ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ (Μηχανισμοί Ελέγχου Προσπέλασης)

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ (Μηχανισμοί Ελέγχου Προσπέλασης)"

Transcript

1 ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ (Μηχανισμοί Ελέγχου Προσπέλασης) Καλλονιάτης Χρήστος Επίκουρος Καθηγητής Τμήμα Πολιτισμικής Τεχνολογίας και Επικοινωνίας, Πανεπιστήμιο Αιγαίου

2 Περίληψη Περιεχόμενα 1(3) Δεδομένης της ανάγκης προστασίας των ψηφιακών δεδομένων από μη εξουσιοδοτημένους χρήστες είναι απαραίτητη κάποια γλώσσα έκφρασης της επιθυμητής πολιτικής ελέγχου προσπέλασης των υπολογιστικών πόρων, καθώς και συγκεκριμένων μηχανισμών για την εφαρμογή και παρακολούθηση της πολιτικής αυτής. Αρχικά περιγράφονται τα βασικά χαρακτηριστικά της έννοιας του Ελέγχου Προσπέλασης καθώς και η συσχέτιση του όρου με την προστασία ενός υπολογιστικού συστήματος. 2

3 Περίληψη Περιεχόμενα 2(3) Στη συνέχεια παρουσιάζεται η βασική εννοιολογική θεμελίωση των όρων που έχουν καθιερωθεί για την περιγραφή των μηχανισμών ελέγχου προσπέλασης. Η ενότητα Λειτουργίες Προσπέλασης (access operations) επικεντρώνεται στην περιγραφή των λειτουργιών που υποστηρίζουν τα διάφορα υπολογιστικά συστήματα για την προσπέλαση των πόρων τους, με έμφαση στις σημαντικές διαφοροποιήσεις που προκύπτουν στις επιμέρους υλοποιήσεις τους σε διαφορετικά συστήματα 3

4 Περίληψη Περιεχόμενα 3(3) Ακολουθεί η περιγραφή των πλέον διαδεδομένων μηχανισμών ελέγχου προσπέλασης και συγκεκριμένα του μοντέλου του Πίνακα Ελέγχου Προσπέλασης, των Λιστών Ελέγχου Δικαιωμάτων Προσπέλασης και των Λιστών Δικαιωμάτων. Η παρουσίαση ολοκληρώνεται με συνοπτικά συμπεράσματα ανακεφαλαίωσης 4

5 Εισαγωγή 1(4) Ο όρος Έλεγχος Προσπέλασης αφορά τους συγκεκριμένους μηχανισμούς που υλοποιεί κάποιο υπολογιστικό σύστημα, με σκοπό να προστατεύσει από μη εξουσιοδοτημένη προσπέλαση τα δεδομένα και τους μη διαμοιράσιμους πόρους, οι οποίοι επηρεάζουν την ασφάλεια πόρων του συστήματος και είναι αποθηκευμένα στη μνήμη, στους καταχωρητές ή σε οποιοδήποτε άλλο τμήμα του. Με τον τρόπο αυτό τα υπολογιστικά συστήματα προσπαθούν να προστατεύσουν τόσο την ακεραιότητα όσο και την εμπιστευτικότητα των δεδομένων που ανακτούν, αποθηκεύουν ή γενικότερα επεξεργάζονται. 5

6 Εισαγωγή 2(4) Οι μηχανισμοί ελέγχου προσπέλασης είναι άμεσα εξαρτημένοι από τις συγκεκριμένες λειτουργίες προσπέλασης που υποστηρίζουν τα λειτουργικά συστήματα. Τα παραδοσιακά λειτουργικά συστήματα που υποστηρίζουν πολλούς ταυτόχρονους χρήστες προσφέρουν διαφορετικούς γενικούς τρόπους προσπέλασης στους διαθέσιμους πόρους, που όμως είναι κοινοί για όλες τις κατηγορίες χρηστών και ανεξάρτητοι του τύπου των δεδομένων. 6

7 Εισαγωγή 3(4) Τα σύγχρονα λειτουργικά συστήματα ακολουθούν ένα διαφορετικό μοντέλο καθώς προσφέρουν λειτουργίες προσπέλασης που είναι προσανατολισμένες στις συγκεκριμένες ανάγκες κάθε ανεξάρτητου χρήστη. Στόχος μιας πολιτικής ασφάλειας είναι ο προσδιορισμός των «επιτρεπτών καταστάσεων», ενώ οι μηχανισμοί ελέγχου προσπέλασης, σε συνδυασμό με άλλους μηχανισμούς ασφάλειας, προστατεύουν το σύστημα από μετάβασή του σε «μη-επιτρεπτή κατάσταση» 7

8 Εισαγωγή 4(4) Ο έλεγχος προσπέλασης αφορά τους μηχανισμούς που υλοποιεί κάποιο υπολογιστικό σύστημα με σκοπό να προστατεύσει από μη-εξουσιοδοτημένη προσπέλαση τα δεδομένα εκείνα, τα οποία επηρεάζουν την ασφάλεια του συστήματος και είναι αποθηκευμένα στη μνήμη ή σε άλλο τμήμα του. 8

9 Εννοιολογική Θεμελίωση 1(5) Ο όρος προσπέλαση υποδηλώνει ότι υπάρχει κάποιο υποκείμενο (subject) που προσπαθεί να προσπελάσει κάποιο αντικείμενο (object) αξιοποιώντας κάποια λειτουργία προσπέλασης (access operation) που προσφέρει το υπολογιστικό σύστημα. Υποκείμενο Αίτηση Προσπέλασης Ελεγκτής Αιτήσεων Αντικείμενο 9

10 Εννοιολογική Θεμελίωση 2(5) Ο όρος υποκείμενο αντιπροσωπεύει τους χρήστες και τις διεργασίες ενός συστήματος. Ο όρος αντικείμενο αντιπροσωπεύει τα αρχεία και άλλους υπολογιστικούς πόρους όπως μνήμη, εκτυπωτές κ.λπ. Κάθε οντότητα του υπολογιστικού συστήματος δεν εντάσσεται αποκλειστικά σε μια από τις παραπάνω κατηγορίες, καθώς ανάλογα με τις εκτελούμενες λειτουργίες μπορεί να δρα ως υποκείμενο (ενεργή οντότητα) αιτείται προσπέλασης σε κάποιον πόρο ή ως αντικείμενο (παθητική οντότητα). 10

11 Εννοιολογική Θεμελίωση 3(5) Συνεπώς είναι δυνατόν να προσδιοριστούν: Οι ενέργειες που επιτρέπεται να εκτελέσει κάποιο υποκείμενο Οι ενέργειες που επιτρέπεται να εκτελεστούν σε κάποιο αντικείμενο Στις ενότητες που ακολουθούν θα αναφερθούμε σε: Ένα σύνολο υποκειμένων S (χρήστες, διεργασίες) Ένα σύνολο αντικειμένων O που σχετίζονται με την κατάσταση προστασίας του συστήματος Ένα σύνολο λειτουργιών προσπέλασης Α 11

12 Εννοιολογική Θεμελίωση 4(5) Ο ιδιοκτήτης ενός αντικειμένου έχει τη δυνατότητα να τροποποιεί τα δικά του δικαιώματα και να εκχωρεί ή να ανακαλεί δικαιώματα προσπέλασης σε/από άλλα υποκείμενα. Ο διαχειριστής ενός συστήματος θα μπορούσε να θεωρηθεί ως ιδιοκτήτης όλων των αντικειμένων, καθώς μπορεί να τα προσπελάσει ανεξάρτητα από τα δικαιώματα που του έχουν εκχωρηθεί από τους ιδιοκτήτες. Εξασθένιση Προνομίων (principle of attenuation of privilege): Ένα υποκείμενο δε θα πρέπει να διαθέτει δυνατότητα εκχώρησης, σε άλλο υποκείμενο, δικαιωμάτων που δεν κατέχει. 12

13 Εννοιολογική Θεμελίωση 5(5) Ο καθορισμός και ο έλεγχος των τρόπων εκχώρησης δικαιωμάτων προσπέλασης, καθώς και των τρόπων που τα υποκείμενα μπορούν να προσπελάσουν κάποια αντικείμενα, υλοποιείται μέσω της πολιτικής ασφάλειας. Ποιος είναι υπεύθυνος για τον καθορισμό της πολιτικής ασφάλειας? Οι Ιδιοκτήτες των υπολογιστικών πόρων (Πολιτική Διακριτικού Ελέγχου Προσπέλασης - DAC Discretionary Access Control) Κεντρική απόφαση σε επίπεδο συστήματος (Πολιτική Υποχρεωτικού Ελέγχου Προσπέλασης MAC Mandatory Access Control) 13

14 Λειτουργίες Προσπέλασης Κάθε υπολογιστικό σύστημα υποστηρίζει συγκεκριμένες λειτουργίες για την προσπέλαση των πόρων του, όπως: Βασικές λειτουργίες ανάγνωσης/εγγραφής της μνήμης Κλήσεις μεθόδων, σε αντικειμενοστραφή συστήματα κ.λπ. Οι διαφοροποιήσεις των λειτουργιών προσπέλασης μεταξύ υπολογιστικών συστημάτων είναι σημαντικές. Υπάρχουν περιπτώσεις λειτουργιών που σε εξωτερικούς παρατηρητές εμφανίζονται ταυτόσημες, ενώ στη πράξη υλοποιούνται διαφορετικά σε κάθε υπολογιστικό σύστημα 14

15 Λειτουργίες Προσπέλασης Τρόποι Προσπέλασης Σε βασικό επίπεδο, ένα υποκείμενο μπορεί να παρατηρήσει ή τροποποιήσει κάποιο αντικείμενο. Ορίζονται δύο τρόποι προσπέλασης (access modes): Παρατήρηση (observe): Ανάγνωση των περιεχομένων του αντικειμένου Τροποποίηση (alter): Τροποποίηση των περιεχομένων του αντικειμένου Αν και η πλειονότητα των πολιτικών ελέγχου προσπέλασης θα μπορούσαν να εκφραστούν μέσω των δύο αυτών τρόπων προσπέλασης, το πρόβλημα είναι ότι η περιγραφή μιας τέτοιας πολιτικής είναι εξαιρετικά δύσκολο να συσχετιστεί με τις εφαρμογές στις οποίες αναφέρεται. Προκύπτει λοιπόν η ανάγκη για ευρύτερο φάσμα λειτουργιών προσπέλασης 15

16 Λειτουργίες Προσπέλασης Δικαιώματα Προσπέλασης του μοντέλου Bell-LaPadula Σε επόμενο επίπεδο πολυπλοκότητας κατατάσσονται τα δικαιώματα προσπέλασης του Bell- LaPadula μοντέλου ασφαλείας που είναι: Εκτέλεση (Execute) Προσθήκη (Append) Ανάγνωση (Read) Εγγραφή (Write) Η συσχέτισή τους με τους δύο βασικούς τρόπους προσπέλασης είναι: Εκτέλεση Προσθήκη Ανάγνωση Εγγραφή Παρατήρηση Χ Χ Τροποποίηση Χ Χ 16

17 Λειτουργίες Προσπέλασης Χαρακτηριστικά Προσπέλασης του ΛΣ Multics 1(2) Το λειτουργικό σύστημα Multics (Multiplexed Information and Computing Service) διαφοροποιεί τα χαρακτηριστικά προσπέλασης για τα τμήματα δεδομένων και τους καταλόγους. Συγκεκριμένα, για τα τμήματα δεδομένων ορίζονται τα: Ανάγνωση Εγγραφή Εκτέλεση ενώ για τους καταλόγους τα: Κατάσταση Προσθήκη Εύρεση Αλλαγή 17

18 Λειτουργίες Προσπέλασης Χαρακτηριστικά Προσπέλασης του ΛΣ Multics 2(2) Η συσχέτιση των χαρακτηριστικών προσπέλασης του λειτουργικού συστήματος Multics με τα δικαιώματα προσπέλασης του μοντέλου Bell- LaPadula παρουσιάζεται στον παρακάτω πίνακα: Multics Bell-LaPadula Multics Bell-LaPadula Τμήματα Δεδομένων Κατάλογοι Ανάγνωση Ανάγνωση Κατάσταση Ανάγνωση Εκτέλεση Εκτέλεση, Κατάσταση, Εγγραφή Ανάγνωση Αλλαγή Ανάγνωση, Εγγραφή Προσθήκη Προσθήκη Εγγραφή Εγγραφή Προσθήκη Εύρεση Εκτέλεση 18

19 Λειτουργίες Προσπέλασης Λειτουργικό Σύστημα UNIX 1(2) Ένα τυπικό παράδειγμα είναι ο μηχανισμός ελέγχου προσπέλασης του ΛΣ UNIX που υποστηρίζει τρεις λειτουργίες προσπέλασης: Ανάγνωση: Ανάγνωση κάποιου αρχείου Εγγραφή: Εγγραφή σε κάποιο αρχείο Εκτέλεση: Εκτέλεση ενός προγράμματος αρχείου Οι προαναφερόμενες λειτουργίες διαφέρουν από αυτές που ορίζει το μοντέλο Bell-LaPadula. Για παράδειγμα, στο Unix η λειτουργία εγγραφής δε σημαίνει ότι αυτομάτως κάποιος αποκτά και δικαίωμα ανάγνωσης του αντικειμένου. 19

20 Λειτουργίες Προσπέλασης Λειτουργικό Σύστημα UNIX 2(2) Όταν οι λειτουργίες προσπέλασης αναφέρονται σε καταλόγους, τότε το νόημα τους διαφοροποιείται: Ανάγνωση: Ανάγνωση των περιεχομένων του καταλόγου Εγγραφή: Δημιουργία νέου αρχείου ή μετονομασία ενός υπάρχοντος αρχείου στον κατάλογο Εκτέλεση: Αναζήτηση στον κατάλογο Το UNIX δεν υποστηρίζει ξεχωριστή λειτουργία για Διαγραφή, καθώς την υλοποιεί μέσω της λειτουργίας Εγγραφή στο γονικό κατάλογο 20

21 Λειτουργίες Προσπέλασης Λειτουργικό Σύστημα Windows NT 1(2) Το λειτουργικό σύστημα Windows NT για την υλοποίηση μηχανισμών ελέγχου προσπέλασης αξιοποιεί τις παρακάτω Άδειες Προσπέλασης: Ανάγνωση Εγγραφή Εκτέλεση Διαγραφή Αλλαγή Άδειας Προσπέλασης Αλλαγή Ιδιοκτησίας Υποστηρίζονται νέες λειτουργίες για την αλλαγή των δικαιωμάτων προσπέλασης (Αλλαγή Άδειας Προσπέλασης και Αλλαγή Ιδιοκτησίας) 21

22 Λειτουργίες Προσπέλασης Λειτουργικό Σύστημα Windows NT 2(2) Οι λειτουργίες για τη διαχείριση των δικαιωμάτων προσπέλασης ενός υποκειμένου, συνήθως ονομάζονται: Εκχώρηση (Grant) και Ανάκληση (Revoke), όταν τα δικαιώματα του υποκειμένου τροποποιούνται από κάποιον τρίτο Επιβολή (Assert) και Απάρνηση (Deny), όταν το ίδιο το υποκείμενο αλλάζει τα δικαιώματά του 22

23 Πίνακας Ελέγχου Προσπέλασης 1(9) Το μοντέλο του Πίνακα Ελέγχου Προσπέλασης (Access Control Matrix Model) είναι το πλέον ακριβές για την περιγραφή μιας Κατάστασης Προστασίας ενός υπολογιστικού συστήματος. Συγκεκριμένα, προσδιορίζει τα δικαιώματα κάθε υποκειμένου σε σχέση με όλα τα αντικείμενα του συστήματος. Το συγκεκριμένο μοντέλο προτάθηκε από τον B. Lampson και βελτιώθηκε από τους G. Graham και P. Denning. 23

24 Πίνακας Ελέγχου Προσπέλασης 2(9) Τα δικαιώματα προσπέλασης απεικονίζονται μέσω ενός Πίνακα Μ = (M so ) s S, o O όπου M so Α Ο όρος M so που είναι υποσύνολο του συνόλου των λειτουργιών προσπέλασης Α που υποστηρίζονται από το σύστημα, καθορίζει όλα τα δικαιώματα - λειτουργίες προσπέλασης που το υποκείμενο s μπορεί να εκτελέσει στο αντικείμενο ο. Συνεπώς οι καταστάσεις προστασίας του εν λόγω συστήματος αποδίδονται από την ομάδα (S, O, M) 24

25 Πίνακας Ελέγχου Προσπέλασης 3(9) Ο Πίνακας που ακολουθεί απεικονίζει την κατάσταση προστασίας για ένα σύστημα με μία διεργασία Δ, ένα χρήστη Χ, δύο αρχεία και ένα σύνολο λειτουργιών προσπέλασης Α = {Ανάγνωση, Εγγραφή, Εκτέλεση, Προσθήκη}. Διεργασία Δ Ανάγνωση Εγγραφή Αρχείο 1 Αρχείο 2 Διεργασία Δ Χρήστης Χ Ανάγνωση Ανάγνωση - Εγγραφή - Εκτέλεση Ανάγνωση Χρήστης Χ Προσθήκη Ανάγνωση Εγγραφή Ανάγνωση - Εγγραφή - Εκτέλεση 25

26 Πίνακας Ελέγχου Προσπέλασης 4(9) Η διεργασία Δ έχει δικαίωμα Ανάγνωσης και στα δύο αρχεία και Εγγραφής μόνο στο αρχείο 1. Ο χρήστης Χ έχει δικαίωμα Προσθήκης στο αρχείο 1 και Ανάγνωσης στο αρχείο 2. Επίσης η διεργασία Δ έχει δικαίωμα επικοινωνίας και συγκεκριμένα Ανάγνωσης δεδομένων από το χρήστη Χ, ενώ ο χρήστης Χ μπορεί να επικοινωνήσει με τη διεργασία Δ Εγγράφοντας δεδομένα. Ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι η διεργασία Δ και ο χρήστης Χ αντιμετωπίζονται τόσο ως υποκείμενα (γραμμές του πίνακα) όσο και ως αντικείμενα (στήλες του πίνακα). 26

27 Πίνακας Ελέγχου Προσπέλασης 5(9) Το ακριβές νόημα των λειτουργιών προσπέλασης - δικαιωμάτων που απαντώνται σε έναν Πίνακα Ελέγχου Προσπέλασης, εξαρτάται από τον τρόπο υλοποίησής τους από το συγκεκριμένο σύστημα στο οποίο αναφέρονται. Συνεπώς ο Πίνακας Ελέγχου Προσπέλασης αποτελεί ένα αφηρημένο μοντέλο της κατάστασης προστασίας κάποιου συστήματος, το οποίο αποκτά πρακτική σημασία μόνον αν μελετηθεί αναφορικά με κάποιο συγκεκριμένο υπολογιστικό σύστημα, για το οποίο είναι γνωστοί και λεπτομερώς καταγεγραμμένοι οι τρόποι υλοποίησης των υποστηριζόμενων λειτουργιών προσπέλασης. 27

28 Πίνακας Ελέγχου Προσπέλασης 6(9) Τα αντικείμενα που εμφανίζονται σε έναν Πίνακα Ελέγχου Προσπέλασης είναι, συνήθως, αρχεία και διεργασίες. Παρόλα αυτά, θα μπορούσαν χωρίς κανένα πρόβλημα να είναι και μηνύματα που ανταλλάσσουν κάποιες διεργασίες μεταξύ τους, ή ακόμη και υπολογιστικά συστήματα. Ακολουθεί ένα παράδειγμα ενός Πίνακα Ελέγχου Προσπέλασης για τρία συστήματα ενός τοπικού δικτύου. Το σύνολο των λειτουργιών προσπέλασης, Α, αφορά το πρωτόκολλο επικοινωνίας που χρησιμοποιείται στο τοπικό δίκτυο και περιλαμβάνει τις λειτουργίες: ftp (δυνατότητα προσπέλασης του συστήματος χρησιμοποιώντας το πρωτόκολλο ftp), nfs (δυνατότητα προσπέλασης του συστήματος χρησιμοποιώντας το πρωτόκολλο nfs) και mail (δυνατότητα αποστολής και λήψης ηλεκτρονικών μηνυμάτων χρησιμοποιώντας το πρωτόκολλο SMTP). 28

29 Πίνακας Ελέγχου Προσπέλασης 7(9) Κόμβος 1 Κόμβος 2 Κόμβος 3 Κόμβος 1 ftp ftp Κόμβος 2 ftp, nfs, mail ftp, nfs, mail Κόμβος 3 ftp, mail ftp, nfs, mail Το υποκείμενο Κόμβος 1 είναι ένα υπολογιστικό σύστημα, το οποίο δεν είναι προσπελάσιμο από άλλα συστήματα του τοπικού δικτύου, ενώ εκείνο μπορεί να προσπελάσει τα συστήματα Κόμβος 2 και Κόμβος 3 μέσω του πρωτοκόλλου ftp. Το σύστημα Κόμβος 2 προσφέρει υπηρεσίες nfs σε κάποιους κόμβους του δικτύου που όμως δεν περιλαμβάνουν τον Κόμβο 1 και τον Κόμβο 3. Αντίστοιχα, ο Κόμβος 3 προσφέρει nfs υπηρεσίες σε κάποια ομάδα υπολογιστών στην οποία συμπεριλαμβάνεται και ο Κόμβος 2. Επίσης, τα συστήματα Κόμβος 2 και Κόμβος 3 μπορούν να ανταλλάξουν ηλεκτρονικά μηνύματα και να επικοινωνήσουν μέσω ftp. 29

30 Πίνακας Ελέγχου Προσπέλασης 8(9) Σε πιο χαμηλό επίπεδο, ο Πίνακας Ελέγχου Προσπέλασης μπορεί να αξιοποιηθεί για τη μοντελοποίηση γλωσσών προγραμματισμού. Στην περίπτωση αυτή, ως αντικείμενα νοούνται οι μεταβλητές, ενώ ως υποκείμενα οι διάφορες ρουτίνες (procedures, functions και modules). Για παράδειγμα, ας θεωρήσουμε ένα πρόγραμμα το οποίο περιλαμβάνει δύο συναρτήσεις shift-left και shiftright για την αριστερή και δεξιά ολίσθηση, αντιστοίχως, των περιεχομένων μιας τοπικής μεταβλητής του προγράμματος. Επίσης υποθέτουμε ότι υπάρχει μία τρίτη ρουτίνα shift-variable, από την οποία γίνονται οι κλήσεις των shift-left και shift-right και ότι το σύνολο των λειτουργιών προσπέλασης είναι A = { <, >, κλήση} όπου < και > αναπαριστούν το δικαίωμα εκτέλεσης αριστερής και δεξιάς ολίσθησης αντιστοίχως και κλήση το δικαίωμα κλήσης κάποιας συνάρτησης 30

31 Πίνακας Ελέγχου Προσπέλασης 9(9) Ο Πίνακας Ελέγχου Προσπέλασης για το προαναφερόμενο παράδειγμα ακολουθεί: Τοπική Μεταβλητή Shift-left Shift-Right Shift-left < Shift-Right > Shift-variable κλήση κλήση 31

Μηχανισμοί Ελέγχου Προσπέλασης

Μηχανισμοί Ελέγχου Προσπέλασης Μηχανισμοί Ελέγχου Προσπέλασης 2 ο Εργαστήριο Ελίνα Μακρή elmak@unipi.gr Περιεχόμενα Έλεγχος Προσπέλασης Βασικές Έννοιες Πολιτικές Ελέγχου Προσπέλασης DAC MAC RBAC Λειτουργίες & Τρόποι Προσπέλασης Δικαιώματα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΤΜΗΜΑ ΨΗΦΙΑΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ. Ασκήσεις

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΤΜΗΜΑ ΨΗΦΙΑΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ. Ασκήσεις ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΤΜΗΜΑ ΨΗΦΙΑΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ Ασκήσεις Πίνακας Ελέγχου Προσπέλασης (ACM) 1. Η διεργασία 1 έχει δικαίωμα Ανάγνωσης και στα δύο αρχεία και Εγγραφής και

Διαβάστε περισσότερα

Πληροφορική 2. Δομές δεδομένων και αρχείων

Πληροφορική 2. Δομές δεδομένων και αρχείων Πληροφορική 2 Δομές δεδομένων και αρχείων 1 2 Δομή Δεδομένων (data structure) Δομή δεδομένων είναι μια συλλογή δεδομένων που έχουν μεταξύ τους μια συγκεκριμένη σχέση Παραδείγματα δομών δεδομένων Πίνακες

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 4: Λογισμικό Συστήματος

Κεφάλαιο 4: Λογισμικό Συστήματος Κεφάλαιο 4: Λογισμικό Συστήματος Ερωτήσεις 1. Να αναφέρετε συνοπτικά τις κατηγορίες στις οποίες διακρίνεται το λογισμικό συστήματος. Σε ποια ευρύτερη κατηγορία εντάσσεται αυτό; Το λογισμικό συστήματος

Διαβάστε περισσότερα

Λειτουργικά. Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Δυτικής Μακεδονίας Σιώζιος Κων/νος - Πληροφορική Ι

Λειτουργικά. Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Δυτικής Μακεδονίας Σιώζιος Κων/νος - Πληροφορική Ι Λειτουργικά Συστήματα 1 Λογισμικό του Υπολογιστή Για να λειτουργήσει ένας Η/Υ εκτός από το υλικό του, είναι απαραίτητο και το λογισμικό Το σύνολο των προγραμμάτων που συντονίζουν τις λειτουργίες του υλικού

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο Βάσεων Δεδομένων. Δικαιώματα Χρηστών Προβολές

Εργαστήριο Βάσεων Δεδομένων. Δικαιώματα Χρηστών Προβολές Εργαστήριο Βάσεων Δεδομένων Δικαιώματα Χρηστών Προβολές Επικοινωνία με MySQL mysql host DB server queries results Client host Β Δ Η χρήση της mysql βασίζεται στο μοντέλο client server Remote access to

Διαβάστε περισσότερα

ÈÛ ÁˆÁ ÛÙÈ μ ÛÂÈ Â ÔÌ ÓˆÓ

ÈÛ ÁˆÁ ÛÙÈ μ ÛÂÈ Â ÔÌ ÓˆÓ ΕΝΟΤΗΤΑ 1.1 ÈÛ ÁˆÁ ÛÙÈ μ ÛÂÈ Â ÔÌ ÓˆÓ ΔΙΔΑΚΤΙΚΟI ΣΤOΧΟΙ Στο τέλος της ενότητας αυτής πρέπει να μπορείτε: να επεξηγείτε τις έννοιες «βάση δεδομένων» και «σύστημα διαχείρισης βάσεων δεδομένων» να αναλύετε

Διαβάστε περισσότερα

Οι βασικές λειτουργίες (ή πράξεις) που γίνονται σε μια δομή δεδομένων είναι:

Οι βασικές λειτουργίες (ή πράξεις) που γίνονται σε μια δομή δεδομένων είναι: ΔΟΜΕΣ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ Μια δομή δεδομένων στην πληροφορική, συχνά αναπαριστά οντότητες του φυσικού κόσμου στον υπολογιστή. Για την αναπαράσταση αυτή, δημιουργούμε πρώτα ένα αφηρημένο μοντέλο στο οποίο προσδιορίζονται

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες αξιοποίησης για τον Εκπαιδευτικό

Οδηγίες αξιοποίησης για τον Εκπαιδευτικό Ανάδοχοι Φορέας Υλοποίησης Έργο ΛΑΕΡΤΗΣ Λογισμικό Δικτύων Οδηγίες αξιοποίησης για τον Εκπαιδευτικό Ερευνητικό Ακαδημαϊκό Ινστιτούτο Τεχνολογίας Υπολογιστών Ανάδοχος φορέας: CONCEPTUM A.E. 1 Προσομοίωση

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 7 ο Βασικές Έννοιες Προγραμματισμού (σελ )

Κεφάλαιο 7 ο Βασικές Έννοιες Προγραμματισμού (σελ ) Κεφάλαιο 7 ο Βασικές Έννοιες Προγραμματισμού (σελ. 147 159) Για τις γλώσσες προγραμματισμού πρέπει να έχουμε υπόψη ότι: Κάθε γλώσσα προγραμματισμού σχεδιάζεται για συγκεκριμένο σκοπό, δίνοντας ιδιαίτερη

Διαβάστε περισσότερα

Lect_Systems_Networks_Security PartB

Lect_Systems_Networks_Security PartB Lect_Systems_Networks_Security PartB Dr. Konstantinos E. Psannis, University of Macedonia, Greece http://users.uom.gr/~kpsannis/ JAPAN-EU Laboratory: http://www.mobility2net.eu/ Visiting Research Scientist

Διαβάστε περισσότερα

Λογισμικό Δικτύων Τετράδιο μαθητή

Λογισμικό Δικτύων Τετράδιο μαθητή Ανάδοχοι Φορέας Υλοποίησης Έργο ΛΑΕΡΤΗΣ Λογισμικό Δικτύων Τετράδιο Μαθητή Ερευνητικό Ακαδημαϊκό Ινστιτούτο Τεχνολογίας Υπολογιστών Ανάδοχος φορέας: CONCEPTUM A.E. 1 Προσομοίωση λειτουργίας των επιπέδων

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ (Ιδιωτικότητα)

ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ (Ιδιωτικότητα) ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ (Ιδιωτικότητα) Καλλονιάτης Χρήστος Επίκουρος Καθηγητής Τμήμα Πολιτισμικής Τεχνολογίας και Επικοινωνίας, Πανεπιστήμιο Αιγαίου http://www.ct.aegean.gr/people/kalloniatis

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΕΙΣ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ. Ενότητα 1: Εισαγωγή στις Βάσεις Δεδομένων. Αθανάσιος Σπυριδάκος Διοίκηση Επιχειρήσεων

ΒΑΣΕΙΣ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ. Ενότητα 1: Εισαγωγή στις Βάσεις Δεδομένων. Αθανάσιος Σπυριδάκος Διοίκηση Επιχειρήσεων ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα ΒΑΣΕΙΣ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ Ενότητα 1: Εισαγωγή στις Βάσεις Δεδομένων Αθανάσιος Σπυριδάκος Διοίκηση Επιχειρήσεων Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Υπάρχουν δύο τύποι μνήμης, η μνήμη τυχαίας προσπέλασης (Random Access Memory RAM) και η μνήμη ανάγνωσης-μόνο (Read-Only Memory ROM).

Υπάρχουν δύο τύποι μνήμης, η μνήμη τυχαίας προσπέλασης (Random Access Memory RAM) και η μνήμη ανάγνωσης-μόνο (Read-Only Memory ROM). Μνήμες Ένα από τα βασικά πλεονεκτήματα των ψηφιακών συστημάτων σε σχέση με τα αναλογικά, είναι η ευκολία αποθήκευσης μεγάλων ποσοτήτων πληροφοριών, είτε προσωρινά είτε μόνιμα Οι πληροφορίες αποθηκεύονται

Διαβάστε περισσότερα

1. Εισαγωγή. Λειτουργικά Συστήματα Η/Υ. Διεργασίες. Ορισμός ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 - ΔΙΕΡΓΑΣΙΕΣ. Κεφάλαιο 3 «Διεργασίες»

1. Εισαγωγή. Λειτουργικά Συστήματα Η/Υ. Διεργασίες. Ορισμός ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 - ΔΙΕΡΓΑΣΙΕΣ. Κεφάλαιο 3 «Διεργασίες» 1. Εισαγωγή Λειτουργικά Συστήματα Η/Υ Κεφάλαιο 3 «Διεργασίες» Διδάσκων: Δ Λιαροκάπης Διαφάνειες: Π. Χατζηδούκας Η έννοια της διεργασίας (process) είναι θεμελιώδης για την κατανόηση του τρόπου με τον οποίο

Διαβάστε περισσότερα

Πληροφορική ΙΙ Εισαγωγή στις Βάσεις Δεδομένων. Τμήμα Λογιστικής

Πληροφορική ΙΙ Εισαγωγή στις Βάσεις Δεδομένων. Τμήμα Λογιστικής Εισαγωγή στις Βάσεις Δεδομένων Εισαγωγή στις Βάσεις Δεδομένων Ορισμός Βάσης Δεδομένων Σύστημα Διαχείρισης Βάσης Δεδομένων ΣΔΒΔ (DBMS) Χαρακτηριστικά προσέγγισης συστημάτων αρχειοθέτησης Χαρακτηριστικά

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ Κεφάλαιο 3 ο. Πίνακες. Επικοινωνία:

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ Κεφάλαιο 3 ο. Πίνακες. Επικοινωνία: Πίνακες Επικοινωνία: spzygouris@gmail.com Να δοθεί ο ορισμός του όρου «δεδομένα». Δεδομένα αποτελούν οποιαδήποτε στοιχεία μπορούν να εξαχθούν από τη διατύπωση του προβλήματος και η επιλογή τους εξαρτάται

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας. Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής & Τηλεπικοινωνιών. Ηλεκτρονική Υγεία. Εργαστήριο 4 ο : MATLAB

Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας. Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής & Τηλεπικοινωνιών. Ηλεκτρονική Υγεία. Εργαστήριο 4 ο : MATLAB Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής & Τηλεπικοινωνιών Ηλεκτρονική Υγεία Εργαστήριο 4 ο : MATLAB Αν. καθηγητής Αγγελίδης Παντελής e-mail: paggelidis@uowm.gr Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής και Τηλεπικοινωνιών Άδειες

Διαβάστε περισσότερα

THEMAS Thesaurus Management System

THEMAS Thesaurus Management System THEMAS Thesaurus Management System Περιγραφή Συστήματος Κέντρο Πολιτισμικής Πληροφορικής Εργαστήριο Πληροφοριακών Συστημάτων Ινστιτούτο Πληροφορικής Ίδρυμα Τεχνολογίας και Έρευνας Ηράκλειο Κρήτης Σεπτέμβριος

Διαβάστε περισσότερα

Μάθημα 2 ο ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΑΡΧΕΙΩΝ

Μάθημα 2 ο ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΑΡΧΕΙΩΝ Μάθημα 2 ο ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΑΡΧΕΙΩΝ Εισαγωγή στη Διαχείριση Αρχείων Οι Η/Υ θα ήταν άχρηστοι, αν δεν μπορούσαν να αποθηκεύσουν τα δεδομένα που επεξεργάζονται για μελλοντική χρήση. Τα δεδομένα αποθηκεύονται

Διαβάστε περισσότερα

Λίγα λόγια από το συγγραφέα...7

Λίγα λόγια από το συγγραφέα...7 Περιεχόμενα Λίγα λόγια από το συγγραφέα...7 Κεφάλαιο 1: Σχεδιασμός βάσης δεδομένων και δημιουργία πίνακα...9 Κεφάλαιο 2: Περαιτέρω τροποποίηση δομής πίνακα...41 Κεφάλαιο 3: Σχέσεις...84 Κεφάλαιο 4: Ερωτήματα...105

Διαβάστε περισσότερα

3 Μοντέλα Ελέγχου Προσπέλασης

3 Μοντέλα Ελέγχου Προσπέλασης 3 Μοντέλα Ελέγχου Προσπέλασης 3.1 Βασικές Έννοιες Εµπιστευτικότητα. Η υπηρεσία της εµπιστευτικότητας προσφέρει υπηρεσίες έναντι «παθητικών» (passive) επιθέσεων, κατά τις οποίες ο εισβολέας προσπαθεί να

Διαβάστε περισσότερα

Βάσεις Δεδομένων. Τ.Ε.Ι. Ιονίων Νήσων Σχολή Διοίκησης και Οικονομίας - Λευκάδα

Βάσεις Δεδομένων. Τ.Ε.Ι. Ιονίων Νήσων Σχολή Διοίκησης και Οικονομίας - Λευκάδα Βάσεις Δεδομένων Τ.Ε.Ι. Ιονίων Νήσων Σχολή Διοίκησης και Οικονομίας - Λευκάδα Στέργιος Παλαμάς, Υλικό Μαθήματος «Βάσεις Δεδομένων», 2015-2016 Κεφάλαιο 2: Περιβάλλον Βάσεων Δεδομένων Μοντέλα Δεδομένων 2.1

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Πληροφορική

Εισαγωγή στην Πληροφορική Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Σχολή Αγρονόµων Τοπογράφων Μηχανικών Εισαγωγή στην Πληροφορική Αστροφυσικός Αναπλ. Καθηγητής ΕΜΠ romylos@survey.ntua.gr Λειτουργικά συστήµατα, διεργασίες και δροµολόγηση Σύνδεση

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στα Λειτουργικά Συστήματα (Λ/Σ) Το UNIX και οι εντολές του Παρουσίαση 3

Εισαγωγή στα Λειτουργικά Συστήματα (Λ/Σ) Το UNIX και οι εντολές του Παρουσίαση 3 Λειτουργικά Συστήματα & Γλώσσες Προγραμματισμού Εισαγωγή στα Λειτουργικά Συστήματα (Λ/Σ) Το UNIX και οι εντολές του Παρουσίαση 3 1 Λειτουργικά Συστήματα & Γλώσσες Προγραμματισμού Διαφάνειες σύμφωνα με

Διαβάστε περισσότερα

ENOTHTA 9 AΣΦAΛEIA KAI ΠPOΣTAΣIA

ENOTHTA 9 AΣΦAΛEIA KAI ΠPOΣTAΣIA ENOTHTA 9 Περιεχόµενα 1. Aσφάλεια vs Προστασία 2. Aσφάλεια 3. Προϋποθέσεις για ύπαρξη ασφάλειας 4. Eίδη απειλών 5. Σχεδιαστικές αρχές για ασφάλεια 6. Mηχανισµοί προστασίας 9-1 1. Aσφάλεια vs Προστασία

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 4 Λογισμικό συστήματος. Εφαρμογές Πληροφορικής Κεφ.4 Καραμαούνας Πολύκαρπος 1

Κεφάλαιο 4 Λογισμικό συστήματος. Εφαρμογές Πληροφορικής Κεφ.4 Καραμαούνας Πολύκαρπος 1 Κεφάλαιο 4 Λογισμικό συστήματος Καραμαούνας Πολύκαρπος 1 4.1 Λογισμικό συστήματος (application software) Καραμαούνας Πολύκαρπος 2 Λογισμικό εφαρμογών (application software): προγράμματα για την αντιμετώπιση

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. E-03: Λειτουργικά Συστήµατα ΙΙ 6. Εαρινό Εξάµηνο 2005-06. Κατανεµηµένα συστήµατα αρχείων. Μέρη κατανεµηµένου συστήµατος αρχείων

Εισαγωγή. E-03: Λειτουργικά Συστήµατα ΙΙ 6. Εαρινό Εξάµηνο 2005-06. Κατανεµηµένα συστήµατα αρχείων. Μέρη κατανεµηµένου συστήµατος αρχείων Εισαγωγή Ε-03: Λειτουργικά Συστήµατα ΙΙ Εαρινό Εξάµηνο 2005-06 «Κατανεµηµένα Συστήµατα Αρχείων (1/2)» ρ. Παναγιώτης Χατζηδούκας (Π..407/80) Σύστηµα αρχείων Αποθήκευση, προσπέλαση και διαχείριση δεδοµένων

Διαβάστε περισσότερα

Αντικειμενοστραφής Προγραμματισμός

Αντικειμενοστραφής Προγραμματισμός Κλάσεις Αντικειμενοστραφής Προγραμματισμός Κλάσεις-Αντικείμενα Ένα παράδειγμα Συναρτήσεις κατασκευής (Constructors) Συνάρτηση καταστροφής (Destructor) Συναρτήσεις πρόσβασης (Access Functions) Συνάρτηση

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο Βάσεων Δεδομένων

Εργαστήριο Βάσεων Δεδομένων Εργαστήριο Βάσεων Δεδομένων Φροντιστήριο 4/2/2009 Δικαιώματα χρηστών - Προβολές (Views) ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΜΕ MYSQL queries results mysql host DB server queries results Client host Β Δ Ηχρήσητηςmysql βασίζεται

Διαβάστε περισσότερα

Γενική Πρόσκληση Εκδήλωσης Ενδιαφέροντος για Συγγραφή Ηλεκτρονικών Βιβλίων Ανοικτής Πρόσβασης

Γενική Πρόσκληση Εκδήλωσης Ενδιαφέροντος για Συγγραφή Ηλεκτρονικών Βιβλίων Ανοικτής Πρόσβασης Γενική Πρόσκληση Εκδήλωσης Ενδιαφέροντος για Συγγραφή Ηλεκτρονικών Βιβλίων Ανοικτής Πρόσβασης ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ IIΙ Οδηγίες υποβολής πρότασης Αριθμός Πρόσκλησης: 06 Θεματική Περιοχή: Όλες Δημοσίευση: 22/5/2015

Διαβάστε περισσότερα

TRAVIS TRAFFIC VIOLATION INFORMATION SYSTEM ΣΥΣΤΗΜΑ ΔΙΑΧΕΙΡΗΣΗΣ ΠΑΡΑΒΑΣΕΩΝ ΦΩΤΟΕΠΙΣΗΜΑΝΣΗΣ

TRAVIS TRAFFIC VIOLATION INFORMATION SYSTEM ΣΥΣΤΗΜΑ ΔΙΑΧΕΙΡΗΣΗΣ ΠΑΡΑΒΑΣΕΩΝ ΦΩΤΟΕΠΙΣΗΜΑΝΣΗΣ TRAFFIC VIOLATION INFORMATION SYSTEM ΣΥΣΤΗΜΑ ΔΙΑΧΕΙΡΗΣΗΣ ΠΑΡΑΒΑΣΕΩΝ ΦΩΤΟΕΠΙΣΗΜΑΝΣΗΣ TRAVIS-V1-2012 TRAVIS Λογισμικό Διαχείρισης Παραβάσεων Φωτοεπισήμανσης Το σύστημα διαχείρισης παραβάσεων φωτοεπισήμανσης

Διαβάστε περισσότερα

ΙΔΡΥΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΡΕΥΝΑΣ (ITE)

ΙΔΡΥΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΡΕΥΝΑΣ (ITE) Α ν ά π τ υ ξ η τ η ς ε λ λ η ν ι κ ή ς ε ρ ε υ ν η τ ι κ ή ς Υ π ο δ ο μ ή ς γ ι α τ ι ς Α ν θ ρ ω π ι σ τ ι κ έ ς Ε π ι σ τ ή μ ε ς Δ Υ Α Σ MIS 4 4 1 2 4 5 ΠΑΡΑΔΟΤΕΟ ΠΑ 2.8 ΙΤΕ 3 Λογισμικό σύστημα για

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγικό Μάθημα Βασικές Έννοιες - Ανάλυση Απαιτήσεων

Εισαγωγικό Μάθημα Βασικές Έννοιες - Ανάλυση Απαιτήσεων ..?????? Εργαστήριο ΒΑΣΕΙΣ????????? ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ Βάσεων Δεδομένων?? ΙΙ Εισαγωγικό Μάθημα Βασικές Έννοιες - . Γενικά Τρόπος Διεξαγωγής Ορισμός: Βάση Δεδομένων (ΒΔ) είναι μια συλλογή από σχετιζόμενα αντικείμενα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ. (στο µάθηµα: Τεχνολογίες Εφαρµογών ιαδικτύου του Η εξαµήνου σπουδών του Τµήµατος Πληροφορικής & Τηλ/νιών)

ΕΡΓΑΣΙΑ. (στο µάθηµα: Τεχνολογίες Εφαρµογών ιαδικτύου του Η εξαµήνου σπουδών του Τµήµατος Πληροφορικής & Τηλ/νιών) ΕΡΓΑΣΙΑ (στο µάθηµα: Τεχνολογίες Εφαρµογών ιαδικτύου του Η εξαµήνου σπουδών του Τµήµατος Πληροφορικής & Τηλ/νιών) Τίτλος: Εφαρµογή ιαδικτύου ιαχείρισης Αποθήκων (Warehouse Management Web Application) Ζητούµενο:

Διαβάστε περισσότερα

MIPS Interactive Learning Environment. MILE Simulator. Version 1.0. User's Manual

MIPS Interactive Learning Environment. MILE Simulator. Version 1.0. User's Manual MILE Simulator Version 1.0 User's Manual Νοέμβριος, 2011 Περιεχόμενα 1. Εισαγωγή στον προσομοιωτή...2 1.1 Εγκατάσταση...2 1.2 Βοήθεια Διευκρινήσεις...2 2. Ξεκινώντας με τον προσομοιωτή...3 2.1 Το memory

Διαβάστε περισσότερα

. Εργαστήριο Βάσεων Δεδομένων. Εισαγωγικό Μάθημα Βασικές Έννοιες - Ανάλυση Απαιτήσεων

. Εργαστήριο Βάσεων Δεδομένων. Εισαγωγικό Μάθημα Βασικές Έννοιες - Ανάλυση Απαιτήσεων .. Εργαστήριο Βάσεων Δεδομένων Εισαγωγικό Μάθημα Βασικές Έννοιες - . Ύλη Εργαστηρίου ΒΔ Ύλη - 4 Ενότητες.1 - Σχεδιασμός Βάσης Δεδομένων.2 Δημιουργία Βάσης Δεδομένων Δημιουργία Πινάκων Εισαγωγή/Ανανέωση/Διαγραφή

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο Βάσεων Δεδομένων. Εισαγωγικό Φροντιστήριο Βασικές Έννοιες - Ανάλυση Απαιτήσεων

Εργαστήριο Βάσεων Δεδομένων. Εισαγωγικό Φροντιστήριο Βασικές Έννοιες - Ανάλυση Απαιτήσεων Εργαστήριο Βάσεων Δεδομένων Εισαγωγικό Φροντιστήριο Βασικές Έννοιες - Ανάλυση Απαιτήσεων Βάσεις Δεδομένων - Γενικά Ορισμός: Βάση Δεδομένων (ΒΔ) είναι μια συλλογή από σχετιζόμενα αντικείμενα. Τα περιεχόμενα

Διαβάστε περισσότερα

Λειτουργικά Συστήματα (ΙΙ) (διαχείριση αρχείων)

Λειτουργικά Συστήματα (ΙΙ) (διαχείριση αρχείων) Ιόνιο Πανεπιστήμιο Τμήμα Πληροφορικής Εισαγωγή στην Επιστήμη των Υπολογιστών 2015-16 Λειτουργικά Συστήματα (ΙΙ) (διαχείριση αρχείων) http://di.ionio.gr/~mistral/tp/csintro/ Μ.Στεφανιδάκης Λειτουργικό Σύστημα:

Διαβάστε περισσότερα

Οργάνωση Υπολογιστών (IΙI)

Οργάνωση Υπολογιστών (IΙI) Ιόνιο Πανεπιστήμιο Τμήμα Πληροφορικής Εισαγωγή στην Επιστήμη των Υπολογιστών 2016-17 Οργάνωση Υπολογιστών (IΙI) (συσκευές εισόδου-εξόδου) http://mixstef.github.io/courses/csintro/ Μ.Στεφανιδάκης Ένα τυπικό

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ ΗΠΕΙΡΟΥ Τμήμα Τηλεπληροφορικής & Διοίκησης

ΤΕΙ ΗΠΕΙΡΟΥ Τμήμα Τηλεπληροφορικής & Διοίκησης ΤΕΙ ΗΠΕΙΡΟΥ Τμήμα Τηλεπληροφορικής & Διοίκησης ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗ & ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΠΟΙΗΣΗ INTERNET INFORMATION SERVER (IIS) ΓΙΑ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟΥ (WEB SERVICES) ΣΠΟΥΔΑΣΤΡΙΑ:Μπάρδα Μαρία ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: Τσιαντής

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 8. Βασισμένος σε ρόλους έλεγχος πρόσβασης

Κεφάλαιο 8. Βασισμένος σε ρόλους έλεγχος πρόσβασης Κεφάλαιο 8. Βασισμένος σε ρόλους έλεγχος πρόσβασης Σύνοψη Η εργαστηριακή δραστηριότητα του κεφαλαίου αυτού ολοκληρώνει τη μέχρι τώρα ενασχόλησή μας με τα χαρακτηριστικά ασφάλειας των συστημάτων διαχείρισης

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟΣΤΡΕΦΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗ Επιχειρηματική Μοντελοποίηση. Ιωάννης Σταμέλος Βάιος Κολοφωτιάς Πληροφορική

ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟΣΤΡΕΦΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗ Επιχειρηματική Μοντελοποίηση. Ιωάννης Σταμέλος Βάιος Κολοφωτιάς Πληροφορική ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟΣΤΡΕΦΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗ Επιχειρηματική Μοντελοποίηση Ιωάννης Σταμέλος Βάιος Κολοφωτιάς Πληροφορική Θεσσαλονίκη, Σεπτέμβριος 2013 Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο Λειτουργικών Συστημάτων 8o εξάμηνο, Ροή Υ, ΗΜΜΥ

Εργαστήριο Λειτουργικών Συστημάτων 8o εξάμηνο, Ροή Υ, ΗΜΜΥ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ Σχολή Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών Εργαστήριο Λειτουργικών Συστημάτων 8o εξάμηνο, Ροή Υ, ΗΜΜΥ Σχεδιασμός και υλοποίηση υποδομής σημείωσης διεργασιών στον

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 3: ΔΟΜΕΣ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΚΑΙ ΑΛΓΟΡΙΘΜΟΙ

Ενότητα 3: ΔΟΜΕΣ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΚΑΙ ΑΛΓΟΡΙΘΜΟΙ Ενότητα 3: ΔΟΜΕΣ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΚΑΙ ΑΛΓΟΡΙΘΜΟΙ ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΑΛΓΟΡΙΘΜΟΙ -ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑ: Δεδομένα: Αναπαράσταση της Πραγματικότητας Μπορούν να γίνουν αντιληπτά με μια από τις αισθήσεις μας Πληροφορία: Προκύπτει από

Διαβάστε περισσότερα

Σύστημα υποβολής αιτήσεων υποψήφιων συνεργατών ΕΚΤ

Σύστημα υποβολής αιτήσεων υποψήφιων συνεργατών ΕΚΤ Σύστημα υποβολής αιτήσεων υποψήφιων συνεργατών ΕΚΤ 1 Λειτουργικές απαιτήσεις Το σύστημα υποβολής αιτήσεων υποψήφιων συνεργατών στοχεύει στο να επιτρέπει την πλήρως ηλεκτρονική υποβολή αιτήσεων από υποψήφιους

Διαβάστε περισσότερα

[11] Υπολογιστικά συστήματα: Στρώματα. Περιεχόμενα. Εισαγωγή. επικοινωνία εφαρμογές λειτουργικό σύστημα προγράμματα υλικό

[11] Υπολογιστικά συστήματα: Στρώματα. Περιεχόμενα. Εισαγωγή. επικοινωνία εφαρμογές λειτουργικό σύστημα προγράμματα υλικό Υπολογιστικά συστήματα: Στρώματα 1 ΕΠΛ 003: ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΤΗς ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ επικοινωνία εφαρμογές λειτουργικό σύστημα προγράμματα υλικό δεδομένα Εισαγωγή στο Unix Περιεχόμενα Εισαγωγή 2 Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ & ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ. Οδηγίες χρήσης

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ & ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ. Οδηγίες χρήσης ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ & ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ Πίνακας περιεχομένων 1. Εισαγωγή... 3 2. Διαχείριση Πληροφοριακών Συστημάτων... 4 3. Εξουσιοδότηση Υπαλλήλου...

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση Πολιτισμικών Δεδομένων

Διαχείριση Πολιτισμικών Δεδομένων Διαχείριση Πολιτισμικών Δεδομένων Μάθημα 1 Εισαγωγή στις Βάσεις Δεδομένων Τζανέτος Πομόνης ΤΕΙ Ιονίων Νήσων Τμήμα Τεχνολόγων Περιβάλλοντος Κατεύθυνση Συντήρησης Πολιτισμικής Κληρονομιάς Τι είναι οι Βάσεις

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στις βάσεις δεδομένων - Η ανατομία μιας βάσης δεδομένων

Εισαγωγή στις βάσεις δεδομένων - Η ανατομία μιας βάσης δεδομένων ΕΣΔ516 Τεχνολογίες Διαδικτύου Εισαγωγή στις βάσεις δεδομένων - Η ανατομία μιας βάσης δεδομένων Περιεχόμενα - Βιβλιογραφία Ενότητας Περιεχόμενα Ορισμοί Συστατικά στοιχεία εννοιολογικής σχεδίασης Συστατικά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΙΣΤΟΣΕΛΙΔΩΝ ΜΕΛΩΝ ΔΕΠ, ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΑΤΡΩΝ ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΠΛΟΗΓΗΣΗΣ ΚΑΙ ΧΡΗΣΗΣ

ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΙΣΤΟΣΕΛΙΔΩΝ ΜΕΛΩΝ ΔΕΠ, ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΑΤΡΩΝ ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΠΛΟΗΓΗΣΗΣ ΚΑΙ ΧΡΗΣΗΣ 2013 ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΙΣΤΟΣΕΛΙΔΩΝ ΜΕΛΩΝ ΔΕΠ, ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΠΛΟΗΓΗΣΗΣ ΚΑΙ ΧΡΗΣΗΣ Περιήγηση στις δυνατότητες του λογισμικού και στον τρόπο χρήσης του ΟΜΑΔΑ ΕΡΓΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Διάλεξη 1: Εισαγωγή στον Κατανεμημένο Υπολογισμό. ΕΠΛ 432: Κατανεμημένοι Αλγόριθμοι

Διάλεξη 1: Εισαγωγή στον Κατανεμημένο Υπολογισμό. ΕΠΛ 432: Κατανεμημένοι Αλγόριθμοι Διάλεξη 1: Εισαγωγή στον Κατανεμημένο Υπολογισμό ΕΠΛ 432: Κατανεμημένοι Αλγόριθμοι Τι θα δούμε σήμερα Τι είναι ένα Κατανεμημένο Σύστημα; Επικοινωνία, Χρονισμός, Σφάλματα Μοντέλο Ανταλλαγής Μηνυμάτων 1

Διαβάστε περισσότερα

Δομές Δεδομένων. Δημήτρης Μιχαήλ. Κατακερματισμός. Τμήμα Πληροφορικής και Τηλεματικής Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο

Δομές Δεδομένων. Δημήτρης Μιχαήλ. Κατακερματισμός. Τμήμα Πληροφορικής και Τηλεματικής Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο Δομές Δεδομένων Κατακερματισμός Δημήτρης Μιχαήλ Τμήμα Πληροφορικής και Τηλεματικής Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο Λεξικό Dictionary Ένα λεξικό (dictionary) είναι ένας αφηρημένος τύπος δεδομένων (ΑΤΔ) που διατηρεί

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 2 (Κεφάλαιο 3) Περιγραφή και Έλεγχος Διεργασιών. Περιεχόμενα. Ανάγκη ύπαρξης διεργασιών 1

Ενότητα 2 (Κεφάλαιο 3) Περιγραφή και Έλεγχος Διεργασιών. Περιεχόμενα. Ανάγκη ύπαρξης διεργασιών 1 ΕΠΛ222: Λειτουργικά Συστήματα (μετάφραση στα ελληνικά των διαφανειών του βιβλίου Operating Systems: Internals and Design Principles, 8/E, William Stallings) Ενότητα 2 (Κεφάλαιο 3) Περιγραφή και Έλεγχος

Διαβάστε περισσότερα

Ιόνιο Πανεπιστήμιο Τμήμα Πληροφορικής. Ακαδημαϊκό Έτος 2007-2008

Ιόνιο Πανεπιστήμιο Τμήμα Πληροφορικής. Ακαδημαϊκό Έτος 2007-2008 Ιόνιο Πανεπιστήμιο Τμήμα Πληροφορικής Ακαδημαϊκό Έτος 2007-2008 ΠΑΡΑΔΟΤΕΟ: Έκθεση Προόδου Υλοποίησης του Μαθήματος Εισαγωγή στην Επιστήμη των Υπολογιστών Διδάσκοντες: Θ.Ανδρόνικος - Μ.Στεφανιδάκης Περιεχόμενα

Διαβάστε περισσότερα

Πολιτικές Ασφάλειας Πληροφοριακών Συστημάτων. Σωκράτης Κ. Κάτσικας Τμήμα Μηχ/κών Πληροφοριακών & Επικοινωνιακών Συστημάτων Πανεπιστήμιο Αιγαίου

Πολιτικές Ασφάλειας Πληροφοριακών Συστημάτων. Σωκράτης Κ. Κάτσικας Τμήμα Μηχ/κών Πληροφοριακών & Επικοινωνιακών Συστημάτων Πανεπιστήμιο Αιγαίου Πολιτικές Ασφάλειας Πληροφοριακών Συστημάτων Σωκράτης Κ. Κάτσικας Τμήμα Μηχ/κών Πληροφοριακών & Επικοινωνιακών Συστημάτων Πανεπιστήμιο Αιγαίου Στόχοι της παρουσίασης H παρουσίαση αυτή στοχεύει στην απάντηση

Διαβάστε περισσότερα

Λειτουργικό Σύστημα: διαχείριση πόρων. Διαχείριση αρχείων. Τι είναι ένα αρχείο ; Λειτουργικά Συστήματα (ΙΙ) (διαχείριση αρχείων)

Λειτουργικό Σύστημα: διαχείριση πόρων. Διαχείριση αρχείων. Τι είναι ένα αρχείο ; Λειτουργικά Συστήματα (ΙΙ) (διαχείριση αρχείων) Ιόνιο Πανεπιστήμιο Τμήμα Πληροφορικής Εισαγωγή στην Επιστήμη των Υπολογιστών 2015-16 Λειτουργικό Σύστημα: διαχείριση πόρων Εισαγωγή Λειτουργικά Συστήματα (ΙΙ) (διαχείριση αρχείων) Επικοινωνία με χρήστη

Διαβάστε περισσότερα

Υλοποίηση ενός προγραμματιστικού κελύφους εργασίας

Υλοποίηση ενός προγραμματιστικού κελύφους εργασίας Τ.Ε.Ι ΗΠΕΙΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ & ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΤΗΛΕΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ & ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ Υλοποίηση ενός προγραμματιστικού κελύφους εργασίας Πτυχιακή εργασία του φοιτητή Γιαννακίδη Αποστόλη Επιβλέπων καθηγητής Τσούλος

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Μέρος 1: Βασικές έννοιες της πληροφορικής... 13. Πρόλογος... 11

Περιεχόμενα. Μέρος 1: Βασικές έννοιες της πληροφορικής... 13. Πρόλογος... 11 Περιεχόμενα Πρόλογος... 11 Μέρος 1: Βασικές έννοιες της πληροφορικής... 13 1.1 Windows XP... 15 1.2 Επιφάνεια εργασίας... 19 1.3 Γραμμή εργασιών... 24 1.4 Χειρισμός παραθύρων... 30 1.5 Μενού... 36 1.6

Διαβάστε περισσότερα

Βάσεις Δεδομένων Ενότητα 1

Βάσεις Δεδομένων Ενότητα 1 ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 1: Εισαγωγή στις Ιωάννης Μανωλόπουλος, Καθηγητής Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

Προγραμματισμός Η/Υ. Χειρισμός Αρχείων. ΤΕΙ Ιονίων Νήσων Τμήμα Τεχνολόγων Περιβάλλοντος Κατεύθυνση Τεχνολογιών Φυσικού Περιβάλλοντος

Προγραμματισμός Η/Υ. Χειρισμός Αρχείων. ΤΕΙ Ιονίων Νήσων Τμήμα Τεχνολόγων Περιβάλλοντος Κατεύθυνση Τεχνολογιών Φυσικού Περιβάλλοντος Προγραμματισμός Η/Υ Χειρισμός Αρχείων ΤΕΙ Ιονίων Νήσων Τμήμα Τεχνολόγων Περιβάλλοντος Κατεύθυνση Τεχνολογιών Φυσικού Περιβάλλοντος Αρχεία Συλλογές δεδομένων. Αποθηκεύονται στην περιφερειακή μνήμη: π.χ.

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΡΧΕΙΩΝ Στέφανος Γκρίτζαλης Αναπληρωτής Καθηγητής Κωνσταντίνος Καραφασούλης ιδάσκων (Π 407) Μαγνητικοί ίσκοι Τα δεδοµένα αποθηκεύονται στο µαγνητικό φιλµ του δίσκου Ο δίσκος περιστρέφεται µε

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στα Λειτουργικά Συστήματα

Εισαγωγή στα Λειτουργικά Συστήματα Εισαγωγή στα Λειτουργικά Συστήματα Ενότητα 8: Αρχεία Ι Γεώργιος Φ. Φραγκούλης Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

(Εννοιολογική θεμελίωση)

(Εννοιολογική θεμελίωση) ΑΥΑΛΕΙΑ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΣΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΗ ΠΛΗΡΟΥΟΡΙΑ (Εννοιολογική θεμελίωση) Καλλονιάτης Χρήστος Λέκτορας Τμήμα Πολιτισμικής Τεχνολογίας και Επικοινωνίας, Πανεπιστήμιο Αιγαίου http://www.aegean.gr/culturaltec/kalloniatis

Διαβάστε περισσότερα

Περιπτώσεις Χρήσης για το Π.Σ. ΜΟ.ΔΙ.Π. Κρήτης

Περιπτώσεις Χρήσης για το Π.Σ. ΜΟ.ΔΙ.Π. Κρήτης ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΚΡΗΤΗΣ ΜΟΝΑΔΑ ΔΙΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ Ε.Π.: «ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗ» ΠΡΑΞΗ: ΜΟΔΙΠ ΤΟΥ Τ.Ε.Ι. ΚΡΗΤΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΣ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ: ΚΩΝ/ΝΟΣ ΣΑΒΒΑΚΗΣ Περιπτώσεις Χρήσης για

Διαβάστε περισσότερα

Δίκτυα Η/Υ στην Επιχείρηση

Δίκτυα Η/Υ στην Επιχείρηση Δίκτυα Η/Υ στην Επιχείρηση Εισαγωγή στο λειτουργικό σύστημα Unix Γκάμας Βασίλειος, Εργαστηριακός Συνεργάτης Λειτουργικό Σύστημα (ΛΣ) Λογισμικό συστήματος, το οποίο αποτελεί τη διασύνδεση μεταξύ του υλικού

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ 1 ΤO ΡΟΜΠΟΤ INTELLITEK ER-2u

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ 1 ΤO ΡΟΜΠΟΤ INTELLITEK ER-2u Εφαρμογή 1: Το ρομπότ INTELITEK ER-2u Εργαστήριο Ευφυών Συστημάτων και Ρομποτικής Τμήμα Μηχανικών Παραγωγής και Διοίκησης Πολυτεχνείο Κρήτης www.robolab.tuc.gr, τηλ: 28210 37292 / 37314 e-mail: savas@dpem.tuc.gr,

Διαβάστε περισσότερα

επιφάνεια πυριτίου Αναφορά στο Εκπαιδευτικό Υλικό : 5. Αναφορά στο Εργαστήριο :

επιφάνεια πυριτίου Αναφορά στο Εκπαιδευτικό Υλικό : 5. Αναφορά στο Εργαστήριο : 2. Α/Α Διάλεξης : 1 1. Τίτλος : Εισαγωγή στην Ψηφιακή Τεχνολογία 2. Μαθησιακοί Στόχοι : Λογικές Πύλες και η υλοποίησή τους με τρανζίστορ. Κατασκευή ολοκληρωμένων κυκλωμάτων. 3. Θέματα που καλύπτει : Λογικές

Διαβάστε περισσότερα

ΗΜΥ 100 Εισαγωγή στην Τεχνολογία ιάλεξη 5

ΗΜΥ 100 Εισαγωγή στην Τεχνολογία ιάλεξη 5 ΗΜΥ 100 Εισαγωγή στην Τεχνολογία ιάλεξη 5 22 Σεπτεµβρίου, 2006 Γεώργιος Έλληνας Επίκουρος Καθηγητής ΤΜΗΜΑ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΑ ΘΕΜΑΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ Συστήματος Διαχείρισης & Διακίνησης Εγγράφων DocuTracks

ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ Συστήματος Διαχείρισης & Διακίνησης Εγγράφων DocuTracks ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ Συστήματος Διαχείρισης & Διακίνησης Εγγράφων DocuTracks Dataverse Ltd. Αθήνα, 10/08/2014 Σελίδες: 40 Έκδοση: 1.3 Όνομα : DocuTracks Admin Manual Σελίδα : 2 από 40 Πίνακας Περιεχομένων

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΙΚΤΥΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΙΚΤΥΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ Ηυιοθέτησητης τεχνολογίαςκαι αρχιτεκτονικής TCP/IP δεν έρχεται σε σύγκρουσηµε το µοντέλο του OSI και αυτό γιατί και τα δυο συστήµατααναπτύχθηκαν συγχρόνως. Παρόλα αυτά, υπάρχουν ορισµένες ουσιώδεις διαφορές

Διαβάστε περισσότερα

Συνεργείο Αυτοκινήτων

Συνεργείο Αυτοκινήτων Συνεργείο Αυτοκινήτων v2.102, Οκτώβριος 2015 Σύντοµες οδηγίες χρήσης Εισαγωγή Το πρόγραµµα Συνεργείο Αυτοκινήτων έχει σκοπό τη διαχείριση και παρακολούθηση του πελατολογίου, των αυτοκινήτων και των εργασιών

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Οικιακής Οικονομίας και Οικολογίας. Οργάνωση Υπολογιστών

Τμήμα Οικιακής Οικονομίας και Οικολογίας. Οργάνωση Υπολογιστών Οργάνωση Υπολογιστών Υπολογιστικό Σύστημα Λειτουργικό Σύστημα Αποτελεί τη διασύνδεση μεταξύ του υλικού ενός υπολογιστή και του χρήστη (προγραμμάτων ή ανθρώπων). Είναι ένα πρόγραμμα (ή ένα σύνολο προγραμμάτων)

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟΣΤΡΕΦΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗ Rational Unified Process. Ιωάννης Σταμέλος Βάιος Κολοφωτιάς Πληροφορική

ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟΣΤΡΕΦΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗ Rational Unified Process. Ιωάννης Σταμέλος Βάιος Κολοφωτιάς Πληροφορική ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟΣΤΡΕΦΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗ Rational Unified Process Ιωάννης Σταμέλος Βάιος Κολοφωτιάς Πληροφορική Θεσσαλονίκη, Σεπτέμβριος 2013 ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟΣΤΡΕΦΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗ Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ii ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ 1. Εισαγωγή - Βασικές έννοιες....1 1.1 Εσωτερική παράσταση δεδομένων....2 1.1.1 Παράσταση θέσης....3 1.1.2 Μετατροπές μεταξύ συστημάτων διαφορετικών βάσεων....5 1.1.3 Οι αριθμητικές

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές συσκευές Ε/Ε. Είσοδος Έξοδος στον υπολογιστή. Ένα τυπικό υπολογιστικό σύστημα σήμερα. Οργάνωση Υπολογιστών (IΙI) Μ.

Βασικές συσκευές Ε/Ε. Είσοδος Έξοδος στον υπολογιστή. Ένα τυπικό υπολογιστικό σύστημα σήμερα. Οργάνωση Υπολογιστών (IΙI) Μ. Ιόνιο Πανεπιστήμιο Τμήμα Πληροφορικής Εισαγωγή στην Επιστήμη των Υπολογιστών 2016-17 Οργάνωση Υπολογιστών (IΙI) (συσκευές εισόδου-εξόδου) http://mixstef.github.io/courses/csintro/ Μ.Στεφανιδάκης Ένα τυπικό

Διαβάστε περισσότερα

Μάθημα 3 ο ΔΙΕΡΓΑΣΙΕΣ (PROCESSES)

Μάθημα 3 ο ΔΙΕΡΓΑΣΙΕΣ (PROCESSES) Μάθημα 3 ο ΔΙΕΡΓΑΣΙΕΣ (PROCESSES) Εισαγωγή H κεντρική μονάδα επεξεργασίας (ΚΜΕ) και η κύρια μνήμη αποτελούν τα βασικά δομικά στοιχεία ενός υπολογιστικού συστήματος. Η πρώτη εκτελεί εντολές χειρισμού δεδομένων

Διαβάστε περισσότερα

1 Συστήματα Αυτοματισμού Βιβλιοθηκών

1 Συστήματα Αυτοματισμού Βιβλιοθηκών 1 Συστήματα Αυτοματισμού Βιβλιοθηκών Τα Συστήματα Αυτοματισμού Βιβλιοθηκών χρησιμοποιούνται για τη διαχείριση καταχωρήσεων βιβλιοθηκών. Τα περιεχόμενα των βιβλιοθηκών αυτών είναι έντυπα έγγραφα, όπως βιβλία

Διαβάστε περισσότερα

Π Τ Υ Χ Ι Α Κ Η Ε Ρ Γ Α Σ Ι Α

Π Τ Υ Χ Ι Α Κ Η Ε Ρ Γ Α Σ Ι Α ΑΝΩΤΑΤΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΠΕΙΡΑΙΑ ΤΜΗΜΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗΣ Η/Υ, ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ & ΙΚΤΥΩΝ Εργ. Τεχνολογίας Λογισμικού & Υπηρεσιών S 2 E Lab Π Τ Υ Χ Ι

Διαβάστε περισσότερα

Αναπαράσταση Μη Αριθμητικών Δεδομένων

Αναπαράσταση Μη Αριθμητικών Δεδομένων Ιόνιο Πανεπιστήμιο Τμήμα Πληροφορικής Εισαγωγή στην Επιστήμη των Υπολογιστών 2014-15 Αναπαράσταση Μη Αριθμητικών Δεδομένων (κείμενο, ήχος και εικόνα στον υπολογιστή) http://di.ionio.gr/~mistral/tp/csintro/

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΟ ΤΕΣΤ ΣΤΙΣ ΕΝΟΤΗΤΕΣ

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΟ ΤΕΣΤ ΣΤΙΣ ΕΝΟΤΗΤΕΣ ΕΠΑ.Λ. Άμφισσας Σχολικό Έτος : 2011-2012 Τάξη : Γ Τομέας : Πληροφορικής Μάθημα : ΔΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΙΙ Διδάσκων : Χρήστος Ρέτσας Η-τάξη : tiny.cc/retsas-diktya2 ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΟ ΤΕΣΤ ΣΤΙΣ ΕΝΟΤΗΤΕΣ 7.1-7.2

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη Εφαρμογών σε Προγραμματιστικό Περιβάλλον

Ανάπτυξη Εφαρμογών σε Προγραμματιστικό Περιβάλλον Ανάπτυξη Εφαρμογών σε Προγραμματιστικό Περιβάλλον ΚΕΦΑΛΑΙΑ 3 και 9 ΔΟΜΕΣ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΚΑΙ ΑΛΓΟΡΙΘΜΟΙ ΠΙΝΑΚΕΣ Δεδομένα αφαιρετική αναπαράσταση της πραγματικότητας και συνεπώς μία απλοποιημένη όψη της δηλαδή.

Διαβάστε περισσότερα

! Δεδομένα: ανεξάρτητα από τύπο και προέλευση, στον υπολογιστή υπάρχουν σε μία μορφή: 0 και 1

! Δεδομένα: ανεξάρτητα από τύπο και προέλευση, στον υπολογιστή υπάρχουν σε μία μορφή: 0 και 1 Ιόνιο Πανεπιστήμιο Τμήμα Πληροφορικής Εισαγωγή στην Επιστήμη των Υπολογιστών 5-6 Αναπαράσταση Μη Αριθμητικών Δεδομένων (κείμενο, ήχος και εικόνα στον υπολογιστή) http://di.ionio.gr/~mistral/tp/csintro/

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 3: Προγραμματιστικά Περιβάλλοντα και το Πρώτο Πρόγραμμα C

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 3: Προγραμματιστικά Περιβάλλοντα και το Πρώτο Πρόγραμμα C ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 3: Προγραμματιστικά Περιβάλλοντα και το Πρώτο Πρόγραμμα C Στο εργαστήριο αυτό, θα ασχοληθούμε με δύο προγραμματιστικά περιβάλλοντα για τη γλώσσα C: τον gcc μεταγλωττιστή της C σε περιβάλλον

Διαβάστε περισσότερα

ΚΡΥΠΤΟΓΡΑΦΙΑ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ. Δ Εξάμηνο

ΚΡΥΠΤΟΓΡΑΦΙΑ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ. Δ Εξάμηνο ΚΡΥΠΤΟΓΡΑΦΙΑ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ Δ Εξάμηνο Εισαγωγή- Βασικές Έννοιες Διδάσκων : Δρ. Παρασκευάς Κίτσος Επίκουρος Καθηγητής e-mail: pkitsos@teimes.gr, pkitsos@ieee.org Αντίρριο 2015 1 ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΚΡΥΠΤΟΛΟΓΙΑ?

Διαβάστε περισσότερα

Security & Privacy. Overview

Security & Privacy. Overview Security & Privacy Καλλονιά Χρήστος Overview Βασικές Έννοιες ενός Πληροφοριακού Συστήματος Ασφάλεια Πληροφοριακών Συστημάτων Βασικές Ιδιότητες Ασφάλειας Ασφάλεια vs Ιδιωτικότητα Βασικές Αρχές Ιδιωτικότητας

Διαβάστε περισσότερα

Λειτουργικά Συστήματα Ι. Καθηγήτρια Παπαδάκη Αναστασία

Λειτουργικά Συστήματα Ι. Καθηγήτρια Παπαδάκη Αναστασία Λειτουργικά Συστήματα Ι Καθηγήτρια Παπαδάκη Αναστασία 2013 1 - 2 - Κεφάλαιο 2 ο Δευτερεύουσα μνήμη Οι εύκαμπτοι μαγνητικοί δίσκοι (floppy disks) ή δισκέτες Οι σκληροί μαγνητικοί δίσκοι (hard disks) Οι

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο «Τεχνολογία Πολιτισμικού Λογισμικού» Ενότητα. Σχεδίαση Βάσεων Δεδομένων

Εργαστήριο «Τεχνολογία Πολιτισμικού Λογισμικού» Ενότητα. Σχεδίαση Βάσεων Δεδομένων Ενότητα 3 Σχεδίαση Βάσεων Δεδομένων 17 18 3.1 Εισαγωγή Μία βάση δεδομένων αποτελείται από δεδομένα για διάφορα θέματα τα οποία όμως σχετίζονται μεταξύ τους και είναι καταχωρημένα με συγκεκριμένο τρόπο.

Διαβάστε περισσότερα

Επιλέξτε Σωστό ή Λάθος για καθένα από τα παρακάτω:

Επιλέξτε Σωστό ή Λάθος για καθένα από τα παρακάτω: Επιλέξτε Σωστό ή Λάθος για καθένα από τα παρακάτω: 1ο ΓΕΛ Καστοριάς Βασικές Έννοιες Αλγορίθμων Δομή Ακολουθίας (κεφ. 2 και 7 σχολικού βιβλίου) 1. Οι μεταβλητές αντιστοιχίζονται από τον μεταγλωττιστή κάθε

Διαβάστε περισσότερα

Σκοπός του μαθήματος

Σκοπός του μαθήματος ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ Εισαγωγή Βασικές Έννοιες Βαγγελιώ Καβακλή Τμήμα Πολιτισμικής Τεχνολογίας και Επικοινωνίας Πανεπιστήμιο Αιγαίου Εαρινό Εξάμηνο 2012-2013 1 Σκοπός του μαθήματος Η απόκτηση των γνώσεων

Διαβάστε περισσότερα

Λειτουργικά Συστήματα. Τ.Ε.Ι. Ιονίων Νήσων Σχολή Διοίκησης και Οικονομίας - Λευκάδα

Λειτουργικά Συστήματα. Τ.Ε.Ι. Ιονίων Νήσων Σχολή Διοίκησης και Οικονομίας - Λευκάδα Λειτουργικά Συστήματα Τ.Ε.Ι. Ιονίων Νήσων Σχολή Διοίκησης και Οικονομίας - Λευκάδα Στέργιος Παλαμάς, Υλικό Μαθήματος «Λειτουργικά Συστήματα», 2015-2016 Κεφάλαιο 2: Σύστημα Αρχείων Τα προγράμματα που εκτελούνται

Διαβάστε περισσότερα

1. ΑΡΧΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ

1. ΑΡΧΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ 12 Σχεδιασμός Ανάπτυξη Λειτουργία Π.Σ. 1. ΑΡΧΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ 1.1 Δυνατότητες Λειτουργικών Συστημάτων 1.1.1 Εισαγωγή Ο όρος Λειτουργικό Σύστημα (Operating System), εκφράζει το σύνολο των προγραμμάτων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΥΣ ΑΛΓΟΡΙΘΜΟΥΣ ΚΑΙ ΣΤΟΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ. Διδάσκουσα Δρ Β.

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΥΣ ΑΛΓΟΡΙΘΜΟΥΣ ΚΑΙ ΣΤΟΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ. Διδάσκουσα Δρ Β. ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΥΣ ΑΛΓΟΡΙΘΜΟΥΣ ΚΑΙ ΣΤΟΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ Διδάσκουσα Δρ Β. Καβακλή Χειμερινό Εξάμηνο 2001 1 Σύνολο χαρακτήρων της Pascal Για

Διαβάστε περισσότερα

Λειτουργικά Συστήματα (διαχείριση επεξεργαστή, μνήμης και Ε/Ε)

Λειτουργικά Συστήματα (διαχείριση επεξεργαστή, μνήμης και Ε/Ε) Ιόνιο Πανεπιστήμιο Τμήμα Πληροφορικής Εισαγωγή στην Επιστήμη των Υπολογιστών 2015-16 Λειτουργικά Συστήματα (διαχείριση επεξεργαστή, και Ε/Ε) http://di.ionio.gr/~mistral/tp/csintro/ Μ.Στεφανιδάκης Τι είναι

Διαβάστε περισσότερα

Κατανεµηµένασυστήµατα αρχείων

Κατανεµηµένασυστήµατα αρχείων Κατανεµηµένασυστήµατα αρχείων Θέµατα σχεδίασης ιεπαφή υπηρεσίας αρχείων και ευρετηρίων Ονόµατα και αναγνωριστικά Οργάνωση εξυπηρετητών Σηµασιολογία (κατα)µερισµού αρχείων Ενταµίευση αρχείων Συνέπεια συστήµατος

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι ένα λειτουργικό σύστημα (ΛΣ); Μια άλλη απεικόνιση. Το Λειτουργικό Σύστημα ως μέρος του υπολογιστή

Τι είναι ένα λειτουργικό σύστημα (ΛΣ); Μια άλλη απεικόνιση. Το Λειτουργικό Σύστημα ως μέρος του υπολογιστή Ιόνιο Πανεπιστήμιο Τμήμα Πληροφορικής Εισαγωγή στην Επιστήμη των Υπολογιστών 2014-15 Λειτουργικά Συστήματα (διαχείριση επεξεργαστή, και Ε/Ε) http://di.ionio.gr/~mistral/tp/csintro/ Μ.Στεφανιδάκης Τι είναι

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενο του μαθήματος

Περιεχόμενο του μαθήματος ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ Η Αντικειμενοστρεφής Τεχνολογία Δρ Βαγγελιώ Καβακλή Τμήμα Πολιτισμικής Τεχνολογίας και Επικοινωνίας Πανεπιστήμιο Αιγαίου Εαρινό Εξάμηνο 202-203 Περιεχόμενο του μαθήματος Η έννοια

Διαβάστε περισσότερα

Δικαιώματα Πρόσβασης στο Λειτουργικό Σύστημα UNIX

Δικαιώματα Πρόσβασης στο Λειτουργικό Σύστημα UNIX Δικαιώματα Πρόσβασης στο Λειτουργικό Σύστημα UNIX Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής ΤΕ ΤΕΙ Ηπείρου Διδάσκων: Δημήτριος Λιαροκάπης Διαφάνειες: Γρηγόριος Τζώρτζης Ακ. Έτος 2013-2014 Παράδειγμα Δένδρου Συστήματος

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟΣΤΡΑΦΟΥΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ. Κλάσεις και Αντικείμενα

ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟΣΤΡΑΦΟΥΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ. Κλάσεις και Αντικείμενα ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟΣΤΡΑΦΟΥΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ Κλάσεις και Αντικείμενα Η εξέλιξη των γλωσσών προγραμματισμού Η εξέλιξη των γλωσσών προγραμματισμού είναι μια διαδικασία αφαίρεσης Στην αρχή ένα πρόγραμμα ήταν

Διαβάστε περισσότερα