International Conference of Greek Linguistics. the 10th. DEMOCRITUS UNIVERSITY of THRACE

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "International Conference of Greek Linguistics. the 10th. DEMOCRITUS UNIVERSITY of THRACE"

Transcript

1 DEMOCRITUS UNIVERSITY of THRACE the 10th International Conference of Greek Linguistics Edited by Zoe Gavriilidou Angeliki Efthymiou Evangelia Thomadaki Penelope Kambakis-Vougiouklis Komotini 2012

2 Οργανωτική Επιτροπή Συνεδρίου O r g a n i z i n g C o m m i t t e e Z o e G a v r i i l i d o u A n g e l i k i E f t h y m i o u E v a n g e l i a T h o m a d a k i Penelop e Kambakis -Vougiou klis Γραμματειακή Υποστήριξη S e c r e t a r i a l S u p p o r t Ioannis Anagnostopoulos M a r i a G e o r g a n t a P o l y x e n i I n t z e N i k o s M a t h i o u d a k i s L i d i j a M i t i t s E l e n i P a p a d o p o u l o u A n n a S a r a f i a n o u E l i n a C h a dji p a p a ISBN Τ υ π ο γ ρ α φ ι κ ή ε π ι μ έ λ ε ι α Ν ί κ ο ς Μ α θ ι ο υ δ ά κ η ς Ε λ έ ν η Π α π α δ ο π ο ύ λ ο υ Ε λ ί ν α Χ α τ ζ η π α π ά Σ χ ε δ ι α σ μ ό ς ε ξ ώ φ υ λ λ ο υ Ν ί κ ο ς Μ α θ ι ο υ δ ά κ ης Copyright 2012 Δ η μ ο κ ρ ί τ ε ι ο Π α ν ε π ι σ τ ή μ ι ο Θ ρ ά κ η ς D e m o c r i t u s U n i v e r s i t y o f T h r a c e Ε ρ γ α σ τ ή ρ ι ο Σ ύ ν τ α ξ η ς, Μ ο ρ φ ο λ ο γ ί α ς, Φ ω ν η τ ι κή ς, Σ η μ α σ ι ο λ ο γ ί α ς, L a b o ra to r y o f S y n ta x, M o r pho l o g y, P h o n e t i c s, S e m a n t i c s, Δ ι ε θ ν έ ς Σ υ ν έ δ ρ ι ο Ε λ λ η ν ι κ ή ς Γ λ ω σ σ ο λ ο γ ί α ς I n t er n a ti o n a l C o n fe r e n c e o f G r e e k L inguist ic s +Μ όρφωση Δ Π Θ +M orp ho SE D U T H

3 ΛΑΤΙΝΟΕΛΛΗΝΙΚΑ ΚΑΙ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΠΟΙΗΣΗ Δημήτρης Κουτσογιάννης, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, Ελλάδα ABSTRACT This paper explores the use of Greeklish in Chat Rooms based on the analysis of a nationwide survey of 4174 children, aged between years old. The analysis shows that the majority of children uses Greeklish while writing in chat rooms. It is revealed also that variables connected with the socioeconomic status of the children, and consequently with the degree of computer litearcy and fluency in English, play an important role. Λέξεις κλειδιά: λατινοελληνικά, παγκοσμιοποίηση, γραφηματικά συστήματα, Κοινωνική Σημειωτική 1. Εισαγωγή Η μερική χρήση της λατινικής γραφής κατά την παραγωγή γραπτού ελληνικού λόγου σε ψηφιακά περιβάλλοντα, παρότι έχει απασχολήσει και απασχολεί αρκετά τα μέσα ενημέρωσης, έχει απασχολήσει σαφώς λιγότερο την επιστημονική κοινότητα. Παρά τη μικρή ωστόσο, από ποσοτική άποψη, βιβλιογραφική παραγωγή, ο ως τώρα επιστημονικός προβληματισμός φαίνεται να έχει καλύψει ποικίλα σημαντικά ζητήματα (βλ. αναλυτικά, ενότητα 2). Παρά την ενδιαφέρουσα αυτή επιστημονική συζήτηση, μένουν πολλά ακόμη ζητήματα ανοιχτά προς διερεύνηση. Καταρχάς, μένει ακόμη αδιερεύνητο το εύρος της χρήσης των λατινοελληνικών, αφού δεν διαθέτουμε ποσοτικά δεδομένα που να προέρχονται από τη νέα γενιά χρηστών των ψηφιακών μέσων, η οποία κοινωνικοποιήθηκε στην Ψηφιακά 1 Διαμεσολαβημένη Επικοινωνία 2 (ΨΔΕ) μετά από την καθιέρωση του Unicode. Δεν έχει συζητηθεί αν ποικίλες μεταβλητές, όπως το φύλο και το κοινωνικο-οικονομικό στάτους που στην περίπτωση του γραμματισμού γνωρίζουμε ότι διαδραματίζουν τεράστιο ρόλο (Κουτσογιάννης 2011) παίζουν κάποιο ρόλο και στην περίπτωση αυτή. Μας λείπουν επίσης προσεγγίσεις που δίνουν ιδιαίτερη βαρύτητα στο ρόλο των κοινωνικών πρωταγωνιστών σε μια εποχή έντονων τοπικών και παγκόσμιων μεταβολών, όπου ενδεχομένως θα μπορούσαν να γίνουν κατανοητά και φαινόμενα πρακτικών νέου γραμματισμού, επομένως και της χρήσης των λατινεολληνικών. Τέλος, χρειάζεται περισσότερη ερευνητική αναζήτηση προς την κατεύθυνση της σύνδεσης ενός τοπικού φαινομένου, όπως η χρήση των λατινοελληνικών, με την παγκόσμια πραγματικότητα της Τεχνολογικά Διαμεσολαβημένης Επικοινωνίας (ΤΔΕ) και της επικοινωνίας, συνολικότερα. Στο παρόν κείμενο επιχειρείται να συζητηθεί μέρος των ζητημάτων αυτών μέσω της παρουσίασης των αποτελεσμάτων ποσοτικής έρευνας με ερωτηματολόγιο που συμπληρώθηκε το 2006 από παιδιά ηλικίας χρόνων από όλη την Ελλάδα. Το ερωτηματολόγιο αυτό είχε ως στόχο τη διερεύνηση των πρακτικών ψηφιακού γραμματισμού παιδιών εφηβικής ηλικίας (βλ. Κουτσογιάννης 2011) και στο πλαίσιο αυτό υπήρχε ερώτημα ως προς το γραφηματικό σύστημα που χρησιμοποιούν, όταν (και εάν) γράφουν σε περιβάλλοντα σύγχρονης επικοινωνίας Chat Rooms. Η διερεύνηση των ζητημάτων που προαναφέρθηκαν πραγματοποιείται μέσω της συνδυαστικής αξιοποίησης θεωριών που 1 Με τη χρήση του επιθέτου ψηφιακός παραπέμπω στην ΤΔΕ (βλ. σημείωση 2) που πραγματοποιείται με ψηφιακά μέσα. Χρησιμοποιώ εναλλακτικά και τον όρο νέα Τεχνολογικά Διαμεσολαβημένη Επικοινωνία. 2 Χρησιμοποιώ τον όρο Τεχνολογικά Διαμεσολαβημένη Επικοινωνία (technologically mediated communication), προκειμένου να παραπέμπω στη χρήση της γραφής για επικοινωνία, ανεξάρτητα αν αυτό σχετίζεται με συμβατικά περιβάλλοντα επικοινωνίας (έντυπο, μολύβι και χαρτί) ή με ψηφιακά περιβάλλοντα (Κουτσογιάννης 2011). Βρίσκω στη χρήση του όρου αυτού δύο σημαντικά πλεονεκτήματα: αποφεύγεται συνειδητά ο ευρύτατα χρησιμοποιούμενος όρο Computer Mediated Communication, επειδή παραπέμπει σε παλιότερες μορφές ΨΔΕ, οι οποίες δεν ανταποκρίνεται πάντα στη σημερινή πραγματικότητα (βλ. και Georgakopoulou 2006) παράλληλα δίνεται η δυνατότητα να αναγνωρίζεται με σαφήνεια η συνέχεια που υπάρχει ανάμεσα στις ποικίλες μορφές ΤΔΕ και να αξιοποιείται η πλούσια παράδοση των σπουδών σε ζητήματα (νέου) γραμματισμού (βλ. υποσημείωση 4). In Z. Gavriilidou, A. Efthymiou, E. Thomadaki & P. Kambakis-Vougiouklis (eds), 2012, Selected papers of the 10th ICGL, pp Komotini/Greece: Democritus University of Thrace.

4 [ ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΚΟΥΤΣΟΓΙΑΝΝΗΣ ] στηρίζονται στην παράδοση των Σπουδών του (νέου) Γραμματισμού και παραδόσεων που ανήκουν, κυρίως, στον ευρύτερο χώρο της κοινωνικής σημειωτικής και της Κριτικής Ανάλυσης Λόγου. 2. Θεωρητικό πλαίσιο και ανασκόπηση της βιβλιογραφίας Τρία είναι, κατά τη γνώμη μου, τα ζητήματα που είναι απαραίτητο να αντιμετωπιστούν κατά τη μελέτη των λατινοελληνικών, όπως και κάθε ζητήματος που έχει σχέση με την ΨΔΕ. Το ένα έχει σχέση με το επιστημονικό πλαίσιο που θα επιλεγεί, ο ρόλος του οποίου είναι πολύ σημαντικός, αφού προκαθορίζει τα όρια του επιστημονικά ορατού, για να παραφράσουμε τον Bernstein (1996), προσδιορίζει επομένως καθοριστικά το πώς θα προσεγγιστούν τα επόμενα δύο ζητήματα. Το δεύτερο έχει σχέση με την περιγραφή αυτού καθ εαυτού του υπό μελέτη φαινομένου: της έκτασής του, των ψηφιακών περιβαλλόντων στα οποία εμφανίζεται περισσότερο, των αιτιών που το προκάλεσαν και το προκαλούν, της σχέσης του με άλλες πρακτικές γραμματισμού, συμβατικές ή ψηφιακές, κλπ. Το τρίτο, τέλος, σημαντικό ζήτημα είναι η σύνδεση της συγκεκριμένης εκδοχής διγραφίας 3 στην ελληνική γλώσσα με άλλες εξελίξεις που έχουν σχέση με τη γραφή, το γραμματισμό γενικότερα, σε ένα διεθνές πλαίσιο. Τα ζητήματα δύο και τρία, όπως θα επιχειρήσουμε να αναδείξουμε στα συμπεράσματα, είναι αλληλένδετα. Η παρούσα εργασία και έρευνα στηρίζεται θεωρητικά στη μίξη δύο επιστημονικών παραδόσεων: των σπουδών σε ζητήματα γραμματισμού 4 και των πρόσφατων αναζητήσεων που κινούνται στο ευρύτερο πλαίσιο της κοινωνικής σημειωτικής (Kress, 2010, Fairclough 2003, Van Leeuwen 2005). Αντλώντας από τις συγκεκριμένες παραδόσεις, θεωρώ τα γραφηματικά συστήματα ως διαθέσιμους κοινωνικο-πολιτισμικούς σημειωτικούς πόρους (semiotic resources). Οι πόροι αυτοί αποκτούν συμβολικό στάτους στο πλαίσιο της κοινωνίας και των κοινωνικών ομάδων από τις οποίες χρησιμοποιούνται (Kress 2010, βλ. και Sebba 2007, 2009), η οποία όμως (κοινωνία) επηρεάζει και επηρεάζεται από τις παγκόσμιες αλλαγές των τελευταίων δεκαετιών και στο ζήτημα της επικοινωνίας (Fairclough 2003, 2006, Kress 2010, Machin & van Leeuwen 2007, Heller 2003). Η εξέλιξη αυτή επιβάλλει την εγγραφή και ανάγνωση οποιουδήποτε τοπικού σημειωτικού φαινομένου στο παγκόσμιο πλαίσιο των σύγχρονων δεδομένων της επικοινωνίας (π.χ. κυριαρχία της Αγγλικής και των ψηφιακών μέσων στην επικοινωνία κλπ.). Θεωρώ τους κοινωνικούς πρωταγωνιστές ως ενεργούς «σχεδιαστές» που αξιοποιούν τους σημειωτικούς αυτούς πόρους (Kress 2010), όχι μόνο για να ανταποκριθούν στις καθημερινές ρητορικές προκλήσεις, αλλά και για λόγους ταυτοτικών πραγματώσεων (Κουτσογιάννης 2010). Για την ανάγνωση των πραγματώσεων αυτών δίνω ιδιαίτερη βαρύτητα στο ρόλο που έχει η προσωπική εγγράμματη διαδρομή των κοινωνικών πρωταγωνιστών, το προσωπικό εγγράμματο habitus θα μπορούσαμε να πούμε, ενώ παράλληλα αναγνωρίζω ως σημαντικό το ρόλο που έχει το προσωπικό τους κίνητρο για αξιοποίηση των όποιων σημειωτικών πόρων. Αξιοποιώ επίσης την προσέγγιση του Fairclough (2003) στην κατανόηση των λόγων (discourses), προκειμένου να ταξινομήσω την όλη ως τώρα συζήτηση στα ζητήματα της ΨΔΕ και κυρίως σε αυτό των λατινοελληνικών. Με βάση λοιπόν το συγκεκριμένο θεωρητικό πλαίσιο, διακρίνω δύο λόγους 5 (discourses) στην ως τώρα βιβλιογραφία για το ζήτημα της χρήσης του λατινικού αλφαβήτου κατά την παραγωγή ψηφιακού ελληνικού λόγου 6. Εξυπακούεται ότι οι μίξεις είναι αναμενόμενες, όπως και τα όρια μπορεί να είναι ρευστά ή και να συγχέονται στο ίδιο κείμενο. Ένα μέρος των απόψεων που διατυπώνονται εντάσσονται σε αυτόν που αποκαλώ εργαλειακό λόγο (instrumentalist discourse). Ο λόγος αυτός προσεγγίζει τα γραφηματικά συστήματα, τον κόσμο της γραφής και το γραμματισμό, γενικότερα, ως κάτι αποκομμένο από το ευρύτερο κοινωνικο-πολιτισμικό και ιστορικό συγκείμενο στο οποίο ανήκουν (βλ. και Street 1984). Θα μπορούσαμε να διακρίνουμε δύο υπολόγους (sub-discourses) στην περίπτωση των λατινοελληνικών και της νέας ΤΔΕ, γενικότερα. O ένας αντιμετωπίζει πτυχές της νέας ΤΔΕ (και τα λατινοελληνικά στην περίπτωσή μας) ως σημαντική 3 Της παράλληλης δηλαδή χρήσης του ελληνικού και λατινικού γραφηματικού συστήματος για την παραγωγή γραπτού λόγου στην ίδια γλώσσα, την ελληνική. 4 Δεν εννοώ αποκλειστικά το γνωστό διεθνώς επιστημονικό ρεύμα ως New Literacy Studies (Νέες Σπουδές στο Γραμματισμό), αλλά και ποικίλες άλλες απόψεις που στέκονται κριτικά προς το συγκεκριμένο ρεύμα (Collins & Blot 2003, Κουτσογιάννης 2011), εστιάζουν όμως το ενδιαφέρον τους σε ζητήματα ψηφιακού ή έντυπου γραμματισμού. 5 Οι αναλογίες με το αυτόνομο και το ιδεολογικό μοντέλο γραμματισμού (Street 1984) είναι προφανείς. Χρησιμοποιώ ωστόσο την έννοια των λόγων, γιατί είναι πιο δυναμική, αφού: δίνει την ευχέρεια να αξιοποιηθεί η πλούσια παράδοση της (κριτικής) ανάλυσης λόγου, δίνει τη δυνατότητα να εντοπιστούν διαφορές που ανήκουν στο ίδιο μοντέλο (με όρους του Street 1984) και κυρίως καθιστά ευκολότερη τη σύνδεση με τις ταυτότητες, τις στρατηγικές και τη γενικότερη κινητικότητα των κοινωνικών πρωταγωνιστών (Fairclough 2003). 6 Προσαρμόζω εδώ την ανάλογη προσέγγιση που έχω ακολουθήσει για τη μελέτη της βιβλιογραφίας των πρακτικών ψηφιακού γραμματισμού των παιδιών (βλ. Κουτσογιάννης 2011). [ 882 ]

5 [ ΛΑΤΙΝΟΕΛΛΗΝΙΚΑ ΚΑΙ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΠΟΙΗΣΗ ] απειλή για τον ελληνικό γραπτό λόγο και σε κάποιες περιπτώσεις για την ελληνική γλώσσα, γενικότερα. Χαρακτηριστικά προς αυτή την κατεύθυνση είναι πολλά δημοσιεύματα στον ελληνικό τύπο, τα οποία θεωρούν τα λατινοελληνικά ως «απειλή για την ελληνική γλώσσα» (Koutsogiannis & Mitsikopoulou 2003). Ο συγκεκριμένος υπολόγος έχει ισχυρή διεθνή παρουσία και συναντάται πρωτίστως στις συζητήσεις ως προς τις επιπτώσεις που έχει η γνωστή ως γλώσσα του διαδικτύου και των στιγμιαίων μηνυμάτων στις σχολικές γλωσσικές επιδόσεις των παιδιών (βλ. Anis 2007:111, Thurlow 2006). Ο δεύτερος υπολόγος θεωρεί τη γραφή ως κάτι ουδέτερο, ως ένα μέσο απλής κωδικοποίησης του προφορικού λόγου, χωρίς περαιτέρω σύνδεση με άλλες κοινωνικές και πολιτισμικές διαστάσεις. Πρόκειται για μια ισχυρή γλωσσολογική παράδοση που προσεγγίζει τα ζητήματα της γραφής και της ορθογραφίας 7 αποκομμένα από κοινωνικοπολιτισμικές και ιστορικές μεταβλητές. Έρευνά μας έδειξε ότι ο υπολόγος αυτός έχει ισχυρή αντιπροσώπευση και στις συζητήσεις στον ελληνικό τύπο για τα λατινοελληνικά, όχι όμως τόσο από μια γλωσσολογική όσο από μια τεχνολογική αφετηρία. Στο πλαίσιο αυτό η λατινική γραφή θεωρείται ως κάτι προσωρινό που σχετίζεται με τεχνολογικές αδυναμίες και δεν πρέπει να δίνεται ιδιαίτερη βαρύτητα στο ποιο γραφηματικό σύστημα χρησιμοποιείται (Koutsogiannnis & Mitsikopoulou 2003). Οι δύο αυτές εκδοχές του εργαλειακού λόγου φαίνονται τελείως διαφορετικές μεταξύ τους, αλλά δεν είναι: τις συνδέει η έμφαση στη γραφή ως μια τεχνολογία η οποία δεν συνδέεται με άλλες πτυχές της σύνθετης πραγματικότητας. Το μεγαλύτερο μέρος του επιστημονικού προβληματισμού ωστόσο κινείται σε αυτόν που αποκαλώ κοινωνικοπολιτισμικό 8 λόγο (sociocultural discourse). Ο συγκεκριμένος λόγος αντιλαμβάνεται το νέο γραμματισμό, την ΨΔΕ και τα λατινοελληνικά, κατά προέκταση, ως μέρος του νέου τεχνολογικού και κοινωνικοπολιτισμικού γίγνεσθαι, μελετάει δε το φαινόμενο στο πλαίσιο των κοινωνικών πρακτικών και των συμβάντων γραμματισμού (literacy events) όπου εντοπίζεται. Η στενή σχέση με το «ιδεολογικό μοντέλο γραμματισμού» του Street (1984) είναι προφανής και έχει αξιοποιηθεί ήδη στη βιβλιογραφία (Androutsopoulos 2009, Sebba 2007). Το μεγαλύτερο μέρος της βιβλιογραφίας αυτής κινείται σε θεωρητικό επίπεδο στο χώρο της κοινωνιογλωσσολογίας και μελετάει ποικίλες πτυχές του ζητήματος. Οι Tseliga (2007) και Androutsopoulos (2009) εντάσσουν το φαινόμενο των λατινοελληνικών στη διγραφία μέσω υπολογιστή (computermediated digraphia) ο Ανδουτσόπουλος έχει επισημάνει την ποικιλότητα με την οποία εμφανίζεται και έχει καταγράψει δύο σχήματα μεταγραφής, το φωνητικό και το ορθογραφικό (Ανδρουτσόπουλος 2000). Ο ίδιος (Androutsopoulos, 2009) υποστηρίζει την υπόθεση ότι η ποικιλότητα αυτή θα αποκτά σταδιακά χαρακτηριστικά σταθερότητας, από τη στιγμή που οι χρήστες θα προσαρμόζονται με την πάροδο του χρόνου στις πρακτικές γραφηματικού γραμματισμού ( transliteration standards ) της ομάδας ή της κοινότητας στην οποία συμμετέχουν και από τη στιγμή που η επιλογή αυτή θα αποτελεί ταυτοτική πραγμάτωση του συνανήκειν ( act of identity ). Από την έρευνα δεν είναι απολύτως ξεκάθαρο το εύρος της χρήσης του λατινικού αλφαβήτου και η ενδεχόμενη σύνδεσή του με συγκεκριμένα ψηφιακά περιβάλλοντα ή πρακτικές. Ο Androutsopoulos (2009) υποστηρίζει ότι «τα τελευταία χρόνια παρατηρείται μια μείωση των περιβαλλόντων και γενικότερα της συχνότητας της χρήσης της λατινικής υπέρ της ελληνικής» και προβλέπει ότι η λατινική γραφή θα χρησιμοποιείται περισσότερο μεταξύ των Ελλήνων της διασποράς. Η Spilioti (2009), αναλύοντας σώμα 447 στιγμιαίων μηνυμάτων που προήλθαν από νέους χρόνων και ζούσαν στην Αθήνα, διαπιστώνει ότι η νόρμα είναι να χρησιμοποιείται το ελληνικό αλφάβητο και όχι το λατινικό. Ενδιαφέρουσες διαπιστώσεις προκύπτουν και από την έρευνα της Tseliga (2004, 2007) σε σώμα ηλεκτρονικών μηνυμάτων ( s), η οποία δείχνει, μεταξύ άλλων, ότι οι χρήστες των λατινοελληνικών ενσωματώνουν στα μηνύματά τους σε μεγαλύτερη έκταση λεξιλόγιο που δεν προέρχεται από την ελληνική γλώσσα (κυρίως από την Αγγλική) (βλ. και Spilioti 2009), ότι χρησιμοποιούν σε μεγαλύτερη έκταση πολυτροπικά στοιχεία (π.χ. emoticons) και ότι υιοθετούν σε μεγαλύτερο βαθμό στρατηγικές λόγου, όπως απλοποιήσεις, μη τυπικότητα και απόκλιση. Η ίδια συνδέει την εμμονή στη χρήση της λατινικής γραφής, παρά τις τεχνολογικές εξελίξεις, και με την ταχύτητα στο γράψιμο, από τη στιγμή που η ελληνική ορθογραφία είναι απαιτητική, ενώ με τη χρήση του λατινικού αλφαβήτου η παραγωγή λόγου γίνεται πιο γρήγορα, χωρίς αυστηρές συμβάσεις και χωρίς να είναι αναγκαστική η συχνή μετάβαση από το ελληνικό στο αγγλικό γραφηματικό σύστημα. Ενδιαφέρον παρουσιάζει και ο προβληματισμός (Tseliga 2004) ως προς την ενδεχόμενη σχέση που μπορεί να έχουν επιλογές στο γραφηματικό σύστημα με την ιδιαιτερότητα που παρουσιάζει η αναπαράσταση του νοήματος στην οθόνη (Kress 7 Για μια κριτική στην προσέγγιση αυτή βλ. Sebba Χρησιμοποίησα και τον όρο «οικο-κοινωνικός λόγος», γιατί ανταποκρίνεται περισσότερο στο πώς προσεγγίζονται οι γενικότερες πρακτικές ψηφιακού γραμματισμού των παιδιών από μέρος της βιβλιογραφίας (Κουτσογιάννης 2011). [ 883 ]

6 [ ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΚΟΥΤΣΟΓΙΑΝΝΗΣ ] 2010) (μεγαλύτερος βαθμός πειραματισμού, ο ρόλος της αισθητικής στην παραγωγή γραπτού λόγου κλπ.). Τέλος, οι Koutsogiannis & Mitsikopoulou (2003) διερευνούν το ενδιαφέρον και τις έντονες συζητήσεις που προκαλεί στον τύπο η χρήση των λατινοελληνικών, αναδεικνύοντας την ποικιλία των αντιδράσεων και των απόψεων που καταγράφονται για το συγκεκριμένο ζήτημα. Ενδιαφέρον έχει επίσης το γεγονός ότι το φαινόμενο της διγραφίας επεκτείνεται και σε άλλες πρακτικές γραμματισμού που δεν έχουν σχέση με την ΨΔΕ (Koutsogiannis 2004, βλ. και Annis 2007:111), ενώ πρόσφατη έρευνα εστιάζει και στο γεγονός ότι η έλλειψη «περιορισμών» που εξασφαλίζει η χρήση του λατινικού αλφαβήτου κατά την παραγωγή λόγου στο διαδίκτυο, διευκολύνει τη χρήση της ομιλούμενης κυπριακής διαλέκτου (Themistocleous 2009). Από τη σύντομη αυτή βιβλιογραφική ανασκόπηση είναι εμφανές ότι έχουν διερευνηθεί σημαντικές παράμετροι και έχουν αναδειχθεί ενδιαφέρουσες πτυχές της χρήσης των λατινοελληνικών. Επισημάνθηκε ήδη ότι η έρευνα είναι περιορισμένη και γι αυτό υπάρχουν αρκετές παράμετροι που δεν έχουν ή έχουν διερευνηθεί εν μέρει. Αναφέρω κυρίως αυτές που σχετίζονται με τους στόχους της παρούσας έρευνας. Ένα πρώτο εμφανές ερευνητικό κενό σχετίζεται με την έλλειψη στοιχείων ως προς την έκταση του φαινομένου και το συσχετισμό του με μεταβλητές, όπως η κοινωνική διαστρωμάτωση. Η παρούσα έρευνα, λόγω του εύρους του δείγματος που χρησιμοποιεί, μπορεί να συνεισφέρει εν μέρει στην κάλυψη αυτού του κενού. Θα ήθελα να υπογραμμίσω το «εν μέρει», γιατί τα δεδομένα μου αφορούν παιδιά εφηβικής ηλικίας και εστιάζουν αποκλειστικά στα σύγχρονα περιβάλλοντα επικοινωνίας. Σημαντικό είναι και το ζήτημα της ανάγνωσης του φαινομένου από μια κοινωνιογλωσσολογική οπτική «ευαίσθητη στην παγκοσμιοποίηση» (Coupland 2003), όπου θα δίνεται ιδιαίτερη βαρύτητα στον παγκόσμιο ρόλο των αγγλικών σήμερα, αλλά και γενικότερα στη σύνδεση του τοπικού με το παγκόσμιο (Κoutsogiannis & Mitsikopoulou 2003, Tsiplakou 2009). Προς αυτή την κατεύθυνση υπάρχουν, όπως είδαμε, έρευνες που συνδέουν τα λατινοελληνικά και με το σημαντικό ρόλο της παγκόσμιας κυριαρχίας της Αγγλικής (Spilioti 2009, Tseliga 2007). Η Tseliga (2007), για παράδειγμα, επισημαίνει ότι «τα λατινοελληνικά αποτελούν ένα παράδειγμα της ικανότητας του σύγχρονου ευέλικτου ανθρώπου να επιδεικνύει γλωσσική δημιουργικότητα, προκειμένου να προσαρμόζεται στις επείγουσες ανάγκες των παγκόσμιων και των τοπικών δικτύων επικοινωνίας». Η Spilioti (2009), επίσης, διασυνδέει, όπως είδαμε, τη χρήση του λατινικού αλφαβήτου με την αξιοποίηση αγγλόφωνου λεξιλογίου, γεγονός που το ερμηνεύει και ως συμβολική τάση διασύνδεσης με την παγκόσμια νεανική κουλτούρα. Η κατεύθυνση αυτή, προς την αναζήτηση της σχέσης που υπάρχει με άλλες παγκόσμιες εξελίξεις στο ζήτημα του γραμματισμού, χρειάζεται κατά τη γνώμη μου μεγαλύτερη επιμονή. Ένα εμφανές υ- περτοπικό στοιχείο έχει σχέση με την ευρύτητα της λατινοποίησης του διαδικτύου (βλ. Palfreyman & Khalil 2003). Ένα δεύτερο στοιχείο που επισημαίνεται είναι η σύνδεση της γραφής και της ορθογραφίας με την αστάθεια στη γραφή και την ορθογραφία που παρατηρείται σήμερα σε παγκόσμιο επίπεδο (Sebba 2007). Στο παρόν κείμενο θα επιχειρηθεί να διαβαστεί η χρήση των λατινοελληνικών από τα παιδιά σε συνδυασμό με το γεγονός ότι λόγω των νέων παγκόσμιων δεδομένων στις μέρες μας μεταβάλλεται το περιεχόμενο του γραμματισμού με ισχύ. Εκεί που παλιότερα ο γραμματισμός με ανταλλακτική αξία (Bourdieu 1991) ταυτιζόταν με το σχολικό γραμματισμό, τώρα προστίθεται η ανάγκη της χρήσης της Αγγλικής ως δεύτερης γλώσσας και η ανάγκη κατάκτησης του νέου γραμματισμού των ψηφιακών μέσων. Πρόκειται για ιδιαίτερα σημαντικό γεγονός που, όπως θα διαπιστώσουμε, προκαλεί διαφορετικές ταχύτητες αντίδρασης στους κοινωνικούς πρωταγωνιστές (παιδιά, γονείς, σχολεία), όπου μπορούμε να κατανοήσουμε εν μέρει και τη χρήση των λατινοελληνικών. 3. Η έρευνα Τα ποσοτικά δεδομένα που παρουσιάζονται στο παρόν κείμενο προέρχονται από ερωτηματολόγιο το οποίο συμπληρώθηκε το 2006 από δομημένο δείγμα παιδιών εφηβικής ηλικίας, χρόνων (2118 κορίτσια και 2056 αγόρια). Η ηλικία αυτή επιλέχθηκε συνειδητά, γιατί ήταν από τις πρώτες που κοινωνικοποιήθηκε σε μια περίοδο κατά την οποία τα ποικίλα διαδικτυακά περιβάλλοντα είχαν πια διαδοθεί ευρέως και η πρώτη που θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει το ελληνικό γραφηματικό σύστημα χωρίς ιδιαίτερους τεχνικούς περιορισμούς. Τα από τα παιδιά του δείγματος προέρχονται από δημόσια σχολεία των δύο μεγαλύτερων πόλεων, Αθήνας και Θεσσαλονίκης, ενώ 1078 παιδιά προέρχονται από επαρχιακές πόλεις και κωμοπόλεις. Γενικά, το σύνολο των παιδιών που προέρχονται από δημόσια σχολεία ανέρχονται στα 3415 από τα οποία 1737 είναι κορίτσια και 1678 αγόρια. Η επιλογή των δημόσιων σχολείων των δύο μεγάλων πόλεων έγινε με κριτήρια γεωγραφικά, τα οποία είναι εν τέλει και κοινωνικά, έτσι ώστε να αντιπροσωπεύονται στο δείγμα μας ισομερώς σχολεία από όλες τις [ 884 ]

7 [ ΛΑΤΙΝΟΕΛΛΗΝΙΚΑ ΚΑΙ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΠΟΙΗΣΗ ] περιοχές (κέντρο, ανατολικά, δυτικά και βόρεια προάστια). Η επιλογή των επαρχιακών σχολείων πραγματοποιήθηκε με κριτήρια μεγέθους (μεγάλα και μικρά αστικά κέντρα) και γεωγραφικά (διαφορετικές περιοχές της χώρας). Δόθηκε ιδιαίτερη βαρύτητα στο να συμπεριληφθούν στο δείγμα παιδιά που φοιτούν σε πολύ γνωστά ιδιωτικά σχολεία, με ιδιαίτερα υψηλό στάτους στην ελληνική κοινωνία και υψηλά δίδακτρα, των οποίων οι γονείς ανήκουν, όπως έδειξε και ο στατιστικός έλεγχος (Κουτσογιάννης 2011), σε προνομιούχα από μορφωτική και οικονομική άποψη κοινωνικά στρώματα. Έτσι, 759 παιδιά (381 κορίτσια και 378 αγόρια) προέρχονται από τα σχολεία αυτά. Είναι χρήσιμο να επισημανθεί εδώ ότι στα σχολεία αυτά δίνεται ιδιαίτερη βαρύτητα στη χρήση της αγγλικής γλώσσας και των Νέων Τεχνολογιών, γι αυτό και τα χρησιμοποιούμε ως μία σημαντική μεταβλητή με συγκεκριμένα χαρακτηριστικά. Θα μπορούσαμε εν κατακλείδι να πούμε ότι το δείγμα ανταποκρίνεται σε δύο σημαντικές προϋποθέσεις: είναι αντιπροσωπευτικό, παρότι κατά την επιλογή του ακολουθήθηκαν γεωγραφικά και όχι αυστηρά στατιστικά κριτήρια αντιπροσωπευτικότητας, ενώ παράλληλα αντιπροσωπεύει συνειδητά τις κοινωνικο-οικονομικές αντιθέσεις της ελληνικής κοινωνίας. Το ερωτηματολόγιο που δόθηκε αποτελούνταν από 59 ερωτήματα τα οποία στόχευαν στο να διερευνήσουν τις εξωσχολικές πρακτικές ψηφιακού γραμματισμού των παιδιών. Μία μόνο ομάδα ερωτήσεων εστίαζε στη συχνότητα, στο εύρος και στο πώς αξιοποιούνται τα κανάλια σύγχρονης διαδικτυακής επικοινωνίας (ΚΣΔΕ) (chat rooms) και στο πλαίσιο αυτό τέθηκε και το ερώτημα αν και με ποια συχνότητα χρησιμοποιούν τα παιδιά τη λατινοελληνική γραφή. Παρότι το ερώτημα είναι ένα, πολύ μεγάλο ενδιαφέρον έχει, όπως θα διαπιστώσουμε στη συνέχεια, η διασταύρωση των απαντήσεων με άλλα ε- ρωτήματα του ερωτηματολογίου. Είναι χρήσιμο να επισημανθούν εδώ τα εξής: 1. Τα περιβάλλοντα σύγχρονης διαδικτυακής επικοινωνίας μεταβάλλονται και σαφώς δεν είναι αυτά που ήταν το 2006, όταν πραγματοποιήθηκε η έρευνα. 2. Υπάρχουν περισσότερες από μία επιλογές: παλιότερα χρησιμοποιούνταν περισσότερο το IRC (Internet Relay Chat), ενώ σήμερα χρησιμοποιείται περισσότερο η ενσωματωμένη σε άλλα περιβάλλοντα δυνατότητα για σύγχρονη γραπτή επικοινωνία (π.χ. στο Facebook) και το msn. Η ρευστότητα και η ποικιλία αυτή θέτει σημαντικά ζητήματα. Το πρώτο έχει σχέση με το πώς θα μπορούσε να τεθεί το ερώτημα στα παιδιά. Σε αυτό ακολουθήσαμε τον όρο που χρησιμοποιούσαν (και χρησιμοποιούν) τα ίδια τα παιδιά, όπως διαπιστώθηκε κατά το πιλοτικό στάδιο της έρευνας. Ο όρος «κάνω chat» που χρησιμοποιούσαν εστιάζει στο είδος του συμβάντος γραμματισμού και όχι σε συγκεκριμένο διαδικτυακό περιβάλλον και αυτό ακολουθήσαμε. Το δεύτερο ζήτημα που τίθεται είναι γενικότερο και αφορά την εγκυρότητα που μπορεί να έχει μια έρευνα που διεξήχθη το 2006, όταν τα τεχνολογικά δεδομένα ήταν διαφορετικά. Όπως επισημάνθηκε, και όπως θα φανεί και κατά την ανάλυση, η έρευνα δεν εστιάζει στη ρευστότητα των περιβαλλόντων, θέμα εξίσου ενδιαφέρον, αλλά στη σύνδεσή τους με κοινωνικές μεταβλητές. Τέτοιους είδους συνδέσεις και κυρίως η σύνδεση με το είδος της αναστοχαστικότητας (reflexivity) που επιδεικνύουν οι κοινωνικοί πρωταγωνιστές στα εκάστοτε νέα δεδομένα της γραφής και επικοινωνίας είναι ζητήματα περισσότερο κοινωνικά παρά τεχνολογικά, έχουν επομένως διαχρονικό ενδιαφέρον. 4. Αποτελέσματα Πριν προχωρήσουμε στην κύρια εστίαση του θέματος, είναι χρήσιμο να παρατεθούν κάποια γενικότερα στοιχεία σε σχέση με τη συχνότητα χρήσης των περιβαλλόντων σύγχρονης επικοινωνίας από τα παιδιά. Από τις απαντήσεις προκύπτει ότι τα περιβάλλοντα αυτά χρησιμοποιούνται από τα μισά περίπου παιδιά (50,7%) του δείγματός μας, από τα οποία το μεγαλύτερο ποσοστό συμμετέχει ευκαιριακά (50,8%), ένα μικρότερο ποσοστό δηλώνει ότι συμμετέχει μερικές φορές τη βδομάδα (29,2%) και το μικρότερο ποσοστό (15,9%) δηλώνει ότι συμμετέχει κάθε μέρα. Τα αποτελέσματα επομένως που παρουσιάζονται στη συνέχεια αφορούν τα μισά περίπου παιδιά του δείγματος, αφού αυτά δήλωσαν ότι συμμετέχουν σε Κανάλια Σύγχρονης Διαδικτυακής Επικοινωνίας (ΚΣΔΕ). Το κύριο ερώτημα το οποίο αφορούσε στο θέμα μας (ερώτημα 44) ήταν το παρακάτω: Αν μπαίνεις σε ελληνικά κανάλια, γράφεις... (κύκλωσε ό,τι ανταποκρίνεται σε σένα): 1. Με ελληνικούς χαρακτήρες 2. Ελληνικά αλλά με λατινικούς χαρακτήρες (greeklish) 3. Και με τα δύο, ανάλογα με την περίπτωση Από τον παρακάτω πίνακα (πίνακας 1) προκύπτει ότι το μεγαλύτερο ποσοστό των παιδιών του συνόλου του δείγματός μας χρησιμοποιεί τη λατινοελληνική γραφή (43,3%), έναντι 27,9% που χρησιμοποιεί το ελληνικό αλφάβητο και 28,8% που χρησιμοποιεί και τα δύο, ανάλογα με την περίπτωση. Το [ 885 ]

8 [ ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΚΟΥΤΣΟΓΙΑΝΝΗΣ ] αποτέλεσμα αυτό έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, αν λάβουμε υπόψη μας το γεγονός ότι τα παιδιά αυτά εξοικειώθηκαν με τις Νέες Τεχνολογίες μετά από το 2000, όταν δηλαδή τα προβλήματα με την ελληνική γραφή σε ψηφιακά περιβάλλοντα θα έπρεπε λογικά να έχουν ξεπεραστεί σε σημαντικό βαθμό λόγω της υποστήριξής της από το διεθνές πρότυπο κωδικοποίησης των συστημάτων γραφής, το unicode. Η δεύτερη διαπίστωση είναι ότι η χρήση του λατινικού αλφαβήτου δεν αποτελεί απλώς μια γραφηματική ποικιλία, που χρησιμοποιείται γενικώς από τα νέα παιδιά σε συγκεκριμένες ηλεκτρονικές χρήσεις. Φαίνεται να σχετίζεται περισσότερο με συγκεκριμένες κοινωνικές κατηγορίες παιδιών. Από τον πίνακα 1, όπου διασταυρώνεται η χρήση των λατινοελληνικών με τον τύπο σχολείου στον οποίο φοιτούν τα παιδιά, διαπιστώνουμε ότι παιδιά που φοιτούν στα ιδιωτικά σχολεία του δείγματός μας χρησιμοποιούν το λατινικό αλφάβητο σε πολύ μεγαλύτερη έκταση (63,9%) έναντι των παιδιών που φοιτούν στα δημόσια σχολεία (38,6%). Η διαφορά είναι εντυπωσιακή, στατιστικά σημαντική (x 2 =91,373, df=2, P-value<0,001), χρειάζεται δε περαιτέρω διερεύνηση και ερμηνεία. Το γεγονός ότι η συγκεκριμένη κοινωνική ομάδα έχει κάποια ιδιαίτερα χαρακτηριστικά, όπως η ταχύτητα με την οποία επιχειρεί να εξοικειώσει τα παιδιά της με τα δύο νέα δεδομένα του παγκόσμιου γραμματισμού -της ευρείας δηλαδή χρήσης της Αγγλικής ως δεύτερης γλώσσας και της λειτουργικής κατάκτησης του ψηφιακού γραμματισμού- (Κουτσογιάννης 2011), μας οδήγησε στο να εστιάσουμε τη διερεύνησή μας προς αυτές κυρίως τις κατευθύνσεις. Πίνακας 1. Γράψιμο σε ΚΣΔΕ Αν μπαίνεις σε ελληνικά κανάλια γράφεις Με ελληνικό αλφάβηττήρετάται Με λατινικούς χαρακ- Και τα δύο, εξαρ- Σύνολο Δημόσια σχολεία % 31,5 38,6 29,9 100,0 Ιδιωτικά σχολεία % 12,1 63,9 23,9 100,0 Σύνολο % 27,9 43,3 28,8 100,0 Από τη διασταύρωση με τις απαντήσεις του ερωτήματος «Πόσο συχνά επισκέπτεσαι Chats;» προκύπτει (στατιστικά σημαντική η διαφορά, x 2 =36,681, df=4, p-value<0,001) ότι τα παιδιά τα οποία χρησιμοποιούν πιο συχνά τη σύγχρονη επικοινωνία είναι αυτά που χρησιμοποιούν σε μεγαλύτερη έκταση και τη λατινική γραφή. Είναι ενδεικτικό ότι το ποσοστό των παιδιών που γράφει ελληνικά με λατινικούς χαρακτήρες και χρησιμοποιεί τη σύγχρονη επικοινωνία «ευκαιριακά» είναι 38,8% έναντι 43,6% όσων τη χρησιμοποιούν «κάποιες φορές τη βδομάδα» και 57,7% όσων τη χρησιμοποιούν «κάθε μέρα». Από τη διασταύρωση αυτή προκύπτει ότι ο βαθμός εξοικείωσης με το συγκεκριμένο περιβάλλον διαδραματίζει σημαντικό ρόλο. Αυτό συναρτάται σε σημαντικό βαθμό και με μια άλλη μεταβλητή, το χρόνο απόκτησης υπολογιστή. Από την ανάλυση προκύπτει ότι η χρήση της λατινικής γραφής συνδέεται ευθέως με την εμπειρία που έχουν τα παιδιά στη χρήση του υπολογιστή (x 2 =36,440, df=6, P- value<0,001). Δίνονται κάποια ενδεικτικά ποσοστά 9 από τη διασταύρωση του βασικού ερωτήματος με το «πότε απόκτησες υπολογιστή;»: παιδιά που απέκτησαν υπολογιστή την ίδια χρονιά της έρευνας χρησιμοποιούν λατινοελληνικά σε ποσοστό 31,8%, ποσοστό που αυξάνεται σε 42,5% και 44,7% σε όσα παιδιά απέκτησαν υπολογιστή «μέσα στην τελευταία διετία» και «πριν από 4-5 χρόνια», αντίστοιχα, για να φτάσει στο 55,1% στα παιδιά που είχαν υπολογιστές για περισσότερα από πέντε χρόνια. Από τη μέχρι τώρα ανάλυση προκύπτει με σαφήνεια ότι τα λατινοελληνικά αποτελούν γραφηματική ποικιλία που συναρτάται με την έκταση της χρήσης των ΚΣΔΕ αλλά και το βαθμό της εμπειρίας που έχουν τα παιδιά, γενικότερα, στη χρήση των υπολογιστών. Θα μπορούσαμε να πούμε δηλαδή ότι χαρακτηρίζει τις πρακτικές ψηφιακού γραμματισμού κυρίως όσων κινούνται με μεγαλύτερη άνεση στη χρήση των ΤΠΕ. Μια άλλη σημαντική μεταβλητή που φαίνεται από τα αποτελέσματα να παίζει καθοριστικό ρόλο είναι η ευρύτητα της χρήσης των Αγγλικών από τα παιδιά. Στον πίνακα 2 που ακολουθεί διασταυρώνεται η έκταση της χρήσης των λατινοελληνικών με τη συμμετοχή των παιδιών σε ΚΣΔΕ, όπου χρησιμοποιείται η αγγλική γλώσσα 10, και προκύπτει με στατιστικά σημαντική διαφορά (x 2 =36,304, df=2, p- 9 Αποφεύγουμε για λόγους οικονομίας την αναλυτική παράθεση πινάκων. 10 Το ερώτημα (43) ήταν: Μπαίνεις συνήθως (κύκλωσε όποια από τις απαντήσεις ανταποκρίνεται σε σένα ή περισσότερες από μία απαντήσεις): α. σε ελληνικά chat rooms, β. Σε chat rooms αγγλικής γλώσσας γ. σε chat rooms άλλης γλώσσας (αν ναι, γράψε ποια ή ποιες) [ 886 ]

9 [ ΛΑΤΙΝΟΕΛΛΗΝΙΚΑ ΚΑΙ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΠΟΙΗΣΗ ] value<0,001) ότι τα παιδιά αυτά χρησιμοποιούν σε μεγαλύτερη έκταση τη λατινική γραφή (49,7%), έναντι 40,8% των άλλων παιδιών. Πίνακας 2. Συμμετοχή σε αγγλόφωνα ΚΣΔΕ και λατινοελληνικά Αν μπαίνεις σε ελληνικά ΚΣΔΕ, γράφεις Συμμετοχή σε αγγλόφωνα Chat Όχι Ναι Σύνολο Με ελληνικούς χαρακτήρες Αριθμός % 31,7% 18,4% 27,9% Με λατινικούς χαρακτήρες Αριθμός % 40,8% 49,7% 43,3% αριθμός % 27,6% 31,9% 28,8% Και με τα δύο, ανάλογα με την περίπτωση Σύνολο Αριθμός % 100,0% 100,0% 100,0% Προκειμένου να ενισχύσουμε περισσότερο τη διαπίστωση αυτή, διαμορφώσαμε ένα υποσύνολο, από το σύνολο των ιδιωτικών σχολείων, τα οποία είναι γνωστό ότι δίνουν ιδιαίτερη βαρύτητα στη χρήση της Αγγλικής γλώσσας. Πρόκειται για 579 παιδιά, από τα οποία 291 χρησιμοποιούν τα ΚΣΔΕ. Οι διαφορές είναι θεαματικές: παιδιά που φοιτούν στα συγκεκριμένα σχολεία γράφουν ελληνικά με λατινικούς χαρακτήρες σε ποσοστό 66,3% έναντι 39,5% των παιδιών που φοιτούν σε δημόσια σχολεία (X2=84,729, df=2, p-value<0,001). Τα δεδομένα μας ως εδώ δείχνουν ότι η εμπειρία στη χρήση των νέων μέσων σε συνδυασμό με το βαθμό εξοικείωσης με τη χρήση της Αγγλικής γλώσσας, εντός ή και εκτός του διαδικτύου (τα δύο είναι αλληλένδετα), αποτελούν σημαντικές μεταβλητές για το θέμα μας. Παραθέτουμε στη συνέχεια κάποια ακόμη δεδομένα που δείχνουν ότι το ζήτημα είναι πιο σύνθετο. Διασταυρώσαμε το κύριο ερώτημα με το ερώτημα «Πόσους υπολογιστές έχετε στο σπίτι (οι οποίοι να είναι σε χρήση);». Από τη διασταύρωση προκύπτει ότι τα παιδιά με περισσότερους από έναν υπολογιστές στο σπίτι χρησιμοποιούν σε πολύ μεγαλύτερη έκταση το λατινικό γραφηματικό σύστημα (59,5%) έναντι 45,9% όσων έχουν δύο και 41% όσων έχουν έναν (x 2 =27,741, df=4, P-value<0,001). Από πολλές άλλες διασταυρώσεις μας είναι γνωστό (βλ. Κουτσογιάννης 2011) ότι τα παιδιά που έχουν πολλούς υπολογιστές στο σπίτι ανήκουν σε προνομιούχα κοινωνικά στρώματα, όπως και τα παιδιά που έχουν υπολογιστή για μεγάλο χρονικό διάστημα. Επισημάναμε ήδη ότι σε προνομιούχα κοινωνικά στρώματα ανήκουν και τα παιδιά που φοιτούν στα ιδιωτικά του δείγματός μας. Δεν είναι επομένως τυχαίο που και τα συγκεκριμένα παιδιά χρησιμοποιούν σε πολύ μεγαλύτερη έκταση τη λατινική γραφή στη σύγχρονη διαδικτυακή επικοινωνία, όπως είδαμε στον πρώτο πίνακα. Στην επόμενη ενότητα θα επιχειρηθεί να συζητηθούν και να ερμηνευτούν οι διαπιστώσεις αυτές. 5. Συμπεράσματα και συζήτηση Η χρήση των λατινοελληνικών κατά την επικοινωνία σε ψηφιακά περιβάλλοντα παρουσιάζει ιδιαίτερο επιστημονικό ενδιαφέρον και έχει απασχολήσει την κοινωνιογλωσσολογική, κυρίως, έρευνα. Το παρόν κείμενο, αξιοποιώντας ευρείας έκτασης ποσοτικά δεδομένα, εστίασε το ενδιαφέρον του στη χρήση τους σε περιβάλλοντα σύγχρονης διαδικτυακής επικοινωνίας (Chat Rooms) από παιδιά ηλικίας χρόνων (συλλογή δεδομένων το 2006). Πρόκειται για παιδιά που γεννήθηκαν ανάμεσα στο , είναι επομένως η πρώτη γενιά που μεγάλωσε με το διαδίκτυο και που δεν πρέπει λογικά να έχει τους τεχνικούς περιορισμούς στη χρήση του ελληνικού αλφαβήτου, με δεδομένο το γεγονός ότι το Unicode καθιερώνεται από τα τέλη της δεκαετίας του 1990 και ύστερα. Από την ανάλυση που προηγήθηκε αναδεικνύονται ενδιαφέροντα στοιχεία που ενισχύουν κάποιες διαπιστώσεις άλλων ερευνών, αλλά αναδεικνύουν και νέα ζητήματα. Το πρώτο από αυτά έχει σχέση με τη συχνότητα χρήσης: προκύπτει με σαφήνεια ότι το λατινικό αλφάβητο χρησιμοποιείται σε πολύ μεγαλύτερη έκταση σε σχέση με το ελληνικό στα περιβάλλοντα σύγχρονης επικοινωνίας και αυτό είναι ανεξάρτητο από τον τύπο σχολείου στο οποίο φοιτούν τα παιδιά και την κοινωνική ομάδα στην οποία ανήκουν. Η διαπίστωση αυτή έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, αν λάβουμε υπόψη ότι τα παιδιά αυτά εξοικειώθηκαν με τις Νέες Τεχνολογίες μετά από το 2000, όταν δηλαδή τα προβλήματα με την ελληνική γραφή ξεπεράστηκαν σε σημαντικό βαθμό. Δεν διαθέτουμε προηγούμενες ευρείας έκτασης ποσοτικές έρευνες για να διαπιστώσουμε αν υπάρχει αύξουσα ή φθίνουσα τάση, μπορούμε όμως να πούμε πια με [ 887 ]

10 [ ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΚΟΥΤΣΟΓΙΑΝΝΗΣ ] μεγαλύτερη βεβαιότητα ότι η χρήση του λατινικού αλφαβήτου δεν σχετίζεται απλά και μόνο με τεχνικούς περιορισμούς. Το δεύτερο συμπέρασμα είναι ότι τα λατινοελληνικά δεν αποτελούν απλώς μια γραφηματική ποικιλία που χρησιμοποιείται γενικώς από τα νέα παιδιά. Χρησιμοποιείται πρωτίστως από την ομάδα των παιδιών που έχουν δύο βασικά χαρακτηριστικά: έχουν μακροχρόνια και σε μεγαλύτερο βαθμό εξοικείωση με τους υπολογιστές και χρησιμοποιούν σε μεγαλύτερη έκταση την αγγλική γλώσσα (βλ. Spilioti 2009, Tseliga 2007) στην καθημερινότητά τους. Αλλά αυτά τα παιδιά προέρχονται από πιο προνομιούχες κοινωνικές ομάδες, όπως έχει διαπιστωθεί και από την ανάλυση του συνόλου των δεδομένων της συγκεκριμένης έρευνας (Κουτσογιάννης 2011). Το ερώτημα, επομένως, είναι εύλογο: γιατί αυτές οι κοινωνικές ομάδες να χρησιμοποιούν σε μεγαλύτερο βαθμό το λατινικό και όχι το ελληνικό αλφάβητο; Λαμβάνοντας υπόψη και τα συνολικά δεδομένα της συγκεκριμένης έρευνας (Κουτσογιάννης 2011), θα μπορούσαμε να πούμε ότι η συγκεκριμένη κοινωνική ομάδα αντιλαμβάνεται πολύ πιο γρήγορα τις αλλαγές που παρατηρούνται στους γραμματισμούς της εποχής μας με ισχύ και αναπτύσσει στρατηγικές προσαρμογής των παιδιών της στα νέα δεδομένα. Έτσι, παράλληλα με τον παραδοσιακό σχολικό γραμματισμό, αναπτύσσουν πρωτοβουλίες λειτουργικής εξοικείωσης των παιδιών τους με δύο άλλους παγκόσμιους γραμματισμούς: αυτόν που σχετίζεται με τον κόσμο των Νέων Τεχνολογιών και αυτόν που έχει σχέση με την αγγλική γλώσσα ως παγκόσμια γλώσσα επικοινωνίας. Η παρούσα έρευνα έδειξε ότι οι συγκεκριμένοι γονείς αναπτύσσουν στρατηγικές συστηματικής προετοιμασίας των παιδιών τους από μικρή ηλικία μέσω της αγοράς υπολογιστών και μέσω της εκμάθησης της Αγγλικής. Στο πλαίσιο των στρατηγικών αυτών επιλέγουν και τα συγκεκριμένα ιδιωτικά σχολεία, τα οποία υπόσχονται να ανταποκριθούν καλύτερα στις νέες αυτές ανάγκες τους (Κουτσογιάννης 2011, Koutsogiannis & Adampa 2012, Bulfin & Koutsogiannis 2012). Έτσι, τα συγκεκριμένα παιδιά εξοικειώνονται σε μεγαλύτερα ποσοστά και από πολύ πιο νωρίς με τον ψηφιακό γραμματισμό και το γραμματισμό της Αγγλικής ως παγκόσμιας γλώσσας. Δεν θεωρώ, βέβαια, ότι το φαινόμενο των λατινοελληνικών είναι αποτέλεσμα της στρατηγικής αυτής. Θεωρώ ότι τα λατινοελληνικά έχουν μετατραπεί πια σε νεανική γραφηματική ποικιλία που σηματοδοτεί το σταδιακό πέρασμα από το συμβατικό κόσμο της γραπτής επικοινωνίας στον κόσμο της διαδικτυακής επικοινωνίας (βλ. και Androutsopoulos 2009), κυρίως της σύγχρονης με βάση τα δεδομένα της παρούσας έρευνας. Το πέρασμα αυτό σηματοδοτείται από την υιοθέτηση όψεων των δύο γραμματισμών με παγκόσμια ισχύ: αυτόν που έχει σχέση με τις Νέες Τεχνολογίες και αυτόν που έχει σχέση με την αγγλική γλώσσα, αφού χρησιμοποιείται το δικό της αλφάβητο. Το βήμα της συμβολικής ταύτισης με τα νέα παγκόσμια δεδομένα στο χώρο του γραμματισμού είναι που κατά βάθος πραγματώνει η ελληνική νεολαία, υιοθετώντας τη χρήση των λατινοελληνικών (βλ. και Tseliga 2007, Spiliot 2009). Πρόκειται για συμβολική πράξη του συνανήκειν σε μια νεανική κοινότητα 11 που τείνει να αυτοπροσδιορίζεται και με άξονα συγκεκριμένες γραφηματικές πρακτικές γραμματισμού, οι οποίες μεταφέρουν συγκεκριμένο αξιακό φορτίο. Με βάση τις παραπάνω διαπιστώσεις θα μπορούσαμε να πούμε ότι διαγράφεται η εξής δυναμική: με δεδομένο το αξιακό φορτίο που μεταφέρει η συγκεκριμένη γραφηματική επιλογή για τα νέα παιδιά, όσο περισσότερο εξοικειώνονται οι νέοι με τη χρήση των υπολογιστών και την ευρεία χρήση της αγγλικής στο διαδίκτυο, τόσο και πιο αυτονόητη θα θεωρείται η χρήση των λατινοελληνικών στα σύγχρονα περιβάλλοντα επικοινωνίας. Το γεγονός ότι τα συγκεκριμένα παιδιά της συγκεκριμένης κοινωνικής ομάδας χρησιμοποιούν τη λατινική γραφή σε μεγαλύτερη έκταση σχετίζεται με το γεγονός ότι πληρούν τις δύο αυτές προϋποθέσεις από πολύ πιο νωρίς και σε πολύ μεγαλύτερο βαθμό σε σχέση με τα άλλα. Η παραπάνω διαπίστωση δεν σημαίνει ότι η δυναμική αυτή προδιαγράφει απολύτως και το μέλλον της λατινικής γραφής κατά την παραγωγή ελληνικού λόγου σε ψηφιακά περιβάλλοντα. Ποικιλία παραγόντων μπορεί να παίξει σημαντικό ρόλο σε αυτό και να μεταβάλει το αξιακό φορτίο της συγκεκριμένης επιλογής ως σημειωτικού πόρου, κάτι που δεν μπορεί να είναι προβλέψιμο. Βιβλιογραφία Androutsopoulos, Jannis Λατινο-ελληνική ορθογραφία στο ηλεκτρονικό ταχυδρομείο: χρήση και στάσεις. Στο Μελέτες για την ελληνική γλώσσα 2, Θεσσαλονίκη: Κυριακίδης. Androutsopoulos, Jannis Greeklish : Transliteration Practice and Discourse in the Context of Computer- Mediated Digraphia. In Standard Languages and Language Standards: Greek, Past and present, edited by 11 Ο όρος εδώ είναι γενικευτικός. Συνήθως τα παιδιά ανήκουν σε πολλές και διαφορετικές κοινότητες, οι οποίες μπορεί να διαφέρουν μεταξύ τους και από το είδος του γραφηματικού συστήματος (και των λατινοελληνικών) που χρησιμοποιούν. [ 888 ]

11 [ ΛΑΤΙΝΟΕΛΛΗΝΙΚΑ ΚΑΙ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΠΟΙΗΣΗ ] Alexandra Georgakopoulou, and Michael Silk, Farnam: Ashgate (Centre for Hellenic Studies, King's College London: 12) Anis, Jaques Neography: Unconventional spelling in French SMS text messages. In, The multilingual Internet: Language, culture, and communication online, edited by Brenda Danet, and Susan Herring, Oxford: Oxford University Press. Bernstein, Basil Pedagogy, symbolic control and identity. Theory, research, critique. London: Taylor and Francis. Bourdieu, Pierre Language and Symbolic Power. Cambridge: Polity Press. Bulfin, Scott, & Koutsogiannis Dimitris New literacies as multiply placed practices: expanding perspectives on young people's literacies across home and school. Language and Education 26.4: Collins, James, and Blot Richards Literacy and Literacies: Texts, Power, and Identity. Cambridge: Cambridge University Press. Coupland, Nik Introduction: Sociolinguistics and globalisation. Journal of sociolinguistics 7.4: Georgakopoulou, Alexandra. (2006) Postscript: Computer-mediated communication in sociolinguistics. Journal of sociolinguistics 10.4: Fairclough, Norman Analyzing Discourse: Textual analysis for social research. London: Routledge. Fairclough, Norman Language and Globalization. London: Routledge. Georgakopoulou, Aexandra Postscript: Computer-mediated communication in sociolinguistics. Journal of sociolinguistics 10.4: Heller, Monica Globalization, the new economy, and the commodification of language and identity. Journal of Sociolinguistics 7.4: Κουτσογιάννης, Δημήτρης «Προς μια γραμματική του παιδαγωγικού λόγου.» Στο Μελέτες για την ελληνική γλώσσα. Πρακτικά της 30 ης συνάντησης του Τομέα Γλωσσολογίας, Α.Π.Θ, Θεσσαλονίκη: ΙΝΣ. Κουτσογιάννης, Δημήτρης Εφηβικές πρακτικές ψηφιακού γραμματισμού και ταυτότητες. Θεσσαλονίκη: Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας. Koutsogiannis, Dimitris Critical technoliteracy and weak languages. Στο Doing literacy online: Teaching, learning and playing in an electronic world, edited by Ilana Snyder, and Catherine Beavis, Cresskill, NJ: Hampton Press. Koutsogiannis, Dimitris, and Bessie Mitsikopoulou Greeklish and Greekness: Trends and discourses of glocalness. Journal of computer-mediated communication 9:1. Accessed January 28, Koutsogiannis, Dimitris, and Adampa Vasiliki Girls, identities and agency in adolescents digital literacy practices. Journal of Writing Research 3.3: Kress, Gunther Multimodality. A social semiotic approach to contemporary communication. New York: Routledge. Machin, David, and Van Leeuewn Theo Global Media Discourse. New York: Routledge. Palfreyman, David, and Al Khalil Mohamed A funky language for teenzz to use : Representing Gulf Arabic in Instant Messaging. Journal of Computer-Mediated Communication 9: 1. Accessed January 28, Sebba, Mark Sociolinguistic approaches to writing systems research. Writing Systems Research 1: Sebba, Mark Spelling and society: The culture and politics of orthography around the world. Cambridge and New York: Cambridge University Press. Spilioti, Tereza Graphemic representation of text-messaging: alphabet-choice and code-switches in Greek SMS. Pragmatics 19.3: Street, Brian Literacy in Theory and Practice. Cambridge: Cambridge University Press. Themistocleous, Christiana Written Cypriot Greek in online chat: Usage and attitudes. Στο Ηλεκτρονικά Πρακτικά του 8ου Διεθνούς Συνεδρίου Ελληνικής Γλωσσολογίας (8ICGL). Επιμέλεια από Γιώργος Γιαννάκης, Μαρία Μπαλταζάνη, Γιώργος Ξυδόπουλος και Αναστάσιος Τσαγγαλίδης, Τμήμα Ελληνικής Φιλολογίας: Παν/μιο Ιωαννίνων. Thurlow, Crispin From statistical panic to moral panic: The metadiscursive construction and popular exaggeration of new media language in the print media. Journal of Computer-Mediated Communication Accessed February 27. Tseliga, T. (2007) It s all Greeklish to me! Linguistic and sociocultural perspectives on Roman-alphabeted Greek in asynchronous computer-mediated communication. In The multilingual Internet: Language, culture, and communication online, edited by Brenda Danet, and Susan Herring, Oxford: Oxford University Press. Tseliga, Dora Computer-mediated Greeklish: Key Linguistic and Sociolinguistic Issues. PhD Thesis, University of Brighton. Tsiplakou, Stavroula Doing (bi)lingualism: Language alternation as performative construction of online identities. Pragmatics 19. 3: Van Leeuwen, Theo Introducing Social Semiotics. London and New York: Routledge. [ 889 ]

ΤΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΤΩΝ ΤΡΙΩΝ ΚΥΚΛΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗ ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΤΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΤΩΝ ΤΡΙΩΝ ΚΥΚΛΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗ ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΤΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΤΩΝ ΤΡΙΩΝ ΚΥΚΛΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗ ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Έκδοση Α Διεύθυνση Επιμόρφωσης & Κατάρτισης Ιανουάριος 2013 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Το μοντέλο των τριών κύκλων... 3 1.1 Α κύκλος:

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης ί>ηγο^η 26 Επιστήμες της Αγωγής 26 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα Εισήγησης: «Σχεδιασμός Παιδαγωγικού Υλικού για την Ανάπτυξη Κριτικού Οπτικού Γραμματισμού»

Θέμα Εισήγησης: «Σχεδιασμός Παιδαγωγικού Υλικού για την Ανάπτυξη Κριτικού Οπτικού Γραμματισμού» Θέμα Εισήγησης: «Σχεδιασμός Παιδαγωγικού Υλικού για την Ανάπτυξη Κριτικού Οπτικού Γραμματισμού» Μπαμπαλιούτας Δημήτρης, δάσκαλος, Med. Βόλος, Μάρτιος 2011 1 Γραμματισμός [1] (literacy) Μεταβολή-διεύρυνση

Διαβάστε περισσότερα

Η ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ

Η ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ Η ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ Δρ Ειρήνη Ροδοσθένους, Λειτουργός Π.Ι. ΔΙΑΠΙΣΤΩΣΕΙΣ Επικοινωνιακή διδασκαλία της γλώσσας: η ίδια η γλώσσα συνιστά και ορίζεται ως κοινωνική

Διαβάστε περισσότερα

Νέες μέθοδοι-ορολογία. Μετά την. επικοινωνιακή προσέγγιση: η παιδαγωγική των κειμενικών ειδών. Κειμενικά είδη για διδακτική χρήση.

Νέες μέθοδοι-ορολογία. Μετά την. επικοινωνιακή προσέγγιση: η παιδαγωγική των κειμενικών ειδών. Κειμενικά είδη για διδακτική χρήση. Νέες μέθοδοι-ορολογία. Μετά την επικοινωνιακή προσέγγιση: η παιδαγωγική των κειμενικών ειδών. Κειμενικά είδη για διδακτική χρήση. Γραμματισμός: έννοια-παιδαγωγικές συνέπειες Σήμερα, στην αναπτυγμένη τεχνολογικά

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Επιμόρφωσης για τη Διδασκαλία της Νέας Ελληνικής Γλώσσας - Φάση Γ ( )

Πρόγραμμα Επιμόρφωσης για τη Διδασκαλία της Νέας Ελληνικής Γλώσσας - Φάση Γ ( ) Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Διεύθυνση Δημοτικής Εκπαίδευσης Μάιος 2014 Πρόγραμμα Επιμόρφωσης για τη Διδασκαλία της Νέας Ελληνικής Γλώσσας - Φάση Γ (2013-2014) Κεντρική Επιμόρφωση για Διευθυντές/ντριες & Εκπαιδευτικούς

Διαβάστε περισσότερα

Π3.1.2. Μελέτη για την αξιοποίηση των ΤΠΕ στη διδασκαλία της Νεοελληνικής Γλώσσας στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση: γενικό πλαίσιο και ιδιαιτερότητες

Π3.1.2. Μελέτη για την αξιοποίηση των ΤΠΕ στη διδασκαλία της Νεοελληνικής Γλώσσας στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση: γενικό πλαίσιο και ιδιαιτερότητες Π3.1.2. Ανάπτυξη μεθοδολογίας για τη διδασκαλία των επιμέρους γνωστικών αντικειμένων στο μάθημα της Ελληνικής Γλώσσας με τη δημιουργική αξιοποίηση της επιστήμης και των εργαλείων ΤΠΕ Μελέτη για την αξιοποίηση

Διαβάστε περισσότερα

Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός

Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός Αφροδίτη Οικονόμου Νηπιαγωγός afoikon@uth.gr Μαρία Παπαδοπούλου Αν. Καθηγήτρια, Π.Τ.Π.Ε., Π.Θ. mariapap@uth.gr Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα Ταξίδι

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΣΗ ΑΡΘΡΟΥ ΜΕ ΘΕΜΑ: ΟΙ ΙΔΕΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟ

ΑΝΑΛΥΣΗ ΑΡΘΡΟΥ ΜΕ ΘΕΜΑ: ΟΙ ΙΔΕΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟ ΑΝΑΛΥΣΗ ΑΡΘΡΟΥ ΜΕ ΘΕΜΑ: ΟΙ ΙΔΕΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟ ΦΩΣ ΚΑΙ ΤΗΝ ΟΡΑΣΗ. Το άρθρο αυτό έχει ως σκοπό την παράθεση των αποτελεσμάτων πάνω σε μια έρευνα με τίτλο, οι ιδέες των παιδιών σχετικά με το

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτηματολόγιο. Τρόποι χορήγησης: α) Με αλληλογραφία β) Με απευθείας χορήγηση γ) Τηλεφωνικά

Ερωτηματολόγιο. Τρόποι χορήγησης: α) Με αλληλογραφία β) Με απευθείας χορήγηση γ) Τηλεφωνικά Ερωτηματολόγιο Το ερωτηματολόγιο αποτελείται από μια σειρά ερωτήσεων, οι οποίες έχουν ως στόχο την καταγραφή των απόψεων, γνώσεων ή στάσεων μιας ομάδας ατόμων. Τρόποι συμπλήρωσης: α) άμεσος (ο ίδιος ο

Διαβάστε περισσότερα

2. Σενάρια: δομή και αξιολόγηση εκπαιδευτικών σεναρίων

2. Σενάρια: δομή και αξιολόγηση εκπαιδευτικών σεναρίων Επιμορφωτικό υλικό για την επιμόρφωση των εκπαιδευτικών Τεύχος 3 (Κλάδος ΠΕ02) γ έκδοση 363 2. Σενάρια: δομή και αξιολόγηση εκπαιδευτικών σεναρίων Δημήτρης Κουτσογιάννης 2.1 Η δομή ενός σεναρίου Σενάριο

Διαβάστε περισσότερα

Το Π.Σ. της Α Λυκείου με ένα παράδειγμα.. Κουτσογιάννης, Κ. Ντίνας, Σ. Χατζησσαβίδης συνεισφορά στο παράδειγμα: Μ. Αλεξίου

Το Π.Σ. της Α Λυκείου με ένα παράδειγμα.. Κουτσογιάννης, Κ. Ντίνας, Σ. Χατζησσαβίδης συνεισφορά στο παράδειγμα: Μ. Αλεξίου Το Π.Σ. της Α Λυκείου με ένα παράδειγμα. Κουτσογιάννης, Κ. Ντίνας, Σ. Χατζησσαβίδης συνεισφορά στο παράδειγμα: Μ. Αλεξίου Αρχικές αναζητήσεις στη γλωσσική διδασκαλία Σύνδεση της ανάγνωσης με θρησκευτικά

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη για την αξιοποίηση των ΤΠΕ στη διδασκαλία της Νεοελληνικής Γλώσσας στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση: γενικό πλαίσιο και ιδιαιτερότητες

Μελέτη για την αξιοποίηση των ΤΠΕ στη διδασκαλία της Νεοελληνικής Γλώσσας στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση: γενικό πλαίσιο και ιδιαιτερότητες Μελέτη για την αξιοποίηση των ΤΠΕ στη διδασκαλία της Νεοελληνικής Γλώσσας στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση: γενικό πλαίσιο και ιδιαιτερότητες Δημήτρης Κουτσογιάννης Θεσσαλονίκη 2012 Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.)

ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.) ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.) ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΔΡΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΣΟΤΗΤΑ ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΣΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ (Π.Ι.Ε.)

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Επιμόρφωσης για τη Διδασκαλία της Νέας Ελληνικής Γλώσσας - Φάση Α (2014-2015)

Πρόγραμμα Επιμόρφωσης για τη Διδασκαλία της Νέας Ελληνικής Γλώσσας - Φάση Α (2014-2015) Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Διεύθυνση Δημοτικής Εκπαίδευσης Οκτώβριος 2014 Πρόγραμμα Επιμόρφωσης για τη Διδασκαλία της Νέας Ελληνικής Γλώσσας - Φάση Α (2014-2015) Γλωσσική Εκπαίδευση - Εκπαίδευση στον Γραμματισμό:

Διαβάστε περισσότερα

Συστηματικότητα στη μεταγραφή των ελληνικών γραφημάτων: η περίπτωση των μηνυμάτων SMS με μορφή Greeklish

Συστηματικότητα στη μεταγραφή των ελληνικών γραφημάτων: η περίπτωση των μηνυμάτων SMS με μορφή Greeklish K. Fragkopoulou, F. Kalamida, T. Kardamas, K. Kordouli, M. Marinis, Ch. Panagiotou & N. Vassalou (eds.). Theoretical and Applied Linguistics, 3 (2015) Συστηματικότητα στη μεταγραφή των ελληνικών γραφημάτων:

Διαβάστε περισσότερα

Πολυτροπικότητα και διδασκαλία των ξένων γλωσσών στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση

Πολυτροπικότητα και διδασκαλία των ξένων γλωσσών στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση Μαρία ημάση Μακρίνα Ζαφείρη Γρηγορία-Καρολίνα Κωνσταντινίδου Πολυτροπικότητα και διδασκαλία των ξένων γλωσσών στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση Πλυτροπικότητα: η έννοια Ως πολυτροπικότητα, multimodality, ορίζεται

Διαβάστε περισσότερα

Ποιοτικοί μέθοδοι έρευνας. Μυλωνά Ιφιγένεια

Ποιοτικοί μέθοδοι έρευνας. Μυλωνά Ιφιγένεια Ποιοτικοί μέθοδοι έρευνας Μυλωνά Ιφιγένεια Έρευνες για την απόκτηση πληροφοριών η γνωμών από τους χρήστες Χρησιμοποιήθηκαν από τις κοινωνικές επιστήμες για τη χρήση κοινωνικών φαινομένων Ο όρος «ποιοτική

Διαβάστε περισσότερα

3. Σενάρια: δομή και αξιολόγηση εκπαιδευτικών σεναρίων Δ. Κουτσογιάννης

3. Σενάρια: δομή και αξιολόγηση εκπαιδευτικών σεναρίων Δ. Κουτσογιάννης 236 3. Σενάρια: δομή και αξιολόγηση εκπαιδευτικών σεναρίων Δ. Κουτσογιάννης Σενάριο θα μπορούσαμε να πούμε ότι είναι η πλήρης καταγραφή μιας διδακτικής πρότασης σε όλα της τα μέρη, από την ταυτότητα των

Διαβάστε περισσότερα

Οι φορητοί υπολογιστές στην εκπαίδευση: Μελέτη περίπτωσης ως προς τις συνέπειες στη διδασκαλία και το μιντιακό γραμματισμό

Οι φορητοί υπολογιστές στην εκπαίδευση: Μελέτη περίπτωσης ως προς τις συνέπειες στη διδασκαλία και το μιντιακό γραμματισμό Παιδαγωγικά ρεύματα στο Αιγαίο Προσκήνιο 1 Οι φορητοί υπολογιστές στην εκπαίδευση: Μελέτη περίπτωσης ως προς τις συνέπειες στη διδασκαλία και το μιντιακό γραμματισμό Δημήτρης Σπανός 1 dimitris.spanos@gmail.com

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΣΧΕΔΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΦΟΙΤΗΣΗ ΤΟΥΣ. ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΜΙΑΣ ΕΜΠΕΙΡΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

ΤΑ ΣΧΕΔΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΦΟΙΤΗΣΗ ΤΟΥΣ. ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΜΙΑΣ ΕΜΠΕΙΡΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Ελληνικό Στατιστικό Ινστιτούτο Πρακτικά 18 ου Πανελληνίου Συνεδρίου Στατιστικής (2005) σελ.49-54 ΤΑ ΣΧΕΔΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΦΟΙΤΗΣΗ ΤΟΥΣ. ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΜΙΑΣ ΕΜΠΕΙΡΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ποσοτικές ερευνητικές προσεγγίσεις

Ποσοτικές ερευνητικές προσεγγίσεις ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ (PROJECT) Ποσοτικές ερευνητικές προσεγγίσεις (Quantitative Approaches to Research) Δρ ΚΟΡΡΕΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΑΘΗΝΑ 2013 Ποσοτικές ερευνητικές προσεγγίσεις (Quantitative Research

Διαβάστε περισσότερα

<5,0 5,0 6,9 7 7,9 8 8,9 9-10

<5,0 5,0 6,9 7 7,9 8 8,9 9-10 ΚΡΙΤΗΡΙΑ Εύρος θέματος Τίτλος και περίληψη Εισαγωγή Βαθμολογία

Διαβάστε περισσότερα

Αναδυόμενος γραμματισμός (emergent literacy)

Αναδυόμενος γραμματισμός (emergent literacy) Αναδυόμενος γραμματισμός (emergent literacy) Μαρία Παπαδοπούλου Αναπληρώτρια Καθηγήτρια ΠΤΠΕ, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας mariapap@uth.gr Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα Ταξίδι στον γραμματισμό Συνοπτική

Διαβάστε περισσότερα

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος αποτελούν ένα είδος προσωπικών σημειώσεων που κρατά ο εκπαιδευτικός προκειμένου να πραγματοποιήσει αποτελεσματικές διδασκαλίες. Περιέχουν πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ( )- ΦΑΣΗ Γ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ( )- ΦΑΣΗ Γ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ (2013-2014)- ΦΑΣΗ Γ Παρατήρηση Οπτικογραφημένης Διδασκαλίας Πλαίσιο Σχεδιασμού και Οργάνωσης Διδασκαλίας Η διδασκαλία πραγματοποιήθηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΌ ΤΗ «ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ»ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΆΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΏΝ ΣΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΉ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΤΆΞΗ Ε.ΚΟΛΈΖΑ

ΑΠΌ ΤΗ «ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ»ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΆΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΏΝ ΣΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΉ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΤΆΞΗ Ε.ΚΟΛΈΖΑ ΜΑΘΗΣΗ ΜΕΣΩ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ 1 ΑΠΌ ΤΗ «ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ»ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΆΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΏΝ ΣΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΉ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΤΆΞΗ Ε.ΚΟΛΈΖΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΕΙΣΗΓΗΣΗΣ 1. Τι αλλαγές επιχειρούν τα νέα ΠΣ; 2 2. Γιατί το πέρασμα στην πράξη (θα)

Διαβάστε περισσότερα

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010 Επιμόρφωση Εκπαιδευτικών Δημοτικής, Προδημοτικής και Ειδικής Εκπαίδευσης για τα νέα Αναλυτικά Προγράμματα (21-22 Δεκεμβρίου 2010 και 7 Ιανουαρίου 2011) Δ Φάση Επιμόρφωσης Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού

Διαβάστε περισσότερα

Μεθοδολογία Εκπαιδευτικής Ερευνας στη ΜΕ

Μεθοδολογία Εκπαιδευτικής Ερευνας στη ΜΕ Μεθοδολογία Εκπαιδευτικής Ερευνας στη ΜΕ ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΣ ΣΑΚΟΝΙΔΗΣ, ΔΠΘ ΜΑΡΙΑΝΝΑ ΤΖΕΚΑΚΗ, ΑΠΘ Α ΧΕΙΜΕΡΙΝΟ 201 6-2017 2 ο παραδοτέο Περιεχόμενο 1. Εισαγωγή: το θέμα και η σημασία του, η σημασία διερεύνησης του

Διαβάστε περισσότερα

Μουσεία και Εκπαίδευση (υποχρεωτικό 3,4 εξ.) Προσδοκώμενα αποτελέσματα: Στη διάρκεια του μαθήματος οι φοιτητές/τριες

Μουσεία και Εκπαίδευση (υποχρεωτικό 3,4 εξ.) Προσδοκώμενα αποτελέσματα: Στη διάρκεια του μαθήματος οι φοιτητές/τριες Μουσεία και Εκπαίδευση (υποχρεωτικό 3,4 εξ.) Περιγραφή του μαθήματος - στόχοι: Το μάθημα εξετάζει τις κοινωνικές, πολιτισμικές και ιστορικές διαστάσεις της ανάπτυξης του θεσμού του μουσείου και η ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

Μέθοδοι έρευνας και μεθοδολογικά προβλήματα της παιδαγωγικής επιστήμης

Μέθοδοι έρευνας και μεθοδολογικά προβλήματα της παιδαγωγικής επιστήμης Μέθοδοι έρευνας και μεθοδολογικά προβλήματα της παιδαγωγικής επιστήμης http://users.uoa.gr/~dhatziha Αριθμός: 1 Η εισαγωγή σε μια επιστήμη πρέπει να απαντά σε δύο ερωτήματα: Ποιον τομέα και με ποιους τρόπους

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία Η ΨΥΧΟΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΣΕ ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ Μαρία Χρίστου Λεμεσός 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος Μαθήματος: Εκπαιδευτικό υλικό για τη γλώσσα στην προσχολική εκπαίδευση

Τίτλος Μαθήματος: Εκπαιδευτικό υλικό για τη γλώσσα στην προσχολική εκπαίδευση Τίτλος Μαθήματος: Εκπαιδευτικό υλικό για τη γλώσσα στην προσχολική εκπαίδευση Κωδικός Μαθήματος: ΙΠ041 Διδάσκουσα: Μαρία Παπαδοπούλου, mariapap@uth.gr Είδος Μαθήματος: Επιλογής Εξάμηνο: 6 ο & 7 ο Μονάδες

Διαβάστε περισσότερα

Η ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΔΥΝΑΜΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΓΙΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ: ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

Η ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΔΥΝΑΜΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΓΙΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ: ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΠΡΟΩΘΩΝΤΑΣ ΤΗΝ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ: ΜΙΑ ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Η ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΔΥΝΑΜΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΓΙΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ: ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Λεωνίδας Κυριακίδης Αναστασία

Διαβάστε περισσότερα

ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ - ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΟΝ ΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟ: EΣΤΙΑΣΗ ΣΕ ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΤΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ

ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ - ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΟΝ ΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟ: EΣΤΙΑΣΗ ΣΕ ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΤΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ 1 ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ - ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΟΝ ΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟ: EΣΤΙΑΣΗ ΣΕ ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΤΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΑ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΚΕΙΜΕΝΩΝ: H MAΘΗΣΙΑΚΗ ΑΞΙΑ ΚΑΙ ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΤΟΥΣ Τι έγινε;

Διαβάστε περισσότερα

Διδασκαλία της Νεοελληνικής Γλώσσας

Διδασκαλία της Νεοελληνικής Γλώσσας Διδασκαλία της Νεοελληνικής Γλώσσας Όλγα Μούσιου-Μυλωνά Σχολική Σύμβουλος Π.Ε. Στόχος του μαθήματος «Διδασκαλία της Νεοελληνικής γλώσσας» είναι να προσφέρει στους φοιτητές και τις φοιτήτριες τις βασικές

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΤΗ ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΓΡΑΦΗ Επιμορφωτικό Σεμινάριο Εκπαιδευτικών Πρώτης Δημοτικού (2 η Συνάντηση)

ΠΡΩΤΗ ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΓΡΑΦΗ Επιμορφωτικό Σεμινάριο Εκπαιδευτικών Πρώτης Δημοτικού (2 η Συνάντηση) ΠΡΩΤΗ ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΓΡΑΦΗ Επιμορφωτικό Σεμινάριο Εκπαιδευτικών Πρώτης Δημοτικού (2 η Συνάντηση) Σημείο εστίασης Αναπλαισιωμένες [...] δραστηριότητες πρώτης ανάγνωσης και γραφής με βάση την Παιδαγωγική /τις

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΠΣ) Χρίστος Δούκας Αντιπρόεδρος του ΠΙ

ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΠΣ) Χρίστος Δούκας Αντιπρόεδρος του ΠΙ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΠΣ) Χρίστος Δούκας Αντιπρόεδρος του ΠΙ Οι Δ/τές ως προωθητές αλλαγών με κέντρο τη μάθηση Χαράσσουν τις κατευθύνσεις Σχεδιάσουν την εφαρμογή στη σχολική πραγματικότητα Αναπτύσσουν

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΓΡΑΦΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

ΣΥΓΓΡΑΦΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΣΥΓΓΡΑΦΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Τίτλος Ονοματεπώνυμο συγγραφέα Πανεπιστήμιο Ονοματεπώνυμο δεύτερου (τρίτου κ.ο.κ.) συγγραφέα Πανεπιστήμιο Η κεφαλίδα (μπαίνει πάνω δεξιά σε κάθε σελίδα): περιγράφει το θέμα

Διαβάστε περισσότερα

Μέρος Β /Στατιστική. Μέρος Β. Στατιστική. Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Εργαστήριο Μαθηματικών&Στατιστικής/Γ. Παπαδόπουλος (www.aua.

Μέρος Β /Στατιστική. Μέρος Β. Στατιστική. Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Εργαστήριο Μαθηματικών&Στατιστικής/Γ. Παπαδόπουλος (www.aua. Μέρος Β /Στατιστική Μέρος Β Στατιστική Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Εργαστήριο Μαθηματικών&Στατιστικής/Γ. Παπαδόπουλος (www.aua.gr/gpapadopoulos) Από τις Πιθανότητες στη Στατιστική Στα προηγούμενα, στο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΥΤΟΤΕΛΕΙΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ

ΑΥΤΟΤΕΛΕΙΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 1. ΓΕΝΙΚΑ ΣΧΟΛΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΠΙΠΕΔΟ ΣΠΟΥΔΩΝ 7 ο ΚΩΔΙΚΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΒΕ2 ΕΞΑΜΗΝΟ ΣΠΟΥΔΩΝ Β ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΥΤΟΤΕΛΕΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόμβος της γλωσσικής εκπαίδευσης

Ο ρόμβος της γλωσσικής εκπαίδευσης Ο ρόμβος της γλωσσικής εκπαίδευσης Το παράδειγμα του παράγω Έκδοση Α Διεύθυνση Επιμόρφωσης & Κατάρτισης Ιανουάριος 2013 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Το θεωρητικό μοντέλο του ρόμβου... 3 2. Το μοντέλο του ρόμβου μέσα

Διαβάστε περισσότερα

Έννοια, ρόλος και επιμέρους κατηγοριοποιήσεις των στελεχών του Τραπεζικού κλάδου

Έννοια, ρόλος και επιμέρους κατηγοριοποιήσεις των στελεχών του Τραπεζικού κλάδου Κεφάλαιο 2 Έννοια, ρόλος και επιμέρους κατηγοριοποιήσεις των στελεχών του Τραπεζικού κλάδου Εισαγωγικές Παρατηρήσεις Προκειμένου να προσδιορίσουμε τον πληθυσμό, τον οποίο θα κάλυπτε η συγκεκριμένη έρευνα,

Διαβάστε περισσότερα

Προς µια γλωσσική πολιτική την εποχή της παγκοσµιοποίησης και του διαδικτύου: ο σχεδιασµός του ΚΕΓ

Προς µια γλωσσική πολιτική την εποχή της παγκοσµιοποίησης και του διαδικτύου: ο σχεδιασµός του ΚΕΓ Προς µια γλωσσική πολιτική την εποχή της παγκοσµιοποίησης και του διαδικτύου: ο σχεδιασµός του ΚΕΓ ηµήτρης Κουτσογιάννης Τµήµα Φιλολογίας Φιλοσοφική Σχολή, Α.Π.Θ. Επιστηµονικός συνεργάτης του ΚΕΓ dkoutsog@lit.auth.gr

Διαβάστε περισσότερα

3 βήματα για την ένταξη των ΤΠΕ: 1. Εμπλουτισμός 2. Δραστηριότητα 3. Σενάριο Πέτρος Κλιάπης-Όλγα Κασσώτη Επιμόρφωση εκπαιδευτικών

3 βήματα για την ένταξη των ΤΠΕ: 1. Εμπλουτισμός 2. Δραστηριότητα 3. Σενάριο Πέτρος Κλιάπης-Όλγα Κασσώτη Επιμόρφωση εκπαιδευτικών 3 βήματα για την ένταξη των ΤΠΕ: 1. Εμπλουτισμός 2. Δραστηριότητα 3. Σενάριο Πέτρος Κλιάπης-Όλγα Κασσώτη Επιμόρφωση εκπαιδευτικών Παρουσίαση βασισμένη στο κείμενο: «Προδιαγραφές ψηφιακής διαμόρφωσης των

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η καλλιέργεια της ικανότητας για γραπτή έκφραση πρέπει να αρχίζει από την πρώτη τάξη. Ο γραπτός λόγος χρειάζεται ως μέσο έκφρασης. Βέβαια,

Διαβάστε περισσότερα

International Conference of Greek Linguistics. the 10th. DEMOCRITUS UNIVERSITY of THRACE

International Conference of Greek Linguistics. the 10th. DEMOCRITUS UNIVERSITY of THRACE DEMOCRITUS UNIVERSITY of THRACE the 10th International Conference of Greek Linguistics Edited by Zoe Gavriilidou Angeliki Efthymiou Evangelia Thomadaki Penelope Kambakis-Vougiouklis Komotini 2012 Οργανωτική

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΑΓΡΟΝΟΜΩΝ ΚΑΙ ΤΟΠΟΓΡΑΦΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ. Σπύρος Τσιπίδης. Περίληψη διατριβής

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΑΓΡΟΝΟΜΩΝ ΚΑΙ ΤΟΠΟΓΡΑΦΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ. Σπύρος Τσιπίδης. Περίληψη διατριβής ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΑΓΡΟΝΟΜΩΝ ΚΑΙ ΤΟΠΟΓΡΑΦΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ Σπύρος Τσιπίδης Γεω - οπτικοποίηση χωρωχρονικών αρχαιολογικών δεδομένων Περίληψη διατριβής H παρούσα εργασία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΧΩΡΟΤΑΞΙΑΣ, ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΧΩΡΟΤΑΞΙΑΣ, ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΧΩΡΟΤΑΞΙΑΣ, ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ «ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ» ΠΕΡΙΓΡΑΦΕΣ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΧΕΙΜΕΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ

Διαβάστε περισσότερα

14 Δυσκολίες μάθησης για την ανάπτυξη των παιδιών, αλλά και της εκπαιδευτικής πραγματικότητας. Έχουν προταθεί διάφορες θεωρίες και αιτιολογίες για τις

14 Δυσκολίες μάθησης για την ανάπτυξη των παιδιών, αλλά και της εκπαιδευτικής πραγματικότητας. Έχουν προταθεί διάφορες θεωρίες και αιτιολογίες για τις ΠΡΟΛΟΓΟΣ Οι δυσκολίες μάθησης των παιδιών συνεχίζουν να απασχολούν όλους όσοι ασχολούνται με την ανάπτυξη των παιδιών και με την εκπαίδευση. Τους εκπαιδευτικούς, οι οποίοι, μέσα στην τάξη τους, βρίσκονται

Διαβάστε περισσότερα

Η ιδέα διεξαγωγής έρευνας με χρήση ερωτηματολογίου δόθηκε από τη δημοσιογραφική ομάδα του Σχολείου μας, η οποία στα πλαίσια έκδοσης της Εφημερίδας

Η ιδέα διεξαγωγής έρευνας με χρήση ερωτηματολογίου δόθηκε από τη δημοσιογραφική ομάδα του Σχολείου μας, η οποία στα πλαίσια έκδοσης της Εφημερίδας 1 2 Η ιδέα διεξαγωγής έρευνας με χρήση ερωτηματολογίου δόθηκε από τη δημοσιογραφική ομάδα του Σχολείου μας, η οποία στα πλαίσια έκδοσης της Εφημερίδας μας, διεξήγαγε έρευνα ανάμεσα στους συμμαθητές μας.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΓΟΡΙΘΜΟΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΥΠΟΠΙΝΑΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΠΛΗΣΙΕΣΤΕΡΗ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΜΕΣΩ ΤΗΣ AFC ΣΤΟ ΓΕΝΙΚΕΥΜΕΝΟ ΠΙΝΑΚΑ

ΑΛΓΟΡΙΘΜΟΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΥΠΟΠΙΝΑΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΠΛΗΣΙΕΣΤΕΡΗ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΜΕΣΩ ΤΗΣ AFC ΣΤΟ ΓΕΝΙΚΕΥΜΕΝΟ ΠΙΝΑΚΑ Ελληνικό Στατιστικό Ινστιτούτο Πρακτικά 18 ου Πανελληνίου Συνεδρίου Στατιστικής (2005) σελ.247-256 ΑΛΓΟΡΙΘΜΟΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΥΠΟΠΙΝΑΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΠΛΗΣΙΕΣΤΕΡΗ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΜΕΣΩ ΤΗΣ AFC ΣΤΟ ΓΕΝΙΚΕΥΜΕΝΟ ΠΙΝΑΚΑ ΣΥΜΠΤΩΣΕΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΗΓΕΤΙΚΟΥ ΣΤΥΛ ΚΑΙ ΤΗΣ ΚΟΥΛΤΟΥΡΑΣ ΣΤΙΣ ΕΠΔΟΣΕΙΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΩΝ ΔΗΜΟΤΙΚΩΝ ΣΧΟΛΕΙΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ

Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΗΓΕΤΙΚΟΥ ΣΤΥΛ ΚΑΙ ΤΗΣ ΚΟΥΛΤΟΥΡΑΣ ΣΤΙΣ ΕΠΔΟΣΕΙΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΩΝ ΔΗΜΟΤΙΚΩΝ ΣΧΟΛΕΙΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΗΓΕΤΙΚΟΥ ΣΤΥΛ ΚΑΙ ΤΗΣ ΚΟΥΛΤΟΥΡΑΣ ΣΤΙΣ ΕΠΔΟΣΕΙΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΩΝ ΔΗΜΟΤΙΚΩΝ ΣΧΟΛΕΙΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ Ανδρέας Κυθραιώτης- Πέτρος Πασιαρδής Τμήμα Επιστημών της Αγωγής Πανεπιστήμιο Κύπρου Συνέδριο Παιδαγωγικής

Διαβάστε περισσότερα

Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις

Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις Α/ Α Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις Απλή Αν κάνετε αναζήτηση µιας λέξης σε ένα αρχαιοελληνικό σώµα κειµένων, αυτό που θα λάβετε ως αποτέλεσµα θα είναι: Μια καταγραφή όλων των εµφανίσεων της λέξης στο συγκεκριµένο

Διαβάστε περισσότερα

Αθανάσιος Φ. Κατσούλης

Αθανάσιος Φ. Κατσούλης Αθανάσιος Φ. Κατσούλης Doctorate student, Université Paul Valéry - Montpellier III Master in Teaching and Psychological Methodologies in Education, University of L Aquila (Italy) Μ.A in Education (Education

Διαβάστε περισσότερα

1. Σκοπός της έρευνας

1. Σκοπός της έρευνας Στατιστική ανάλυση και ερμηνεία των αποτελεσμάτων των εξετάσεων πιστοποίησης ελληνομάθειας 1. Σκοπός της έρευνας Ο σκοπός αυτής της έρευνας είναι κυριότατα πρακτικός. Η εξέταση των δεκτικών/αντιληπτικών

Διαβάστε περισσότερα

Β.δ Επιλογή των κατάλληλων εμπειρικών ερευνητικών μεθόδων

Β.δ Επιλογή των κατάλληλων εμπειρικών ερευνητικών μεθόδων Β.δ Επιλογή των κατάλληλων εμπειρικών ερευνητικών μεθόδων Νίκος Ναγόπουλος Για τη διεξαγωγή της κοινωνικής έρευνας χρησιμοποιούνται ποσοτικές ή/και ποιοτικές μέθοδοι που έχουν τις δικές τους τεχνικές και

Διαβάστε περισσότερα

Η αποτελεσματικότητα των νέων εγχειριδίων για το γλωσσικό μάθημα του δημοτικού σχολείου αναφορικά με τις δεξιότητες γραμματισμού των μαθητών

Η αποτελεσματικότητα των νέων εγχειριδίων για το γλωσσικό μάθημα του δημοτικού σχολείου αναφορικά με τις δεξιότητες γραμματισμού των μαθητών Η αποτελεσματικότητα των νέων εγχειριδίων για το γλωσσικό μάθημα του δημοτικού σχολείου αναφορικά με τις δεξιότητες γραμματισμού των μαθητών Φτερνιάτη Άννα, Μόνιμη Επίκουρη Καθηγήτρια Παιδαγωγικού Τμήματος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΥΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΙ ΚΑΙ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ

ΠΟΛΥΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΙ ΚΑΙ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Σωφρ. Χατζησαββίδης ΠΟΛΥΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΙ ΚΑΙ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ 1. Από το γραμματισμό στους πολυγραμματισμούς Σήμερα τα άτομα που βρίσκονται σε μία διαδικασία μάθησης και προετοιμασίας για την

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική Γλωσσικών Μαθημάτων (ΚΠΒ307)

Διδακτική Γλωσσικών Μαθημάτων (ΚΠΒ307) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ Διδακτική Γλωσσικών Μαθημάτων (ΚΠΒ307) Ενότητα #4: Λειτουργικός και Κριτικός Γραμματισμός Διδάσκων: Κατσαρού Ελένη ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Με την ολοκλήρωση του μαθήματος ο διδασκόμενος αναμένεται να είναι σε θέση να:

Με την ολοκλήρωση του μαθήματος ο διδασκόμενος αναμένεται να είναι σε θέση να: Τίτλος Μαθήματος: ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΚΑΙ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΕΣ ΙΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗΣ Κωδικός Μαθήματος: MUS 652 Κατηγορία Μαθήματος: (Υποχρεωτικό/Επιλεγόμενο) Υποχρεωτικό Επίπεδο Μαθήματος: (πρώτου, δεύτερου

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση του προβλήματος

Παρουσίαση του προβλήματος Εισαγωγή Κατά τον Martin (2013) ο φίλαθλος χρησιμοποιεί το άθλημα που παρακολουθεί και συγκεκριμένα την ομάδα ή τον αθλητή ως μέσο απόδρασης από τη καθημερινότητα, ως μέσο διασκέδασης, αίσθηση του επιτεύγματος,

Διαβάστε περισσότερα

Παραδειγµατικό διαθεµατικό σενάριο

Παραδειγµατικό διαθεµατικό σενάριο Π.3.1.4 Ολοκληρωµένα παραδείγµατα εκπαιδευτικών σεναρίων ανά γνωστικό αντικείµενο µε εφαρµογή των αρχών σχεδίασης Παραδειγµατικό διαθεµατικό σενάριο Κριτική διερεύνηση της χρήσης λόγιων ρηµατικών τύπων:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ «ΕΠΙΘΕΤΙΚΗ ΟΔΗΓΗΣΗ»

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ «ΕΠΙΘΕΤΙΚΗ ΟΔΗΓΗΣΗ» Α.Τ.Ε.Ι ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΥΠΟΔΟΜΗΣ ΣΥΓΚΟΙΝΩΝΙΑΚΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ «ΕΠΙΘΕΤΙΚΗ ΟΔΗΓΗΣΗ» ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΝΑΤΣΙΝΑΣ ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΣΠΟΥΔΑΣΤΕΣ: ΕΥΘΥΜΙΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Διγλωσσία και Εκπαίδευση

Διγλωσσία και Εκπαίδευση ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 3: Διγλωσσία και Μάθηση Διδάσκουσα: Ρούλα Τσοκαλίδου Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

Στόχος της ψυχολογικής έρευνας:

Στόχος της ψυχολογικής έρευνας: Στόχος της ψυχολογικής έρευνας: Συστηματική περιγραφή και κατανόηση των ψυχολογικών φαινομένων. Η ψυχολογική έρευνα χρησιμοποιεί μεθόδους συστηματικής διερεύνησης για τη συλλογή, την ανάλυση και την ερμηνεία

Διαβάστε περισσότερα

Διάταξη Θεματικής Ενότητας ΕΛΠ42 / Αρχαιολογία στον Ελληνικό Χώρο

Διάταξη Θεματικής Ενότητας ΕΛΠ42 / Αρχαιολογία στον Ελληνικό Χώρο Διάταξη Θεματικής Ενότητας ΕΛΠ42 / Αρχαιολογία στον Ελληνικό Χώρο Σχολή ΣΑΚΕ Σχολή Ανθρωπιστικών και Κοινωνικών Επιστημών Πρόγραμμα Σπουδών ΕΛΠΟΛ Σπουδές στον Ελληνικό Πολιτισμό Θεματική Ενότητα ΕΛΠ42

Διαβάστε περισσότερα

1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ. 1.1 Σκοπός Έρευνας

1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ. 1.1 Σκοπός Έρευνας ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1.1 Σκοπός Έρευνας 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ο βασικός σκοπός της παρούσας μελέτης είναι η αξιολόγηση των παραγόντων που επιδρούν και διαμορφώνουν τη γνώμη, στάση και αντίληψη των νέων (μαθητών)

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΦΟΡΑ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ (STATE OF THE ART) ΤΟΥ ENTELIS ΕΚΔΟΣΗ EΥΚΟΛΗΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ

ΑΝΑΦΟΡΑ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ (STATE OF THE ART) ΤΟΥ ENTELIS ΕΚΔΟΣΗ EΥΚΟΛΗΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ ΑΝΑΦΟΡΑ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ (STATE OF THE ART) ΤΟΥ ENTELIS ΕΚΔΟΣΗ EΥΚΟΛΗΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ Εισαγωγή Η έρευνα στην Ευρώπη δείχνει ότι οι άνθρωποι με αναπηρίες όλων των ηλικιών έχουν προσωπική εμπειρία με την τεχνολογία.

Διαβάστε περισσότερα

Διδασκαλία της Νέας Ελληνικής Γλώσσας Γενική Ενημέρωση

Διδασκαλία της Νέας Ελληνικής Γλώσσας Γενική Ενημέρωση Διδασκαλία της Νέας Ελληνικής Γλώσσας Γενική Ενημέρωση Επαρχιακά Συνέδρια Δ/ντών-ντριών & Δ/νόντων-νουσών Διεύθυνση Δημοτικής Εκπαίδευσης Νοέμβριος 2013 Ειρήνη Χατζηλουκά-Μαυρή, ΕΔΕ Διδασκαλία της Νέας

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο.

Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Τα τελευταία χρόνια βρισκόµαστε µπροστά σε µια βαθµιαία αποδόµηση της ανδροκρατικής έννοιας της ηγεσίας

Διαβάστε περισσότερα

5.34 Αξιοποίηση κοινοτήτων μάθησης στο πλαίσιο προγράμματος προπτυχιακής εκπαίδευσης εν δυνάμει εκπαιδευτικών

5.34 Αξιοποίηση κοινοτήτων μάθησης στο πλαίσιο προγράμματος προπτυχιακής εκπαίδευσης εν δυνάμει εκπαιδευτικών 5.34 Αξιοποίηση κοινοτήτων μάθησης στο πλαίσιο προγράμματος προπτυχιακής εκπαίδευσης εν δυνάμει εκπαιδευτικών συντελεστές Σπυρίδων Δουκάκης sdoukakis@rhodes.aegean.gr ΠΤΔΕ Πανεπιστημίου Αιγαίου Μαρία Μοσκοφόγλου-

Διαβάστε περισσότερα

Ο Ψηφιακός Εμπλουτισμός στα Γλωσσικά Σχολικά Εγχειρίδια: Η Περίπτωση Μιας Ενότητας της Α Τάξης Γυμνασίου

Ο Ψηφιακός Εμπλουτισμός στα Γλωσσικά Σχολικά Εγχειρίδια: Η Περίπτωση Μιας Ενότητας της Α Τάξης Γυμνασίου Ο Ψηφιακός Εμπλουτισμός στα Γλωσσικά Σχολικά Εγχειρίδια: Η Περίπτωση Μιας Ενότητας της Α Τάξης Γυμνασίου Ε. Βατάλα Τμήμα Φιλολογίας, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, e_vatala@hotmail.com Περίληψη

Διαβάστε περισσότερα

Κριτική: Δρ. Ανδρέας Ν. Μασούρας, Πανεπιστήμιο Νεάπολις Πάφου

Κριτική: Δρ. Ανδρέας Ν. Μασούρας, Πανεπιστήμιο Νεάπολις Πάφου Κριτική βιβλίου στην θεματική της Επικοινωνίας και των ΜΜΕ Τίτλος: «Τηλεόραση, Κοινωνία & Πολιτικές Ειδήσεις» Συγγραφέας: Δρ. Θεοδώρα Α. Μάνιου Εκδόσεις: Επίκεντρο Κριτική: Δρ. Ανδρέας Ν. Μασούρας, Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ (PROJECT)

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ (PROJECT) ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ (PROJECT) ΠΟΙΟΤΙΚΕΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ (QUALITATIVE APPROACHES TO RESEARCH) 2 Ποιοτικές ερευνητικές προσεγγίσεις (Qualitative Research Approaches) Τα τελευταία χρόνια υπάρχει μια

Διαβάστε περισσότερα

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους του Σταύρου Κοκκαλίδη Μαθηματικού Διευθυντή του Γυμνασίου Αρχαγγέλου Ρόδου-Εκπαιδευτή Στα προγράμματα Β Επιπέδου στις ΤΠΕ Ορισμός της έννοιας του σεναρίου.

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015

Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015 Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015 Μάθηση και γνώση: μια συνεχής και καθοριστική αλληλοεπίδραση Αντώνης Λιοναράκης Στην παρουσίαση που θα ακολουθήσει θα μιλήσουμε

Διαβάστε περισσότερα

Σχέδια Δράσης Πεδία: Τομείς: Δείκτες:

Σχέδια Δράσης Πεδία: Τομείς: Δείκτες: 1 Σχέδια Δράσης Πεδία: 1. Εκπαιδευτικές διαδικασίες. Κλίμα και σχέσεις στο σχολείο. 2. Εκπαιδευτικά αποτελέσματα. Τομείς: 1. Επιμόρφωση των εκπαιδευτικών. Κλίμα και σχέσεις στο σχολείο. 2. Εκπαιδευτικά

Διαβάστε περισσότερα

Ανάλυση Δεδομένων με χρήση του Στατιστικού Πακέτου R

Ανάλυση Δεδομένων με χρήση του Στατιστικού Πακέτου R Ανάλυση Δεδομένων με χρήση του Στατιστικού Πακέτου R, Επίκουρος Καθηγητής, Τομέας Μαθηματικών, Σχολή Εφαρμοσμένων Μαθηματικών και Φυσικών Επιστημών, Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο. Περιεχόμενα Εισαγωγή στο

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΣΤΑΣΗΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΝΑΝΤΙ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕ Η ΧΩΡΙΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΣΤΑΣΗΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΝΑΝΤΙ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕ Η ΧΩΡΙΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ 556 3 Ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΣΤΗ ΣΥΡΟ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΣΤΑΣΗΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΝΑΝΤΙ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕ Η ΧΩΡΙΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ Ματούλας Γεώργιος Δάσκαλος ΔΣ Ευξινούπολης

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΥΣΕΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΥΣΕΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Τίτλος μαθήματος ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΥΣΕΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΤΥΠΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Επιλογής / Ενότητα Τεχνών (ΤΕ) ΔΙΔΑΣΚΟΥΣΑ: ΕΙΡΗΝΗ ΝΑΚΟΥ ΚΩΔΙΚΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΚΤ1121 ΜΟΝΑΔΕΣ ECTS:

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα Stedima: Η χρησιμοποίηση των εργαλείων κοινωνικής δικτύωσης (social networks) από στελέχη επιχειρήσεων

Έρευνα Stedima: Η χρησιμοποίηση των εργαλείων κοινωνικής δικτύωσης (social networks) από στελέχη επιχειρήσεων Έρευνα Stedima: Η χρησιμοποίηση των εργαλείων κοινωνικής δικτύωσης (social networks) από στελέχη επιχειρήσεων Εισαγωγή Γιώργος Ντάκος, Πρόεδρος & Διευθύνων Σύμβουλος, Χαρχαντής Αθανάσιος STEDIMA S.A. www.stedima.gr

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΧΝΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ TIMSS

ΣΥΧΝΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ TIMSS ΕΘΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ TIMSS 2015 ΣΥΧΝΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ TIMSS Τι είναι η Έρευνα TIMSS; Η Έρευνα Trends in International Mathematics and Science Study (TIMSS) του Διεθνούς Οργανισμού για την Αξιολόγηση

Διαβάστε περισσότερα

III_Β.1 : Διδασκαλία με ΤΠΕ, Γιατί ;

III_Β.1 : Διδασκαλία με ΤΠΕ, Γιατί ; III_Β.1 : Διδασκαλία με ΤΠΕ, Γιατί ; Eρωτήματα ποιες επιλογές γίνονται τελικά; ποιες προκρίνονται από το Π.Σ.; ποιες προβάλλονται από το εγχειρίδιο; ποιες υποδεικνύονται από το ίδιο το αντικείμενο; με

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΓΙΑ ΤΗ ΜΟΡΦΩΤΙΚΗ ΑΥΤΟΤΕΛΕΙΑ ΤΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΓΙΑ ΤΗ ΜΟΡΦΩΤΙΚΗ ΑΥΤΟΤΕΛΕΙΑ ΤΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΓΙΑ ΤΗ ΜΟΡΦΩΤΙΚΗ ΑΥΤΟΤΕΛΕΙΑ ΤΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΝ ΙΑΛΟΓΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΙ ΕΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΜΑΘΗΤΩΝ ΠΡΟΤΑΣΗ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ Ι. ΓΕΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ Η

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Ενότητα 7: Εισαγωγή στην Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Επίκ. Καθηγητής: Νίκος Φωτόπουλος e-mail: nfotopoulos@uowm.gr Τηλ. Επικοινωνίας: 23850-55150

Διαβάστε περισσότερα

Η προσέγγιση του γραπτού λόγου και η γραφή. Χ.Δαφέρμου

Η προσέγγιση του γραπτού λόγου και η γραφή. Χ.Δαφέρμου Η προσέγγιση του γραπτού λόγου και η γραφή Πώς μαθαίνουν τα παιδιά να μιλούν? Προσπαθώντας να επικοινωνήσουν Πώς μαθαίνουν τα παιδιά να γράφουν? Μαθαίνoυν να γράφουν γράφοντας Η γραφή λύνει προβλήματα

Διαβάστε περισσότερα

Διαδικασία μετασχηματισμού του Προγράμματος Σπουδών σε μιντιακές δράσεις. Λοΐζος Σοφός

Διαδικασία μετασχηματισμού του Προγράμματος Σπουδών σε μιντιακές δράσεις. Λοΐζος Σοφός Διαδικασία μετασχηματισμού του Προγράμματος Σπουδών σε μιντιακές δράσεις Λοΐζος Σοφός Οι 5 φάσεις του διδακτικού μετασχηματισμού 1. Εμπειρική σύλληψη ενός σεναρίου μιντιακής δράσης και χαρτογράφηση της

Διαβάστε περισσότερα

Η ΜΕΣΩ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ Φρειδερίκη ΜΠΑΤΣΑΛΙΑ Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Ελένη ΣΕΛΛΑ Ιόνιο Πανεπιστήμιο, Κέρκυρα

Η ΜΕΣΩ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ Φρειδερίκη ΜΠΑΤΣΑΛΙΑ Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Ελένη ΣΕΛΛΑ Ιόνιο Πανεπιστήμιο, Κέρκυρα 1 Η ΜΕΣΩ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ Φρειδερίκη ΜΠΑΤΣΑΛΙΑ Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Ελένη ΣΕΛΛΑ Ιόνιο Πανεπιστήμιο, Κέρκυρα Στο: Γλωσσολογικές έρευνες για την Ελληνική Ι, Πρακτικά του 5 ου

Διαβάστε περισσότερα

«ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ» Μάθημα 1 «Μία πρώτη γνωριμία με την εκπαιδευτική έρευνα»

«ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ» Μάθημα 1 «Μία πρώτη γνωριμία με την εκπαιδευτική έρευνα» «ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ» Μάθημα 1 «Μία πρώτη γνωριμία με την εκπαιδευτική έρευνα» Τα θέματά μας Γιατί «μεθοδολογία εκπαιδευτικής έρευνας» για εσάς; Ποιους τομείς είναι δυνατόν

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΑ ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗΣ: ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΤΩΝ ΒΑΘΜΟΛΟΓΙΩΝ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΝΟΣ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΟ ΤΟ 2000 ΩΣ ΤΟ 2013.

ΜΙΑ ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗΣ: ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΤΩΝ ΒΑΘΜΟΛΟΓΙΩΝ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΝΟΣ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΟ ΤΟ 2000 ΩΣ ΤΟ 2013. ΜΙΑ ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗΣ: ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΤΩΝ ΒΑΘΜΟΛΟΓΙΩΝ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΝΟΣ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΟ ΤΟ 2000 ΩΣ ΤΟ 2013. Πρακτικές και καινοτομίες στην εκπαίδευση και την έρευνα. Άγγελος Μπέλλος Καθηγητής Μαθηματικών

Διαβάστε περισσότερα

Ειδικά Θέματα Διδακτικής Εννοιών της Φυσικής για την Προσχολική Ηλικία

Ειδικά Θέματα Διδακτικής Εννοιών της Φυσικής για την Προσχολική Ηλικία Ειδικά Θέματα Διδακτικής Εννοιών της Φυσικής για την Προσχολική Ηλικία Ενότητα 1η: Παιδιά, Τεχνολογίες της Πληροφορίας και της Επικοινωνίας, Εκπαίδευση Κώστας Ραβάνης Σχολή Ανθρωπιστικών & Κοινωνικών Επιστημών

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 3: Δυο προσεγγίσεις που επηρεάζουν την εκπαιδευτική διαδικασία

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 3: Δυο προσεγγίσεις που επηρεάζουν την εκπαιδευτική διαδικασία Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 3: Δυο προσεγγίσεις που επηρεάζουν την εκπαιδευτική διαδικασία Νέο Πρόγραμμα iuσπcdcddccscsdcscsουδών Νηπιαγωγείου Διδάσκουσα: Μαρία Καμπεζά Τμήμα

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα Σχέδια Εκθέσεων

Διαβάστε περισσότερα

«Οπτικοακουστική Παιδεία:... αδιέξοδα και διαδρομές»

«Οπτικοακουστική Παιδεία:... αδιέξοδα και διαδρομές» «Οπτικοακουστική Παιδεία:... αδιέξοδα και διαδρομές» (Πρόγραμμα Σπουδών για την Οπτικοακουστική Έκφραση) εισηγητής: Μένης Θεοδωρίδης Αγαπητοί φίλοι, Θα ήθελα να ευχαριστήσω όλους τους διοργανωτές για την

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΡΟΣΩΠΙΚΗ ΟΡΙΟΘΕΤΗΣΗ ΤΟΥ ΧΩΡΟΥ Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΩΝ CHAT ROOMS

Η ΠΡΟΣΩΠΙΚΗ ΟΡΙΟΘΕΤΗΣΗ ΤΟΥ ΧΩΡΟΥ Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΩΝ CHAT ROOMS ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ Ι Ο Ν Ι Ω Ν Ν Η Σ Ω Ν ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ & ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ Ταχ. Δ/νση : ΑΤΕΙ Ιονίων Νήσων- Λεωφόρος Αντώνη Τρίτση Αργοστόλι Κεφαλληνίας, Ελλάδα 28100,+30

Διαβάστε περισσότερα

Η συμβολή της ανάλυσης των κοινωνικών αναπαραστάσεων στη βελτίωση των διδακτικών πρακτικών: Το παράδειγμα του ζητήματος της σχολικής μετάβασης

Η συμβολή της ανάλυσης των κοινωνικών αναπαραστάσεων στη βελτίωση των διδακτικών πρακτικών: Το παράδειγμα του ζητήματος της σχολικής μετάβασης Η συμβολή της ανάλυσης των κοινωνικών αναπαραστάσεων στη βελτίωση των διδακτικών πρακτικών: Το παράδειγμα του ζητήματος της σχολικής μετάβασης Ευθυμία Γουργιώτου Παιδαγωγικό Τμήμα Προσχολικής Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Βεμπεριανές απόψεις για την Εκπαίδευση Διδάσκων: Δρ. Βασίλης Ντακούμης 1 Διάγραμμα της παρουσίασης Μάθημα 12ο (σελ. 274 282) 2 Max Weber (1864 1920) Βεμπεριανές απόψεις για

Διαβάστε περισσότερα

Θεμελιώδεις αρχές επιστήμης και μέθοδοι έρευνας

Θεμελιώδεις αρχές επιστήμης και μέθοδοι έρευνας A. Montgomery Θεμελιώδεις αρχές επιστήμης και μέθοδοι έρευνας Καρολίνα Δουλουγέρη, ΜSc Υποψ. Διαδάκτωρ Σήμερα Αναζήτηση βιβλιογραφίας Επιλογή μεθοδολογίας Ερευνητικός σχεδιασμός Εγκυρότητα και αξιοπιστία

Διαβάστε περισσότερα