Μορφολογία και Φυσιολογία Φυτών

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Μορφολογία και Φυσιολογία Φυτών"

Transcript

1 ΤΕΙ ΚΑΒΑΛΑΣ ΠΑΡ/ΜΑ ΔΡΑΜΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΑΣΟΠΟΝΙΑΣ και ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΦΥΣΙΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Μορφολογία και Φυσιολογία Φυτών Εργαστηριακές Σημειώσεις Μάρθα Λαζαρίδου -Αθανασιάδου Καθηγήτρια ΤΕΙ 2009 Σελίδα 1

2 ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Γενικές οδηγίες 2 Κατάταξη των φυτών 4 Θέμα 1 0. Το μικροσκόπιο και η λειτουργία του 5 Οπτικό μικροσκόπιο 5 Χρήση του μικροσκοπίου 9 Βοηθητικά αντικείμενα μικροσκοπίας 10 Παρασκευάσματα 11 Είδη μικροσκοπίων 13 Θέμα 2 ο.το κύτταρο 15 Πυρήνας 15 Κυτταρικό τοίχωμα 17 Πλάστες 19 Αμυλόκοκκοι 20 Κρύσταλλοι 21 Θέμα 3 ο. Είδη κυττάρων και ιστών 23 Παρεγχυματικά κύτταρα 23 Στηρικτικός ιστός 25 Επιδερμίδα 29 Αγωγός ιστός 31 Θέμα 4 ο. Βλαστός 34 Πρωτογενής ανατομική διάπλαση βλαστού 38 Θέμα 5 ο. Δευτερογενής κατά πάχος αύξηση του βλαστού 41 Θέμα 6 ο. Φύλλο 44 Α. Μορφολογία φύλλου 44 Β. Ανατομία φύλλου 50 Θέμα 7 ο. Ρίζα 53 Μορφολογία ρίζας 53 Ανατομία ρίζας 54 Θέμα 8 ο. Άνθος αγγειοσπέρμων 57 Ταξιανθίες 61 Θέμα 9 ο. Καρπός αγγειοσπέρμων 64 Σελίδα 2

3 Θέμα 10 ο. Σπέρμα των Αγγειοσπέρμων 69 Θέμα 11 ο. Σπαργή, Πλασμόλυση 71 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 73 Σελίδα 3

4 Εργαστηριακό Μικροσκόπιο Σελίδα 4

5 Γ ε ν ι κ έ ς ο δ η γ ί ε ς Κάθε εργαστηριακό μάθημα ολοκληρώνεται σε τρεις ενότητες: α) Θεωρητική, όπου περιγράφεται το προς παρατήρηση θέμα. β) Παρατήρηση. Οι σπουδαστές ετοιμάζουν τα παρασκευάσματα με τον τρόπο που θα τους υποδειχθεί και τα παρατηρούν. Απαραίτητη για την προετοιμασία του παρασκευάσματος είναι η καινούργια λεπίδα ξυραφιού. Τα υπόλοιπα αντικείμενα που θα χρειαστούν διατίθενται από το εργαστήριο. γ) Σχεδίαση, η οποία βοηθάει στην καλύτερη εμπέδωση του εξεταζόμενου θέματος. Η σχεδίαση της εικόνας του μικροσκοπίου, χωρίς να είναι καλλιτεχνικό σχέδιο θα πρέπει να αποδίδει πιστά τα χαρακτηριστικά του εξεταζόμενου θέματος, δηλαδή, θα πρέπει να διατηρούνται οι αναλογίες μεγεθών των διαφόρων κυττάρων και ιστών, καθώς και τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά που αναφέρονται στο θεωρητικό μέρος Σελίδα 1

6 του εργαστηρίου. Την σωστή σχεδίαση θα βοηθήσει η καταρχήν σχεδίαση της εικόνας από μικρή μεγέθυνση και στη συνέχεια η προσθήκη των λεπτομερειών από μεγαλύτερη μεγέθυνση. Η διάρκεια του εργαστηρίου είναι τρεις συνεχόμενες ώρες. Οι σπουδαστές γίνονται δεκτοί στο εργαστήριο μόνο την πρώτη ώρα, και εφόσον έχουν μαζί τους τα αντικείμενα που αναφέρθηκαν παραπάνω (ξυράφι, τετράδιο, κ.λ.π ). Άλλες οδηγίες για τους σπουδαστές: 1.Τα αντικείμενα της μικροσκοπίας (φακοί μικροσκοπίου, αντικειμενοφόρος, καλυπρίδα) θα πρέπει να καθαρίζονται πριν ξεκινήσει το μάθημα για ευκρινέστερη εικόνα. Τα χέρια να είναι καθαρά για να μην λερώνονται τα παραπάνω αντικείμενα. 2. Τυχόν προβλήματα με το μικροσκόπιο, όπως μη σταθεροποίηση του παρασκευάσματος κοχλίες που δεν γυρίζουν κ.λ.π δεν πρέπει να αντιμετωπίζονται από τους ίδιους τους σπουδαστές αλλά να καλείται αμέσως το εκπαιδευτικό προσωπικό. Αξιολόγηση Αξιολόγηση στο εργαστήριο γίνεται δύο φορές στη διάρκεια του εξαμήνου. Κάθε αξιολόγηση περιλαμβάνει: α) αναγνώριση παρασκευάσματος και Απαραίτητα για το τρίτο μέρος του εργαστηρίου είναι: ένα τετράδιο σπιράλ (20φυλλο) με λευκά φύλλα, μολύβι, σβηστήρι και ξύστρα. Το τετράδιο σχεδίασης ελέγχεται επιπλέον κατά την τελική εξέταση. ανεύρεση κυττάρων ή ιστών στο μικροσκόπιο (προφορική εξέταση) και β) γραπτή εξέταση στο θεωρητικό μέρος του εργαστηρίου. Για να είναι επιτυχής η αξιολόγηση θα πρέπει η βαθμολογία κάθε εξέτασης να είναι τουλάχιστον πέντε (5). Σελίδα 2

7 Κατάταξη των φυτών Συνοπτικά οι διάφοροι φυτικοί οργανισμοί κατατάσσονται στα επτά παρακάτω αθροίσματα: 1) Βακτηρία (Bactreriophyta) Πρωτόφυτα 2) Κυανοφύκη (Cyanophyta) 3) Φύκη ( Phycochyta) 4) Μύκητες (Mycophyta) Θαλλόφυτα 5) Βρυόφυτα ( Bryophyte) 6) Πτεριδόφυτα (Pteridophyta) Κορμόφυτα 7) Σπερματόφυτα (Spermatophyta) ή Ι. ΓΥΜΝΟΣΠΕΡΜΑ Τραχεόφυτα ΙΙ. ΑΓΓΕΙΟΣΠΕΡΜΑ Μονοκοτυλήδονα Δικοτυλήδονα Στο εργαστήριο της Μορφολογίας και Φυσιολογίας φυτού περιγράφονται τα Σπερματόφυτα. Σελίδα 3

8 Θέμα 1 0 Το μικροσκόπιο και η λειτουργία του Το μικροσκόπιο είναι βασικό όργανο για θέματα ανατομίας των φυτών. Η πρώτη του μορφή εφευρέθηκε από τους Ολλανδούς αδελφούς Johann και Zaccharias Jansen το 1590, ενώ σημαντική ήταν η βελτίωση που έγινε από τον Άγγλο επιστήμονα Robert Hooke, ο οποίος το 1665 παρατήρησε και αναγνώρισε τα κύτταρα (εικ. 1). Εικόνα 1. Το μικροσκόπιο του Robert Hooke Υπάρχουν διάφοροι τύποι μικροσκοπίων κυριότεροι από τους οποίους είναι το οπτικό μικροσκόπιο και το ηλεκτρονικό μικροσκόπιο. Το οπτικό μικροσκόπιο μεγεθύνει φορές, μέγεθος που αυξομειώνεται ανάλογα με τον τύπο του μικροσκοπίου. Στις μεγάλες μεγεθύνσεις (πάνω από 2.000) η ευκρίνεια της εικόνας είναι περιορισμένη, και εξαρτάται από τον τύπο του μικροσκοπίου. Μπορούν μ αυτό να παρατηρηθούν οργανίδια ή νεκρά έγκλειστα του κυττάρου όπως μιτοχόνδρια, χρωμοσώματα, αμυλόκοκκοι. Το ηλεκτρονικό μικροσκόπιο μεγεθύνει μέχρι φορές, με τη χρησιμοποίηση δέσμης ηλεκτρονίων αντί φωτός. Μπορούν μ αυτό να παρατηρηθούν τα ριβοσώματα, πλασματικές μεμβράνες κ.α. Εκτός αυτών υπάρχουν και άλλοι τύποι μικροσκοπίων, όπως το μικροσκόπιο αντιθέτων φάσεων, πολωτικό μικροσκόπιο κ.α. Σελίδα 4

9 Το κύριο όργανο που χρησιμοποιείται στα πλαίσια του εργαστηρίου Μορφολογίας και Φυσιολογίας Φυτών είναι το οπτικό μικροσκόπιο, ως εκ τούτου είναι απαραίτητη η γνώση του τρόπου λειτουργίας και χρήσης του. Οπτικό μικροσκόπιο Το οπτικό μικροσκόπιο αποτελείται από τρία μέρη, το οπτικό, το μηχανικό και το σύστημα φωτισμού (Εικ. 2). Το οπτικό σύστημα, που είναι και το σημαντικότερο, αποτελεί ένα σωλήνα ο οποίος στις άκρες του καταλήγει σε φακούς. Ο φακός που βρίσκεται κοντά στο προς παρατήρηση αντικείμενο ονομάζεται αντικειμενικός, έχει μικρή εστιακή απόσταση και δημιουργεί είδωλο τόσο μεγαλύτερο όσο πλησιέστερα στην εστία βρίσκεται το αντικείμενο. Ο δεύτερος φακός ονομάζεται προσοφθάλμιος και μ αυτόν γίνεται η παρατήρηση. Ο προσοφθάλμιος μεγεθύνει το είδωλο του αντικειμενικού φακού. Στα σύγχρονα μικροσκόπια ο ένας προσοφθάλμιος (μονοφθάλμια μικροσκόπια) έχει αντικατασταθεί από δύο, με αποτέλεσμα την εύκολη και ξεκούραστη παρατήρηση. Υπάρχει δυνατότητα ρύθμισης της απόστασης, μεταξύ των προσοφθάλμιων, ούτως ώστε να προσαρμοστεί στην απόσταση οφθαλμών του παρατηρητή. Σε κάθε μικροσκόπιο υπάρχουν τέσσερις αντικειμενικοί φακοί, με διαφορετική μεγέθυνση ο καθένας, τοποθετημένοι σε περιστρεφόμενο δίσκο ούτως ώστε ο ένας από αυτούς να αποτελεί συνέχεια του οπτικού σωλήνα, ενώ παράλληλα να είναι εύκολη η αντικατάσταση του με άλλον διαφορετικής μεγέθυνσης. Κάθε φορά ο φακός που κάνει την παρατήρηση είναι εκείνος που είναι τοποθετημένος κάθετα στην τράπεζα. Οι μεγεθύνσεις που χρησιμοποιούνται συνήθως για τους αντικειμενικούς φακούς είναι 4Χ, 10Χ, 40Χ, και 100Χ. Οι μεγεθύνσεις των προσοφθάλμιων κυμαίνονται από 6Χ, έως 25 Χ. Αυτοί φαίνονται στην πάνω άκρη του οπτικού σωλήνα και μπορούν να αντικατασταθούν. Σε κάθε φακό αντικειμενικό ή προσοφθάλμιο αναγράφεται από την κατασκευαστική εταιρεία η μεγέθυνση που κάνει. Η συνολική μεγέθυνση με την οποία παρατηρείται ένα αντικείμενο είναι τι γινόμενο των μεγεθύνσεων των δύο φακών, έτσι όταν η μεγέθυνση του προσοφθάλμιου είναι 10Χ και χρησιμοποιούμε τον αντικειμενικό φακό 4χ, η μεγέθυνση παρατήρησης Σελίδα 5

10 είναι 10x4 =40Χ για το επόμενο φακό των 10Χ η συνολική μεγέθυνση που γίνεται είναι 10x10=100Χ και ούτω καθεξής. Η ευκρίνεια με την οποία βλέπομε το αντικείμενο δεν είναι πάντοτε η ίδια και εξαρτάται από τη διακριτική ικανότητα (d) του μικροσκοπίου. Το μηχανικό σύστημα στηρίζει το οπτικό σύστημα και το σύστημα φωτισμού. Ονομάζεται στατό και αποτελείται α) από τη βάση, που στηρίζει το όργανο β) την τράπεζα. Η τράπεζα είναι επίπεδη επιφάνεια με μια οπή στη μέση για να περνούν οι ακτίνες φωτισμού, οι οποίες προέρχονται από το σύστημα φωτισμού. Η τράπεζα είναι εφοδιασμένη επί πλέον με σύστημα σταθεροποίησης του παρασκευάσματος. Η σταθεροποίηση γινόταν με δύο απλά μεταλλικά ελάσματα και μετακίνηση με το χέρι. Στα σύγχρονα μικροσκόπια υπάρχει ένας συνδυασμός συστήματος σταθεροποίησης και μηχανικής μετακίνησης του παρασκευάσματος. γ) βραχίονας με τους κοχλίες. Ο βραχίονας στηρίζεται πάνω στη βάση. Πάνω του στηρίζεται η τράπεζα και ο οπτικός σωλήνας. Επίσης πάνω στον βραχίονα είναι τοποθετημένοι οι κοχλίες. Οι κοχλίες μετακινούν την τράπεζα ή τον οπτικό σωλήνα, ούτως ώστε να ρυθμίζεται η απόσταση ανάμεσα στο παρασκεύασμα και τους φακούς. Υπάρχουν δύο είδη κοχλιών, ο αδρός για μεγάλες μετακινήσεις (τράπεζας ή οπτικού σωλήνα) και ο μικρομετρικός για μικρές μετακινήσεις. Σύστημα φωτισμού: Για να παρατηρηθεί το αντικείμενο θα πρέπει να φωτιστεί. Πηγή φωτισμού μπορεί να είναι το ηλιακό φως, οπότε τοποθετείται στη βάση του οργάνου κοίλο κάτοπτρο το οποίο με κατάλληλη μετακίνηση συγκεντρώνει τις ακτίνες και τις κατευθύνει στο αντικείμενο. Περισσότερο αποτελεσματική πηγή είναι οι ηλεκτρικοί λαμπτήρες, οι οποίοι τοποθετούνται στη βάση του μικροσκοπίου. Στα σύγχρονα μικροσκόπια, κάτω από το κυκλικό άνοιγμα της τράπεζας βρίσκεται ο συμπυκνωτής ή σύστημα ΑΒΒΕ, το οποίο αποτελείται από τον συμπυκνωτή, το διάφραγμα-ίριδα και φορέα φίλτρων. Ο συμπυκνωτής αποτελείται από σύστημα φακών οι οποίοι δημιουργούν πυκνότερη και πιο ευθύγραμμη φωτεινή δέσμη, εξασφαλίζοντας την ροή των περισσότερων Σελίδα 6

11 φωτεινών ακτινών μέσα από το παρασκεύασμα. Το διάφραγμα-ίρις, έχει μεταβαλλόμενη διάμετρο και εμποδίζει την δίοδο των ακτινών από τα περιφερειακά τμήματα Σελίδα 7

12 Εικόνα 2. Περιγραφή του διοφθάλμιου οπτικού μικροσκοπίου Σελίδα 8

13 των φακών, και περιορίζει το οπτικό πεδίο σε εκείνα τα σημεία του αντικειμένου, για τα οποία το όργανο δίνει είδωλο, κατά το δυνατό ομοιόμορφα φωτισμένο. Τα φίλτρα βελτιώνουν την χρωματική ποιότητα του φωτός. Το σύστημα ΑΒΒΕ μπορεί να μετακινείται κατακόρυφα με ένα κοχλία. Μπορούμε έτσι να αυξομειώνουμε τον φωτισμό ανάλογα με το είδος και το πάχος του αντικειμένου. Χρήση του μικροσκοπίου 1. Βάζουμε το καλώδιο του μικροσκοπίου στην μπρίζα και ανοίγουμε τον διακόπτη. 2. Τοποθετούμε το παρασκεύασμα πάνω στην τράπεζα, το σταθεροποιούμε και μετακινούμε έτσι ώστε το προς παρατήρηση σημείο να είναι περίπου κάτω από τον φακό. Η παρατήρηση ξεκινάει πάντοτε με τον φακό που κάνει την μικρότερη μεγέθυνση (4Χ). 3. Παρατηρώντας συνεχώς από τους προσοφθάλμιους μετακινούμε τον αδρό κοχλία και τον αφήνουμε στο σημείο που βλέπουμε ευκρινέστερα το παρασκεύασμα μας. Στη συνέχεια χρησιμοποιούμε τον μικρομετρικό κοχλία 1, μέχρι να πετύχουμε περισσότερο ευκρινή εικόνα. 4.Στο σημείο αυτό μπορούμε να ρυθμίσουμε το φωτισμό χρησιμοποιώντας το συγκεντρωτικό φακό ή το διάφραγμα, ή μεταβάλλοντας την ένταση του εκπεμπόμενου από την λάμπα φωτός. Είναι προτιμότερο η ρύθμιση του φωτός με την μετακίνηση του συστήματος ΑΒΒΕ. 5. Αφού ρυθμίσουμε και το φως μετακινούμε το παρασκεύασμα ούτως ώστε το προς παρατήρηση σημείο να βρίσκεται στο κέντρο του οπτικού μας πεδίου. 6. Τοποθετούμε τώρα την μεγαλύτερη μεγέθυνση. Εφ όσον οι προηγούμενες ρυθμίσεις μας ήταν ακριβείς, μπορούμε να πετύχουμε ευκρίνεια χρησιμοποιώντας μόνο τον μικρομετρικό κοχλία. 7. Διορθώνουμε και πάλι την θέση του παρασκευάσματος μετακινώντας το ούτως ώστε και πάλι το προς παρατήρηση σημείο να βρίσκεται στο κέντρο του οπτικού μας πεδίου. 1 Σε μερικά μικροσκόπια λείπει ο μικρομετρικός, οπότε η ευκρίνεια της εικόνας πετυχαίνεται μόνο με έναν κοχλία. Σελίδα 9

14 8. Εφ όσον κρίνεται απαραίτητο τοποθετούνται οι επόμενες μεγεθύνσεις ακολουθώντας την ίδια διαδικασία. Αν κατά την διαδικασία της παρατήρησης και ενώ χρησιμοποιούμε μεγάλες μεγεθύνσεις, μειωθεί η ευκρίνεια της εικόνας και δεν επανέρχεται με την χρήση του μικρομετρικού θα πρέπει να ξανατοποθετήσουμε την μικρότερη μεγέθυνση και να επαναλάβουμε την διαδικασία. Χρήση του αδρού κοχλία με μεγάλη μεγέθυνση δεν πρέπει να γίνεται γιατί υπάρχει κίνδυνος να ακουμπήσει ο φακός στο παρασκεύασμα με συνέπεια ζημιές στον φακό ή καταστροφή του παρασκευάσματος. Βοηθητικά αντικείμενα μικροσκοπίας 1. Αντικειμενοφόρος πλάκα. Είναι γυάλινη πλάκα με διαστάσεις που μπορούν να κυμαίνονται, συνήθως όμως είναι 25x75 MM. Πάνω σ αυτές τοποθετείται το προς παρατήρηση αντικείμενο (γίνεται το παρασκεύασμα) (Εικ. 3γ). Η ποιότητα της εξαρτάται βασικά από την φύση του γυαλιού και το επίπεδο της επιφάνειας της. Η παραμικρή ανωμαλία παρεμποδίζει την προσκόλληση του αντικειμένου και της καλυπτρίδας και μειώνει την ευκρίνεια του αντικειμένου. 2. Καλυπτρίδες. Είναι γυάλινα τετράγωνα πλακίδια με μικρό πάχος (0,15-0,22ΜΜ). Οι συνήθης διαστάσεις τους είναι 18x22ΜΜ. Χρησιμεύουν για την κάλυψη του αντικειμένου πάνω στην αντικειμενοφόρο (Εικ. 3δ). 3. Βελόνη, λαβίδα. Χρησιμοποιούνται για τον διαμελισμό και την μεταφορά του αντικειμένου πάνω στην αντικειμενοφόρο (Εικ. 3 α,β). 4. Σταγονόμετρο, για την τοποθέτηση της κατάλληλης ποσότητας νερού πάνω στην αντικειμενοφόρο. 5. Μικροτόμος ή ξυράφι. Χρησιμοποιούνται για το κόψιμο του υλικού σε λεπτά κομμάτια, απαραίτητα για την δημιουργία παρασκευάσματος. Στα εργαστήρια της Δ. Βοτανικής I χρησιμοποιείται ξυραφάκι, το οποίο θα πρέπει να είναι κοφτερό και καινούριο. Εκτός από τα παραπάνω μπορεί να χρησιμοποιούνται και άλλα σκεύη όπως κάψες PETRI, δοκιμαστικοί σωλήνες, κ.α. Επίσης είναι απαραίτητο Σελίδα 10

15 μαλακό ύφασμα για το καθάρισμα των φακών και ύφασμα ή απορροφητικό χαρτί για καθάρισμα των αντικειμενοφόρων και καλυπτρίδων. α β γ δ Εικόνα 3. Αντικείμενα μικροσκοπίας, α. λαβίδα, β βελόνη, γ αντικειμενοφόρος, δ καλυπτρίδα. Παρασκευάσματα Παρασκεύασμα ονομάζουμε το κατάλληλα προετοιμασμένο υλικό, τοποθετημένο πάνω στην αντικειμενοφόρο μέσα σε υγρό, καλυμμένο με την καλυπτρίδα. Για την παρατήρηση ενός συγκεκριμένου ιστού ή οργάνου θα πρέπει να επιλεγεί το κατάλληλο φυτό και να αποχωριστεί με τον κατάλληλο τρόπο, ο οποίος περιγράφεται σε κάθε εργαστήριο. Υγρά που χρησιμοποιούνται στα παρασκευάσματα είναι το νερό ή ελαιώδη υγρά (έλαια καταδύσεως ), με τα οποία πετυχαίνουμε την αύξηση της Σελίδα 11

16 φωτεινότητας του ειδώλου και της διακριτικής ικανότητας του μικροσκοπίου. Η παρουσία φυσαλίδων (επιφάνεια με αέρα) δυσκολεύει την παρατήρηση. Τα παρασκευάσματα μπορεί να είναι τριών ειδών α) τα προσωρινά, για τα οποία χρησιμοποιείται ζωντανό υλικό χωρίς να προηγηθεί ειδική κατεργασία. Αυτά κυρίως χρησιμοποιούνται στο εργαστήριο της Δ. Βοτανικής Ι. β) τα ημιμόνιμα, για τα οποία απαιτείται πρόχειρη κατεργασία και έγκληση σε γλυκερινο-ζελατίνη και, γ) τα μόνιμα, στα οποία γίνεται κατεργασία και μπορούν να διατηρηθούν για μεγάλα χρονικά διαστήματα. Σελίδα 12

17 Είδη μικροσκοπίων Μικροσκόπιο Αντιθέτων Φάσεων Τα ζωντανά υλικά παρουσιάζουν μικρή απορροφητικότητα φωτός και αυτό, κατά κύριο λόγο, οφείλεται στη μεγάλη περιεκτικότητα σε νερό. Οι διαφανείς βιολογικές δομές στο διερχόμενο φως εκδηλώνουν αντιθέσεις στο προσπίπτον φως. Τις αντιθέσεις αυτές αυξάνει το μικροσκόπιο αντιθέτων φάσεων. Το πιο πάνω μικροσκόπιο χρησιμοποιείται για να παρατηρηθούν ζωντανά βιολογικά υλικά, άχρωμα δυσδιάκριτα με την συμβατική μικροσκοπία. Ειδικότερα, μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την μελέτη της διαίρεσης του κυττάρου, την αύξηση κυτταροκαλλιεργειών κ.α. Μικροσκόπιο Συμβολής Το μικροσκόπιο συμβολής προέκυψε από την εξέλιξη του μικροσκοπίου αντιθέτων φάσεων. Με το μικροσκόπιο αυτό μπορούν να διακριθούν πολύ λεπτές κυτταρικές δομές. Μικροσκόπιο Σκοτεινού Πεδίου Στο μικροσκόπιο αυτό ο κοινός συμπυκνωτής αντικαθίσταται από ειδικό συμπυκνωτή που δέχεται πλάγια το φως, ούτως ώστε το φως να περιθλάται στις οριακές θέσεις. Έτσι το αντικείμενο φαίνεται λαμπρό, ενώ το περιβάλλον σκοτεινό. Πιο συγκεκριμένα σ ένα ζωντανό κύτταρο φαίνονται φωτεινοί ο πυρηνίσκος, οι πλάστες, πλάσμα και σκοτεινά τα χυμοτόπια. Πολωτικό Μικροσκόπιο Το πολωτικό μικροσκόπιο αποτελείται από έναν πολωτή και έναν αναλυτή φωτός που τοποθετούνται σε οπτικό μικροσκόπιο. Ο μεν πολωτής τοποθετείται κάτω από τον συμπυκνωτή και ο αναλυτής πάνω από το αντικείμενο. Το πολωτικό μικροσκόπιο χρησιμοποιήθηκε για έναν αιώνα για να μελετηθούν οι δομικές ιδιότητες της ύλης. Η κατασκευή του κυτταρικού τοιχώματος και των αμυλοκόκκων για παράδειγμα παρατηρήθηκαν με το πολωτικό μικροσκόπιο. Ηλεκτρονικό Μικροσκόπιο Σελίδα 13

18 Το ηλεκτρονικό μικροσκόπιο χρησιμοποιεί δέσμη ηλεκτρονίων σαν πηγή φωτισμού. Είναι το μοναδικό όργανο που επιτρέπει την μελέτη των υπερδομών του κυττάρου. Αυτό, γιατί μπορεί να πετύχει μεγεθύνσεις ως Χ, οι οποίες μεγαλώνουν φωτογραφικά μέχρι την τιμή Χ ή και παραπάνω. Στο οπτικό μικροσκόπιο οι μεγεθύνσεις είναι πολύ μικρότερες και εξαρτώνται από την ποιότητα των αντικειμενικών φακών που χρησιμοποιούνται. Ο προσοφθάλμιος έχει δυνατότητες περιορισμένες (μέχρι 15Χ). Στην πράξη χρησιμοποιούνται μεγεθύνσεις μέχρι 1000Χ (10Χ ο προσοφθάλμιος και 100Χ ο αντικειμενικός). %CF%84%CE%B7%CE%BC%CE%B1.html Περισσότερες πληροφορίες για τα μικροσκόπια ιστοσελίδες: υπάρχουν στις TECH.PEIR.FYS.2004.KEF.07.pdf Σελίδα 14

19 Θέμα 2ο Το κύτταρο Κύτταρο ονομάζομε την μορφολογική και λειτουργική μονάδα ζωής, δηλ. τη μικρότερη μονάδα του έμβιου κόσμου στην οποία παρατηρούνται τα φαινόμενα ζωής (αύξηση, εναλλαγή της ύλης και αναπαραγωγή). Υπάρχει μεγάλη παραλλαγή ως προς το μέγεθος και την μορφή των κυττάρων. Ορισμένα κύτταρα είναι τόσο μικρά που δεν είναι δυνατό να παρατηρηθούν από το οπτικό μικροσκόπιο (μυκόπλασμα), ενώ άλλα είναι αρκετά μεγάλα ώστε να είναι ορατά με γυμνό μάτι (ίνες βαμβακιού). Τα κύτταρα από τα οποία αποτελούνται τα φυτά παρατηρούνται εύκολα με το οπτικο μικροσκόπιο. Το σχήμα των κυττάρων ποικίλει επίσης από σφαιρικό, πολύπλευρο, ακανόνιστο, αστερόμορφο, κ.λ.π. Το σχήμα τους αλλά κυρίως η κατασκευή τους σχετίζεται με την λειτουργία την οποία επιτελούν. Έτσι, ανάλογα με την κατασκευή τους παρατηρούνται διάφορα είδη όπως παρεγχυματικά, στηρικτικά, αγωγά κ. ά. Σε κάθε κύτταρο διακρίνουμε τον πρωτοπλάστη και το κυτταρικό τοίχωμα. Ο πρωτοπλάστης αποτελείται από το πρωτόπλασμα και τα νεκρά έγκλειστα (χυμοτόπια, αμυλόκοκκοι, κρύσταλλοι κ.ά.). Το πρωτόπλασμα αποτελείται από το κυτταρόπλασμα ή κυτόπλασμα και τον πυρήνα. Το κυτόπλασμα περιέχει τα κυττοπλασματικά οργανίδια (πλάστες, μιτοχόνδρια) και το υαλόπλασμα. Το υαλόπλασμα αποτελείται από μεμβρανικές κατασκευές, όπως το ενδοπλασμικό δίκτυο και τα δικτυοσώματα (Εικ. 4). Πυρήνας Ο πυρήνας είναι το μεγαλύτερο και σημαντικότερο οργανίδιο του κυττάρου. Αποτελείται από την πυρηνική μεμβράνη, τους πυρηνίσκους, τη χρωματίνη και την καρυολύμφη ή πυρηνόπλασμα. Το σχήμα του μπορεί να είναι σφαιρικό, φακοειδές, ατρακτοειδές. Το μέγεθος κυμαίνεται από 5-10μ. Μπορεί να είναι προσκολλημένος στα τοιχώματα, οπότε ονομάζεται επιτοίχιος (Εικ. 5). Σελίδα 15

20 Εικόνα 4. Τρισδιάστατη απεικόνιση τυπικού φυτικού κυττάρου (J.L. Hopson and N.K. Wessels, 1990) Παρασκεύασμα Υλικό: Βολβοί κρεμμυδιού ή καρπός λιγούστρου ή καρπός τομάτας. Χαράζουμε ελαφρά με το ξυραφάκι την κοίλη πλευρά των χιτώνων του κρεμμυδιού σε τετράγωνα πλευράς μισού εκατοστού. Με την λαβίδα απομονώνουμε την μεμβράνη (μονόστρωμη επιδερμίδα) που καλύπτει το υλικό μας και την τοποθετούμε στην αντικειμενοφόρο σε σταγόνα νερού. Καλύπτουμε με την καλυπτρίδα και παρατηρούμε. Με τον αντικειμενικό φακό 4Χ και 10Χ μπορούμε να παρατηρήσουμε στενόμακρα και στενά ενωμένα κύτταρα. Με τον αντικειμενικό 40Χ τον πυρήνα και το πρωτογενές κυτταρικό τοίχωμα. Ο πυρήνα εμφανίζεται κοκκώδης και Σελίδα 16

21 φωτεινός. Μπορούμε να διακρίνουμε την πυρηνική μεμβράνη και τους πυρηνίσκους, που είναι περισσότερο φωτεινοί. Η παρατήρηση μπορεί να γίνει μετά την χρήση χρωστικής (οξικό καρμίνιο) οπότε βάφονται οι πυρήνες κόκκινοι ή ρόδινοι. Σχεδιάζουμε 5-6 κύτταρα με τους πυρήνες τους. Κυτταρικό τοίχωμα Πυρήνας Εικόνα 5. Επιδερμικά κύτταρα κρεμμυδιού. Διακρίνονται οι πυρήνες και η ανομοιομορφία στο κυτταρικό τοίχωμα που οφείλεται στην παρουσία των βοθρίων. Κυτταρικό τοίχωμα Τα κύτταρα που προκύπτουν από την κυτταροδιαίρεση περιβάλλονται από λεπτή μεμβράνη που ονομάζεται μέση πλάκα. Το πρωτόπλασμα παράγει ουσίες τις οποίες εναποθέτει πάνω στη μέση πλάκα και σχηματίζει το κυτταρικό τοίχωμα (κ.τ.). Με την πρώτη εναπόθεση ουσιών δημιουργείται το πρωτογενές κυτταρικό τοίχωμα. Πρωτογενές κυτταρικό έχουν τα παρεγχυματικά κύτταρα (Εικ. 5α). Σε ορισμένα κύτταρα, όπως τα κολλεγχυματικά και σκληρεγχυματικά, η πάχυνση συνεχίζεται και δημιουργείται το δευτερογενές κυτταρικό τοίχωμα (Εικ. 5β). Κύριο συστατικό του κυτταρικού τοιχώματος είναι η κυτταρίνη, η οποία συνοδεύεται από ημικυτταρίνες και πηκτίνες στο πρωτογενές κ.τ., και λιγνίνη, σουβερίνη, ή κυτίνη στο δευτερογενές κ.τ. Σελίδα 17

22 Το πρωτογενές και δευτερογενές κυτταρικό τοίχωμα δημιουργούν απάχυντες θέσεις, τα βοθρία, που εξυπηρετούν την επικοινωνία γειτονικών κυττάρων. Τα βοθρία εμφανίζονται σαν διακοπές της συνέχειας του κυτταρικού τοιχώματος στο πρωτογενές κυτταρικό τοίχωμα και σαν απλοί ή διακλαδιζόμενοι σωληνίσκοι στο δευτερογενές κυτταρικό τοίχωμα. Όταν τα βοθρία διευρύνονται στο σημείο επαφής με γειτονικά κύτταρα ονομάζονται αλωφόρα. Το κυτταρικό τοίχωμα αποτελεί χαρακτηριστικό μόνο των φυτικών κυττάρων και ως εκ τούτου στοιχείο διάκρισης των φυτικών από ζωικά κύτταρα. Παρασκεύασμα Υλικό: Βολβοί κρεμμυδιού Στο προηγούμενο παρασκεύασμα παρατηρείται πρωτογενές κυτταρικό τοίχωμα. Με προσεκτική παρατήρηση διακρίνονται και τα βοθρία. Υλικό: Καρπός τομάτας Από ώριμο καρπό τομάτας αφαιρείται η επιδερμίδα. Καθαρίζονται οι προσκολλημένοι ιστοί και τοποθετούνται στην αντικειμενοφόρο. Παρατηρούνται κύτταρα ισοδιαμετρικά με πρωτογενές κυτταρικό τοίχωμα και πολύ εμφανή βοθρία. Σελίδα 18

23 Εικόνα 5. α παρεγχυματικά κύτταρα με πρωτογενές κυτταρικό τοίχωμα, β κύτταρα με δευτερογενές κυτταρικό τοίχωμα, που διακόπτεται από πολλά βοθρία (Weier et al.1987). Πλάστες Είναι κυττοπλασματικά οργανίδια που συναντώνται μόνο στα φυτικά κύτταρα. Εμφανίζονται σε τρείς μορφές: τους λευκοπλάστες, χρωμοπλάστες και τους σημαντικότερους όλων χλωροπλάστες. Λευκοπλάστες: μέσα σ αυτούς σχηματίζονται οι αμυλόκοκκοι. Χρωμοπλάστες: περιέχουν κόκκινες, κίτρινες και πορτοκαλί χρωστικές. Δίνουν το χαρακτηριστικό χρώμα σε καρπούς (τομάτα), ρίζες, λαχανικών (καρώτο) και πέταλα ανθέων. Χλωροπλάστες: περιέχουν την χρωστική χλωροφύλλη. Το σχήμα και το μέγεθος τους ποικίλει. Ο αριθμός σε κάθε κύτταρο μεταβάλλεται ανάλογα και με τη θέση του κυττάρου στα φυτικά όργανα. Παρατηρούνται εύκολα στα παρεγχυματικά κύτταρα του μεσοφύλλου και του φλοιού του βλαστού των ποωδών φυτών. Παρασκεύασμα Υλικό: βλαστός του Trantescania sp. Γίνεται εγκάρσια τομή του βλαστού. Παρατηρούνται χλωροπλάστες σε αριθμό ανά κύτταρο που μειώνεται από την περιφέρεια προς το κέντρο. Υλικό: Φύλλο πυράκανθου ή λιγούστρου Σελίδα 19

24 Κόβουμε λεπτές εγκάρσιες τομές του φύλλου με λεπίδα και ετοιμάζουμε το παρασκεύασμα. Χλωροπλάστες παρατηρούνται στο μεσόφυλλο. Η παρατήρηση τους είναι πιο εύκολη στο σπογγώδες παρέγχυμα, γιατί περιέχεται μικρότερος αριθμός χλωροπλαστών σε κάθε κύτταρο. Υλικό: Καρώτο Κόβουμε λεπτές τομές κάθετες στον άξονα του καρώτου. Στα κύτταρα παρατηρούνται χρωμοπλάστες κιτρινο-πορτοκαλί, σε ποικίλα σχήματα (σφαιρικοί, ατρακτοειδείς, πολυεδρικοί, πλακοεισείς, βελονοειδείς κ.τ.λ. Υλικό: Τομάτα Ανασηκώνουμε την επιδερμίδα του καρπού και από το μαλακό μέρος παίρνουμε με την βελόνη ένα μικρό τμήμα για να ετοιμάσουμε το παρασκεύασμα. Αμυλόκοκκοι Οι αμυλόκοκκοι είναι από τα πιο σημαντικά νεκρά έγκλειστα. Παράγονται μέσα στους πλάστες. Συγκεκριμένα, πολλοί μικρότεροι αμυλόκοκκοι παράγονται μέσα στους χλωροπλάστες και αποτελούν το αφομοιωτικό άμυλο. Στους λευκοπλάστες σχηματίζεται ένας μεγάλος ή λίγοι μικροί αμυλόκοκκοι και αποτελούν το αφομοιωτικό άμυλο. Ο αριθμός των αμυλόκοκκων που σχηματίζονται σε ένα αμυλοπλάστη κυμαίνεται ανάλογα με το είδος του φυτικού ιστού. Οι αμυλόκοκκοι παρουσιάζουν στρωματική κατασκευή γύρω από ένα κέντρο. Όταν ο αμυλόκοκκος έχει ένα κέντρο ονομάζεται απλός. Όταν έχει πολλά κέντρα ονομάζεται σύνθετος (βρώμη). Ημισύνθετος ονομάζεται όταν εσωτερικά είναι σύνθετος και περιβάλλεται από κοινές στρώσεις (συναντάται στην πατάτα). Όταν το κέντρο βρίσκεται στο μέσον του ονομάζεται κεντρικός, στην αντίθετη περίπτωση ονομάζεται έκκεντρος (πατάτα) ((Εικ. 6). Παρασκευάσματα Υλικό: κόνδυλος πατάτας Σελίδα 20

25 Κόβουμε τον κόνδυλο και παίρνουμε λίγο χυμό. Τον διαλύομε σε σταγόνα νερού πάνω στην αντικειμενοφόρο. Παρατηρούμε απλούς έκκεντρους, σύνθετους και ημισύνθετους αμυλόκοκκους. Υλικό :Σπέρματα φασολιού Ανοίγουμε τις δύο κοτυληδόνες και με ένα ξυραφάκι ξύνουμε από το εσωτερικό και την σκόνη την διαλύουμε σε σταγόνα νερού πάνω στην αντικειμενοφόρο. Παρατηρούνται νεφροειδείς αμυλόκοκκοι με σχισμή στη μέση. Υλικό :Σπέρματα σιταριού Από το εσωτερικό του σπέρματος παίρνουμε λίγη σκόνη και την ρίχνουμε σε σταγόνα νερού στην αντικειμενοφόρο. Παρατηρούνται απλοί κεντρικοί στρογγυλοί ή ελλειψοειδείς αμυλόκοκκοι με ευκρινείς στρώσεις. Υλικό :Σπέρματα βρώμης Ετοιμάζουμε το παρασκεύασμα όπως και στο προηγούμενο. Παρατηρούμε σύνθετους αμυλόκοκκους. Σελίδα 21

26 Εικόνα 6 Διάφορες μορφές αμυλόκοκκων πατάτας. 1 και 2 σύνθετοι, 3 ημισύνθετος, 4 απλός έκκεντρος, 5 τομής πατάτας (Weier et al.1987). Κρύσταλλοι Οι κρύσταλλοι είναι αδιάλυτα σώματα που σχηματίζονται μέσα στα χυμοτόπια ή στο κυτόπλασμα. Οι πιο συνηθισμένοι είναι οι κρύσταλλοι του οξαλικού ασβεστίου, που προέρχονται από ένωση του οξαλικού οξέος και ασβεστίου. Το οξαλικό ασβέστιο που σχηματίζεται, είναι ακίνδυνο για το πρωτόπολασμα, σε αντίθεση με το οξαλικό οξύ που σε μεγάλες συγκεντρώσεις μπορεί να το καταστρέψει. Οι κρύσταλλοι απαντούν σχεδόν σε όλα τα φυτά. Ο αριθμός τους όμως διαφέρει στους φυτικούς ιστούς ή και στα κύτταρα του ίδιου φυτικού ιστού. Οι κρύσταλλοι διακρίνονται ανάλογα με το σχήμα τους σε κυλινδρικούς ή πρισματικούς, ραφίδες, κρυσταλλική άμμο όπως επίσης σε απλούς ή σύνθετους (Εικ. 7). Παρασκεύασμα Υλικό: τηλέγραφος ( Tradescania sp.) Κάνουμε εγκάρσιες τομές στο βλαστό. Διακρίνουμε πολυάριθμες ραφίδες, σπανιότερα πρισματικούς κρυστάλλους και μερικές φορές κρυσταλλική άμμο. Σελίδα 22

27 Υλικό: φραγκοσυκιά (Opuntia ficus indica) Κάνουμε τομή στο βλαστό. Παρατηρούμε σύνθετους κρυστάλλους. Εικόνα 7. Μορφές κρυστάλλων. α και β ραφίδες (επιμήκης και εγκάρσια τομή), γ συσσωμάτωμα κρυστάλλων, δ κρυσταλλική άμμος, ε μονήρης πρισματικός κρύσταλλος, ζ διάφοροι τύποι κρυστάλλων. Σελίδα 23

28 Θέμα 3 ο Είδη κυττάρων και ιστών Παρεγχυματικά κύτταρα Τα παρεγχυματικά κύτταρα είναι ζωντανά με πρωτογενές τοίχωμα και πρωτόπλασμα με πολλά χυμοτόπια. Το σχήμα και το μέγεθος των κυττάρων ποικίλει. Έτσι, συναντάμε κύτταρα στρογγυλά, επιμήκη, πολυγωνικά ή ακόμη και αστερόμορφα. Μεταξύ τους αφήνουν κενά, τους μεσοκυττάριους χώρους, διαμέσου των οποίων κινείται ο αέρας και το νερό. Το μέγεθος των μεσοκυττάριων χώρων ποικίλει. Είναι π.χ. μεγάλοι στο σπογγώδες παρέγχυμα των φύλλων και μικροί στο παρέγχυμα του φλοιού του βλαστού (Εικ. 8). Ένα σύνολο παρεγχυματικών κυττάρων αποτελεί παρεγχυματικό ιστό ή παρέγχυμα. Ανάλογα με την λειτουργία του το παρέγχυμα διακρίνεται σε: α) αφομοιωτικό παρέγχυμα ή χλωρέγχυμα, όταν περιέχει χλωροπλάστες και επομένως μέσα στα κύτταρα του γίνεται η φωτοσύνθεση. β) αποταμιευτικό παρέγχυμα, στο κύτταρο του οποίου αποταμιεύονται διάφορες ουσίες όπως αμυλόκοκκοι ή κρύσταλλοι. γ) αερέγχυμα, με μεγάλους μεσοκυττάριους χώρους που εξυπηρετούν την κυκλοφορία του αέρα. Συναντάται στους βλαστούς υδρόβιων φυτών. δ) υδατέγχυμα, με κύτταρα που περιέχουν ένα μεγάλο χυμοτόπιο για αποθήκευση νερού. Το πρωτόπλασμα είναι περιορισμένο. Σε μερικές περιπτώσεις τα παρεγχυματικά κύτταρα μπορούν να μετατραπούν σε μεριστωματικά. Παρεγχυματικά κύτταρα παρατηρούνται σ όλα τα όργανα των φυτών. Ειδικότερα στον φλοιό και την εντεριώνη του βλαστού, στον φλοιό της ρίζας και το μεσόφυλλο. Σελίδα 24

29 Παρασκεύασμα Υλικό: τσουκνίδα (URTIKA URENS) Κάνουμε εγκάρσια τομή στον βλαστό. Παρατηρούνται παρεγχυματικά κύτταρα στο κέντρο του βλαστού (εντεριώνη) και χλωροφυλλούχο παρέγχυμα στη περιφέρεια (φλοιός). Υλικό:βλαστό αυτοφυών φυτών όπως το LAMIUM ή το BALIOTA της οικογένειας των LABIATAE. Γίνονται εγκάρσιες τομές στο βλαστό. Η παρατήρηση γίνεται όπως και παραπάνω. Εικόνα 8. Παρεγχυματικά κύτταρα. α. ισοδιαμετρικα β. επιμήκη γ.αστερόμορφα Σελίδα 25

30 Στηρικτικός ιστός Στον στηρικτικό ιστό οφείλεται η μηχανική στήριξη του φυτού και εν μέρει η προστασία των εσωτερικών ιστών. Διακρίνεται στο κολλέγχυμα που αποτελείται από κολλεγχυματικά κύτταρα και στο σκληρέγχυμα που αποτελείται από σκληρεγχυματικά κύτταρα. Κολλεγχυματικά κύτταρα Είναι κύτταρα ζωντανά με ανομοιόμορφη πάχυνση του κυτταρικού τους τοιχώματος. Η πάχυνση οφείλεται σε εναπόθεση πηκτίνης και κυτταρίνης, ως εκ τούτου έχει πλαστικότητα και ελαστικότητα και επιτρέπει την αύξηση των γειτονικών ιστών. Στα κολλεγχυματικά κύτταρα οφείλεται η στήριξη των οργάνων στα νεαρά και ποώδη φυτά. Συναντάται στον φλοιό του βλαστού, στους μίσχους των φύλλων κ.α. (Εικ. 9). Παρασκεύασμα Υλικό :σέλινο (Apium graveolens) Κάνουμε εγκάρσιες τομές στον μίσχο. Παρατηρείται στις γωνίες της διατομής κολλέγχυμα κατά θέσεις. Κατά την παρατήρηση διακρίνουμε τον κυτταρικό χώρο που φαίνεται σκοτεινόχρωμος από τις γαλακτόχρωμες παχύνσεις. Υλικό :Αυτοφυή φυτά της οικογένειας LABIATE Κάνουμε εγκάρσια τομή στο βλαστό. Τα κολλεγχυματικά κύτταρα παρατηρούνται στο φλοιό κατά θέσεις (στις γωνίες). Μπορούμε επίσης να χρησιμοποιήσουμε οποιονδήποτε ποώδη βλαστό ή μίσχους φύλλων όπως το παντζάρι, το τριφύλλι, ο κισσός κ.α. Σελίδα 26

31 Εικόνα 9. Τύποι κολλεγχύματος. 1 γωνιώδες, 2 πλακοειδές, 3 θυλακοειδες, 4 και 5 τρισδιάστατη τμηματοποίηση (Fahn, 1974). Σκληρέγχυμα Το σκληρέγχυμα είναι πιο εξειδικευμένος στηρικτικός ιστός από το κολλέγχυμα. Συναντάται στους ξυλώδεις βλαστούς, στον φλοιό ή στον αγωγό ιστό. Τα κύτταρα του χαρακτηρίζονται από ομοιόμορφη πάχυνση του κυτταρικού τοιχώματος. Η σκληρότητα τους εξαρτάται από την ποσότητα της λιγνίνης που εναποτίθεται. Όταν η πάχυνση ολοκληρωθεί τα κύτταρα νεκρώνονται. Σελίδα 27

32 Ανάλογα με το σχήμα τους διακρίνονται στα λιθώδη κύτταρα και τις σκληρεγχυματικές ίνες (Εικ. 10). Τα λιθώδη κύτταρα είναι ισοδιαμετρικά, πολυεδρικής μορφής με ισχυρή πάχυνση. Συναντώνται στο σκληρό περικάρπιο ορισμένων καρπών όπως τα αμύγδαλα, επίσης σε καλύμματα σπερμάτων ή ακόμα συσσωματώματα τους συναντώνται στην σάρκα καρπών όπως τα αχλάδια και τα κυδώνια. Οι σκληρεγχυματικές ίνες είναι επιμήκεις. Σε κάθετη τομή μοιάζουν με τα λιθώδη. Ανάλογα με τον βαθμό αποξήλωσης μπορεί να είναι λιγότερο ή περισσότερο ελαστικές. Συνοδεύουν τον αγωγό ιστό. Παρασκεύασμα Υλικό:καρπός αχλαδιού ή κυδωνιού Από το σαρκώδες μέρος του καρπού και κύρια από τη περιοχή γύρω από τον καρπό απομονώνουμε σκληρά συσσωματώματα και τα τοποθετούμε πάνω στην αντικειμενοφόρο. Πιέζουμε με το πίσω μέρος της λαβίδας μέχρι να διαλυθούν. Παρατηρούνται μεμονωμένα κύτταρα ή συσσωματώματα. Διατρέχονται από ευδιάκριτα βοθρία απλά ή διακλαδισμένα. Σελίδα 28

ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΟΥΣΙΩΝ ΣΤΑ ΦΥΤΑ

ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΟΥΣΙΩΝ ΣΤΑ ΦΥΤΑ ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΟΥΣΙΩΝ ΣΤΑ ΦΥΤΑ Στόχοι - Να αναγνωρίζετε τα όργανα µε τα οποία τα φυτά µεταφέρουν το νερό από τις ρίζες στα υπόλοιπα µέρη του φυτού.. - Να διαπιστώσετε την άνοδο του νερού και των διαλυµένων ουσιών

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ 7 ΟΙ ΙΣΤΟΙ ΚΑΙ ΤΑ ΟΡΓΑΝΑ ΤΩΝ ΣΠΕΡΜΑΤΟΦΥΤΩΝ Η ΡΙΖΑ ΚΑΙ ΤΟ ΦΥΛΛΟ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ 7 ΟΙ ΙΣΤΟΙ ΚΑΙ ΤΑ ΟΡΓΑΝΑ ΤΩΝ ΣΠΕΡΜΑΤΟΦΥΤΩΝ Η ΡΙΖΑ ΚΑΙ ΤΟ ΦΥΛΛΟ 66 ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ 7 ΟΙ ΙΣΤΟΙ ΚΑΙ ΤΑ ΟΡΓΑΝΑ ΤΩΝ ΣΠΕΡΜΑΤΟΦΥΤΩΝ Η ΡΙΖΑ ΚΑΙ ΤΟ ΦΥΛΛΟ 67 Η Ρίζα Αν και είναι συνηθισμένο να αναφερόμαστε στη ρίζα ενός φυτού, η έκφραση «ριζικό σύστημα» αποδίδει καλύτερα

Διαβάστε περισσότερα

Ονοματεπώνυμο μαθητών /μαθητριών

Ονοματεπώνυμο μαθητών /μαθητριών ΕΚΦΕ: ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΩΝ ΟΜΟΝΟΙΑΣ - ΗΛΙΟΥΠΟΛΗΣ Α ΦΑΣΗ (ΤΟΠΙΚΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ) ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΛΟΓΗ ΟΜΑΔΑΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ EUSO 2014. ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ Ονοματεπώνυμο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Μίτωση... 41 Μείωση... 44 ΔΙΑΙΡΕΣΗ ΤΟΥ ΚΥΤΟΠΛΑΣΜΑΤΟΣ (ΚΥΤΟΚΙΝΗΣΗ)... 48

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Μίτωση... 41 Μείωση... 44 ΔΙΑΙΡΕΣΗ ΤΟΥ ΚΥΤΟΠΛΑΣΜΑΤΟΣ (ΚΥΤΟΚΙΝΗΣΗ)... 48 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΤΟ ΦΥΤΙΚΟ ΚΥΤΤΑΡΟ... 17 ΚΥΤΤΑΡΙΚΕΣ ΜΕΜΒΡΑΝΕΣ... 19 ΚΥΤΤΑΡΙΚΟΣ ΣΚΕΛΕΤΟΣ... 22 Μικροσωληνίσκοι... 23 Μικρονηµάτια ακτίνης... 28 ΠΥΡΗΝΑΣ... 31 Πυρηνικός φάκελλος... 33 Πυρηνόπλασµα... 35 Χρωµατίνη...

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Μίτωση... 39 Μείωση... 42 ΔΙΑΙΡΕΣΗ ΤΟΥ ΚΥΤΟΠΛΑΣΜΑΤΟΣ (ΚΥΤΟΚΙΝΗΣΗ)... 46

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Μίτωση... 39 Μείωση... 42 ΔΙΑΙΡΕΣΗ ΤΟΥ ΚΥΤΟΠΛΑΣΜΑΤΟΣ (ΚΥΤΟΚΙΝΗΣΗ)... 46 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΤΟ ΦΥΤΙΚΟ ΚΥΤΤΑΡΟ... 15 ΚΥΤΤΑΡΙΚΕΣ ΜΕΜΒΡΑΝΕΣ... 17 ΚΥΤΤΑΡΙΚΟΣ ΣΚΕΛΕΤΟΣ... 20 Μικροσωληνίσκοι... 21 Μικρονημάτια ακτίνης... 26 ΠΥΡΗΝΑΣ... 29 Πυρηνικός φάκελλος... 31 Πυρηνόπλασμα... 33 Χρωματίνη...

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. 25 Ιανουαρίου 2014 ΛΥΚΕΙΟ:... ΟΜΑΔΑ ΜΑΘΗΤΩΝ: 2... 3... ΜΟΝΑΔΕΣ:

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. 25 Ιανουαρίου 2014 ΛΥΚΕΙΟ:... ΟΜΑΔΑ ΜΑΘΗΤΩΝ: 2... 3... ΜΟΝΑΔΕΣ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ 25 Ιανουαρίου 2014 ΛΥΚΕΙΟ:..... ΟΜΑΔΑ ΜΑΘΗΤΩΝ: 1.. 2..... 3..... ΜΟΝΑΔΕΣ: ΜΕΡΟΣ Α Κυτταρική ανάπτυξη και διάχυση ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΥΠΟΒΑΘΡΟ Διάχυση: Με τον όρο διάχυση, γενικά, χαρακτηρίζουμε την τάση

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 3. Οι ιστοί συγκροτούν όργανα

Κεφάλαιο 3. Οι ιστοί συγκροτούν όργανα Κεφάλαιο 3 Οι ιστοί συγκροτούν όργανα Τα µέρη ενός αντιπροσωπευτικού σπερµατόφυτου Οβλαστός: (α) στηρίζει τα φύλλα και τα άνθη, (β) µεταφέρει νερό και ανόργανα άλατα από τις ρίζες προς όλα τα εναέρια µέρη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ 6 ΟΙ ΙΣΤΟΙ ΚΑΙ ΤΑ ΟΡΓΑΝΑ ΤΩΝ ΣΠΕΡΜΑΤΟΦΥΤΩΝ Ο ΒΛΑΣΤΟΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ 6 ΟΙ ΙΣΤΟΙ ΚΑΙ ΤΑ ΟΡΓΑΝΑ ΤΩΝ ΣΠΕΡΜΑΤΟΦΥΤΩΝ Ο ΒΛΑΣΤΟΣ 52 ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ 6 ΟΙ ΙΣΤΟΙ ΚΑΙ ΤΑ ΟΡΓΑΝΑ ΤΩΝ ΣΠΕΡΜΑΤΟΦΥΤΩΝ Ο ΒΛΑΣΤΟΣ 53 ΤΑ ΣΠΕΡΜΑΤΟΦΥΤΑ Στα σπερματόφυτα ανήκουν τα πιο εξελιγμένα τραχεόφυτα που παράγουν πολυκύτταρα σπέρματα προστατεύμενα από

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Θέμα: ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΗ ΣΤΟΜΑΤΩΝ ΦΥΛΛΩΝ, ΚΑΤΑΦΡΑΚΤΙΚΩΝ ΚΥΤΤΑΡΩΝ ΚΑΙ ΧΛΩΡΟΠΛΑΣΤΩΝ (άσκηση 4 του εργαστηριακού οδηγού) Μέσος χρόνος

Διαβάστε περισσότερα

14η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΛΥΜΠΙΑ Α ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ - EUSO 2016

14η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΛΥΜΠΙΑ Α ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ - EUSO 2016 14η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΛΥΜΠΙΑ Α ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ - EUSO 2016 ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΣΥΡΟΥ ΤΟΠΙΚΟΣ ΠΡΟΚΡΙΜΑΤΙΚΟΣ ΜΑΘΗΤΙΚΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΔΟΚΙΜΑΣΙΑ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΣΑΒΒΑΤΟ 12 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2015 (Διάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

Κυτταρικό τοίχωμα. Το φυτικό κύτταρο. Χλωροπλάστης Χυμοτόπιο

Κυτταρικό τοίχωμα. Το φυτικό κύτταρο. Χλωροπλάστης Χυμοτόπιο Κυτταρικό τοίχωμα Το φυτικό κύτταρο Χλωροπλάστης Χυμοτόπιο Κυτταρικό τοίχωμα Στέρεα και ελαστική στοιβάδα που περιβάλλει το φυτικό κύτταρο Καθορίζει και διατηρεί το σχήμα και το μέγεθος του κυττάρου Προστατευτική

Διαβάστε περισσότερα

Γενικοί και Ειδικοί Στόχοι

Γενικοί και Ειδικοί Στόχοι Ενότητα 2: Η οργάνωση της ζωής Γενικοί και Ειδικοί Στόχοι Κεφάλαιο 3: Η οργάνωση των οργανισμών Γενικοί Στόχοι: Φύλλα Εργασίας 3α Ανθρώπινος οργανισμός οργανικά συστήματα όργανα Α.1.18. Να διακρίνουν τα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑΣ ΑΝΑΤΟΜΙΑΣ ΦΥΤΩΝ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑΣ ΑΝΑΤΟΜΙΑΣ ΦΥΤΩΝ ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΠΟΝΙΚΗΣ ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑΣ ΦΥΤΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑΣ ΑΝΑΤΟΜΙΑΣ ΦΥΤΩΝ ΑΘΗΝΑ 2012 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ... 2 ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

5o Eργαστήριο Βιολογία Φυτών Ι. Αγωγοί Ιστοί

5o Eργαστήριο Βιολογία Φυτών Ι. Αγωγοί Ιστοί 5o Eργαστήριο Βιολογία Φυτών Ι Αγωγοί Ιστοί Οι μόνιμοι ιστοί κατατάσσονται σε 3 συστήματα: Σύστημα δερμικών ιστών Σύστημα αγωγών ιστών Σύστημα θεμελιωδών ιστών ΑΚΡΑΙΑ ΜΕΡΙΣΤΟΜΑΤΑ ΤΟΥ ΕΜΒΡΥΟΥ ΒΛΑΣΤΟΥ ΡΙΖΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ρίζα. νερού και θρεπτικών. Στήριξη και πρόσληψη

Ρίζα. νερού και θρεπτικών. Στήριξη και πρόσληψη Ρίζα νερού και θρεπτικών Στήριξη και πρόσληψη Η ρίζα Ρόλος 1. στήριξη 2. πρόσληψη νερού & αλάτων 3. παραγωγή ορμονών (κυτοκινίνη & γιβερελίνη) 4. αποταμίευση μερική αυτονομία στη διαχείριση των υδατανθράκων,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΗ ΦΥΤΙΚΩΝ ΑΣΚΗΣΗ \% ΚΥΤΤΑΡΩΝ

ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΗ ΦΥΤΙΚΩΝ ΑΣΚΗΣΗ \% ΚΥΤΤΑΡΩΝ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΗ ΦΥΤΙΚΩΝ ΑΣΚΗΣΗ \% ΚΥΤΤΑΡΩΝ Σκοπός - Η εξοικείωση με τη χρήση του μικροσκοπίου, και η άσκηση στην προετοιμασία νωπών παρασκευασμάτων. - Η ανάπτυξη της ικανότητας παρατήρησης στο μικροσκόπιο και

Διαβάστε περισσότερα

Οι πληροφορίες που αντλούνται από μια εικόνα μικροσκοπίου είναι διαφορετικές, ανάλογα με το είδος του μικροσκοπίου

Οι πληροφορίες που αντλούνται από μια εικόνα μικροσκοπίου είναι διαφορετικές, ανάλογα με το είδος του μικροσκοπίου Οι πληροφορίες που αντλούνται από μια εικόνα μικροσκοπίου είναι διαφορετικές, ανάλογα με το είδος του μικροσκοπίου Κατάλληλος απομορφισμός ανάγκες Στο θαλάσσιο περιβάλλον Στο περιβάλλον της ξηράς Στήριξης

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστηριακή άσκηση 7: Ανατομία ρίζας

Εργαστηριακή άσκηση 7: Ανατομία ρίζας Εργαστηριακή άσκηση 7: Ανατομία ρίζας Σύνοψη Με την εργαστηριακή άσκηση, οι φοιτητές και οι φοιτήτριες θα είναι σε θέση να αναγνωρίζουν το σχήμα και τη μορφή διαφορετικών ριζών, να μάθουν να πραγματοποιούν

Διαβάστε περισσότερα

Το φυτικό σώμα απαρτίζεται από μεριστωματικούς και μόνιμους ιστούς

Το φυτικό σώμα απαρτίζεται από μεριστωματικούς και μόνιμους ιστούς Το φυτικό σώμα απαρτίζεται από μεριστωματικούς και μόνιμους ιστούς Iστός: Μια ομάδα παρόμοιων σε μορφή κυττάρων, τα οποία βρίσκονται σε επαφή μεταξύ τους, διαθέτουν ομοειδές περιεχόμενο και επιτελούν συγκεκριμένη

Διαβάστε περισσότερα

ΔΟΜΗ ΞΥΛΟΥ ΔΟΜΗ ΞΥΛΟΥ 9. ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΤΟΥ ΞΥΛΟΥ. Δομή Ξύλου - Θεωρία. Στέργιος Αδαμόπουλος

ΔΟΜΗ ΞΥΛΟΥ ΔΟΜΗ ΞΥΛΟΥ 9. ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΤΟΥ ΞΥΛΟΥ. Δομή Ξύλου - Θεωρία. Στέργιος Αδαμόπουλος ΔΟΜΗ ΞΥΛΟΥ 9. ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΤΟΥ ΞΥΛΟΥ Μεριστωματικοί ιστοί: ειδικευμένα κύτταρα, πολλαπλασιάζονται, αύξηση δέντρων (ύψος, διάμετρος) Αρχέφυτρα: πρωτογενείς μεριστωματικοί ιστοί στις κορυφές των

Διαβάστε περισσότερα

Τοπικός Μαθητικός Διαγωνισμός EUSO

Τοπικός Μαθητικός Διαγωνισμός EUSO Τοπικός Μαθητικός Διαγωνισμός EUSO 2014-2015 ΟΜΑΔΑ : 1] 2] 3] Γενικό Λύκειο Άργους Ορεστικού. 6 - Δεκ. - 1014 Βιολογία. Θέμα: Μικροσκοπική παρατήρηση φύλλων φυτού. 1] Θεωρητική εισαγωγή Στόματα ονομάζονται

Διαβάστε περισσότερα

3η Δραστηριότητα ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Ονοματεπώνυμα: Α) Β) Γ) Παρατήρηση φυτικών κυττάρων και αμυλόκοκκων

3η Δραστηριότητα ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Ονοματεπώνυμα: Α) Β) Γ) Παρατήρηση φυτικών κυττάρων και αμυλόκοκκων 3η Δραστηριότητα ΒΙΟΛΟΓΙΑ Σχολείο: Ονοματεπώνυμα: Α) Β) Γ) Παρατήρηση φυτικών κυττάρων και αμυλόκοκκων ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΘΕΩΡΙΑ Για την παρατήρηση 1 Η γλυκόζη αποτελεί μία από τις βασικές πηγές ενέργειας στους

Διαβάστε περισσότερα

Πληροφορίες για το μικροσκόπιο Προσοφθάλμιος φακός

Πληροφορίες για το μικροσκόπιο Προσοφθάλμιος φακός Πληροφορίες για το μικροσκόπιο Προσοφθάλμιος φακός Μεγέθυνση: τράπεζα Αντικειμενικοί φακοί Μεγέθυνση κοχλίες λάμπα φωτισμού Κόκκινος φακός: Κίτρινος φακός: Μπλε φακός: Οδηγίες χρήσης μικροσκοπίου 1.Κατεβάζουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΔΟΜΗ ΞΥΛΟΥ ΔΟΜΗ ΞΥΛΟΥ ΜΕΤΑΒΛΗΤΟΤΗΤΑ ΔΟΜΗΣ. Δομή Ξύλου - Θεωρία. Στέργιος Αδαμόπουλος

ΔΟΜΗ ΞΥΛΟΥ ΔΟΜΗ ΞΥΛΟΥ ΜΕΤΑΒΛΗΤΟΤΗΤΑ ΔΟΜΗΣ. Δομή Ξύλου - Θεωρία. Στέργιος Αδαμόπουλος ΔΟΜΗ ΞΥΛΟΥ 10-11. ΜΕΤΑΒΛΗΤΟΤΗΤΑ ΔΟΜΗΣ Μεταβλητότητα δομής Δομή δακτυλίων Μορφολογία κυττάρων Χημική σύσταση Υποδομή Μέσα σ ένα δέντρο Ανάμεσα στα δέντρα Οριζόντια Κατακόρυφα Πλάγια Στο ίδιο είδος Σε διαφορετικά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΕ ΗΛΙΟΥΠΟΛΗΣ. Για το Γυμνάσιο

ΕΚΦΕ ΗΛΙΟΥΠΟΛΗΣ. Για το Γυμνάσιο ΕΚΦΕ ΗΛΙΟΥΠΟΛΗΣ Για το Γυμνάσιο Περιεχόμενα ασκήσεων Παρατήρηση των μικρών γραμμάτων εφημερίδας Παρατήρηση φυτικών κυττάρων του φλοιού του κρεμυδιού (Allium cepa των Lilliaceae) Παρατήρηση πυρήνων φυτικών

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΣΚΗΣΗ: ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΗ ΣΤΟΜΑΤΩΝ ΦΥΛΛΩΝ, ΚΑΤΑΦΡΑΚΤΙΚΩΝ ΚΥΤΤΑΡΩΝ ΚΑΙ ΧΛΩΡΟΠΛΑΣΤΩΝ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΣΚΗΣΗ: ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΗ ΣΤΟΜΑΤΩΝ ΦΥΛΛΩΝ, ΚΑΤΑΦΡΑΚΤΙΚΩΝ ΚΥΤΤΑΡΩΝ ΚΑΙ ΧΛΩΡΟΠΛΑΣΤΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΛΥΚΕΙΟΥ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Ονοματεπώνυμο μαθητή:.. Τάξη:. Ημερομηνία:. ΑΣΚΗΣΗ: ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΗ ΣΤΟΜΑΤΩΝ ΦΥΛΛΩΝ, ΚΑΤΑΦΡΑΚΤΙΚΩΝ ΚΥΤΤΑΡΩΝ ΚΑΙ ΧΛΩΡΟΠΛΑΣΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Τα µέρη του µικροσκοπίου

Τα µέρη του µικροσκοπίου Ε.Κ.Φ.Ε. Αργολίδας ΤΟ ΟΠΤΙΚΟ ΜΙΚΡΟΣΚΟΠΙΟ Περιγραφή Χρήση Το µικροσκόπιο είναι µια διάταξη φακών µε την οποία επιτυγχάνεται η µεγέθυνση διαφόρων αντικειµένων. Το οπτικό µικροσκόπιο είναι χρήσιµο όταν εξετάζουµε

Διαβάστε περισσότερα

6o Eργαστήριο Βιολογία Φυτών Ι. Φύλλο Άνθος - Αναπαραγωγή

6o Eργαστήριο Βιολογία Φυτών Ι. Φύλλο Άνθος - Αναπαραγωγή 6o Eργαστήριο Βιολογία Φυτών Ι Φύλλο Άνθος - Αναπαραγωγή Φωτοσύνθεση: Δέσμευση της ηλιακής ενέργειας και του CO 2 της ατμόσφαιρας και μετατροπή σε οργανικές θρεπτικές ενώσεις φως 6 CO 2 + 12 H 2 O --------->

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΕΡΕΥΝΩΝΤΑΣ ΤΑ ΦΥΤΑ ΜΙΚΡΟΣΚΟΠΙΚΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΑ 204008

ΕΞΕΡΕΥΝΩΝΤΑΣ ΤΑ ΦΥΤΑ ΜΙΚΡΟΣΚΟΠΙΚΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΑ 204008 ΕΞΕΡΕΥΝΩΝΤΑΣ ΤΑ ΦΥΤΑ ΜΙΚΡΟΣΚΟΠΙΚΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΑ 204008 Υπόβαθρο Τα φυτά προσαρμόζονται πρώτιστα στη ζωή στο έδαφος, αν και πολλά ζουν στο νερό κατά τη διάρκεια μέρους του κύκλου ζωής τους. Αυτό το σύνολο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΟΜΗ ΞΥΛΟΥ ΔΟΜΗ ΞΥΛΟΥ 6. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΚΥΤΤΑΡΩΝ ΠΛΑΤΥΦΥΛΛΩΝ. Δομή Ξύλου - Θεωρία. Στέργιος Αδαμόπουλος

ΔΟΜΗ ΞΥΛΟΥ ΔΟΜΗ ΞΥΛΟΥ 6. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΚΥΤΤΑΡΩΝ ΠΛΑΤΥΦΥΛΛΩΝ. Δομή Ξύλου - Θεωρία. Στέργιος Αδαμόπουλος ΔΟΜΗ ΞΥΛΟΥ 6. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΚΥΤΤΑΡΩΝ ΠΛΑΤΥΦΥΛΛΩΝ Τύποι και ρόλος κυττάρων πλατυφύλλων Μέλη αγγείων: αγωγά στοιχεία Ίνες: στερεωτικά στοιχεία (σπάνια και αγωγά) Τραχεϊδες: αγωγά και στερεωτικά στοιχεία Παρεγχυματικά

Διαβάστε περισσότερα

Carl Downey - Colours de Vine

Carl Downey - Colours de Vine ΘΕΜΑΤΑ ΑΜΠΕΛΟΥΡΓΙΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΑΜΠΕΛΟΥ ΑΡΓΥΡΩ ΜΠΕΚΑΤΩΡΟΥ Επίκουρος Καθηγήτρια Χημείας & Τεχνολογίας Τροφίμων Πάτρα 2016 Carl Downey - Colours de Vine Βοτανική ταξινόμηση της Αμπέλου ΒΑΣΙΛΕΙΟ (REGNUM):

Διαβάστε περισσότερα

Μεταφορά ουσιών στα φυτά

Μεταφορά ουσιών στα φυτά Μεταφορά ουσιών στα φυτά Αγωγός ιστός Α Γυμνασίου Κεφάλαιο 3 Ενότητα 3.1 Σελ. 60-61 Χύλωμα & Φλοίωμα 1 Εισαγωγή Το έλασμα του φύλλου αποτελείται από την επάνω και την κάτω επιδερμίδα και το μεσόφυλλο που

Διαβάστε περισσότερα

Προκριματικός διαγωνισμός για την 14 th EUSO 2016 στην Βιολογία. Μικροσκοπική παρατήρηση φυτικών κυττάρων Ανίχνευση αμύλου και πρωτεϊνών

Προκριματικός διαγωνισμός για την 14 th EUSO 2016 στην Βιολογία. Μικροσκοπική παρατήρηση φυτικών κυττάρων Ανίχνευση αμύλου και πρωτεϊνών Ε.Κ.Φ.Ε. ΑΙΓΑΛΕΩ Ε.Κ.Φ.Ε. ΑΓΙΩΝ ΑΝΑΡΓΥΡΩΝ Προκριματικός διαγωνισμός για την 14 th EUSO 2016 στην Βιολογία Ονοματεπώνυμα μελών ομάδας 1) 2) 3) Σχολείο: Σάββατο 5/12/2015 Διάρκεια: 45 λεπτά Μικροσκοπική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ του ΧΩΡΟΥ και του ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑΤΟΣ

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ του ΧΩΡΟΥ και του ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΤΕΙ ΚΑΒΑΛΑΣ Παρ/μα Δράμας Τμήμα: Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Εργαστήριο Μορφολογίας και Φυσιολογίας Φυτών ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ του ΧΩΡΟΥ και του ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑΤΟΣ Μέρος της βιβλιοθήκης Άποψη του

Διαβάστε περισσότερα

7 Φεβρουαρίου 2015 ΛΥΚΕΙΟ:... ΟΜΑ Α ΜΑΘΗΤΩΝ: ΜΟΝΑ ΕΣ:

7 Φεβρουαρίου 2015 ΛΥΚΕΙΟ:... ΟΜΑ Α ΜΑΘΗΤΩΝ: ΜΟΝΑ ΕΣ: ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΒΟΡΕΙΑΣ ΕΛΛΑ ΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ 7 Φεβρουαρίου 2015 ΛΥΚΕΙΟ:..... ΟΜΑ Α ΜΑΘΗΤΩΝ: 1.. 2..... 3..... ΜΟΝΑ ΕΣ: 2 ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑ & ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΦΥΤΩΝ ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Προτείνεται οι ομάδες να προχωρήσουν

Διαβάστε περισσότερα

ΔΟΜΗ ΞΥΛΟΥ ΔΟΜΗ ΞΥΛΟΥ 4. ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΚΥΤΤΑΡΩΝ ΤΟΥ ΞΥΛΟΥ ΙΣΤΟΙ ΞΥΛΟΥ. Δομή Ξύλου - Θεωρία. Στέργιος Αδαμόπουλος

ΔΟΜΗ ΞΥΛΟΥ ΔΟΜΗ ΞΥΛΟΥ 4. ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΚΥΤΤΑΡΩΝ ΤΟΥ ΞΥΛΟΥ ΙΣΤΟΙ ΞΥΛΟΥ. Δομή Ξύλου - Θεωρία. Στέργιος Αδαμόπουλος ΔΟΜΗ ΞΥΛΟΥ 4. ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΚΥΤΤΑΡΩΝ ΤΟΥ ΞΥΛΟΥ ΙΣΤΟΙ ΞΥΛΟΥ Το ξύλο στο μικροσκόπιο Κύτταρα: μικρές δομικές μονάδες ξύλου Κύτταρα φελλού (Hooke, 1665) 1 cm 3 ξύλου κωνοφόρα: 600-800 χιλιάδες πλατύφυλλα:

Διαβάστε περισσότερα

Βλαστός. Ο βλαστός αποτελεί το φυσικό σύνδεσμο, τον δίαυλο επικοινωνίας. των υπέργειων και υπόγειων οργάνων του φυτού

Βλαστός. Ο βλαστός αποτελεί το φυσικό σύνδεσμο, τον δίαυλο επικοινωνίας. των υπέργειων και υπόγειων οργάνων του φυτού Βλαστός Ο βλαστός αποτελεί το φυσικό σύνδεσμο, τον δίαυλο επικοινωνίας των υπέργειων και υπόγειων οργάνων του φυτού των ιστών που παρήχθησαν κατά το παρελθόν και αυτών που παράγονται κατά το παρόν μεταξύ

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστηριακή άσκηση 6: Ανατομία φύλλου

Εργαστηριακή άσκηση 6: Ανατομία φύλλου Εργαστηριακή άσκηση 6: Ανατομία φύλλου Σύνοψη Με την εργαστηριακή άσκηση, οι φοιτητές και οι φοιτήτριες θα είναι σε θέση να αναγνωρίζουν το σχήμα και τη μορφή διαφορετικών φύλλων, θα μάθουν να πραγματοποιούν

Διαβάστε περισσότερα

Μάθημα: ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Εργαστηριακή άσκηση: Παρατήρηση φυτικών κυττάρων, ζωικών κυττάρων. και πρωτοζώων. ΤΑΞΗ A & Γ' Γυμνασίου. Ονομ/μο: Τμήμα: Ημ/νια:

Μάθημα: ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Εργαστηριακή άσκηση: Παρατήρηση φυτικών κυττάρων, ζωικών κυττάρων. και πρωτοζώων. ΤΑΞΗ A & Γ' Γυμνασίου. Ονομ/μο: Τμήμα: Ημ/νια: Ονομ/μο: Τμήμα: Ημ/νια: ΤΑΞΗ A & Γ' Γυμνασίου Μάθημα: ΒΙΟΛΟΓΙΑ Εργαστηριακή άσκηση: Παρατήρηση φυτικών κυττάρων, ζωικών κυττάρων και πρωτοζώων Κατερίνα Γιώτη, Βιολόγος, Μ.Sc. Page 1 Οδηγίες χρήσης μικροσκοπίου

Διαβάστε περισσότερα

Το οπτικό μικροσκόπιο και ο τρόπος χρήσης του

Το οπτικό μικροσκόπιο και ο τρόπος χρήσης του Το οπτικό μικροσκόπιο και ο τρόπος χρήσης του Το ανθρώπινο μάτι μπορεί να διακρίνει λεπτομέρειες της τάξης των 50-200 μm. Ο άνθρωπος με τις πρωτοποριακές εφευρέσεις των Malpighi, Hooke, Van Leeuwenhook

Διαβάστε περισσότερα

Τύποι φυτικών κυττάρων & ιστών II

Τύποι φυτικών κυττάρων & ιστών II Τύποι φυτικών κυττάρων & ιστών II Στηρικτικοί ιστοί Οι στηρικτικοί ιστοί παρέχουν μηχανική στήριξη και προστασία Κολλέγχυμα Σκληρέγχυμα Κολλέγχυμα Παρέχει στήριξη και μηχανική αντοχή σε νεαρά κυρίως φυτά

Διαβάστε περισσότερα

I. ΘΕΩΡΗΤΙΚΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ - ΠΡΟΑΠΑΙΤΟΥΜΕΝΑ

I. ΘΕΩΡΗΤΙΚΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ - ΠΡΟΑΠΑΙΤΟΥΜΕΝΑ Τοπικός Μαθητικός Διαγωνισμός ΕΚΦΕ Χαλανδρίου και ΕΚΦΕ Νέας Ιωνίας για την επιλογή ομάδων μαθητών που θα συμμετάσχουν στη 12 η Ευρωπαϊκή Ολυμπιάδα Επιστημών - EUSO 2014 Μάθημα : Βιολογία ΣΧΟΛΕΙΟ: ΜΑΘΗΤΕΣ:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΠΡΟΣ ΛΥΣΗ ΑΣΚΗΣΕΙΣ

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΠΡΟΣ ΛΥΣΗ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ & ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ & ΑΡΧΙΚΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗ (Ε.Π.Ε.Α.Ε.Κ. ΙΙ) ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ ΠΡΑΞΕΩΝ: 2.2.2.α. Αναμόρφωση Προπτυχιακών

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΜΥΡΩΝΑΚΗ ΑΝΝΑ ΒΙΟΛΟΓΟΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΚΑΙ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΚΥΤΤΑΡΟ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΗ ΦΥΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΖΩΙΚΩΝ ΚΥΤΤΑΡΩΝ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΗ ΦΥΤΙΚΩΝ ΚΥΤΤΑΡΩΝ Μέσος χρόνος πειράματος: 30 λεπτά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΕΝΩΣΗ ΥΠΕΥΘΥΝΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΩΝ ΚΕΝΤΡΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ - «ΠΑΝΕΚΦE»

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΕΝΩΣΗ ΥΠΕΥΘΥΝΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΩΝ ΚΕΝΤΡΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ - «ΠΑΝΕΚΦE» 1 ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΕΝΩΣΗ ΥΠΕΥΘΥΝΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΩΝ ΚΕΝΤΡΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ - «ΠΑΝΕΚΦE» Αθήνα, email: panekfe@yahoo.gr www.ekfe.gr Πανελλήνιος Μαθητικός Διαγωνισμός για την επιλογή ομάδων μαθητών που θα συμμετάσχουν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΜΙΚΡΟΣΚΟΠΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ «ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΥΤΤΑΡΟΥ» Ονοµατεπώνυµο...ΑΜ...

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΜΙΚΡΟΣΚΟΠΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ «ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΥΤΤΑΡΟΥ» Ονοµατεπώνυµο...ΑΜ... ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΜΙΚΡΟΣΚΟΠΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ «ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΥΤΤΑΡΟΥ» ΑΣΚΗΣΗ 2 η Μετρήσεις µε το µικροσκόπιο Κ. Φασσέας. Ονοµατεπώνυµο...ΑΜ... Σκοπός της άσκησης είναι: Να µάθουµε πώς γίνεται η

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟΠΙΚΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ EUSO 2013 ΒΙΟΛΟΓIA. 8 Δεκεμβρίου 2012 ΛΥΚΕΙΟ :.. ΟΜΑΔΑ ΜΑΘΗΤΩΝ: ΜΟΝΑΔΕΣ:

ΤΟΠΙΚΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ EUSO 2013 ΒΙΟΛΟΓIA. 8 Δεκεμβρίου 2012 ΛΥΚΕΙΟ :.. ΟΜΑΔΑ ΜΑΘΗΤΩΝ: ΜΟΝΑΔΕΣ: ΤΟΠΙΚΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ EUSO 2013 ΒΙΟΛΟΓIA 8 Δεκεμβρίου 2012 ΛΥΚΕΙΟ :.. ΟΜΑΔΑ ΜΑΘΗΤΩΝ: 1.. 2.. 3.. ΜΟΝΑΔΕΣ: ΕΙΣΑΓΩΓΗ Βοήθεια!!! Τα δείγματα της σαλάτας μπερδεύτηκαν! Χάσαμε το δείγμα της πιπεριάς, του αγγουριού,

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΚΡΟΣΚΟΠΙΚΗ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΗ ΣΤΟΜΑΤΩΝ ΦΥΛΛΩΝ, ΚΑΤΑΦΡΑΚΤΙΚΩΝ ΚΥΤΤΑΡΩΝ ΚΑΙ ΧΛΩΡΟΠΛΑΣΤΩΝ

ΜΙΚΡΟΣΚΟΠΙΚΗ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΗ ΣΤΟΜΑΤΩΝ ΦΥΛΛΩΝ, ΚΑΤΑΦΡΑΚΤΙΚΩΝ ΚΥΤΤΑΡΩΝ ΚΑΙ ΧΛΩΡΟΠΛΑΣΤΩΝ ΜΙΚΡΟΣΚΟΠΙΚΗ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΗ ΣΤΟΜΑΤΩΝ ΦΥΛΛΩΝ, ΚΑΤΑΦΡΑΚΤΙΚΩΝ ΚΥΤΤΑΡΩΝ ΚΑΙ ΧΛΩΡΟΠΛΑΣΤΩΝ Σκοπός - Η παρατήρηση στοµάτων στην επιδερµίδα φύλλων διαφόρων φυτών και η διαπίστωση διαφορών σ' αυτά. - Η παρατήρηση καταφρακτικών

Διαβάστε περισσότερα

IX. ΙΣΤΟΙ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΑ ΦΥΤΙΚΩΝ ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ Τύποι ιστών Όργανα : ρίζα βλαστός φύλλα Οι πολυκύτταροι οργανισµοί έχουν το πλεονέκτηµα (έναντι των µονοκύτταρων) ότι αποτελούνται από διαφορετικές οµάδες κυττάρων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 1. ΓΕΝΙΚΑ ΣΧΟΛΗ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΥΠΟΔΟΜΩΝ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΕΠΙΠΕΔΟ ΣΠΟΥΔΩΝ Προπτυχιακό ΚΩΔΙΚΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΕΞΑΜΗΝΟ ΣΠΟΥΔΩΝ 1 Ο ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Μέρος Α ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑ ΦΥΤΩΝ Κεφάλαιο 1 ο ΟΡΓΑΝΙΚΑ ΚΑΙ ΑΝΟΡΓΑΝΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΠΟ ΤΑ ΟΠΟΙΑ ΑΠΑΡΤΙΖΟΝΤΑΙ ΤΑ ΦΥΤΑ.

Μέρος Α ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑ ΦΥΤΩΝ Κεφάλαιο 1 ο ΟΡΓΑΝΙΚΑ ΚΑΙ ΑΝΟΡΓΑΝΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΠΟ ΤΑ ΟΠΟΙΑ ΑΠΑΡΤΙΖΟΝΤΑΙ ΤΑ ΦΥΤΑ. ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΦΥΤΩΝ Βασικά μαθήματα μορφολογίας και φυσιολογίας Σπερματοφύτων ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Το ενδιαφέρον και η χρήση των φυτών στον άνθρωπο. Η ιστορία και η εξέλιξη της βοτανικής επιστήμης.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ 1 ΜΙΚΡΟΣΚΟΠΙΑ ΚΑΙ ΜΙΚΡΟΣΚΟΠΙΚΗ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΗ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ 1 ΜΙΚΡΟΣΚΟΠΙΑ ΚΑΙ ΜΙΚΡΟΣΚΟΠΙΚΗ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΗ 1 ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ 1 ΜΙΚΡΟΣΚΟΠΙΑ ΚΑΙ ΜΙΚΡΟΣΚΟΠΙΚΗ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΗ 2 ΜΙΚΡΟΣΚΟΠΙΑ ΚΑΙ ΜΙΚΡΟΣΚΟΠΙΚΗ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΗ Ιστορική αναδρομή - Τύποι μικροσκοπίων Για τις Βιολογικές επιστήμες, το μικροσκόπιο αποτέλεσε τη

Διαβάστε περισσότερα

Φύλλο. το εξειδικευμένο κύριο φωτοσυνθετικό όργανο

Φύλλο. το εξειδικευμένο κύριο φωτοσυνθετικό όργανο Φύλλο το εξειδικευμένο κύριο φωτοσυνθετικό όργανο Το φύλλο Δομή Λειτουργία ελασματοειδείς κατασκευές, των οποίων η διάταξη και οποθέτηση στο χώρο Αποδοτικότερη αξιοποίηση φωτεινής ακτινοβολίας και CO 2

Διαβάστε περισσότερα

EUSO 2017 ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΣΧΟΛΕΙΟ:. Σέρρες 10/12/2016

EUSO 2017 ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΣΧΟΛΕΙΟ:. Σέρρες 10/12/2016 15 η Ευρωπαϊκή Ολυμπιάδα Επιστημών EUSO 2017 ΤΟΠΙΚΟΣ ΜΑΘΗΤΙΚΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΠΕΙΡΑΜΑΤΩΝ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΣΧΟΛΕΙΟ:. Μαθητές/τριες που συμμετέχουν: (1) (2) (3) Σέρρες 10/12/2016 Σύνολο μορίων:..... Στόχοι Μικροσκοπική

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνιος Μαθητικός ιαγωνισµός για την επιλογή στην 14η Ευρωπαϊκή Ολυµπιάδα Φυσικών Επιστηµών EUSO 2016 ΒΙΟΛΟΓΙΑ

Πανελλήνιος Μαθητικός ιαγωνισµός για την επιλογή στην 14η Ευρωπαϊκή Ολυµπιάδα Φυσικών Επιστηµών EUSO 2016 ΒΙΟΛΟΓΙΑ Πανελλήνιος Μαθητικός ιαγωνισµός για την επιλογή στην 14η Ευρωπαϊκή Ολυµπιάδα Φυσικών Επιστηµών EUSO 2016 ΒΙΟΛΟΓΙΑ Σχολείο:.. Ονόµατα των µαθητών: 1). 2).... 3). ΑΘΗΝΑ Σάββατο 23 Ιανουαρίου 2016 Εξέλιξη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΑΣ ΒΑΡΒΑΡΑΣ

ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΑΣ ΒΑΡΒΑΡΑΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΑΣ ΒΑΡΒΑΡΑΣ 2008-09 2 Επαναλ. Ασκήσεις Α Γυμν 2008-9 Κύτταρο 1. Από ποια μέρη αποτελείται το μικροσκόπιο; 2. Στην εικόνα φαίνεται ένα μικροσκόπιο. Να γράψετε τα μέρη του όπως υποδεικνύονται

Διαβάστε περισσότερα

ΔΟΜΗ ΞΥΛΟΥ ΔΟΜΗ ΞΥΛΟΥ 5. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΚΥΤΤΑΡΩΝ ΚΩΝΟΦΟΡΩΝ. Δομή Ξύλου - Θεωρία. Στέργιος Αδαμόπουλος

ΔΟΜΗ ΞΥΛΟΥ ΔΟΜΗ ΞΥΛΟΥ 5. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΚΥΤΤΑΡΩΝ ΚΩΝΟΦΟΡΩΝ. Δομή Ξύλου - Θεωρία. Στέργιος Αδαμόπουλος ΔΟΜΗ ΞΥΛΟΥ 5. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΚΥΤΤΑΡΩΝ ΚΩΝΟΦΟΡΩΝ Τύποι και ρόλος κυττάρων κωνοφόρων Τραχεΐδες (αξονικές, ακτινικές): αγωγά και στερεωτικά στοιχεία Παρεγχυματικά κύτταρα: αποθηκευτικά στοιχεία αξονικές τραχεϊδες

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Γεωπονικής Βιοτεχνολογίας Τομέας Βιολογίας Φυτών. Ασκήσεις Γενικής Βοτανικής. Γ. Αϊβαλάκις, Γ. Καραμπουρνιώτης, Κ. Φασσέας

Τμήμα Γεωπονικής Βιοτεχνολογίας Τομέας Βιολογίας Φυτών. Ασκήσεις Γενικής Βοτανικής. Γ. Αϊβαλάκις, Γ. Καραμπουρνιώτης, Κ. Φασσέας Τμήμα Γεωπονικής Βιοτεχνολογίας Τομέας Βιολογίας Φυτών Ασκήσεις Γενικής Βοτανικής Γ. Αϊβαλάκις, Γ. Καραμπουρνιώτης, Κ. Φασσέας Αθήνα 2008 1 Οι φοιτητές μπορούν να έχουν πρόσβαση σε φωτογραφίες από αντικείμενα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΕΝΙΚΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ & ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΥΤΤΑΡΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ Δρ. ΜΙΧΜΙΖΟΣ Δημήτριος Δρ. ΜΠΟΥΓΑ Μαρία Δρ. ΝΙΦΛΗ Αρτεμισία-Φοίβη ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΑΣΚΗΣΗ 1 η..... 3 ΧΡΗΣΗ ΜΙΚΡΟΣΚΟΠΙΟΥ & ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΗ ΖΩΙΚΩΝ ΚΥΤΤΑΡΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Της Μαρίας Μπαρμπαρή - Καθηγήτρια Βιολόγος / 1 ου ΓΕΛ ΑΧΑΡΝΩΝ - ΕΚΦΕ Αχαρνών - Παλλήνης

Της Μαρίας Μπαρμπαρή - Καθηγήτρια Βιολόγος / 1 ου ΓΕΛ ΑΧΑΡΝΩΝ - ΕΚΦΕ Αχαρνών - Παλλήνης Της Μαρίας Μπαρμπαρή - Καθηγήτρια Βιολόγος / 1 ου ΓΕΛ ΑΧΑΡΝΩΝ - ΕΚΦΕ Αχαρνών - Παλλήνης 2016 1 Άλλα τα φύλλα στην ελιά και άλλα στο γεράνι. Στης ξηρασίας τους καιρούς, ποιο έμαθε καλύτερα οικονομία του

Διαβάστε περισσότερα

Δραστηριότητα 3 Μικροσκοπική παρατήρηση κυττάρων και μελέτη ώσμωσης

Δραστηριότητα 3 Μικροσκοπική παρατήρηση κυττάρων και μελέτη ώσμωσης Δραστηριότητα 3 Μικροσκοπική παρατήρηση κυττάρων και μελέτη ώσμωσης Διδακτικοί στόχοι: A. Μελέτη της ώσμωσης σε κύτταρα κρεμμυδιού Β. Παρασκευή και παρατήρηση νωπού φυτικού και ζωϊκού παρασκευάσματος Η

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΜΙΚΡΟΣΚΟΠΙΟ. Εισαγωγή

ΤΟ ΜΙΚΡΟΣΚΟΠΙΟ. Εισαγωγή ΤΟ ΜΙΚΡΟΣΚΟΠΙΟ Εισαγωγή Το μικροσκόπιο είναιτο σημαντικότερο όργανο των μικροβιολογικών εργαστηρίων. Χρησιμοποιείταιγια την οπτικήπαρατήρησημικροοργανισμώνκαι κυτάρων που λόγω του μεγέθουςτουςδεν είναιδιακριτά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ Οι οργανισμοί εξασφαλίζουν ενέργεια, για τις διάφορες λειτουργίες τους, διασπώντας θρεπτικές ουσίες που περιέχονται στην τροφή τους. Όμως οι φωτοσυνθετικοί

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστηριακές ασκήσεις Α και Β Γυμνασίου

Εργαστηριακές ασκήσεις Α και Β Γυμνασίου Εργαστηριακές ασκήσεις Α και Β Γυμνασίου Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΩΤΟΣ ΓΙΑ ΤΗ ΦΩΤOΣΥΝΘΕΣΗ Η ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΟΥΣΙΩΝ ΣΤΑ ΦΥΤΑ ΟΙ ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΣΤΟ ΡΥΘΜΟ ΤΗΣ ΑΝΑΠΝΟΗΣ ΜΕΤΡΗΣΗ ΤΟΥ ΡΥΘΜΟΥ ΑΠΟΙΚΟΔΟΜΗΣΗΣ ΤΟΥ ΧΑΡΤΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΠΘ - Τμήμα Δασολογίας & Διαχείρισης Περιβάλλοντος & Φυσικών Πόρων ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΦΥΤΩΝ ΠΡΟΣΛΗΨΗ ΚΑΙ ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΣΤΑ ΦΥΤΑ

ΔΠΘ - Τμήμα Δασολογίας & Διαχείρισης Περιβάλλοντος & Φυσικών Πόρων ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΦΥΤΩΝ ΠΡΟΣΛΗΨΗ ΚΑΙ ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΣΤΑ ΦΥΤΑ ΔΠΘ - Τμήμα Δασολογίας & Διαχείρισης Περιβάλλοντος & Φυσικών Πόρων ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΦΥΤΩΝ ΠΡΟΣΛΗΨΗ ΚΑΙ ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΣΤΑ ΦΥΤΑ Θερινό εξάμηνο 2011 Ο ρόλος του νερού στο φυτό Βασικότερο συστατικό των ιστών

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ ΖΙΖΑΝΙΩΝ 23. Κοινή πόα (Poa annua, Poaceae)

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ ΖΙΖΑΝΙΩΝ 23. Κοινή πόα (Poa annua, Poaceae) ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ ΖΙΖΑΝΙΩΝ 23 Κοινή πόα (Poa annua, Poaceae) Η κοινή πόα είναι ετήσιο, φθινοπωρινό ή εαρινό, µονοκοτυλήδονο φυτό µε όρθια έκφυση και µε µήκος καλαµιού µέχρι 30 cm. Αναπαράγεται µε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 1. ΓΕΝΙΚΑ ΣΧΟΛΗ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΥΠΟΔΟΜΩΝ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΕΠΙΠΕΔΟ ΣΠΟΥΔΩΝ Προπτυχιακό ΚΩΔΙΚΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 3465 ΕΞΑΜΗΝΟ ΣΠΟΥΔΩΝ 1 Ο ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση 3: Ζωικό Φυτικό κύτταρο

Άσκηση 3: Ζωικό Φυτικό κύτταρο Άσκηση 3: Ζωικό Φυτικό κύτταρο Σύνοψη Σκοπός της άσκησης είναι η μελέτη της δομής του ζωικού και του φυτικού κυττάρου και η κατανόηση των μεταξύ τους διαφορών. Στο εισαγωγικό μέρος παρουσιάζονται τα δομικά

Διαβάστε περισσότερα

Τύποι Φυτών. Ετήσια Διετή Πολυετή. Ποώδη. Ξυλώδη

Τύποι Φυτών. Ετήσια Διετή Πολυετή. Ποώδη. Ξυλώδη Τύποι Φυτών Ετήσια Διετή Πολυετή Ποώδη Ξυλώδη Δένδρα Θάμνοι Ανατομική των αγγειωδών φυτών Κύτταρο Ιστός Όργανο Φυτό Υπόγειο μέρος Υπέργειο μέρος Ρίζα Βλαστοί ή στελέχη Ιστοί του βλαστού Εφυμενίδα Επιδερμίδα

Διαβάστε περισσότερα

Το οπτικό μικροσκόπιο II

Το οπτικό μικροσκόπιο II Το οπτικό μικροσκόπιο II Παρατήρηση βιολογικών δειγμάτων Τα βιολογικά δείγματα (κύτταρα, βακτήρια, ζύμες, ιστοί, κ.λ.π.) και τα συστατικά τους είναι σχεδόν διαφανή Για την παρατήρησή τους πρέπει να δημιουργήσουμε

Διαβάστε περισσότερα

Η λειτουργικότητα του νερού στο φυτό

Η λειτουργικότητα του νερού στο φυτό Η λειτουργικότητα του νερού στο φυτό Φυσιολογία Φυτών 3 ου Εξαμήνου Δ. Μπουράνης, Σ. Χωριανοπούλου 1 Το φυτό είναι αντλία νερού: παραλαμβάνει νερό από το εδαφικό διάλυμα σε υγρή μορφή και το μεταφέρει

Διαβάστε περισσότερα

«ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΔΟΜΗ ΞΥΛΟΥ» ΧΗΜΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΞΥΛΟΥ. Δρ. Γεώργιος Μαντάνης Εργαστήριο Τεχνολογίας Ξύλου Τμήμα Σχεδιασμού & Τεχνολογίας Ξύλου & Επίπλου

«ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΔΟΜΗ ΞΥΛΟΥ» ΧΗΜΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΞΥΛΟΥ. Δρ. Γεώργιος Μαντάνης Εργαστήριο Τεχνολογίας Ξύλου Τμήμα Σχεδιασμού & Τεχνολογίας Ξύλου & Επίπλου «ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΔΟΜΗ ΞΥΛΟΥ» ΧΗΜΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΞΥΛΟΥ Δρ. Γεώργιος Μαντάνης Εργαστήριο Τεχνολογίας Ξύλου Τμήμα Σχεδιασμού & Τεχνολογίας Ξύλου & Επίπλου ΧΗΜΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΞΥΛΟΥ ΣΥΣΤΑΣΗ ΞΥΛΟΥ ΣΕ ΔΟΜΙΚΑ ΣΥΣΤΑΤΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστηριακή άσκηση 2: ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΗ ΠΥΡΗΝΩΝ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΕΙ ΙΚΗ ΧΡΩΣΗ

Εργαστηριακή άσκηση 2: ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΗ ΠΥΡΗΝΩΝ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΕΙ ΙΚΗ ΧΡΩΣΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ Σκοπός Εργαστηριακή άσκηση 2: ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΗ ΠΥΡΗΝΩΝ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΕΙ ΙΚΗ ΧΡΩΣΗ Η εξοικείωση των µαθητών µε τεχνικές χρώσης νωπών παρασκευασµάτων και παρατήρησης τους στο οπτικό µικροσκόπιο.

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΩΝ ΓΕΩΠΟΝΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΦΥΤΩΝ. Ανίχνευση αμύλου σε φυτικούς ιστούς με διάλυμα ιωδίου. ΔΗΜΟΥ ΔΗΜΗΤΡΑ Δρ.

ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΩΝ ΓΕΩΠΟΝΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΦΥΤΩΝ. Ανίχνευση αμύλου σε φυτικούς ιστούς με διάλυμα ιωδίου. ΔΗΜΟΥ ΔΗΜΗΤΡΑ Δρ. ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΩΝ ΓΕΩΠΟΝΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΦΥΤΩΝ Ανίχνευση αμύλου σε φυτικούς ιστούς με διάλυμα ιωδίου ΔΗΜΟΥ ΔΗΜΗΤΡΑ Δρ. Γεωπόνος Ανίχνευση αμύλου σε φυτικούς ιστούς με διάλυμα ιωδίου Γενικά Το άμυλο

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ ΠΡΑΞΕΩΝ: 2.2.2.α. Αναμόρφωση Προπτυχιακών Προγραμμάτων Σπουδών ΤΙΤΛΟΣ ΥΠΟΕΡΓΟΥ: Αναπληρωτής Καθηγητής ΔΟΜΗ & ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΞΥΛΟΥ ΜΕΡΟΣ Ι.

ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ ΠΡΑΞΕΩΝ: 2.2.2.α. Αναμόρφωση Προπτυχιακών Προγραμμάτων Σπουδών ΤΙΤΛΟΣ ΥΠΟΕΡΓΟΥ: Αναπληρωτής Καθηγητής ΔΟΜΗ & ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΞΥΛΟΥ ΜΕΡΟΣ Ι. ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ & ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ & ΑΡΧΙΚΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗ (Ε.Π.Ε.Α.Ε.Κ. ΙΙ) ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ ΠΡΑΞΕΩΝ: 2.2.2.α. Αναμόρφωση Προπτυχιακών

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Θέμα: ΜΙΚΡΟΣΚΟΠΙΚΗ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΗ ΜΟΝΙΜΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΟΣ ΑΙΜΑΤΟΣ (άσκηση 4 του εργαστηριακού οδηγού) Μέσος χρόνος πειράματος:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Θέμα: ΜΙΚΡΟΣΚΟΠΙΚΗ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΗ ΜΟΝΙΜΩΝ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΩΝ ΚΥΤΤΑΡΩΝ ΚΑΙ ΙΣΤΩΝ Μέσος χρόνος πειράματος: 45 λεπτά Α. ΑΝΑΛΩΣΙΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Θέμα: ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΟΥΣΙΩΝ ΣΤΑ ΦΥΤΑ Μέσος χρόνος πειράματος: 45 λεπτά( σε δύο ημέρες) Α. ΑΝΑΛΩΣΙΜΑ Εργαλεία Υλικά Διαλύματα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΠΘ - Τμήμα Δασολογίας & Διαχείρισης Περιβάλλοντος & Φυσικών Πόρων ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΦΥΤΩΝ ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΒΛΑΣΤΗΣΗ ΤΩΝ ΣΠΕΡΜΑΤΩΝ

ΔΠΘ - Τμήμα Δασολογίας & Διαχείρισης Περιβάλλοντος & Φυσικών Πόρων ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΦΥΤΩΝ ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΒΛΑΣΤΗΣΗ ΤΩΝ ΣΠΕΡΜΑΤΩΝ ΔΠΘ - Τμήμα Δασολογίας & Διαχείρισης Περιβάλλοντος & Φυσικών Πόρων ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΦΥΤΩΝ ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΒΛΑΣΤΗΣΗ ΤΩΝ ΣΠΕΡΜΑΤΩΝ Θερινό εξάμηνο 2011 ΣΠΕΡΜΑΤΟΦΥΤΑ Τα πιο διαδεδομένα είδη της γήινης βλάστησης βάση διατροφής

Διαβάστε περισσότερα

ΖΙΖΑΝΙΟΛΟΓΙΑ. ωδεκάνθι (Lamium amplexicaule, Lamiaceae)

ΖΙΖΑΝΙΟΛΟΓΙΑ. ωδεκάνθι (Lamium amplexicaule, Lamiaceae) 14 ωδεκάνθι (Lamium amplexicaule, Lamiaceae) Το δωδεκάνθι είναι ετήσιο, χειµερινό, δικοτυλήδονο φυτό µε όρθια έκφυση και φθάνει µέχρι το ύψος των 30 cm. Αναπαράγεται µε σπόρους και φυτρώνει από το φθινόπωρο

Διαβάστε περισσότερα

υπέργειο στηρικτικό όργανο σύνδεσµος υπέργειων οργάνων µε ρίζα

υπέργειο στηρικτικό όργανο σύνδεσµος υπέργειων οργάνων µε ρίζα λειτουργικότητα βλαστού βλαστός υπέργειο στηρικτικό όργανο σύνδεσµος υπέργειων οργάνων µε ρίζα στηρίζει φύλλα, άνθη, καρπούς παράγει νέους ιστούς και όργανα (ιστογένεση/οργανογένεση) ο πράσινος βλαστός

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΑΣΜΟΛΥΣΗ ΚΥΤΤΑΡΩΝ ΚΡΕΜΜΥΔΙΟΥ

ΠΛΑΣΜΟΛΥΣΗ ΚΥΤΤΑΡΩΝ ΚΡΕΜΜΥΔΙΟΥ Εργαστηριακές Ασκήσεις Βιολογίας Χατζηνικόλας Μιχαήλ ΠΕ04 Βιολόγος ΠΛΑΣΜΟΛΥΣΗ ΚΥΤΤΑΡΩΝ ΚΡΕΜΜΥΔΙΟΥ Φυτικά κύτταρα κρεμμυδιού σε ισοτονικό διάλυμα Φυτικά κύτταρα κρεμμυδιού σε υπερτονικό διάλυμα Β Λυκείου

Διαβάστε περισσότερα

Τ.Ε.Ι. Ηπείρου Σχολή Τεχνολογίας Γεωπονίας Τμήμα Φυτικής Παραγωγής ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ. Εργαστήριο 2 ο. Υλικό Καλλιέργειας. Δούμα Δήμητρα Άρτα, 2013

Τ.Ε.Ι. Ηπείρου Σχολή Τεχνολογίας Γεωπονίας Τμήμα Φυτικής Παραγωγής ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ. Εργαστήριο 2 ο. Υλικό Καλλιέργειας. Δούμα Δήμητρα Άρτα, 2013 Τ.Ε.Ι. Ηπείρου Σχολή Τεχνολογίας Γεωπονίας Τμήμα Φυτικής Παραγωγής ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ IN VITRO Εργαστήριο 2 ο Υλικό Καλλιέργειας Δούμα Δήμητρα Άρτα, 2013 ΥΛΙΚΟ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ o Ο ζυγώτης εμφανίζει ολοδυναμικότητα

Διαβάστε περισσότερα

www.cyprusbiology.com ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ Ι ΑΣΚΑΛΙΑ ΤΩΝ

www.cyprusbiology.com ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ Ι ΑΣΚΑΛΙΑ ΤΩΝ www.cyprusbiology.com ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ Ι ΑΣΚΑΛΙΑ ΤΩΝ ΦΥΣΙΟΓΝΩΣΤΙΚΩΝ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Λουκάς Νικολάου 2007-08 Λουκάς Νικολάου 1 ΕΝΟΤΗΤΑ Α : ΕΡΕΥΝΩ ΤΗ ΦΥΣΗ Κεφάλαιο 1: Οι µέθοδοι της επιστήµης Σελίδες 8-11 Φυσιογνωστικά

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2009

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2009 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2009 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (ΙΙ) ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα: Ανθοκομία - Κηποτεχνία ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΕΝΙΚΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ & ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΥΤΤΑΡΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ Δρ. ΜΙΧΜΙΖΟΣ Δημήτριος Δρ. ΜΠΟΥΓΑ Μαρία Δρ. ΝΙΦΛΗ Αρτεμισία-Φοίβη ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΑΣΚΗΣΗ 1 η..... 3 ΧΡΗΣΗ ΜΙΚΡΟΣΚΟΠΙΟΥ & ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΗ ΖΩΙΚΩΝ ΚΥΤΤΑΡΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνιος Μαθητικός Διαγωνισμός για την επιλογή στη 10η Ευρωπαϊκή Ολυμπιάδα Επιστημών - EUSO 2012 Σάββατο 21 Ιανουαρίου 2012 ΒΙΟΛΟΓΙΑ

Πανελλήνιος Μαθητικός Διαγωνισμός για την επιλογή στη 10η Ευρωπαϊκή Ολυμπιάδα Επιστημών - EUSO 2012 Σάββατο 21 Ιανουαρίου 2012 ΒΙΟΛΟΓΙΑ Πανελλήνιος Μαθητικός Διαγωνισμός για την επιλογή στη 10η Ευρωπαϊκή Ολυμπιάδα Επιστημών - EUSO 2012 Σάββατο 21 Ιανουαρίου 2012 ΒΙΟΛΟΓΙΑ Σχολείο: Ονοματεπώνυμα μαθητών: 1) 2). 3) 1 Προετοιμασία νωπού παρασκευάσματος

Διαβάστε περισσότερα

Το άνθος Λειτουργίες α. παράγονται οι αρσενικοί και θηλυκοί γαμέτες β. συμβαίνει η γονιμοποίηση γ. πραγματοποιείται η ανάπτυξη του εμβρύου

Το άνθος Λειτουργίες α. παράγονται οι αρσενικοί και θηλυκοί γαμέτες β. συμβαίνει η γονιμοποίηση γ. πραγματοποιείται η ανάπτυξη του εμβρύου Άνθος Αναπαραγωγή Το άνθος Λειτουργίες 1. Όργανο εγγενούς παραγωγής των ανώτερων φυτών α. παράγονται οι αρσενικοί και θηλυκοί γαμέτες β. συμβαίνει η γονιμοποίηση γ. πραγματοποιείται η ανάπτυξη του εμβρύου

Διαβάστε περισσότερα

τα φύκη τα βακτήρια οι µύκητες

τα φύκη τα βακτήρια οι µύκητες Ποια κύτταρα έχουν τοίχωµα όλα τα κύτταρα των ανώτερων φυτών τα φύκη τα βακτήρια οι µύκητες Από τι αποτελείται το κυτταρικό τοίχωµα κυτταρίνη (σε µικροϊνίδια) ηµικυτταρίνες πηκτίνες γλυκοπρωτεΐνες λιγνίνη

Διαβάστε περισσότερα

ΔΠΘ - Τμήμα Δασολογίας & Διαχείρισης Περιβάλλοντος & Φυσικών Πόρων ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΦΥΤΩΝ ΡΥΘΜΙΣΤΕΣ ΤΗΣ ΑΥΞΗΣΗΣ ΤΩΝ ΦΥΤΩΝ

ΔΠΘ - Τμήμα Δασολογίας & Διαχείρισης Περιβάλλοντος & Φυσικών Πόρων ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΦΥΤΩΝ ΡΥΘΜΙΣΤΕΣ ΤΗΣ ΑΥΞΗΣΗΣ ΤΩΝ ΦΥΤΩΝ ΔΠΘ - Τμήμα Δασολογίας & Διαχείρισης Περιβάλλοντος & Φυσικών Πόρων ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΦΥΤΩΝ ΡΥΘΜΙΣΤΕΣ ΤΗΣ ΑΥΞΗΣΗΣ ΤΩΝ ΦΥΤΩΝ Θερινό εξάμηνο 2011 Αύξηση Η μη αντιστρέψιμη μεγέθυνση ή διόγκωση, που συνοδεύεται από

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 8. Ηδοµή καιηλειτουργεί του σπέρµατος

Κεφάλαιο 8. Ηδοµή καιηλειτουργεί του σπέρµατος Κεφάλαιο 8 Ηδοµή καιηλειτουργεί του σπέρµατος Σπέρµατα - καρποί Αποτελούν την κύρια πηγή τροφής ανθρώπων και ζώων Έχουν µεγάλη οικονοµική - κοινωνική σηµασία Η εξέλιξη του πολιτισµού στηρίχθηκε σε µεγάλο

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΗ ΔΕΝΔΡΟΚΟΜΙΑ. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΔΕΝΔΡΟΚΟΜΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ Δρ. ΡΟΥΣΣΟΣ ΠΕΤΡΟΣ ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ

ΓΕΝΙΚΗ ΔΕΝΔΡΟΚΟΜΙΑ. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΔΕΝΔΡΟΚΟΜΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ Δρ. ΡΟΥΣΣΟΣ ΠΕΤΡΟΣ ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΓΕΝΙΚΗ ΔΕΝΔΡΟΚΟΜΙΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΔΕΝΔΡΟΚΟΜΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ Δρ. ΡΟΥΣΣΟΣ ΠΕΤΡΟΣ ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Η γενική δενδροκομία πραγματεύεται τη βιολογία των καρποφόρων δένδρων και θάμνων

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΦΥΤΑ. Πολυκύτταροι ευκαρυωτικοί οργανισμοί, με λειτουργικά εξειδικευμένους ιστούς. Φωτοσυνθετικοί, αυτότροφοι οργανισμοί

ΤΑ ΦΥΤΑ. Πολυκύτταροι ευκαρυωτικοί οργανισμοί, με λειτουργικά εξειδικευμένους ιστούς. Φωτοσυνθετικοί, αυτότροφοι οργανισμοί ΤΑ ΦΥΤΑ Πολυκύτταροι ευκαρυωτικοί οργανισμοί, με λειτουργικά εξειδικευμένους ιστούς. Φωτοσυνθετικοί, αυτότροφοι οργανισμοί Περιέχουν χλωροφύλλες α και β και καροτενοειδή. Το άμυλο είναι η κύρια αποθήκη

Διαβάστε περισσότερα

Αισθητήρια όργανα Αισθήσεις

Αισθητήρια όργανα Αισθήσεις Βιολογία Α Λυκείου Κεφ. 10 Αισθητήρια όργανα Αισθήσεις Ειδικές Αισθήσεις Όραση Ακοή Δομή του οφθαλμικού βολβού Οφθαλμικός βολβός Σκληρός χιτώνας Χοριοειδής χιτώνας Αμφιβληστροειδής χιτώνας Μ.Ντάνος Σκληρός

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΔΟΜΕΣ - ΤΟ ΚΥΤΤΑΡΟ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΔΟΜΕΣ - ΤΟ ΚΥΤΤΑΡΟ ΤΕΙ ΠΑΤΡΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΑΝΑΤΟΜΙΑ I ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ : Γεράσιμος Π. Βανδώρος ΒΑΣΙΚΕΣ ΔΟΜΕΣ - ΤΟ ΚΥΤΤΑΡΟ Οι βασικές δομές που εξετάζουμε στην ανατομία μπορούν ιεραρχικά να ταξινομηθούν ως εξής:

Διαβάστε περισσότερα

Βιοποικιλότητα και Οικοφυσιολογία Μεσογειακών Οικοσυστημάτων. Ανατομικές Μορφολογικές προσαρμογές των φυτών στο Μεσογειακό περιβάλλον

Βιοποικιλότητα και Οικοφυσιολογία Μεσογειακών Οικοσυστημάτων. Ανατομικές Μορφολογικές προσαρμογές των φυτών στο Μεσογειακό περιβάλλον Βιοποικιλότητα και Οικοφυσιολογία Μεσογειακών Οικοσυστημάτων Ανατομικές Μορφολογικές προσαρμογές των φυτών στο Μεσογειακό περιβάλλον Το Μεσογειακό περιβάλλον χαρακτηρίζεται από : Παρατεταμένες περιόδους

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ 5 ΤΑ ΚΑΤΩΤΕΡΑ ΦΥΤΑ ΒΡΥΟΦΥΤΑ - ΠΤΕΡΙΔΟΦΥΤΑ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ 5 ΤΑ ΚΑΤΩΤΕΡΑ ΦΥΤΑ ΒΡΥΟΦΥΤΑ - ΠΤΕΡΙΔΟΦΥΤΑ 43 ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ 5 ΤΑ ΚΑΤΩΤΕΡΑ ΦΥΤΑ ΒΡΥΟΦΥΤΑ - ΠΤΕΡΙΔΟΦΥΤΑ 44 ΤΑ ΦΥΤΑ Τα πρώτα χερσαία φυτά προήλθαν από ένα οργανισμό, που αν υπήρχε σήμερα, θα ταξινομούνταν ως πολυκύτταρο χλωροφύκος. Οι τόσες

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑ & ΒΙΟΛΟΓΙΑ Ο ΤΩΝ ΖΙΖΑΝΙΩΝ

ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑ & ΒΙΟΛΟΓΙΑ Ο ΤΩΝ ΖΙΖΑΝΙΩΝ ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑ & ΒΙΟΛΟΓΙΑ Ο ΤΩΝ ΖΙΖΑΝΙΩΝ Ζ Ι Ν 30 Ζιζάνια - αναγνώριση & αντιμετώπιση Βλήτο άσπρο Amaranthus albus L. Amaranthaceae AMAAL Tumble pigweed Το άσπρο βλήτο είναι ετήσιο, εαρινό, δικοτυλήδονο φυτό

Διαβάστε περισσότερα

Μεζούρες (λευκό καπάκι) Μαρκαδόρος

Μεζούρες (λευκό καπάκι) Μαρκαδόρος 1. Κυτταρική αναπνοή στο μύκητα Saccharomyces cerevisiae. 2. Παράγοντες που επηρεάζουν το ρυθμό της ανάπτυξης και της κυτταρικής αναπνοής του μύκητα. 3. Μικροσκοπική παρατήρηση του μύκητα και της αναπαραγωγής

Διαβάστε περισσότερα

Θοδωρής Μπεχλιβάνης Αναστασία Συμεωνίδου Κατερίνα Παπά

Θοδωρής Μπεχλιβάνης Αναστασία Συμεωνίδου Κατερίνα Παπά Θοδωρής Μπεχλιβάνης Αναστασία Συμεωνίδου Κατερίνα Παπά έχει σχήμα πεπλατυσμένης σφαίρας Η διάμετρος, στον ενήλικα, είναι περίπου 2,5 cm Αποτελείται από τρεις χιτώνες, το σκληρό, το χοριοειδή και τον αμφιβληστροειδή.

Διαβάστε περισσότερα