ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ"

Transcript

1 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Κοζάου Ζωή ΑΜ:330 Πάτρα 2006

2

3 Η μεταπτυχιακή διατριβή εκπονήθηκε στο εργαστήριο Μοριακής Βιολογίας του τμήματος Βιολογίας του Πανεπιστημίου Πατρών και υπό την επίβλεψη του καθηγητή κ.κωνσταντίνου Φλυτζάνη. Θα ήθελα να ευχαριστήσω θερμά τον επιβλέποντα καθηγητή μου κ. Κωνσταντίνο Φλυτζάνη του οποίου ο ρόλος στην εκπόνηση αυτής της εργασίας αλλά και γενικότερα στην διαμόρφωση της ακαδημαϊκής μου καλλιέργειας ήταν καθοριστικός και η προσφορά του ανεκτίμητη. Κυρίως, τον ευχαριστώ για την κατανόηση που έδειξε σε όλες τις δυσκολίες μου, την ένθερμη συμπαράστασή του, αλλά και τη παροιμιώδη αισιοδοξία με την οποία αντιμετώπιζε τα προβλήματα του εργαστηρίου γεγονός που με καταστούσε πάντα ικανή να συνεχίζω. Τέλος θα ήθελα να ευχαριστήσω όλους τους καθηγητές του μεταπτυχιακού προγράμματος που συνέβαλλαν στην οικοδόμηση του απαιτούμενου θεωρητικού υπόβαθρου των σπουδών μου, αλλά και όλα τα παιδιά του εργαστηρίου που με τη φιλική τους διάθεση, την προθυμία και τη διάθεσή τους για συνεργασία διευκόλυναν την έρευνά μου. Ειδικά θα ήθελα να αναφέρω τις προπτυχιακές φοιτήτριες Κωνσταντίνα Κουμή και Αικατερίνη Νταή με τις οποίες και σε συνεργασία καταφέραμε να περατώσουμε κάποια πολύ σημαντικά τμήματα της ερευνητικής μας εργασίας. Επιδεικνύοντας ανάλογο ζήλο κατάφερναν συστηματικά να ενισχύουν τη διάθεσή μου και τελικά να βοηθούν στην ουσιαστική πρόοδο των αναζητήσεών μου.

4

5 Σε αυτούς που είναι πάντα δίπλα μου

6 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Α. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Α1.Υποδοχείς και μεταγραφικοί παράγοντες Α1.1. Ο υποδοχέας σα ζωτικό στοιχείο της επικοινωνίας του κυττάρου.σελ.7-10 Α1.2. Ευκαρυωτικοί οργανισμοί και μεταγραφή..σελ Α1.3 Ευκαρυωτικοί οργανισμοί και μετάφραση... σελ Α1.4. Υπεροικογένεια των υποδοχέων των στεροειδών θυρεοειδών ορμονών.σελ Α1.5. Η υποοικογένεια των COUP υποδοχέων.. σελ Α Τα στοιχεία απόκρισης των υποδοχέων...σελ Α Μοριακοί μηχανισμοί δράσης των COUP-TFs σελ Α1.6. Ο φυσιολογικός ρόλος των COUP-TFs... σελ Α2.Εχινόδερμα και ο ρόλος του COUP-TF. σελ Α2.1. Εισαγωγή στα εχινοειδή. σελ Α2.2. Η εμβρυϊκή ανάπτυξη του αχινού... σελ Α2.3. Ο αχινός ως πειραματικό υλικό... σελ.37 Α2.4. Sp.COUP-TF... σελ Α3. COUP-TF και άλλοι οργανισμοί.. Α3.1. COUP-TF και M.musculus σελ Α3.2. COUP-TF και D.rerio..σελ Α3.3. COUP-TF και D.melanogaster σελ.48-49

7 Α4. Ρύθμιση του COUP-TF. Α4.1. Ρύθμιση από την οικογένεια των Ets παραγόντων.σελ.50 Α4.2. Ρύθμιση από το sonic hedgehog σελ.50 Α4.3. Ρύθμιση από τα ρετινοειδή. σελ A5. Carboxyl Terminal Extention (CTE) της DBD - σύγχρονες προεκτάσεις σελ Α6. Οργανισμοί και οργανικά εκχυλίσματα ως πειραματικό υλικό Α6.1. Το βακτήριο E.coli και ο ρόλος του ως πειραματικό υλικό..σελ Α6.2. Συστήματα ελεύθερα-κυττάρων..σελ Α7. Αρχές λειτουργίας μηχανημάτων ανάλυσης. Α7.1. Μικροσκόπιο φθορισμού σελ Α7.2. Συνεστιακό μικροσκόπιο.σελ Α7.3. PHOSPHORIMAGER σελ Α8. Σκοπός της διατριβής..σελ.62 Β. Υλικά και μέθοδοι B1. IN VITRO προσέγγιση. Β1.1. Συλλογή αχινών...σελ.63 Β1.2 Πρόκληση ωορρηξίας σε αχινό P.lividus... σελ Β1.3. Απομόνωση ολικού RNA από αχινό P.lividus με τη μέθοδο Holmes- Bonner...σελ Β1.4. Σχεδιασμός primers για ολόκληρη την κωδική περιοχή του Pl COUP-TF...

8 ... σελ Β1.5. RT-PCR με το πλήρες σύστημα αντιδραστηρίων One step RT-PCR (Qiagen) σε συνθήκες κλιμακούμενης θερμοκρασίας (gradient RT-PCR)...σελ Β1.6. Έλεγχος των αποτελεσμάτων της RT-PCR με ηλεκτροφόρηση των προϊόντων σε πήκτωμα αγαρόζης... σελ Β1.7. Καθαρισμός των προϊόντων με το QIAquick PCR Purification Kit σελ Β1.8. Αντίδραση λιγάσης... σελ Β1.9. Μετασχηματισμός βακτηριακών κυττάρων με πλασμιδιακό DNA σελ Β1.10. Στερεή καλλιέργεια βακτηρίων E.coli... σελ.75 Β1.11. Διαλογή μετασχηματισμένων βακτηρίων και ανακαλλιέργεια τους σε υγρό θρεπτικό υλικό... σελ.75 Β1.12. Απομόνωση πλασμιδιακού DNA... B1.12α) μικρής κλίμακας απομόνωση (mini prep)... σελ Β1.12β) μεγάλης κλίμακας απομόνωση (midi prep)... σελ Β1.13.Ποσοτικός και ποιοτικός προσδιορισμός του πλασμιδιακού DNA σελ Β1.14. Πέψη με ενδονουκλεάσες περιορισμού και ανάλυση των αποτελεσμάτων σε πήκτωμα αγαρόζης... σελ Β1.15. Νουκλεοτιδική ανάλυση των διαφόρων κλώνων(sequencing) σελ.83 Β1.16. Αποθήκευση κλώνων για μακροπρόθεσμη χρήση... σελ.83 Β1.17. Καθαρισμός DNA(phenol extraction)...σελ Β1.18. In vitro μεταγραφή με το πλήρες σύστημα μεταγραφής mmessage mmachine Large Scale In Vitro Transcription Kits for Synthesis of Capped RNAs (Ambion)... σελ Β1.19. In vitro μεταγραφή με τη χρήση της Τ7 RNA πολυμεράσης (NEBiolabs, TAKARA)... σελ Β1.20. Ανάλυση των RNA-προϊόντων σε πήκτωμα αγαρόζης(rna-gel) σελ.88-90

9 Β1.21. Καθαρισμός των RNA-products B1.22α) phenol extraction... σελ.90 Β1.22β) με κολωνίτσες από Sephadex (G50)... σελ Β1.22. Ποσοτικός και ποιοτικός προσδιορισμός των in vitro παραγόμενων RNAs σελ Β1.23. In vitro σύνθεση πρωτεϊνών Β1.23α) Retic Lysate IVT Untreated Retic Lysate kit (ραδιενεργών και μη) σελ Β1.23β) Wheat Germ IVT kit...σελ Β1.24. Ανάλυση των ραδιενεργά σημασμένων πρωτεϊνών με ηλεκτροφόρηση πολυακρυλαμιδίου (PAGE)... σελ.95 Β1.24α) Ηλεκτροφόρηση με αποδιατακτικούς παράγοντες (SDS-PAGE)......σελ Β1.24β)Αυτοραδιογραφία σελ Β1.25.Western ανάλυση......σελ.99 Β1.25α) SDS-page ηλεκτροφόρηση... σελ Β1.25β) μεταφορά πρωτεϊνών σε μεμβράνη νιτροκυτταρίνης(pvdf) σελ Β1.25γ) Σχεδιασμός, επιλογή και παραγωγή κατάλληλων αντισωμάτων σελ Β1.25δ) ανοσοτύπωμα( immunoblot)... σελ Β1.26. EMSA (Electrophoretic Mobility Shift Assay)...σελ Β1.26α) Υβριδοποίηση μονόκλωνων τμημάτων του στοιχείου απόκρισης......σελ Β1.26β) Αντίδραση κινάσης- Σήμανση με 32 P-γ-ΑΤΡ... σελ Β1.26γ) Αντιδράσεις πρωτεϊνών-ραδιενεργά σημασμένων στοιχείων απόκρισης....σελ Β1.26δ) Ηλεκτροφόρηση πολυακρυλαμιδίου (μη αποδιατακτικό gel)....σελ Β1.26ε) Αυτοραδιογραφία σελ.115 Β1.26στ). Ανάλυση με phosphorimager σελ

10 Β1.27. PCR- δημιουργία ελλειματικών κλώνων....σελ Β1.28. Πέψεις με ένζυμα περιορισμού και αποθήκευση των επιλεγμένων μικρών- μεγάλων ελλειμματικών κλώνων σελ B2. IN VITRO- IN VIVO πειραματικές διαδικασίες... Β2.1. Καλλιέργεια εμβρύων αχινού P.lividus και S. granularis... B2.1α) Πρόκληση εκσπερμάτωσης και ωορηξίας.... σελ.119 Β2.1β) Γονιμοποίηση σελ Β2.1γ) Συλλογή και καθαρισμός εμβρύων διαφόρων αναπτυξιακών σταδίων σελ.121 Β2.1δ) Απομόνωση κυτταροπλασματικών πρωτεϊνών από ωάρια και έμβρυα των αχινών P.lividus και S.granularis σελ.121 Β2.2. Western ανάλυση των κυτταροπλασματικών πρωτεϊνών... σελ Β2.3. Έλεγχος της ποιότητας της απομόνωσης αλλά και του ποσοστού μεταφοράς των πρωτεϊνών σε μεμβράνη βαφή πηκτώματος με Coommasie..... σελ.122 Β2.4. Ανοσοκατακρήμνιση (με χρήση UltraLink Immobilazed Protein A/G) σελ B3. IN VIVO προσέγγιση... Β3.1. Μονιμοποίηση εμβρύων σελ.124 Β3.2.Whole Mount Immunofluorescence..... σελ Β3.3. Ενέσεις σε έμβρυα αχινών σελ Β3.4. Παρατήρηση εμβρύων σε μικροσκόπιο φθορισμού και συνεστιακό μικροσκόπιο......σελ.129 Β3.5. Λογισμικά πακέτα ανάλυσης DNA και πρωτεϊνικών αλληλουχιών.. σελ

11 Γ. Αποτελέσματα.. Γ1. Ανάλυση του προτύπου έκφρασης του PlCOUP-TF σελ Γ2. Κλωνοποίηση ολόκληρης της κωδικής περιοχής του PlCOUP-TF... σελ Γ3. Αποκάλυψη της πλήρους νουκλεοτιδικής αλληλουχίας των δύο ισομορφών του COUP-TF σελ Γ4. In vitro μεταγραφή των δύο κλώνων σελ Γ5. In vitro σύνθεση των δύο πρωτεϊνών σελ Γ6. Παραγωγή ειδικού αντισώματος έναντι του ενθέματος στη καρβοξυτελική επέκταση της περιοχής πρόσδεσης του DNA της μεγάλης ισομορφής του COUP- TF σελ Γ7. Οι in vitro συντιθέμενες πρωτεΐνες διαφοροποιούνται αναφορικά με το πρότυπο πρόσδεσης τους σε COUP-στοιχεία. Η μικρή ισομορφή δένει στο DNA ειδικά και με έναν COUP-element εξαρτώμενο τρόπο, όχι όμως και η μεγάλη ισομορφή σελ Γ8. Η μικρή COUP-TF ισομορφή μπορεί να δένει σε ευθείες και παλινδρομικές επαναλήψεις των GGTCA μοτίβων με διάφορες αποστάσεις όχι όμως και η μεγάλη......σελ Γ9. Η μικρή COUP-TF ισομορφή εμφανίζει δέσιμο και στο στοιχείο 432 της 5 UTR περιοχής του ίδιου του COUP-TF σελ.158

12 Γ10. Η μεγάλη πρωτεΐνη φαίνεται όχι απλά να μην προσδένει στο DNA αλλά να παρεμποδίζει και τη πρόσδεση της μικρής πρωτεΐνης όταν ετεροδιμεριστεί με αυτήν σελ Γ11. Οι δύο COUP-TF ισομορφές εναποτίθονται στο αυγό σαν μητρικές πρωτεΐνες......σελ Γ12.Αναζήτηση της ενδοκυτταρικής θέσης της μεγάλης πρωτεΐνης και σύγκρισής της με το ήδη γνωστό πρότυπο της μικρής στον S.purpuratus σελ Γ13. Μελέτη του ρόλου των δύο πρωτεϊνών κατά την ανάπτυξη μετά από υπερέκφραση των δύο πρωτεϊνών σε έμβρυα P.lividus σελ Δ. ΣΥΖΗΤΗΣΗ.. Δ1. Απομόνωση και χαρακτηρισμός των δύο c-dnas ισομορφών του γονιδίου PlCOUP- TF σελ Δ2. In vitro σύνθεση των δύο πρωτεϊνών σελ Δ3. Τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά πρόσδεσης των δύο πρωτεϊνών στο DNA σελ Δ4. Οι δύο PlCOUP-TF ισομορφές αποθηκεύονται στο αυγό σα μητρικές πρωτεΐνες......σελ Δ5. Ενδοκυτταρική κατανομή της μεγάλης ισομορφής του PlCOUP-TF στα κύτταρα εμβρύων αχινών......σελ

13 Δ6. Μελέτη των επιδράσεων από την υπερέκφραση των δύο PlCOUP-TF ισομορφών στην ανάπτυξη του αχινού σελ Ε. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ σελ ΣΤ. ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ..σελ

14 Α1.Υποδοχείς και μεταγραφικοί παράγοντες Α1.1. Ο υποδοχέας σα ζωτικό στοιχείο της επικοινωνίας του κυττάρου Σημαντικό στοιχείο των κυτταρικών αλληλεπιδράσεων είναι η κυτταρική επικοινωνία. Αυτή επηρεάζει όλες σχεδόν τις δραστηριότητες του κυττάρου, γι αυτό και η μελέτη της είναι σημαντική. Με τον όρο κυτταρική επικοινωνία εννοούμε το σύνολο των ερεθισμάτων (μηνυματοφόρων μορίων πληροφοριών) που δέχεται ένα κύτταρο από το περιβάλλον και την κατάλληλη απόκριση του κυττάρου στα εξωγενή μηνύματα. Το ερέθισμα που δέχεται ένα κύτταρο μπορεί να ναι από άλλο κύτταρο που βρίσκεται σε μεγάλη απόσταση. Μπορεί όμως το ερέθισμα να είναι ένα μηνυματοφόρο μόριο που προέρχεται από ένα γειτονικό κύτταρο, από το ίδιο το κύτταρο ή ακόμη να προέρχεται από μη κυτταρική επιφάνεια (βασικό έλασμα). Για να αντιδράσει το κύτταρο σ ένα μηνυματοφόρο μόριο, θα πρέπει οπωσδήποτε να έχει τον κατάλληλο υποδοχέα γι αυτό το μόριο. Επειδή όμως ένα κύτταρο παράγει περιορισμένο αριθμό υποδοχέων, είναι προφανές ότι αντιδρά και σε περιορισμένο αριθμό ερεθισμάτων. Παρόλα αυτά τα ερεθίσματα που δέχεται ένα κύτταρο είναι επαρκή για τον έλεγχο της συμπεριφοράς του, μια διαδικασία αρκετά πολύπλοκη. Θα πρέπει να σημειωθεί ότι : (α) ένα μηνυματοφόρο μόριο μπορεί να προκαλεί ποικίλες διεργασίες σε διαφορετικά κύτταρα, με αποτέλεσμα το ίδιο μηνυματοφόρο μόριο να προκαλεί διαφορετικές αποκρίσεις των κυττάρων. (β) Παρότι ο αριθμός των υποδοχέων είναι περιορισμένος, το κύτταρο αντιδρά σα να δεχόταν πολλαπλάσια σήματα γιατί το ενδοκυτταρικό σύστημα επικοινωνίας αλληλεπιδρά έτσι ώστε η παρουσία ενός σήματος να τροποποιεί την απόκριση ενός άλλου σήματος κ.ο.κ. Πρόκειται συνεπώς για αλυσιδωτές αντιδράσεις. ένας συνδυασμός σημάτων επιτρέπει στο κύτταρο να επιβιώνει, άλλος να διαφοροποιείται, άλλος να διαιρείται. Τα μηνυματοφόρα μόρια διακρίνονται : i Στα εξωγενή μόρια, που δεσμεύονται σε υποδοχείς της κυτταρικής επιφάνειας. i Στα εξωγενή μόρια που διαχέονται διαμέσου της πλασματικής μεμβράνης. i Στα μόρια της πλασματικής μεμβράνης που ενεργοποιούνται με την επαφή τους με άλλες κυτταρικές ή όχι επιφάνειες.

15 Εισαγωγή Ανάμεσα στις αποκρίσεις των κυττάρων στα μηνυματοφόρα μόρια διακρίνουμε : i ενεργοποίηση ενζύμων i αλλαγή κυτταροσκελετού i αλλαγή διαπερατότητας ιόντων i ενεργοποίηση σύνθεσης DNA i ενεργοποίησης σύνθεσης RNA Αναφορικά με τη ρύθμιση συγκεκριμένων γονιδίων, η μεταγωγή σήματος είναι ικανή να επηρεάζει το επίπεδο το DNA (μεθυλίωση, γονιδιακή επέκταση, αναδιάταξη), το μεταγραφικό επίπεδο (ωρίμανση σταθεροποίηση mrna), το μεταφραστικό αλλά και μετα-μεταφραστικό επίπεδο. Τα μηνυματοφόρα μόρια διακρίνονται επίσης σε ορμόνες, νευροδιαβιβαστές και τοπικούς μεσολαβητές (local mediators). 1. Ορμόνες : μηνυματοφόρα μόρια που εκκρίνονται κατευθείαν στο κυκλοφορικό σύστημα από εξειδικευμένα κύτταρα (ενδοκρινή). Με βάση τη χημική σύστασή τους διακρίνονται σε πρωτεϊνικές 80% των ορμονών στα σπονδυλωτά -, στεροειδείς που συνθέτονται από το λείο ενδοπλασματικό δίκτυο από την χοληστερίνη και παράγωγα αμινοξέων παράγωγα τυροσίνης. 2. Νευροδιαβιβαστές : απελευθερώνονται από εξειδικευμένες περιοχές των νευρικών κυττάρων, τις συνάφες, και διαχέονται σε μικρή απόσταση μέχρι κύτταρο στόχο. Σχήμα1 Διέγερση των κυττάρων-αυτοκρινής, ενδοκρινής, παρακρινής διέγερση 3. Τοπικοί μεσολαβητές : παράγονται από διάφορα κύτταρα, ελευθερώνονται στον εξωκυτταρικό χώρο και δρουν στα γειτονικά κύτταρα, αλλά και στο ίδιο κύτταρο (παρακρινής αυτοκρινής διέγερση αντίστοιχα, σχήμα1). Στην κατηγορία αυτή ανήκουν αυξητικοί παράγοντες (ρύθμιση αύξησης και διαίρεσης) και οι λεμφοκίνες 8

16 Εισαγωγή (έλεγχος ανάπτυξης και συμπεριφοράς κυττάρων) καθώς και παράγωγα αμινοξέων και λιπαρών οξέων. Επικοινωνία μέσω υποδοχέων Τα περισσότερα μηνυματοφόρα μόρια είναι υδρόφιλα και δρουν αφού δεσμευτούν σε υποδοχείς της πλασματικής μεμβράνης. Μετά τη δέσμευση δεν εισέρχονται στα κύτταρα, ενώ εκείνο που μεταφέρεται είναι η πληροφορία. Η μεταγωγή της πληροφορίας είναι μια πολύπλοκη διαδικασία στην οποία συμμετέχουν πολλές διακριτές πρωτεΐνες κάθε μια από τις οποίες αλλάζει τη στερεοδιαμόρφωση της γειτονικής της (μεταγωγή πληροφορίας). Οι υποδοχείς διακρίνονται σε αυτούς που συνδέονται με G-πρωτεΐνες, σε αυτούς που συνδέονται με κινάσες τυροσίνης και τέλος σ αυτούς που δημιουργούν ιοντικούς διαύλους.(σχήμα2) Σχήμα 2. Τύποι μεμβρανικών υποδοχέων Επικοινωνία με μόρια που διαπερνούν την πλασματική μεμβράνη Όλο και περισσότερα βιολογικώς ενεργά μόρια διαπιστώνονται να περνούν τη πλασματική μεμβράνη και να δρουν στο DNA ή ως επαγωγείς δεύτερων μηνυμάτων. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι στεροειδείς ορμόνες και το μονοξείδιο του αζώτου (NO). Στεροειδές ορμόνες. 9

17 Εισαγωγή Οι στεροειδείς ορμόνες, αλλά και οι θυρεοειδείς, τα ρετινοειδή και η βιταμίνη D, διαπερνούν τη πλασματική μεμβράνη. Αδιάλυτες στο νερό, κυκλοφορούν στα υγρά του σώματος δεσμευμένες σε ειδικές πρωτεϊνες μεταφορείς. Μετά την αναγνώριση των κυττάρων στόχων, οι στεροειδείς ορμόνες απελευθερώνονται από την πρωτεϊνη μεταφορέα και εισέρχονται στο κύτταρο, όπου και δεσμεύονται στον υποδοχέα τους, είτε στο κυτταρόπλασμα, είτε στον πυρήνα, με ταυτόχρονη αλλαγή της διαμόρφωσής τους. Το γεγονός αυτό ενεργοποιεί τον υποδοχέα, ο οποίος δρώντας ως μεταγραφικός παράγοντας, δεσμεύεται στην ή στις ρυθμιστικές αλληλουχίες του DNA γονιδίων στόχων όπου διεγείρει ή καταστέλλει τη μεταγραφή τους. NO : σημαντικό ενδοκυτταρικό σήμα, πολλοί πιστεύουν ότι είναι ο σπουδαιότερος παράγοντας καθορισμού της αρτηριακής πίεσης στον άνθρωπο (Μαρμάρας,Β.Κ 4 η εκδ). Α1.2. Ευκαρυωτικοί οργανισμοί και μεταγραφή Το πρώτο βήμα της έκφρασης των γονιδίων είναι η μεταγραφή. Δηλαδή, η διαδικασία εκείνη με την οποία από ένα συγκεκριμένο τμήμα DNA συντίθεται ενζυμικά ένα μόριο RNA. Η διεργασία της μεταγραφής χαρακτηρίζεται από την ακρίβεια του σημείου έναρξης και λήξης της, καθώς και από τη μεγάλη ποσότητα του παραγόμενου μορίου. Τα υπεύθυνα για τη μεταγραφή του DNA σε προκαρυωτικά και ευκαρυωτικά κύτταρα ένζυμα καλούνται RNA πολυμεράσες. Τα ευκαρυωτικά κύτταρα διαθέτουν τρεις διαφορετικές πολυμεράσες στον πυρήνα που χαρακτηρίζονται με τα σύμβολα I, II, III. Αυτές είναι αρκετά πολύπλοκα μόρια που συγκροτούνται από δύο μεγάλες και μικρότερες υπομονάδες. Οι τρεις από τις υπομονάδες είναι κοινές και για τις 3 πολυμεράσες. Η μεταγραφή του γονιδιώματος των ευκαρυωτικών κυττάρων γίνεται κυρίως από την RNA πολυμεράση ΙΙ (απαντά στο πυρηνόπλασμα και είναι πολύ ευαίσθητη στην α-αμανιτίνη). Η έναρξη, όμως, της μεταγραφής απαιτεί και βοηθητικούς παράγοντες (που σε αντίθεση με τα βακτήρια, παράγοντας σ) δεν είναι συνδεδεμένοι με τη πολυμεράση. Οι παράγοντες αυτοί έναρξης είναι εξειδικευμένες πρωτεϊνες, γνωστές ως μεταγραφικοί παράγοντες. Υπεύθυνοι κυρίως για την αναγνώριση του υποκινητή, μπορούν ν αναγνωρίζουν ειδικές αλληλουχίες ανοδικά ή καθοδικά του σημείου έναρξης της μεταγραφής, να ενεργοποιούνται χρόνο ή ιστό ειδικά κ.α. Αυτοί μαζί 10

18 Εισαγωγή με την RNA πολυμεράση συνιστούν τη βασική μεταγραφική μηχανή (σχήμα3) και σχηματίζουν σύμπλοκο γύρω από το σημείο έναρξης. Οι μεταγραφικοί παράγοντες διακρίνονται σε δύο τύπους (α) στους γενικούς, που συμμετέχουν στη μεταγραφή όλων των υποκινητών της RNA πολυμεράσης ΙΙ και (β) στους μεταγραφικούς παράγοντες που δεσμεύονται σε αλληλουχίες του DNA που ελέγχουν την έκφραση συγκεκριμένων γονιδίων και επομένως είναι υπεύθυνοι για τη ρύθμιση της έκφρασης των γονιδίων. Σχήμα3 Το γράφημα παριστάνει τη μεταγραφική μηχανή σαν καρδιά που δένει στο TATA-box ανοδικά του υποκινητή του γονιδίου ενεργοποιώντας το γονίδιο. Κάθε έγχρωμη σταγόνα αντικατοπτρίζει ένα σύμπλοκο πρωτεϊνών που λειτουργούν συνεργατικά για τη μεταγραφή του γονιδίου σε αγγελιαφόρο RNA(mRNA). Scientific American image Η σύνθεση του RNA αρχίζει με την αναγνώριση και την πρόσδεση της RNA πολυμεράσης στο επιλεγμένο σημείο του DNA. Ακολουθεί η επιμήκυνση και η λήξη της σύνθεσης του RNA και η απελευθέρωσή του από το DNA. Η γονιδιακή ρύθμιση στο επίπεδο της μεταγραφής πραγματοποιείται ποικιλοτρόπως και ελέγχεται από διάφορες περιοχές του γονιδίου. Οι βασικές αρχές της ρύθμισης είναι ίδιες με αυτές στα προκαρυωτικά κύτταρα. Έτσι εντοπίζουμε την ορμονική ρύθμιση και τους γονιδιακούς υποκινητές και ενισχυτές. Βεβαίως στα ευκαρυωτικά κύτταρα υπάρχουν και άλλα επίπεδα ρύθμισης, όπως η συσπείρωση της χρωματίνης και η μεθυλίωσή της. 11

19 Εισαγωγή Αναλυτικότερα iορμονική ρύθμιση : Οι ορμόνες μεταφέρονται στα κύτταρα στόχους, όπου δρουν ως παράγοντες μεταγραφής (προσδεδεμένες σε ειδικούς υποδοχείς). Αλληλεπιδρούν με υποκινητές συγκεκριμένων γονιδίων και ρυθμίζουν τη μεταγραφή τους. i Γονιδιακοί υποκινητές : Υποκινητής. Περιοχή του DNA που εμπλέκεται στην πρόσδεση της RNA πολυμεράσης. Μερικά ευκαριωτικά γονίδια φέρουν περισσότερους του ενός υποκινητές που δρουν σε διαφορετικούς τύπους κυττάρων (οπότε δημιουργούνται διαφορετικά pre-mrnas με την ίδια κωδική περιοχή). i Γονιδιακοί ενισχυτές : Αλληλουχίες που διαπιστώθηκαν από τους Walter και Schaffner (1981) και οι οποίες αν και βρίσκονται μακριά από το σημείο έναρξης της μεταγραφής (>10 Kb) ρυθμίζουν την έκφραση των περισσοτέρων γονιδίων. Λειτουργούν δεσμεύοντας μεταγραφικούς παράγοντες και μπορεί να βρίσκονται ανοδικά (upstream) της θέσης έναρξης συνήθως ή καθοδικά σπανιότερα ή ακόμη και μέσα στο γονίδιο. Στην περίπτωση που η απόσταση που τους χωρίζει (με την πολυμεράση) είναι μεγάλη, γίνεται καμπύλωση του παρεμβαλλόμενου DNA. Οι ενισχυτές συμμετέχουν στη ρύθμιση της έκφρασης των γονιδίων κατά την ανάπτυξη και τη διαφοροποίηση καθώς και σε απόκριση ορμονών και αυξητικών παραγόντων Ενεργοποιητές Καταστολείς μεταγραφής Οι πρώτοι είναι μεταγραφικοί παράγοντες που δεσμεύονται στις ρυθμιστικές αλληλουχίες του DNA και διεγείρουν τη μεταγραφή (μέσω αλληλοεπίδρασης με άλλες πρωτεϊνες). Οι δεύτεροι είναι ρυθμιστικές πρωτεϊνες που παρεμποδίζουν με τη δέσμευσή τους τη μεταγραφή. Ορισμένοι δεσμεύονται σε ειδικές αλληλουχίες του υποκινητή και εμποδίζουν συγκρότηση συμπλόκου έναρξης μεταγραφής, ενώ άλλοι εμποδίζουν τη δέσμευση ή λειτουργία απαραίτητων ενεργοποιητών (Lewin, GENES VII). Α1.3 Ευκαρυωτικοί οργανισμοί και μετάφραση Η γενετική πληροφορία μεταφέρεται από τα γονίδια στα mrna μέσω της μεταγραφής και ακολούθως από τα mrna στις πρωτεΐνες μέσω της μετάφρασης. 12

20 Εισαγωγή Οι πρωτεΐνες αποτελούν τα κυρίαρχα μακρομόρια των κυττάρων. Η μετάφραση αποτελεί ποσοτικά την κύρια λειτουργία του κυττάρου και περίπου το 90% της χημικής ενέργειας του κυττάρου (ATP) καταναλώνεται για τη σύνθεση των πρωτεϊνών. Οι θέσεις παραγωγής των πρωτεϊνών είναι τα ριβοσώματα που αποτελούνται από δύο υπομονάδες. Στους ευκαρυωτικούς οργανισμούς τα ριβοσώματα εμφανίζουν δομή παρόμοια με αυτή των προκαρυωτικών με τη μεγάλη όμως υπομονάδα να περιλαμβάνει τρία ριβοσωματικά RNAs (28S, 18S και 5S). Τα t-rnas είναι μικρά μόρια [74-95 νουκλεοτίδια]. Το 3 άκρο τους καταλήγει σε μονόκλωνη αλυσίδα (NCCA) που αποτελεί θέση πρόσδεσης των αμινοξέων. Κάθε αμινοξύ προσδένεται στο αντίστοιχο t-rna με ομοιοπολικό δεσμό μεταξύ της καρβοξυλομάδας του αμινοξέως και του 2 OH ή 3 ΟΗ του νουκλεοτιδίου της αδενίνης σχηματίζοντας έτσι το αμινοάκυλο~ trna. Στη δευτεροταγή τους δομή τα t-rnas διαθέτουν 4 σταθερές δίκλωνες περιοχές (βραχίονες), ένα μεταβλητό βραχίονα και τρεις σταθερές μονόκλωνες περιοχές (θηλιές). Η δεύτερη θηλιά από το 5 άκρο είναι υπεύθυνη για την πρόσδεση του αμινοάκυλο-~trna στο mrna και φέρει τρία νουκλεοτίδια συμπληρωματικά του κωδικού (αντικωδικό). Στην τριτοταγή τους δομή τα t-rnas έχουν σχήμα Γ. Η θέση πρόσδεσης του αμινοξέος και το αντικωδικό βρίσκονται στα άκρα του Γ. Στους ευκαρυωτικούς οργανισμούς τα mrnas είναι μονοσιστρονικά. Στο 5 άκρο τους περιέχουν τη δομή cap και την 5 UTR. Ακολουθεί η κωδική περιοχή και στο 3 άκρο τους περιέχουν την 3 UTR και την πολύ-α ουρά. Τα μηνύματα αυτά είναι πολύ σταθερά (χρόνος ημιζωής: 4-24 ώρες). Ένα μέσο πολύσωμα ευκαρυωτικού mrna περιέχει περίπου 8 ριβοσώματα. Η αποδόμηση του mrna αρχίζει με την αποδόμηση του μεγαλύτερου μέρους της πολύ-α ουράς. Όμως η αποαδενυλίωση είναι απαραίτητη προϋπόθεση για την απομάκρυνση του cap από το 5 άκρο από το ένζυμο Dcp1. Οι PBP πρωτεΐνες που συνδέονται στο πολύ-α εμποδίζουν τη δράση της Dcp1 γεγονός που υποδηλώνει ότι συνδέουν τα δύο άκρα του mrna. Στάδια της μετάφρασης Έναρξη Επιμήκυνση Λήξη (σχήμα 4) 13

21 Εισαγωγή Η σύνδεση του αμινοξέος με το αντίστοιχο t-rna πρέπει να είναι πολύ ακριβής γιατί καθορίζει τη πιστότητα της μετάφρασης που είναι περίπου Μετά το σχηματισμό του αμινοάκυλο~ t-rna, τα πιθανά λάθη δε διορθώνονται. Έναρξη της μετάφρασης Η 40S υπομονάδα προσδένεται στο cap μέσω παραγόντων έναρξης και ακολούθως μετακινείται προς το 3 άκρο έως ότου βρει το κωδικό έναρξης το οποίο είναι συνήθως το πρώτο AUG από το 5 άκρο του mrna. Για την έναρξη (παύση της μετακίνησης της 40S) απαιτείται το κωδικό έναρξης να βρίσκεται μέσα σε μία συντηρητική αλληλουχία (GCCPuCCAUGG) όπου μια Pu (3Nt πριν από το AUG) και μία G (1Nt μετά το AUG) είναι τα πλέον σημαντικά και συντηρημένα νουκλεοτίδια. Σε περιπτώσεις που η 5 UTR είναι μεγάλη, περισσότερες από μια 40S βρίσκονται συνδεδεμένες σε διάφορες θέσεις της 5 UTR. Σχήμα 4. Τα στάδια της μετάφρασης Σχηματισμός εναρκτήριου συμπλόκου μετάφρασης Ο παράγοντας έναρξης 4Ε προσδένεται στη θέση cap και μέσω αυτού προσδένονται στην περιοχή εν σειρά οι παράγοντες 4G και 4B που αποδιατάσσουν την 5 UTR. Ο παράγοντας elf-3 διατηρεί την 40S υπομονάδα σε μονομερή μορφή. Παράλληλα ο παράγοντας elf-2 προσδένει ένα μόριο GTP και ακολούθως το αμινοάκυλο~ t-rna έναρξης (Met~tRNA met ). Σε συνέχεια το σύμπλοκο προσδένεται στη 40S ριβοσωματική υπομονάδα και ακολούθως (μέσω του elf-3) το τεταρτοταγές σύμπλοκο προσδένεται στο 5 άκρο του mrna. Στη συνέχεια το σύμπλοκο 14

22 Εισαγωγή μετακινείται εώς ότου φτάσει στο κωδικό έναρξης. Ακολουθεί υδρόλυση του GTP (παρουσία 60S), απομάκρυνση των παραγόντων έναρξης και ο σχηματισμός του συμπλόκου Met-tRNA met στη θέση P και την A θέση κενή. Πρόσδεση των αμινοάκυλο-~trnas στην Α θέση των ριβοσωμάτων Ο παράγοντας επιμήκυνσης EF-Tu δεσμεύει ένα μόριο GTP και ένα μόριο αμινοάκυλο~ t-rna και τα μεταφέρει στην A θέση. Ακολούθως υδρόλυση του GTP από μία ATPάση του ριβοσώματος είναι απαραίτητη για την απομάκρυνση του παράγοντα EF-Tu. Η διαδικασία της υδρόλυσης είναι αργή, όπως και αυτή της απομάκρυνσης του EF-Tu επιτρέποντας έτσι τη σωστή επιλογή του αμινοάκυλο~ trna σύμφωνα με το κωδικό που υπάρχει στην A θέση. Η απομάκρυνση του EF-Tu εμποδίζει τα επόμενα βήματα δεδομένου ότι κρατά το αμινοάκυλο~ trna σε μη σωστή θέση. Το αντιβιοτικό κηρομυκίνη προσδένεται στον EF-Tu και εμποδίζει την υδρόλυση του GTP. Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα το σύμπλοκο EF-Tu/ αμινοάκυλο~ trna να προσδένεται στην Α θέση και η μετάφραση να σταματά σε αυτό το σημείο. Ακολούθως ο EF-Tu ανακυκλώνεται μέσω του παράγοντα EF-Ts. Σχηματισμός πεπτιδικού δεσμού Ένα ζεύγος ηλεκτρονίων από την αμινομάδα του αμινοάκυλο~ trna της θέσης Α προσβάλλει τον πεπτιδύλο~trna δεσμό στην P θέση με αποτέλεσμα το σχηματισμό του πεπτιδικού δεσμού. Το ένζυμο που καταλύει αυτή την αντίδραση είναι η πεπτιδυλική τρανσφεράση που αποτελείται από αρκετές ριβοσωματικές πρωτείνες της μεγάλης ριβοσωματικής υπομονάδας. Στη δραστικότητα του ενζύμου πολύ σημαντικό ρόλο, ίσως τον καταλυτικότερο, παίζει μια περιοχή του 23S ή 28S rrna. Μετάθεση του πεπτιδύλου~trna Μετά το σχηματισμό του πεπτιδικού δεσμού, το πεπτιδύλο~trna μεταφέρεται από την Α θέση στην P. Η αντίδραση καταλύεται από την πεπτιδυλική τρανσφεράση και απαιτεί υδρόλυση ενός μορίου GTP το οποίο μεταφέρεται από τον παράγοντα EF-G στη θέση A. Για τη μετάθεση έχουν προταθεί δύο μοντέλα. Σύμφωνα με το πρώτο μοντέλο, το πεπτιδύλο~trna μετατοπίζεται σε δύο βήματα προς τα αριστερά μεταφέροντας στο δεύτερο βήμα το mrna κατά 3Nt. Σύμφωνα με το δεύτερο μοντέλο, οι δύο υπομονάδες του ριβοσώματος ολισθαίνουν σε δύο στάδια 15

23 Εισαγωγή δημιουργώντας υβριδικές θέσεις A και P στο πρώτο στάδιο. Το ελέυθερο trna απομακρύνεται από τη θέση E. Λήξη μετάφρασης Για τη λήξη της μετάφρασης απαιτούνται τα κωδικά λήξης (UAA,UAG,UGA) και τρεις παράγοντες απελευθέρωσης (RF1/2 και RF3). Οι RF1/2 εισέρχονται σε ελεύθερη θέση A όταν στην P θέση υπάρχει πεπτίδυλο~ trna και προκαλούν λήξη με μία αντίδραση παρόμοια του πεπτιδικού δεσμού με δότη ηλεκτρονίων H 2 O. Ο παράγων RF3 προσδένεται με GTP και ακολούθως απομακρύνει τον RF1/2 από την A θέση. Οι EF-Tu/ αμινοάκυλο~ trna, EF-G, RF1/2/3 μοιάζουν στη δομή και εισέρχονται διαδοχικά στη θέση A (Lewin, Genes VIII). Α1.4. Υπεροικογένεια των υποδοχέων των στεροειδών θυρεοειδών ορμονών Πρόκειται για πρωτεϊνες που απαντώνται στο κυτταρόπλασμα ή τον πυρήνα των ευκαρυωτικών κυττάρων και οι οποίες προσδενόμενες στο DNA ρυθμίζουν τη μεταγραφή του (υπό τον έλεγχο ορμονών). Οι σημαντικές δομικές και λειτουργικές ομοιότητές τους τις κατατάσσει σε μια υπεροικογένεια. Σ αυτή συναντάμε τους υποδοχείς της οιστραδιόλης (ER), της κορτιζόλης (CR), της προγεστερόνης (PR), των θυρεοειδών (T3R), των ανδρογόνων (AR), της αλδοστερόνης (MR), της δεϋδρόξυ-βιταμίνης D (VDR) καθώς και δυο κατηγοριών υποδοχέων ρετινοϊκού οξέος (RAR και RXR). Τέλος στην παραπάνω οικογένεια συμπεριλαμβάνονται και πολλοί υποδοχείς που παρουσιάζουν μεγάλη δομική ομολογία με τα παραπάνω μέλη, δεν έχει βρεθεί όμως κάποιο πρόσδεμα για αυτούς, για το λόγο αυτό και χαρακτηρίζονται ως ορφανοί υποδοχείς. Η εκπληκτική συντηρητικότητα που εμφανίζουν αποκαλύπτει τη σημαντικότητά τους, ενώ ταυτόχρονα στηρίζει την άποψη ότι εξελίχθηκαν πριν το διαχωρισμό των δύο κλάδων που έδωσαν σπονδυλωτά και ασπόνδυλα. Οι στεροειδείς και θυρεοειδείς ορμόνες, η βιταμίνη D και το ρετινοϊκό οξύ είναι μικρά υδρόφοβα μόρια που μπορούν και περνούν την κυτταρική μεμβράνη και να αλληλεπιδρούν με τον υποδοχέα στόχο τους. Η χοληστερόλη είναι υπεύθυνη για τη σύνθεση 5 κατηγοριών στεροειδών ορμονών : τα προγεσταγόνα, τα γλυκοκορτικοειδή, τα αλατοκορτικοειδή, τα ανδρογόνα και 16

24 Εισαγωγή οιστρογόνα. Υδροξυλιώσεις με οξειδάσες μικτής λειτουργίας οι οποίες χρησιμοποιούν NADPH και Ο2 παίζουν ένα ιδιαίτερο ρόλο στη σύνθεση των στεροειδών ορμονών από τη χοληστερόλη. Η προγνενολόνη (C21), ένα ενδιάμεσο κλειδί στη σύνθεση των στεροειδών ορμονών παράγεται με απομάκρυνση του μεγαλύτερου μέρους της πλευρικής αλυσίδας της χοληστερόλης. Η προγεστερόνη (C21) που συντίθεται από την προγνενολόνη είναι το πρόδρομο της κορτιζόλης και της αλδοστερόνης. Υδροξυλίωση της προγεστερόνης και διάσπαση της πλευρικής της αλυσίδας δίνει ανδροστενεδιόνη, ένα ανδρογόνο (C 19 ). Τα οιστρογόνα (C 18 ) συντίθενται από τα ανδρογόνο με την απώλεια μιας γωνιακής μεθυλομάδας και το σχηματισμό αρωματικού δακτυλίου Α. Η βιταμίνη D, η οποία παίζει σημαντικό ρόλο στον έλεγχο του μεταβολισμού του ασβεστίου και του φωσφόρου, συντίθεται από ένα παράγωγο της χοληστερόλης με τη δράση του φωτός. Η κύρια δράση των στεροειδών ορμονών όπως της οιστραδιόλης, της προγεστερόνης και της κορτιζόνης είναι στη γονιδιακή έκφραση και όχι στην ενζυμική δραστικότητα ή στις διεργασίες μεταφοράς. Οι ορμόνες αυτές σε αντιδιαστολή με άλλες όπως η επινεφρίνη για να εξασκήσουν τη δράση τους θα πρέπει να εισέλθουν στα κύτταρα στόχους. Επιπλέον το κύριο σημείο δράσης τους είναι ο κυτταρικός πυρήνας και όχι η μεμβράνη. Η δράση αυτών των στεροειδών επιτυγχάνεται εντός ωρών, αντί λεπτών, επειδή οι βιολογικές τους δράσεις εξαρτώνται από τη σύνθεση νέων πρωτεϊνών. Η ακτινομυκίνη D αναστέλλει τη δράση των στεροειδών αυτών ορμονών, παρατήρηση που δείχνει ότι απαιτείται η σύνθεση νέου αγγελιαφόρου RNA για τη δράση τους. Το πρώτο στάδιο της διέγερσης της αύξησης του ενδομητρίου από την 17β- οιστραδιόλη είναι η δέσμευσή της με έναν ειδικό κυτταροπλασματικό υποδοχέα των κυττάρων του ενδομητρίου. Η δέσμευση είναι πολύ σθεναρή (K~10-9 M). Το σύμπλοκο ορμόνης υποδοχέα μεταναστεύει κατόπιν στον πυρήνα του κυττάρου όπου δεσμεύεται σε ειδικές θέσεις στο DNA. Με τον τρόπο αυτό ενεργούν και άλλες στεροειδείς ορμόνες. Οι υποδοχείς για τα οιστρογόνα, την προγεστερόνη και τα γλυκοκορτικοειδή έχουν καθαριστεί, χάρη στην υψηλή συγγένεια των ορμονών για τους υποδοχείς τους. Αντισώματα ειδικά γι αυτούς τους υποδοχείς έχουν χρησιμοποιηθεί για τον εντοπισμό πρωτεϊνών που εκφράζονται από μια βιβλιοθήκη κλώνων cdna και απομόνωση των κλώνων αυτών. Ο προσδιορισμός της αλληλουχίας και της έκφρασης αυτών των cdnas υπήρξε πολύ αποδοτικός. Έδειξε ότι οι υποδοχείς των 17

25 Εισαγωγή στεροειδών περιέχουν μια περιοχή που δεσμεύεται με το DNA και είναι πλούσια σε κατάλοιπα κυστεϊνης, αργινίνης και λυσίνης. Ακόμη πιο ενδιαφέρον είναι ότι η περιοχή αυτή έχει δακτύλους του τύπου Cys 2 - Cys 2 που δεσμεύουν μέταλλα. Τέτοιοι δάκτυλοι είναι κατάλληλοι για τη δέσμευση της πρωτεΐνης σε ειδικές αλληλουχίες του DNA. Μάλιστα στεροειδείς ορμόνες δεσμευόμενες με τους υποδοχείς τους δρουν ως ενισχυτές της μεταγραφής. Μεταλλάξεις του υποδοχέα των γλυκοκορτικοειδών που περιέχουν παρεμβολές που διαταράσσουν το μοτίβο Cys-X2-Cys δεσμεύουν την ορμόνη αλλά δεν ενεργοποιούν τη μεταγραφή. Οι περιοχές δέσμευσης της ορμόνης αυτών των υποδοχέων έχουν παρόμοιες αλληλουχίες, παρατήρηση που δείχνει ότι προήλθαν από ένα κοινό προγονικό υποδοχέα.(σχήμα 5) Σχήμα 5. Γραφική απεικόνιση μεταλλοκορτικοειδών και γλυκοκορτικοειδών υποδοχέων Περαιτέρω κατανόηση σχετικά με τους ορμονικούς υποδοχείς που επιδρούν στο DNA προσφέρουν οι μελέτες του ογκογονιδίου v-erb-a του ιού ερυθροβλαστώσεως πτηνών και του C-erb-A που ναι το κυτταρικό του ανάλογο. Το γονίδιο C-erb-A κωδικοποιεί έναν υποδοχέα για τις θυρεοειδικές ορμόνες. Το προιόν του γονιδίου αυτού δεσμεύεται με την τριιωδοθυρονίνη (Τ3). Ο υποδοχέας περιέχει μια περιοχή που δεσμεύεται με το DNA με πιθανούς μεταλλοδεσμευτικούς δακτυλίους, παρόμοιοι με αυτούς των υποδοχέων των στεροειδών ορμονών. Αυτή η μη αναμενόμενη ανακάλυψη έχει φέρει στην επιφάνεια ένα κοινό υπόβαθρο της δράσης 18

ΘΕΜΑ Α Α1. γ Α2. γ Α3. α Α4. β Α5. β ΘΕΜΑ B B1. B2.

ΘΕΜΑ Α Α1. γ Α2. γ Α3. α Α4. β Α5. β ΘΕΜΑ B B1. B2. ΘΕΜΑ Α Α1. γ (το πριμόσωμα) Α2. γ (οι υποκινητές και οι μεταγραφικοί παράγοντες κάθε γονιδίου) Α3. α (μεταφέρει ένα συγκεκριμένο αμινοξύ στο ριβόσωμα) Α4. β (αποδιάταξη των δύο συμπληρωματικών αλυσίδων)

Διαβάστε περισσότερα

Ηλίας Ηλιόπουλος Εργαστήριο Γενετικής, Τµήµα Γεωπονικής Βιοτεχνολογίας, Γεωπονικό Πανεπιστήµιο Αθηνών

Ηλίας Ηλιόπουλος Εργαστήριο Γενετικής, Τµήµα Γεωπονικής Βιοτεχνολογίας, Γεωπονικό Πανεπιστήµιο Αθηνών Χηµική Μεταβίβαση Σήµατος Ηλίας Ηλιόπουλος Εργαστήριο Γενετικής, Τµήµα Γεωπονικής Βιοτεχνολογίας, Γεωπονικό Πανεπιστήµιο Αθηνών 1 Η Επικοινωνία στα Ζωϊκά Κύτταρα 1. Δίκτυα εξωκυτταρικών και ενδοκυτταρικών

Διαβάστε περισσότερα

Μάθηµα: Κίνηση πρωτεινών

Μάθηµα: Κίνηση πρωτεινών Μάθηµα: Κίνηση πρωτεινών ιάλεξη 1:Σύνθεση πρωτεινών- Ριβόσωµα Κώστας Τοκατλίδης Η σύνθεση πρωτεινών απαιτεί την µετάφραση αλληλουχίας νουκλεοτιδίων σε αλληλουχία αµινοξέων Οι συνθετάσες των αµινοακυλο-trna

Διαβάστε περισσότερα

Β. ΚΑΜΙΝΕΛΛΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα).

Β. ΚΑΜΙΝΕΛΛΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα). ΒΙΟΛΟΓΙΑ Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα). Είδη οργανισμών Υπάρχουν δύο είδη οργανισμών: 1. Οι μονοκύτταροι, που ονομάζονται μικροοργανισμοί

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 20 Η ρύθμιση της γονιδιακής έκφρασης στους ευκαρυωτικούς οργανισμούς

Κεφάλαιο 20 Η ρύθμιση της γονιδιακής έκφρασης στους ευκαρυωτικούς οργανισμούς Κεφάλαιο 20 Η ρύθμιση της γονιδιακής έκφρασης στους ευκαρυωτικούς οργανισμούς Πυρίνας ανθρώπινου μεσοφασικού κυττάρου στον οποίο παρατηρούμε, με ανοσοφθορισμό, τη διάστικτη κατανομή της απακετυλάσης των

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΤΜΗΜΑ: ΘΕΜΑ 1 Ο. 3. Το DNA των μιτοχονδρίων έχει μεγαλύτερο μήκος από αυτό των χλωροπλαστών.

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΤΜΗΜΑ: ΘΕΜΑ 1 Ο. 3. Το DNA των μιτοχονδρίων έχει μεγαλύτερο μήκος από αυτό των χλωροπλαστών. ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΤΜΗΜΑ: ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να γράψετε τον αριθμό της καθεμιάς από τις παρακάτω προτάσεις 1-5 και δίπλα του τη λέξη Σωστό, αν η πρόταση είναι σωστή, ή Λάθος, αν η πρόταση

Διαβάστε περισσότερα

11. ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ

11. ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ 11. ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ Στον ανθρώπινο οργανισμό υπάρχουν δύο είδη αδένων, οι εξωκρινείς και οι ενδοκρινείς. Οι εξωκρινείς (ιδρωτοποιοί αδένες, σμηγματογόνοι αδένες κ.ά.) εκκρίνουν το προϊόν τους στην επιφάνεια

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΑ 1 ΚΑΙ 2

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΑ 1 ΚΑΙ 2 ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΑ 1 ΚΑΙ 2 ΘΕΜΑ 1 ο Α. Στις ερωτήσεις 1-5 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα του το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1. Το

Διαβάστε περισσότερα

γ ρ α π τ ή ε ξ έ τ α σ η σ τ ο μ ά θ η μ α ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

γ ρ α π τ ή ε ξ έ τ α σ η σ τ ο μ ά θ η μ α ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ γ ρ α π τ ή ε ξ έ τ α σ η σ τ ο μ ά θ η μ α ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ' ΛΥΚΕΙΟΥ Τάξη: Γ Λυκείου Τμήμα: Βαθμός: Ονοματεπώνυμο: Καθηγητές: Θ Ε Μ Α A 1. Να επιλέξετε τη σωστή απάντηση: Α1. Το γονίδιο

Διαβάστε περισσότερα

Ποιες είναι οι ομοιότητες και οι διαφορές μεταξύ της αντιγραφής και της

Ποιες είναι οι ομοιότητες και οι διαφορές μεταξύ της αντιγραφής και της ΚΕΦ. 2 ο ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΡΙΣΕΩΣ Ποιες είναι οι ομοιότητες και οι διαφορές μεταξύ της αντιγραφής και της μεταγραφής; Διαφορές Αντιγραφή Μεταγραφή 1. Διατηρείται και μεταβιβάζεται η 1. Μεταβιβάζεται η γενετική

Διαβάστε περισσότερα

8. Σε στέλεχος του βακτηρίου E.coli δε λειτουργεί το γονίδιο που παράγει τον καταστολέα του οπερόνιου της λακτόζης. Ποιο είναι το αποτέλεσμα σε σχέση

8. Σε στέλεχος του βακτηρίου E.coli δε λειτουργεί το γονίδιο που παράγει τον καταστολέα του οπερόνιου της λακτόζης. Ποιο είναι το αποτέλεσμα σε σχέση Γονιδιακή ρύθμιοη 1. Εντοπίστε δύο διαφορές στον έλεγχο της γονιδιακής έκφρασης ανάμεσα στους προκαρυωτικούς και στους ευκαρυωτικούς οργανισμούς. Α. Η ρύθμιση της γσνιδιακής έκφρασης στους προκαρυωτικούς

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Δ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΕΥΤΕΡΑ 23 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Δ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΕΥΤΕΡΑ 23 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ 1 ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Δ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΕΥΤΕΡΑ 23 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ Α Α1. γ Α2. β Α3. γ Α4. δ Α5. α ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Β Β1. Σχολικό

Διαβάστε περισσότερα

Συστήματα επικοινωνίας Ανθρωπίνου σώματος. ενδοκρινολογικό νευρικό σύστημα

Συστήματα επικοινωνίας Ανθρωπίνου σώματος. ενδοκρινολογικό νευρικό σύστημα Κύτταρο Το κύτταρο αποτελείται από μέρη τα οποία έχουν συγκεκριμένη δομή και επιτελούν μία συγκεκριμένη λειτουργία στην όλη οργάνωση του κυττάρου. Δομή κυτταροπλασματικής μεμβράνης Συστήματα επικοινωνίας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ Ο.Ε.Φ.Ε. 2004 ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ Ο.Ε.Φ.Ε. 2004 ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ Ο.Ε.Φ.Ε. 2004 ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να επιλέξετε την ορθή πρόταση: ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 1. Το κωδικόνιο του mrna που κωδικοποιεί το αµινοξύ µεθειονίνη είναι α. 5 GUA

Διαβάστε περισσότερα

Τα ορμονικά μόρια και η διαχείριση τους μέσα στο φυτό

Τα ορμονικά μόρια και η διαχείριση τους μέσα στο φυτό Φυσιολογία Φυτών Διαχείριση ορμονικών μορίων Τα ορμονικά μόρια και η διαχείριση τους μέσα στο φυτό Φυσιολογία Φυτών 3 ου Εξαμήνου Δ. Μπουράνης, Σ. Χωριανοπούλου 1 Φυσιολογία Φυτών Διαχείριση ορμονικών

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ 1ο Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις 1 έως 5 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη λέξη ή τη φράση, η οποία

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα πριν τις εξετάσεις. Καλό διάβασμα Καλή επιτυχία

Θέματα πριν τις εξετάσεις. Καλό διάβασμα Καλή επιτυχία Θέματα πριν τις εξετάσεις Καλό διάβασμα Καλή επιτυχία 2013-2014 Θέματα πολλαπλής επιλογής Μετουσίωση είναι το φαινόμενο α. κατά το οποίο συνδέονται δύο αμινοξέα για τον σχηματισμό μιας πρωτεΐνης β. κατά

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνιες Εξετάσεις Ημερήσιων Γενικών Λυκείων. Εξεταζόμενο Μάθημα: Βιολογία Θετικής Κατεύθυνσης, Ημ/νία: 04 Ιουνίου 2014. Απαντήσεις Θεμάτων

Πανελλήνιες Εξετάσεις Ημερήσιων Γενικών Λυκείων. Εξεταζόμενο Μάθημα: Βιολογία Θετικής Κατεύθυνσης, Ημ/νία: 04 Ιουνίου 2014. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελλήνιες Εξετάσεις Ημερήσιων Γενικών Λυκείων Εξεταζόμενο Μάθημα: Βιολογία Θετικής Κατεύθυνσης, Ημ/νία: 04 Ιουνίου 2014 Απαντήσεις Θεμάτων ΘΕΜΑ Α A1. Τα πλασμίδια είναι: δ. κυκλικά δίκλωνα μόρια DNA

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ 1 Ο ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΘΕΡΙΝΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 01/12/2013

ΘΕΜΑ 1 Ο ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΘΕΡΙΝΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 01/12/2013 ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΘΕΡΙΝΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 01/12/2013 ΘΕΜΑ 1 Ο Να επιλέξετε την φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις: 1. Τα

Διαβάστε περισσότερα

(αδρές αποικίες) Θέρμανση (λείες αποικίες) ζωντανά ποντίκια ζωντανά ποντίκια νεκρά ποντίκια

(αδρές αποικίες) Θέρμανση (λείες αποικίες) ζωντανά ποντίκια ζωντανά ποντίκια νεκρά ποντίκια Το DNA είναι το γενετικό υλικό 1. Πείραμα Griffith (1928) Βακτήριο πνευμονιόκοκκου (Diplococcus pneumoniae) Χωρίς κάλυμμα Με κάλυμμα (αδρές αποικίες) Θέρμανση (λείες αποικίες) ζωντανά ποντίκια ζωντανά

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνιες Εξετάσεις Ημερήσιων Γενικών Λυκείων. Εξεταζόμενο Μάθημα: Βιολογία Θετικής Κατεύθυνσης, Ημ/νία: 04 Ιουνίου 2014. Απαντήσεις Θεμάτων

Πανελλήνιες Εξετάσεις Ημερήσιων Γενικών Λυκείων. Εξεταζόμενο Μάθημα: Βιολογία Θετικής Κατεύθυνσης, Ημ/νία: 04 Ιουνίου 2014. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελλήνιες Εξετάσεις Ημερήσιων Γενικών Λυκείων Εξεταζόμενο Μάθημα: Βιολογία Θετικής Κατεύθυνσης, Ημ/νία: 04 Ιουνίου 2014 Απαντήσεις Θεμάτων ΘΕΜΑ Α A1. Τα πλασμίδια είναι: δ. κυκλικά δίκλωνα μόρια DNA

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. ΘΕΜΑ Α Α1. β Α2. γ Α3. δ Α4. γ Α5. β

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. ΘΕΜΑ Α Α1. β Α2. γ Α3. δ Α4. γ Α5. β ΘΕΜΑ Α Α1. β Α2. γ Α3. δ Α4. γ Α5. β 1 ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΤΕΚΝΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΤΟΥ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ ΚΑΙ ΤΕΚΝΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΥΠΑΛΛΗΛΩΝ ΣΤΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ ΤΕΤΑΡΤΗ 10 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2014 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ:

Διαβάστε περισσότερα

Εργαλεία Μοριακής Γενετικής

Εργαλεία Μοριακής Γενετικής Εργαλεία Μοριακής Γενετικής Αρχές Μοριακής κλωνοποίησης Τα περιοριστικά ένζυμα: αναγνωρίζουν αλληλουχίες (θέσεις περιορισμού). 2 τύποι ενζύμων: -Τύπος I = Κόβουν κοντά στη θέση περιορισμού -σπάνια χρησιμοποιούνται.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 4 ΙΟΥΛΙΟΥ 2007 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 4 ΙΟΥΛΙΟΥ 2007 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1ο 1. α 2. γ 3. δ 4. γ 5. β 1 ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 4 ΙΟΥΛΙΟΥ 2007 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 2ο 1. Σχολικό βιβλίο,

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Θέµα 1 ο 1. Τα άτοµα που είναι ετερόζυγα για τη β-θαλασσαιµία: α. Εµφανίζουν ήπια αναιµία β. Έχουν ευαισθησία στην ελονοσία γ. Συνθέτουν µεγάλη ποσότητα HbF δ.

Διαβάστε περισσότερα

Η κυτταρική µετατόπιση των πρωτεϊνών

Η κυτταρική µετατόπιση των πρωτεϊνών 9-1 Κεφάλαιο 9 Η κυτταρική µετατόπιση των πρωτεϊνών Εισαγωγή Στο κύτταρο η έκφραση των πρωτεϊνών γίνεται από µόνο ένα τύπο ριβοσώµατος (εκτός των µιτοχονδριακών και των χλωροπλαστικών που µοιάζουν µε αυτά

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογία Γ Γενικού Λυκείου Θετικής κατεύθυνσης. Κεφάλαιο 1α Το Γενετικό Υλικό

Βιολογία Γ Γενικού Λυκείου Θετικής κατεύθυνσης. Κεφάλαιο 1α Το Γενετικό Υλικό Βιολογία Γ Γενικού Λυκείου Θετικής κατεύθυνσης Κεφάλαιο 1α Το Γενετικό Υλικό Το DNA είναι το γενετικό υλικό Αρχικά οι επιστήμονες θεωρούσαν ότι οι πρωτεΐνες αποτελούσαν το γενετικό υλικό των οργανισμών.

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2014

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2014 ΤΑΞΗ: ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΜΑΘΗΜΑ: Γ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Ηµεροµηνία: Παρασκευή 25 Απριλίου 2014 ιάρκεια Εξέτασης: 3 ώρες ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό καθεµιάς από τις παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 24 ΜΑΪΟΥ 2013

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 24 ΜΑΪΟΥ 2013 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 24 ΜΑΪΟΥ 2013 ΘΕΜΑ Α Α1. γ Α2. β Α3. α Α4. δ Α5. α ΘΕΜΑ Β Β1. Σελ. 123 124 σχολ. βιβλίου: «Η διαδικασία που ακολουθείται παράγουν το ένζυμο ADA». Β2. Σελ. 133 σχολ.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. ΘΕΜΑ 1ο 1. γ 2. γ 3. β 4. α 5. δ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. ΘΕΜΑ 1ο 1. γ 2. γ 3. β 4. α 5. δ ΘΕΜΑ 1ο 1. γ 2. γ 3. β 4. α 5. δ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΤΕΚΝΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΤΟΥ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ ΚΑΙ ΤΕΚΝΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΥΠΑΛΛΗΛΩΝ ΣΤΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ ΤΕΤΑΡΤΗ 9 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2009 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΔΟΜΕΣ - ΤΟ ΚΥΤΤΑΡΟ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΔΟΜΕΣ - ΤΟ ΚΥΤΤΑΡΟ ΤΕΙ ΠΑΤΡΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΑΝΑΤΟΜΙΑ I ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ : Γεράσιμος Π. Βανδώρος ΒΑΣΙΚΕΣ ΔΟΜΕΣ - ΤΟ ΚΥΤΤΑΡΟ Οι βασικές δομές που εξετάζουμε στην ανατομία μπορούν ιεραρχικά να ταξινομηθούν ως εξής:

Διαβάστε περισσότερα

Η ζητούμενη σειρά έχει ως εξής: αδενίνη < νουκλεοτίδιο < νουκλεόσωμα < γονίδιο < χρωματίδα < χρωμόσωμα < γονιδίωμα.

Η ζητούμενη σειρά έχει ως εξής: αδενίνη < νουκλεοτίδιο < νουκλεόσωμα < γονίδιο < χρωματίδα < χρωμόσωμα < γονιδίωμα. ΚΕΦ. 1 ο ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΡΙΣΕΩΣ 1. Να κατατάξετε σε σειρά αυξανόμενου μεγέθους τις παρακάτω έννοιες που σχετίζονται με το γενετικό υλικό των οργανισμών: νουκλεόσωμα, χρωμόσωμα, αδενίνη, νουκλεοτίδιο, γονίδιο

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΜΟΥ (YΠΟ ΕΚ ΟΣΗ): ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ

ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΜΟΥ (YΠΟ ΕΚ ΟΣΗ): ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΜΟΥ (YΠΟ ΕΚ ΟΣΗ): ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ (Περιέχει 67 ερωτήσεις θεωρίας µε απαντήσεις, 116 ασκήσεις ανοικτού- κλειστού τύπου µε µ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ Α Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις Α1 έως Α5 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη λέξη

Διαβάστε περισσότερα

14ο Πυρηνικοί υποδοχείς 1. Προσδέτες των πυρηνικών υποδοχέων

14ο Πυρηνικοί υποδοχείς 1. Προσδέτες των πυρηνικών υποδοχέων 14 ο Πυρηνικοί υποδοχείς 1. Προσδέτες των πυρηνικών υποδοχέων Σχηματισμός και έκκριση ορμονών Διαθεσιμότητα των ορμονών στο κυτταρόπλασμα Τροποποιήσεις της ορμόνης στον ιστό-στόχο 2. Αρχές της σηματοδότησης

Διαβάστε περισσότερα

DNA και δομή χρωμοσωμάτων [κεφ. 6 και 8(σελ. 285-295)]

DNA και δομή χρωμοσωμάτων [κεφ. 6 και 8(σελ. 285-295)] DNA και δομή χρωμοσωμάτων [κεφ. 6 και 8(σελ. 285-295)] Μεταβίβαση γενετικής πληροφορίας Η Γενετική πληροφορία βρίσκεται στο DNA (Λεία) (Αδρά) Αντικείμενα του μαθήματος Διαιώνιση/ Εξέλιξη της πληροφορίας

Διαβάστε περισσότερα

regulatory mechanisms). stringency).

regulatory mechanisms). stringency). ΑΥΤΟΝΟΜΗ ΡΥΘΜΙΣΗ Αποτελεί µια άλλη περίπτωση ρύθµισης των γονιδίωνκαιδιακρίνεται: 1) Στην αυτόνοµη καταστολή και 2) Στηναυτόνοµηεπαγωγή. ΑΥΤΟΝΟΜΗ ΡΥΘΜΙΣΗ 1) Αυτόνοµη καταστολή: Η µεταβολική πορεία καταλήγει

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΟ 1 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ 12-9-2015

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΟ 1 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ 12-9-2015 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΟ 1 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ 12-9-2015 ΘΕΜΑ Α Α1. α. in vitro β. in vivo γ. in vitro δ. in vitro Α2. γ Μεταξύ των δύο δεοξυριβονουκλεοτιδίων έχουμε συμπληρωματικότητα (Α=Τ)

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ & ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β )

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ & ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ & ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 18 / 05 / 2011 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΠΡΟΧΕΙΡΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

γραπτή εξέταση στo μάθημα ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

γραπτή εξέταση στo μάθημα ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ γραπτή εξέταση στo μάθημα ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ' ΛΥΚΕΙΟΥ Τάξη: Γ Λυκείου Τμήμα: Βαθμός: Ονοματεπώνυμο: Καθηγητές: ΠΑΣΣΙΑ Α. Θ Ε Μ Α A 1. Να επιλέξετε τη σωστή απάντηση: Α1. Κάθε μεταφορικό RNA

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ. 1 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. ΘΕΜΑ 1 o

ΒΙΟΛΟΓΙΑ. 1 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. ΘΕΜΑ 1 o ΘΕΜΑ 1 o Γ ΛΥΚΕΙΟΥ-ΘΕΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ 1 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Α. Γιατί τα βακτήρια μπορούν να χρησιμοποιηθούν σαν «εργοστάσια παραγωγής ανθρώπινων πρωτεϊνών»; Β. Σε ένα βακτήριο εισάγεται με τη μέθοδο του ανασυνδυασμένου

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΕΙΣ στο 2 ο κεφάλαιο

ΑΣΚΗΣΕΙΣ στο 2 ο κεφάλαιο ΑΣΚΗΣΕΙΣ στο 2 ο κεφάλαιο 1. Ένας κλώνος ενός γονιδίου προκαρυωτικού κυττάρου έχει την παρακάτω αλληλουχία βάσεων: AAAATGTATACGGGCGCTGATACGGCAAACCCACTCATGTAA Βρείτε: Α) την αλληλουχία των βάσεων του mrna

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνιες Εξετάσεις Ημερήσιων Γενικών Λυκείων. Εξεταζόμενο Μάθημα: Βιολογία Θετικής Κατεύθυνσης, Ημ/νία: 24 Μαΐου 2013. Απαντήσεις Θεμάτων

Πανελλήνιες Εξετάσεις Ημερήσιων Γενικών Λυκείων. Εξεταζόμενο Μάθημα: Βιολογία Θετικής Κατεύθυνσης, Ημ/νία: 24 Μαΐου 2013. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελλήνιες Εξετάσεις Ημερήσιων Γενικών Λυκείων Εξεταζόμενο Μάθημα: Βιολογία Θετικής Κατεύθυνσης, Ημ/νία: 24 Μαΐου 2013 Απαντήσεις Θεμάτων ΘΕΜΑ Α Α1. Βασική μονάδα οργάνωσης αποτελεί το Γ. νουκλεόσωμα

Διαβάστε περισσότερα

Γ1. Το γνώρισμα για το μέγεθος των φτερών ελέγχεται από αυτοσωμικό γονίδιο.

Γ1. Το γνώρισμα για το μέγεθος των φτερών ελέγχεται από αυτοσωμικό γονίδιο. ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2013 AΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Α1.γ Α2.β Α3.α Α4.δ Α5.α ΘΕΜΑ Β Β1. Η γονιδιακή θεραπεία εφαρμόστηκε για πρώτη φορά το 1990 σε ένα κορίτσι που έπασχε από έλλειψη της απαμινάσης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ Π Ο Λ Λ Α Π Λ Η Σ Ε Π Ι Λ Ο Γ Η Σ ΝΑ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΤΗ ΣΩΣΤΗ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ Π Ο Λ Λ Α Π Λ Η Σ Ε Π Ι Λ Ο Γ Η Σ ΝΑ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΤΗ ΣΩΣΤΗ ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ Π Ο Λ Λ Α Π Λ Η Σ Ε Π Ι Λ Ο Γ Η Σ ΝΑ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΤΗ ΣΩΣΤΗ ΑΠΑΝΤΗΣΗ 1. Η ποσότητα του DNΑ α. είναι ίδια σε όλους τους απλοειδείς οργανισµούς β. είναι σταθερή σε όλους τους διπλοειδείς οργανισµούς

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. ΘΕΜΑ Α Α1. β Α2. γ Α3. γ Α4. α Α5. δ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. ΘΕΜΑ Α Α1. β Α2. γ Α3. γ Α4. α Α5. δ ΘΕΜΑ Α Α1. β Α2. γ Α3. γ Α4. α Α5. δ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΤΕΚΝΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΤΟΥ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ ΚΑΙ ΤΕΚΝΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΥΠΑΛΛΗΛΩΝ ΣΤΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ ΤΕΤΑΡΤΗ 15 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2010 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ:

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα Πανελλαδικών 2000-2013

Θέματα Πανελλαδικών 2000-2013 Θέματα Πανελλαδικών 2000-2013 ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ Κεφάλαιο 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΘΕΜΑ 1 ο Γράψτε τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω προτάσεις και δίπλα το γράμμα

Διαβάστε περισσότερα

Νικόλαος Σιαφάκας Λέκτορας Διαγνωστικής Ιολογίας Εργαστήριο Κλινικής Μικροβιολογίας ΠΓΝ «ΑΤΤΙΚΟΝ»

Νικόλαος Σιαφάκας Λέκτορας Διαγνωστικής Ιολογίας Εργαστήριο Κλινικής Μικροβιολογίας ΠΓΝ «ΑΤΤΙΚΟΝ» Νικόλαος Σιαφάκας Λέκτορας Διαγνωστικής Ιολογίας Εργαστήριο Κλινικής Μικροβιολογίας ΠΓΝ «ΑΤΤΙΚΟΝ» DNA RNA: ΑΝΤΙΓΡΑΦΗ, ΜΕΤΑΓΡΑΦΗ, ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ DNA RNA: Βασικά Χαρακτηριστικά Ρόλος Κεντικό Δόγμα της Βιολογίας:

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ (ΕΚΠΑ) ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΑΚ.ΕΤΟΥΣ 2014-2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ

ΙΑΤΡΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ (ΕΚΠΑ) ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΑΚ.ΕΤΟΥΣ 2014-2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΙΑΤΡΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ (ΕΚΠΑ) ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΑΚ.ΕΤΟΥΣ 2014-2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΜΑΤΑ 1.Πώς οι κινητικές παράμετροι Κ m και K cat χρησιμεύουν για να συγκριθεί η ανακύκλωση διαφορετικών

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Επειδή στο σχολικό βιβλίο Βιολογία Β Γενικού Λυκείου Γενικής παιδείας πρόσφατα προστέθηκαν ερωτήσεις και άλλαξε η αρίθμηση των προϋπαρχουσών ασκήσεων,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ - ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ - ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ - ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑ Α Β ) ΤΕΤΑΡΤΗ 18 ΜΑΪΟΥ 2011 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) ΘΕΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΖΩΙΚΩΝ ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ. Το πρώτο σύστημα κατάταξης των ζώων κατά τον Αριστοτέλη

ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΖΩΙΚΩΝ ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ. Το πρώτο σύστημα κατάταξης των ζώων κατά τον Αριστοτέλη ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΖΩΙΚΩΝ ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ Το πρώτο σύστημα κατάταξης των ζώων κατά τον Αριστοτέλη Επόμενα συστήματα κατάταξης John Ray (1627-1705): Νέο σύστημα κατάταξης και εισαγωγή έννοιας του είδους Charles Linnaeus

Διαβάστε περισσότερα

ΓΩΝΙΕΣ φ, ψ ΚΑΙ ΕΠΙΤΡΕΠΤΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΠΟΛΥΠΕΠΤΙΔΙΚΗΣ ΑΛΥΣΙΔΑΣ

ΓΩΝΙΕΣ φ, ψ ΚΑΙ ΕΠΙΤΡΕΠΤΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΠΟΛΥΠΕΠΤΙΔΙΚΗΣ ΑΛΥΣΙΔΑΣ ΓΩΝΙΕΣ φ, ψ ΚΑΙ ΕΠΙΤΡΕΠΤΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΠΟΛΥΠΕΠΤΙΔΙΚΗΣ ΑΛΥΣΙΔΑΣ ΜΕΤΡΗΣΗ ΤΗΣ ΓΩΝΙΑΣ φ φ Ccarbonyl n Ccarbonyl n N Cα n Ccarbonyl n-1 Cα n N φ Ccarbonyl n-1 ΜΕΤΡΗΣΗ ΤΗΣ ΓΩΝΙΑΣ ψ φ ψ Ccarbonyl n N (Ca

Διαβάστε περισσότερα

Από τα δεδομένα της πρωτοδιάταξης σε συνδυασμό με τα δεδομένα που λαμβάνονται από ανοσοχημικές

Από τα δεδομένα της πρωτοδιάταξης σε συνδυασμό με τα δεδομένα που λαμβάνονται από ανοσοχημικές Εν αντιθέσει με αυτά που έχουν βρεθεί για τους προκαρυωτικούς οργανισμούς, για τους ευκαρυωτικούς υπάρχουν διαθέσιμες μόνο λίγες ακολουθίες ριβοσωμικών πρωτεϊνών. Από τα δεδομένα της πρωτοδιάταξης σε συνδυασμό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β) ΤΕΤΑΡΤΗ 4 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β) ΤΕΤΑΡΤΗ 4 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 1 ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β) ΤΕΤΑΡΤΗ 4 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Α1. δ Α2. γ Α3. β Α4. γ Α5. β ΘΕΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑΤΟΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑΤΟΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑΤΟΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ Α Α. 1. β 2. β 3. γ 4. β Β. Ζύμωση: Διαδικασία ανάπτυξης μικροοργανισμών σε υγρό θρεπτικό υλικό κάτω από οποιεσδήποτε συνθήκες Υβριδοποίηση:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2014

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2014 ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ : - ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2014 ΘΕΜΑ A Α1. δ Α2. γ Α3. β Α4. γ Α5. β ΘΕΜΑ B Β1. 4 2 1 6 3 5 Β2. α. DNA πολυμεράση β. Πριμόσωμα γ. DNA δεσμάση δ. DNA

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα Πανελλαδικών 2000-2013

Θέματα Πανελλαδικών 2000-2013 Θέματα Πανελλαδικών 2000-2013 ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ Κεφάλαιο 4 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ΘΕΜΑ 1 ο Γράψτε τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω προτάσεις και δίπλα το γράμμα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ. ΟΙ ΛΥΣΕΙΣ ΤΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ ΑΠΟ ΤΟΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗ κύριο ΤΡΙΓΚΑ ΓΕΩΡΓΙΟ του ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟΥ

ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ. ΟΙ ΛΥΣΕΙΣ ΤΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ ΑΠΟ ΤΟΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗ κύριο ΤΡΙΓΚΑ ΓΕΩΡΓΙΟ του ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟΥ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΙ ΛΥΣΕΙΣ ΤΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ ΑΠΟ ΤΟΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗ κύριο ΤΡΙΓΚΑ ΓΕΩΡΓΙΟ του ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟΥ www.orionidef.gr ΘΕΜΑ A Α1. α Α2. δ Α3. γ Α4. β Α5. β ΘΕΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

4 DNA ελικάση Δ Περιέχουν πανομοιότυπο DNA. 6 Πριμόσωμα ΣΤ Σταθερότητα κατά μήκος της κάθε πολυνουκλεοτιδικής αλυσίδας

4 DNA ελικάση Δ Περιέχουν πανομοιότυπο DNA. 6 Πριμόσωμα ΣΤ Σταθερότητα κατά μήκος της κάθε πολυνουκλεοτιδικής αλυσίδας Θέμα 1 ο 1. Αντιστοιχείστε όλες τις έννοιες της στήλης 1 με όλες τις φράσεις της στήλης 2 (Οι αντιστοιχίσεις να γραφούν στην κόλλα απαντήσεων σας & όχι στη φωτοτυπία των θεμάτων) 1 2 1 Αδελφές χρωματίδες

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 22 ΜΑΪΟΥ 2015 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 22 ΜΑΪΟΥ 2015 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Α1. Β Α2. Γ Α3. Α Α4. Α5. Γ ΘΕΜΑ Β ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 22 ΜΑΪΟΥ 2015 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ B1. Α (Σωµατικά κύτταρα στην αρχή της µεσόφασης): 1, 4, 5, 6 Β (Γαµέτες): 2, 3, 7, 8 Β2. (Κάθε

Διαβάστε περισσότερα

Α2. Το αντικωδικόνιο είναι τριπλέτα νουκλεοτιδίων του α. mrna β. snrna γ. trna δ. rrna Μονάδες 5

Α2. Το αντικωδικόνιο είναι τριπλέτα νουκλεοτιδίων του α. mrna β. snrna γ. trna δ. rrna Μονάδες 5 ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ Α Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις Α1 έως Α5 και δίπλα στο γράμμα που αντιστοιχεί στη λέξη ή στη φράση, η οποία συμπληρώνει

Διαβάστε περισσότερα

ÍÅÏ ÄÕÍÁÌÉÊÏ ÓÔÁÕÑÏÕÐÏËÇ

ÍÅÏ ÄÕÍÁÌÉÊÏ ÓÔÁÕÑÏÕÐÏËÇ 1 ΘΕΜΑ 1 o Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Α. Για τις ερωτήσεις 1 5 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα του το γράµµα, που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1.

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ Α Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις Α1 έως Α5 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη λέξη ή φράση, η οποία συμπληρώνει σωστά

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ Α Α1 δ Α2 γ Α3 β Α4 γ Α5 β ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ Β Β1. 4 2 1 6 3 5 Β2. α. DNA πολυμεράση β. πριμόσωμα γ. DNA δεσμάση δ. DNA ελκάση ε. RNA πολυμεράση Β3. Σχολικό βιβλίο, Σελ.: 98: «Η διάγνωση των

Διαβάστε περισσότερα

Λαμπρινή Καλαμπόκη Α.Μ. 302

Λαμπρινή Καλαμπόκη Α.Μ. 302 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΡΥΘΜΙΣΤΙΚΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΔΙΟΥ COUP-TF ΣΤΟ ΕΜΒΡΥΟ ΤΟΥ ΑΧΙΝΟΥ Λαμπρινή

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Αναφερθείτε σε οµοιότητες και διαφορές του γενετικού υλικού µεταξύ προκαρυωτών και ευκαρυωτών. ΠΡΟΚΑΡΥΩΤΙΚΑ ΚΥΤΤΑΡΑ Μικρότερο µέγεθος Ένα µικρό κυκλικό δίκλωνο µόριο DNA στην πυρηνική

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΝΖΥΜΑ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΠΑΤΗΡ ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΙΣΑΑΚ 1. Να εξηγήσετε γιατί πολλές βιταμίνες, παρά τη μικρή συγκέντρωσή τους στον οργανισμό, είναι πολύ σημαντικές για

Διαβάστε περισσότερα

Γενικές εξετάσεις 2014 Βιολογία Γ λυκείου Θετικής κατεύθυνσης

Γενικές εξετάσεις 2014 Βιολογία Γ λυκείου Θετικής κατεύθυνσης Φροντιστήρια δυαδικό ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ δυαδικό Τα θέματα επεξεργάστηκαν οι καθηγητές των Φροντιστηρίων «δυαδικό» Πασσιά Α. Γενικές εξετάσεις 20 Βιολογία Γ λυκείου Θετικής κατεύθυνσης Θέμα Α Να γράψετε στο τετράδιό

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ Α Α1 γ Α2 β Α3 α Α4 δ Α5 α ΘΕΜΑ Β Β1. Σχολικό βιβλίο, Σελ.: 123-124: «Η διαδικασία που ακολουθείται με ενδοφλέβια ένεση στον οργανισμό». Β2. Σχολικό βιβλίο, Σελ.: 133: «Διαγονιδιακά

Διαβάστε περισσότερα

ΛΥΣΗ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗΣ

ΛΥΣΗ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗΣ ΛΥΣΗ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗΣ 1. Ο γενετικός κώδικας είναι ένας κώδικας αντιστοίχισης των κωδικονίων του mrna με αμινοξέα στην πολυπεπτιδική αλυσίδα. Σύμφωνα με αυτόν η 3 μετάφραση όλων των mrna αρχίζει

Διαβάστε περισσότερα

Kυτταρική Bιολογία ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΜΕΜΒΡΑΝΕΣ, ΜΕΜΒΡΑΝΙΚΑ ΔΙΑΜΕΡΙΣΜΑΤΑ & ΔΙΑΛΟΓΗ ΠΡΩΤΕΪΝΩΝ ΔIAΛEΞΗ 4 (6/3/2013)

Kυτταρική Bιολογία ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΜΕΜΒΡΑΝΕΣ, ΜΕΜΒΡΑΝΙΚΑ ΔΙΑΜΕΡΙΣΜΑΤΑ & ΔΙΑΛΟΓΗ ΠΡΩΤΕΪΝΩΝ ΔIAΛEΞΗ 4 (6/3/2013) Kυτταρική Bιολογία ΔIAΛEΞΗ 4 (6/3/2013) ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΜΕΜΒΡΑΝΕΣ, ΜΕΜΒΡΑΝΙΚΑ ΔΙΑΜΕΡΙΣΜΑΤΑ & ΔΙΑΛΟΓΗ ΠΡΩΤΕΪΝΩΝ Οι λιπιδικές διπλοστιβάδες ως φραγμοί Νερό Υδρόφιλες φωσφολιπιδικές κεφαλές Φωσφολιπιδική μεμβράνη

Διαβάστε περισσότερα

ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΠΛΑΣΜΑΤΙΚΗΣ ΜΕΜΒΡΑΝΗΣ. Πετρολιάγκης Σταμάτης Τμήμα Γ4

ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΠΛΑΣΜΑΤΙΚΗΣ ΜΕΜΒΡΑΝΗΣ. Πετρολιάγκης Σταμάτης Τμήμα Γ4 ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΠΛΑΣΜΑΤΙΚΗΣ ΜΕΜΒΡΑΝΗΣ Πετρολιάγκης Σταμάτης Τμήμα Γ4 ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΠΛΑΣΜΑΤΙΚΗΣ ΜΕΜΒΡΑΝΗΣ Η κυτταρική μεμβράνη ή πλασματική μεμβράνη είναι η εξωτερική μεμβράνη που περιβάλλει το κύτταρο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 1 ΙΟΥΛΙΟΥ 2004 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 1 ΙΟΥΛΙΟΥ 2004 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 1 ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 1 ΙΟΥΛΙΟΥ 2004 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1ο 1. β 2. γ 3. α 4. γ 5. δ ΘΕΜΑ 2ο 1. Σχολικό

Διαβάστε περισσότερα

Να σημειώσετε στο τετράδιό σας ποια από τις παρακάτω απαντήσεις συμπληρώνει σωστά τις ακόλουθες φράσεις ή προτάσεις

Να σημειώσετε στο τετράδιό σας ποια από τις παρακάτω απαντήσεις συμπληρώνει σωστά τις ακόλουθες φράσεις ή προτάσεις ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ Επαναληπτικό διαγώνισμα ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΚΕΦΑΛΑΙΑ 1-9 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ 1/3/2015 ΓΙΑ ΤΑ ΤΜΗΜΑΤΑ ΠΓΘΤ, ΓΘΤ, ΠαΘΤ Θέμα Α Να σημειώσετε στο τετράδιό σας ποια από τις παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

Οργανική Χημεία. Κεφάλαιο 28: Βιομόρια-λιπίδια

Οργανική Χημεία. Κεφάλαιο 28: Βιομόρια-λιπίδια Οργανική Χημεία Κεφάλαιο 28: Βιομόρια-λιπίδια 1. Γενικά Λιπίδια: οργανικά μόρια που απαντούν στη φύση και απομονώνονται κατά την εκχύληση κυττάρων ή ιστών με άπολους οργανικούς διαλύτες Δύο γενικές κατηγορίες

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 11 ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) ΘΕΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΑΠΟ ΤΟ 2003-2013

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΑΠΟ ΤΟ 2003-2013 ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΑΠΟ ΤΟ 2003-2013 ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΠΕΡΔΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΟΣ (MSc) 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΝΟΤΗΤΑ ΣΕΛΙΔΑ Ενότητα 2 : Χημεία της ζωής 4 Ενότητα 3: Ενέργεια και οργανισμοί 13 Ενότητα 4: κυτταρική

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΑ 1 ΚΑΙ 2

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΑ 1 ΚΑΙ 2 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΑ 1 ΚΑΙ 2 ΘΕΜΑ 1 ο Α. Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής 1. β 2. δ 3. α 4. γ 5. δ Β. Ερωτήσεις σωστού λάθους 1. Λάθος 2. Σωστό 3. Σωστό 4. Σωστό 5.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 11 ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 11 ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 1 ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 11 ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Α1. β Α2. γ Α3. α Α4. γ Α5. δ ΘΕΜΑ Β Β1.

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 16-2-2014 ΘΕΜΑ 1 ο Α. Να βάλετε σε κύκλο το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. (Μονάδες 25)

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 16-2-2014 ΘΕΜΑ 1 ο Α. Να βάλετε σε κύκλο το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. (Μονάδες 25) ΤΣΙΜΙΣΚΗ &ΚΑΡΟΛΟΥ ΝΤΗΛ ΓΩΝΙΑ THΛ: 270727 222594 ΑΡΤΑΚΗΣ 12 - Κ. ΤΟΥΜΠΑ THΛ: 919113 949422 ΕΠΩΝΥΜΟ:... ΟΝΟΜΑ:... ΤΜΗΜΑ:... ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ:... ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 16-2-2014 ΘΕΜΑ 1 ο Α. Να βάλετε σε

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ Α Α1. β Α2. δ Α3. α Α4. α Α5. γ

ΘΕΜΑ Α Α1. β Α2. δ Α3. α Α4. α Α5. γ ΘΕΜΑ Α Α1. β Α2. δ Α3. α Α4. α Α5. γ ΘΕΜΑ B B1. Η συχνότητα των ετερόζυγων ατόμων με δρεπανοκυτταρική αναιμία ή β- θαλασσαιμία είναι αυξημένη σε περιοχές όπως οι χώρες της Μεσογείου, της Δυτικής και Ανατολικής

Διαβάστε περισσότερα

www.epignosi.edu.gr ΘΕΜΑ Α

www.epignosi.edu.gr ΘΕΜΑ Α ΘΕΜΑ Α Να γράψετε στην κόλλα σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις 1 έως 5 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη λέξη ή τη φράση, η οποία συμπληρώνει σωστά την ημιτελή πρόταση.

Διαβάστε περισσότερα

Από. Από. κατά την πορεία της μεταγραφής. την αποδοτικότητα της Μεταμεταγραφικής ωρίμανσης. Από

Από. Από. κατά την πορεία της μεταγραφής. την αποδοτικότητα της Μεταμεταγραφικής ωρίμανσης. Από Τα επίπεδα του mrna πού είναι διαθέσιμα για την μετάφραση προσδιορίζονται Από την ταχύτητα σύνθεσης του μηνύματος κατά την πορεία της μεταγραφής Από την αποδοτικότητα της Μεταμεταγραφικής ωρίμανσης Από

Διαβάστε περισσότερα

ÖÑÏÍÔÉÓÔÇÑÉÏ ÈÅÙÑÇÔÉÊÏ ÊÅÍÔÑÏ ÁÈÇÍÁÓ - ÐÁÔÇÓÉÁ

ÖÑÏÍÔÉÓÔÇÑÉÏ ÈÅÙÑÇÔÉÊÏ ÊÅÍÔÑÏ ÁÈÇÍÁÓ - ÐÁÔÇÓÉÁ ΘΕΜΑ 1 ο ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2009 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό καθεµιάς από τις παρακάτω ηµιτελείς προτάσεις 1 έως 5 και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη λέξη ή τη φράση,

Διαβάστε περισσότερα

igenetics ΜΑΘΗΜΑ 3 Το γενετικό υλικό

igenetics ΜΑΘΗΜΑ 3 Το γενετικό υλικό igenetics ΜΑΘΗΜΑ 3 Το γενετικό υλικό ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΤΟΥ ΓΕΝΕΤΙΚΟΥ ΥΛΙΚΟΥ ΑΠΟΘΗΚΕΥΣΗ Στο DNA (RNA ιών) οι πληροφορίες για τα χαρακτηριστικά ενός οργανισμού (γονίδια) ΔΙΑΤΗΡΗΣΗ Από κύτταρο σε κύτταρο και από

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα Πανελλαδικών 2000-2013

Θέματα Πανελλαδικών 2000-2013 Θέματα Πανελλαδικών 2000-2013 ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ Κεφάλαιο 2 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ΘΕΜΑ 1 ο Γράψτε τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω προτάσεις και δίπλα το γράμμα

Διαβάστε περισσότερα

Oδοί και μηχανισμοί ευκαρυωτικής μεταγωγής σήματος

Oδοί και μηχανισμοί ευκαρυωτικής μεταγωγής σήματος MOPIAKH BIOΛOΓIA ΦAPMAKEYTIKHΣ ΔIAΛEΞΕΙΣ 10-12 Oδοί και μηχανισμοί ευκαρυωτικής μεταγωγής σήματος (Πως γίνονται αντιληπτά τα μηνύματα και πως δίδονται οι απαντήσεις) Δρ. Xρήστος Παναγιωτίδης, Tµήµα Φαρµακευτικής

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΤΑΞΗΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2003

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΤΑΞΗΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2003 ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΤΑΞΗΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2003 ΘΕΜΑ 1ο Α. Να γράψετε τον αριθµό της καθεµιάς από τις παρακάτω προτάσεις 1-5 και δίπλα του τη λέξη Σωστό, αν η πρόταση είναι σωστή, ή Λάθος, αν η πρόταση είναι

Διαβάστε περισσότερα

Μοριακή Αναγνώριση. 5.1. Εισαγωγή. 5.2. Σταθερές σύνδεσης και αποχωρισµού. [A][B] k d = ----------- [AB] [ΑΒ] k i = ---------- [Α][Β] Κεφάλαιο

Μοριακή Αναγνώριση. 5.1. Εισαγωγή. 5.2. Σταθερές σύνδεσης και αποχωρισµού. [A][B] k d = ----------- [AB] [ΑΒ] k i = ---------- [Α][Β] Κεφάλαιο Κεφάλαιο 5-1 5 Μοριακή Αναγνώριση 5.1. Εισαγωγή Ένα από τα σηµαντικότερα χαρακτηριστικά των ζωντανών οργανισµών είναι ότι τα µακροµόρια που περιέχουν κάνουν πολύ εξειδικευµένες αλληλεπιδράσεις µε άλλα

Διαβάστε περισσότερα

Ενδεικτικές απαντήσεις βιολογίας κατεύθυνσης 2014

Ενδεικτικές απαντήσεις βιολογίας κατεύθυνσης 2014 Θέμα Α Α1. δ Α2. γ Α3. β Α4. γ Α5. β Θέμα Β ΑΓ.ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ 11 -- ΠΕΙΡΑΙΑΣ -- 18532 -- ΤΗΛ. 210-4224752, 4223687 Ενδεικτικές απαντήσεις βιολογίας κατεύθυνσης 2014 Β1. 4 2 1 6 3 5 Β2. α. DNA πολυμεράση

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα, 18/5/2011 ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΕΝΩΣΗ ΒΙΟΕΠΙΣΤΗΜΟΝΩΝ

Αθήνα, 18/5/2011 ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΕΝΩΣΗ ΒΙΟΕΠΙΣΤΗΜΟΝΩΝ Αθήνα, 18/5/2011 ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΕΝΩΣΗ ΒΙΟΕΠΙΣΤΗΜΟΝΩΝ Σας αποστέλλουμε τις προτεινόμενες απαντήσεις που αφορούν τα θέματα της Βιολογίας Θετικής Κατεύθυνσης των Ημερησίων Γενικών Λυκείων. Η Επιτροπή Παιδείας

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΤΑΞΗΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2003

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΤΑΞΗΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2003 ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΤΑΞΗΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2003 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1ο Α. Να γράψετε τον αριθµό της καθεµιάς από τις παρακάτω προτάσεις 1-5 και δίπλα του τη λέξη Σωστό, αν η πρόταση είναι σωστή, ή Λάθος, αν η πρόταση

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ Α ΘΕΜΑ Β ΘΕΜΑ Γ. Α1. δ. Α2. γ. Α3. β. Α4. γ. Α5. β Β1. Η σωστή σειρά είναι: 4,2,1,6,3,5. Β2. α. DNA πολυμεράση. β. Πριμόσωμα. γ.

ΘΕΜΑ Α ΘΕΜΑ Β ΘΕΜΑ Γ. Α1. δ. Α2. γ. Α3. β. Α4. γ. Α5. β Β1. Η σωστή σειρά είναι: 4,2,1,6,3,5. Β2. α. DNA πολυμεράση. β. Πριμόσωμα. γ. ΘΕΜΑ Α ΠΑΝΕΛΛΑ ΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ(ΟΜΑ Α Β ) ΤΕΤΑΡΤΗ 4 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Α1. δ Α2. γ Α3. β Α4. γ Α5. β ΘΕΜΑ Β Β1. Η σωστή

Διαβάστε περισσότερα

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ «ΕΝΑ» ΓΙΟΜΠΛΙΑΚΗΣ ΛΑΖΑΡΟΣ ΠΕΤΡΟΜΕΛΙΔΗΣ ΒΑΣΙΛΗΣ

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ «ΕΝΑ» ΓΙΟΜΠΛΙΑΚΗΣ ΛΑΖΑΡΟΣ ΠΕΤΡΟΜΕΛΙΔΗΣ ΒΑΣΙΛΗΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ «ΕΝΑ» ΓΙΟΜΠΛΙΑΚΗΣ ΛΑΖΑΡΟΣ ΠΕΤΡΟΜΕΛΙΔΗΣ ΒΑΣΙΛΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ 1 ο Α. Να βάλετε σε κύκλο το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1. Ο µέγιστος αριθµός διαφορετικών

Διαβάστε περισσότερα

Παραγωγή, απομόνωση και καθαρισμός της φαρμακευτικής πρωτεΐνης.

Παραγωγή, απομόνωση και καθαρισμός της φαρμακευτικής πρωτεΐνης. ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΡΙΤΗ 1 ΙΟΥΝΙΟΥ 2004 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 1 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1o 1. δ 2. β 3. β 4. γ 5. δ ΘΕΜΑ 2o 1. Σχολικό βιβλίο, σελ.

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνολογία του ανασυνδυασμένου DNA

Τεχνολογία του ανασυνδυασμένου DNA Τεχνολογία του ανασυνδυασμένου DNA Ε Ι Σ Α Γ Ω Γ Η Φώτης Καρβέλης Ιστορική αναδρομή Ανακάλυψη του DNA Μελέτη αντιγραφής Απομόνωση ενζύμων Μελέτη της δράσης τους Αποκάλυψη των περιοριστικών ενδονουκλεασών

Διαβάστε περισσότερα

Σκελετικό σύστημα. Λειτουργίες: 1. Στηρικτικό πλαίσιο του σώματος των ζώων 2. Κινητική ποικιλομορφία. 2. Σκληροί σκελετοί

Σκελετικό σύστημα. Λειτουργίες: 1. Στηρικτικό πλαίσιο του σώματος των ζώων 2. Κινητική ποικιλομορφία. 2. Σκληροί σκελετοί Σκελετικό σύστημα Λειτουργίες: 1. Στηρικτικό πλαίσιο του σώματος των ζώων 2. Κινητική ποικιλομορφία Τύποι: 1. Υδροστατικοί σκελετοί 2. Σκληροί σκελετοί Ενδοσκελετός Εξωσκελετός Σκελετικό σύστημα υδροστατικοί

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ 1ο Να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις 1 έως 5 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη φράση που συμπληρώνει

Διαβάστε περισσότερα

Το κεντρικό δόγμα (The central dogma)

Το κεντρικό δόγμα (The central dogma) Οι βασικές μοριακές γενετικές διαδικασίες Αντιγραφή Μεταγραφή Μετάφραση ΠΡΩΤΕΪΝΗ Το κεντρικό δόγμα (The central dogma) Σύσταση νουκλεοτιδίων του DNA και του RNA Α 5 -άκρο Θυμίνη (Θ) Β 5 άκρο Αδενίνη (Α)

Διαβάστε περισσότερα