Η έννοια της αλλοτρίωσης στον Μαρξ: βάζοντας στο επίκεντρο τα Χειρόγραφα του

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Η έννοια της αλλοτρίωσης στον Μαρξ: βάζοντας στο επίκεντρο τα Χειρόγραφα του"

Transcript

1 Η έννοια της αλλοτρίωσης στον Μαρξ: βάζοντας στο επίκεντρο τα Χειρόγραφα του Επιβλέποντες καθηγητές Περικλής Βαλλιάνος Γεράσιμος Κουζέλης Μιχάλης Σπουρδαλάκης Φιλοσοφικές πλευρές Η μαρξική έννοια της αλλοτρίωσης περιγράφει μια κατάσταση η οποία σχετίζεται πάνω κάτω με τρεις κεντρικές λέξεις: 1) αφαίρεση, 2) διαχωρισμός, 3) αντιστροφή. Αφαίρεση: Κατηγορία που σχετίζεται με την ιδεαλιστική φιλοσοφία. Σαφείς αναφορές στον Χέγκελ. Ο αφηρημένος/φιλοσοφικός λόγος εντοπίζεται ως η πρώτη σημαντική αιτία της αλλοτρίωσης. Αυτό συμβαίνει γιατί αφαιρεί από την κατηγορία «άνθρωπος», το ουσιαστικό περιεχόμενό της. Ο άνθρωπος, σύμφωνα με τον Μαρξ, δεν μπορεί να εξετάζεται ξέχωρα από τον πραγματικό-κοινωνικό του χαρακτήρα. Επομένως, κάθε προσπάθεια να προσεγγίσουμε το ανθρώπινο είδος ξέχωρα από τον ιδιαίτερο χαρακτήρα που λαμβάνει το σύνολο των κοινωνικών σχέσεων σε μια δεδομένη ιστορική περίοδο, πέφτει στο κενό. Ο Μαρξ, ευθύς εξ αρχής, σπεύδει να κάνει σαφή τη σύνδεση μεταξύ αλλοτρίωσης και καπιταλιστικής κοινωνίας. Διαχωρισμός: Το υποκείμενο διαχωρίζεται από τα ουσιώδη χαρακτηριστικά του. Ο άνθρωπος χωρίζεται από τον κοινωνικό χαρακτήρα του. Τα ουσιώδη αυτά χαρακτηριστικά υποστασιοποιούνται σε μια κατηγορία έξω από τον κοινωνικό άνθρωπο. Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση της ύπαρξης του Θεού. Φόυερμπαχ: Όλες οι ιδιότητες που αποδίδονται στο Θεό από τη θρησκευτική σκέψη, δεν είναι τίποτε άλλο από βασικά γνωρίσματα του ανθρώπου ως φυσικού όντος. 1 Γιάννης Μαραμαθάς. Εισήγηση στην 10 η ημερίδα παρουσίασης μεταπτυχιακών εργασιών ειδίκευσης - Τετάρτη 16 Ιανουαρίου

2 Αντιστροφή: Σχήμα αντιστροφής υποκειμένου/κατηγορήματος (Φόυερμπαχ). Επειδή ο άνθρωπος (υποκείμενο) αποξενώθηκε από την ίδια του τη φύση (ουσία) και έχασε τις ιδιότητες της αυτοδυναμίας του, ορισμένα από τα κατηγορήματά του (Θεός) αποσπάστηκαν από αυτόν. Ως εκ τούτου, ο «αυτονομημένος», πλέον, Θεός, εμφανίζεται ως το πραγματικό υποκείμενο, ενώ στην πραγματικότητα αποτελεί δημιούργημα του ανθρώπου. Με αυτόν τον τρόπο, η αλλοτριωμένη σε Θεό υπόσταση, ανάγει τον Θεό σε υποκείμενο δημιουργό. Ανθρώπινη ουσία (1): Δεν προσδιορίζεται ως κάτι αιώνιο και στατικό. Ο Σμιθ, για παράδειγμα, έκανε το λάθος να υποθέσει αυθαίρετα ότι η φύση του ανθρώπου σχετίζεται με την ελεύθερη ανταλλαγή με σκοπό το κέρδος (homo oeconomicus). Παρουσίασε μια καθαρά ιστορική διαδικασία (εμπορευματική ανταλλαγή) ως αιώνια ισχύουσα. Δεν μπήκε στη διαδικασία να αναρωτηθεί αν αυτή η πρακτική εκδηλωνόταν πάντα με αυτή τη μορφή. Όταν ο Μαρξ αναφέρεται στην ανθρώπινη ουσία, μας παρουσιάζει μια διαδικασία. Έχει την οξυδέρκεια να αντιληφθεί ότι η ουσία είναι μια κατηγορία που εξαρτάται από τις κοινωνικές σχέσεις. Η ουσία, λοιπόν, σχετίζεται ακριβώς με αυτό: η κοινωνικότητα είναι ουσιώδες χαρακτηριστικό του ανθρώπου. Κάθε ανθρώπινη πράξη πράττεται σε σχέση με τους άλλους ανθρώπους. Ensemble: Σύνολο (ταυτόχρονα και «μαζί»). Ανθρώπινη ουσία (2): 1) Ποίηση ως δημιουργία (εργασία ως μετασχηματιστική πράξη του αντικειμενικού κόσμου προς όφελος του ανθρώπου) 2) Πράξη ως δυναμική αλλαγής του υπάρχοντος. Οι κοινωνικές σχέσεις καθορίζουν τον τρόπο με τον οποίο ο άνθρωπος καθορίζει τις ανάγκες του. Υλιστική Διαλεκτική: 1) Στον Μαρξ έχουμε έναν ιδιότυπο υλισμό χωρίς ύλη. Συνήθως όταν ακούμε τη λέξη «υλισμός» το μυαλό μας πηγαίνει στη φυσική ύλη. Καμία σχέση της μαρξικής υλιστικής προσέγγισης με τη φυσική ύλη. Η ενοποίηση φυσικών επιστημών και μαρξισμού είναι προσπάθεια του Ένγκελς. Ο υλισμός αυτός σχετίζεται με την στροφή της συζήτησης στο πεδίο της ιδιαίτερης μορφής που λαμβάνουν οι κοινωνικές σχέσεις σε μια δεδομένη ιστορική περίοδο, καθώς και στα ζητήματα της ταξικής σύγκρουσης. Η Ιστορία δεν γίνεται αντιληπτή ως πορεία προς το αφηρημένο εγελιανό 2

3 Απόλυτο Πνεύμα. Καθορίζεται απότον ιδιαίτερο χαρακτήρα που λαμβάνουν κάθε φορά οι κοινωνικές σχέσεις των ανθρώπων. Η μορφή των κοινωνικών σχέσεων καθορίζεται από την έκβαση της ταξικής σύγκρουσης σε όλα τα επίπεδα (κοινωνικό, πολιτικό, οικονομικό). Ως εκ τούτου, η καπιταλιστική μορφή οργάνωσης της κοινωνίας σχετίζεται με την ιδεολογική και πολιτική κυριαρχία της αστικής τάξης έναντι των υποτελών τάξεων. Υλιστική Διαλεκτική: 2) «Λογικός πυρήνας της εγελιανής διαλεκτικής». Θεωρία της υποκειμενικότητας ως φιλοσοφία της πράξης. Η Ιστορία εκφράζει μια διαρκή κίνηση και όχι στατικότητα. Η υλιστική αντίληψη του Μαρξ συνδέεται κυρίως με το πραγματικό υποκείμενο, τον κοινωνικό άνθρωπο που έχει τη δυνατότητα να μετασχηματίζει τον κόσμο. Η πρακτική εφαρμογή της φιλοσοφίας της πράξης δεν είναι άλλη από την επανάσταση, το ξερίζωμα της αλλοτριωμένης καπιταλιστικής πραγματικότητας. Η επαναστατική πράξη δεν κινείται όμως πέρα και πάνω από τις δοσμένες/αντικειμενικές κοινωνικές συνθήκες. Ως εκ τούτου, οι άνθρωποι φτιάχνουν την ιστορία τους, αλλά δεν την φτιάχνουν όπως τους αρέσει, ούτε ελέγχουν απόλυτα την ιστορική διαδικασία (18 η Μπρυμαίρ). Σχήμα Ρωβινσώνα Κρούσου: η κατηγορία του «απονωμένου παραγωγού» δεν έχει νόημα γιατί δεν υπάρχει στην πραγματικότητα. Η παραγωγή πραγματοποιείται πάντα μέσα σε ένα πλέγμα κοινωνικών σχέσεων. Επομένως, είναι ψευδές ότι ο Μαρξ εγκαταλείπει τη φιλοσοφία γενικά. Στόχος του είναι η απομάκρυνση από τον αφηρημένο φιλοσοφικό λόγο, ο οποίος φτάνει στην ανώτερή του μορφή, στο πλαίσιο της αστικής κοινωνίας. Στόχος είναι πάντα η επανανοηματοδότηση των εννοιών. Ο Μαρξ θέλει να προσδώσει καινούργιο περιεχόμενο σε όλα τα πεδία που διαπερνώνται από την αστική/καπιταλιστική μορφή. Συνεπώς, ο Μαρξ στρέφει την προβληματική της αλλοτρίωσης στο κοινωνικό με σκοπό να δείξει ότι η αλλοτριωμένη πραγματικότητα δεν είναι κάτι που συμβαίνει στο φαντασιακό, αλλά έχει ολότελα πραγματικές-υλικές συνέπειες. Κριτική διαλεκτική της άρνησης: Ο Μαρξ περιγράφει την αρνητικότητα της πραγματικότητας και αξιώνει την ολοκληρωτική άρνηση αυτής της αρνητικότητας. Στόχος είναι το διαλεκτικό ξεπέρασμα της καπιταλιστικής αλλοτρίωσης. 3

4 Σύνδεση με το ζήτημα της ιδεολογίας: Αρνητικός ορισμός της έννοιας. Ιδεολογία ως 1) ψευδής-αλλοτριωμένη συνείδηση 2) κυρίαρχη ιδεολογιά. Το λέμε από τώρα, ο Μαρξ πρέπει να προσεγγίζεται στη βάση της σχέσης της θεωρίας της αλλοτρίωσης με τη θεωρίας της αξίας (σημείο κλειδί). Συνδυασμός της ιστορικής κατηγορίας του τρόπου παραγωγής και της ανθρωπολογικής κατηγορίας της κοινωνικής/δημιουργικής φύσης των ατόμων. Οικονομικές πλευρές Μεθοδολογική παρατήρηση: Όταν εξετάζουμε το καπιταλιστικό σύστημα, υπάρχουν ορισμένα αντικειμενικά δεδομένα τα οποία δεν μπορούν να μην λαμβάνονται υπόψη. Στο υπάρχον σύστημα, η οικονομική σφαίρα έχει γνωρίσει τη μεγαλύτερη αυτονομία που είχε ποτέ στην ιστορία της ανθρωπότητας. Αυτό σημαίνει ότι όταν ερχόμαστε σε επαφή με το μαρξικό έργο (ως κριτική του καπιταλισμού), δεν μπορούμε να εκτοπίσουμε τα ζητήματα που σχετίζονται με τον παραγωγικό κύκλο. Η αλλοτρίωση εξετάζεται υπό αυτό το πρίσμα. Αλλοτριωμένη εργασία: «Έτσι, πάντα οι πιο γενικές αφαιρέσεις γεννιούνται μονάχα εκεί που υπάρχει η πιο πλούσια συγκεκριμένη ανάπτυξη. [...] αυτή η αφαίρεση, η εργασία γενικά, δεν είναι μόνο το πνευματικό αποτέλεσμα μιας συγκεκριμένης ολότητας εργασιών. Η αδιαφορία απέναντι στην καθορισμένη εργασία αντιστοιχεί σε μια κοινωνική μορφή όπου τα άτομα περνούν με ευκολία από τη μια εργασία στην άλλη και όπου το καθορισμένο είδος της εργασίας τους είναι τυχαίο, άρα αδιάφορο» (Grundrisse). Αλλοτριωμένη εργασία: 1) Αλλοτρίωση εργασίας (εργασία γενικά, αφηρημένη εργασία), 2) Θεωρία της αξίας (παραγωγή για την ανταλλαγή και το κέρδος με στόχο την απόσπαση όλο και περισσότερης υπεραξίας). Αλλοτριωμένη εργασία: 1) Χωρισμός του εργάτη από το προϊόν εργασίας, 2) χωρισμός του εργάτη από την παραγωγική δραστηριότητα, 3) χωρισμός του εργάτη από την κοινωνική του ύπαρξη (αποξένωση από την ειδολογική ουσία) 4) χωρισμός του εργάτη από τη φύση. 4

5 Η αλλοτρίωση της εργασίας δεν εκφράζει παρά μόνο τούτο: την ολοκληρωτική κυριαρχία του κεφαλαίου πάνω στη μισθωτή εργασία. Πρέπει να καταλάβουμε ότι αυτή η σχέση κυριαρχίας-υποτέλειας αποτελεί δομικήαναγκαία συνθήκη του καπιταλιστικού τρόπου παραγωγής. Η σχέση αυτή είναι τόσο οικονομική όσο και πολιτική. Είναι και τα δύο μαζί, όχι μόνο το ένα ή το άλλο. Διαιρετική τομή της σχέσης κεφαλαίου-εργασίας είναι η ατομική ιδοκτησία. 1) Κεφαλαιοκράτης, κάτοχος ιδιοκτησίας, 2) μισθωτός μη κάτοχος ιδιοκτησίας. Δύο βασικές τάξεις στον καπιταλισμό. Ο Μαρξ το επισημαίνει ρητά στην αρχή του κεφαλαίου για την «Αποξενωμένη Εργασία». Ο εργάτης «απονεκρώνει τη σάρκα του και καταστρέφει το πνεύμα του» (Χειρόγραφα). Ολοκληρωτική αλλοτρίωση του εργάτη (υλική και πνευματική). Ο εργάτης αισθάνεται άνετα μόνο όταν βρίσκεται εκτός της εργασίας του, επειδή στον καπιταλισμό η εργασία βιώνεται ως καταναγκαστική και ανιαρή δραστηριότητα. Η αλλοτριωμένη μορφή της εργασίας αποτελεί αφηρημένη δραστηριότητα, κατά την οποία ο εργάτης συνδέεται με τα μέσα παραγωγής και τις πρώτες ύλες μόνο διαμέσου του κεφαλαίου. Έτσι, στην καπιταλιστική πραγματικότητα η εργασία: 1) καταμερίζεται και διαχωρίζεται από την πνευματική δραστηριότητα, 2) περιορίζεται σε ένα μερικό στάδιο της παραγωγής, με αποτέλεσμα να χάνει την επαφή της με το σύνολο της δημιουργικής διαδικασίας, 3) χάνει το περιεχόμενό της, το οποίο ενσωματώνεται στο κεφάλαιο, 4) δεν φέρει τα ιδιαίτερα ποιοτικά της χαρακτηριστικά, άρα δεν λογίζεται ως συγκεκριμένη δραστηριότητα, 5) πραγματοποιείται ως απλή ανάλωση φυσικών ανθρώπινων δυνάμεων ανεξάρτητα από τον ειδικό χαρακτήρα του προϊόντος, 6) έτσι, μετατρέπεται σε ανθρώπινη εργασία γενικά, σε αφηρημένη, άρα σε αλλοτριωμένη εργασία. Θεωρία της αξίας: Στον καπιταλισμό η παραγωγή εκδηλώνεται με τα εξής βασικά χαρακτηριστικά: 1) Η παραγωγή εκδηλώνεται μόνο για την ανταλλαγή και το κέρδος, 2) έτσι, η αξία εκδηλώνεται μόνο ως αξία ανταλλαγής, 3) η εργασία εκδηλώνεται μόνο ως αφηρημένη, ως εργασία γενικά, 4) η ανταλλαγή εκδηλώνεται μόνο με τη διαμεσολάβηση του χρήματος. Στον καπιταλισμό, όλα τα χρήσιμα προϊόντα παρουσιάζονται με τη μορφή του εμπορεύματος και μόνο. 5

6 Κενρικό σημείο θεωρίας αλλοτρίωσης-αξίας: Δύο είναι τα βασικά χαρακτηριστικά με τα οποία εμφανίζεται η αλλοτριωμένη εργασία στον καπιταλισμό. 1) Εκμετάλλευση με την έννοια της κυριαρχίας του κεφαλαίου πάνω στη μισθωτή εργασία (πολιτική πλευρά αλλοτρίωσης), 2) δομική ιδιαιτερότητα της εργασίας στον καπιταλισμό: η αξία χρήσης της εργασίας είναι πάντοτε μεγαλύτερη από την αξία ανταλλαγής της (οικονομική πλευρά αλλοτρίωσης). Ο εργάτης πουλά το εμπόρευμα εργασιακή δύναμη στον καπιταλιστή (μορφή εκδήλωσης της εργασίας στον καπιταλισμό), ενώ ο καπιταλιστής αγοράζει εργασία (δηλ. τη δυνατότητα της δημιουργικής δραστηριότητας να παράγει περισσότερες αξίες από αυτές που χρειάζεται για να αναπαραχθεί η ίδια ως εργασιακή δύναμη). Η εμφάνιση της υπεραξίας, είναι δομικό χαρακτηριστικό του διφυούς αυτού χαρακτήρα της εργασίας. 1) υπεραξία ως υπερπροϊόν 2) υπεραξία ως υπερεργασία. Κριτική της πολιτικής οικονομίας: Εξωτερική σχέση του Μαρξ και της Πολ. Οικ. Η κριτική, σκοπεύει να κινηθεί πέρα και πάνω από την πολιτική οικονομία με σκοπό να διατυπώσει την αντίφαση των οικονομικών φαινομένων στη γενική της μορφή. Η εξωτερική σχέση της κριτικής και των κατηγοριών της πολιτικής οικονομίας έχει σαφή αιτία, η οποία είναι πολιτική. Ο κριτική του Μαρξ στην πολιτική οικονομία σχετίζεται άμεσα με το ζήτημα του ξεπεράσματος της, ως εκ τούτου, το είδος της μεθόδου που έχει στο νου του για τη διεξαγωγή της έρευνας δεν έχει καμία αξία αν το εξετάσουμε ξέχωρα από το ζήτημα της επαναστατικής πράξης και του ριζικού μετασχηματισμού της αλλοτριωμένης ολότητας. Ζήτημα καταμερισμού: Η εργασία καταμερίζεται σε διανοητική και χειρωνακτική. Η βασική αντίρρηση του Μαρξ προς την πολιτική οικονομία βρίσκεται στο γεγονός ότι, ενώ αναγνωρίζει ότι πηγή του κάθε πλούτου είναι η εργασία, είναι ανίκανη να δείξει ότι η αλλοτριωμένη εργασία αποτελεί την πηγή της ατομικής ιδιοκτησίας. Το γεγονός αυτό το συνδέει με την αντίληψη που είχαν οι πολιτικοί οικονομολόγοι για τον καταμερισμό της εργασίας. Θεωρούσαν δηλαδή ότι ο καταμερισμός βρίσκεται στην ανθρώπινη φύση του οικονομικού ατόμου (ελευθερία συναλλαγής, ανταλλαγής και ιδιοκτησίας). Η πολιτική οικονομία αντιμετωπίζει τον καταμερισμό της εργασίας θετικά, ως την αναγκαία συνθήκη για αύξηση της παραγωγικότητας της εργασίας, άρα 6

7 του πλούτου. Ο Μαρξ, δεν μπορεί να δεχτεί ότι η σχέση ιδιοκτησίας, συναλλαγής και καταμερισμού προκύπτει φυσικά, γιατί αν προχωρούσε σε μια τέτοια παραδοχή, θα έπρεπε να υποστηρίξει ότι η αλλοτρίωση δεν μπορεί να ξεπεραστεί. Υποθέσεις Σμιθ για την αυτονομία της οικονομικής σφαίρας: 1) η φύση του ανθρώπου βρίσκεται στην κατηγορία του homo oeconomicus, δηλ. στον άνθρωπο που έχει φυσική τάση για ανταλλαγή και δοσοληψία, 2) οι οικονομικές δυνάμεις είναι κινητήρια δύναμη της κοινωνικής εξέλιξης, ως εκ τούτου, η αγορά δεν υπόκειται σε κανένα περιορισμό, 3) επειδή η ανθρώπινη κοινωνία και φύση έχουν οικονομικό περιεχόμενο, η οικονομία μπορεί να μελετηθεί ανεξάρτητα από το πολιτικό και νομικό της περιβάλλον. Σύνδεση με το ζήτημα το φετιχισμού: Οι κοινωνικές σχέσεις στον καπιταλισμό συνδέονται με ένα φαινόμενο αντιστροφής. Αντί να παρουσιάζονται ως σχέσεις των ατομικών εργασιών των εργαζόμενων, εμφανίζονται ως εμπράγματες σχέσεις προσώπων και ως κοινωνικές σχέσεις πραγμάτων (Κεφάλαιο, 1 ος τόμος). Η εμπορευματική μορφή διαμορφώνει τα χαρακτηριστικά των κοινωνικών σχέσεων στον καπιταλισμό. Η αντιστροφή, επομένως, έγκειται στο γεγονός ότι η κοινωνική σχέση των παραγωγών, παρουσιάζεται ως κοινωνική σχέση μεταξύ αντικειμένων, ανεξάρτητη και εξωτερική σε σχέση με τα άτομα. Πολιτικές πλευρές Δικαιώματα του ανθρώπου και του πολίτη: Η βασική προϋπόθεση κάθε καθολικής οικονομικής αλλοτρίωσης είναι η ύπαρξη μιας συγκεκριμένης πολιτικής αλλοτρίωσης, άρα, για να υπερισχύσει μια οικονομική καθολική αλλοτρίωση πρέπει απαραίτητα να συνοδέυεται από μια πολιτική ειδική αλλοτρίωση. Η ισότητα πραγματοποιείται μόνο με νομική μορφή: το δικαίωμα της κατοχής μετατρέπεται στην αφηρημένη τυπική αρχή της κατοχής δικαιωμάτων. Με αυτόν τον τρόπο, η έννοια της ισότητας στερείται το περιεχόμενό της. 7

8 Η ελευθερία και η ισότητα, με αυτόν τον τρόπο, αποκτούν το ιδιαίτερο καπιταλιστικό περιεχόμενο της ελεύθερης ανταλλαγής και της νόμιμης κατοχής ατομικής ιδιοκτησίας. Ο άνθρωπος στην καπιταλιστική κοινωνία λειτουργεί ως ιδιοκτήτης εμπορεύματος, ως εμπορευματοκάτοχος, με την έννοια ότι εμφανίζεται, είτε ως ιδιοκτήτης κεφαλαίου (καπιταλιστής), είτε ως ιδιοκτήτης εργασιακής δύναμης (εργάτης). «Εδώ κυριαρχούν μόνο η ελευθερία, η ισότητα, η ιδιοκτησία, και ο Μπένθαμ. Ελευθερία! Επειδή ο αγοραστής και ο πουλητής ενός εμπορεύματος, λ.χ. της εργατικής δύναμης, υποτάσσονται μόνο στην ελεύθερη θέλησή τους. Συμβάλλονται σαν ελεύθερα νομικώς ισότιμα πρόσωπα. Το συμβόλαιο είναι το τελικό αποτέλεσμα, στο οποίο οι θελήσεις τους βρίσκουν μια κοινή νομική έκφραση. Ισότητα! Επειδή σχετίζονται μεταξύ τους μόνο σαν κάτοχοι εμπορευμάτων και ανταλλάσσουν ισοδύναμο με ισοδύναμο. Ιδιοκτησία! Επειδή ο καθένας εξουσιάζει μόνο αυτό που είναι δικό του. Μπένθαμ! Επειδή ο καθένας νοιάζεται μόνο για τον εαυτό του. Η μόνη δύναμη που τους συνδέει και τους σχετίζει είναι η δύναμη της ιδιοτέλειάς τους, του προσωπικού κέρδους, των ατομικών τους συμφερόντων» (Κεφάλαιο). Κομμουνισμός: Μαρξική ουτοπία. Αναγκαία η υπέρβαση της αστικής κοινωνίας η οποία αναπαράγει την ανισότητα και αυξάνει το χάσμα μεταξύ καπιταλιστών και εργατών. Το ζήτημα του κομμουνισμού συνδέεται τόσο με την κατάργηση της ατομικής ιδιοκτησίας στον καπιταλισμό, όσο και με την διάλυση του κρατικού αστικού μηχανισμού. Πρόταγμα μιας νέας οικονομικής, πολιτιστικής και πολιτικής οργάνωσης της κοινωνίας. Μαρξικός κομμουνισμός: 1) Απομάκρυνση από τις θεωρίες του κοινωνικού συμβολαίου και του φυσικού δικαίου, οι οποίες κρύβουν στον πυρήνα τους τις προϋποθέσεις της κοινωνικής ανισότητας. Το συμβόλαιο στηρίζεται a priori στην ανισότητα αφού διαχωρίζει τους κατόχους από τους μη-κατόχους ιδιοκτησίας και αναπαράγει την κυριαρχία της άρχουσας τάξης (κριτική στον Λοκ). 2) Απόρριψη της διαταξικής ενότητας κοινωνίας πολιτών και κράτους, η οποία παρουσιάζεται από τον Χέγκελ. Το εγελιανό κράτος δεν μπορεί να καταργήσει την ταξική σύγκρουση, αφού δεν είναι παρά μια ταξικά φορτισμένη κατηγορία. Ο κομμουνισμός είναι η μοναδική διέξοδος προς την 8

9 κατάργηση της ανισότητας μεταξύ των ανθρώπων. Ο Μαρξ προσπαθεί να δείξει ότι η πορεία προς την α-ταξική κοινωνία είναι μια σειρά ρήξεων και οριστικών ανατροπών. Προλεταριάτο: Φορέας της επανάστασης στην πορεία προς την αταξική κοινωνία. Σκοπός του προλεταριάτου είναι η κατάργηση της καπιταλιστικής αλλοτρίωσης, και συνεπώς, η αυτοκατάργησή του. Ταύτιση, εκ μέρους του Μαρξ, της φιλοσοφικοπολιτικής κατηγορίας του προλεταριάτου (δυναμικό υποκείμενο της επανάστασης) με την οικονομική κατηγορία της μισθωτής εργατικής τάξης (αντικειμενική θέση εκμεταλλευόμενης τάξης στην παραγωγή). Η ενεργοποίηση της επανάστατικής διαδικασίας κρίνεται, σε μεγάλο βαθμό, από την ενότητα της ταξικής συνείδησης του προλεταριάτου (επιθυμία για ξερίζωμα του υπάρχοντος) και από την αντικειμενική μαζικότητα της εργατικής τάξης, η οποία ενωμένη μπορεί να ανατρέψει την υπάρχουσα άνιση κατάσταση. Μερικές παρατηρήσεις Η μαρξική έννοια της αλλοτρίωσης βαδίζει παράλληλα με την έννοια του ξεπεράσματος. Η αλλοτριωμένη πραγματικότητα πρέπει να ξεπεραστεί αναγκαστικά. Ο Μαρξ εξετάζει την αλλοτρίωση σε κάθε σφαίρα της ανθρώπινης δραστηριότητας. Ως εκ τούτου, επειδή η αλλοτρίωση είναι ένα ολοκληρωτικό σχήμα, ξεπερνιέται μόνο ολοκληρωτικά. Περί μεγάλης τομής: Δεν υπάρχει καμία τομή στο έργο του Μαρξ που μπαίνει με όρους αποκλεισμού του «πρώιμου» Μαρξ από τον «ύστερο». Δεν υπάρχει καμία τομή στο έργο του Μαρξ που εισέρχεται με τους απόλυτα διακριτούς όρους «νεαρός φιλόσοφος», «ώριμος πολιτικός οικονομολόγος» κ.ο.κ. Ο Μαρξ δεν εγκαταλείπει ποτέ την προβληματική της αλλοτρίωσης, αλλά μόνο την έννοια. Αυτό συμβαίνει γιατί σταδιακά θέλει να απομακρυνθεί από ορισμένες εγελιανές και νεοεγελιανές κατηγορίες. Συμπερασματικά, τα Χειρόγραφα και η έννοια της αλλοτριωμένης εργασίας μας προσφέρουν μια πολύ γόνιμη βάση για να έρθουμε σε επαφή με τη σκέψη του Μαρξ. Δεν λέμε ότι πρέπει να δώσουμε όλη την προσοχή μας εκεί, αλλά 9

10 υποστηρίζουμε ότι δε θα είμαστε σε θέση να καταλάβουμε την εξέλιξη του μαρξικού έργου χωρίς να αναγνωρίσουμε τη σπουδαιότητα του συγκεκριμένου εγχειρήματος, χωρίς να περάσουμε από αυτό το αναγκαίο διαμεσολαβητικό στάδιο. Το έργο του Μαρξ ως οργανική ολότητα: Συστήνουμε να διαβαστεί η «Εισαγωγή του 1857», έτσι ώστε να καταλάβουμε πως ο Μαρξ προσεγγίζει τον παραγωγικό κύκλο. Υποστηρίζει ότι η παραγωγή, η κατανάλωση, η ανταλλαγή, η διανομή είναι διακριτά, αλλά ταυτόχρονα αλληλοεξαρτώμενα μέλη μιας διαλεκτικής οργανικής ολότητας. Όχι μόνο προσπαθεί να διακρίνει τα συνθετικά επίπεδα και τη μορφή που παίρνουν οι αλληλεπιδράσεις τους στην κάθε σφαίρας της αστικής πραγματικότητας, αλλά επιχειρεί να συνδέσει τις διάφορες σφαίρες με σκοπό να καταλάβει και τη δική τους αλληλεπίδραση. Επομένως, δεν αρκεί να καταπιαστούμε μόνο λχ. με τα «οικονομικά» ή τα «φιλοσοφικά» έργα του (ορισμένοι κατατάσσοντάς τα, τα διαχωρίζουν), αλλά πρέπει να δούμε πως λειτουργεί το σύνολο. Εκεί ακριβώς βρίσκεται και η μεγάλη δυσκολία όταν ερχόμαστε αντιμέτωποι με το σύνθετο μαρξικό έργο. Χειρόγραφα: Παρουσιάζεται το σχέδιο του Μαρξ για πρώτη φορά. «Έτσι, για τους λόγους αυτούς, θα δημοσιεύσω την κριτική για το νόμο, την ηθική, την πολιτική κλπ σε μια σειρά από χωριστά, ανεξάρτητα φυλλάδια και τελικά θα προσπαθήσω, σε μια ειδική εργασία, να τα παρουσιάσω ξανά όλα αυτά, συνδεδεμένα σε ένα σύνολο» (Χειρόγραφα). Η ενοποιητική αρχή, και δεν πρέπει να το ξεχνάμε αυτό, είναι η μορφή εμφάνισης των διαφόρων πεδίων στον καπιταλισμό. Ο Μαρξ επισημαίνει ότι «κανένας άλλος δεν μαστίζεται τόσο δεινά όσο η εργατική τάξη όταν η κοινωνία βρίσκεται σε παρακμή» (Χειρόγραφα). Κοιτώντας την παρηκμασμένη ελληνική (και όχι μόνο) κοινωνία, δεν μπορούμε να μην δούμε πόσο δίκιο είχε σε αυτή του την παρατήρηση. Η αλλοτρίωση της εργασίας στην δική μας εποχή της κρίσης παίρνει μία και μόνο συγκεκριμένη και σαφή μορφή: αυτή της ωμής εκμετάλλευσης, εξαθλίωσης και τρομοκράτησης της μεγαλύτερης μάζας των εργαζόμενων. 10

Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι

Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι Γιώργος Οικονομάκης geconom@central.ntua.gr Μάνια Μαρκάκη maniam@central.ntua.gr Συνεργασία: Φίλιππος Μπούρας Κομβικό-συστατικό στοιχείο

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομική Κοινωνιολογία

Οικονομική Κοινωνιολογία Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Τμήμα Οικονομικής Επιστήμης Εαρινό Εξάμηνο 2016-17 Οικονομική Κοινωνιολογία Διδάσκων: Δημήτρης Λάλλας Μαρξική Οικονομική Κοινωνιολογία: Ο καπιταλισμός στη σκέψη του Καρλ

Διαβάστε περισσότερα

Περί της έννοιας της άρνησης στη διαλεκτική*

Περί της έννοιας της άρνησης στη διαλεκτική* 2 Περί της έννοιας της άρνησης στη διαλεκτική* Πιστεύω, σ αυτό είμαστε όλοι σύμφωνοι, ότι ο προσδιορισμός του περιεχομένου της παρούσης ιστορικής περιόδου και, ειδικά, η ανάπτυξη του ύστερου καπιταλισμού

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι η Φιλοσοφία της Ιστορίας: Εξέλιξη της συνείδησης της ελευθερίας. (Αυτή δεν είναι αυστηρή και ιστορικά συνεχής.)

Τι είναι η Φιλοσοφία της Ιστορίας: Εξέλιξη της συνείδησης της ελευθερίας. (Αυτή δεν είναι αυστηρή και ιστορικά συνεχής.) Χέγκελ Γεννήθηκε το 1770. 19 χρονών όταν έγινε η Γαλλική Επανάσταση. Το 1806 έγινε η Μάχη της Ιένας, νίκη του Ναπολέοντα. Γαλλική κυριαρχια, 1806-1814. Φιλελευθεροποίηση, κατάργηση δουλοπαροικίας και λογοκρισίας.

Διαβάστε περισσότερα

Θέσεις - τριμηνιαία επιθεώρηση Αξίες και τιμές παραγωγής. Η σχέση μεταξύ του 1ου και του 3ου τόμου του «Κεφαλαίου» Γιώργος Σταμάτης

Θέσεις - τριμηνιαία επιθεώρηση Αξίες και τιμές παραγωγής. Η σχέση μεταξύ του 1ου και του 3ου τόμου του «Κεφαλαίου» Γιώργος Σταμάτης Άξιες και τιμές παραγωγής: Η σχέση μεταξύ του 1ου και του 3ου τόμου του «Κεφαλαίου» του Γιώργου Σταμάτη 1. Εισαγωγή Σκοπός μας δεν είναι να δείξουμε απλώς, ότι μεταξύ του 1ου και του 3ου τόμου του «Κεφαλαίου»

Διαβάστε περισσότερα

Θέσεις - τριμηνιαία επιθεώρηση Η θέση της «κυκλοφορίας» στην αναπαραγωγή του οικονομικού συστήματος... Γιώργος Σταμάτης

Θέσεις - τριμηνιαία επιθεώρηση Η θέση της «κυκλοφορίας» στην αναπαραγωγή του οικονομικού συστήματος... Γιώργος Σταμάτης Η θέση της "κυκλοφορίας" στην αναπαραγωγή του οικονομικού συστήματος και στην παραγωγή υπεραξίας και κέρδουςτου Γιώργου Σταμάτη Είναι ευρέως δεδομένη η άποψη, ότι, κατά τον Μαρξ, ο τομέας της «κυκλοφορίας»,

Διαβάστε περισσότερα

http://engymo.wordpress.com/ ΕΚΑ ΘΕΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΤΑΓΜΑ ΣΗΜΕΡΑ 1. Μονάχα η συνειδητή χειραφετητική δραστηριότητα του προλεταριάτου µπορεί να οδηγήσει στην ανατροπή του καπιταλισµού και στη

Διαβάστε περισσότερα

1.3 Λειτουργίες της εργασίας και αντιλήψεις περί εργασίας

1.3 Λειτουργίες της εργασίας και αντιλήψεις περί εργασίας 1.3 Λειτουργίες της εργασίας και αντιλήψεις περί εργασίας Η εργασία επιτελεί τέσσερεις βασικές λειτουργίες στις σύγχρονες κοινωνίες: την παραγωγή του πλούτου της κοινωνίας την αναπαραγωγή των ατόμων την

Διαβάστε περισσότερα

Η σύγχρονη εργατική τάξη και το κίνημά της (2) Συντάχθηκε απο τον/την ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ Παρασκευή, 11 Σεπτέμβριος :57

Η σύγχρονη εργατική τάξη και το κίνημά της (2) Συντάχθηκε απο τον/την ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ Παρασκευή, 11 Σεπτέμβριος :57 Για την πληρέστερη κατανόηση της μεθοδολογίας, με την οποία γίνεται από το μαρξισμό ο διαχωρισμός της αστικής κοινωνίας στο σύνολό της σε τάξεις, είναι απαραίτητο να αναφέρουμε τον κλασικό ορισμό που έδωσε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ. Εξελίξεις στον Ευρωπαϊκό πολιτισμό κατά τον 20 ο αιώνα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ. Εξελίξεις στον Ευρωπαϊκό πολιτισμό κατά τον 20 ο αιώνα ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Εξελίξεις στον Ευρωπαϊκό πολιτισμό κατά τον 20 ο αιώνα ΕΠΟ 41 ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 1 ης ΓΡΑΠΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 2007-2008 ΘΕΜΑ: «Παρουσιάστε τα βασικά σημεία των ιστορικών τρόπων παραγωγής

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 2 Η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 2012-2013 ΘΕΜΑ: «Να συγκρίνετε τις απόψεις του Βέμπερ με αυτές του Μάρξ σχετικά με την ηθική της

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης. Διδάσκων: Δρ. Βασίλης Ντακούμης

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης. Διδάσκων: Δρ. Βασίλης Ντακούμης Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Θεωρίες τις Αναπαραγωγής: : Bowles & Gintis Διδάσκων: Δρ. Βασίλης Ντακούμης 1 Διάγραμμα της παρουσίασης Μάθημα 6ο (σελ. 136 150) Διαφοροποιημένες κατευθύνσεις στο πλαίσιο

Διαβάστε περισσότερα

Θέσεις - τριμηνιαία επιθεώρηση Η έννοια της κρίσης πριν τη συγκρότηση της Κριτικής της Πολιτικής Οικονομίας Σ. Δρόσος, Β. Χωραφάς

Θέσεις - τριμηνιαία επιθεώρηση Η έννοια της κρίσης πριν τη συγκρότηση της Κριτικής της Πολιτικής Οικονομίας Σ. Δρόσος, Β. Χωραφάς Βαγγέλη Χωραφά των Σάκη Δρόσου και Εισαγωγή Όπως επισημάναμε στο πρώτο μέρος αυτού του άρθρου, που δημοσιεύθηκε στις θέσεις No 17, στο έργο των Μαρξ και Ένγκελς δεν υπάρχει μια ολοκληρωμένη και συνεκτική

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Πολιτική Οικονομία

Εισαγωγή στην Πολιτική Οικονομία Εισαγωγή στην Πολιτική Οικονομία Εργασιακή Θεωρία της Αξίας του Μαρξ Σημειώσεις του Λευτέρη Τσουλφίδη Καθηγητή Τμήματος Οικονομικών Επιστημών Ο Νόμος της Αξίας του Μαρξ Ο καπιταλισμός ορίζεται ως το σύστημα

Διαβάστε περισσότερα

Η άσκηση αναπαράγεται ταυτόχρονα στον πίνακα ανάλογα με όσο έχουν γράψει και αναφέρουν οι φοιτητές.

Η άσκηση αναπαράγεται ταυτόχρονα στον πίνακα ανάλογα με όσο έχουν γράψει και αναφέρουν οι φοιτητές. 1 2 Η άσκηση αναπαράγεται ταυτόχρονα στον πίνακα ανάλογα με όσο έχουν γράψει και αναφέρουν οι φοιτητές. Στόχος: Να αποδείξουν οι φοιτητές από μόνοι τους πόσες πολλές έννοιες βρίσκονται στην τομή των δύο

Διαβάστε περισσότερα

2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22. ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α.

2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22. ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α. Θέµατα & Ασκήσεις από: www.arnos.gr 2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22 ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σύµφωνα µε τη θεωρία του εµπειρισµού

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΩΡΗΤΙΚΟΙ ΚΑΙ ΘΕΩΡΙΕΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Χ. ΑΠ. ΛΑΔΙΑΣ

ΘΕΩΡΗΤΙΚΟΙ ΚΑΙ ΘΕΩΡΙΕΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Χ. ΑΠ. ΛΑΔΙΑΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΟΙ ΚΑΙ ΘΕΩΡΙΕΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Χ. ΑΠ. ΛΑΔΙΑΣ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΥΠΑΝΑΠΤΥΞΗΣ : ανέπτυξε τη θεωρία περί «άνισης ανταλλαγής». Η θεωρία του αποτελεί μέρος μιας πιο λεπτομερούς ερμηνείας της μεταπολεμικής

Διαβάστε περισσότερα

GEORGE BERKELEY ( )

GEORGE BERKELEY ( ) 42 GEORGE BERKELEY (1685-1753) «Ο βασικός σκοπός του Berkeley δεν ήταν να αμφισβητήσει την ύπαρξη των εξωτερικών αντικειμένων, αλλά να υποστηρίξει την άποψη ότι τα πνεύματα ήταν τα μόνα ανεξάρτητα όντα,

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ 1 ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Β ΤΑΞΗ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΣ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ 2 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2Ο 2.3 Η γένεση της οικονομικής σκέψης (Ξενοφών, Αριστοτέλης) 2.3 Η ΓΕΝΕΣΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ Ο ΠΟΛΕΜΟΣ. Γενικά στοιχεία Περιεχόµενα Οδηγός για µελέτη

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ Ο ΠΟΛΕΜΟΣ. Γενικά στοιχεία Περιεχόµενα Οδηγός για µελέτη ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ Ο ΠΟΛΕΜΟΣ Γενικά στοιχεία Περιεχόµενα Οδηγός για µελέτη Το παρόν ηλεκτρονικό εγχειρίδιο έχει ως στόχο του να παρακολουθήσει τις πολύπλοκες σχέσεις που συνδέουν τον

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνικός µετασχηµατισµός:...

Κοινωνικός µετασχηµατισµός:... ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΟΓ ΟΟ Κοινωνικός Μετασχηµατισµός 1. Ο κοινωνικός µετασχηµατισµός 1.1. Γενικά Ερωτήσεις σύντοµης απάντησης Να προσδιορίσετε µε συντοµία το περιεχόµενο των παρακάτω όρων. Κοινωνικός σχηµατισµός:......

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ 1 ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Β ΤΑΞΗ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΣ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ 2 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Ο - ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ 2.4 Το σοσιαλιστικό σύστημα ή η σχεδιασμένη οικονομία

Διαβάστε περισσότερα

Η οικολογική ηθική ως μέρος της απελευθερωτικής ηθικής και το ζήτημα της θεμελίωσης. Η συμβολή ορισμένων Ελλήνων: Καστοριάδης, Τερζάκης, Φωτόπουλος.

Η οικολογική ηθική ως μέρος της απελευθερωτικής ηθικής και το ζήτημα της θεμελίωσης. Η συμβολή ορισμένων Ελλήνων: Καστοριάδης, Τερζάκης, Φωτόπουλος. Η οικολογική ηθική ως μέρος της απελευθερωτικής ηθικής και το ζήτημα της θεμελίωσης. Η συμβολή ορισμένων Ελλήνων: Καστοριάδης, Τερζάκης, Φωτόπουλος. Γ. Μπλιώνης Κύκλος συζητήσεων για την Περιβαλλοντική

Διαβάστε περισσότερα

Θέσεις - τριμηνιαία επιθεώρηση Mea culpa (?) Γιώργος Η. Οικονομάκης

Θέσεις - τριμηνιαία επιθεώρηση Mea culpa (?) Γιώργος Η. Οικονομάκης MEA CULPA (?) του Γιώργου Η. Οικονομάκη Κύριε Διευθυντή. Μέχρι τη στιγμή που γράφω το σημείωμα τούτο γνωρίζω ότι για μια, τουλάχιστο, διατύπωση - θέση του τελευταίου άρθρου μου στο περιοδικό έγινα αντικείμενο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ (1724-1804)

ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ (1724-1804) ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ - ΣΥΝΤΟΜΗ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΗΣ ΓΝΩΣΙΟΘΕΩΡΙΑΣ ΤΟΥ 1 ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ (1724-1804) (Η σύντομη περίληψη που ακολουθεί και η επιλογή των αποσπασμάτων από την πραγματεία του Καντ για την ανθρώπινη γνώση,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΟΤΗΤΑ 6 η Ο κριτικός της ιδεολογίας Marx ( )

ΕΝΟΤΗΤΑ 6 η Ο κριτικός της ιδεολογίας Marx ( ) 79 ΕΝΟΤΗΤΑ 6 η Ο κριτικός της ιδεολογίας Marx (1845-1846) I. Πραγματολογικά-ιστορικά δεδομένα 1845 Φεβρουάριος 1845 O Marx στις Βρυξέλλες Θέσεις για τον Feuerbach Άνοιξη 1845 Ο Engels στις Βρυξέλλες Η

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΤΡΆΔΙΑ ΑΥΤΟΔΙΑΧΕΊΡΙΣΗΣ

ΤΕΤΡΆΔΙΑ ΑΥΤΟΔΙΑΧΕΊΡΙΣΗΣ ΤΕΤΡΆΔΙΑ ΑΥΤΟΔΙΑΧΕΊΡΙΣΗΣ Με αφετηρία τον ενάμιση χρόνο λειτουργίας του παραδοσιακού καφενείου «Κολεκτίβα Ζερμινάλ» θέλουμε να καταθέσουμε την εμπειρία, τις προοπτικές και τους περιορισμούς που βλέπουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ 1 ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Β ΤΑΞΗ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΣ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ 2 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4Ο ΒΑΣΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ 4.1 Η πολιτική 4.1 Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ 1/21 Η λέξη πολιτική

Διαβάστε περισσότερα

Θέσεις - τριμηνιαία επιθεώρηση Φιλοσοφία, Τεχνική, Καπιταλισμός Αντώνης Δραγανίκος

Θέσεις - τριμηνιαία επιθεώρηση Φιλοσοφία, Τεχνική, Καπιταλισμός Αντώνης Δραγανίκος Σκέψεις με αφορμή την κριτική του Κ. Παπαϊωάνου στο μαρξικό έργο του Αντώνη Δραγανίκου Εισαγωγή Στη μελέτη αυτή θα αναφερθούμε στην κριτική που άσκησε ο Κώστας Παπαϊωάννου (Κ.Π.) στο έργο του Φιλοσοφία

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ 23

ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ 23 ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Πρόλογος...21 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ 23 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Εισαγωγικές Έννοιες... 25 1.1 Η Οικονομική Επιστήμη και οι Σχολές Οικονομικής

Διαβάστε περισσότερα

Ηγεμονία μέσω του ανταγωνισμού: Το σμιθιανό «αόρατο χέρι» και η ιμπεριαλιστική αλυσίδα

Ηγεμονία μέσω του ανταγωνισμού: Το σμιθιανό «αόρατο χέρι» και η ιμπεριαλιστική αλυσίδα Ηγεμονία μέσω του ανταγωνισμού: Το σμιθιανό «αόρατο χέρι» και η ιμπεριαλιστική αλυσίδα Γιάννης Μηλιός 1 και Δημήτρης Π. Σωτηρόπουλος 2 Η διάσημη πλέον διατύπωση του Adam Smith για το αόρατο χέρι έχει ως

Διαβάστε περισσότερα

Αυτοδιαχείριση και Κοινά: Πέρα από τη δικτατορία της οικονομίας του Κώστα Χαριτάκη.

Αυτοδιαχείριση και Κοινά: Πέρα από τη δικτατορία της οικονομίας του Κώστα Χαριτάκη. Αυτοδιαχείριση και Κοινά: Πέρα από τη δικτατορία της οικονομίας του Κώστα Χαριτάκη. Αν αναγνωρίσουμε ως βασικά χαρακτηριστικά των κοινών την κοινή κτήση, την κοινή δημιουργία και την κοινή χρήση, τότε

Διαβάστε περισσότερα

Θέσεις - τριμηνιαία επιθεώρηση Για την έννοια του συλλογικού εργάτη Ηλίας Ιωακείμογλου

Θέσεις - τριμηνιαία επιθεώρηση Για την έννοια του συλλογικού εργάτη Ηλίας Ιωακείμογλου του Ηλία Ιωακείμογλου Στα δύο προηγούμενα τεύχη των θέσεων ο αναγνώστης μπόρεσε ίσως να παρακολουθήσει μία προσπάθεια προσέγγισης και χρήσης της Εννοίας συλλογικός εργάτης. Ο στόχος αυτής της προσπάθειας

Διαβάστε περισσότερα

Καρλ Πολάνυι. Επιμέλεια Παρουσίασης: Άννα Κουμανταράκη

Καρλ Πολάνυι. Επιμέλεια Παρουσίασης: Άννα Κουμανταράκη Καρλ Πολάνυι Επιμέλεια Παρουσίασης: Άννα Κουμανταράκη Καρλ Πολάνυι (1886-1964) Καρλ Πολάνυι Ούγγρος διανοητής νομάδας εβραϊκής καταγωγής με έντονη πνευματική και πολιτική δράση, θεμελιωτής του κλάδου της

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΙΣΤΟΡΙΟΓΡΑΦΙΑ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ

ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΙΣΤΟΡΙΟΓΡΑΦΙΑ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ Περιεχόμενα ΠΡΟΛΟΓΟΣ 13 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΙΣΤΟΡΙΟΓΡΑΦΙΑ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ Κεφ. Ιο Η Συνεισφορά της Ιστορίας της Οικονομικής Σκέψης Εισαγωγή 17 1.1. Η Σύγχρονη Κάμψη της Ιστορίας της Οικονομικής Σκέψης..

Διαβάστε περισσότερα

ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΤΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ. Ενότητα 9: Η σχέση μεταξύ νόμου και ελευθερίας. Παρούσης Μιχαήλ. Τμήμα Φιλοσοφίας

ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΤΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ. Ενότητα 9: Η σχέση μεταξύ νόμου και ελευθερίας. Παρούσης Μιχαήλ. Τμήμα Φιλοσοφίας ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΤΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ Ενότητα 9: Η σχέση μεταξύ νόμου και ελευθερίας Παρούσης Μιχαήλ Τμήμα Φιλοσοφίας 1 Σκοποί ενότητας 1. Διττός χαρακτήρας Συντάγματος 2. Διάκριση θεσμού-κανόνα 3. Η σχέση λόγου - πνεύματος

Διαβάστε περισσότερα

Θέσεις - τριμηνιαία επιθεώρηση Μαρξισμός: Ένας (σίγουρος) δρόμος για την ουτοπία; Γιώργος Καλαμπόκας

Θέσεις - τριμηνιαία επιθεώρηση Μαρξισμός: Ένας (σίγουρος) δρόμος για την ουτοπία; Γιώργος Καλαμπόκας ΜΑΡΞΙΣΜΟΣ: ΕΝΑΣ (ΣΙΓΟΥΡΟΣ) ΔΡΟΜΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΥΤΟΠΙΑ; 1 του Γιώργου Καλαμπόκα 1. Εισαγωγή Σκοπός της αυτής της εργασίας είναι να εξετάσουμε την κριτική που άσκησαν οι Karl Marx [Καρλ Μαρξ] και Friedrich Engels

Διαβάστε περισσότερα

Ανάλυση Πολιτικού Λόγου

Ανάλυση Πολιτικού Λόγου ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 9η: Ο λόγος της Πολιτικής Οικολογίας 2 Γιάννης Σταυρακάκης, Καθηγητής ΑΠΘ Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται

Διαβάστε περισσότερα

Θέσεις - τριμηνιαία επιθεώρηση Οι συνθήκες πραγματοποίησης της παραγωγής στην απλή αναπαραγωγή του κοινωνικού κεφαλαίου Παρασκευάς Παρασκευαΐδης

Θέσεις - τριμηνιαία επιθεώρηση Οι συνθήκες πραγματοποίησης της παραγωγής στην απλή αναπαραγωγή του κοινωνικού κεφαλαίου Παρασκευάς Παρασκευαΐδης του Π, Παρασκευαίδη 1 1. Εισαγωγή Είναι γνωστό ότι στη μελέτη της θεωρίας της αναπαραγωγής που διατύπωσε ο Marx, η βαρύτητα έχει δοθεί στην «αξιοποίηση» τόσο θεωρητικά όσο και εμπειρικά της διευρυμένης

Διαβάστε περισσότερα

Θέσεις - τριμηνιαία επιθεώρηση Η έννοια της κρίσης πριν τη συγκρότηση της κριτικής της Πολιτικής Οικονομίας Σάκης Δρόσος, Βαγγέλης Χωραφάς

Θέσεις - τριμηνιαία επιθεώρηση Η έννοια της κρίσης πριν τη συγκρότηση της κριτικής της Πολιτικής Οικονομίας Σάκης Δρόσος, Βαγγέλης Χωραφάς Κ. Μαρξ - Φ. Ένγκελς: 1843-1857. Α' μέρος (1843-1847)των Σάκη Δρόσου και Βαγγέλη Χωραφά 1. Εισαγωγή Στο ημιτελές έργο των Μαρξ και Ένγκελς δεν υπάρχει μια συγκροτημένη και συνεκτική θεωρία για τις οικονομικές

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ Διπλωματική εργασία με θέμα: Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΕΞΟΥΣΙΑΣ ΚΑΙ Η ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΚΗ ΓΙΑ ΤΟ ΚΡΑΤΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝEΣΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΤΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Κοινωνίες αγροτικού τύπου (παραδοσιακές, στατικές κοινωνίες)

ΓΕΝEΣΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΤΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Κοινωνίες αγροτικού τύπου (παραδοσιακές, στατικές κοινωνίες) ΓΕΝEΣΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΤΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Κοινωνίες αγροτικού τύπου (παραδοσιακές, στατικές κοινωνίες) Αξίες αδιαµφισβήτητες από γενιά σε γενιά Οι σχέσεις καθορισµένες από ήθη και έθιµα Εξωτερική ηθική Κοινωνίες

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία της Αγροτικής Ανάπτυξης

Κοινωνιολογία της Αγροτικής Ανάπτυξης Κοινωνιολογία της Αγροτικής Ανάπτυξης ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ «Ολοκληρωμένη Ανάπτυξη και Διαχείριση του Αγροτικού Χώρου» Ενότητα 2: Αγροτική Κοινότητα και Αγροτικός Μετασχηματισμός (1/2) 2ΔΩ Διδάσκων:

Διαβάστε περισσότερα

ΚΡΑΤΟΣ, ΤΑΞΙΚΗ ΠΑΛΗ, ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ ΚΑΙ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ ΤΟΥ. Simon Clarke (1983)

ΚΡΑΤΟΣ, ΤΑΞΙΚΗ ΠΑΛΗ, ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ ΚΑΙ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ ΤΟΥ. Simon Clarke (1983) ΚΡΑΤΟΣ, ΤΑΞΙΚΗ ΠΑΛΗ, ΚΑΙ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ ΤΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ Simon Clarke (1983) Εδώ και κάποια χρόνια έχει ανοίξει και συνεχίζει να διεξάγεται μια αντιπαράθεση με επίκεντρο τη μαρξιστική θεωρία του κράτους. Κύριος

Διαβάστε περισσότερα

Πολιτική και Ταξική Ανάλυση. Επιμέλεια: Άννα Κουμανταράκη

Πολιτική και Ταξική Ανάλυση. Επιμέλεια: Άννα Κουμανταράκη Πολιτική και Ταξική Ανάλυση Επιμέλεια: Άννα Κουμανταράκη Τι καταλαβαίνουμε με τον όρο «κοινωνική ανισότητα»; Πλούσιοι και φτωχοί; Προνομιούχοι ή άνθρωποι με ιδιαίτερα χαρίσματα και ταλέντα; Κυρίαρχοι και

Διαβάστε περισσότερα

Αρχές Οικονομικής Θεωρίας. Γ Λυκείου

Αρχές Οικονομικής Θεωρίας. Γ Λυκείου Αρχές Οικονομικής Θεωρίας Γ Λυκείου Κεφάλαιο 1 ΒΑΣΙΚΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ Οικονομική Επιστήμη: Μελέτη των οικονομικών προβλημάτων που δημιουργούνται μέσα σε μια κοινωνία. 1. Ποιά προϊόντα και σε ποιές

Διαβάστε περισσότερα

< > Ο ΚΕΝΟΣ ΧΩΡΟΣ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ, ΤΟΥ ΟΠΟΙΟΥ Η ΕΞΗΓΗΣΗ ΑΠΟΔΕΙΚΝΥΕΙ ΕΝΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΝΕΥΜΑ

< > Ο ΚΕΝΟΣ ΧΩΡΟΣ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ, ΤΟΥ ΟΠΟΙΟΥ Η ΕΞΗΓΗΣΗ ΑΠΟΔΕΙΚΝΥΕΙ ΕΝΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΝΕΥΜΑ Κ. Γ. ΝΙΚΟΛΟΥΔΑΚΗΣ 1 < > Ο ΚΕΝΟΣ ΧΩΡΟΣ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ, ΤΟΥ ΟΠΟΙΟΥ Η ΕΞΗΓΗΣΗ ΑΠΟΔΕΙΚΝΥΕΙ ΕΝΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΝΕΥΜΑ Επαναλαμβάνουμε την έκπληξή μας για τα τεράστια συμπλέγματα γαλαξιών, τις πιο μακρινές

Διαβάστε περισσότερα

Νίκος Παπαγεωργίου, Σταυρούλα Χριστοδουλάκου

Νίκος Παπαγεωργίου, Σταυρούλα Χριστοδουλάκου Η μαρξιστική θεωρία για τις κοινωνικές τάξεις (μια συνοπτική παρουσίαση) Νίκος Παπαγεωργίου, Σταυρούλα Χριστοδουλάκου Στο παρακάτω κείμενο επιχειρείται μια παρουσίαση των απόψεων των κλασικών του μαρξισμού

Διαβάστε περισσότερα

Θέσεις - τριμηνιαία επιθεώρηση Αποτελέσματα της άμεσης παραγωγικής διαδικασίας (απόσπασμα) Κάρλ Μαρξ

Θέσεις - τριμηνιαία επιθεώρηση Αποτελέσματα της άμεσης παραγωγικής διαδικασίας (απόσπασμα) Κάρλ Μαρξ Αποτελέσματα της άμεσης διαδικασίας παραγωγής (Τμήμα) του μετάφραση Ζαχαρίας Δεμαθάς Στο κείμενο που ακολουθεί παρουσιάζονται μεταφρασμένα τμήματα από το γνωστό ως «VI Κεφάλαιο - Αποτελέσματα της άμεσης

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 1 [Δείγμα σημειώσεων για την ύλη[ ]

Κεφάλαιο 1 [Δείγμα σημειώσεων για την ύλη[ ] Κεφάλαιο 1 [Δείγμα σημειώσεων για την ύλη[1.2-1.3] 1.2 Η Επιχείρηση 1.2.1 Εισαγωγικές έννοιες Η Σημασία της Επιχείρησης Η Επιχείρηση αποτελεί ένα στοιχείο της κοινωνίας μας, το ίδιο σημαντικό με την οικογένεια.

Διαβάστε περισσότερα

Η Πόλη του Κεφαλαίου

Η Πόλη του Κεφαλαίου Η Πόλη του Κεφαλαίου Ηλίας Ιωακείμογλου Κάθε διαφορετική βαθμίδα του κεφαλαιοκρατικού τρόπου παραγωγής μεταγράφεται στον χώρο ως βαθμίδα της καπιταλιστικής πόλης, διαθέτει την σχετική αυτονομία της και

Διαβάστε περισσότερα

Διαφωτισμός και διαμόρφωση των πολιτικών ιδεολογιών στην Ελλάδα

Διαφωτισμός και διαμόρφωση των πολιτικών ιδεολογιών στην Ελλάδα ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Διαφωτισμός και διαμόρφωση των πολιτικών ιδεολογιών στην Ελλάδα Ενότητα 2: Παλαιό Καθεστώς και Διαφωτισμός Σπύρος Μαρκέτος Άδειες Χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

Διαφωτισμός και διαμόρφωση των πολιτικών ιδεολογιών στην Ελλάδα

Διαφωτισμός και διαμόρφωση των πολιτικών ιδεολογιών στην Ελλάδα ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Διαφωτισμός και διαμόρφωση των πολιτικών ιδεολογιών στην Ελλάδα Ενότητα 1: Εισαγωγή στην ιστορία των πολιτικών ιδεολογιών Σπύρος Μαρκέτος

Διαβάστε περισσότερα

κουλτούρας» και της«πολιτιστική βιοµηχανία».

κουλτούρας» και της«πολιτιστική βιοµηχανία». } Σχολή της Φρανκφούρτης: η έννοια της «µαζικής κουλτούρας» και της«πολιτιστική βιοµηχανία». } η«µαζική κουλτούρα» δεν είναι η κουλτούρα που προέρχεται από τις µάζες, αλλά αυτή που προορίζεται για αυτές

Διαβάστε περισσότερα

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας Σκοποί Θεματικές ενότητες Διαμόρφωση των σκοπών της αγωγής Ιστορική εξέλιξη των σκοπών της αγωγής Σύγχρονος προβληματισμός http://users.uoa.gr/~dhatziha/ Διαφάνεια:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 4: Ιατρική ηθική. Παρούσης Μιχαήλ. Τμήμα Φιλοσοφίας

ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 4: Ιατρική ηθική. Παρούσης Μιχαήλ. Τμήμα Φιλοσοφίας ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΗΘΙΚΗ Ενότητα 4: Ιατρική ηθική Παρούσης Μιχαήλ Τμήμα Φιλοσοφίας 1 Σκοποί ενότητας 1.Υποβοηθούμενη αυτοκτονία 2. Ευθανασία 3.Αρχή της αυτονομίας 4. Αρχή του αληθούς συμφέροντος 5.Αρχή της ιερότητας

Διαβάστε περισσότερα

Η ελληνική οικονοµία ως µια αποτυχία της καπιταλιστικής πατριαρχίας & η επιλογή της δυστοπίας

Η ελληνική οικονοµία ως µια αποτυχία της καπιταλιστικής πατριαρχίας & η επιλογή της δυστοπίας 3ο Συνέδριο Επιστηµονικής Εταιρείας Πολιτικής Οικονοµίας «Η Ελληνική οικονοµία &ι ι η πολιτική των Μνηµονίων: κατάσταση & προοπτικές» Πάτρα, 14-15 15 Ιανουαρίου 2014 Η ελληνική οικονοµία ως µια αποτυχία

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Ενότητα 8: Εισαγωγή στην Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Επίκ. Καθηγητής: Νίκος Φωτόπουλος e-mail: nfotopoulos@uowm.gr Τηλ. Επικοινωνίας: 23850-55150

Διαβάστε περισσότερα

Θεσσαλονίκη «ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ» Με αυτή την εισήγηση θέλω να προτείνω ένα σύνολο αρχών, οι οποίες

Θεσσαλονίκη «ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ» Με αυτή την εισήγηση θέλω να προτείνω ένα σύνολο αρχών, οι οποίες Θεσσαλονίκη 11-11-2016 «ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ» Με αυτή την εισήγηση θέλω να προτείνω ένα σύνολο αρχών, οι οποίες διέπουν την Οικονομική Επιστήμη από την εποχή της επιστημονικής

Διαβάστε περισσότερα

Θέσεις - τριμηνιαία επιθεώρηση Η θεωρία της αξίας και της υπεραξίας Γιώργος Σταμάτης

Θέσεις - τριμηνιαία επιθεώρηση Η θεωρία της αξίας και της υπεραξίας Γιώργος Σταμάτης ως θεωρία σύστασης του γνωστικού αντικειμένου της Επιστήμης της Αστικής Κοινωνίας* του Γιώργου Σταμάτη Και της οικονομικής επιστήμης το γνωστικό αντικείμενο είναι η αστική κοινωνία. Αυτό βέβαια δεν είναι

Διαβάστε περισσότερα

Από το σχολικό εγχειρίδιο: Αρχές οργάνωσης και διοίκησης επιχειρήσεων και υπηρεσιών, Γ Γενικού Λυκείου, 2012

Από το σχολικό εγχειρίδιο: Αρχές οργάνωσης και διοίκησης επιχειρήσεων και υπηρεσιών, Γ Γενικού Λυκείου, 2012 Από το σχολικό εγχειρίδιο: Αρχές οργάνωσης και διοίκησης επιχειρήσεων και υπηρεσιών, Γ Γενικού Λυκείου, 2012 Εισαγωγή στη Συστημική Προσέγγιση Η συστημική προσέγγιση είναι ο τρόπος σκέψης ή η οπτική γωνία

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΑΡΞΗ ΚΑΙ ΑΝΥΠΑΡΞΙΑ

ΥΠΑΡΞΗ ΚΑΙ ΑΝΥΠΑΡΞΙΑ ΥΠΑΡΞΗ ΚΑΙ ΑΝΥΠΑΡΞΙΑ Την έρευνα για τη φύση του την αρχίζει ο άνθρωπος θέτοντας στον εαυτό του την ερώτηση: «Ποιός είμαι; Τι είμαι;» Στην πορεία της αναζήτησης για την απάντηση, η ερώτηση διαφοροποιείται

Διαβάστε περισσότερα

Σκέψεις για την οργάνωση

Σκέψεις για την οργάνωση Σκέψεις για την οργάνωση Απρίλης 2013 Περιεχόμενα Λίγα λόγια για μας... 3 Ποιοι είμαστε ;... 4 Γιατί οργανωνόμαστε ;... 5 Πως οργανωνόμαστε ;... 6 Η δικιά μας προοπτική.... 7 2 Λίγα λόγια για μας Σε αυτή

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Εσωτερικοποίηση του πολιτιστικού υποσυστήματος και εκπαίδευση: Talcott Parsons

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Εσωτερικοποίηση του πολιτιστικού υποσυστήματος και εκπαίδευση: Talcott Parsons Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Εσωτερικοποίηση του πολιτιστικού υποσυστήματος και εκπαίδευση: Talcott Parsons Διδάσκων: Δρ. Βασίλης Ντακούμης 1 Διάγραμμα της παρουσίασης Μάθημα 3ο (σελ. 67-79) 2 Talcott

Διαβάστε περισσότερα

Θέσεις - τριμηνιαία επιθεώρηση Από την πραγμοποίηση στην αξιακή μορφή: Κριτική της οντολογίας και κοινωνικό φαντασιακό Μιχάλης Σκομβούλης

Θέσεις - τριμηνιαία επιθεώρηση Από την πραγμοποίηση στην αξιακή μορφή: Κριτική της οντολογίας και κοινωνικό φαντασιακό Μιχάλης Σκομβούλης Αυτή την προειδοποίηση του Λούκατς για το ίδιο του το έργο φαίνεται πως παραβλέπει ο Άξελ Χόννετ στο πρόσφατο δοκίμιό του για την Πραγμοποίηση (2005). Μια προσπάθεια που έχει ασφαλώς το πλεονέκτημα ότι

Διαβάστε περισσότερα

Η Κοινωνική ιάρθρωση: ιαστρωµάτωση, Κινητικότητα, Μετάταξη

Η Κοινωνική ιάρθρωση: ιαστρωµάτωση, Κινητικότητα, Μετάταξη ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΚΑΤΟ Η Κοινωνική ιάρθρωση: ιαστρωµάτωση, Κινητικότητα, Μετάταξη 1. Κοινωνική ιάρθρωση, διαστρωµάτωση, ταξική σύνθεση Ερώτηση ανάπτυξης Nα προσδιορίσετε τους λόγους για τους οποίους οι συγγραφείς

Διαβάστε περισσότερα

Η παραγωγή και αναπαραγωγή του κεφαλαίου: η αντίφαση που ορίζει λογικά και ιστορικά το κεφάλαιο

Η παραγωγή και αναπαραγωγή του κεφαλαίου: η αντίφαση που ορίζει λογικά και ιστορικά το κεφάλαιο Η παραγωγή και αναπαραγωγή του κεφαλαίου: η αντίφαση που ορίζει λογικά και ιστορικά το κεφάλαιο Στο κείμενο «η ιστορική παραγωγή της επανάστασης της τρέχουσας περιόδου» του προηγούμενου τεύχους, εξετάσαμε

Διαβάστε περισσότερα

Θέσεις - τριμηνιαία επιθεώρηση Ιδεολογικοί και πολιτικοί όροι αναπαραγωγής του συνολικού - κοινωνικού κεφαλαίου...

Θέσεις - τριμηνιαία επιθεώρηση Ιδεολογικοί και πολιτικοί όροι αναπαραγωγής του συνολικού - κοινωνικού κεφαλαίου... ΙΔΕΟΛΟΓΙΚΟΙ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΟΙ ΟΡΟΙ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΤΟΥ ΣΥΝΟΛΙΚΟΥ - ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ ΚΑΙ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ. ΔΙΑΒΑΖΟΝΤΑΣ ΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΤΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ ΑΠΟ ΤΟΝ ΜΑΡΞ ΣΤΟΝ ΠΟΥΛΑΝΤΖΑ του Χαράλαμπου Αβραάμ 1. Εισαγωγή:

Διαβάστε περισσότερα

H φιλοσοφία γίνεται εύκολα μια νοσταλγική άσκηση. Άλλωστε, η σύγχρονη φιλοσοφία έχει την τάση να προβάλλει αυτή τη νοσταλγία. Σχεδόν πάντα, δηλώνει

H φιλοσοφία γίνεται εύκολα μια νοσταλγική άσκηση. Άλλωστε, η σύγχρονη φιλοσοφία έχει την τάση να προβάλλει αυτή τη νοσταλγία. Σχεδόν πάντα, δηλώνει H φιλοσοφία γίνεται εύκολα μια νοσταλγική άσκηση. Άλλωστε, η σύγχρονη φιλοσοφία έχει την τάση να προβάλλει αυτή τη νοσταλγία. Σχεδόν πάντα, δηλώνει πως κάτι έχει ξεχαστεί ή έχει σβηστεί, πως κάτι λείπει.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών Κατεύθυνση Πολιτική Θεωρία και Φιλοσοφία Διπλωματική εργασία με θέμα: Η έννοια των αναγκών στον Μαρξ Στάθης

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 9: ΕΓΩΚΕΝΤΡΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΤΗΤΑ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 9: ΕΓΩΚΕΝΤΡΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΤΗΤΑ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ Ενότητα 9: ΕΓΩΚΕΝΤΡΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΤΗΤΑ ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Ο 1.2 Η Επιχείρηση

1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Ο 1.2 Η Επιχείρηση http://www.economics.edu.gr 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Ο ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ 1.2 Η Επιχείρηση : σχολικό βιβλίο 1.2.1 Εισαγωγικές έννοιες Η επιχείρηση αποτελεί ένα στοιχείο της κοινωνίας µας, το ίδιο σηµαντικό

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΦΟΡΑ ΤΜΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΓΑΤΙΚΗΣ ΤΑΞΗΣ

ΔΙΑΦΟΡΑ ΤΜΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΓΑΤΙΚΗΣ ΤΑΞΗΣ ΔΙΑΦΟΡΑ ΤΜΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΓΑΤΙΚΗΣ ΤΑΞΗΣ Δεν παραγνωρίζουμε τη διαστρωμάτωση μέσα και γύρω από την τάξη των μισθωτών εργαζομένων, τις δυσκολίες που δημιουργεί στη συνειδητοποίηση των εργατών και τα εμπόδια

Διαβάστε περισσότερα

Θέσεις - τριμηνιαία επιθεώρηση Αφηρημένη εργασία και αξία στο σύστημα του Μαρξ Isaac Rubin

Θέσεις - τριμηνιαία επιθεώρηση Αφηρημένη εργασία και αξία στο σύστημα του Μαρξ Isaac Rubin *τον Ι.Ι. Rubinμετάφραση Στ. Μαυρουδέας Σύντροφοι, επέλεξα την αφηρημένη εργασία και την αξία ως θέμα της διάλεξης μου για δυο λόγους: πρώτον, γιατί γνωρίζω ότι το ζήτημα της αφηρημένης εργασίας και της

Διαβάστε περισσότερα

Aufheben-Théorie Communiste: Μια κριτική ανταλλαγή. επιμέλεια-επίμετρο: qutopic

Aufheben-Théorie Communiste: Μια κριτική ανταλλαγή. επιμέλεια-επίμετρο: qutopic Aufheben-Théorie Communiste: Μια κριτική ανταλλαγή επιμέλεια-επίμετρο: qutopic Περιεχόμενα 8 Ο Chris Arthur «εναντίον» της Théorie Communiste σχετικά με την αποξένωση 2 Σημειώσεις πάνω στο πρώτο γράμμα

Διαβάστε περισσότερα

Περιφερειακή ανάπτυξη- Περιφερειακές ανισότητες. Εισαγωγικές έννοιες. Συσσώρευση Κεφαλαίου, Χωρικός Καταμερισμός Εργασίας

Περιφερειακή ανάπτυξη- Περιφερειακές ανισότητες. Εισαγωγικές έννοιες. Συσσώρευση Κεφαλαίου, Χωρικός Καταμερισμός Εργασίας Περιφερειακή ανάπτυξη- Περιφερειακές ανισότητες. Εισαγωγικές έννοιες. Συσσώρευση Κεφαλαίου, Χωρικός Καταμερισμός Εργασίας «Χωρικές, Οικονομικές, Κοινωνικές και Περιβαλλοντικές Διαστάσεις της Ανάπτυξης

Διαβάστε περισσότερα

23/2/2014 ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ

23/2/2014 ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ Οικονομική Επιστήμη Οργάνωση και Διοίκηση Επιχειρήσεων ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ Γιατί δημιουργήθηκε η οικονομική

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ (Οι απαντήσεις θεωρούνται ενδεικτικές) A1.

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ (Οι απαντήσεις θεωρούνται ενδεικτικές) A1. ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ HMEΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ A ) ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΡΙΤΗ 21 ΜΑΪΟΥ 2013 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΗΜΕΡΗΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Θέσεις - τριμηνιαία επιθεώρηση Ένα πράγμα με υπερβατικές ιδιότητες: Το χρήμα ως κοινωνική σχέση στον καπιταλισμό Michael Heinrich

Θέσεις - τριμηνιαία επιθεώρηση Ένα πράγμα με υπερβατικές ιδιότητες: Το χρήμα ως κοινωνική σχέση στον καπιταλισμό Michael Heinrich ΕΝΑ ΠΡΑΓΜΑ ΜΕ ΥΠΕΡΒΑΤΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ: ΤΟ ΧΡΗΜΑ ΩΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΣΧΕΣΗ ΣΤΟΝ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟ 1 του θεώρηση μετάφρασης Μπάμπης Αντωνίου Τι είναι το χρήμα; Αυτή η ερώτηση δύσκολα διατυπώνεται στην καθημερινή ζωή. Εκείνο

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΚΡΙΤΙΚΗΣ ΤΟΥ ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟΥ ΚΑΤΑ ΤΟΥ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΥ

Η ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΚΡΙΤΙΚΗΣ ΤΟΥ ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟΥ ΚΑΤΑ ΤΟΥ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΥ Η ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΚΡΙΤΙΚΗΣ ΤΟΥ ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟΥ ΚΑΤΑ ΤΟΥ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΥ ΕΠΟ43 ΕΥΡΩΠΑΪΚΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΙΔΕΟΛΟΓΙΕΣ ΤΟΝ 20 Ό ΑΙΩΝΑ ΤΡΙΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΑΡΤΙΟΣ 2014 ΘΟΔΩΡΗΣ ΣΟΛΔΑΤΟΣ 2185 ΛΕΞΕΙΣ Εκφώνηση εργασίας: Ποια είναι κατά

Διαβάστε περισσότερα

Διεθνής συνάντηση Η ΕΥΡΩΠΗ ΣΕ ΚΡΙΣΗ, RProject, 4/11/2016: Για μια στρατηγική υπέρ της εργασίας μέσα στην κρίση

Διεθνής συνάντηση Η ΕΥΡΩΠΗ ΣΕ ΚΡΙΣΗ, RProject, 4/11/2016: Για μια στρατηγική υπέρ της εργασίας μέσα στην κρίση Διεθνής συνάντηση Η ΕΥΡΩΠΗ ΣΕ ΚΡΙΣΗ, RProject, 4/11/2016: Για μια στρατηγική υπέρ της εργασίας μέσα στην κρίση Γιάννης Μηλιός 1. Λιτότητα Η λιτότητα δεν είναι ούτε «εσφαλμένη», ούτε «ορθή» πολιτική. Στην

Διαβάστε περισσότερα

Πολιτιστική και Δημιουργική Βιομηχανία

Πολιτιστική και Δημιουργική Βιομηχανία Πολιτιστική και Δημιουργική Βιομηχανία Πολιτιστικές βιομηχανίες, ως όρος εισάγεται στις αρχές του εικοστού αιώνα, Αρχικά εμφανίστηκε από τους Μαξ Χορκ-χάιμερ και Τίοντορ Αντόρνο (Μax Horkheimer, Theodor

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ ΓΙΑ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΑ ΣΤΕΛΕΧΗ

ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ ΓΙΑ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΑ ΣΤΕΛΕΧΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ ΓΙΑ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΑ ΣΤΕΛΕΧΗ Ενότητα # 2: Επιστημολογία και Φιλοσοφικά Ρεύματα Μιλτιάδης Χαλικιάς Τμήμα Διοίκησης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΤΙΚΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΤΙΚΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ Αλέξης Καρπούζος ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΤΙΚΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ Η περιπέτεια της ανθρώπινης χειραφέτησης Εγχειρίδιο έρευνας και διδασκαλίας Εργαστήριο Σκέψης - Αθήνα 2011 Τίτλος: Εισαγωγή στην κατανοητική φιλοσοφία

Διαβάστε περισσότερα

Μια σύντομη κριτική της αυτοοργάνωσης στην Ελλάδα *

Μια σύντομη κριτική της αυτοοργάνωσης στην Ελλάδα * Μια σύντομη κριτική της αυτοοργάνωσης στην Ελλάδα * Καθώς σήμερα στην Ελλάδα το κράτος αποσύρεται από την αναπαραγωγή της εργασιακής δύναμης με τη μορφή της πρόνοιας, αντικαθιστώντας την με τα «προγράμματα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ Ο ρόλος της Δια βίου Μάθησης στην καταπολέμηση των εκπαιδευτικών και κοινωνικών ανισοτήτων. Τοζήτηματωνκοινωνικώνανισοτήτωνστηνεκπαίδευσηαποτελείένα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ Α ΓΕΛ - Β ΕΣΠΕΡΙΝΑ

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ Α ΓΕΛ - Β ΕΣΠΕΡΙΝΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ Α ΓΕΛ - Β ΕΣΠΕΡΙΝΑ Το βιβλίο για το μάθημα «Πολιτική Παιδεία» (Οικονομία - Πολιτικοί Θεσμοί και Αρχές Δικαίου και Κοινωνιολογία) αποτελεί σύνθεση μερών τριών ήδη υπαρχόντων βιβλίων (Αρχές

Διαβάστε περισσότερα

Δεοντολογία Επαγγέλματος Ηθική και Υπολογιστές

Δεοντολογία Επαγγέλματος Ηθική και Υπολογιστές Δεοντολογία Επαγγέλματος Ηθική και Υπολογιστές ΤΜΗΜΑ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ Τ.Ε.Ι. ΚΑΒΑΛΑΣ ΠΑΛΑΙΓΕΩΡΓΙΟΥ Γ. Ηθική Φορτισμένος και πολυσήμαντος όρος Εικόνα μιας «βαθύτερης εσωστρεφούς πραγματικότητας»

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ ΤΑ ΘΕΜΕΛΙΩΔΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ ΤΑ ΘΕΜΕΛΙΩΔΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ ΤΑ ΘΕΜΕΛΙΩΔΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ 1.ΤΑ ΘΕΜΕΛΙΩΔΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ,ΓΕΝΙΚΑ Ο σύγχρονος πολιτισμός αναπτύσσεται με κέντρο και σημείο αναφοράς τον Άνθρωπο. Η έννομη τάξη, διεθνής και εγχώρια, υπάρχουν για να υπηρετούν

Διαβάστε περισσότερα

MAZIKH KOINΩΝΙΑ ΟΡΙΣΜΟΙ ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ

MAZIKH KOINΩΝΙΑ ΟΡΙΣΜΟΙ ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ MAZIKH KOINΩΝΙΑ ΟΡΙΣΜΟΙ Μαζική Κοινωνία: ο όρος αυτός χρησιμοποιείται για να περιγράψει τις σημερινές κοινωνίες δυτικού τύπου. Χαρακτηριστικά τους αποτελούν ο μεγάλος πληθυσμός, η ασφυκτική συγκέντρωση

Διαβάστε περισσότερα

Το υποκείμενο κατά Μαρξ

Το υποκείμενο κατά Μαρξ Κεφάλαιο 1 17 Μαρξ και ελευθερία Στη θέση της παλαιάς αστικής κοινωνίας με τις τάξεις της και τις ταξικές αντιθέσεις της μπαίνει μια ένωση, μέσα στην οποία η ελεύθερη ανάπτυξη του κάθε ατόμου είναι η προϋπόθεση

Διαβάστε περισσότερα

Οργανωτής ημερίδας: ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΦΙΛΩΝ ΚΑΙ ΑΣΘΕΝΩΝ ΣΠΑΝΙΩΝ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΩΝ ΚΑΙ ΕΝΔΟΚΡΙΝΙΚΩΝ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ. Η νομική διάσταση των σπάνιων νοσημάτων.

Οργανωτής ημερίδας: ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΦΙΛΩΝ ΚΑΙ ΑΣΘΕΝΩΝ ΣΠΑΝΙΩΝ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΩΝ ΚΑΙ ΕΝΔΟΚΡΙΝΙΚΩΝ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ. Η νομική διάσταση των σπάνιων νοσημάτων. 1 Οργανωτής ημερίδας: ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΦΙΛΩΝ ΚΑΙ ΑΣΘΕΝΩΝ ΣΠΑΝΙΩΝ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΩΝ ΚΑΙ ΕΝΔΟΚΡΙΝΙΚΩΝ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ Θέμα ημερίδας: Χρόνος ημερίδας: Σπάνια νοσήματα και Ε.Σ.Υ. 21-6-09, ώρα 09:30 π.μ. 13:30 μ.μ.

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΥΤΟΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ. Ομάδα Αυτομόρφωσης για το Κεφάλαιο του Μαρξ. https://daskapital.espivblogs.net/

ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΥΤΟΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ. Ομάδα Αυτομόρφωσης για το Κεφάλαιο του Μαρξ. https://daskapital.espivblogs.net/ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΥΤΟΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ Ομάδα Αυτομόρφωσης για το Κεφάλαιο του Μαρξ https://daskapital.espivblogs.net/ «Tα τελευταία χρόνια όλοι μας έχουμε, με τον ένα ή τον άλλο τρόπο, εμπλακεί σε ένα πλήθος δραστηριοτήτων

Διαβάστε περισσότερα

Θέσεις - τριμηνιαία επιθεώρηση Σημειώσεις για την πρακτική Πιέρ Μασρέ

Θέσεις - τριμηνιαία επιθεώρηση Σημειώσεις για την πρακτική Πιέρ Μασρέ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΑΚΤΙΚΗτου μετάφραση Τάσος Μπέτζελος Το κείμενο του Pierre Macherey που ακολουθεί και το οποίο γράφτηκε το 1987 (πρώτη δημοσίευση στο περιοδικό Digraphe, τ. 42, 1987) έχει κατά κάποιον

Διαβάστε περισσότερα

Εκ νέου περί της διαλεκτικής άρσης του μαρξισμού Β.Α. Βαζιούλιν

Εκ νέου περί της διαλεκτικής άρσης του μαρξισμού Β.Α. Βαζιούλιν Εκ νέου περί της διαλεκτικής άρσης του μαρξισμού Β.Α. Βαζιούλιν Δημοσιεύτηκε στο περιοδικό «Марксизм и современность» [Μαρξισμός και σύγχρονη εποχή], No 1-2 (35-36), 2006, σ. 17-23. Αφενός, ο κόσμος οδηγείται

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές Θεωρίες Αστικής Κοινωνιολογίας. Σημειώσεις της Μαρίας Βασιλείου

Βασικές Θεωρίες Αστικής Κοινωνιολογίας. Σημειώσεις της Μαρίας Βασιλείου Βασικές Θεωρίες Αστικής Κοινωνιολογίας Σημειώσεις της Μαρίας Βασιλείου Ηπόλη, όπως την αντιλαμβανόμαστε, είναι μια ιδέα του Διαφωτισμού Ο Ρομαντισμός την αμφισβήτησε Η Μετανεωτερικότητα την διαπραγματεύεται

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Β ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 2002

ΑΡΧΕΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Β ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 2002 ΑΡΧΕΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Β ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 2002 ΟΜΑ Α Α Α.1 Να γράψετε στο τετράδιό σας τους αριθµούς της Στήλης Α και δίπλα σε κάθε αριθµό το γράµµα της Στήλης Β, που αντιστοιχεί

Διαβάστε περισσότερα

2.5. ΗΘΙΚΗ-ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΑΞΙΕΣ

2.5. ΗΘΙΚΗ-ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΑΞΙΕΣ 2.5. ΗΘΙΚΗ-ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΑΞΙΕΣ [94] ΕΝΝΟΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΧΑΡΤΗΣ ΟΙ ΑΞΙΕΣ ΜΕΤΑΒΙΒΑΖΟΝΤΑΙ υλικές-οικονομικές πολιτικές πνευματικές ηθικές κοινωνικές αισθητικές θρησκευτικές ΜΕΣΩ ΤΩΝ ΦΟΡΕΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΠΟΙΗΣΗΣ Οικογένεια

Διαβάστε περισσότερα

Λογική. Μετά από αυτά, ορίζεται η Λογική: είναι η επιστήμη που προσπαθεί να εντοπίσει και να αναλύσει τους καθολικούς κανόνες της νόησης.

Λογική. Μετά από αυτά, ορίζεται η Λογική: είναι η επιστήμη που προσπαθεί να εντοπίσει και να αναλύσει τους καθολικούς κανόνες της νόησης. Λογική Εισαγωγικά, το ζήτημα της Λογικής δεν είναι παρά η άσκηση 3 δυνάμεων της νόησης: ο συλλογισμός, η έννοια και η κρίση. Ακόμη και να τεθεί θέμα υπερβατολογικό αναφορικά με το ότι πρέπει να αποδειχθεί

Διαβάστε περισσότερα

1848 Έκδοση του Κομμουνιστικού Μανιφέστου Καπιταλισμός & διεθνοποίηση

1848 Έκδοση του Κομμουνιστικού Μανιφέστου Καπιταλισμός & διεθνοποίηση 14 1848 Έκδοση του Κομμουνιστικού Μανιφέστου Καπιταλισμός & διεθνοποίηση «Η ανάγκη μιας σταθερά επεκτεινόμενης αγοράς για τα προϊόντα της καταδιώκει την αστική τάξη σε όλη την επιφάνεια της υδρογείου.

Διαβάστε περισσότερα