ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΣΗΜΑΣΙΑ ΜΕΜΒΡΑΝΩΝ

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΣΗΜΑΣΙΑ ΜΕΜΒΡΑΝΩΝ"

Transcript

1 ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΣΗΜΑΣΙΑ ΜΕΜΒΡΑΝΩΝ Μεντζάλη Ευαγγελία Ένα ζωντανό κύτταρο είναι ένα αυτοαναπαραγόµενο σύστηµα µορίων, το οποίο συγκρατείται µέσα σε ένα περίβληµα. Το περίβληµα αυτό είναι η κυτταρική ή πλασµατική µεµβράνη, ένας λιπαρός υµένας, τόσο λεπτός και διαφανής ώστε δε διακρίνεται στο φωτονικό µικροσκόπιο. Όλες οι κυτταρικές µεµβράνες αποτελούνται από λιπίδια και πρωτεΐνες και έχουν κοινή γενική δοµή. Το λιπιδικό τµήµα αποτελείται από αρκετά εκατοµµύρια µόρια λιπιδίων, διατεταγµένα σε δύο στενά συνταιριασµένα φύλλα, που σχηµατίζουν τη λιπιδική διπλοστιβάδα. Τα λιπίδια των κυτταρικών µεµβρανών συνδυάζουν δύο πολύ διαφορετικές ιδιότητες στο ίδιο µόριο: έχουν µία υδρόφιλη κεφαλή και µία ή δύο υδρόφοβες υδρογονανθρακικές ουρές. Η αµφιπολικότητα αυτή παίζει σηµαντικό ρόλο στη συγκρότηση της διπλοστιβάδας. Υπάρχουν τρεις κύριες κατηγορίες µεµβρανικών λιπιδικών µορίων: τα φωσφολιπίδια, οι στερόλες και τα γλυκολιπίδια. Η λιπιδική διπλοστιβάδα παρέχει τη βασική δοµή της κυτταρικής µεµβράνης και λειτουργεί ως φραγµός διαπερατότητας. Ωστόσο, οι περισσότερες λειτουργίες της µεµβράνης διεκπεραιώνονται από µεµβρανικές πρωτεΐνες, οι οποίες διακρίνονται σε ενσωµατωµένες και περιφερειακές. Οι ενσωµατωµένες µεµβρανικές πρωτεΐνες, είτε είναι διαµεµβρανικές, είτε συνδέονται µε λιπίδια, είναι άµεσα συνδεδεµένες µε την κυτταρική µεµβράνη, ενώ οι περιφερειακές συνδέονται έµµεσα µε αυτήν, αλληλεπιδρώντας µε άλλες µεµβρανικές πρωτεΐνες. Πολλές πρωτεΐνες της κυτταρικής µεµβράνης έχουν συνδεδεµένες µικρές αλυσίδες σακχάρων και ονοµάζονται γλυκοπρωτεΐνες, ενώ άλλες συνδέονται µε µία ή περισσότερες µακριές αλυσίδες πολυσακχαριτών και ονοµάζονται πρωτεογλυκάνες. Οι υδατανθρακικές οµάδες των γλυκοπρωτεϊνών, των πρωτεογλυκανών και των γλυκολιπιδίων συγκροτούν τη στιβάδα υδατανθράκων, η οποία συµβάλλει στην προστασία της κυτταρικής επιφάνειας από µηχανικές και χηµικές βλάβες. Λέξεις-κλειδιά: Κυτταρική µεµβράνη, Λιπιδική διπλοστιβάδα, Φωσφολιπίδια, Στερόλες, Γλυκολιπίδια, Μεµβρανικές πρωτεΐνες, Γλυκοπρωτεΐνες, Πρωτεογλυκάνες. 1

2 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Εισαγωγή Λειτουργίες βιολογικών µεµβρανών.3 2. Μεµβρανική µεταφορά Διάχυση Διευκολυνόµενη διάχυση Ενεργός µεταφορά Ώσµωση Ενδοκυττάρωση και εξωκυττάρωση 7 3. Η πλασµατική µεµβράνη ως δέκτης µηνυµάτων Υποδοχείς Κατηγορίες υποδοχέων Σηµατοδοτικά µόρια και µορφές κυτταρικής σηµατοδότησης Μεµβράνες που περιβάλλουν κυτταρικά οργανίδια Πυρηνικός φάκελος Ενδοπλασµατικό δίκτυο Συσκευή Golgi Μιτοχόνδρια Λυσοσώµατα Χλωροπλάστες Συµπεράσµατα Βιβλιογραφία..15 2

3 1. Εισαγωγή Βασική προϋπόθεση για την επιβίωση και την ανάπτυξη των κυττάρων αποτελεί η παρουσία των κυτταρικών µεµβρανών. Η ύπαρξη της κυτταρικής µεµβράνης αναφέρθηκε για πρώτη φορά το 1855 από τον Carl Nageli σε µονοκύτταρα φύκη. Πλασµολύοντας τα κύτταρα, παρατήρησε ότι το όριο τους δεν ήταν το κυτταρικό τοίχωµα, αλλά µία µεµβράνη που αποχωρίζεται από αυτά κατά την πλασµόλυση. Αργότερα, οι De Vries (1886), Pfeffer (1897) και Overton (1899), µε τα πειράµατα τους, έδειξαν την οντότητα των µεµβρανών και το λιπιδικό χαρακτήρα τους, ενώ το 1925 οι E. Gorter και G. Grendel υπολόγισαν ότι δύο στρώσεις φωσφολιπιδίων θα µπορούσαν να περιβάλλουν κάθε ερυθρό αιµοσφαίριο. Το 1940 οι Danielli και Davson, στην προσπάθεια τους να εξηγήσουν τη διαπερατότητα των µεµβρανών σε ορισµένα µη λιπιδικά συστατικά, πρότειναν το µοντέλο της µοναδιαίας µεµβράνης, στο οποίο η διπλή στρώση των φωσφολιπιδίων περιβάλλεται από µία στιβάδα πρωτεϊνών σε κάθε πλευρά της µεµβράνης. Τελικά, το 1972, οι S. Singer και G. Nicholson θεµελίωσαν το µοντέλο του «ρευστού µωσαϊκού», σύµφωνα µε το οποίο η µεµβράνη αποτελείται από µία διπλοστιβάδα φωσφολιπιδίων ανάµεσα στα οποία παρεµβάλλονται πρωτεϊνικά µόρια τα οποία, είτε βρίσκονται στην επιφάνεια της µεµβράνης, είτε βυθίζονται στο εσωτερικό της, είτε τη διαπερνούν κάθετα, σχηµατίζοντας ένα είδος µωσαϊκού. Σήµερα, είναι γενικά αποδεκτό ότι οι βιολογικές µεµβράνες δεν είναι ακίνητα στερεά χωρίσµατα, αλλά πολύπλοκες δυναµικές δοµές αποτελούµενες από λιπίδια και πρωτεΐνες που βρίσκονται σε συνεχή κίνηση. Η ποικιλοµορφία των πρωτεϊνικών και άλλων µορίων που εντοπίζονται σε αυτές τους παρέχουν την δυνατότητα να χαρακτηρίζονται από σηµαντικές λειτουργικές ιδιότητες και να διαδραµατίζουν σπουδαίο ρόλο για το κύτταρο Λειτουργίες βιολογικών µεµβρανών Περιβάλλουν το κύτταρο µε τη µορφή κυτταροπλασµατικής µεµβράνης και το οριοθετούν, διαχωρίζοντας το εσωτερικό του από το εξωκυττάριο περιβάλλον. Επιτρέπουν την πλευρική διάχυση των µεµβρανικών πρωτεϊνών, διευκολύνοντας την αύξηση, τη διαίρεση και την κινητικότητα του κυττάρου. Ελέγχουν το είδος των ουσιών που εισέρχονται και εξέρχονται από το κύτταρο, χάρη στην εκλεκτική διαπερατότητα τους. Εξειδικευµένα συστήµατα µεταφοράς επιτρέπουν την ανταλλαγή θρεπτικών συστατικών και προϊόντων του µεταβολισµού, ανάλογα µε τις ανάγκες κάθε κυττάρου. Εξασφαλίζουν τις απαραίτητες προϋποθέσεις για ορισµένες ενζυµικές αντιδράσεις, όπως η βιοσύνθεση φωσφολιπιδίων και η οξειδωτική φωσφορυλίωση. Φέρουν στην επιφάνεια τους µοριακούς υποδοχείς για ουσίες-σήµατα, παρέχοντας στο κύτταρο τη δυνατότητα επικοινωνίας µε το περιβάλλον του και αντίληψης των διαφόρων εξωτερικών µεταβολών. Οργανώνουν το εσωτερικό του κυττάρου σε διαµερίσµατα µε τη µορφή ενδοκυτταρικών µεµβρανών. Οι µεµβράνες αυτές περιβάλλουν οργανίδια και κυστίδια, υποδιαιρώντας το κύτταρο σε ξεχωριστούς χώρους αντιδράσεων. 3

4 2. Μεµβρανική µεταφορά Τα κύτταρα επιβιώνουν και αναπτύσσονται ανταλλάσοντας ουσίες µε το περιβάλλον τους. Η κυτταρική µεµβράνη λειτουργεί σαν φραγµός που ελέγχει τη δίοδο µορίων από και προς το κύτταρο, γεγονός που οφείλεται στο ότι το εσωτερικό της λιπιδικής διπλοστιβάδας είναι υδρόφοβο και εµποδίζει τη διέλευση σχεδόν όλων των υδατοδιαλυτών µορίων. Ωστόσο, πολλά υδατοδιαλυτά µόρια είναι απαραίτητο να µπορούν να διαπερνούν την κυτταρική µεµβράνη. Πιο συγκεκριµένα: θρεπτικές ουσίες, όπως τα σάκχαρα και τα αµινοξέα, πρέπει να εισέρχονται, προϊόντα του µεταβολισµού, όπως το διοξείδιο του άνθρακα, πρέπει να αποβάλλονται, ενώ οι ενδοκυττάριες συγκεντρώσεις ιόντων, όπως του καλίου, του νατρίου και του ασβεστίου, πρέπει να ρυθµίζονται. Μερικά από αυτά τα διαλυτά µόρια µετακινούνται µε απλή διάχυση, ενώ τα περισσότερα µεταφέρονται µε τη βοήθεια πρωτεϊνών, οι οποίες διαπερνούν τη µεµβράνη και δηµιουργούν ιδιαίτερες διόδους για ειδικές ουσίες Διάχυση Η διάχυση αποτελεί µια µορφή παθητικής µεταφοράς ιόντων και χηµικών ενώσεων µικρού µοριακού βάρους, µέσω της κυτταρικής µεµβράνης, χωρίς κατανάλωση ενέργειας. Η διαδικασία αυτή συµβαίνει όταν µεταξύ των δύο πλευρών της µεµβράνης, δηλαδή µεταξύ του κυτταροπλάσµατος και του εξωκυττάριου υγρού, εµφανίζεται διαφορά στις συγκεντρώσεις της ουσίας που διαχέεται. Στην περίπτωση αυτή, τα σωµατίδια κινούνται από 4

5 την περιοχή υψηλής συγκέντρωσης προς την περιοχή χαµηλής συγκέντρωσης, µε ταχύτητα ανάλογη της διαφοράς συγκεντρώσεων, του φορτίου και του µεγέθους τους. Η διάχυση σταµατά όταν τα σωµατίδια κατανεµηθούν οµοιόµορφα στις δύο περιοχές και επέλθει κατάσταση ισορροπίας. Μικρά µη πολικά µόρια, όπως τα µόρια του οξυγόνου και του διοξειδίου του άνθρακα, διαλύονται εύκολα στο λιπιδικό τµήµα της µεµβράνης και εποµένως διαχέονται γρήγορα διαµέσου αυτής. Η διαπερατότητα στα αέρια αυτά είναι πολύ σηµαντική για τη διαδικασία της κυτταρικής αναπνοής. Ιόντα, όπως το νάτριο, το κάλιο, το χλώριο και το ασβέστιο, λόγω της χαµηλής διαλυτότητας τους στα µεµβρανικά λιπίδια, διαχέονται µέσω εξειδικευµένων πρωτεϊνικών διαύλων από τη µία πλευρά της µεµβράνης στην άλλη Διευκολυνόµενη διάχυση Η διευκολυνόµενη διάχυση αποτελεί ένα είδος διαµεσολαβούµενης µεταφοράς ουσιών, όπως η γλυκόζη, χωρίς κατανάλωση ενέργειας, µε τη βοήθεια ειδικών δοµικών πρωτεϊνών, που ονοµάζονται µεταφορείς ή απλώς φορείς. Στην περίπτωση αυτή, η µεταφερόµενη ουσία συνδέεται αρχικά σε µία ειδική θέση του φορέα, που εκτίθεται στη µία πλευρά της µεµβράνης. Εξαιτίας της σύνδεσης αυτής, µεταβάλλεται η στερεοδιαµόρφωση ενός τµήµατος του φορέα, µε αποτέλεσµα τη µετατόπιση της θέσης, πάνω στη οποία βρίσκεται συνδεδεµένη η ουσία, προς την άλλη πλευρά της µεµβράνης. Η διαδικασία ολοκληρώνεται µε την αποδέσµευση της ουσίας από τον φορέα και τη διακίνηση της προς οποιαδήποτε κατεύθυνση. Στη διευκολυνόµενη διάχυση, όπως και στην απλή διάχυση, η ροή της ουσίας γίνεται από την περιοχή υψηλής συγκέντρωσης προς την περιοχή χαµηλής συγκέντρωσης, µέχρι να εξισορροπηθούν οι συγκεντρώσεις της ουσίας και στις δυο πλευρές της µεµβράνης. Όταν επέλθει ισορροπία στη διευκολυνόµενη διάχυση, ο αριθµός των µορίων που δεσµεύεται στην εξωτερική πλευρά της µεµβράνης και απελευθερώνεται στην εσωτερική, είναι ίσος µε τον αριθµό των µορίων που δεσµεύονται στην κυτταροπλασµατική πλευρά και αποδεσµεύονται στο εξωκυττάριο περιβάλλον. Ένα από τα σπουδαιότερα συστήµατα διευκολυνόµενης διάχυσης στο ανθρώπινο σώµα είναι αυτό που διακινεί τη γλυκόζη µέσω της κυτταρικής µεµβράνης. Χωρίς τους µεταφορείς γλυκόζης, τα κύτταρα θα ήταν πρακτικά αδιαπέραστα σε αυτό το σχετικά µεγάλο και πολικό µόριο. 5

6 2.3. Ενεργός µεταφορά Η ενεργός µεταφορά αποτελεί το δεύτερο είδος διαµεσολαβούµενης µεταφοράς ουσιών, όπως ιόντων και αµινοξέων, µέσω της κυτταρικής µεµβράνης. Ο τύπος αυτός µεταφοράς, όπως και η διευκολυνόµενη διάχυση, προαπαιτεί τη σύνδεση της µεταφερόµενης ουσίας µε ειδικούς πρωτεϊνικούς φορείς της µεµβράνης. Ωστόσο, στην ενεργό µεταφορά καταναλώνεται ενέργεια, προκειµένου να µεταφερθεί µία ουσία από τη µία πλευρά της µεµβράνης στην άλλη, αντίθετα προς το ηλεκτροχηµικό της πρανές, δηλαδή από την περιοχή χαµηλής συγκέντρωσης προς την περιοχή υψηλής συγκέντρωσης. Η συνεχής ενεργειακή τροφοδοσία του συστήµατος αυτού µπορεί να προέρχεται είτε από υδρόλυση του ATP είτε από τη διαφορά συγκεντρώσεων κάποιου ιόντος στις δύο πλευρές της µεµβράνης και τη συνακόλουθη ροή του από την πλευρά υψηλής συγκέντρωσης προς την πλευρά χαµηλής συγκέντρωσης. Στην πρώτη περίπτωση η ενεργός µεταφορά ονοµάζεται πρωτογενής και µε τον τρόπο αυτό µετακινούνται ιόντα, όπως το κάλιο, το νάτριο και το ασβέστιο, ενώ στη δεύτερη περίπτωση ονοµάζεται δευτερογενής και έτσι µεταφέρονται ορισµένα ιόντα, αρκετά οργανικά µόρια και αµινοξέα Ώσµωση Ώσµωση ονοµάζεται η καθαρή διάχυση νερού από την πλευρά της µεµβράνης µε την υψηλή συγκέντρωση προς την πλευρά µε τη χαµηλή συγκέντρωση. Η δίοδος διάχυσης του νερού αποτελείται από διαύλους, οι οποίοι σχηµατίζονται από µία οµάδα µεµβρανικών πρωτεϊνών που ονοµάζονται υδατοπορίνες Ενδοκυττάρωση και εξωκυττάρωση Εκτός από τη διάχυση και τη διαµεσολαβούµενη µεταφορά, υπάρχει και µία τρίτη διαδικασία εισόδου και εξόδου των ουσιών στα κύτταρα, η οποία δεν απαιτεί τη διέλευση των µορίων µέσα από τη δοµή της κυτταρικής µεµβράνης. Μερικές µακροµοριακές ενώσεις ή ολόκληροι µικροοργανισµοί είναι τόσο µεγάλοι σε µέγεθος που δεν µπορούν να εισέλθουν στο κύτταρο µε πρωτεϊνικούς µεταφορείς, αλλά χρησιµοποιούν έναν άλλο µηχανισµό, που ονοµάζεται ενδοκυττάρωση. Κατά τη διαδικασία αυτή, τµήµα της µεµβράνης αναδιπλώνεται προς το εσωτερικό του κυττάρου, συνενώνεται στα δύο άκρα του και αποκόπτεται, δηµιουργώντας ένα ενδοκυτταρικό κυστίδιο, ή αλλιώς ενδόσωµα, το οποίο περιέχει µικρή ποσότητα εξωκυττάριου υγρού. Η ενδοκυττάρωση περιλαµβάνει τη φαγοκυττάρωση, η οποία οδηγεί στον εγκλωβισµό σχετικά µεγάλων σωµατιδίων, όπως βακτήρια και υπολείµµατα τραυµατισµένων ιστών και την πινοκυττάρωση, στην οποία εγκλωβίζονται µικροσκοπικές 6

7 σταγόνες νερού, µέσα στο οποίο αιωρούνται σωµατίδια και µακροµόρια. Όταν ο µηχανισµός αυτός λειτουργεί προς την αντίθετη κατεύθυνση, η διαδικασία ονοµάζεται εξωκυττάρωση και έχει ως σκοπό την έξοδο µεγαλοµοριακών ουσιών, άχρηστων υπολειµµάτων της τροφής και µικροοργανισµών από το κύτταρο. Στην εξωκυττάρωση, συγχωνεύονται τα κυτοσολικά κυστίδια µε την κυτταρική µεµβράνη και απελευθερώνουν το περιεχόµενο τους στον εξωκυττάριο χώρο. 3. Η πλασµατική µεµβράνη ως δέκτης µηνυµάτων Μία από τις βασικότερες προϋποθέσεις για την ανάπτυξη και τη συντονισµένη λειτουργία ενός πολυκύτταρου οργανισµού είναι η δυνατότητα για επικοινωνία µεταξύ των κυττάρων. Τα κύτταρα δε λειτουργούν µεµονωµένα και ανεξάρτητα το ένα από το άλλο, αλλά συνδέονται µεταξύ τους για τη δηµιουργία ιστών και οργάνων. Στα περισσότερα οµοιοστατικά συστήµατα, η επικοινωνία ανάµεσα σε δύο ή περισσότερα κύτταρα πραγµατοποιείται µέσω ειδικών χηµικών µηνυµατοφόρων µορίων. Για την ανταλλαγή των µηνυµάτων απαιτείται η ενεργοποίηση µηχανισµών αναγνώρισης, που εντοπίζονται στην επιφάνεια της πλασµατικής µεµβράνης των κυττάρων-στόχων. Πιο συγκεκριµένα, πρώτο βήµα στη δράση όλων των διακυτταρικών χηµικών µηνυµάτων είναι η σύνδεση του µηνύµατος σε ορισµένες πρωτεΐνες των κυττάρων-στόχων, που ονοµάζονται υποδοχείς. Η πρόσδεση του µορίου που µεταφέρει το εξωκυττάριο σήµα σε έναν υποδοχέα πυροδοτεί µία αλληλουχία γεγονότων που οδηγεί στη ρύθµιση της κυτταρικής συµπεριφοράς απέναντι στο συγκεκριµένο µήνυµα. 7

8 3.1. Υποδοχείς Η διεργασία της σηµατοδότησης αρχίζει όταν ένα σήµα από το εξωκυττάριο περιβάλλον συνδεθεί σε µία πρωτεΐνη του κυττάρου-στόχου, η οποία δρα ως υποδοχέας. Η πρωτεΐνη αυτή εκτελεί το πρώτο στάδιο της µεταβίβασης: παραλαµβάνει το εξωτερικό σήµα και απαντά, δηµιουργώντας ένα νέο ενδοκυττάριο σήµα. Ο υποδοχείς, µε τους οποίους συνδέονται τα διακυτταρικά χηµικά µηνύµατα, είναι πρωτεΐνες ή γλυκοπρωτεΐνες που εντοπίζονται επί της κυτταρικής µεµβράνης και χαρακτηρίζονται από µεγάλη εξειδίκευση. Ορισµένοι κυτταρικοί τύποι, και συνήθως µόνο ένας, διαθέτει τον κατάλληλο υποδοχέα για να δεσµεύσει ένα συγκεκριµένο χηµικό µήνυµα, ενώ στην περίπτωση που διαφορετικά είδη κυττάρων διαθέτουν τον ίδιο υποδοχέα µηνύµατος, η απόκριση κάθε είδους κυττάρου στο µήνυµα µπορεί να είναι διαφορετική. Για παράδειγµα, οι υποδοχείς των πλασµατικών µεµβρανών ωαρίων και σπερµατοζωαρίων συσχετίζονται µεταξύ τους κατά την αµφιγονική αναπαραγωγή, ώστε το σπέρµα να αναγνωρίζει και να γονιµοποιεί µόνο ωάρια του ίδιου είδους ή άλλων στενά συγγενικών ειδών. Η αναγνώριση δύο κυττάρων, µέσω των υποδοχέων τους, ως ίδια µπορεί να οδηγήσει στη σύνδεση τους και στη δηµιουργία ιστού. Στην περίπτωση όµως που αυτά αναγνωριστούν ως ξένα, όπως συµβαίνει σε µη συµβατές µεταµοσχεύσεις ή µεταγγίσεις αίµατος, µπορεί να ενεργοποιηθούν µηχανισµοί απόρριψης του µοσχεύµατος ή καταστροφής των εισβαλλόντων µικροοργανισµών Κατηγορίες υποδοχέων Οι περισσότεροι υποδοχείς της κυτταρικής επιφάνειας ανήκουν σε µία από τις εξής τρείς µεγάλες κατηγορίες: υποδοχείς που διασυνδέονται µε διαύλους ιόντων, υποδοχείς που διασυνδέονται µε G πρωτεΐνες και υποδοχείς που διασυνδέονται µε ένζυµα. Οι υποδοχείς των τριών κατηγοριών διαφέρουν µεταξύ τους ως προς τη φύση του ενδοκυττάριου σήµατος που παράγουν µόλις το εξωκυττάριο σηµατοδοτικό µόριο προσδεθεί σε αυτούς. Πιο συγκεκριµένα, το ενδοκυττάριο σήµα: για τους υποδοχείς που διασυνδέονται µε διαύλους ιόντων, είναι η ροή ιόντων διαµέσου της µεµβράνης, που παράγει ηλεκτρικό ρεύµα. για τους υποδοχείς που διασυνδέονται µε G πρωτεΐνες, είναι η ενεργοποιηµένη µορφή µίας µεµβρανικής G πρωτεΐνης, η οποία απελευθερώνεται και διαχέεται στο επίπεδο της κυτταρικής µεµβράνης, ενεργοποιώντας ένα ένζυµο και πυροδοτώντας µία ακολουθία γεγονότων. για τους υποδοχείς που διασυνδέονται µε ένζυµα, είναι η ενζυµική ενεργότητα που διεγείρεται στην κυτταροπλασµατική πλευρά του υποδοχέα και δηµιουργεί ποικίλα σηµατοδοτικά µόρια, µεταξύ των οποίων και µόρια που απελευθερώνονται στο κυτταροδιάλυµα. 8

9 3.2. Σηµατοδοτικά µόρια και µορφές κυτταρικής σηµατοδότησης Τα κύτταρα των πολυκύτταρων οργανισµών, προκειµένου να αποστείλουν µηνύµατα το ένα στο άλλο, χρησιµοποιούν εκατοντάδες είδη εξωκυττάριων µορίων, πρωτεΐνες, πεπτίδια, αµινοξέα, νουκλεοτίδια, στεροειδή, παράγωγα λιπαρών οξέων ή ακόµα και αέρια σε µορφή διαλύµατος. Τα µηνυµατοφόρα µόρια, που λαµβάνουν µέρος στη διακυτταρική επικοινωνία, κατατάσσονται σε τρείς κατηγορίες: τις ορµόνες, τους νευροδιαβιβαστές και τους παρακρινείς παράγοντες. Στους πολυκύτταρους οργανισµούς, ο πιο κοινός τρόπος επικοινωνίας συνίσταται σε µετάδοση του σήµατος σε ολόκληρο το σώµα του οργανισµού µέσω της έκκρισης του στην κυκλοφορία του αίµατος. Τα σηµατοδοτικά µόρια που χρησιµοποιούνται είναι οι ορµόνες και η κυτταρική σηµατοδότηση ονοµάζεται ενδοκρινής. Συγκεκριµένα, η ορµόνη λειτουργεί ως χηµικό µήνυµα που επιτρέπει στο ορµονοεκκριτικό κύτταρο να επικοινωνεί µε τα κύτταραστόχους. Ένα παράδειγµα ορµονικής επικοινωνίας είναι η έκκριση θυροξίνης από τον θυρεοειδή αδένα, η οποία µεταφέρεται µέσω της κυκλοφορίας του αίµατος σε ολόκληρο τον οργανισµό και είναι υπεύθυνη για το ρυθµό του βασικού µεταβολισµού όλων των κυττάρων. Λιγότερο κοινή είναι η διεργασία που αποκαλείται παρακρινής σηµατοδότηση. Στην περίπτωση αυτή, τα σηµατοδοτικά µόρια, αντί να εισέλθουν στην κυκλοφορία του αίµατος, διαχέονται τοπικά στον εξωκυττάριο χώρο, παραµένοντας κοντά στο κύτταρο το οποίο τα εκκρίνει. Με τον τρόπο αυτό λειτουργούν πολλά από τα σηµατοδοτικά µόρια που ρυθµίζουν τη φλεγµονή σε θέσεις λοίµωξης καθώς και τον κυτταρικό πολλαπλασιασµό κατά την επούλωση τραυµάτων. Ένας τρίτος τρόπος επικοινωνίας µεταξύ των κυττάρων είναι η νευρωνική σηµατοδότηση. Τα περισσότερα νευρικά κύτταρα επικοινωνούν µεταξύ τους µέσω µίας ιδιαίτερης κατηγορίας χηµικών µηνυµάτων, τους νευροδιαβιβαστές. Ένα νευρικό κύτταρο µεταβάλλει τη δραστηριότητα ενός άλλου κυττάρου απελευθερώνοντας από τα άκρα της νευρικής του ίνας µόρια του νευροδιαβιβαστή. Στη συνέχεια, τα µόρια αυτά διαχέονται στον εξωκυττάριο χώρο µεταξύ των δύο κυττάρων και επιδρούν στο νευρώνα του άλλου κυττάρου. Μία τέταρτη µορφή επικοινωνίας, βραχύτερης διάρκειας σε σχέση µε τις προηγούµενες, είναι η σηµατοδότηση που εξαρτάται από επαφή. Η διεργασία αυτή δεν προϋποθέτει απελευθέρωση ενός εκκρινόµενου µορίου, αλλά αντίθετα τα κύτταρα έρχονται σε άµεση επαφή µέσω σηµατοδοτικών µορίων της κυτταρικής τους µεµβράνης. Το µήνυµα µεταδίδεται κατά την πρόσδεση ενός σηµατοδοτικού µορίου, που βρίσκεται στην κυτταρική µεµβράνη του σηµατοδοτικού κυττάρου, σε ένα µόριο-υποδοχέα που είναι ενσωµατωµένο στην κυτταρική µεµβράνη του κυττάρου-στόχου. Το είδος αυτό σηµατοδότησης παίζει σηµαντικό ρόλο κατά την εµβρυϊκή ανάπτυξη σε ιστούς, όπου γειτονικά κύτταρα αρχικά όµοια µεταξύ τους πρέπει να διαφοροποιηθούν για να επιτελέσουν επιµέρους λειτουργίες. 9

10 4. Μεµβράνες που περιβάλλουν κυτταρικά οργανίδια Η βασική λειτουργία των µεµβρανών που περικλείουν ενδοκυτταρικά οργανίδια είναι η ρύθµιση της διέλευσης ουσιών ανάµεσα σε αυτά και το κυτοσόλιο. Οι µεµβράνες αυτές έχουν την ίδια γενική δοµή µε την κυτταρική µεµβράνη και χαρακτηρίζονται από επιπλέον λειτουργίες ανάλογα µε το οργανίδιο που περιβάλλουν Πυρηνικός φάκελος Ο πυρήνας στα ευκαρυωτικά κύτταρα περιβάλλεται από τον πυρηνικό φάκελο, ο οποίος τον οριοθετεί από το κυτταρόπλασµα, µε αποτέλεσµα τη δηµιουργία ενός µοναδικού, δοµικά και λειτουργικά, περιβάλλοντος µέσα στο οποίο το γενετικό υλικό είναι αποθηκευµένο. Ο πυρηνικός φάκελος αποτελεί έναν επιλεκτικά ηµιπερατό φραγµό µεταξύ πυρηνοπλάσµατος και κυτταροπλάσµατος, εξασφαλίζοντας την προστασία του γενετικού υλικού και τη διατήρηση των ιδιαίτερων βιοχηµικών χαρακτηριστικών του. Αποτελείται από δύο στοιχειώδεις µεµβράνες, µία εσωτερική και µία εξωτερική, οι οποίες συντήκονται στις πύλες εισόδου και εξόδου του πυρήνα, σχηµατίζοντας κυκλικά ανοίγµατα, τους πυρηνικούς πόρους. Μέσα από τους πυρηνικούς πόρους διακινούνται, µεταξύ πυρήνα και κυτταροπλάσµατος, τα µόρια RNA που ελέγχουν την έκφραση της γενετικής πληροφορίας, µόρια πρωτεϊνών καθώς και νουκλεοτίδια που συντίθενται στο κυτταρόπλασµα και είναι απαραίτητη η µεταφορά τους στον πυρήνα. Η κίνηση των µορίων αυτών είναι εκλεκτική και για το σκοπό αυτό ενεργοποιείται ειδικός µηχανισµός, ο οποίος µε κατανάλωση ενέργειας αυξάνει τη διάµετρο των πυρηνικών πόρων Ενδοπλασµατικό Δίκτυο Το ενδοπλασµατικό δίκτυο αποτελεί το πιο εκτεταµένο οργανίδιο του κυττάρου και συνίσταται από µεµβράνες, οι οποίες σχηµατίζουν ένα πολύπλοκο δίκτυο αγωγών και κύστεων στο κυτταρόπλασµα. Οι µεµβράνες του ενδοπλασµατικού δικτύου διαµερισµατοποιούν το εσωτερικό του κυττάρου, ενώ φαίνεται να συνδέονται µε την πλασµατική µεµβράνη, την πυρηνική µεµβράνη, καθώς και µε τις µεµβράνες άλλων οργανιδίων. Μέσω των αγωγών του και µε τη βοήθεια κυστιδίων που αποκόπτονται από αυτό διακινούνται ουσίες µεταξύ των διαφόρων τµηµάτων του κυτταροπλάσµατος αλλά και µεταξύ του πυρήνα και του εξωκυττάριου περιβάλλοντος. Επίσης, το οργανίδιο αυτό εξυπηρετεί την επιτέλεση ποικίλων βιοχηµικών αντιδράσεων χάρη στα διάφορα ένζυµα που εδράζονται στις επιφάνειες των µεµβρανών του. Το ενδοπλασµατικό δίκτυο χαρακτηρίζεται από δύο µορφές: το αδρό και το λείο ενδοπλασµατικό δίκτυο. Το αδρό ενδοπλασµατικό δίκτυο έχει τη µορφή πεπιεσµένων ασκών, πάνω στην κυτταροπλασµατική επιφάνεια των οποίων εδράζεται ένας µεγάλος αριθµός ριβοσωµατίων. Στα ριβοσωµάτια αυτά γίνεται η σύνθεση των πρωτεϊνών, ενώ στο εσωτερικό των αγωγών του οι πρωτεΐνες αυτές τροποποιούνται µε την προσθήκη µη πρωτεϊνικών οµάδων και πραγµατοποιείται η στερεοχηµική τους διαµόρφωση. Το λείο ενδοπλασµατικό δίκτυο χαρακτηρίζεται από κυλινδρική και διακλαδισµένη δοµή και στερείται ριβοσωµατίων. Στις µεµβράνες του πραγµατοποιείται η σύνθεση διαφόρων λιπιδίων, λιπαρών οξέων και στεροειδών, ενώ συµµετέχει στο µεταβολισµό των υδατανθράκων, στην εξουδετέρωση τοξικών ουσιών αλλά και στη ρύθµιση της συγκέντρωσης ιόντων ασβεστίου, τα οποία αποτελούν ρυθµιστικό παράγοντα σηµαντικών κυτταρικών λειτουργιών. 10

11 4.3. Συσκευή Golgi Η συσκευή Golgi αποτελεί ένα δυναµικό οργανίδιο του κυττάρου, µε καθοριστικό ρόλο στην οργάνωση και την επιβίωση του. Παρουσιάζεται µε τη µορφή παράλληλων πεπλατυσµένων ασκών, που περιβάλλονται από στοιχειώδη µεµβράνη και σχηµατίζουν µία κυπελλοειδή δοµή. Τα περισσότερα κύτταρα διαθέτουν µία µόνο συσκευή Golgi, η οποία συνήθως εντοπίζεται κοντά στον πυρήνα, αλλά υπάρχουν και κύτταρα µε περισσότερες της µίας συσκευές. Η συσκευή Golgi χαρακτηρίζεται από δύο διακριτές πλευρές: µία πλευρά εισόδου ή cis golgi, που εντοπίζεται κοντά στο ενδοπλασµατικό δίκτυο και µία πλευρά εξόδου ή trans golgi, που προσανατολίζεται προς την κυτταρική µεµβράνη. Ο ρόλος της συσκευής Golgi συνίσταται στο να συγκεντρώνει και να τροποποιεί χηµικά τις πρωτεΐνες και τα λιπίδια που συντίθενται στο ενδοπλασµατικό δίκτυο. Η µεταφορά των µορίων αυτών από το ενδοπλασµατικό δίκτυο στη συσκευή Golgi πραγµατοποιείται είτε µέσω της φυσικής σύνδεσης των µεµβρανών τους, είτε µε τη βοήθεια µεµβρανοπερίκλειστων κυστιδίων µεταφοράς. Οι πρωτεΐνες µεταφέρονται στην πλευρά εισόδου της συσκευής Golgi και καθώς περνούν από το ένα διαµέρισµα της στο επόµενο υφίστανται µία ακολουθία διαδοχικών τροποποιήσεων. Πιο συγκεκριµένα, πραγµατοποιείται ο σχηµατισµός των γλυκοπρωτεϊνών µε την προσθήκη ολιγοσακχαριτών στην πολυπεπτιδική αλυσίδα των πρωτεϊνών, αλλά και η µείωση του µήκους τους, µε την αφαίρεση του τελικού τµήµατος της πολυπεπτιδικής αλυσίδας. Στη συνέχεια, οι τροποποιηµένες πρωτεΐνες ξεχωρίζονται και αποθηκεύονται ανά κατηγορία σε κυστίδια, προκειµένου να διοχετευτούν σε διάφορα σηµεία του κυττάρου ή ακόµα και σε άλλα κύτταρα του οργανισµού µε τη διαδικασία της εξωκυττάρωσης Μιτοχόνδρια Τα µιτοχόνδρια είναι ηµιαυτόνοµα κυτταρικά οργανίδια, δηλαδή διαθέτουν το δικό τους DNA προκειµένου να µπορούν να αναπαράγονται ανεξάρτητα από τον πολλαπλασιασµό του κυττάρου και χαρακτηρίζονται ως εργοστάσια παραγωγής ενέργειας. Έχουν σχήµα αλλαντοειδές ή σκωληκόµορφο και περιβάλλονται από δυο ξεχωριστές µεµβράνες, µία εσωτερική και µία εξωτερική. Η εξωτερική µεµβράνη των µιτοχονδρίων είναι λεία, συνεχής και οριοθετεί το οργανίδιο στο κυτταρόπλασµα. Αποτελείται από φωσφολιπίδια και χοληστερόλη, ενώ περιέχει µεταφορικές πρωτεΐνες, οι οποίες σχηµατίζουν πόρους, εξασφαλίζοντας σχετική διαπερατότητα. Η εσωτερική µεµβράνη των µιτοχονδρίων 11

12 αναδιπλώνεται, δηµιουργώντας πτυχές και προεκβολές που εκτείνονται προς το εσωτερικό του οργανιδίου και παίζει το ρόλο µονωτικού. Φέρει πληθώρα πρωτεϊνών, όπως µεταφορικές πρωτεΐνες, που είναι χρήσιµες για τη µεταφορά υλικών κατά πλάτος της εσωτερικής µεµβράνης, ένζυµα της αναπνευστικής αλυσίδας για την παραγωγή του ATP, καθώς και ATP-Συνθεάση για τη φωσφορυλίωση του ADP. Τα µιτοχόνδρια χρησιµοποιούνται από τα κύτταρα για το µεταβολισµό των βιολογικών µακροµορίων που προσλαµβάνονται από τον οργανισµό µέσω της τροφής. Με τη διαδικασία της οξειδωτικής φωσφορυλίωσης και µε τη βοήθεια της ATP-Συνθεάσης, τα µιτοχόνδρια διασπούν τους υδατάνθρακες και τα λίπη, συνθέτοντας µόρια τριφωσφορικής αδενοσίνης (ATP), τη µόνη µορφή ενέργειας που µπορεί να χρησιµοποιηθεί από τα κύτταρα. Στα µιτοχόνδρια συντελούνται και άλλες σηµαντικές για το κύτταρο βιοχηµικές αντιδράσεις, όπως ο κύκλος του Krebs και η διάσπαση των λιπαρών οξέων Λυσοσώµατα Τα λυσοσώµατα είναι σφαιρικά οργανίδια του κυττάρου που περιέχουν πολλά πεπτικά ένζυµα, τα οποία αποικοδοµούν βακτήρια, τµήµατα τροφής ή ακόµα και οργανίδια του ίδιου του κυττάρου που έχουν απολέσει τη φυσιολογική τους λειτουργία. Περικλείονται από µία απλή βιολογική µεµβράνη, η οποία εµποδίζει την έξοδο των πεπτικών ενζύµων από αυτά, προστατεύοντας από την καταστροφή του κυττάρου Χλωροπλάστες Οι χλωροπλάστες είναι µεγάλα πράσινα οργανίδια που εντοπίζονται µόνο σε κύτταρα φυτών, αλγών και φωτοσυνθετικών βακτηρίων και έχουν συνήθως φακοειδή µορφή. Ανήκουν στην κατηγορία των πλαστιδίων και περιβάλλονται από δύο στοιχειώδεις µεµβράνες, µία εσωτερική και µία εξωτερική, οι οποίες συνιστούν τον πλαστιδιακό φάκελο. Εκτός από τις δύο περιβάλλουσες µεµβράνες, το εσωτερικό τµήµα των χλωροπλαστών αποτελείται από µεµβρανώδεις σχηµατισµούς, µε τη µορφή πεπλατυσµένων σακκιδίων, που ονοµάζονται θυλακοειδή. Η µεµβράνη των θυλακοειδών αποτελείται κατά 50% από πρωτεΐνες και κατά 50% από λιπίδια, ενώ περιέχει και χλωροφύλλες σε ποσοστό 21%. Στις µεµβράνες των θυλακοειδών διεξάγονται οι φωτεινές αντιδράσεις της φωτοσύνθεσης, η µετατροπή, δηλαδή, της φωτεινής ενέργειας σε χηµική. Συγκεκριµένα, οι χλωροπλάστες παγιδεύουν την ενέργεια του ηλιακού φωτός σε µόρια χλωροφύλλης και τη µετατρέπουν σε χηµική ενέργεια, το µεγαλύτερο µέρος της οποίας χρησιµοποιείται για την αναγωγή του διοξειδίου του άνθρακα σε σάκχαρα. Μέσω της διαδικασίας αυτής, δεν παράγεται µόνο ενέργεια µε τη µορφή ATP, αλλά απελευθερώνεται και οξυγόνο, που είναι απαραίτητο για την κυτταρική αναπνοή των ζώων, των φυτών και πολλών βακτηρίων. 12

13 5. Συµπεράσµατα Κάθε κύτταρο στη Γη χρησιµοποιεί µία µεµβράνη για να διαχωρίζει και να προστατεύει τα χηµικά συστατικά του από το εξωτερικό περιβάλλον. Χωρίς µεµβράνη δεν θα υπήρχαν κύτταρα, άρα ούτε και ζωή. Μολονότι η κυτταρική µεµβράνη αποτελεί φραγµό, εµποδίζοντας το περιεχόµενο του κυττάρου να διαφύγει και να αναµειχθεί µε το περιβάλλον µέσο, επιτελεί και άλλες πολύ σηµαντικές λειτουργίες. Πρωτεϊνικά µόρια της κυτταρικής µεµβράνης σχηµατίζουν διόδους και αντλίες που επιτρέπουν σε θρεπτικά υλικά να εισέρχονται και σε παραγόµενα απόβλητα να εξέρχονται, ενώ µπορούν να λειτουργήσουν και ως αισθητήρες σηµάτων, ώστε το κύτταρο να έχει τη δυνατότητα να ανταποκρίνεται σε αλλαγές του περιβάλλοντος. ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΜΕΜΒΡΑΝΕΣ Οριοθετούν το κύτταρο από το εξωκυττάριο περιβάλλον Συµµετέχουν στην κυτταρική σηµατοδότηση Διαµερισµατοποιούν το εσωτερικό του κυττάρου Ελέγχουν την είσοδο και την έξοδο ουσιών από το κύτταρο Διευκολύνουν την κινητικότητα του κυττάρου Παρέχουν τις απαραίτητες προϋποθέσεις για ενζυµικές αντιδράσεις 13

ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΠΛΑΣΜΑΤΙΚΗΣ ΜΕΜΒΡΑΝΗΣ. Πετρολιάγκης Σταμάτης Τμήμα Γ4

ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΠΛΑΣΜΑΤΙΚΗΣ ΜΕΜΒΡΑΝΗΣ. Πετρολιάγκης Σταμάτης Τμήμα Γ4 ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΠΛΑΣΜΑΤΙΚΗΣ ΜΕΜΒΡΑΝΗΣ Πετρολιάγκης Σταμάτης Τμήμα Γ4 ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΠΛΑΣΜΑΤΙΚΗΣ ΜΕΜΒΡΑΝΗΣ Η κυτταρική μεμβράνη ή πλασματική μεμβράνη είναι η εξωτερική μεμβράνη που περιβάλλει το κύτταρο

Διαβάστε περισσότερα

1. Εισαγωγή στο Κύτταρο

1. Εισαγωγή στο Κύτταρο 1. Εισαγωγή στο Κύτταρο 1.1. Ορισμός του κυττάρου. Το κύτταρο είναι η δομική και λειτουργική μονάδα της ζωής (σχήμα 1). Το κύτταρο αποτελεί τη βάση της δομικής και λειτουργικής οργάνωσης ενός οργανισμού.

Διαβάστε περισσότερα

Περιήγηση στο εσωτερικό του Κυττάρου. Φώτης Καρβέλης

Περιήγηση στο εσωτερικό του Κυττάρου. Φώτης Καρβέλης Περιήγηση στο εσωτερικό του Κυττάρου Φώτης Καρβέλης Όλα τα κύτταρα οριοθετούνται από την πλασματική μεμβράνη ή το κυτταρικό τοίχωμα που την περιβάλλει. Εσωτερικά της πλασματικής μεμβράνης υπάρχουν τα οργανίδια

Διαβάστε περισσότερα

ρευστότητα (εξασφαλίζεται µε τα φωσφολιπίδια)

ρευστότητα (εξασφαλίζεται µε τα φωσφολιπίδια) Λειτουργίες Πλασµατική µεµβράνη οριοθέτηση του κυττάρου εκλεκτική διαπερατότητα ή ηµιπερατότητα αναγνώριση και υποδοχή µηνυµάτων πρόσληψη και αποβολή ουσιών Πλασµατική µεµβράνη Ιδιότητες σταθερότητα ρευστότητα

Διαβάστε περισσότερα

Kυτταρική Bιολογία ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΜΕΜΒΡΑΝΕΣ, ΜΕΜΒΡΑΝΙΚΑ ΔΙΑΜΕΡΙΣΜΑΤΑ & ΔΙΑΛΟΓΗ ΠΡΩΤΕΪΝΩΝ ΔIAΛEΞΗ 4 (6/3/2013)

Kυτταρική Bιολογία ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΜΕΜΒΡΑΝΕΣ, ΜΕΜΒΡΑΝΙΚΑ ΔΙΑΜΕΡΙΣΜΑΤΑ & ΔΙΑΛΟΓΗ ΠΡΩΤΕΪΝΩΝ ΔIAΛEΞΗ 4 (6/3/2013) Kυτταρική Bιολογία ΔIAΛEΞΗ 4 (6/3/2013) ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΜΕΜΒΡΑΝΕΣ, ΜΕΜΒΡΑΝΙΚΑ ΔΙΑΜΕΡΙΣΜΑΤΑ & ΔΙΑΛΟΓΗ ΠΡΩΤΕΪΝΩΝ Οι λιπιδικές διπλοστιβάδες ως φραγμοί Νερό Υδρόφιλες φωσφολιπιδικές κεφαλές Φωσφολιπιδική μεμβράνη

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα πριν τις εξετάσεις. Καλό διάβασμα Καλή επιτυχία

Θέματα πριν τις εξετάσεις. Καλό διάβασμα Καλή επιτυχία Θέματα πριν τις εξετάσεις Καλό διάβασμα Καλή επιτυχία 2013-2014 Θέματα πολλαπλής επιλογής Μετουσίωση είναι το φαινόμενο α. κατά το οποίο συνδέονται δύο αμινοξέα για τον σχηματισμό μιας πρωτεΐνης β. κατά

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡIΤΟ ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΜΕΜΒΡΑΝΕΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡIΤΟ ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΜΕΜΒΡΑΝΕΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡIΤΟ ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΜΕΜΒΡΑΝΕΣ 2015 2 ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΜΕΜΒΡΑΝΕΣ ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΜΕΜΒΡΑΝΕΣ Λέξεις-κλειδιά Κυτταρική ή πλασματική μεμβράνη... Βασικές ιδιότητες της πλασματικής μεμβράνης... Βασικές λειτουργίες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ Οι οργανισμοί εξασφαλίζουν ενέργεια, για τις διάφορες λειτουργίες τους, διασπώντας θρεπτικές ουσίες που περιέχονται στην τροφή τους. Όμως οι φωτοσυνθετικοί

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2ο Κύτταρο, η θεμελιώδης μονάδα της ζωής

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2ο Κύτταρο, η θεμελιώδης μονάδα της ζωής ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2ο Κύτταρο, η θεμελιώδης μονάδα της ζωής Ενότητα 2.1: Το πορτραίτο του ευκαρυωτικού κυττάρου Ενότητα 2.2: Πλασματική μεμβράνη: το λεπτό σύνορο ανάμεσα στην άβια ύλη και στη ζωή Ενότητα 2.3: Μια

Διαβάστε περισσότερα

Η κυτταρική µετατόπιση των πρωτεϊνών

Η κυτταρική µετατόπιση των πρωτεϊνών 9-1 Κεφάλαιο 9 Η κυτταρική µετατόπιση των πρωτεϊνών Εισαγωγή Στο κύτταρο η έκφραση των πρωτεϊνών γίνεται από µόνο ένα τύπο ριβοσώµατος (εκτός των µιτοχονδριακών και των χλωροπλαστικών που µοιάζουν µε αυτά

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 2ο ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΚΥΤΤΑΡΟΥ

Κεφάλαιο 2ο ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΚΥΤΤΑΡΟΥ Κεφάλαιο 2ο ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΚΥΤΤΑΡΟΥ 1. Κυτταρική μεμβράνη μοντέλο ρευστού μωσαϊκού κατά Singer και Nicolson Αποτελείται από διπλό στρώμα φωσφολιπιδίων με διάσπαρτα μόρια στεροειδών (χοληστερόλης) και μεγάλα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΤΤΑΡΟ. Η θεμελιώδης μονάδα της ζωής

ΚΥΤΤΑΡΟ. Η θεμελιώδης μονάδα της ζωής ΚΥΤΤΑΡΟ Η θεμελιώδης μονάδα της ζωής Κύτταρο Η βασική δομική και λειτουργική μονάδα που εκδηλώνει το φαινόμενο της ζωής. Πρώτος ο Βρετανός Robert Hooke το 1665 παρατηρώντας με το μικροσκόπιο λεπτές τομές

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΚΥΤΤΑΡΟ ΠΥΡΗΝΑ ΚΥΤΤΑΡΟΠΛΑΣΜΑ ΟΡΓΑΝΥΛΛΙΑ ΥΑΛΟΠΛΑΣΜΑ ΠΥΡΗΝΙΟ ΠΥΡΗΝΙΚΗ ΜΕΜΒΡΑΝΗ ΠΥΡΗΝΙΚΟΣ ΦΛΟΙΟΣ

ΤΟ ΚΥΤΤΑΡΟ ΠΥΡΗΝΑ ΚΥΤΤΑΡΟΠΛΑΣΜΑ ΟΡΓΑΝΥΛΛΙΑ ΥΑΛΟΠΛΑΣΜΑ ΠΥΡΗΝΙΟ ΠΥΡΗΝΙΚΗ ΜΕΜΒΡΑΝΗ ΠΥΡΗΝΙΚΟΣ ΦΛΟΙΟΣ ΤΟ ΚΥΤΤΑΡΟ ΚΥΤΤΑΡΟΠΛΑΣΜΑ ΠΥΡΗΝΑ ΟΡΓΑΝΥΛΛΙΑ ΥΑΛΟΠΛΑΣΜΑ ΠΥΡΗΝΙΟ ΠΥΡΗΝΙΚΗ ΜΕΜΒΡΑΝΗ ΠΥΡΗΝΙΚΟΣ ΦΛΟΙΟΣ ΧΗΜΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΑΝΟΡΓΑΝΕΣ και ΟΡΓΑΝΙΚΕΣ ενώσεις ΑΝΟΡΓΑΝΕΣ C, O, N, H, P, S, Cl,, J, Fe, Cu Άλατα των παραπάνω

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΡΗΝΑ ΣΟΤ ΚΤΣΣΑΡΟΤ: ΔΟΜΗ, ΛΕΙΣΟΤΡΓΙΑ, ΔΙΑΚΙΝΗΗ ΤΣΑΣΙΚΩΝ ΔΙΑΜΕΟΤ ΣΗ ΠΤΡΗΝΙΚΗ ΜΕΜΒΡΑΝΗ

ΠΤΡΗΝΑ ΣΟΤ ΚΤΣΣΑΡΟΤ: ΔΟΜΗ, ΛΕΙΣΟΤΡΓΙΑ, ΔΙΑΚΙΝΗΗ ΤΣΑΣΙΚΩΝ ΔΙΑΜΕΟΤ ΣΗ ΠΤΡΗΝΙΚΗ ΜΕΜΒΡΑΝΗ ΠΤΡΗΝΑ ΣΟΤ ΚΤΣΣΑΡΟΤ: ΔΟΜΗ, ΛΕΙΣΟΤΡΓΙΑ, ΔΙΑΚΙΝΗΗ ΤΣΑΣΙΚΩΝ ΔΙΑΜΕΟΤ ΣΗ ΠΤΡΗΝΙΚΗ ΜΕΜΒΡΑΝΗ ΓΤΜΝΑΙΟ ΚΕΡΑΣΕΑ ΦΟΛ. ΕΣΟ 2011-12 ΣΜΗΜΑ Γ3 ΟΡΥΑΝΙΔΗ ΓΙΩΡΓΟ ΙΔΕΡΗ ΒΑΓΓΕΛΗ Σο κύτταρο είναι η μικρότερη ζωντανή μονάδα,

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΔΟΜΕΣ - ΤΟ ΚΥΤΤΑΡΟ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΔΟΜΕΣ - ΤΟ ΚΥΤΤΑΡΟ ΤΕΙ ΠΑΤΡΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΑΝΑΤΟΜΙΑ I ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ : Γεράσιμος Π. Βανδώρος ΒΑΣΙΚΕΣ ΔΟΜΕΣ - ΤΟ ΚΥΤΤΑΡΟ Οι βασικές δομές που εξετάζουμε στην ανατομία μπορούν ιεραρχικά να ταξινομηθούν ως εξής:

Διαβάστε περισσότερα

Συστήματα επικοινωνίας Ανθρωπίνου σώματος. ενδοκρινολογικό νευρικό σύστημα

Συστήματα επικοινωνίας Ανθρωπίνου σώματος. ενδοκρινολογικό νευρικό σύστημα Κύτταρο Το κύτταρο αποτελείται από μέρη τα οποία έχουν συγκεκριμένη δομή και επιτελούν μία συγκεκριμένη λειτουργία στην όλη οργάνωση του κυττάρου. Δομή κυτταροπλασματικής μεμβράνης Συστήματα επικοινωνίας

Διαβάστε περισσότερα

3.1 Ενέργεια και οργανισμοί..σελίδα 2 3.2 Ένζυμα βιολογικοί καταλύτες...σελίδα 4 3.3 Φωτοσύνθεση..σελίδα 5 3.4 Κυτταρική αναπνοή.

3.1 Ενέργεια και οργανισμοί..σελίδα 2 3.2 Ένζυμα βιολογικοί καταλύτες...σελίδα 4 3.3 Φωτοσύνθεση..σελίδα 5 3.4 Κυτταρική αναπνοή. 5ο ΓΕΛ ΧΑΛΑΝΔΡΙΟΥ Μ. ΚΡΥΣΤΑΛΛΙΑ 2/4/2014 Β 2 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 Ενέργεια και οργανισμοί..σελίδα 2 3.2 Ένζυμα βιολογικοί καταλύτες...σελίδα 4 3.3 Φωτοσύνθεση..σελίδα 5 3.4 Κυτταρική

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογικές μεμβράνες

Βιολογικές μεμβράνες Κυτταρική οργάνωση ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ 4.1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ ΚΥΤΤΑΡΟ (απλή αναφορά) 4.2 ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΤΥΠΙΚΟΥ ΕΥΚΑΡΥΩΤΙΚΟΥ ΚΥΤΤΑΡΟΥ (απλή αναφορά) 4.3 ΑΠΟ ΤΟ ΠΡΟΚΑΡΥΩΤΙΚΟ ΣΤΟ ΕΥΚΑΡΙΩΤΙΚΟ ΚΥΤΤΑΡΟ (απλή αναφορά) 4.4 Η ΚΥΤΤΑΡΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΗ ΣΧΟΛΗ ΑΓΡΙΝΙΟΥ ΤΜΗΜΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ ΕΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ 1ο Ζωολογία Δ. Ματθόπουλος 1 ΥΠΕΥΘΥΝΟΙ Από έδρας Δ. Ματθόπουλος Ζωολογία Δ. Ματθόπουλος

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΜΟΡΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ. Τι γνωρίζετε για τους υδατάνθρακες;

ΤΑ ΜΟΡΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ. Τι γνωρίζετε για τους υδατάνθρακες; 1 ΤΑ ΜΟΡΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ Το κύτταρο αποτελείται από χηµικές ενώσεις, στις οποίες περιλαµβάνονται τα µικρά βιολογικά µόρια και τα βιολογικά µακροµόρια. Στα µικρά βιολογικά µόρια ανήκουν, τα ανόργανα στοιχεία

Διαβάστε περισσότερα

Β. ΚΑΜΙΝΕΛΛΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα).

Β. ΚΑΜΙΝΕΛΛΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα). ΒΙΟΛΟΓΙΑ Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα). Είδη οργανισμών Υπάρχουν δύο είδη οργανισμών: 1. Οι μονοκύτταροι, που ονομάζονται μικροοργανισμοί

Διαβάστε περισσότερα

3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ

3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ Όλοι οι οργανισμοί προκειμένου να επιβιώσουν και να επιτελέσουν τις λειτουργίες τους χρειάζονται ενέργεια. Οι φυτικοί οργανισμοί μετατρέπουν την ηλιακή ενέργεια με τη διαδικασία

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Επειδή στο σχολικό βιβλίο Βιολογία Β Γενικού Λυκείου Γενικής παιδείας πρόσφατα προστέθηκαν ερωτήσεις και άλλαξε η αρίθμηση των προϋπαρχουσών ασκήσεων,

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 3 ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ

Κεφάλαιο 3 ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ Κεφάλαιο 3 ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ 3.1 Ενέργεια και οργανισμοί Όλοι οι οργανισμοί, εκτός από αυτούς από αυτούς που έχουν την ικανότητα να φωτοσυνθέτουν, εξασφαλίζουν ενέργεια διασπώντας τις θρεπτικές ουσιές που περιέχονται

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΥΔΩΝ ΤΕΦΑΑ/ΔΠΘ ΜΑΘΗΜΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΠΡΟΠΟΝΗΤΙΚΗΣ. Φατούρος Γ. Ιωάννης, Επίκουρος Καθηγητής

ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΥΔΩΝ ΤΕΦΑΑ/ΔΠΘ ΜΑΘΗΜΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΠΡΟΠΟΝΗΤΙΚΗΣ. Φατούρος Γ. Ιωάννης, Επίκουρος Καθηγητής ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΥΔΩΝ ΤΕΦΑΑ/ΔΠΘ ΜΑΘΗΜΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΠΡΟΠΟΝΗΤΙΚΗΣ ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ Φατούρος Γ. Ιωάννης, Επίκουρος Καθηγητής ΔΙΑΛΕΞΗ 1 - ΓΡΗΓΟΡΗ ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΒΑΣΙΚΩΝ ΓΝΩΣΕΩΝ A. Το Περιβάλλον του

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ B ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΤΡΙΤΟ ΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΟΡΓΑΝΩΣΗ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ B ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΤΡΙΤΟ ΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ B ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΤΡΙΤΟ ΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΟΡΓΑΝΩΣΗ 2016 2 ΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΟΡΓΑΝΩΣΗ Λέξεις-κλειδιά ΕΙΣΑΓΩΓΗ Τρία βασικά σημεία της κυτταρικής θεωρίας... Κύτταρο... Σχέση επιφάνειας και όγκου του κυττάρου...

Διαβάστε περισσότερα

1. Να οξειδωθούν και να παράγουν ενέργεια. (ΚΑΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ)

1. Να οξειδωθούν και να παράγουν ενέργεια. (ΚΑΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ) Θάνος Α. Β1 ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡΙΤΟ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ Όλοι οι οργανισμοί προκειμένου να επιβιώσουν και να επιτελέσουν τις λειτουργίες τους χρειάζονται ενέργεια. Οι φυτικοί οργανισμοί μετατρέπουν

Διαβάστε περισσότερα

3.1 Ενέργεια και οργανισμοί

3.1 Ενέργεια και οργανισμοί Δημήτρης Η. Β 1 25.3.14 3 Ο Κεφάλαιο 3.1 Ενέργεια και οργανισμοί Η ενέργεια έχει κεντρική σημασία για έναν οργανισμό, γιατί ό,τι και να κάνουμε χρειαζόμαστε ενέργεια. Ο κλάδος της βιολογίας που ασχολείται

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία για το μάθημα της Βιολογίας. Περίληψη πάνω στο κεφάλαιο 3 του σχολικού βιβλίου

Εργασία για το μάθημα της Βιολογίας. Περίληψη πάνω στο κεφάλαιο 3 του σχολικού βιβλίου Εργασία για το μάθημα της Βιολογίας Περίληψη πάνω στο κεφάλαιο 3 του σχολικού βιβλίου Στο 3 ο κεφάλαιο του βιβλίου η συγγραφική ομάδα πραγματεύεται την ενέργεια και την σχέση που έχει αυτή με τους οργανισμούς

Διαβάστε περισσότερα

KΕΦΑΛΑΙΟ 3ο Μεταβολισμός. Ενότητα 3.1: Ενέργεια και Οργανισμοί Ενότητα 3.2: Ένζυμα - Βιολογικοί Καταλύτες

KΕΦΑΛΑΙΟ 3ο Μεταβολισμός. Ενότητα 3.1: Ενέργεια και Οργανισμοί Ενότητα 3.2: Ένζυμα - Βιολογικοί Καταλύτες KΕΦΑΛΑΙΟ 3ο Μεταβολισμός Ενότητα 3.1: Ενέργεια και Οργανισμοί Ενότητα 3.2: Ένζυμα - Βιολογικοί Καταλύτες Να συμπληρώσετε με τους κατάλληλους όρους τα κενά στις παρακάτω προτάσεις: 1. Ο καταβολισμός περιλαμβάνει

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡIΤΟ ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΜΕΜΒΡΑΝΕΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡIΤΟ ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΜΕΜΒΡΑΝΕΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡIΤΟ ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΜΕΜΒΡΑΝΕΣ 2010 2 ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΜΕΜΒΡΑΝΕΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡΙΤΟ ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΜΕΜΒΡΑΝΕΣ Η κυτταρική ή πλασματική μεμβράνη αποτελεί το εξωτερικό όριο του κυττάρου από το περιβάλλον και περικλείει

Διαβάστε περισσότερα

Περίληψη Βιολογίας Κεφάλαιο 3

Περίληψη Βιολογίας Κεφάλαιο 3 Περίληψη Βιολογίας Κεφάλαιο 3 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ Η σημασία της ενέργειας στους οργανισμούς. Η ενέργεια είναι ένας παράγοντας σημαντικός για τους οργανισμούς γιατί όλες οι λειτουργίες τους απαιτούν

Διαβάστε περισσότερα

ΛΥΚΕΙΟ ΠΑΡΑΛΙΜΝΙΟΥ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. ΖΗΤΗΜΑ Α Το σχεδιάγραμμα δείχνει τμήμα κυτταρικής μεμβράνης.

ΛΥΚΕΙΟ ΠΑΡΑΛΙΜΝΙΟΥ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. ΖΗΤΗΜΑ Α Το σχεδιάγραμμα δείχνει τμήμα κυτταρικής μεμβράνης. ΛΥΚΕΙΟ ΠΑΡΑΛΙΜΝΙΟΥ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΜΕΜΒΡΑΝΕΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΠΑΤΗΡ ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΙΣΑΑΚ ΖΗΤΗΜΑ Α Το σχεδιάγραμμα δείχνει τμήμα κυτταρικής μεμβράνης. (α) Να ονομάσετε τα

Διαβάστε περισσότερα

Ηλίας Ηλιόπουλος Εργαστήριο Γενετικής, Τµήµα Γεωπονικής Βιοτεχνολογίας, Γεωπονικό Πανεπιστήµιο Αθηνών

Ηλίας Ηλιόπουλος Εργαστήριο Γενετικής, Τµήµα Γεωπονικής Βιοτεχνολογίας, Γεωπονικό Πανεπιστήµιο Αθηνών Χηµική Μεταβίβαση Σήµατος Ηλίας Ηλιόπουλος Εργαστήριο Γενετικής, Τµήµα Γεωπονικής Βιοτεχνολογίας, Γεωπονικό Πανεπιστήµιο Αθηνών 1 Η Επικοινωνία στα Ζωϊκά Κύτταρα 1. Δίκτυα εξωκυτταρικών και ενδοκυτταρικών

Διαβάστε περισσότερα

Δομή πλασματικής μεμβράνης & διαπερατότητα ΕΥΚΑΡΥΩΤΙΚO ΚYΤΤΑΡΟ

Δομή πλασματικής μεμβράνης & διαπερατότητα ΕΥΚΑΡΥΩΤΙΚO ΚYΤΤΑΡΟ Δομή πλασματικής μεμβράνης & διαπερατότητα ΕΥΚΑΡΥΩΤΙΚO ΚYΤΤΑΡΟ ΚΥΤΤΑΡΟ Κύτταρο: Βασική μονάδα της ζωής με δυνατότητα αναπαραγωγής Μονοκύτταροι Πολλαπλασιασμός με απλή διχοτόμηση Πολυκύτταροι Πολλαπλασιασμός

Διαβάστε περισσότερα

Κεφαλαίο 3 ο. Μεταβολισμός. Ενέργεια και οργανισμοί

Κεφαλαίο 3 ο. Μεταβολισμός. Ενέργεια και οργανισμοί Κεφαλαίο 3 ο Μεταβολισμός Ενέργεια και οργανισμοί Η ενέργεια είναι απαρέτητη σε όλους τους οργανισμούς και την εξασφαλίζουν από το περιβάλλον τους.παρόλα αυτά, συνήθως δεν μπορούν να την χρησιμοποιήσουν

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΑΝΑΠΝΟΗ. Καρβουντζή Ηλιάνα Βιολόγος

ΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΑΝΑΠΝΟΗ. Καρβουντζή Ηλιάνα Βιολόγος ΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΑΝΑΠΝΟΗ Η τροφή αποτελείται και από ουσίες μεγάλου μοριακού βάρους (πρωτεΐνες, υδατάνθρακες, λιπίδια, νουκλεϊνικά οξέα). Οι ουσίες αυτές διασπώνται (πέψη) σε απλούστερες (αμινοξέα, απλά σάκχαρα,

Διαβάστε περισσότερα

BΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΒΙΟΧΗΜΕΙΑΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ ΧΗΜΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΥΤΤΑΡΩΝ

BΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΒΙΟΧΗΜΕΙΑΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ ΧΗΜΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΥΤΤΑΡΩΝ BΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΒΙΟΧΗΜΕΙΑΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ ΧΗΜΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΥΤΤΑΡΩΝ 1. ΧΗΜΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΥΤΤΑΡΩΝ 2. BΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΒΙΟΧΗΜΕΙΑΣ Ι. ΑΤΟΜΑ ΚΑΙ ΜΟΡΙΑ ΙΙ. ΧΗΜΙΚΟΙ ΔΕΣΜΟΙ ΙΙΙ. ΜΑΚΡΟΜΟΡΙΑ ΣΤΑ ΚΥΤΤΑΡΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ 2014-15

ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ 2014-15 ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ 2014-15 Θέμα 2ο 2ο ΓΕΛ Χαλανδρίου Βιολογία Β Λυκείου Περιεχόμενα ΘΕΜΑ 14306... 2 ΘΕΜΑ 14351... 2 ΘΕΜΑ 14360... 3 ΘΕΜΑ 14363... 3 ΘΕΜΑ 14364... 4 ΘΕΜΑ 14366... 5 ΘΕΜΑ 14367... 5 ΘΕΜΑ 14369...

Διαβάστε περισσότερα

Τα χημικά στοιχεία που είναι επικρατέστερα στους οργανισμούς είναι: i..

Τα χημικά στοιχεία που είναι επικρατέστερα στους οργανισμούς είναι: i.. ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΟ 1 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ «XHMIKH ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΚΥΤΤΑΡΟΥ» ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΚΑΙ Η ΧΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ Α. ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΜΕΣΑ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ 1. Όταν αναφερόμαστε στον όρο «Χημική Σύσταση του Κυττάρου», τί νομίζετε ότι

Διαβάστε περισσότερα

Kυτταρική Bιολογία. Μιτοχόνδρια & Χλωροπλάστες - Τα Ενεργειακά Κέντρα των Ευκαρυωτικών Κυττάρων ΔIAΛEΞΕΙΣ 24 & 25 (27 /5/2016)

Kυτταρική Bιολογία. Μιτοχόνδρια & Χλωροπλάστες - Τα Ενεργειακά Κέντρα των Ευκαρυωτικών Κυττάρων ΔIAΛEΞΕΙΣ 24 & 25 (27 /5/2016) Kυτταρική Bιολογία ΔIAΛEΞΕΙΣ 24 & 25 (27 /5/2016) Μιτοχόνδρια & Χλωροπλάστες - Τα Ενεργειακά Κέντρα των Ευκαρυωτικών Κυττάρων Τα κύρια σημεία των διαλέξεων 24 & 25 Αποικοδόμηση & οξείδωση μακρομορίων,

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία Βιολογίας. Β. Γιώργος. Εισαγωγή 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ. Μεταφορά ενέργειας στα κύτταρα

Εργασία Βιολογίας. Β. Γιώργος. Εισαγωγή 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ. Μεταφορά ενέργειας στα κύτταρα Εργασία Βιολογίας Β. Γιώργος Εισαγωγή Η ενεργεια εχει πολυ μεγαλη σημασια για εναν οργανισμο, γιατι για να κανει οτιδηποτε ενας οργανισμος ειναι απαραιτητη. Ειναι απαραιτητη ακομη και οταν δεν κανουμε

Διαβάστε περισσότερα

KΕΦΑΛΑΙΟ 1ο Χημική σύσταση του κυττάρου. Να απαντήσετε σε καθεμιά από τις παρακάτω ερωτήσεις με μια πρόταση:

KΕΦΑΛΑΙΟ 1ο Χημική σύσταση του κυττάρου. Να απαντήσετε σε καθεμιά από τις παρακάτω ερωτήσεις με μια πρόταση: KΕΦΑΛΑΙΟ 1ο Χημική σύσταση του κυττάρου Ενότητα 1.1: Χημεία της ζωής Ενότητα 2.1: Μακρομόρια Να απαντήσετε σε καθεμιά από τις παρακάτω ερωτήσεις με μια πρόταση: 1. Για ποιο λόγο θεωρείται αναγκαία η σταθερότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΕΣ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑ ΑΚ. ΕΤΟΥΣ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ

ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΕΣ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑ ΑΚ. ΕΤΟΥΣ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΕΣ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑ ΑΚ. ΕΤΟΥΣ 2015-2016 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ 1. Να αναφερθούν οι μηχανισμοί αναφοράς μικρών μορίων από το εξωκυττάριο περιβάλλον στο εσωτερικό του κυττάρου. 2. Ποιος

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία Βιολογίας 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ

Εργασία Βιολογίας 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ Εργασία Βιολογίας Καθηγητής: Πιτσιλαδής Β. Μαθητής: Μ. Νεκτάριος Τάξη: Β'2 Υλικό: Κεφάλαιο 3 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ Την ενέργεια και τα υλικά που οι οργανισμοί εξασφαλίζουν από το περιβάλλον

Διαβάστε περισσότερα

Διαπερατότητα βιολογικών μεμβρανών. Σωτήρης Ζαρογιάννης Επίκ. Καθηγητής Φυσιολογίας Εργαστήριο Φυσιολογίας Τμήμα Ιατρικής Π.Θ.

Διαπερατότητα βιολογικών μεμβρανών. Σωτήρης Ζαρογιάννης Επίκ. Καθηγητής Φυσιολογίας Εργαστήριο Φυσιολογίας Τμήμα Ιατρικής Π.Θ. Διαπερατότητα βιολογικών μεμβρανών Σωτήρης Ζαρογιάννης Επίκ. Καθηγητής Φυσιολογίας Εργαστήριο Φυσιολογίας Τμήμα Ιατρικής Π.Θ. Βιοφυσική Μεμβρανών Πέμπτη 19 Νοεμβρίου 2015 Διαμεμβρανική μεταφορά διαλυμένων

Διαβάστε περισσότερα

Κυτταρική Βιολογία. Ενότητα 08 : Βιολογικές μεμβράνες, μεμβρανικά διαμερίσματα, μεταφορά πρωτεϊνών Παναγιωτίδης Χρήστος Τμήμα Φαρμακευτικής ΑΠΘ

Κυτταρική Βιολογία. Ενότητα 08 : Βιολογικές μεμβράνες, μεμβρανικά διαμερίσματα, μεταφορά πρωτεϊνών Παναγιωτίδης Χρήστος Τμήμα Φαρμακευτικής ΑΠΘ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Κυτταρική Βιολογία Ενότητα 08 : Βιολογικές μεμβράνες, μεμβρανικά διαμερίσματα, μεταφορά πρωτεϊνών Παναγιωτίδης Χρήστος Φαρμακευτικής ΑΠΘ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΠΘ - Τμήμα Δασολογίας & Διαχείρισης Περιβάλλοντος & Φυσικών Πόρων ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΦΥΤΩΝ ΠΡΟΣΛΗΨΗ ΚΑΙ ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΣΤΑ ΦΥΤΑ

ΔΠΘ - Τμήμα Δασολογίας & Διαχείρισης Περιβάλλοντος & Φυσικών Πόρων ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΦΥΤΩΝ ΠΡΟΣΛΗΨΗ ΚΑΙ ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΣΤΑ ΦΥΤΑ ΔΠΘ - Τμήμα Δασολογίας & Διαχείρισης Περιβάλλοντος & Φυσικών Πόρων ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΦΥΤΩΝ ΠΡΟΣΛΗΨΗ ΚΑΙ ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΣΤΑ ΦΥΤΑ Θερινό εξάμηνο 2011 Ο ρόλος του νερού στο φυτό Βασικότερο συστατικό των ιστών

Διαβάστε περισσότερα

1.2 Κύτταρο: η βασική μονάδα της ζωής

1.2 Κύτταρο: η βασική μονάδα της ζωής 1.2 Κύτταρο: η βασική μονάδα της ζωής Γιατί το κύτταρο χαρακτηρίζεται βασική μονάδα ζωής; Γιατί είναι η μικρότερη μονάδα που μπορεί: Να τρέφεται Να αναπνέει Να αναπαράγεται Δηλαδή εμφανίζει τα χαρακτηριστικά

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ 3

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ 3 ΒΙΟΛΟΓΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ 3 Το θέμα που απασχολεί το κεφάλαιο σε όλη του την έκταση είναι ο μεταβολισμός και χωρίζεται σε τέσσερις υποκατηγορίες: 3.1)Ενέργεια και οργανισμοί,

Διαβάστε περισσότερα

Κυτταρικό τοίχωμα. Το φυτικό κύτταρο. Χλωροπλάστης Χυμοτόπιο

Κυτταρικό τοίχωμα. Το φυτικό κύτταρο. Χλωροπλάστης Χυμοτόπιο Κυτταρικό τοίχωμα Το φυτικό κύτταρο Χλωροπλάστης Χυμοτόπιο Κυτταρικό τοίχωμα Στέρεα και ελαστική στοιβάδα που περιβάλλει το φυτικό κύτταρο Καθορίζει και διατηρεί το σχήμα και το μέγεθος του κυττάρου Προστατευτική

Διαβάστε περισσότερα

ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΚΥΤΤΑΡΙΚΗΣ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΔΙΑΠΕΡΑΤΟΤΗΤΑ

ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΚΥΤΤΑΡΙΚΗΣ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΔΙΑΠΕΡΑΤΟΤΗΤΑ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΚΥΤΤΑΡΙΚΗΣ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΔΙΑΠΕΡΑΤΟΤΗΤΑ Προσοµοίωση Είναι γνωστό ότι η εξάσκηση των φοιτητών σε επίπεδο εργαστηριακών ασκήσεων, µε χρήση των κατάλληλων πειραµατοζώων, οργάνων και αναλωσίµων

Διαβάστε περισσότερα

Σημειώσεις Βιοφυσικής 1

Σημειώσεις Βιοφυσικής 1 Σημειώσεις Βιοφυσικής 1 Διαπερατότητα διπλοστιβάδας λιπιδίων Όλα τα ζωντανά κύτταρα θα πρέπει να είναι σε θέση να ανταλλάσσουν υλικά (θρεπτικές ουσίες και παραπροϊόντα) με το εξωτερικό τους περιβάλλον,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΑΣΜΕΙΟΣ ΕΛΛΗΝΟΓΕΡΜΑΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ

ΕΡΑΣΜΕΙΟΣ ΕΛΛΗΝΟΓΕΡΜΑΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΕΡΑΣΜΕΙΟΣ ΕΛΛΗΝΟΓΕΡΜΑΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Ιδιωτικό Γενικό Λύκειο Όνομα: Ημερομηνία:./04/2014 ΤΑΞΗ : A Λυκείου ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ 1 ο ΘΕΜΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 11: Ενδοκρινείς αδένες ΒΙΟΛΟΓΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο τρίτο. 3.1: Ενέργεια και οργανισμοί

Κεφάλαιο τρίτο. 3.1: Ενέργεια και οργανισμοί Κεφάλαιο τρίτο 3.1: Ενέργεια και οργανισμοί Όλοι οι οργανισμοί εξασφαλίζουν την ενέργεια που χρειάζονται με την διάσπαση των θρεπτικών ουσιών της τροφής τους. Οι οργανισμοί που έχουν την ικανότητα να φωτοσυνθέτουν

Διαβάστε περισσότερα

Κυτταρική Βιολογία. Ενότητα 10 : Τα μιτοχόνδρια και οι χλωροπλάστες ως τα ενεργειακά κέντρα των ευκαρυωτικών κυττάρων

Κυτταρική Βιολογία. Ενότητα 10 : Τα μιτοχόνδρια και οι χλωροπλάστες ως τα ενεργειακά κέντρα των ευκαρυωτικών κυττάρων ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Κυτταρική Βιολογία Ενότητα 10 : Τα μιτοχόνδρια και οι χλωροπλάστες ως τα ενεργειακά κέντρα των ευκαρυωτικών κυττάρων Παναγιωτίδης Χρήστος

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα: ΕΥΚΑΡΥΩΤΙΚΑ ΚΑΙ ΠΡΟΚΑΡΥΩΤΙΚΑ ΚΥΤΤΑΡΑ

Ενότητα: ΕΥΚΑΡΥΩΤΙΚΑ ΚΑΙ ΠΡΟΚΑΡΥΩΤΙΚΑ ΚΥΤΤΑΡΑ Τίτλος Μαθήματος: Γενική Μικροβιολογία Ενότητα: ΕΥΚΑΡΥΩΤΙΚΑ ΚΑΙ ΠΡΟΚΑΡΥΩΤΙΚΑ ΚΥΤΤΑΡΑ Διδάσκων: Καθηγητής Ιωάννης Σαββαΐδης Τμήμα: Χημείας ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 Ευκαρυωτικά και Προκαρυωτικά Κύτταρα Οι διάφορες βιοχημικές

Διαβάστε περισσότερα

3.1 Ενέργεια και οργανισμοί Όλοι οι οργανισμοί με εξαίρεση τους φωτοσυνθετικούς εξασφαλίζουν την απαραίτητη ενέργεια διασπώντας θρεπτικές ουσίες που

3.1 Ενέργεια και οργανισμοί Όλοι οι οργανισμοί με εξαίρεση τους φωτοσυνθετικούς εξασφαλίζουν την απαραίτητη ενέργεια διασπώντας θρεπτικές ουσίες που 3.1 Ενέργεια και οργανισμοί Όλοι οι οργανισμοί με εξαίρεση τους φωτοσυνθετικούς εξασφαλίζουν την απαραίτητη ενέργεια διασπώντας θρεπτικές ουσίες που περιέχονται στην τροφή τους. Αντίθετα οι φωτοσυνθετικοί,

Διαβάστε περισσότερα

3 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ. Μεταβολισμός του κυττάρου

3 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ. Μεταβολισμός του κυττάρου 3 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ Μεταβολισμός του κυττάρου ΤΥΠΟΙ ΧΗΜΙΚΩΝ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΩΝ Α. Εξώθερμη αντίδραση = απελευθέρωση ενέργειας Β. Ενδόθερμη αντίδραση = πρόσληψη ενέργειας 3ο λύκ. Ηλιούπολης επιμέλεια: Αργύρης Γιάννης

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΟ 3 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ «ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ» ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ Α. ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΜΕΣΑ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ. 1. Να ορίσετε την έννοια της Βιοενεργητικής.

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΟ 3 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ «ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ» ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ Α. ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΜΕΣΑ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ. 1. Να ορίσετε την έννοια της Βιοενεργητικής. ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΟ 3 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ «ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ» Α. ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΜΕΣΑ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ 1. Να ορίσετε την έννοια της Βιοενεργητικής. 2. Πώς οι αυτότροφοι οργανισμοί εξασφαλίζουν την τροφή

Διαβάστε περισσότερα

Αρχές Βιοτεχνολογίας Τροφίμων

Αρχές Βιοτεχνολογίας Τροφίμων Αρχές Βιοτεχνολογίας Τροφίμων Ενότητα 3: Εφαρμογές Βιομηχανικής Βιοτεχνολογίας(1/3), 2ΔΩ Τμήμα: Επιστήμης και Τεχνολογίας Τροφίμων Διδάσκων: Δρ. Σεραφείμ Παπανικολαου Μαθησιακοί Στόχοι Βιοτεχνολογικά Προϊόντα

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ (ΕΚΠΑ) ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΑΚ.ΕΤΟΥΣ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ

ΙΑΤΡΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ (ΕΚΠΑ) ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΑΚ.ΕΤΟΥΣ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΙΑΤΡΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ (ΕΚΠΑ) ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΑΚ.ΕΤΟΥΣ 2015-2016 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ 1)Πώς το φαινόμενο Bohr επηρεάζει την πρόσδεση οξυγόνου στην αιμοσφαιρίνη; Που συνδέονται τα ιόντα

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΜΒΡΑΝΕΣ - ΟΡΜΟΝΕΣ - ΜΕΤΑΓΩΓΗ ΣΗΜΑΤΟΣ

ΜΕΜΒΡΑΝΕΣ - ΟΡΜΟΝΕΣ - ΜΕΤΑΓΩΓΗ ΣΗΜΑΤΟΣ ΜΕΜΒΡΑΝΕΣ - ΟΡΜΟΝΕΣ - ΜΕΤΑΓΩΓΗ ΣΗΜΑΤΟΣ Σε ποιες κατηγορίες κατατάσσονται οι ορµόνες µε βάση τη χηµική τους φύση. Αναφέρετε από ένα παράδειγµα Περιγράψτε πως γίνεται η επικοινωνία των κυττάρων µε µηνυµατοφόρα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1. ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1. ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ Τάξη Β1 Δ. Λουκία Μεταβολισμός ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ενέργεια είναι κάτι απαραίτητο για όλες της διαδικασίες της ζωής, από την πιο απλή και ασήμαντη έως τη πιο πολύπλοκη και σημαντική. Έτσι σ ' αυτή την περίληψη

Διαβάστε περισσότερα

και χρειάζεται μέσα στο ρύθμιση εναρμόνιση των διαφόρων ενζυμικών δραστηριοτήτων. ενζύμων κύτταρο τρόπους

και χρειάζεται μέσα στο ρύθμιση εναρμόνιση των διαφόρων ενζυμικών δραστηριοτήτων. ενζύμων κύτταρο τρόπους Για να εξασφαλιστεί η σωστή και αρμονική έκφραση των ενζύμων μέσα στο κύτταρο χρειάζεται ρύθμιση εναρμόνιση των διαφόρων ενζυμικών δραστηριοτήτων. και Η εναρμόνιση αυτή επιτυγχάνεται με διάφορους τρόπους

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015

ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ TECHNOLOGICAL EDUCATION INSTITUTION OF WESTERN MACEDONIA ΚΟΙΛΑ ΚΟΖΑΝΗΣ-GR 50100 I KILA, GR 50101 KOZANI-GREECE http://www.teiwm.gr ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Οι πληροφορίες που αντλούνται από μια εικόνα μικροσκοπίου είναι διαφορετικές, ανάλογα με το είδος του μικροσκοπίου

Οι πληροφορίες που αντλούνται από μια εικόνα μικροσκοπίου είναι διαφορετικές, ανάλογα με το είδος του μικροσκοπίου Οι πληροφορίες που αντλούνται από μια εικόνα μικροσκοπίου είναι διαφορετικές, ανάλογα με το είδος του μικροσκοπίου Κατάλληλος απομορφισμός ανάγκες Στο θαλάσσιο περιβάλλον Στο περιβάλλον της ξηράς Στήριξης

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Παραδόσεις του μαθήματος γενικής παιδείας (Β λυκείου) Επιμέλεια: ΑΡΓΥΡΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ Βιολόγος M.Sc. Καθηγητής 3 ου λυκ.

ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Παραδόσεις του μαθήματος γενικής παιδείας (Β λυκείου) Επιμέλεια: ΑΡΓΥΡΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ Βιολόγος M.Sc. Καθηγητής 3 ου λυκ. ΒΙΟΛΟΓΙΑ Παραδόσεις του μαθήματος γενικής παιδείας (Β λυκείου) Επιμέλεια: ΑΡΓΥΡΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ Βιολόγος M.Sc. Καθηγητής 3 ου λυκ. Ηλιούπολης Κεφάλαιο 1ο ΒΙΟΛΟΓΙΚΑ ΜΑΚΡΟΜΟΡΙΑ Η ΙΕΡΑΡΧΙΑ ΤΩΝ ΒΙΟΜΟΡΙΩΝ ΠΡΟΔΡΟΜΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ρύθµιση κυτταρικής λειτουργίας. Μεταγωγή σήµατος

Ρύθµιση κυτταρικής λειτουργίας. Μεταγωγή σήµατος Ρύθµιση κυτταρικής λειτουργίας Μεταγωγή σήµατος 1 Εισαγωγή Η διαδικασία εξέλιξης των πολυκύτταρων οργανισµών (πρίν 2.5 δις χρόνια) άρχισε πολύ πιο αργά από την ύπαρξη των µονοκύτταρων οργανισµών (πρίν

Διαβάστε περισσότερα

Γιατί διαιρούνται τα κύτταρα;

Γιατί διαιρούνται τα κύτταρα; Η κυτταροδιαίρεση Γιατί διαιρούνται τα κύτταρα; Για να αναπαραχθούν. Για να αυξηθεί το µέγεθος των οργανισµών. Για να αναπληρωθούν φθαρµένα ή κατεστραµµένα κύτταρα. ιαδικασία κυτταροδιαίρεσης µε εκβλάστηση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ. της Νικολέτας Ε. 1. Να οξειδωθούν και να παράγουν ενέργεια. (ΚΑΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ)

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ. της Νικολέτας Ε. 1. Να οξειδωθούν και να παράγουν ενέργεια. (ΚΑΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ) ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ της Νικολέτας Ε. 3ο Κεφάλαιο Περιληπτική Απόδοση 3.1. Ενέργεια και οργανισμοί Όλοι οι οργανισμοί προκειμένου να επιβιώσουν και να επιτελέσουν τις λειτουργίες τους χρειάζονται

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 2. Copyright The McGraw-Hill Companies, Inc. 2011 Utopia Publishing, All rights reserved

Κεφάλαιο 2. Copyright The McGraw-Hill Companies, Inc. 2011 Utopia Publishing, All rights reserved Κεφάλαιο 2 1 Copyright The McGraw-Hill Companies, Inc. 2011 Utopia Publishing, All rights reserved ΟΡΓΑΝΙΚΗ ΜΟΡΙΑΚΗ ΔΟΜΗ ΤΩΝ ΖΩΝΤΑΝΩΝ ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ «Οργανική» ένωση αναφέρεται σε ενώσεις του C Συμμετέχουν

Διαβάστε περισσότερα

AN EXPERIMENTAL BIOLOGY MUSEUM «Προετοιμασία δειγμάτων για μικροσκοπία»

AN EXPERIMENTAL BIOLOGY MUSEUM «Προετοιμασία δειγμάτων για μικροσκοπία» Α ΤΑΞΗ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΜΟΙΡΩΝ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 2ΟΥ ΤΕΤΡΑΜΗΝΟΥ AN EXPERIMENTAL BIOLOGY MUSEUM «Προετοιμασία δειγμάτων για μικροσκοπία» ΟΙ ΜΑΘΗΤΕΣ: Αδικημενάκη Καλλιόπη Ζαχαριουδάκη Χαρά Λαγουδάκη Αφροδίτη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΑΣΜΑΤΙΚΗ ΜΕΜΒΡΑΝΗ. Μ. ΓΕΩΡΓΑΤΟΥ Σχολική Σύµβουλος ΠΕ04

ΠΛΑΣΜΑΤΙΚΗ ΜΕΜΒΡΑΝΗ. Μ. ΓΕΩΡΓΑΤΟΥ Σχολική Σύµβουλος ΠΕ04 ΠΛΑΣΜΑΤΙΚΗ ΜΕΜΒΡΑΝΗ Μ. ΓΕΩΡΓΑΤΟΥ Σχολική Σύµβουλος ΠΕ04 Α. Γνώσεις. Στόχοι 1. µετά την ολοκλήρωση του µαθήµατος ο µαθητής / τρια να είναι σε θέση να: 2. Να περιγράφει τη δοµή της πλασµατικής µεµβράνης.

Διαβάστε περισσότερα

Περιοχές της συσκευής Golgi

Περιοχές της συσκευής Golgi Η συσκευή Golgi Η συσκευή Golgi αποτελείται από μια στιβάδα πεπλατυσμένων δεξαμενών και τα κυστίδια που συνδέονται με αυτές. Πρωτεΐνες και λιπίδια από το ER εισέρχονται στη cis όψη της συσκευής Golgi και

Διαβάστε περισσότερα

Πεπτικός σωλήνας Κύρια λειτουργία του είναι η εξασφάλιση του διαρκούς ανεφοδιασμού του οργανισμού με νερό, ηλεκτρολύτες και θρεπτικά συστατικά.

Πεπτικός σωλήνας Κύρια λειτουργία του είναι η εξασφάλιση του διαρκούς ανεφοδιασμού του οργανισμού με νερό, ηλεκτρολύτες και θρεπτικά συστατικά. Πεπτικός σωλήνας Κύρια λειτουργία του είναι η εξασφάλιση του διαρκούς ανεφοδιασμού του οργανισμού με νερό, ηλεκτρολύτες και θρεπτικά συστατικά. Στον πεπτικό σωλήνα πραγματοποιείται ο τεμαχισμός της τροφής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Κ. ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΤΜΗΜΑ:Β 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ Είναι γνωστό πως οποιοσδήποτε οργανισμός, για να λειτουργήσει χρειάζεται ενέργεια. Η ενέργεια αυτή βρίσκεται

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογία Γενικής Παιδείας Β Λυκείου

Βιολογία Γενικής Παιδείας Β Λυκείου Απρίλιος Μάιος 12 Βιολογία Γενικής Παιδείας Β Λυκείου Βιολογία Γενικής Παιδείας Β Λυκείου (Ερωτήσεις που παρουσιάζουν ενδιαφέρον) 1. Τι είναι τα βιομόρια και ποια είναι τα βασικά χαρακτηριστικά τους; Βιομόρια

Διαβάστε περισσότερα

οµή και Λειτουργία της Κυτταρικής Μεµβράνης

οµή και Λειτουργία της Κυτταρικής Μεµβράνης οµή και Λειτουργία της Κυτταρικής Μεµβράνης Αποµόνωση του κυττάρου από το περιβάλλον 10.1-membrane_fluidity.mov Λειτουργίες της κυτταρικής µεµβράνης 1. Ρυθµίζει τη διεύλευση ουσιών 2. Αναγνωρίζει χηµικά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ. Οι ρυθμιστές του οργανισμού

ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ. Οι ρυθμιστές του οργανισμού ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ Οι ρυθμιστές του οργανισμού Είδη αδένων στον άνθρωπο o Εξωκρινείς αδένες: εκκρίνουν το προϊόν τους μέσω εκφορητικού πόρου είτε στην επιφάνεια του σώματος (π.χ. ιδρωτοποιοί και σμηγματογόνοι

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολισμός και Βιοενεργητική. [Τίτλος εγγράφου] ΣΠΥΡΟΣ Ξ. Β 2

Μεταβολισμός και Βιοενεργητική. [Τίτλος εγγράφου] ΣΠΥΡΟΣ Ξ. Β 2 Μεταβολισμός και Βιοενεργητική [Τίτλος εγγράφου] ΣΠΥΡΟΣ Ξ. Β 2 ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2013 - Μεταβολισμός - Εισαγωγή Πολύ μεγάλο ρόλο στην λειτουργία ενός οργανισμού παίζει η ενέργεια και η κατάλληλη αξιοποίησή της.

Διαβάστε περισσότερα

Δοµή και Λειτουργία της Κυτταρικής Μεµβράνης Ε. Παρασκευά 0

Δοµή και Λειτουργία της Κυτταρικής Μεµβράνης Ε. Παρασκευά 0 Δοµή και Λειτουργία της Κυτταρικής Μεµβράνης 12.11.2015 Ε. Παρασκευά 0 Η κυτταρική µεµβράνη Αποµόνωση του κυττάρου από το περιβάλλον Καθορισµός του ως οντότητα Περιβάλλει το κύτταρο Καθορίζει τα όρια του

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΗ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑ. Μαντώ Κυριακού 2015

ΓΕΝΙΚΗ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑ. Μαντώ Κυριακού 2015 ΓΕΝΙΚΗ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑ Μαντώ Κυριακού 2015 Ενεργειακό Στα βιολογικά συστήματα η διατήρηση της ενέργειας συμπεριλαμβάνει οξειδοαναγωγικές αντιδράσεις παραγωγή ATP Οξείδωση: απομάκρυνση e από ένα υπόστρωμα

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΩΡΓΟΣ Μ. Β2 ΒΙΟΛΟΓΙΑ 3ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ

ΓΙΩΡΓΟΣ Μ. Β2 ΒΙΟΛΟΓΙΑ 3ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ ΓΙΩΡΓΟΣ Μ. Β2 ΒΙΟΛΟΓΙΑ 3ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ 3.1 Ενέργεια και οργανισμοί Οι οργανισμοί εξασφαλίζουν την απαραίτητα ενέργεια που τους χρειάζεται διασπώντας θρεπτικές ουσίες οι οποίες εμπεριέχονται στην

Διαβάστε περισσότερα

Ε νότητα 2 η : ΚΥΤΤΑΡΟ: Η ΘΕΜΕΛΙΩΔΗΣ ΜΟΝΑΔΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΓΕΝΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ

Ε νότητα 2 η : ΚΥΤΤΑΡΟ: Η ΘΕΜΕΛΙΩΔΗΣ ΜΟΝΑΔΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΓΕΝΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ Ε νότητα 2 η : ΚΥΤΤΑΡΟ: Η ΘΕΜΕΛΙΩΔΗΣ ΜΟΝΑΔΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΓΕΝΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ Στο τέλος της διδασκαλίας της ενότητας αυτής ο μαθητής θα πρέπει: Να αναγνωρίζει το κύπαρο ως τη δομική και λειτουργική μονάδας όλων

Διαβάστε περισσότερα

Γενικοί και Ειδικοί Στόχοι

Γενικοί και Ειδικοί Στόχοι Ενότητα 2: Η οργάνωση της ζωής Γενικοί και Ειδικοί Στόχοι Κεφάλαιο 3: Η οργάνωση των οργανισμών Γενικοί Στόχοι: Φύλλα Εργασίας 3α Ανθρώπινος οργανισμός οργανικά συστήματα όργανα Α.1.18. Να διακρίνουν τα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΑΝΑΠΝΟΗ. π. Αναστάσιος Ισαάκ Λύκειο Παραλιμνίου Δεκέμβριος 2013 www.biomathia.webnode.gr

ΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΑΝΑΠΝΟΗ. π. Αναστάσιος Ισαάκ Λύκειο Παραλιμνίου Δεκέμβριος 2013 www.biomathia.webnode.gr π. Αναστάσιος Ισαάκ Λύκειο Παραλιμνίου Δεκέμβριος 2013 www.biomathia.webnode.gr EΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ: ΕΝΟΤΗΤΑ 8: Η ελευθέρωση της ενέργειας, σελ. 155-168 ΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΑΝΑΠΝΟΗ Η κυτταρική αναπνοή είναι η διαδικασία

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΓΑΝΙΚΕΣ ΟΥΣΙΕΣ. 1. (α) Ποιο μόριο απεικονίζεται στο σχεδιάγραμμα; (β) Ποια είναι η απλούστερη μορφή του R;

ΟΡΓΑΝΙΚΕΣ ΟΥΣΙΕΣ. 1. (α) Ποιο μόριο απεικονίζεται στο σχεδιάγραμμα; (β) Ποια είναι η απλούστερη μορφή του R; ΟΡΓΑΝΙΚΕΣ ΟΥΣΙΕΣ 1. (α) Ποιο μόριο απεικονίζεται στο σχεδιάγραμμα; (β) Ποια είναι η απλούστερη μορφή του R; (γ) Ποιο μέρος του μορίου προσδίδει σε αυτό όξινες ιδιότητες; (δ) Ποιο μέρος του μορίου προσδίδει

Διαβάστε περισσότερα

11. ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ

11. ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ 11. ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ Στον ανθρώπινο οργανισμό υπάρχουν δύο είδη αδένων, οι εξωκρινείς και οι ενδοκρινείς. Οι εξωκρινείς (ιδρωτοποιοί αδένες, σμηγματογόνοι αδένες κ.ά.) εκκρίνουν το προϊόν τους στην επιφάνεια

Διαβάστε περισσότερα

Οργανική Χημεία. Κεφάλαιο 28: Βιομόρια-λιπίδια

Οργανική Χημεία. Κεφάλαιο 28: Βιομόρια-λιπίδια Οργανική Χημεία Κεφάλαιο 28: Βιομόρια-λιπίδια 1. Γενικά Λιπίδια: οργανικά μόρια που απαντούν στη φύση και απομονώνονται κατά την εκχύληση κυττάρων ή ιστών με άπολους οργανικούς διαλύτες Δύο γενικές κατηγορίες

Διαβάστε περισσότερα

Η ΧΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ. Καρβουντζή Ηλιάνα Βιολόγος

Η ΧΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ. Καρβουντζή Ηλιάνα Βιολόγος Η ΧΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ Χημικά στοιχεία που συνθέτουν τους οργανισμούς Ο C, το H 2, το O 2 και το N 2 είναι τα επικρατέστερα στους οργανισμούς σε ποσοστό 96% κ.β. Γιατί; Συμμετέχουν σε σημαντικό βαθμό στη σύνθεση

Διαβάστε περισσότερα

ΟΛΛΙΝΤΖΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ

ΟΛΛΙΝΤΖΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ Κ Kάνιγγος ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΟΛΛΙΝΤΖΑ 10, (5ος όροφ. Τηλ: 210-3300296-7. www.kollintzas.gr 1. Χημική σύσταση του κυττάρου. 2. Δομή και λειτουργία του κυττάρου. 3. Μεταβολισμός: βασικές αρχές,

Διαβάστε περισσότερα

Τράπεζα Θεμάτων Βιολογίας Β' Λυκείου 2014-2015 Κεφάλαιο 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1

Τράπεζα Θεμάτων Βιολογίας Β' Λυκείου 2014-2015 Κεφάλαιο 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΓΗ_Β_ΒΙΟ_0_14306 - Β1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Ι. Στην ακόλουθη εικόνα παρουσιάζονται σχηματικά δύο χημικές αντιδράσεις. Να απαντήσετε στις ερωτήσεις: α) Πώς χαρακτηρίζονται τα χημικά μόρια Α και Β; Πώς χαρακτηρίζεται

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΚΥΤΤΑΡΟ. Αρχαία Βακτήρια. Προκαρυωτικό κύτταρο: πυρηνοειδές. Πρώτιστα Μύκητες Φυτά Ζώα. Ευκαρυωτικό κύτταρο: πυρήνας

ΤΟ ΚΥΤΤΑΡΟ. Αρχαία Βακτήρια. Προκαρυωτικό κύτταρο: πυρηνοειδές. Πρώτιστα Μύκητες Φυτά Ζώα. Ευκαρυωτικό κύτταρο: πυρήνας ΤΟ ΚΥΤΤΑΡΟ Προκαρυωτικό κύτταρο: πυρηνοειδές Αρχαία Βακτήρια Ευκαρυωτικό κύτταρο: πυρήνας Δομή: μεμβρανικά οργανίδια Παραγωγή ενέργειας Δομή γενετικού υλικού Διαίρεση / Αναπαραγωγή Γενετικός ανασυνδυασμός

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση 4: Πλασμόλυση φυτικού κυττάρου

Άσκηση 4: Πλασμόλυση φυτικού κυττάρου Άσκηση 4: Πλασμόλυση φυτικού κυττάρου Σύνοψη Σκοπός της άσκησης είναι η μελέτη της διαπερατότητας των κυτταρικών μεμβρανών και του φαινομένου της πλασμόλυσης του φυτικού κυττάρου, δηλαδή της εξόδου νερού

Διαβάστε περισσότερα

Μικροοργανισμοί. Οι μικροοργανισμοί διακρίνονται σε: Μύκητες Πρωτόζωα Βακτήρια Ιούς

Μικροοργανισμοί. Οι μικροοργανισμοί διακρίνονται σε: Μύκητες Πρωτόζωα Βακτήρια Ιούς Μικροοργανισμοί Οι μικροοργανισμοί διακρίνονται σε: Μύκητες Πρωτόζωα Βακτήρια Ιούς Παθογόνοι μικροοργανισμοί Παθογόνοι μικροοργανισμοί ονομάζονται οι μικροοργανισμοί που χρησιμοποιούν τον άνθρωπο ως ξενιστή

Διαβάστε περισσότερα

Τράπεζα Θεμάτων Βιολογίας Β' Λυκείου 2014-2015 Κεφάλαιο 2 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2

Τράπεζα Θεμάτων Βιολογίας Β' Λυκείου 2014-2015 Κεφάλαιο 2 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ΓΗ_Β_ΒΙΟ_0_14306 - Β1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Στα ακόλουθα σχήματα απεικονίζονται δύο κύτταρα. Ι. Να ονομάσετε 3 δομές που υπάρχουν και στα δύο είδη κυττάρων. Να ονομάσετε επίσης μια δομή που ενώ υπάρχει στα κύτταρα

Διαβάστε περισσότερα

Συνδυάζοντας το πρώτο και το δεύτερο θερμοδυναμικό αξίωμα προκύπτει ότι:

Συνδυάζοντας το πρώτο και το δεύτερο θερμοδυναμικό αξίωμα προκύπτει ότι: Συνδυάζοντας το πρώτο και το δεύτερο θερμοδυναμικό αξίωμα προκύπτει ότι: Για να είναι μια αντίδραση αυθόρμητη, πρέπει η μεταβολή της ελεύθερης ενέργειας της αντίδρασης να είναι αρνητική. Η μεταβολή της

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΙ Ως προς τη µορφή και τη λειτουργία τους. Κυτταρική διαφοροποίηση.

ΙΣΤΟΙ Ως προς τη µορφή και τη λειτουργία τους. Κυτταρική διαφοροποίηση. ΙΣΤΟΙ 1. Τα κύτταρα που αποτελούν τον οργανισµό µας, διακρίνονται σε διάφορους τύπους, παρά το γεγονός ότι όλα, τελικώς, προέρχονται από το ζυγωτό, δηλαδή το πρώτο κύτταρο µε το οποίο ξεκίνησε η ζωή µας.

Διαβάστε περισσότερα

Διαπερατότητα βιολογικών μεμβρανών. Σωτήρης Ζαρογιάννης Επίκ. Καθηγητής Φυσιολογίας Εργαστήριο Φυσιολογίας Τμήμα Ιατρικής Π.Θ.

Διαπερατότητα βιολογικών μεμβρανών. Σωτήρης Ζαρογιάννης Επίκ. Καθηγητής Φυσιολογίας Εργαστήριο Φυσιολογίας Τμήμα Ιατρικής Π.Θ. Διαπερατότητα βιολογικών μεμβρανών Σωτήρης Ζαρογιάννης Επίκ. Καθηγητής Φυσιολογίας Εργαστήριο Φυσιολογίας Τμήμα Ιατρικής Π.Θ. 28 /09/2016 Φυσιολογία Συστημάτων Ακαδημαϊκό Ετος 2016-2017 Κυτταρικές μεμβράνες

Διαβάστε περισσότερα