hobbes παρουσιάζει την α- κραία εκδοχή αυτής της προσέγγισης: το δίκαιο πρέπει να το υπακούμε, ακόμα κι αν είναι άδικο, γιατί η εναλλακτική περίπτωση είναι το χάος της κατάστασης της φύσης, ο πόλεμος όλων εναντίον όλων. 5 Ένα περισσότερο επιτηδευμένο συνεπειοκρατικό επιχείρημα είναι εκείνο του A.M. Honoré. 6 Ξεκινά τη ανάλυσή του για την υποχρέωση υπακοής στο δίκαιο προσπαθώντας να αντικρούσει ό- σους ισχυρίζονται ότι όχι μόνο δεν υπάρχει τέτοια υποχρέωση αλλά και ότι δεν θα πρέπει να μας ανησυχεί πολύ το γεγονός. Ο Honoré δηλώνει ότι τα δυσκολότερα ηθικά ερωτήματα, όπως και τα δυσκολότερα νομικά ερωτήματα, αμφισβητούνται τόσο ώστε συχνά η απάντησή τους εξαρτάται από το ποιος έχει το βάρος της απόδειξης. Σχετικά με την υποχρέωση υπακοής στο δίκαιο, αν η αρχική υπόθεση είναι ότι θα πρέπει να το υπακούμε, τότε στις περισσότερες περιπτώσεις η τελική η- θική κρίση θα είναι υπέρ της υπακοής. Ωστόσο, αν, ακολουθώντας τους θεωρητικούς που ισχυρίζονται ότι δεν υπάρχει υποχρέωση, η αρχική υπόθεση είναι ότι δεν χρειάζεται να το υπακούμε, τότε, υποστηρίζει ο Honoré, οι άνθρωποι θα αδιαφορούν πλέον συχνότερα για το δίκαιο, καταλήγοντας σε μια «στάση ανυπακοής» και στην κατάρρευση της τάξης και της συνεργασίας που χρειάζεται μια κοινωνία για να λειτουργήσει. Μια απάντηση στους φόβους της συνεπειοκρατίας είναι ότι δεν χρειάζεται να ανησυχούμε τόσο για τις συνέπειες του ότι δεν υπάρχει (ή του ότι δεν πιστεύουμε ή ότι δεν δεχόμαστε) ηθική υποχρέωση υπακοής στο δίκαιο, επειδή επαρκής υπακοή εξασφαλίζεται από το συνδυασμό του φόβου των πολιτών για τις κυρώσεις που επιβάλλουν σε περίπτωση ανυπακοής τα νομικά συστήματα και τις προϋπάρχουσες ηθικές δεσμεύσεις μας (οι περισσότεροι από ε- μάς θα επιλέγαμε να μην κλέβουμε και να μη σκοτώνουμε, ό,τι κι αν έλεγε ίσως επ αυτού το δίκαιο). 7 Ένα τρίτο επιχείρημα που προτείνεται ορισμένες φορές είναι το επιχείρημα της ωφέλειας ή ευγνωμοσύνης: είναι ανήθικο όσοι έχουν ωφεληθεί ουσιαστικά από το κράτος (αστυνομική προστασία, δωρεάν παιδεία, κοινωνικά επιδόματα κάθε είδους κ.ο.κ.) να μην ανταποκρίνονται με τη μικρή υποχρέωση που απαιτούν σε αντάλλαγμα τα κράτη: την υπακοή στο δίκαιο. Συχνά προτείνεται η αναλογία με το καθήκον της ευγνωμοσύνης που οφείλουν τα παιδιά στους γονείς τους. 8 Και όπως ακριβώς αμφισβητούμε ότι η ευγνωμοσύνη που έχουμε για τους γονείς μας, μολονότι ουσιαστική (αν υπήρξαν καλοί και στοργικοί γονείς), αρκεί για να τους δώσει το δικαίωμα να καθορίζουν κάθε μας μελλοντική επιλογή, έτσι ίσως εύλογα αμφισβητεί κανείς ότι η ευγνωμοσύνη που οφείλουμε σε ένα κράτος αρκεί για να του προσδίδει ηθική εξουσία επί των πράξεών μας. Θα μπορούσε επίσης να υποστηριχτεί ότι μπορούμε να θεμελιώσουμε ηθική υποχρέωση στην αποδοχή ωφελημάτων μόνον όταν κάποιος εκούσια τα αποδέχεται και προτίθεται να συνεχίσει να το κάνει. Ωστόσο, σοβαρά ερωτήματα μπορούν να εγερθούν σχετικά με τον εκούσιο χαρακτήρα της αποδοχής από πολίτες που γεννήθηκαν και μεγάλωσαν σε συγκεκριμένη χώρα. 9 Ένας τέταρτος τύπος επιχειρήματος θεμελιώνει την υποχρέωση σ έναν κατηγορηματικό ι- 4 Βλ. π.χ., Joseph Raz, Ethics in the Public Domain (Clarendon Press, Oxford, 1994), Βλ. π.χ. Thomas Hobbes, Leviathan (R. Tuck, ed., Cambridge University Press, Cambridge, 1996), Ch. 20, pp (πρωτοδημοσιεύτηκε το 1651): «Και όσο και αν ορισμένοι φαντάζονται, ενδεχομένως, τις κακές συνέπειες μιας τόσο απεριόριστης εξουσίας, είναι γεγονός ότι οι συνέπειες της έλλειψης μιας τέτοιας δύναμης, δηλαδή ο αδιάκοπος πόλεμος του καθένα ενάντια στο γείτονά του, είναι πολύ χειρότερες». 6 A.M. Honoré, Making Law Bind (Clarendon Press, Oxford, 1987), pp Βλ. M.B.E. Smith, Is There a Prima Facie Obligation to Obey to Law?, 82 Yale Law Journal 950, p. 969 (1973). 8 Το επιχείρημα με βάση την ευγνωμοσύνη και την αναλογία με την ευγνωμοσύνη των παιδιών προς τους γονείς, τη συναντάμε στον πλατωνικό Κρίτωνα, 50d-51d. 9 Βλ. John Rawls, A Theory of Justice (rev. ed., Harvard University Press, Cambridge, Mass., 1999), pp

4 σχυρισμό περί «του καθήκοντος να στηρίζουμε και να προωθούμε τους δίκαιους θεσμούς». 10 Υπό μια έννοια, πρόκειται για σύγχρονο απόηχο της παραδοσιακής θέσης του φυσικού δικαίου: «Οι θετοί ανθρώπινοι νόμοι είναι είτε δίκαιοι είτε άδικοι. Αν είναι δίκαιοι, έχουν τη δύναμη να δεσμεύουν τις συνειδήσεις, δύναμη που προέρχεται από το Αιώνιο δίκαιο από το οποίο έχουν προκύψει». 11 Μια πέμπτη προσέγγιση, ένα επιχείρημα ακριβοδικίας ή αμοιβαιότητας για την υποχρέωση υπακοής στο δίκαιο, διαφέρει σημαντικά από άλλες προσεγγίσεις κατά το ότι μιλάει λιγότερο για καθήκον που οφείλεται στο κράτος (βασισμένο στη συναίνεση ή στην ευγνωμοσύνη) ή που οφείλεται αφηρημένα (όπως αντιλαμβανόμαστε ίσως το καθήκον να αποφεύγουμε τις κακές συνέπειες) αλλά περισσότερο για καθήκον προς τους συμπολίτες. Ο H.L.A. Hart έγραφε: «όταν ορισμένοι άνθρωποι συνεργάζονται σε κάτι, ακολουθώντας κανόνες, και περιορίζοντας έτσι την ελευθερία τους, αυτοί που συμμορφώθηκαν με τους εν λόγω περιορισμούς, όταν απαιτήθηκε, έχουν το δικαίωμα να απαιτήσουν το ίδιο από όσους ωφελήθηκαν από τη δική τους συμμόρφωση». 12 ΤΟ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑ ΚΑΤΑ ΜΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΥΠΟΧΡΕΩΣΗΣ ΥΠΑΚΟΗΣ Στα πλαίσια της αντιπαράθεσης Hart-Fuller (που συζητήθηκε στα Κεφ. 3 και 6), ο Fuller προκάλεσε τους νομικούς θετικιστές ρωτώντας: αν η ισχύς ενός νόμου είναι κάτι απόλυτα ξεχωριστό από την ηθική του αξία, τότε πώς μπορούν οι υπέρμαχοι του νομικού θετικισμού να λένε ότι υπάρχει «ηθικό δίλημμα» γύρω από το αν πρέπει να υπακούμε σε ένα ηθικώς αμφίβολο δίκαιο; 13 Αν το δίκαιο αποτελεί απλώς ένα όνομα για κάτι που μπορεί να έχει ή να μην έχει ηθική αξία, τότε δεν υ- πάρχει λόγος να πιστεύουμε ότι μόνο και μόνο επειδή κάτι απαιτείται ή απαγορεύεται από το δίκαιο αυτό συνιστά από μόνο του ηθικό λόγο για να κάνεις ή όχι αυτή την πράξη. Ο Fuller μπορεί να νόμιζε ότι αυτή η πρόκληση αποτελεί αποστομωτικό επιχείρημα, αλλά πρόσφατα ορισμένοι συγγραφείς, περιλαμβανομένων και μερικών διακεκριμένων υπέρμαχων του νομικού θετικισμού, έχουν δεχτεί, χωρίς να ντραπούν ή να απολογηθούν, ότι το νομικό καθεστώς ενός κανόνα δεν μπορεί να του προσδώσει εγγενές ηθικό βάρος. 14 Αυτοί οι θεωρητικοί δεν υποστηρίζουν ότι δεν πρέπει ποτέ να υπακούμε στο δίκαιο, ή ακόμα ότι δεν υπάρχουν ποτέ ηθικοί λόγοι να κάνουμε ό,τι επιτάσσει το δίκαιο, απλώς λένε ότι οι ηθικοί λόγοι πρέπει να πηγαίνουν πέρα από την απλή δήλωση «επειδή έτσι λέει ο νόμος». Για τον Joseph Raz, έχουμε ηθικό λόγο να πράττουμε όπως ορίζει ο νόμος, αν και όποτε πιστεύουμε ότι θα έχουμε περισσότερες πιθανότητες να κάνουμε την καλύτερη ηθικά επιλογή ακολουθώντας το νόμο παρά διαμορφώνοντας δική μας κρίση για την κατάσταση. Για παράδειγμα, αν το ερώτημα είναι να χρησιμοποιήσουμε ή όχι συγκεκριμένο απορρυπαντικό γιατί αυτό μπορεί να βλάπτει το περιβάλλον, θα πρέπει να ακολουθήσουμε την κρίση του νομοθετικού σώματος, με το σκεπτικό ότι τα μέλη του έχουν επιτρέψει ή απαγορεύσει τη χρήση του απορρυπαντικού μόνον α- φού έλαβαν υπόψη τις επιστημονικές γνωμοδοτήσεις στις οποίες εμείς δεν έχουμε πρόσβαση. Ένα άλλο είδος παραδείγματος είναι τα απλά προβλήματα συντονισμού. Πρόκειται για προβλήματα όπου δεν έχει τόσο σημασία τι επιλέγεται, όσο το να επιλέξουν όλοι το ίδιο. Ένα τυπικό παράδειγμα είναι το σε ποια λωρίδα του δρόμου οδηγούμε. Για τέτοιες επιλογές, υπάρχουν λόγοι που ενεργούμε όπως ορίζει ο νόμος, γιατί το μέγεθος του κράτους του επιτρέπει να κάνει τέτοιου είδους επιλογές και να αναμένει ότι οι πολίτες θα ακολουθήσουν. Υπάρχουν επίσης περιπτώσεις συντονισμού όπου μερικές επιλογές είναι ίσως καλύτερες από άλλες, αλλά είναι πολύ σημαντικό να επιλέξουν όλοι το ίδιο, έστω κι αν δεν πρόκειται για τη βέλ- 10 Rawls, A Theory of Justice, σ Ακινάτης, Summa Theologiae, Ερώτημα 96, άρθρ. 4, corpus. 12 Βλ. H.L.A. Hart, Are There Any Natural Rights?, 64 Philosophical Review 175, 185 (1955). Για παρόμοιο επιχείρημα περισσότερο επεξεργασμένο, βλ. John Rawls, Legal Obligation and the Duty of Fair Play, in Law and Philosophy (S. Hook, ed., New York University Press, New York, 1964), pp Fuller, Positivism and Fidelity to Law, p. 656: «Είναι σαν να λέω ότι έχω να διαλέξω ανάμεσα στο να δώσω τροφή σε ένα πεινασμένο και να είμαι μίμσα με τις βώρωγρωφες» [βλ. εισαγωγή επιμελητή]. 14 Βλ. π.χ. Joseph Raz, The Obligation to Obey: Revision and Tradition, 1 Notre Dame Journal of Law, Ethics & Public Policy 139 (1984), ανατ. στο Raz, Ethics in the Public Domain , Raz, The Morality of Freedom, pp , Smith, Is There a Prima Facie Obligation to Obey the Law?. 129

5 τιστη επιλογή. Ένα παράδειγμα θα μπορούσε να είναι η καταπολέμηση της μόλυνσης του νερού. Ως ειδικός στη μόλυνση, ίσως να ξέρεις ότι το πρόγραμμα καθαρισμού που επέλεξε η κυβέρνηση δεν είναι το καλύτερο δυνατό, αλλά ξέρεις επίσης ότι το σχέδιο της κυβέρνησης, που υλοποιήθηκε νομοθετικά και απειλεί κυρώσεις σε περίπτωση παράβασης, είναι το μόνο που έχει σοβαρές πιθανότητες να το ακολουθήσουν οι περισσότεροι και ότι, αν ο καθένας συνεργαστεί, υπάρχουν μεγαλύτερες πιθανότητες να επιτευχθούν κάποια αποτελέσματα παρά αν ο καθένας προσπαθήσει να υ- λοποιήσει το δικό του σχέδιο. Σε μια τέτοια κατάσταση, έχεις ίσως σοβαρό λόγο να ακολουθείς το σχέδιο της κυβέρνησης, έστω κι αν ξέρεις ότι δεν είναι το καλύτερο. Ασφαλώς, η συνηθέστερη περίπτωση που κάποιος έχει ηθική υποχρέωση να ενεργεί όπως απαιτεί το δίκαιο, είναι όταν η πράξη αποτελεί αυτό που έχεις ηθική υποχρέωση να κάνεις ό,τι και να λέει το δίκαιο. Οι περισσότεροι από εμάς, δεν ληστεύουμε και δεν σκοτώνουμε γιατί θα ήταν κακό, κι όχι γιατί το δίκαιο μας το απαγορεύει. Ωστόσο, σε τέτοιες καταστάσεις, το γεγονός ότι ο νόμος απαγορεύει την πράξη δεν φαίνεται να προσθέτει κάτι στον ηθικό υπολογισμό που μας οδηγεί να αποφασίσουμε ότι η πράξη δεν θα πρέπει να γίνει. Οι σκεπτικιστές απαντούν στα επιχειρήματα που προβάλλονται για να υποστηρίξουν την υποχρέωση υπακοής (όπως τα συνοψίσαμε παραπάνω), λέγοντας ότι τέτοια επιχειρήματα είναι ανεπαρκή για τη θεμελίωση μιας υποχρέωσης ή τουλάχιστον ανεπαρκή για τη θεμελίωση μιας γενικής υποχρέωσης. Αν, αγνοώντας το κόκκινο φανάρι στις 3 π.μ., δεν προκαλείται καμιά ζημιά και δεν δημιουργείται κακό παράδειγμα, είναι δύσκολο να δούμε πώς η πράξη αυτή θα υπονόμευε ένα δίκαιο θεσμό ή ένα κοινό εγχείρημα. Δεν είναι διόλου σαφές γιατί κάθε συναίνεση που έχουμε δώσει ή κάθε καθήκον τίμιας συμπεριφοράς ή ευγνωμοσύνης που ίσως έχουμε θα έπρεπε να επεκτείνεται σε όλους τους νόμους του κράτους όσο ασήμαντη ή όσο αβλαβής κι αν είναι η ανυπακοή σ αυτούς. 15 Τα είδη επιχειρημάτων που συναντάει κανείς (στη βιβλιογραφία ή στις συζητήσεις στην τάξη) για το ζήτημα της υποχρέωσης υπακοής στο δίκαιο συχνά αντανακλούν μια σταθερή αλλαγή προοπτικής και ερωτημάτων. Σε επιχειρήματα όπως του Raz η αντίρρηση είναι: «πώς μπορείς να ξέρεις ότι γνωρίζεις καλύτερα το ηθικά ορθό από το νομοθετικό σώμα;» ή «αν ο καθένας κάνει τις δικές του επιλογές για το πώς να πράττει αντί να σέβεται τη νομοθεσία, θα οδηγηθούμε σε αναρχία». 16 Υπάρχει συχνά μια ορισμένη στάση «εμείς κι αυτοί», όταν συζητάμε την υποχρέωση υπακοής στο νόμο. Χωρίς να το δηλώσουμε καθαρά, θεωρούμε δεδομένο ότι «εμείς» αναζητούμε την ορθή στάση που πρέπει να έχουν «αυτοί». Θα ήταν ίσως καλύτερο αν η συζήτηση παραμένει στο επίπεδο του «εμείς» αποφασίζουμε για το πώς θα πρέπει «εμείς» να ενεργούμε (ή το πώς «εμείς» πρέπει να αποφασίζουμε για το πώς θα πρέπει «εμείς» να ενεργούμε). Αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να αγνοούμε τους τρόπους που το ατομικό συμφέρον επηρεάζει τις αντιλήψεις των ανθρώπων για τις ηθικές υποχρεώσεις τους, περιλαμβανομένων και των δικών μας προκαταλήψεων. Ωστόσο, αυτός είναι ένας μόνο παράγοντας μεταξύ πολλών στις εκτιμήσεις μας κι αν είναι να κάνουμε λάθος, καλό θα είναι να μην συμπίπτει πάντα με την υποταγή στην εξουσία. 17 Σε κάθε περίπτωση, δεν πρέπει να συγχέουμε: (1) το ηθικό ερώτημα, τι θα πρέπει να κάνω σ αυτή την περίπτωση; (2) το μεταηθικό ερώτημα, πώς θα βρω ποιο είναι για μένα το ηθικά ορθό πράγμα να κάνω; και (3) την πολιτική πλευρά: από συγκεκριμένη οπτική γωνία, ποια είναι το σύνολο πεποιθήσεων και στάσεων που θέλουμε ή χρειάζεται να έχει ο λαός; Αυτό το κεφάλαιο ασχολείται μόνο με τα δυο πρώτα ερωτήματα. 15 Βλ. Smith, Is There a Prima Facie Obligation to Obey the Law?, Αυτή η άποψη περιλαμβάνεται εν μέρει στην προσέγγιση του Honoré που συζητήσαμε παραπάνω. Για ένα περίτεχνο επιχείρημα που φαίνεται να προσεγγίζει αυτό το είδος επιχειρήματος χωρίς όμως να συμπίπτει πλήρως με αυτό, βλ. John M. Finnis, Law as a Co-ordination, 2 Ratio Juris 97 (1989). 17 Βλ. Raz, The Obligation to Obey, p

6 ΣΥΝΔΕΣΕΙΣ Ενώ η υποχρέωση υπακοής στο δίκαιο αντιμετωπίζεται συχνά ως ξεχωριστό θέμα (όπως εδώ), για πολλούς λόγους αυτό είναι προβληματικό. Από κάθε συζήτηση των ερωτημάτων που εγείρονται προκύπτει καθαρά ότι η απάντησή μας στο αν υπάρχει υποχρέωση υπακοής στο δίκαιο εξαρτάται από τα συμπεράσματά μας για μια σειρά βασικότερων ερωτημάτων: βασικών ερωτημάτων ηθικής θεωρίας (π.χ. τι μπορεί ή πράγματι θεμελιώνει τα ηθικά μας καθήκοντα: τα οφέλη; η συναίνεση; η συνεργασία; οι συνέπειες; η αναγκαιότητα και η αλληλεξάρτηση;) και ταυτόχρονα βασικών ερωτημάτων θεωρίας δικαίου (πώς προσδιορίζουμε την ύπαρξη ή την ισχύ ενός νόμου ή νομικού συστήματος;). Για παράδειγμα, αν η αφετηρία κάποιου είναι μια παραδοσιακή θεωρία φυσικού δικαίου, το συμπέρασμά του για το αν κάτι είναι «δίκαιο» (ή «δίκαιο με την πληρέστερη σημασία του όρου») θα ενσωματώνει ήδη πολλά από την απάντηση για το αν ή μέχρι ποιο βαθμό έχει κάποιος υποχρέωση να υπακούει στο νόμο (κάποιος έχει τέτοια υποχρέωση για δίκαιους νόμους, «νόμους με την πλήρη σημασία του όρου», ενώ για τους άδικους νόμους ίσως υπάρχει ακόμα μια ελάχιστη υποχρέωση δημόσιας συμμόρφωσης έτσι ώστε να μην υπονομεύεται ένα γενικά δίκαιο νομικό σύστημα). 18 Ο νομικός θετικισμός δεν προσφέρει παρόμοια καθοδήγηση. Το μοτίβο του, ότι η ισχύς του νόμου είναι ένα πράγμα και η αξία του ένα άλλο, υποδεικνύει ότι οι οπαδοί του νομικού θετικισμού θα πρέπει να βρουν απαντήσεις αλλού, σε οποιαδήποτε ηθική θεωρία χρησιμοποιούν στις συζητήσεις τους. Προτεινόμενη περαιτέρω βιβλιογραφία William A. Edmundson, ed., The Duty to Obey the Law: Selected Philosophical Writings (Rowman & Littlefield, Lanham, Maryland, 1999) (περιλαμβάνονται εργασίες των John Rawls, Robert Paul Wolff, M.B.E. Smith, A. John Simmons, Joseph Raz και Philip Soper)., State of the Art: The Duty to Obey the Law, 10 Legal Theory 215 (2004). John Finnis, The Authority of Law in the Predicament of Contemporary Social Theory, 1 Notre Dame Journal of Law and Public Policy 115 (1984)., Law as Co-ordination, 2 Ratio Juris 97 (1989). Leslie Green, Legal Obligation and Authority», in Edward N. Zalta, ed., The Stanford Encyclopedia of Philosophy, (2003). Ruth C.A. Higgins, The Moral Limits of Law: Obedience, Respect, and Legitimacy (Oxford University Press, Oxford, 2004). A.M. Honoré, Making Law Bind (Clarendon Press, Oxford, 1987), pp Joseph Raz, The Authority of Law (1979), pp John A. Simmons, Moral Principles and Political Obligations (Princeton University Press, Princeton, 1979). M.B.E. Smith, Is There a Prima Facie Obligation to Obey the Law?, 82 Yale Law Journal 950 (1973)., The Duty to Obey the Law, in A Companion to the Philosophy of Law and Legal Theory (D. Patterson, ed., Blackwell, Oxford, 1996), pp Αυτή είναι η θέση των θεωρητικών του φυσικού δικαίου Θωμά Ακινάτη και John Finnis, όπως συζητήθηκε στο Κεφ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΕΘΝΩΝ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ. ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΔΙΚΑΙΟΥ 1ο ΕΞΑΜΗΝΟ ΔΑΠ-ΝΔΦΚ ΠΡΩΤΗ ΚΑΙ ΚΑΛΥΤΕΡΗ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΕΘΝΩΝ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ. ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΔΙΚΑΙΟΥ 1ο ΕΞΑΜΗΝΟ ΔΑΠ-ΝΔΦΚ ΠΡΩΤΗ ΚΑΙ ΚΑΛΥΤΕΡΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΕΘΝΩΝ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΔΙΚΑΙΟΥ 1ο ΕΞΑΜΗΝΟ ΔΑΠ-ΝΔΦΚ ΠΡΩΤΗ ΚΑΙ ΚΑΛΥΤΕΡΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΤΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ ΘΕΩΡΙΑ ΤΟΥ ΦΥΣΙΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ Γιατί λέγεται φυσικό; 1. Γιατί προέρχεται

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Το να είσαι γονιός δεν είναι εύκολο πράγμα. Δεν υπάρχει ευκαιρία για πρόβα, δεν υπάρχουν σχολεία. Το μόνο που κουβαλάμε

Διαβάστε περισσότερα

ΟΝΟΜΑ ΜΑΘΗΤΗ/ΤΡΙΑΣ: ΟΝΟΜΑ ΣΧΟΛΕΙΟΥ: Ένας οδηγός για τα δικαιώματα των παιδιών σε συνεργασία με την:

ΟΝΟΜΑ ΜΑΘΗΤΗ/ΤΡΙΑΣ: ΟΝΟΜΑ ΣΧΟΛΕΙΟΥ: Ένας οδηγός για τα δικαιώματα των παιδιών σε συνεργασία με την: ΟΝΟΜΑ ΜΑΘΗΤΗ/ΤΡΙΑΣ: ΟΝΟΜΑ ΣΧΟΛΕΙΟΥ: Ένας οδηγός για τα δικαιώματα των παιδιών σε συνεργασία με την: Μάθε για τη σύμβαση. Γνώρισε τα δικαιώματά σου. Το βιβλιαράκι που κρατάς στα χέρια σου περιέχει 54 άρθρα

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήρι 1: Γιατί Χρειαζόμαστε τους Κανόνες; Ας Παίξουμε!

Εργαστήρι 1: Γιατί Χρειαζόμαστε τους Κανόνες; Ας Παίξουμε! Εργαστήρι 1: Γιατί Χρειαζόμαστε τους Κανόνες; Ας Παίξουμε! Το εργαστήρι αυτό βασίζεται σε ένα απλό και οικείο επιτραπέζιο παιχνίδι. Σκοπός του είναι να κεντρίσει το ενδιαφέρον των μαθητών, αξιοποιώντας

Διαβάστε περισσότερα

«Η απίστευτη αποκάλυψη του Σεμπάστιαν Μοντεφιόρε»

«Η απίστευτη αποκάλυψη του Σεμπάστιαν Μοντεφιόρε» «Η απίστευτη αποκάλυψη του Σεμπάστιαν Μοντεφιόρε» της Άννας Κουππάνου Στις σελίδες που ακολουθούν υπάρχουν δραστηριότητες σχετικά με το βιβλίο: «Η απίστευτη αποκάλυψη του Σεμπάστιαν Μοντεφιόρε» Οι δραστηριότητες

Διαβάστε περισσότερα

Αναπτυξιακή Ψυχολογία. Διάλεξη 5: H ανάπτυξη της ηθικότητας και της προκοινωνικής

Αναπτυξιακή Ψυχολογία. Διάλεξη 5: H ανάπτυξη της ηθικότητας και της προκοινωνικής Αναπτυξιακή Ψυχολογία Διάλεξη 5: H ανάπτυξη της ηθικότητας και της προκοινωνικής συμπεριφοράς Θέματα Διάλεξης Οι κανόνες συμπεριφοράς Η σκέψη για τους ηθικούς κανόνες Η θεωρία του Piaget για την ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΤΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ. Ενότητα 6: Θετικιστικές σχολές δικαίου. Παρούσης Μιχαήλ. Τμήμα Φιλοσοφίας

ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΤΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ. Ενότητα 6: Θετικιστικές σχολές δικαίου. Παρούσης Μιχαήλ. Τμήμα Φιλοσοφίας ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΤΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ Ενότητα 6: Θετικιστικές σχολές δικαίου Παρούσης Μιχαήλ Τμήμα Φιλοσοφίας 1 Σκοποί ενότητας 1. Το δίκαιο και η φύση του 2. Θετικιστικές σχολές δικαίου 1. Τί ονομάζουμε δίκαιο; Ποιά

Διαβάστε περισσότερα

Πώς να μάθετε το παιδί, να προστατεύει τον εαυτό του!

Πώς να μάθετε το παιδί, να προστατεύει τον εαυτό του! Πώς να μάθετε το παιδί, να προστατεύει τον εαυτό του! Όλοι οι γονείς, αλλά ιδιαίτερα οι μονογονείς, έχουν ένα άγχος παραπάνω σε ό,τι αφορά την ασφάλεια του παιδιού τους. Μία φίλη διαζευγμένη με ένα κοριτσάκι

Διαβάστε περισσότερα

ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΤΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ. Ενότητα 9: Η σχέση μεταξύ νόμου και ελευθερίας. Παρούσης Μιχαήλ. Τμήμα Φιλοσοφίας

ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΤΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ. Ενότητα 9: Η σχέση μεταξύ νόμου και ελευθερίας. Παρούσης Μιχαήλ. Τμήμα Φιλοσοφίας ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΤΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ Ενότητα 9: Η σχέση μεταξύ νόμου και ελευθερίας Παρούσης Μιχαήλ Τμήμα Φιλοσοφίας 1 Σκοποί ενότητας 1. Διττός χαρακτήρας Συντάγματος 2. Διάκριση θεσμού-κανόνα 3. Η σχέση λόγου - πνεύματος

Διαβάστε περισσότερα

Μάθετε στο παιδί σας τον Κανόνα των Εσωρούχων.

Μάθετε στο παιδί σας τον Κανόνα των Εσωρούχων. 1. Μάθετε στο παιδί σας τον Κανόνα των Εσωρούχων. Υπολογίζεται ότι περίπου ένα στα πέντε παιδιά πέφτει θύμα σεξουαλικής βίας, συμπεριλαμβανομένης της σεξουαλικής κακοποίησης. Μπορείτε να βοηθήσετε να μη

Διαβάστε περισσότερα

Το ταξίδι στην 11η διάσταση

Το ταξίδι στην 11η διάσταση Το ταξίδι στην 11η διάσταση Το κείμενο αυτό δεν αντιπροσωπεύει το πώς παρουσιάζονται οι 11 διστάσεις βάση της θεωρίας των υπερχορδών! Είναι περισσότερο «τροφή για σκέψη» παρά επιστημονική άποψη. Οι σκέψεις

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 5: Βιοτικές καταστάσεις και ειδήσεις. Παρούσης Μιχαήλ. Τμήμα Φιλοσοφίας

ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 5: Βιοτικές καταστάσεις και ειδήσεις. Παρούσης Μιχαήλ. Τμήμα Φιλοσοφίας ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΗΘΙΚΗ Ενότητα 5: Βιοτικές καταστάσεις και ειδήσεις Παρούσης Μιχαήλ Τμήμα Φιλοσοφίας Σκοποί ενότητας 1.Ηθική αρχών 2.Ηθική ωφέλειας 3.Οικείοι και προτεραιότητα 4.Διαφορά ηθικών αρχών και συνεπειοκρατική

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ, ΗΘΙΚΗ ΚΑΙ ΕΤΑΙΡΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΥΘΥΝΗ

ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ, ΗΘΙΚΗ ΚΑΙ ΕΤΑΙΡΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΥΘΥΝΗ ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ, ΗΘΙΚΗ ΚΑΙ ΕΤΑΙΡΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΥΘΥΝΗ Καθηγητής Π. Φωτήλας Λέκτορας Ι. Γιαννατσής ΜΟΡΦΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗΣ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗΣ Διανεμητική (Distributive justice): πόσο δίκαια θεωρούν τη διανομή

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 5: Ισχύς του δικαίου: πότε και πώς ισχύει ο νόμος

Ενότητα 5: Ισχύς του δικαίου: πότε και πώς ισχύει ο νόμος ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΤΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ Ενότητα 5: Ισχύς του δικαίου: πότε και πώς ισχύει ο νόμος Παρούσης Μιχαήλ Τμήμα Φιλοσοφίας 1 Σκοπός ενότητας 1. Από την έννοια του θεσμού στην έννοια του νόμου 2. Νομικός θετικισμός

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ. Δεύτερη Γραπτή Εργασία. Διοικητικό Δίκαιο. Θέμα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ. Δεύτερη Γραπτή Εργασία. Διοικητικό Δίκαιο. Θέμα ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Πρόγραμμα Σπουδών: ΔΕΟ Θεματική Ενότητα: ΔΕΟ 10 - Βασικές Αρχές Δικαίου και Διοίκησης Ακαδημαϊκό Έτος: 2015/16 Γενικές οδηγίες για την εργασία Δεύτερη Γραπτή Εργασία Διοικητικό

Διαβάστε περισσότερα

< > Ο ΚΕΝΟΣ ΧΩΡΟΣ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ, ΤΟΥ ΟΠΟΙΟΥ Η ΕΞΗΓΗΣΗ ΑΠΟΔΕΙΚΝΥΕΙ ΕΝΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΝΕΥΜΑ

< > Ο ΚΕΝΟΣ ΧΩΡΟΣ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ, ΤΟΥ ΟΠΟΙΟΥ Η ΕΞΗΓΗΣΗ ΑΠΟΔΕΙΚΝΥΕΙ ΕΝΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΝΕΥΜΑ Κ. Γ. ΝΙΚΟΛΟΥΔΑΚΗΣ 1 < > Ο ΚΕΝΟΣ ΧΩΡΟΣ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ, ΤΟΥ ΟΠΟΙΟΥ Η ΕΞΗΓΗΣΗ ΑΠΟΔΕΙΚΝΥΕΙ ΕΝΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΝΕΥΜΑ Επαναλαμβάνουμε την έκπληξή μας για τα τεράστια συμπλέγματα γαλαξιών, τις πιο μακρινές

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015

Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015 Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015 Μάθηση και γνώση: μια συνεχής και καθοριστική αλληλοεπίδραση Αντώνης Λιοναράκης Στην παρουσίαση που θα ακολουθήσει θα μιλήσουμε

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη φιλοσοφία

Εισαγωγή στη φιλοσοφία Εισαγωγή στη φιλοσοφία Ενότητα 8 η : Ρένια Γασπαράτου Σχολή Ανθρωπιστικών & Κοινωνικών Επιστημών Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης & της Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Περιεχόμενα ενότητας Με τι ασχολείται

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΣΤΟ Γ1 ΤΟΥ 10 ΟΥ Δ.Σ. ΤΣΕΣΜΕ ( ) ΠΟΡΕΙΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ. ΜΑΘΗΜΑ: Μελέτη Περιβάλλοντος. ( Ενότητα 3: Μέσα συγκοινωνίας και μεταφοράς

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΣΤΟ Γ1 ΤΟΥ 10 ΟΥ Δ.Σ. ΤΣΕΣΜΕ ( ) ΠΟΡΕΙΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ. ΜΑΘΗΜΑ: Μελέτη Περιβάλλοντος. ( Ενότητα 3: Μέσα συγκοινωνίας και μεταφοράς ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΣΤΟ Γ1 ΤΟΥ 10 ΟΥ Δ.Σ. ΤΣΕΣΜΕ (10.11.2010) ΠΟΡΕΙΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ: Μελέτη Περιβάλλοντος ( Ενότητα 3: Μέσα συγκοινωνίας και μεταφοράς Κεφάλαιο 3: Κυκλοφορούμε με ασφάλεια) ΔΙΔΑΚΤΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρία Δικαίου και Θεσμών 3α. Δίκαιο και Ηθική στη Δίκη της Νυρεμβέργης

Θεωρία Δικαίου και Θεσμών 3α. Δίκαιο και Ηθική στη Δίκη της Νυρεμβέργης Αριστείδης Ν. Χατζής Αναπληρωτής Καθηγητής Φιλοσοφίας Δικαίου & Θεωρίας Θεσμών Θεωρία Δικαίου και Θεσμών 3α Δίκαιο και Ηθική στη Δίκη της Νυρεμβέργης Τμήμα Μ.Ι.Θ.Ε. 17/3/2014 ΔΙΚΗ ΤΗΣ ΝΥΡΕΜΒΕΡΓΗΣ 20

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΔΙΚΑΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ ΚΑΙ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ ΜΕΛΩΝ ΟΡΓΑΝΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΤΡΟΠΩΝ ΤΟΥ ΕΙΕΕ («ΚΩΔΙΚΑΣ»)

ΚΩΔΙΚΑΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ ΚΑΙ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ ΜΕΛΩΝ ΟΡΓΑΝΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΤΡΟΠΩΝ ΤΟΥ ΕΙΕΕ («ΚΩΔΙΚΑΣ») ΚΩΔΙΚΑΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ ΚΑΙ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ ΜΕΛΩΝ ΟΡΓΑΝΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΤΡΟΠΩΝ ΤΟΥ ΕΙΕΕ («ΚΩΔΙΚΑΣ») Εισαγωγή Το ΕΙΕΕ είναι δεσμευμένο με τα υψηλότερα πρότυπα ηθικής για να διεκδικεί και να διατηρεί την εμπιστοσύνη

Διαβάστε περισσότερα

ΖΑΝ ΖΑΚ ΡΟΥΣΣΩ. ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ ΑΠΟ ΤΟ «ΑΙΜΙΛΙΟΣ ή ΠΕΡΙ ΑΓΩΓΗΣ»

ΖΑΝ ΖΑΚ ΡΟΥΣΣΩ. ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ ΑΠΟ ΤΟ «ΑΙΜΙΛΙΟΣ ή ΠΕΡΙ ΑΓΩΓΗΣ» ΖΑΝ ΖΑΚ ΡΟΥΣΣΩ ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ ΑΠΟ ΤΟ «ΑΙΜΙΛΙΟΣ ή ΠΕΡΙ ΑΓΩΓΗΣ» Αν είναι αλήθεια ότι ο άνθρωπος γεννιέται καλός και γίνεται μοχθηρός μόνο μέσα από την κακή επιρροή της κοινωνίας στην οποία ζει, η μεταρρύθμιση

Διαβάστε περισσότερα

Το ζήτημα της πλάνης στο Σοφιστή του Πλάτωνα

Το ζήτημα της πλάνης στο Σοφιστή του Πλάτωνα Το ζήτημα της πλάνης στο Σοφιστή του Πλάτωνα του μεταπτυχιακού φοιτητή Μαρκάτου Κωνσταντίνου Α.Μ.: 011/08 Επιβλέπων: Αν. Καθηγητής Άρης Κουτούγκος Διατμηματικό μεταπτυχιακό πρόγραμμα Ιστορίας και Φιλοσοφίας

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Διοικώ 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Διοικώ 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Επαγγελματική Βελτίωση Διοικώ 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Τι είναι «διοίκηση» 2. Η «διοίκηση»

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 9. Έλεγχοι υποθέσεων

Κεφάλαιο 9. Έλεγχοι υποθέσεων Κεφάλαιο 9 Έλεγχοι υποθέσεων 9.1 Εισαγωγή Όταν παίρνουμε ένα ή περισσότερα τυχαία δείγμα από κανονικούς πληθυσμούς έχουμε τη δυνατότητα να υπολογίζουμε στατιστικά, όπως μέσους όρους, δειγματικές διασπορές

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις.

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις. Α ομάδα ΕΡΓΑΣΙΕΣ 1. Η συγγραφέας του βιβλίου μοιράζεται μαζί μας πτυχές της ζωής κάποιων παιδιών, άλλοτε ευχάριστες και άλλοτε δυσάρεστες. α) Ποια πιστεύεις ότι είναι τα μηνύματα που θέλει να περάσει μέσα

Διαβάστε περισσότερα

εθνικιστικών και εξτρεμιστικών ομάδων οι οποίες αποβλέπουν στην ενίσχυση της παρουσίας τους στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, ενόψει δε και των εκλογών την

εθνικιστικών και εξτρεμιστικών ομάδων οι οποίες αποβλέπουν στην ενίσχυση της παρουσίας τους στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, ενόψει δε και των εκλογών την Ομιλία Πάνου Καρβούνη Επικεφαλής της Αντιπροσωπείας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στην Ελλάδα στο Συνέδριο του Ελληνικού Κέντρου Ευρωπαϊκών Μελετών και Ερευνών (ΕΚΕΜΕ) και της Trans European Policy Studies

Διαβάστε περισσότερα

ΓΝΩΜΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ. της 30ής Απριλίου 2010

ΓΝΩΜΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ. της 30ής Απριλίου 2010 EL ΓΝΩΜΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ της 30ής Απριλίου 2010 σχετικά µε σχέδιο νόµου για την αποκατάσταση της φορολογικής δικαιοσύνης και την αντιµετώπιση της φοροδιαφυγής (CON/2010/36) Εισαγωγή και

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟΥ

Η ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟΥ Η ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟΥ ΔΗΜΟΣΙΑ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΣΕΡΡΩΝ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ III 18/11/2013 ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΑ Το έργο αυτό βρίσκεται υπό άδεια Creative Commons Αναφορά-Μη-Εμπορική 3.0 Ελλάδα ΕΙΡΗΝΗ

Διαβάστε περισσότερα

Γενικό Λύκειο Ζεφυρίου Τμήματα : Α1 Α2

Γενικό Λύκειο Ζεφυρίου Τμήματα : Α1 Α2 Γενικό Λύκειο Ζεφυρίου Τμήματα : Α1 Α2 1 Τα Δικαιώματα Των Παιδιών Μαθητές : Νίκος Τσουκανάς Σπύρος Κούφαλης Αναστάσης Παπαχρήστος Σπύρος Φραγκούλης Τάσος Χούσος Εκπαιδευτικοί Δρεπανόπουλος Νίκος, Γυμναστής

Διαβάστε περισσότερα

Η ΚΟΙΝΗ ΕΠΟΠΤΙΚΗ ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΟΛ,

Η ΚΟΙΝΗ ΕΠΟΠΤΙΚΗ ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΟΛ, EUROPOL JOINT SUPERVISORY BODY ΚΟΙΝΗ ΕΠΟΠΤΙΚΗ ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΟΛ Γνωμοδότηση 08/56 της ΚΕΑ σχετικά με την αναθεωρημένη συμφωνία που πρόκειται να υπογραφεί μεταξύ της Ευρωπόλ και της Eurojust Η ΚΟΙΝΗ ΕΠΟΠΤΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 10: Οι δύο ορισμοί του δικαίου σε αντιπαραβολή

Ενότητα 10: Οι δύο ορισμοί του δικαίου σε αντιπαραβολή ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΤΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ Ενότητα 10: Οι δύο ορισμοί του δικαίου σε αντιπαραβολή Παρούσης Μιχαήλ Τμήμα Φιλοσοφίας 1 Σκοπός ενότητας Να δούμε τον ορισμό του δικαίου ξανά και να τον επαναδιατυπώσουμε κάνοντας

Διαβάστε περισσότερα

V/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ.

V/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ. V/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ. Η συμβολή της οικογένειας στην άσκηση κοινωνικής πολιτικής είναι μεγάλη και διαχρονική. Η μορφή και το περιεχόμενο, όμως, αυτής της συμβολής

Διαβάστε περισσότερα

ISSP 1998 Religion II. - Questionnaire - Cyprus

ISSP 1998 Religion II. - Questionnaire - Cyprus ISSP 1998 Religion II - Questionnaire - Cyprus Για σας. Είμαστε από το Κέντρο Ερευνών του Cyprus College. Kάνουμε μια διεθνή έρευνα για κοινωνικές και ηθικές αντιλήψεις. Η έρευνα αυτή γίνεται ταυτόχρονα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙ ΟΝΟΜΑΖΟΥΜΕ ΓΝΩΣΗ; ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ; Το ερώτημα για το τι είναι η γνώση (τι εννοούμε όταν λέμε ότι κάποιος γνωρίζει κάτι ή ποια

ΤΙ ΟΝΟΜΑΖΟΥΜΕ ΓΝΩΣΗ; ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ; Το ερώτημα για το τι είναι η γνώση (τι εννοούμε όταν λέμε ότι κάποιος γνωρίζει κάτι ή ποια 18 ΤΙ ΟΝΟΜΑΖΟΥΜΕ ΓΝΩΣΗ; ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ; Το ερώτημα για το τι είναι η γνώση (τι εννοούμε όταν λέμε ότι κάποιος γνωρίζει κάτι ή ποια χαρακτηριστικά αποδίδουμε σε ένα πρόσωπο το οποίο λέμε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ

ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ Φτάνει να μισήσει ένας άνθρωπος έναν άλλον άνθρωπο, για ν' απλωθεί,σιγά-σιγά,το μίσος σ' ολάκερη την ανθρωπότητα. Ζαν Πωλ Σάρτρ Τα τελευταία χρόνια γινόμαστε μάρτυρες πολλών

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτηματολόγιο Προγράμματος "Ασφαλώς Κυκλοφορώ" (αρχικό ερωτηματολόγιο) Για μαθητές Δ - Ε - ΣΤ Δημοτικού

Ερωτηματολόγιο Προγράμματος Ασφαλώς Κυκλοφορώ (αρχικό ερωτηματολόγιο) Για μαθητές Δ - Ε - ΣΤ Δημοτικού Ερωτηματολόγιο Προγράμματος "Ασφαλώς Κυκλοφορώ" (αρχικό ερωτηματολόγιο) Για μαθητές Δ - Ε - ΣΤ Δημοτικού Tάξη & Τμήμα:... Σχολείο:... Ημερομηνία:.../.../200... Όνομα:... Ερωτηματολόγιο Προγράμματος "Ασφαλώς

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΒΛΙΑΡΙΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ

ΒΙΒΛΙΑΡΙΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΒΙΒΛΙΑΡΙΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ Εισαγωγή Η προστασία των δικαιωμάτων των ασθενών αποτελεί ουσιαστικό παράγοντα διασφάλισης του επιπέδου φροντίδας για την υγεία των πολιτών. Τα ανθρώπινα δικαιώματα στον τομέα

Διαβάστε περισσότερα

Τριγωνοψαρούλη, μην εμπιστεύεσαι ΠΟΤΕ... αχινό! Εκπαιδευτικός σχεδιασμός παιχνιδιού: Βαγγέλης Ηλιόπουλος, Βασιλική Νίκα.

Τριγωνοψαρούλη, μην εμπιστεύεσαι ΠΟΤΕ... αχινό! Εκπαιδευτικός σχεδιασμός παιχνιδιού: Βαγγέλης Ηλιόπουλος, Βασιλική Νίκα. Ήρθε ένας νέος μαθητής στην τάξη. Όλοι τον αποκαλούν ο «καινούριος». Συμφωνείς; 1 Δεν είναι σωστό να μη φωνάζουμε κάποιον με το όνομά του. Είναι σαν να μην τον αναγνωρίζουμε. Σωστά. Έχει όνομα και με αυτό

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΑΠΟΔΕΛΤΙΩΣΗ

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΑΠΟΔΕΛΤΙΩΣΗ Ημερομηνία 10/3/2016 Μέσο Συντάκτης Link http://www.in.gr Τζωρτζίνα Ντούτση http://www.in.gr/entertainment/book/interviews/article/?aid=1500064083 Νικόλ Μαντζικοπούλου: Το μυστικό για την επιτυχία είναι

Διαβάστε περισσότερα

Συνέντευξη στην ιστοσελίδα Stockwatch

Συνέντευξη στην ιστοσελίδα Stockwatch Συνέντευξη στην ιστοσελίδα Stockwatch Συνέντευξη του Πανίκου Δημητριάδη, Διοικητή της Κεντρικής Τράπεζας της Κύπρου, που δόθηκε στις 25 Ιουνίου 2012 στην Ηρώ Ευθυμίου Ερ.: Η ένταξη στο μηχανισμό απειλεί

Διαβάστε περισσότερα

Η Ουσία και το Δώρο του Ανθρώπινου Σχεδιασμού. Συντάχθηκε απο τον/την Spyraggelos Marketos Vlaikoudis Τρίτη, 11 Οκτωβρίου :27

Η Ουσία και το Δώρο του Ανθρώπινου Σχεδιασμού. Συντάχθηκε απο τον/την Spyraggelos Marketos Vlaikoudis Τρίτη, 11 Οκτωβρίου :27 Μου κάνουν συχνά ερωτήσεις σχετικά με το Ανθρώπινο Σχέδιο. Και μια από τις πιο βασικές ερωτήσεις που κάνει κάποιος που πρωτακούει για το Ανθρώπινο Σχέδιο, είναι το τι κάνει πραγματικά, τι μπορεί να κάνει

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΓΡΑΦΗ ΜΙΑΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΥΝΗΘΗ ΛΑΘΗ ΚΑΙ ΑΣΤΟΧΙΕΣ

ΣΥΓΓΡΑΦΗ ΜΙΑΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΥΝΗΘΗ ΛΑΘΗ ΚΑΙ ΑΣΤΟΧΙΕΣ ΣΥΓΓΡΑΦΗ ΜΙΑΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΥΝΗΘΗ ΛΑΘΗ ΚΑΙ ΑΣΤΟΧΙΕΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΛΟΓΙΚΗ ΔΟΜΗ Καθαρότητα στη σκέψη Σαφήνεια στην έκφραση Η μία σκέψη να εισάγει την άλλη Η προηγούμενη σκέψη να τεκμηριώνει την επόμενη

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 1: Εισαγωγή στην έννοια και την ύλη της Εφαρμοσμένης Ηθικής

Ενότητα 1: Εισαγωγή στην έννοια και την ύλη της Εφαρμοσμένης Ηθικής ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΗΘΙΚΗ Ενότητα 1: Εισαγωγή στην έννοια και την ύλη της Εφαρμοσμένης Ηθικής Παρούσης Μιχαήλ Τμήμα Φιλοσοφίας 1 Σκοποί ενότητας 1. Το πεδίο της Εφαρμοσμένης Ηθικής 2. Σχέση της Εφαρμοσμένης Ηθικής

Διαβάστε περισσότερα

Άρθρο 1. Άρθρο 2. Άρθρο 3. Άρθρο 4. Επίσημα κείμενα και διδακτικό υλικό. Ορισμός του παιδιού. Παιδί θεωρείται ένα άτομο κάτω των 18 ετών.

Άρθρο 1. Άρθρο 2. Άρθρο 3. Άρθρο 4. Επίσημα κείμενα και διδακτικό υλικό. Ορισμός του παιδιού. Παιδί θεωρείται ένα άτομο κάτω των 18 ετών. Ορισμός του παιδιού Παιδί θεωρείται ένα άτομο κάτω των 18 ετών. Άρθρο 1 Απαγόρευση διακρίσεων Κάθε παιδί πρέπει να αντιμετωπίζεται χωρίς διακρίσεις λόγω χρώματος, φύλου, γλώσσας, θρησκείας, άποψης, χώρας

Διαβάστε περισσότερα

1.1. Μάθε τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις σου. Δικαιώματα. Συμμετοχή. Ελευθερία έκφρασης. Ασφαλές περιβάλλον. Σεβασμός.

1.1. Μάθε τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις σου. Δικαιώματα. Συμμετοχή. Ελευθερία έκφρασης. Ασφαλές περιβάλλον. Σεβασμός. 1.1. Μάθε τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις σου «Δεν υπάρχουν δικαιώματα, όποια κι αν είναι αυτά, χωρίς αντίστοιχες υποχρεώσεις.» Samuel Taylor Coleridge Δικαιώματα Το δικαίωμα προστατεύει τα άτομα ή τις

Διαβάστε περισσότερα

6. '' Καταλαβαίνεις οτι κάτι έχει αξία, όταν το έχεις στερηθεί και το αναζητάς. ''

6. '' Καταλαβαίνεις οτι κάτι έχει αξία, όταν το έχεις στερηθεί και το αναζητάς. '' 1. '' Τίποτα δεν είναι δεδομένο. '' 2. '' Η μουσική είναι η τροφή της ψυχής. '' 3. '' Να κάνεις οτι έχει νόημα για σένα, χωρίς όμως να παραβιάζεις την ελευθερία του άλλου. '' 4. '' Την πραγματική μόρφωση

Διαβάστε περισσότερα

«Γκρρρ,» αναφωνεί η Ζέτα «δεν το πιστεύω ότι οι άνθρωποι μπορούν να συμπεριφέρονται έτσι μεταξύ τους!»

«Γκρρρ,» αναφωνεί η Ζέτα «δεν το πιστεύω ότι οι άνθρωποι μπορούν να συμπεριφέρονται έτσι μεταξύ τους!» 26 σχεδιασε μια ΦωτογρΑΦιΑ τήσ προσκλήσήσ που ελαβεσ Απο τον ΔΑσκΑλο σου. παρουσιασε το λογοτυπο και το σλογκαν που χρήσιμοποιει το σχολειο σου για τήν εβδομαδα κατα τήσ παρενοχλήσήσ. ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΠΑΡΕΝΟΧΛΗΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση Θέσεων ΣΕΣ για την Οδική Ασφάλεια

Παρουσίαση Θέσεων ΣΕΣ για την Οδική Ασφάλεια Ημερίδα για την Εβδομάδα Οδικής Ασφάλειας Αθήνα, 19 Μαρτίου 2013 Παρουσίαση Θέσεων ΣΕΣ για την Οδική Ασφάλεια Γιώργος Γιαννής, Κώστας Αντωνίου, Ματθαίος Καρλαύτης Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Η Οδική Ασφάλεια

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος: Power/ Knowledge: Selected interviews and other writings

Τίτλος: Power/ Knowledge: Selected interviews and other writings ACADEMIA ISSN, 2241-1402 http://hepnet.upatras.gr Volume 3, Number 1, 2013 BOOK REVIEW Τίτλος: Power/ Knowledge: Selected interviews and other writings 1972-1977 Συγγραφέας: M.Foucault Σελίδες: 288 Επιστημονική

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Έρευνα και Συγγραφή

ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Έρευνα και Συγγραφή ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ ΠΘ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΜΕ9900 ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Έρευνα και Συγγραφή Διάλεξη 7η Αναζήτηση

Διαβάστε περισσότερα

Ακαδημαϊκός Λόγος Εισαγωγή

Ακαδημαϊκός Λόγος Εισαγωγή - Σε αυτήν την εργασία/διατριβή θα αναλύσω/εξετάσω/διερευνήσω/αξιολογήσω... Γενική εισαγωγή για μια εργασία/διατριβή Σε αυτήν την εργασία/διατριβή θα αναλύσω/εξετάσω/διερευνήσω/αξιολογήσω... Για να απαντήσουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ (ΘΥΜΟΣ) ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΑΥΤΟΕΚΤΙΜΗΣΗΣ

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ (ΘΥΜΟΣ) ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΑΥΤΟΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ (ΘΥΜΟΣ) ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΑΥΤΟΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: 1. Ανάπτυξη και Ενδυνάμωση του Εαυτού 3. Δημιουργία και Βελτίωση Κοινωνικού Εαυτού ΥΠΟΕΝΟΤΗΤΑ: 1.2 Συναισθηματική Εκπαίδευση

Διαβάστε περισσότερα

Πρόταση ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

Πρόταση ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Βρυξέλλες, 6.2.2015 COM(2015) 45 final 2015/0028 (COD) Πρόταση ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1007/2009 περί

Διαβάστε περισσότερα

Φιλοσοφία της παιδείας

Φιλοσοφία της παιδείας Ενότητα 5 η : Ρένια Γασπαράτου Σχολή Ανθρωπιστικών & Κοινωνικών Επιστημών Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης & της Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Σκοποί ενότητας να προβληματιστούμε σχετικά με το νόημα της

Διαβάστε περισσότερα

7. Η θεωρία του ωφελιµ ισµ ού

7. Η θεωρία του ωφελιµ ισµ ού 7. Η θεωρία του ωφελιµ ισµ ού Α1. Ερωτήσεις γνώσης - κατανόησης 1. Ποιοι είναι οι κύριοι εκπρόσωποι της θεωρίας του ωφελιµισµού και µε βάση ποιο κριτήριο θα πρέπει, κατ αυτούς, να αξιολογούνται οι πράξεις

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΕ. Θέμα: Απόδειξη του ότι η αρετή μπορεί να διδαχτεί είναι η ίδια η αγωγή των νέων στην Αθήνα.

ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΕ. Θέμα: Απόδειξη του ότι η αρετή μπορεί να διδαχτεί είναι η ίδια η αγωγή των νέων στην Αθήνα. ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΕ Θέμα: Απόδειξη του ότι η αρετή μπορεί να διδαχτεί είναι η ίδια η αγωγή των νέων στην Αθήνα. Οι φορείς της αγωγής στην Αθήνα Βαθμίδες αγωγής Παιδευτικά μέσα A).. α).......

Διαβάστε περισσότερα

Title: "Μια έρευνα σχετικά με την αποτελεσματικότητα των ηλεκτρονικών υπηρεσιών πληροφορίας στην ελληνική τριτοβάθμια εκπαίδευση: Μελέτη περίπτωσης "

Title: Μια έρευνα σχετικά με την αποτελεσματικότητα των ηλεκτρονικών υπηρεσιών πληροφορίας στην ελληνική τριτοβάθμια εκπαίδευση: Μελέτη περίπτωσης Title: "Μια έρευνα σχετικά με την αποτελεσματικότητα των ηλεκτρονικών υπηρεσιών πληροφορίας στην ελληνική τριτοβάθμια εκπαίδευση: Μελέτη περίπτωσης " Ioulia Sidera-Sideri Alison Pickard School of Computing,

Διαβάστε περισσότερα

1ος Πανελλαδικός Μαθητικός Διαγωνισμός Φιλοσοφικού Δοκιμίου. Η φιλοσοφία ως τρόπος ζωής Αρχαία ελληνική φιλοσοφία

1ος Πανελλαδικός Μαθητικός Διαγωνισμός Φιλοσοφικού Δοκιμίου. Η φιλοσοφία ως τρόπος ζωής Αρχαία ελληνική φιλοσοφία 1ος Πανελλαδικός Μαθητικός Διαγωνισμός Φιλοσοφικού Δοκιμίου Η φιλοσοφία ως τρόπος ζωής Αρχαία ελληνική φιλοσοφία προκριματική φάση 18 Φεβρουαρίου 2012 υπό την Αιγίδα του ΥΠΔΒΜΘ Διοργάνωση Τμήμα Φιλοσοφίας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ Συμπληρωματικό ερωτηματολόγιο Α ΚΙΤΡΙΝΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΟ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ F-2-F A (3 ος Γύρος 2006) ΑΡΙΘΜΟΣ ΕΡΩΤΩΜΕΝΟΥ/ΗΣ: ΑΡΙΘΜΟΣ ΕΚΔΟΧΗΣ: F-2-F Α 1 Οδηγ. Προς ΣΥΝΕΝΤΕΥΚΤΗ: AN ΤO

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑ-ΑΝΑΛΥΣΗ (Meta-Analysis)

ΜΕΤΑ-ΑΝΑΛΥΣΗ (Meta-Analysis) ΚΕΦΑΛΑΙΟ 23 ΜΕΤΑ-ΑΝΑΛΥΣΗ (Meta-Analysis) ΕΙΣΑΓΩΓΗ Έχοντας παρουσιάσει τις βασικές έννοιες των ελέγχων υποθέσεων, θα ήταν, ίσως, χρήσιμο να αναφερθούμε σε μια άλλη περιοχή στατιστικής συμπερασματολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Μανώλης Ισχάκης - Πνευματικά δικαιώματα - για περισσότερη εκπαίδευση

Μανώλης Ισχάκης - Πνευματικά δικαιώματα -  για περισσότερη εκπαίδευση 1 Τρίτο Μάθημα Οδηγός Δραστηριότητας Επισκόπηση... 3 Περίληψη... 3-6 Ώρα για δράση... 7-17 Σημειώσεις... 18 2 Μάθημα Τρίτο - Επισκόπηση Σε αυτό το μάθημα θα μάθεις τις 7 συνήθειες των πετυχημένων ανθρώπων.

Διαβάστε περισσότερα

Ι. Πανάρετος.: Καλησπέρα κυρία Γουδέλη, καλησπέρα κύριε Ρουμπάνη.

Ι. Πανάρετος.: Καλησπέρα κυρία Γουδέλη, καλησπέρα κύριε Ρουμπάνη. (Συνέντευξη του Ι. Πανάρετου στην Νίνα Γουδέλη και τον Γρηγόρη Ρουμπάνη για τα θέματα της Παιδείας (Μήπως ζούμε σ άλλη χώρα;, ραδιοφωνικός σταθμός Αθήνα, 9.84) Ν. Γουδέλη: Καλησπέρα κύριε Πανάρετε. Γ.

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα εκπαίδευσης και κατάρτισης για τις δεξιότητες ηγεσίας. Αξιολόγηση Ικανοτήτων

Ενότητα εκπαίδευσης και κατάρτισης για τις δεξιότητες ηγεσίας. Αξιολόγηση Ικανοτήτων 3 Ενότητα εκπαίδευσης και κατάρτισης για τις δεξιότητες ηγεσίας Αξιολόγηση Ικανοτήτων Αξιολόγηση Ικανοτήτων Γενική Περιγραφή της Ενότητας: Αυτή η ενότητα στοχεύει στην αξιολόγηση των ηγετικών ικανοτήτων

Διαβάστε περισσότερα

1 / 15 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 3 ης Γυµνασίου. Μάρτιος 2007

1 / 15 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 3 ης Γυµνασίου. Μάρτιος 2007 1 / 15 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Έρευνα υποστηριζόµενη από τη Γενική ιεύθυνση Εκπαίδευσης και Πολιτισµού της Ε.Ε., στο πλαίσιο του προγράµµατος Σωκράτης «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο

Διαβάστε περισσότερα

«Tα 14 Πράγματα που Κάνουν οι Καταπληκτικοί Γονείς», από την ψυχολόγο-συγγραφέα Dr. Λίζα Βάρβογλη!

«Tα 14 Πράγματα που Κάνουν οι Καταπληκτικοί Γονείς», από την ψυχολόγο-συγγραφέα Dr. Λίζα Βάρβογλη! «Tα 14 Πράγματα που Κάνουν οι Καταπληκτικοί Γονείς», από την ψυχολόγο-συγγραφέα Dr. Λίζα Βάρβογλη! Οι καταπληκτικοί γονείς κάνουν καταπληκτικά πράγματα! Και δεν εννοώ περίπλοκα, δύσκολα, ή κάτι τέτοιο,

Διαβάστε περισσότερα

http://hallofpeople.com/gr/ Μισελ ντε Μονταιν ΔΟΚΙΜΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡΙΤΟ (απόσπασμα από την αρχή) Τα συναισθήματα μας επεκτείνονται πέρα από εμάς

http://hallofpeople.com/gr/ Μισελ ντε Μονταιν ΔΟΚΙΜΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡΙΤΟ (απόσπασμα από την αρχή) Τα συναισθήματα μας επεκτείνονται πέρα από εμάς http://hallofpeople.com/gr/ Μισελ ντε Μονταιν ΔΟΚΙΜΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡΙΤΟ (απόσπασμα από την αρχή) Τα συναισθήματα μας επεκτείνονται πέρα από εμάς Εκείνοι που κατηγορούν τους ανθρώπους ότι τρέχουν διαρκώς πίσω

Διαβάστε περισσότερα

Οι Φάσεις μιας Διαπραγμάτευσης

Οι Φάσεις μιας Διαπραγμάτευσης Οι Φάσεις μιας Διαπραγμάτευσης Προετοιμασία και Σχεδιασμός Έναρξη της Διαπραγμάτευσης Έλεγχος Προσέγγιση μέσω αμοιβαίων υποχωρήσεων Συμπεράσματα και Συμφωνίες Μέτρηση Επιτυχίας (Αποτελεσμάτων) 1 Προετοιμασία

Διαβάστε περισσότερα

«ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ»

«ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ» «ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ» ΤΑΞΗ Γ1 2 ο Δ Σ ΓΕΡΑΚΑ ΔΑΣΚ:Αθ.Κέλλη ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Κατά τη διάρκεια της περσινής σχολικής χρονιάς η τάξη μας ασχολήθηκε με την ανάγνωση και επεξεργασία λογοτεχνικών βιβλίων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΜΕΤΑΒΑΣΗΣ ΣΤΟ CLOUD COMPUTING ΜΑΘΗΣΙΑΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΜΕΤΑΒΑΣΗΣ ΣΤΟ CLOUD COMPUTING ΜΑΘΗΣΙΑΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΜΕΤΑΒΑΣΗΣ ΣΤΟ CLOUD COMPUTING ΜΑΘΗΣΙΑΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ - Καθορισμός του πλαισίου μετάβασης στο περιβάλλον του cloud computing - Αναγνώριση ευκαιριών και ανάλυση κερδών/κόστους από την

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίασε τον εαυτό σου στον κόσμο

Παρουσίασε τον εαυτό σου στον κόσμο 4.1. Παρουσίασε τον εαυτό σου στον κόσμο Ταυτότητα Η κατάσταση του να διαθέτεις μοναδικά αναγνωριστικά χαρακτηριστικά που κανένα άλλο πρόσωπο ή πράγμα δεν διαθέτει. Τα ατομικά χαρακτηριστικά βάσει των

Διαβάστε περισσότερα

Άλλο ένα κόμμα ή ένα άλλο κόμμα;

Άλλο ένα κόμμα ή ένα άλλο κόμμα; Άλλο ένα κόμμα ή ένα άλλο κόμμα; του Χρήστου 'ChIossif' Ιωσηφίδη Ο Θανάσης και ο Χρήστος πίνουν χαλαρά τον απογευματινό τους καφέ και κουβεντιάζουν για άλλο ένα πολιτικό κόμμα που μπήκε πρόσφατα στην ζωή

Διαβάστε περισσότερα

Μέθοδοι Έρευνας. Ενότητα 2.7: Τα συμπεράσματα. Βύρων Κοτζαμάνης ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ

Μέθοδοι Έρευνας. Ενότητα 2.7: Τα συμπεράσματα. Βύρων Κοτζαμάνης ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ Μέθοδοι Έρευνας Ενότητα 2.7: Τα συμπεράσματα Βύρων Κοτζαμάνης Τμήμα Μηχανικών Χωροταξίας, Πολεοδομίας & Περιφερειακής Ανάπτυξης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται

Διαβάστε περισσότερα

PROJECT:ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ

PROJECT:ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ PROJECT:ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΟΜΑΔΑ 4: Πώς κάποιος μπορεί να μας παρενοχλήσει διαδικτυακά και τι μπορούμε να κάνουμε για το θέμα αυτό; ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΚΑΜΠΟΥΡΑΚΗ ΖΑΧΑΡΟΥΛΑ ΑΔΙΚΗΜΕΝΑΚΗ ΑΘΗΝΑ ΒΕΙΣΑΚΗ ΑΘΗΝΑ ΜΟΙΡΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

Πολιτική Εμπιστευτικότητας Σπουδαστών (Επικοινωνία με 3 ους )

Πολιτική Εμπιστευτικότητας Σπουδαστών (Επικοινωνία με 3 ους ) Πολιτική Εμπιστευτικότητας Σπουδαστών (Επικοινωνία με 3 ους ) Όλοι οι φοιτητές έχουν δικαίωμα στο απόρρητο των πληροφοριών.το προσωπικό της Bloomsbury International δεν θα περάσει προσωπικές πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

Πώς θα κάνω το παιδί μου να αγαπήσει το σχολείο;

Πώς θα κάνω το παιδί μου να αγαπήσει το σχολείο; Ημερομηνία 28/09/2015 Μέσο Συντάκτης Link clickatlife.gr Χριστίνα Χρυσανθοπούλου http://www.clickatlife.gr/euzoia/story/63076/pos-tha-kano-to-paidi-mou-naagapisei-to-sxoleio ΕΥΖΩΙΑ Πώς θα κάνω το παιδί

Διαβάστε περισσότερα

Αναλυτικά η ανακοίνωση του Ιωνά Νικολάου:

Αναλυτικά η ανακοίνωση του Ιωνά Νικολάου: Αναλυτικά η ανακοίνωση του Ιωνά Νικολάου: Επειδή όμως φαίνεται ότι η εκστρατεία εκτόξευσης ανυπόστατων καταγγελιών από τον κ. Παπαγεωργίου τυγχάνει κομματικής εκμετάλλευσης, θα σχολιάσω ορισμένα ζητήματα

Διαβάστε περισσότερα

Eισαγωγή. H μεγαλύτερη ανακάλυψη της γενιάς μου είναι το γεγονός ότι ένας άνθρωπος μπορεί να αλλάξει τη ζωή του αλλάζοντας τη συμπεριφορά του.

Eισαγωγή. H μεγαλύτερη ανακάλυψη της γενιάς μου είναι το γεγονός ότι ένας άνθρωπος μπορεί να αλλάξει τη ζωή του αλλάζοντας τη συμπεριφορά του. Eισαγωγή H μεγαλύτερη ανακάλυψη της γενιάς μου είναι το γεγονός ότι ένας άνθρωπος μπορεί να αλλάξει τη ζωή του αλλάζοντας τη συμπεριφορά του. Oυίλιαμ Tζέϊμς Όποτε βρισκόμαστε αντιμέτωποι με άσχημα νέα,

Διαβάστε περισσότερα

Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2

Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2 Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2 Συνέντευξη στη Μαίρη Γκαζιάνη «Τελικά οι σύγχρονοι Έλληνες φέρουμε στο αίμα μας το dna των αρχαίων προγόνων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Αγαπητέ μαθητή/ αγαπητή μαθήτρια, Διεξάγουμε μια έρευνα και θα θέλαμε να μάθουμε την άποψή σου για τo περιβάλλον μάθησης που επικρατεί στην τάξη σου. Σε παρακαλούμε

Διαβάστε περισσότερα

Μέρος Β /Στατιστική. Μέρος Β. Στατιστική. Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Εργαστήριο Μαθηματικών&Στατιστικής/Γ. Παπαδόπουλος (www.aua.

Μέρος Β /Στατιστική. Μέρος Β. Στατιστική. Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Εργαστήριο Μαθηματικών&Στατιστικής/Γ. Παπαδόπουλος (www.aua. Μέρος Β /Στατιστική Μέρος Β Στατιστική Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Εργαστήριο Μαθηματικών&Στατιστικής/Γ. Παπαδόπουλος (www.aua.gr/gpapadopoulos) Από τις Πιθανότητες στη Στατιστική Στα προηγούμενα, στο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΡΧΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΟ ΚΑΘΗΚΟΝ

ΑΝΑΡΧΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΟ ΚΑΘΗΚΟΝ ΑΝΑΡΧΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΟ ΚΑΘΗΚΟΝ Μάγδα Ηγουμενίδου Ένα από τα κεντρικά προβλήματα στην πολιτική φιλοσοφία είναι το πρόβλημα του Πολιτικού Καθήκοντος. Αυτό αφορά την ύπαρξη, τη φύση και, κυρίως, τη θεμελίωση

Διαβάστε περισσότερα

Μαθηματικά: Αριθμητική και Άλγεβρα. Μάθημα 3 ο, Τμήμα Α. Τρόποι απόδειξης

Μαθηματικά: Αριθμητική και Άλγεβρα. Μάθημα 3 ο, Τμήμα Α. Τρόποι απόδειξης Μαθηματικά: Αριθμητική και Άλγεβρα Μάθημα 3 ο, Τμήμα Α Ο πυρήνας των μαθηματικών είναι οι τρόποι με τους οποίους μπορούμε να συλλογιζόμαστε στα μαθηματικά. Τρόποι απόδειξης Επαγωγικός συλλογισμός (inductive)

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Εξυπηρετώ 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Εξυπηρετώ 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Επαγγελματική Βελτίωση Εξυπηρετώ 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Η εξυπηρέτηση ως το πλέον δυναμικό

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ. Βρυξέλλες, 16 Οκτωβρίου 2012 (23.10) (OR. en) 14826/12 Διοργανικός φάκελος: 2012/0036 (COD)

ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ. Βρυξέλλες, 16 Οκτωβρίου 2012 (23.10) (OR. en) 14826/12 Διοργανικός φάκελος: 2012/0036 (COD) ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ Βρυξέλλες, 16 Οκτωβρίου 2012 (23.10) (OR. en) 14826/12 Διοργανικός φάκελος: 2012/0036 (COD) DROIPEN 139 COPEN 223 CODEC 2357 ΣΗΜΕΙΩΜΑ της: Προεδρίας προς: το Συμβούλιο αριθ.

Διαβάστε περισσότερα

Οι Νέοι/ες και η στάση τους απέναντι στην Ευρωπαϊκή Ένωση

Οι Νέοι/ες και η στάση τους απέναντι στην Ευρωπαϊκή Ένωση Οι Νέοι/ες και η στάση τους απέναντι στην Ευρωπαϊκή Ένωση VPRC Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ 1/2 Ανάθεση: ΕΛΛΗΝΟΓΕΡΜΑΝΙΚΗ ΑΓΩΓΗ Σκοπός της έρευνας: Η διερεύνηση των απόψεων μαθητών Γυμνασίου και Λυκείου σχετικά

Διαβάστε περισσότερα

Από τον ευρωβουλευτή του ΠΑ.ΣΟ.Κ. Ιωάννη Κουκιάδη, αντιπρόεδρο της. Επιτροπής Νοµικών Θεµάτων και Εσωτερικής Αγοράς

Από τον ευρωβουλευτή του ΠΑ.ΣΟ.Κ. Ιωάννη Κουκιάδη, αντιπρόεδρο της. Επιτροπής Νοµικών Θεµάτων και Εσωτερικής Αγοράς Από τον ευρωβουλευτή του ΠΑ.ΣΟ.Κ. Ιωάννη Κουκιάδη, αντιπρόεδρο της Επιτροπής Νοµικών Θεµάτων και Εσωτερικής Αγοράς εκδόθηκε η ακόλουθη ανακοίνωση µε αφορµή την τροπολογία που κατέθεσε ο ευρωβουλευτής της

Διαβάστε περισσότερα

Σχετικά με το EthicsPoint

Σχετικά με το EthicsPoint Σχετικά με το EthicsPoint Αναφορές Γενικά Ασφάλεια & Εμπιστευτικότητα Αναφορών Συμβουλές & Βέλτιστες Πρακτικές Σχετικά με το EthicsPoint Τι είναι το EthicsPoint; Το EthicsPoint είναι ένα περιεκτικό και

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΔΙΚΑΙΟ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΔΙΚΑΙΟ Ο διαγωνισμός της Εθνικής Σχολής Δημόσιας Διοίκησης προϋποθέτει, ως γνωστόν, συνδυασμό συνδυαστικής γνώσης της εξεταστέας ύλης και θεμάτων πολιτικής και οικονομικής επικαιρότητας. Tα Πανεπιστημιακά Φροντιστήρια

Διαβάστε περισσότερα

THE ECONOMIST ΟΜΙΛΙΑ ALVARO PEREIRA DIRECTOR OF COUNTRY STUDIES, ECONOMICS DEPARTMENT, OECD

THE ECONOMIST ΟΜΙΛΙΑ ALVARO PEREIRA DIRECTOR OF COUNTRY STUDIES, ECONOMICS DEPARTMENT, OECD THE ECONOMIST ΟΜΙΛΙΑ ALVARO PEREIRA DIRECTOR OF COUNTRY STUDIES, ECONOMICS DEPARTMENT, OECD TO THE 20 th ROUNDTABLE WITH THE GOVERNMENT OF GREECE EUROPE: SHAKEN AND STIRRED? GREECE: A SKILFUL ACORBAT?

Διαβάστε περισσότερα

ΛΥΚΕΙΟ ΚΟΚΚΙΝΟΧΩΡΙΩΝ «Προκλήσεις και Διέξοδοι. Η διαμόρφωση της ταυτότητας του πολίτη στον 21ο αιώνα»

ΛΥΚΕΙΟ ΚΟΚΚΙΝΟΧΩΡΙΩΝ «Προκλήσεις και Διέξοδοι. Η διαμόρφωση της ταυτότητας του πολίτη στον 21ο αιώνα» ΛΥΚΕΙΟ ΚΟΚΚΙΝΟΧΩΡΙΩΝ «Προκλήσεις και Διέξοδοι. Η διαμόρφωση της ταυτότητας του πολίτη στον 21ο αιώνα» Παράμετρος Λυκείου Κοκκινοχωρίων: «Η απαξίωση των νέων απέναντι στους θεσμούς» Συντονιστές παραμέτρου:

Διαβάστε περισσότερα

Γίργκεν Μπανσέρους. Mικρά και. μεγάλα ψάρια

Γίργκεν Μπανσέρους. Mικρά και. μεγάλα ψάρια Γίργκεν Μπανσέρους Mικρά και μεγάλα ψάρια Προς περίπτερο Όλγας 1 χλμ. Στο σκέιτμπορντ δεν τα καταφέρνω. Οι διπλές στροφές και τα ακροβατικά σάλτα δεν είναι για μένα. Αλλά να φτάσω ως το περίπτερο της

Διαβάστε περισσότερα

«STORI» Stages of Recovery Instrument. Andresen, R., Caputi, P., & Oades, L., 2006 (μτφ. Ζήνδρος Ι., Μήλιου Α. & Παπανικολοπούλου Π.

«STORI» Stages of Recovery Instrument. Andresen, R., Caputi, P., & Oades, L., 2006 (μτφ. Ζήνδρος Ι., Μήλιου Α. & Παπανικολοπούλου Π. «STORI» Stages of Recovery Instrument Andresen, R., Caputi, P., & Oades, L., 2006 (μτφ. Ζήνδρος Ι., Μήλιου Α. & Παπανικολοπούλου Π., 2012) Το ερωτηματολόγιο που ακολουθεί διερευνά το πώς αισθάνεστε για

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΕΡΓΩΝ ΤΟΥ ΕΠΕΑΚ

ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΕΡΓΩΝ ΤΟΥ ΕΠΕΑΚ ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΕΡΓΩΝ ΤΟΥ ΕΠΕΑΕΚ 381 ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΕΡΓΩΝ ΤΟΥ ΕΠΕΑΚ ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΡΙΑ: ΤΟ επόμενο θέμα είναι πολύ σημαντικό. Μας απασχολεί πάρα πολύ, μόνο ως προφήτες όμως μπορούμε να λειτουργήσουμε. Έχει

Διαβάστε περισσότερα

Naoki HigasHida. Γιατί χοροπηδώ. Ένα αγόρι σπάει τη σιωπή του αυτισμού. david MiTCHELL. Εισαγωγή:

Naoki HigasHida. Γιατί χοροπηδώ. Ένα αγόρι σπάει τη σιωπή του αυτισμού. david MiTCHELL. Εισαγωγή: Naoki HigasHida Γιατί χοροπηδώ Ένα αγόρι σπάει τη σιωπή του αυτισμού Εισαγωγή: david MiTCHELL 41 Ε13 Προτιμάς να είσαι μόνος σου; «Α, μην ανησυχείτε γι αυτόν προτιμά να είναι μόνος του». Πόσες φορές το

Διαβάστε περισσότερα

«Οι Δημόσιες Πολιτικές Εναρμόνισης Οικογενειακής και Επαγγελματικής Ζωής: Μια κριτική αξιολόγηση»

«Οι Δημόσιες Πολιτικές Εναρμόνισης Οικογενειακής και Επαγγελματικής Ζωής: Μια κριτική αξιολόγηση» Ημερίδα: Ισορροπία εργασίας, οικογένειας και προσωπικής ζωής σε κρίση; Συνεδρία 4 η : Η Οικογενειακή και Επαγγελματική ζωή των γυναικών σε πίεση: Πολιτικές, Μαθήματα και Προκλήσεις Αθήνα, 29 Νοεμβρίου

Διαβάστε περισσότερα

Η ποινική αξιολόγηση της ψυχοδιαγνωστικής εξέτασης του ανηλίκου θύματος στα εγκλήματα κατά της γενετήσιας αξιοπρέπειας (αρ. 226 Α Κ.Π.Δ.

Η ποινική αξιολόγηση της ψυχοδιαγνωστικής εξέτασης του ανηλίκου θύματος στα εγκλήματα κατά της γενετήσιας αξιοπρέπειας (αρ. 226 Α Κ.Π.Δ. Η ποινική αξιολόγηση της ψυχοδιαγνωστικής εξέτασης του ανηλίκου θύματος στα εγκλήματα κατά της γενετήσιας αξιοπρέπειας (αρ. 226 Α Κ.Π.Δ.) Υπό Χριστίνα-Μαρία Α. Νικολοπούλου, Δικηγόρο, Δρ.Ν. ΕΚΠΑ Άρθρο

Διαβάστε περισσότερα

Προσεγγίσεις του ζητήματος (όλων) των ζώων μέσα και έξω από την τάξη

Προσεγγίσεις του ζητήματος (όλων) των ζώων μέσα και έξω από την τάξη Προσεγγίσεις του ζητήματος (όλων) των ζώων μέσα και έξω από την τάξη Μελίτα Λαζαράτου MSc Εφαρμοσμένης Συμπεριφοράς και ευημερίας ζώων melitalazaratou@gmail.com sumvionometazoa.wordpress.com Γιατί να ασχοληθούμε

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΣΤΗ ΛΗΨΗ ΑΠΟΦΑΣΕΩΝ. Σπύρος Σπύρου Καθηγητής Ανθρωπολογίας και Κοινωνιολογίας Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου

Η ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΣΤΗ ΛΗΨΗ ΑΠΟΦΑΣΕΩΝ. Σπύρος Σπύρου Καθηγητής Ανθρωπολογίας και Κοινωνιολογίας Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου Η ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΣΤΗ ΛΗΨΗ ΑΠΟΦΑΣΕΩΝ Σπύρος Σπύρου Καθηγητής Ανθρωπολογίας και Κοινωνιολογίας Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου ΤΙ ΛΕΕΙ ΤΟ ΑΡΘΡΟ 12 ΤΗΣ ΣΥΜΒΑΣΗΣ ΤΩΝ ΗΝΩΜΕΝΩΝ ΕΘΝΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΤΑΡΤΟ 4 ο δίωρο: ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ. Γιώτη Ιφιγένεια (Α.Μ. 6222) Λίβα Παρασκευή (Α.Μ. 5885)

ΤΕΤΑΡΤΟ 4 ο δίωρο: ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ. Γιώτη Ιφιγένεια (Α.Μ. 6222) Λίβα Παρασκευή (Α.Μ. 5885) ΤΕΤΑΡΤΟ 4 ο δίωρο: ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ. Γιώτη Ιφιγένεια (Α.Μ. 6222) Λίβα Παρασκευή (Α.Μ. 5885) Ανάλυση σε επιμέρους στόχους: 1. Εκτιμούν τη μορφή γραφημάτων με βάση τα δεδομένα τους. 2. Κατανοούν ότι

Διαβάστε περισσότερα