International Conference of Greek Linguistics. the 10th. DEMOCRITUS UNIVERSITY of THRACE

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "International Conference of Greek Linguistics. the 10th. DEMOCRITUS UNIVERSITY of THRACE"

Transcript

1 DEMOCRITUS UNIVERSITY of THRACE the 10th International Conference of Greek Linguistics Edited by Zoe Gavriilidou Angeliki Efthymiou Evangelia Thomadaki Penelope Kambakis-Vougiouklis Komotini 2012

2 Οργανωτική Επιτροπή Συνεδρίου O r g a n i z i n g C o m m i t t e e Z o e G a v r i i l i d o u A n g e l i k i E f t h y m i o u E v a n g e l i a T h o m a d a k i Penelop e Kambakis -Vougiou klis Γραμματειακή Υποστήριξη S e c r e t a r i a l S u p p o r t Ioannis Anagnostopoulos M a r i a G e o r g a n t a P o l y x e n i I n t z e N i k o s M a t h i o u d a k i s L i d i j a M i t i t s E l e n i P a p a d o p o u l o u A n n a S a r a f i a n o u E l i n a C h a dji p a p a ISBN Τ υ π ο γ ρ α φ ι κ ή ε π ι μ έ λ ε ι α Ν ί κ ο ς Μ α θ ι ο υ δ ά κ η ς Ε λ έ ν η Π α π α δ ο π ο ύ λ ο υ Ε λ ί ν α Χ α τ ζ η π α π ά Σ χ ε δ ι α σ μ ό ς ε ξ ώ φ υ λ λ ο υ Ν ί κ ο ς Μ α θ ι ο υ δ ά κ ης Copyright 2012 Δ η μ ο κ ρ ί τ ε ι ο Π α ν ε π ι σ τ ή μ ι ο Θ ρ ά κ η ς D e m o c r i t u s U n i v e r s i t y o f T h r a c e Ε ρ γ α σ τ ή ρ ι ο Σ ύ ν τ α ξ η ς, Μ ο ρ φ ο λ ο γ ί α ς, Φ ω ν η τ ι κή ς, Σ η μ α σ ι ο λ ο γ ί α ς, L a b o ra to r y o f S y n ta x, M o r pho l o g y, P h o n e t i c s, S e m a n t i c s, Δ ι ε θ ν έ ς Σ υ ν έ δ ρ ι ο Ε λ λ η ν ι κ ή ς Γ λ ω σ σ ο λ ο γ ί α ς I n t er n a ti o n a l C o n fe r e n c e o f G r e e k L inguist ic s +Μ όρφωση Δ Π Θ +M orp ho SE D U T H

3 ΛΑΤΙΝΟΕΛΛΗΝΙΚΑ ΚΑΙ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΠΟΙΗΣΗ Δημήτρης Κουτσογιάννης, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, Ελλάδα ABSTRACT This paper explores the use of Greeklish in Chat Rooms based on the analysis of a nationwide survey of 4174 children, aged between years old. The analysis shows that the majority of children uses Greeklish while writing in chat rooms. It is revealed also that variables connected with the socioeconomic status of the children, and consequently with the degree of computer litearcy and fluency in English, play an important role. Λέξεις κλειδιά: λατινοελληνικά, παγκοσμιοποίηση, γραφηματικά συστήματα, Κοινωνική Σημειωτική 1. Εισαγωγή Η μερική χρήση της λατινικής γραφής κατά την παραγωγή γραπτού ελληνικού λόγου σε ψηφιακά περιβάλλοντα, παρότι έχει απασχολήσει και απασχολεί αρκετά τα μέσα ενημέρωσης, έχει απασχολήσει σαφώς λιγότερο την επιστημονική κοινότητα. Παρά τη μικρή ωστόσο, από ποσοτική άποψη, βιβλιογραφική παραγωγή, ο ως τώρα επιστημονικός προβληματισμός φαίνεται να έχει καλύψει ποικίλα σημαντικά ζητήματα (βλ. αναλυτικά, ενότητα 2). Παρά την ενδιαφέρουσα αυτή επιστημονική συζήτηση, μένουν πολλά ακόμη ζητήματα ανοιχτά προς διερεύνηση. Καταρχάς, μένει ακόμη αδιερεύνητο το εύρος της χρήσης των λατινοελληνικών, αφού δεν διαθέτουμε ποσοτικά δεδομένα που να προέρχονται από τη νέα γενιά χρηστών των ψηφιακών μέσων, η οποία κοινωνικοποιήθηκε στην Ψηφιακά 1 Διαμεσολαβημένη Επικοινωνία 2 (ΨΔΕ) μετά από την καθιέρωση του Unicode. Δεν έχει συζητηθεί αν ποικίλες μεταβλητές, όπως το φύλο και το κοινωνικο-οικονομικό στάτους που στην περίπτωση του γραμματισμού γνωρίζουμε ότι διαδραματίζουν τεράστιο ρόλο (Κουτσογιάννης 2011) παίζουν κάποιο ρόλο και στην περίπτωση αυτή. Μας λείπουν επίσης προσεγγίσεις που δίνουν ιδιαίτερη βαρύτητα στο ρόλο των κοινωνικών πρωταγωνιστών σε μια εποχή έντονων τοπικών και παγκόσμιων μεταβολών, όπου ενδεχομένως θα μπορούσαν να γίνουν κατανοητά και φαινόμενα πρακτικών νέου γραμματισμού, επομένως και της χρήσης των λατινεολληνικών. Τέλος, χρειάζεται περισσότερη ερευνητική αναζήτηση προς την κατεύθυνση της σύνδεσης ενός τοπικού φαινομένου, όπως η χρήση των λατινοελληνικών, με την παγκόσμια πραγματικότητα της Τεχνολογικά Διαμεσολαβημένης Επικοινωνίας (ΤΔΕ) και της επικοινωνίας, συνολικότερα. Στο παρόν κείμενο επιχειρείται να συζητηθεί μέρος των ζητημάτων αυτών μέσω της παρουσίασης των αποτελεσμάτων ποσοτικής έρευνας με ερωτηματολόγιο που συμπληρώθηκε το 2006 από παιδιά ηλικίας χρόνων από όλη την Ελλάδα. Το ερωτηματολόγιο αυτό είχε ως στόχο τη διερεύνηση των πρακτικών ψηφιακού γραμματισμού παιδιών εφηβικής ηλικίας (βλ. Κουτσογιάννης 2011) και στο πλαίσιο αυτό υπήρχε ερώτημα ως προς το γραφηματικό σύστημα που χρησιμοποιούν, όταν (και εάν) γράφουν σε περιβάλλοντα σύγχρονης επικοινωνίας Chat Rooms. Η διερεύνηση των ζητημάτων που προαναφέρθηκαν πραγματοποιείται μέσω της συνδυαστικής αξιοποίησης θεωριών που 1 Με τη χρήση του επιθέτου ψηφιακός παραπέμπω στην ΤΔΕ (βλ. σημείωση 2) που πραγματοποιείται με ψηφιακά μέσα. Χρησιμοποιώ εναλλακτικά και τον όρο νέα Τεχνολογικά Διαμεσολαβημένη Επικοινωνία. 2 Χρησιμοποιώ τον όρο Τεχνολογικά Διαμεσολαβημένη Επικοινωνία (technologically mediated communication), προκειμένου να παραπέμπω στη χρήση της γραφής για επικοινωνία, ανεξάρτητα αν αυτό σχετίζεται με συμβατικά περιβάλλοντα επικοινωνίας (έντυπο, μολύβι και χαρτί) ή με ψηφιακά περιβάλλοντα (Κουτσογιάννης 2011). Βρίσκω στη χρήση του όρου αυτού δύο σημαντικά πλεονεκτήματα: αποφεύγεται συνειδητά ο ευρύτατα χρησιμοποιούμενος όρο Computer Mediated Communication, επειδή παραπέμπει σε παλιότερες μορφές ΨΔΕ, οι οποίες δεν ανταποκρίνεται πάντα στη σημερινή πραγματικότητα (βλ. και Georgakopoulou 2006) παράλληλα δίνεται η δυνατότητα να αναγνωρίζεται με σαφήνεια η συνέχεια που υπάρχει ανάμεσα στις ποικίλες μορφές ΤΔΕ και να αξιοποιείται η πλούσια παράδοση των σπουδών σε ζητήματα (νέου) γραμματισμού (βλ. υποσημείωση 4). In Z. Gavriilidou, A. Efthymiou, E. Thomadaki & P. Kambakis-Vougiouklis (eds), 2012, Selected papers of the 10th ICGL, pp Komotini/Greece: Democritus University of Thrace.

4 [ ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΚΟΥΤΣΟΓΙΑΝΝΗΣ ] στηρίζονται στην παράδοση των Σπουδών του (νέου) Γραμματισμού και παραδόσεων που ανήκουν, κυρίως, στον ευρύτερο χώρο της κοινωνικής σημειωτικής και της Κριτικής Ανάλυσης Λόγου. 2. Θεωρητικό πλαίσιο και ανασκόπηση της βιβλιογραφίας Τρία είναι, κατά τη γνώμη μου, τα ζητήματα που είναι απαραίτητο να αντιμετωπιστούν κατά τη μελέτη των λατινοελληνικών, όπως και κάθε ζητήματος που έχει σχέση με την ΨΔΕ. Το ένα έχει σχέση με το επιστημονικό πλαίσιο που θα επιλεγεί, ο ρόλος του οποίου είναι πολύ σημαντικός, αφού προκαθορίζει τα όρια του επιστημονικά ορατού, για να παραφράσουμε τον Bernstein (1996), προσδιορίζει επομένως καθοριστικά το πώς θα προσεγγιστούν τα επόμενα δύο ζητήματα. Το δεύτερο έχει σχέση με την περιγραφή αυτού καθ εαυτού του υπό μελέτη φαινομένου: της έκτασής του, των ψηφιακών περιβαλλόντων στα οποία εμφανίζεται περισσότερο, των αιτιών που το προκάλεσαν και το προκαλούν, της σχέσης του με άλλες πρακτικές γραμματισμού, συμβατικές ή ψηφιακές, κλπ. Το τρίτο, τέλος, σημαντικό ζήτημα είναι η σύνδεση της συγκεκριμένης εκδοχής διγραφίας 3 στην ελληνική γλώσσα με άλλες εξελίξεις που έχουν σχέση με τη γραφή, το γραμματισμό γενικότερα, σε ένα διεθνές πλαίσιο. Τα ζητήματα δύο και τρία, όπως θα επιχειρήσουμε να αναδείξουμε στα συμπεράσματα, είναι αλληλένδετα. Η παρούσα εργασία και έρευνα στηρίζεται θεωρητικά στη μίξη δύο επιστημονικών παραδόσεων: των σπουδών σε ζητήματα γραμματισμού 4 και των πρόσφατων αναζητήσεων που κινούνται στο ευρύτερο πλαίσιο της κοινωνικής σημειωτικής (Kress, 2010, Fairclough 2003, Van Leeuwen 2005). Αντλώντας από τις συγκεκριμένες παραδόσεις, θεωρώ τα γραφηματικά συστήματα ως διαθέσιμους κοινωνικο-πολιτισμικούς σημειωτικούς πόρους (semiotic resources). Οι πόροι αυτοί αποκτούν συμβολικό στάτους στο πλαίσιο της κοινωνίας και των κοινωνικών ομάδων από τις οποίες χρησιμοποιούνται (Kress 2010, βλ. και Sebba 2007, 2009), η οποία όμως (κοινωνία) επηρεάζει και επηρεάζεται από τις παγκόσμιες αλλαγές των τελευταίων δεκαετιών και στο ζήτημα της επικοινωνίας (Fairclough 2003, 2006, Kress 2010, Machin & van Leeuwen 2007, Heller 2003). Η εξέλιξη αυτή επιβάλλει την εγγραφή και ανάγνωση οποιουδήποτε τοπικού σημειωτικού φαινομένου στο παγκόσμιο πλαίσιο των σύγχρονων δεδομένων της επικοινωνίας (π.χ. κυριαρχία της Αγγλικής και των ψηφιακών μέσων στην επικοινωνία κλπ.). Θεωρώ τους κοινωνικούς πρωταγωνιστές ως ενεργούς «σχεδιαστές» που αξιοποιούν τους σημειωτικούς αυτούς πόρους (Kress 2010), όχι μόνο για να ανταποκριθούν στις καθημερινές ρητορικές προκλήσεις, αλλά και για λόγους ταυτοτικών πραγματώσεων (Κουτσογιάννης 2010). Για την ανάγνωση των πραγματώσεων αυτών δίνω ιδιαίτερη βαρύτητα στο ρόλο που έχει η προσωπική εγγράμματη διαδρομή των κοινωνικών πρωταγωνιστών, το προσωπικό εγγράμματο habitus θα μπορούσαμε να πούμε, ενώ παράλληλα αναγνωρίζω ως σημαντικό το ρόλο που έχει το προσωπικό τους κίνητρο για αξιοποίηση των όποιων σημειωτικών πόρων. Αξιοποιώ επίσης την προσέγγιση του Fairclough (2003) στην κατανόηση των λόγων (discourses), προκειμένου να ταξινομήσω την όλη ως τώρα συζήτηση στα ζητήματα της ΨΔΕ και κυρίως σε αυτό των λατινοελληνικών. Με βάση λοιπόν το συγκεκριμένο θεωρητικό πλαίσιο, διακρίνω δύο λόγους 5 (discourses) στην ως τώρα βιβλιογραφία για το ζήτημα της χρήσης του λατινικού αλφαβήτου κατά την παραγωγή ψηφιακού ελληνικού λόγου 6. Εξυπακούεται ότι οι μίξεις είναι αναμενόμενες, όπως και τα όρια μπορεί να είναι ρευστά ή και να συγχέονται στο ίδιο κείμενο. Ένα μέρος των απόψεων που διατυπώνονται εντάσσονται σε αυτόν που αποκαλώ εργαλειακό λόγο (instrumentalist discourse). Ο λόγος αυτός προσεγγίζει τα γραφηματικά συστήματα, τον κόσμο της γραφής και το γραμματισμό, γενικότερα, ως κάτι αποκομμένο από το ευρύτερο κοινωνικο-πολιτισμικό και ιστορικό συγκείμενο στο οποίο ανήκουν (βλ. και Street 1984). Θα μπορούσαμε να διακρίνουμε δύο υπολόγους (sub-discourses) στην περίπτωση των λατινοελληνικών και της νέας ΤΔΕ, γενικότερα. O ένας αντιμετωπίζει πτυχές της νέας ΤΔΕ (και τα λατινοελληνικά στην περίπτωσή μας) ως σημαντική 3 Της παράλληλης δηλαδή χρήσης του ελληνικού και λατινικού γραφηματικού συστήματος για την παραγωγή γραπτού λόγου στην ίδια γλώσσα, την ελληνική. 4 Δεν εννοώ αποκλειστικά το γνωστό διεθνώς επιστημονικό ρεύμα ως New Literacy Studies (Νέες Σπουδές στο Γραμματισμό), αλλά και ποικίλες άλλες απόψεις που στέκονται κριτικά προς το συγκεκριμένο ρεύμα (Collins & Blot 2003, Κουτσογιάννης 2011), εστιάζουν όμως το ενδιαφέρον τους σε ζητήματα ψηφιακού ή έντυπου γραμματισμού. 5 Οι αναλογίες με το αυτόνομο και το ιδεολογικό μοντέλο γραμματισμού (Street 1984) είναι προφανείς. Χρησιμοποιώ ωστόσο την έννοια των λόγων, γιατί είναι πιο δυναμική, αφού: δίνει την ευχέρεια να αξιοποιηθεί η πλούσια παράδοση της (κριτικής) ανάλυσης λόγου, δίνει τη δυνατότητα να εντοπιστούν διαφορές που ανήκουν στο ίδιο μοντέλο (με όρους του Street 1984) και κυρίως καθιστά ευκολότερη τη σύνδεση με τις ταυτότητες, τις στρατηγικές και τη γενικότερη κινητικότητα των κοινωνικών πρωταγωνιστών (Fairclough 2003). 6 Προσαρμόζω εδώ την ανάλογη προσέγγιση που έχω ακολουθήσει για τη μελέτη της βιβλιογραφίας των πρακτικών ψηφιακού γραμματισμού των παιδιών (βλ. Κουτσογιάννης 2011). [ 882 ]

5 [ ΛΑΤΙΝΟΕΛΛΗΝΙΚΑ ΚΑΙ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΠΟΙΗΣΗ ] απειλή για τον ελληνικό γραπτό λόγο και σε κάποιες περιπτώσεις για την ελληνική γλώσσα, γενικότερα. Χαρακτηριστικά προς αυτή την κατεύθυνση είναι πολλά δημοσιεύματα στον ελληνικό τύπο, τα οποία θεωρούν τα λατινοελληνικά ως «απειλή για την ελληνική γλώσσα» (Koutsogiannis & Mitsikopoulou 2003). Ο συγκεκριμένος υπολόγος έχει ισχυρή διεθνή παρουσία και συναντάται πρωτίστως στις συζητήσεις ως προς τις επιπτώσεις που έχει η γνωστή ως γλώσσα του διαδικτύου και των στιγμιαίων μηνυμάτων στις σχολικές γλωσσικές επιδόσεις των παιδιών (βλ. Anis 2007:111, Thurlow 2006). Ο δεύτερος υπολόγος θεωρεί τη γραφή ως κάτι ουδέτερο, ως ένα μέσο απλής κωδικοποίησης του προφορικού λόγου, χωρίς περαιτέρω σύνδεση με άλλες κοινωνικές και πολιτισμικές διαστάσεις. Πρόκειται για μια ισχυρή γλωσσολογική παράδοση που προσεγγίζει τα ζητήματα της γραφής και της ορθογραφίας 7 αποκομμένα από κοινωνικοπολιτισμικές και ιστορικές μεταβλητές. Έρευνά μας έδειξε ότι ο υπολόγος αυτός έχει ισχυρή αντιπροσώπευση και στις συζητήσεις στον ελληνικό τύπο για τα λατινοελληνικά, όχι όμως τόσο από μια γλωσσολογική όσο από μια τεχνολογική αφετηρία. Στο πλαίσιο αυτό η λατινική γραφή θεωρείται ως κάτι προσωρινό που σχετίζεται με τεχνολογικές αδυναμίες και δεν πρέπει να δίνεται ιδιαίτερη βαρύτητα στο ποιο γραφηματικό σύστημα χρησιμοποιείται (Koutsogiannnis & Mitsikopoulou 2003). Οι δύο αυτές εκδοχές του εργαλειακού λόγου φαίνονται τελείως διαφορετικές μεταξύ τους, αλλά δεν είναι: τις συνδέει η έμφαση στη γραφή ως μια τεχνολογία η οποία δεν συνδέεται με άλλες πτυχές της σύνθετης πραγματικότητας. Το μεγαλύτερο μέρος του επιστημονικού προβληματισμού ωστόσο κινείται σε αυτόν που αποκαλώ κοινωνικοπολιτισμικό 8 λόγο (sociocultural discourse). Ο συγκεκριμένος λόγος αντιλαμβάνεται το νέο γραμματισμό, την ΨΔΕ και τα λατινοελληνικά, κατά προέκταση, ως μέρος του νέου τεχνολογικού και κοινωνικοπολιτισμικού γίγνεσθαι, μελετάει δε το φαινόμενο στο πλαίσιο των κοινωνικών πρακτικών και των συμβάντων γραμματισμού (literacy events) όπου εντοπίζεται. Η στενή σχέση με το «ιδεολογικό μοντέλο γραμματισμού» του Street (1984) είναι προφανής και έχει αξιοποιηθεί ήδη στη βιβλιογραφία (Androutsopoulos 2009, Sebba 2007). Το μεγαλύτερο μέρος της βιβλιογραφίας αυτής κινείται σε θεωρητικό επίπεδο στο χώρο της κοινωνιογλωσσολογίας και μελετάει ποικίλες πτυχές του ζητήματος. Οι Tseliga (2007) και Androutsopoulos (2009) εντάσσουν το φαινόμενο των λατινοελληνικών στη διγραφία μέσω υπολογιστή (computermediated digraphia) ο Ανδουτσόπουλος έχει επισημάνει την ποικιλότητα με την οποία εμφανίζεται και έχει καταγράψει δύο σχήματα μεταγραφής, το φωνητικό και το ορθογραφικό (Ανδρουτσόπουλος 2000). Ο ίδιος (Androutsopoulos, 2009) υποστηρίζει την υπόθεση ότι η ποικιλότητα αυτή θα αποκτά σταδιακά χαρακτηριστικά σταθερότητας, από τη στιγμή που οι χρήστες θα προσαρμόζονται με την πάροδο του χρόνου στις πρακτικές γραφηματικού γραμματισμού ( transliteration standards ) της ομάδας ή της κοινότητας στην οποία συμμετέχουν και από τη στιγμή που η επιλογή αυτή θα αποτελεί ταυτοτική πραγμάτωση του συνανήκειν ( act of identity ). Από την έρευνα δεν είναι απολύτως ξεκάθαρο το εύρος της χρήσης του λατινικού αλφαβήτου και η ενδεχόμενη σύνδεσή του με συγκεκριμένα ψηφιακά περιβάλλοντα ή πρακτικές. Ο Androutsopoulos (2009) υποστηρίζει ότι «τα τελευταία χρόνια παρατηρείται μια μείωση των περιβαλλόντων και γενικότερα της συχνότητας της χρήσης της λατινικής υπέρ της ελληνικής» και προβλέπει ότι η λατινική γραφή θα χρησιμοποιείται περισσότερο μεταξύ των Ελλήνων της διασποράς. Η Spilioti (2009), αναλύοντας σώμα 447 στιγμιαίων μηνυμάτων που προήλθαν από νέους χρόνων και ζούσαν στην Αθήνα, διαπιστώνει ότι η νόρμα είναι να χρησιμοποιείται το ελληνικό αλφάβητο και όχι το λατινικό. Ενδιαφέρουσες διαπιστώσεις προκύπτουν και από την έρευνα της Tseliga (2004, 2007) σε σώμα ηλεκτρονικών μηνυμάτων ( s), η οποία δείχνει, μεταξύ άλλων, ότι οι χρήστες των λατινοελληνικών ενσωματώνουν στα μηνύματά τους σε μεγαλύτερη έκταση λεξιλόγιο που δεν προέρχεται από την ελληνική γλώσσα (κυρίως από την Αγγλική) (βλ. και Spilioti 2009), ότι χρησιμοποιούν σε μεγαλύτερη έκταση πολυτροπικά στοιχεία (π.χ. emoticons) και ότι υιοθετούν σε μεγαλύτερο βαθμό στρατηγικές λόγου, όπως απλοποιήσεις, μη τυπικότητα και απόκλιση. Η ίδια συνδέει την εμμονή στη χρήση της λατινικής γραφής, παρά τις τεχνολογικές εξελίξεις, και με την ταχύτητα στο γράψιμο, από τη στιγμή που η ελληνική ορθογραφία είναι απαιτητική, ενώ με τη χρήση του λατινικού αλφαβήτου η παραγωγή λόγου γίνεται πιο γρήγορα, χωρίς αυστηρές συμβάσεις και χωρίς να είναι αναγκαστική η συχνή μετάβαση από το ελληνικό στο αγγλικό γραφηματικό σύστημα. Ενδιαφέρον παρουσιάζει και ο προβληματισμός (Tseliga 2004) ως προς την ενδεχόμενη σχέση που μπορεί να έχουν επιλογές στο γραφηματικό σύστημα με την ιδιαιτερότητα που παρουσιάζει η αναπαράσταση του νοήματος στην οθόνη (Kress 7 Για μια κριτική στην προσέγγιση αυτή βλ. Sebba Χρησιμοποίησα και τον όρο «οικο-κοινωνικός λόγος», γιατί ανταποκρίνεται περισσότερο στο πώς προσεγγίζονται οι γενικότερες πρακτικές ψηφιακού γραμματισμού των παιδιών από μέρος της βιβλιογραφίας (Κουτσογιάννης 2011). [ 883 ]

6 [ ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΚΟΥΤΣΟΓΙΑΝΝΗΣ ] 2010) (μεγαλύτερος βαθμός πειραματισμού, ο ρόλος της αισθητικής στην παραγωγή γραπτού λόγου κλπ.). Τέλος, οι Koutsogiannis & Mitsikopoulou (2003) διερευνούν το ενδιαφέρον και τις έντονες συζητήσεις που προκαλεί στον τύπο η χρήση των λατινοελληνικών, αναδεικνύοντας την ποικιλία των αντιδράσεων και των απόψεων που καταγράφονται για το συγκεκριμένο ζήτημα. Ενδιαφέρον έχει επίσης το γεγονός ότι το φαινόμενο της διγραφίας επεκτείνεται και σε άλλες πρακτικές γραμματισμού που δεν έχουν σχέση με την ΨΔΕ (Koutsogiannis 2004, βλ. και Annis 2007:111), ενώ πρόσφατη έρευνα εστιάζει και στο γεγονός ότι η έλλειψη «περιορισμών» που εξασφαλίζει η χρήση του λατινικού αλφαβήτου κατά την παραγωγή λόγου στο διαδίκτυο, διευκολύνει τη χρήση της ομιλούμενης κυπριακής διαλέκτου (Themistocleous 2009). Από τη σύντομη αυτή βιβλιογραφική ανασκόπηση είναι εμφανές ότι έχουν διερευνηθεί σημαντικές παράμετροι και έχουν αναδειχθεί ενδιαφέρουσες πτυχές της χρήσης των λατινοελληνικών. Επισημάνθηκε ήδη ότι η έρευνα είναι περιορισμένη και γι αυτό υπάρχουν αρκετές παράμετροι που δεν έχουν ή έχουν διερευνηθεί εν μέρει. Αναφέρω κυρίως αυτές που σχετίζονται με τους στόχους της παρούσας έρευνας. Ένα πρώτο εμφανές ερευνητικό κενό σχετίζεται με την έλλειψη στοιχείων ως προς την έκταση του φαινομένου και το συσχετισμό του με μεταβλητές, όπως η κοινωνική διαστρωμάτωση. Η παρούσα έρευνα, λόγω του εύρους του δείγματος που χρησιμοποιεί, μπορεί να συνεισφέρει εν μέρει στην κάλυψη αυτού του κενού. Θα ήθελα να υπογραμμίσω το «εν μέρει», γιατί τα δεδομένα μου αφορούν παιδιά εφηβικής ηλικίας και εστιάζουν αποκλειστικά στα σύγχρονα περιβάλλοντα επικοινωνίας. Σημαντικό είναι και το ζήτημα της ανάγνωσης του φαινομένου από μια κοινωνιογλωσσολογική οπτική «ευαίσθητη στην παγκοσμιοποίηση» (Coupland 2003), όπου θα δίνεται ιδιαίτερη βαρύτητα στον παγκόσμιο ρόλο των αγγλικών σήμερα, αλλά και γενικότερα στη σύνδεση του τοπικού με το παγκόσμιο (Κoutsogiannis & Mitsikopoulou 2003, Tsiplakou 2009). Προς αυτή την κατεύθυνση υπάρχουν, όπως είδαμε, έρευνες που συνδέουν τα λατινοελληνικά και με το σημαντικό ρόλο της παγκόσμιας κυριαρχίας της Αγγλικής (Spilioti 2009, Tseliga 2007). Η Tseliga (2007), για παράδειγμα, επισημαίνει ότι «τα λατινοελληνικά αποτελούν ένα παράδειγμα της ικανότητας του σύγχρονου ευέλικτου ανθρώπου να επιδεικνύει γλωσσική δημιουργικότητα, προκειμένου να προσαρμόζεται στις επείγουσες ανάγκες των παγκόσμιων και των τοπικών δικτύων επικοινωνίας». Η Spilioti (2009), επίσης, διασυνδέει, όπως είδαμε, τη χρήση του λατινικού αλφαβήτου με την αξιοποίηση αγγλόφωνου λεξιλογίου, γεγονός που το ερμηνεύει και ως συμβολική τάση διασύνδεσης με την παγκόσμια νεανική κουλτούρα. Η κατεύθυνση αυτή, προς την αναζήτηση της σχέσης που υπάρχει με άλλες παγκόσμιες εξελίξεις στο ζήτημα του γραμματισμού, χρειάζεται κατά τη γνώμη μου μεγαλύτερη επιμονή. Ένα εμφανές υ- περτοπικό στοιχείο έχει σχέση με την ευρύτητα της λατινοποίησης του διαδικτύου (βλ. Palfreyman & Khalil 2003). Ένα δεύτερο στοιχείο που επισημαίνεται είναι η σύνδεση της γραφής και της ορθογραφίας με την αστάθεια στη γραφή και την ορθογραφία που παρατηρείται σήμερα σε παγκόσμιο επίπεδο (Sebba 2007). Στο παρόν κείμενο θα επιχειρηθεί να διαβαστεί η χρήση των λατινοελληνικών από τα παιδιά σε συνδυασμό με το γεγονός ότι λόγω των νέων παγκόσμιων δεδομένων στις μέρες μας μεταβάλλεται το περιεχόμενο του γραμματισμού με ισχύ. Εκεί που παλιότερα ο γραμματισμός με ανταλλακτική αξία (Bourdieu 1991) ταυτιζόταν με το σχολικό γραμματισμό, τώρα προστίθεται η ανάγκη της χρήσης της Αγγλικής ως δεύτερης γλώσσας και η ανάγκη κατάκτησης του νέου γραμματισμού των ψηφιακών μέσων. Πρόκειται για ιδιαίτερα σημαντικό γεγονός που, όπως θα διαπιστώσουμε, προκαλεί διαφορετικές ταχύτητες αντίδρασης στους κοινωνικούς πρωταγωνιστές (παιδιά, γονείς, σχολεία), όπου μπορούμε να κατανοήσουμε εν μέρει και τη χρήση των λατινοελληνικών. 3. Η έρευνα Τα ποσοτικά δεδομένα που παρουσιάζονται στο παρόν κείμενο προέρχονται από ερωτηματολόγιο το οποίο συμπληρώθηκε το 2006 από δομημένο δείγμα παιδιών εφηβικής ηλικίας, χρόνων (2118 κορίτσια και 2056 αγόρια). Η ηλικία αυτή επιλέχθηκε συνειδητά, γιατί ήταν από τις πρώτες που κοινωνικοποιήθηκε σε μια περίοδο κατά την οποία τα ποικίλα διαδικτυακά περιβάλλοντα είχαν πια διαδοθεί ευρέως και η πρώτη που θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει το ελληνικό γραφηματικό σύστημα χωρίς ιδιαίτερους τεχνικούς περιορισμούς. Τα από τα παιδιά του δείγματος προέρχονται από δημόσια σχολεία των δύο μεγαλύτερων πόλεων, Αθήνας και Θεσσαλονίκης, ενώ 1078 παιδιά προέρχονται από επαρχιακές πόλεις και κωμοπόλεις. Γενικά, το σύνολο των παιδιών που προέρχονται από δημόσια σχολεία ανέρχονται στα 3415 από τα οποία 1737 είναι κορίτσια και 1678 αγόρια. Η επιλογή των δημόσιων σχολείων των δύο μεγάλων πόλεων έγινε με κριτήρια γεωγραφικά, τα οποία είναι εν τέλει και κοινωνικά, έτσι ώστε να αντιπροσωπεύονται στο δείγμα μας ισομερώς σχολεία από όλες τις [ 884 ]

7 [ ΛΑΤΙΝΟΕΛΛΗΝΙΚΑ ΚΑΙ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΠΟΙΗΣΗ ] περιοχές (κέντρο, ανατολικά, δυτικά και βόρεια προάστια). Η επιλογή των επαρχιακών σχολείων πραγματοποιήθηκε με κριτήρια μεγέθους (μεγάλα και μικρά αστικά κέντρα) και γεωγραφικά (διαφορετικές περιοχές της χώρας). Δόθηκε ιδιαίτερη βαρύτητα στο να συμπεριληφθούν στο δείγμα παιδιά που φοιτούν σε πολύ γνωστά ιδιωτικά σχολεία, με ιδιαίτερα υψηλό στάτους στην ελληνική κοινωνία και υψηλά δίδακτρα, των οποίων οι γονείς ανήκουν, όπως έδειξε και ο στατιστικός έλεγχος (Κουτσογιάννης 2011), σε προνομιούχα από μορφωτική και οικονομική άποψη κοινωνικά στρώματα. Έτσι, 759 παιδιά (381 κορίτσια και 378 αγόρια) προέρχονται από τα σχολεία αυτά. Είναι χρήσιμο να επισημανθεί εδώ ότι στα σχολεία αυτά δίνεται ιδιαίτερη βαρύτητα στη χρήση της αγγλικής γλώσσας και των Νέων Τεχνολογιών, γι αυτό και τα χρησιμοποιούμε ως μία σημαντική μεταβλητή με συγκεκριμένα χαρακτηριστικά. Θα μπορούσαμε εν κατακλείδι να πούμε ότι το δείγμα ανταποκρίνεται σε δύο σημαντικές προϋποθέσεις: είναι αντιπροσωπευτικό, παρότι κατά την επιλογή του ακολουθήθηκαν γεωγραφικά και όχι αυστηρά στατιστικά κριτήρια αντιπροσωπευτικότητας, ενώ παράλληλα αντιπροσωπεύει συνειδητά τις κοινωνικο-οικονομικές αντιθέσεις της ελληνικής κοινωνίας. Το ερωτηματολόγιο που δόθηκε αποτελούνταν από 59 ερωτήματα τα οποία στόχευαν στο να διερευνήσουν τις εξωσχολικές πρακτικές ψηφιακού γραμματισμού των παιδιών. Μία μόνο ομάδα ερωτήσεων εστίαζε στη συχνότητα, στο εύρος και στο πώς αξιοποιούνται τα κανάλια σύγχρονης διαδικτυακής επικοινωνίας (ΚΣΔΕ) (chat rooms) και στο πλαίσιο αυτό τέθηκε και το ερώτημα αν και με ποια συχνότητα χρησιμοποιούν τα παιδιά τη λατινοελληνική γραφή. Παρότι το ερώτημα είναι ένα, πολύ μεγάλο ενδιαφέρον έχει, όπως θα διαπιστώσουμε στη συνέχεια, η διασταύρωση των απαντήσεων με άλλα ε- ρωτήματα του ερωτηματολογίου. Είναι χρήσιμο να επισημανθούν εδώ τα εξής: 1. Τα περιβάλλοντα σύγχρονης διαδικτυακής επικοινωνίας μεταβάλλονται και σαφώς δεν είναι αυτά που ήταν το 2006, όταν πραγματοποιήθηκε η έρευνα. 2. Υπάρχουν περισσότερες από μία επιλογές: παλιότερα χρησιμοποιούνταν περισσότερο το IRC (Internet Relay Chat), ενώ σήμερα χρησιμοποιείται περισσότερο η ενσωματωμένη σε άλλα περιβάλλοντα δυνατότητα για σύγχρονη γραπτή επικοινωνία (π.χ. στο Facebook) και το msn. Η ρευστότητα και η ποικιλία αυτή θέτει σημαντικά ζητήματα. Το πρώτο έχει σχέση με το πώς θα μπορούσε να τεθεί το ερώτημα στα παιδιά. Σε αυτό ακολουθήσαμε τον όρο που χρησιμοποιούσαν (και χρησιμοποιούν) τα ίδια τα παιδιά, όπως διαπιστώθηκε κατά το πιλοτικό στάδιο της έρευνας. Ο όρος «κάνω chat» που χρησιμοποιούσαν εστιάζει στο είδος του συμβάντος γραμματισμού και όχι σε συγκεκριμένο διαδικτυακό περιβάλλον και αυτό ακολουθήσαμε. Το δεύτερο ζήτημα που τίθεται είναι γενικότερο και αφορά την εγκυρότητα που μπορεί να έχει μια έρευνα που διεξήχθη το 2006, όταν τα τεχνολογικά δεδομένα ήταν διαφορετικά. Όπως επισημάνθηκε, και όπως θα φανεί και κατά την ανάλυση, η έρευνα δεν εστιάζει στη ρευστότητα των περιβαλλόντων, θέμα εξίσου ενδιαφέρον, αλλά στη σύνδεσή τους με κοινωνικές μεταβλητές. Τέτοιους είδους συνδέσεις και κυρίως η σύνδεση με το είδος της αναστοχαστικότητας (reflexivity) που επιδεικνύουν οι κοινωνικοί πρωταγωνιστές στα εκάστοτε νέα δεδομένα της γραφής και επικοινωνίας είναι ζητήματα περισσότερο κοινωνικά παρά τεχνολογικά, έχουν επομένως διαχρονικό ενδιαφέρον. 4. Αποτελέσματα Πριν προχωρήσουμε στην κύρια εστίαση του θέματος, είναι χρήσιμο να παρατεθούν κάποια γενικότερα στοιχεία σε σχέση με τη συχνότητα χρήσης των περιβαλλόντων σύγχρονης επικοινωνίας από τα παιδιά. Από τις απαντήσεις προκύπτει ότι τα περιβάλλοντα αυτά χρησιμοποιούνται από τα μισά περίπου παιδιά (50,7%) του δείγματός μας, από τα οποία το μεγαλύτερο ποσοστό συμμετέχει ευκαιριακά (50,8%), ένα μικρότερο ποσοστό δηλώνει ότι συμμετέχει μερικές φορές τη βδομάδα (29,2%) και το μικρότερο ποσοστό (15,9%) δηλώνει ότι συμμετέχει κάθε μέρα. Τα αποτελέσματα επομένως που παρουσιάζονται στη συνέχεια αφορούν τα μισά περίπου παιδιά του δείγματος, αφού αυτά δήλωσαν ότι συμμετέχουν σε Κανάλια Σύγχρονης Διαδικτυακής Επικοινωνίας (ΚΣΔΕ). Το κύριο ερώτημα το οποίο αφορούσε στο θέμα μας (ερώτημα 44) ήταν το παρακάτω: Αν μπαίνεις σε ελληνικά κανάλια, γράφεις... (κύκλωσε ό,τι ανταποκρίνεται σε σένα): 1. Με ελληνικούς χαρακτήρες 2. Ελληνικά αλλά με λατινικούς χαρακτήρες (greeklish) 3. Και με τα δύο, ανάλογα με την περίπτωση Από τον παρακάτω πίνακα (πίνακας 1) προκύπτει ότι το μεγαλύτερο ποσοστό των παιδιών του συνόλου του δείγματός μας χρησιμοποιεί τη λατινοελληνική γραφή (43,3%), έναντι 27,9% που χρησιμοποιεί το ελληνικό αλφάβητο και 28,8% που χρησιμοποιεί και τα δύο, ανάλογα με την περίπτωση. Το [ 885 ]

8 [ ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΚΟΥΤΣΟΓΙΑΝΝΗΣ ] αποτέλεσμα αυτό έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, αν λάβουμε υπόψη μας το γεγονός ότι τα παιδιά αυτά εξοικειώθηκαν με τις Νέες Τεχνολογίες μετά από το 2000, όταν δηλαδή τα προβλήματα με την ελληνική γραφή σε ψηφιακά περιβάλλοντα θα έπρεπε λογικά να έχουν ξεπεραστεί σε σημαντικό βαθμό λόγω της υποστήριξής της από το διεθνές πρότυπο κωδικοποίησης των συστημάτων γραφής, το unicode. Η δεύτερη διαπίστωση είναι ότι η χρήση του λατινικού αλφαβήτου δεν αποτελεί απλώς μια γραφηματική ποικιλία, που χρησιμοποιείται γενικώς από τα νέα παιδιά σε συγκεκριμένες ηλεκτρονικές χρήσεις. Φαίνεται να σχετίζεται περισσότερο με συγκεκριμένες κοινωνικές κατηγορίες παιδιών. Από τον πίνακα 1, όπου διασταυρώνεται η χρήση των λατινοελληνικών με τον τύπο σχολείου στον οποίο φοιτούν τα παιδιά, διαπιστώνουμε ότι παιδιά που φοιτούν στα ιδιωτικά σχολεία του δείγματός μας χρησιμοποιούν το λατινικό αλφάβητο σε πολύ μεγαλύτερη έκταση (63,9%) έναντι των παιδιών που φοιτούν στα δημόσια σχολεία (38,6%). Η διαφορά είναι εντυπωσιακή, στατιστικά σημαντική (x 2 =91,373, df=2, P-value<0,001), χρειάζεται δε περαιτέρω διερεύνηση και ερμηνεία. Το γεγονός ότι η συγκεκριμένη κοινωνική ομάδα έχει κάποια ιδιαίτερα χαρακτηριστικά, όπως η ταχύτητα με την οποία επιχειρεί να εξοικειώσει τα παιδιά της με τα δύο νέα δεδομένα του παγκόσμιου γραμματισμού -της ευρείας δηλαδή χρήσης της Αγγλικής ως δεύτερης γλώσσας και της λειτουργικής κατάκτησης του ψηφιακού γραμματισμού- (Κουτσογιάννης 2011), μας οδήγησε στο να εστιάσουμε τη διερεύνησή μας προς αυτές κυρίως τις κατευθύνσεις. Πίνακας 1. Γράψιμο σε ΚΣΔΕ Αν μπαίνεις σε ελληνικά κανάλια γράφεις Με ελληνικό αλφάβηττήρετάται Με λατινικούς χαρακ- Και τα δύο, εξαρ- Σύνολο Δημόσια σχολεία % 31,5 38,6 29,9 100,0 Ιδιωτικά σχολεία % 12,1 63,9 23,9 100,0 Σύνολο % 27,9 43,3 28,8 100,0 Από τη διασταύρωση με τις απαντήσεις του ερωτήματος «Πόσο συχνά επισκέπτεσαι Chats;» προκύπτει (στατιστικά σημαντική η διαφορά, x 2 =36,681, df=4, p-value<0,001) ότι τα παιδιά τα οποία χρησιμοποιούν πιο συχνά τη σύγχρονη επικοινωνία είναι αυτά που χρησιμοποιούν σε μεγαλύτερη έκταση και τη λατινική γραφή. Είναι ενδεικτικό ότι το ποσοστό των παιδιών που γράφει ελληνικά με λατινικούς χαρακτήρες και χρησιμοποιεί τη σύγχρονη επικοινωνία «ευκαιριακά» είναι 38,8% έναντι 43,6% όσων τη χρησιμοποιούν «κάποιες φορές τη βδομάδα» και 57,7% όσων τη χρησιμοποιούν «κάθε μέρα». Από τη διασταύρωση αυτή προκύπτει ότι ο βαθμός εξοικείωσης με το συγκεκριμένο περιβάλλον διαδραματίζει σημαντικό ρόλο. Αυτό συναρτάται σε σημαντικό βαθμό και με μια άλλη μεταβλητή, το χρόνο απόκτησης υπολογιστή. Από την ανάλυση προκύπτει ότι η χρήση της λατινικής γραφής συνδέεται ευθέως με την εμπειρία που έχουν τα παιδιά στη χρήση του υπολογιστή (x 2 =36,440, df=6, P- value<0,001). Δίνονται κάποια ενδεικτικά ποσοστά 9 από τη διασταύρωση του βασικού ερωτήματος με το «πότε απόκτησες υπολογιστή;»: παιδιά που απέκτησαν υπολογιστή την ίδια χρονιά της έρευνας χρησιμοποιούν λατινοελληνικά σε ποσοστό 31,8%, ποσοστό που αυξάνεται σε 42,5% και 44,7% σε όσα παιδιά απέκτησαν υπολογιστή «μέσα στην τελευταία διετία» και «πριν από 4-5 χρόνια», αντίστοιχα, για να φτάσει στο 55,1% στα παιδιά που είχαν υπολογιστές για περισσότερα από πέντε χρόνια. Από τη μέχρι τώρα ανάλυση προκύπτει με σαφήνεια ότι τα λατινοελληνικά αποτελούν γραφηματική ποικιλία που συναρτάται με την έκταση της χρήσης των ΚΣΔΕ αλλά και το βαθμό της εμπειρίας που έχουν τα παιδιά, γενικότερα, στη χρήση των υπολογιστών. Θα μπορούσαμε να πούμε δηλαδή ότι χαρακτηρίζει τις πρακτικές ψηφιακού γραμματισμού κυρίως όσων κινούνται με μεγαλύτερη άνεση στη χρήση των ΤΠΕ. Μια άλλη σημαντική μεταβλητή που φαίνεται από τα αποτελέσματα να παίζει καθοριστικό ρόλο είναι η ευρύτητα της χρήσης των Αγγλικών από τα παιδιά. Στον πίνακα 2 που ακολουθεί διασταυρώνεται η έκταση της χρήσης των λατινοελληνικών με τη συμμετοχή των παιδιών σε ΚΣΔΕ, όπου χρησιμοποιείται η αγγλική γλώσσα 10, και προκύπτει με στατιστικά σημαντική διαφορά (x 2 =36,304, df=2, p- 9 Αποφεύγουμε για λόγους οικονομίας την αναλυτική παράθεση πινάκων. 10 Το ερώτημα (43) ήταν: Μπαίνεις συνήθως (κύκλωσε όποια από τις απαντήσεις ανταποκρίνεται σε σένα ή περισσότερες από μία απαντήσεις): α. σε ελληνικά chat rooms, β. Σε chat rooms αγγλικής γλώσσας γ. σε chat rooms άλλης γλώσσας (αν ναι, γράψε ποια ή ποιες) [ 886 ]

9 [ ΛΑΤΙΝΟΕΛΛΗΝΙΚΑ ΚΑΙ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΠΟΙΗΣΗ ] value<0,001) ότι τα παιδιά αυτά χρησιμοποιούν σε μεγαλύτερη έκταση τη λατινική γραφή (49,7%), έναντι 40,8% των άλλων παιδιών. Πίνακας 2. Συμμετοχή σε αγγλόφωνα ΚΣΔΕ και λατινοελληνικά Αν μπαίνεις σε ελληνικά ΚΣΔΕ, γράφεις Συμμετοχή σε αγγλόφωνα Chat Όχι Ναι Σύνολο Με ελληνικούς χαρακτήρες Αριθμός % 31,7% 18,4% 27,9% Με λατινικούς χαρακτήρες Αριθμός % 40,8% 49,7% 43,3% αριθμός % 27,6% 31,9% 28,8% Και με τα δύο, ανάλογα με την περίπτωση Σύνολο Αριθμός % 100,0% 100,0% 100,0% Προκειμένου να ενισχύσουμε περισσότερο τη διαπίστωση αυτή, διαμορφώσαμε ένα υποσύνολο, από το σύνολο των ιδιωτικών σχολείων, τα οποία είναι γνωστό ότι δίνουν ιδιαίτερη βαρύτητα στη χρήση της Αγγλικής γλώσσας. Πρόκειται για 579 παιδιά, από τα οποία 291 χρησιμοποιούν τα ΚΣΔΕ. Οι διαφορές είναι θεαματικές: παιδιά που φοιτούν στα συγκεκριμένα σχολεία γράφουν ελληνικά με λατινικούς χαρακτήρες σε ποσοστό 66,3% έναντι 39,5% των παιδιών που φοιτούν σε δημόσια σχολεία (X2=84,729, df=2, p-value<0,001). Τα δεδομένα μας ως εδώ δείχνουν ότι η εμπειρία στη χρήση των νέων μέσων σε συνδυασμό με το βαθμό εξοικείωσης με τη χρήση της Αγγλικής γλώσσας, εντός ή και εκτός του διαδικτύου (τα δύο είναι αλληλένδετα), αποτελούν σημαντικές μεταβλητές για το θέμα μας. Παραθέτουμε στη συνέχεια κάποια ακόμη δεδομένα που δείχνουν ότι το ζήτημα είναι πιο σύνθετο. Διασταυρώσαμε το κύριο ερώτημα με το ερώτημα «Πόσους υπολογιστές έχετε στο σπίτι (οι οποίοι να είναι σε χρήση);». Από τη διασταύρωση προκύπτει ότι τα παιδιά με περισσότερους από έναν υπολογιστές στο σπίτι χρησιμοποιούν σε πολύ μεγαλύτερη έκταση το λατινικό γραφηματικό σύστημα (59,5%) έναντι 45,9% όσων έχουν δύο και 41% όσων έχουν έναν (x 2 =27,741, df=4, P-value<0,001). Από πολλές άλλες διασταυρώσεις μας είναι γνωστό (βλ. Κουτσογιάννης 2011) ότι τα παιδιά που έχουν πολλούς υπολογιστές στο σπίτι ανήκουν σε προνομιούχα κοινωνικά στρώματα, όπως και τα παιδιά που έχουν υπολογιστή για μεγάλο χρονικό διάστημα. Επισημάναμε ήδη ότι σε προνομιούχα κοινωνικά στρώματα ανήκουν και τα παιδιά που φοιτούν στα ιδιωτικά του δείγματός μας. Δεν είναι επομένως τυχαίο που και τα συγκεκριμένα παιδιά χρησιμοποιούν σε πολύ μεγαλύτερη έκταση τη λατινική γραφή στη σύγχρονη διαδικτυακή επικοινωνία, όπως είδαμε στον πρώτο πίνακα. Στην επόμενη ενότητα θα επιχειρηθεί να συζητηθούν και να ερμηνευτούν οι διαπιστώσεις αυτές. 5. Συμπεράσματα και συζήτηση Η χρήση των λατινοελληνικών κατά την επικοινωνία σε ψηφιακά περιβάλλοντα παρουσιάζει ιδιαίτερο επιστημονικό ενδιαφέρον και έχει απασχολήσει την κοινωνιογλωσσολογική, κυρίως, έρευνα. Το παρόν κείμενο, αξιοποιώντας ευρείας έκτασης ποσοτικά δεδομένα, εστίασε το ενδιαφέρον του στη χρήση τους σε περιβάλλοντα σύγχρονης διαδικτυακής επικοινωνίας (Chat Rooms) από παιδιά ηλικίας χρόνων (συλλογή δεδομένων το 2006). Πρόκειται για παιδιά που γεννήθηκαν ανάμεσα στο , είναι επομένως η πρώτη γενιά που μεγάλωσε με το διαδίκτυο και που δεν πρέπει λογικά να έχει τους τεχνικούς περιορισμούς στη χρήση του ελληνικού αλφαβήτου, με δεδομένο το γεγονός ότι το Unicode καθιερώνεται από τα τέλη της δεκαετίας του 1990 και ύστερα. Από την ανάλυση που προηγήθηκε αναδεικνύονται ενδιαφέροντα στοιχεία που ενισχύουν κάποιες διαπιστώσεις άλλων ερευνών, αλλά αναδεικνύουν και νέα ζητήματα. Το πρώτο από αυτά έχει σχέση με τη συχνότητα χρήσης: προκύπτει με σαφήνεια ότι το λατινικό αλφάβητο χρησιμοποιείται σε πολύ μεγαλύτερη έκταση σε σχέση με το ελληνικό στα περιβάλλοντα σύγχρονης επικοινωνίας και αυτό είναι ανεξάρτητο από τον τύπο σχολείου στο οποίο φοιτούν τα παιδιά και την κοινωνική ομάδα στην οποία ανήκουν. Η διαπίστωση αυτή έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, αν λάβουμε υπόψη ότι τα παιδιά αυτά εξοικειώθηκαν με τις Νέες Τεχνολογίες μετά από το 2000, όταν δηλαδή τα προβλήματα με την ελληνική γραφή ξεπεράστηκαν σε σημαντικό βαθμό. Δεν διαθέτουμε προηγούμενες ευρείας έκτασης ποσοτικές έρευνες για να διαπιστώσουμε αν υπάρχει αύξουσα ή φθίνουσα τάση, μπορούμε όμως να πούμε πια με [ 887 ]

10 [ ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΚΟΥΤΣΟΓΙΑΝΝΗΣ ] μεγαλύτερη βεβαιότητα ότι η χρήση του λατινικού αλφαβήτου δεν σχετίζεται απλά και μόνο με τεχνικούς περιορισμούς. Το δεύτερο συμπέρασμα είναι ότι τα λατινοελληνικά δεν αποτελούν απλώς μια γραφηματική ποικιλία που χρησιμοποιείται γενικώς από τα νέα παιδιά. Χρησιμοποιείται πρωτίστως από την ομάδα των παιδιών που έχουν δύο βασικά χαρακτηριστικά: έχουν μακροχρόνια και σε μεγαλύτερο βαθμό εξοικείωση με τους υπολογιστές και χρησιμοποιούν σε μεγαλύτερη έκταση την αγγλική γλώσσα (βλ. Spilioti 2009, Tseliga 2007) στην καθημερινότητά τους. Αλλά αυτά τα παιδιά προέρχονται από πιο προνομιούχες κοινωνικές ομάδες, όπως έχει διαπιστωθεί και από την ανάλυση του συνόλου των δεδομένων της συγκεκριμένης έρευνας (Κουτσογιάννης 2011). Το ερώτημα, επομένως, είναι εύλογο: γιατί αυτές οι κοινωνικές ομάδες να χρησιμοποιούν σε μεγαλύτερο βαθμό το λατινικό και όχι το ελληνικό αλφάβητο; Λαμβάνοντας υπόψη και τα συνολικά δεδομένα της συγκεκριμένης έρευνας (Κουτσογιάννης 2011), θα μπορούσαμε να πούμε ότι η συγκεκριμένη κοινωνική ομάδα αντιλαμβάνεται πολύ πιο γρήγορα τις αλλαγές που παρατηρούνται στους γραμματισμούς της εποχής μας με ισχύ και αναπτύσσει στρατηγικές προσαρμογής των παιδιών της στα νέα δεδομένα. Έτσι, παράλληλα με τον παραδοσιακό σχολικό γραμματισμό, αναπτύσσουν πρωτοβουλίες λειτουργικής εξοικείωσης των παιδιών τους με δύο άλλους παγκόσμιους γραμματισμούς: αυτόν που σχετίζεται με τον κόσμο των Νέων Τεχνολογιών και αυτόν που έχει σχέση με την αγγλική γλώσσα ως παγκόσμια γλώσσα επικοινωνίας. Η παρούσα έρευνα έδειξε ότι οι συγκεκριμένοι γονείς αναπτύσσουν στρατηγικές συστηματικής προετοιμασίας των παιδιών τους από μικρή ηλικία μέσω της αγοράς υπολογιστών και μέσω της εκμάθησης της Αγγλικής. Στο πλαίσιο των στρατηγικών αυτών επιλέγουν και τα συγκεκριμένα ιδιωτικά σχολεία, τα οποία υπόσχονται να ανταποκριθούν καλύτερα στις νέες αυτές ανάγκες τους (Κουτσογιάννης 2011, Koutsogiannis & Adampa 2012, Bulfin & Koutsogiannis 2012). Έτσι, τα συγκεκριμένα παιδιά εξοικειώνονται σε μεγαλύτερα ποσοστά και από πολύ πιο νωρίς με τον ψηφιακό γραμματισμό και το γραμματισμό της Αγγλικής ως παγκόσμιας γλώσσας. Δεν θεωρώ, βέβαια, ότι το φαινόμενο των λατινοελληνικών είναι αποτέλεσμα της στρατηγικής αυτής. Θεωρώ ότι τα λατινοελληνικά έχουν μετατραπεί πια σε νεανική γραφηματική ποικιλία που σηματοδοτεί το σταδιακό πέρασμα από το συμβατικό κόσμο της γραπτής επικοινωνίας στον κόσμο της διαδικτυακής επικοινωνίας (βλ. και Androutsopoulos 2009), κυρίως της σύγχρονης με βάση τα δεδομένα της παρούσας έρευνας. Το πέρασμα αυτό σηματοδοτείται από την υιοθέτηση όψεων των δύο γραμματισμών με παγκόσμια ισχύ: αυτόν που έχει σχέση με τις Νέες Τεχνολογίες και αυτόν που έχει σχέση με την αγγλική γλώσσα, αφού χρησιμοποιείται το δικό της αλφάβητο. Το βήμα της συμβολικής ταύτισης με τα νέα παγκόσμια δεδομένα στο χώρο του γραμματισμού είναι που κατά βάθος πραγματώνει η ελληνική νεολαία, υιοθετώντας τη χρήση των λατινοελληνικών (βλ. και Tseliga 2007, Spiliot 2009). Πρόκειται για συμβολική πράξη του συνανήκειν σε μια νεανική κοινότητα 11 που τείνει να αυτοπροσδιορίζεται και με άξονα συγκεκριμένες γραφηματικές πρακτικές γραμματισμού, οι οποίες μεταφέρουν συγκεκριμένο αξιακό φορτίο. Με βάση τις παραπάνω διαπιστώσεις θα μπορούσαμε να πούμε ότι διαγράφεται η εξής δυναμική: με δεδομένο το αξιακό φορτίο που μεταφέρει η συγκεκριμένη γραφηματική επιλογή για τα νέα παιδιά, όσο περισσότερο εξοικειώνονται οι νέοι με τη χρήση των υπολογιστών και την ευρεία χρήση της αγγλικής στο διαδίκτυο, τόσο και πιο αυτονόητη θα θεωρείται η χρήση των λατινοελληνικών στα σύγχρονα περιβάλλοντα επικοινωνίας. Το γεγονός ότι τα συγκεκριμένα παιδιά της συγκεκριμένης κοινωνικής ομάδας χρησιμοποιούν τη λατινική γραφή σε μεγαλύτερη έκταση σχετίζεται με το γεγονός ότι πληρούν τις δύο αυτές προϋποθέσεις από πολύ πιο νωρίς και σε πολύ μεγαλύτερο βαθμό σε σχέση με τα άλλα. Η παραπάνω διαπίστωση δεν σημαίνει ότι η δυναμική αυτή προδιαγράφει απολύτως και το μέλλον της λατινικής γραφής κατά την παραγωγή ελληνικού λόγου σε ψηφιακά περιβάλλοντα. Ποικιλία παραγόντων μπορεί να παίξει σημαντικό ρόλο σε αυτό και να μεταβάλει το αξιακό φορτίο της συγκεκριμένης επιλογής ως σημειωτικού πόρου, κάτι που δεν μπορεί να είναι προβλέψιμο. Βιβλιογραφία Androutsopoulos, Jannis Λατινο-ελληνική ορθογραφία στο ηλεκτρονικό ταχυδρομείο: χρήση και στάσεις. Στο Μελέτες για την ελληνική γλώσσα 2, Θεσσαλονίκη: Κυριακίδης. Androutsopoulos, Jannis Greeklish : Transliteration Practice and Discourse in the Context of Computer- Mediated Digraphia. In Standard Languages and Language Standards: Greek, Past and present, edited by 11 Ο όρος εδώ είναι γενικευτικός. Συνήθως τα παιδιά ανήκουν σε πολλές και διαφορετικές κοινότητες, οι οποίες μπορεί να διαφέρουν μεταξύ τους και από το είδος του γραφηματικού συστήματος (και των λατινοελληνικών) που χρησιμοποιούν. [ 888 ]

11 [ ΛΑΤΙΝΟΕΛΛΗΝΙΚΑ ΚΑΙ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΠΟΙΗΣΗ ] Alexandra Georgakopoulou, and Michael Silk, Farnam: Ashgate (Centre for Hellenic Studies, King's College London: 12) Anis, Jaques Neography: Unconventional spelling in French SMS text messages. In, The multilingual Internet: Language, culture, and communication online, edited by Brenda Danet, and Susan Herring, Oxford: Oxford University Press. Bernstein, Basil Pedagogy, symbolic control and identity. Theory, research, critique. London: Taylor and Francis. Bourdieu, Pierre Language and Symbolic Power. Cambridge: Polity Press. Bulfin, Scott, & Koutsogiannis Dimitris New literacies as multiply placed practices: expanding perspectives on young people's literacies across home and school. Language and Education 26.4: Collins, James, and Blot Richards Literacy and Literacies: Texts, Power, and Identity. Cambridge: Cambridge University Press. Coupland, Nik Introduction: Sociolinguistics and globalisation. Journal of sociolinguistics 7.4: Georgakopoulou, Alexandra. (2006) Postscript: Computer-mediated communication in sociolinguistics. Journal of sociolinguistics 10.4: Fairclough, Norman Analyzing Discourse: Textual analysis for social research. London: Routledge. Fairclough, Norman Language and Globalization. London: Routledge. Georgakopoulou, Aexandra Postscript: Computer-mediated communication in sociolinguistics. Journal of sociolinguistics 10.4: Heller, Monica Globalization, the new economy, and the commodification of language and identity. Journal of Sociolinguistics 7.4: Κουτσογιάννης, Δημήτρης «Προς μια γραμματική του παιδαγωγικού λόγου.» Στο Μελέτες για την ελληνική γλώσσα. Πρακτικά της 30 ης συνάντησης του Τομέα Γλωσσολογίας, Α.Π.Θ, Θεσσαλονίκη: ΙΝΣ. Κουτσογιάννης, Δημήτρης Εφηβικές πρακτικές ψηφιακού γραμματισμού και ταυτότητες. Θεσσαλονίκη: Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας. Koutsogiannis, Dimitris Critical technoliteracy and weak languages. Στο Doing literacy online: Teaching, learning and playing in an electronic world, edited by Ilana Snyder, and Catherine Beavis, Cresskill, NJ: Hampton Press. Koutsogiannis, Dimitris, and Bessie Mitsikopoulou Greeklish and Greekness: Trends and discourses of glocalness. Journal of computer-mediated communication 9:1. Accessed January 28, Koutsogiannis, Dimitris, and Adampa Vasiliki Girls, identities and agency in adolescents digital literacy practices. Journal of Writing Research 3.3: Kress, Gunther Multimodality. A social semiotic approach to contemporary communication. New York: Routledge. Machin, David, and Van Leeuewn Theo Global Media Discourse. New York: Routledge. Palfreyman, David, and Al Khalil Mohamed A funky language for teenzz to use : Representing Gulf Arabic in Instant Messaging. Journal of Computer-Mediated Communication 9: 1. Accessed January 28, Sebba, Mark Sociolinguistic approaches to writing systems research. Writing Systems Research 1: Sebba, Mark Spelling and society: The culture and politics of orthography around the world. Cambridge and New York: Cambridge University Press. Spilioti, Tereza Graphemic representation of text-messaging: alphabet-choice and code-switches in Greek SMS. Pragmatics 19.3: Street, Brian Literacy in Theory and Practice. Cambridge: Cambridge University Press. Themistocleous, Christiana Written Cypriot Greek in online chat: Usage and attitudes. Στο Ηλεκτρονικά Πρακτικά του 8ου Διεθνούς Συνεδρίου Ελληνικής Γλωσσολογίας (8ICGL). Επιμέλεια από Γιώργος Γιαννάκης, Μαρία Μπαλταζάνη, Γιώργος Ξυδόπουλος και Αναστάσιος Τσαγγαλίδης, Τμήμα Ελληνικής Φιλολογίας: Παν/μιο Ιωαννίνων. Thurlow, Crispin From statistical panic to moral panic: The metadiscursive construction and popular exaggeration of new media language in the print media. Journal of Computer-Mediated Communication Accessed February 27. Tseliga, T. (2007) It s all Greeklish to me! Linguistic and sociocultural perspectives on Roman-alphabeted Greek in asynchronous computer-mediated communication. In The multilingual Internet: Language, culture, and communication online, edited by Brenda Danet, and Susan Herring, Oxford: Oxford University Press. Tseliga, Dora Computer-mediated Greeklish: Key Linguistic and Sociolinguistic Issues. PhD Thesis, University of Brighton. Tsiplakou, Stavroula Doing (bi)lingualism: Language alternation as performative construction of online identities. Pragmatics 19. 3: Van Leeuwen, Theo Introducing Social Semiotics. London and New York: Routledge. [ 889 ]

ΤΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΤΩΝ ΤΡΙΩΝ ΚΥΚΛΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗ ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΤΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΤΩΝ ΤΡΙΩΝ ΚΥΚΛΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗ ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΤΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΤΩΝ ΤΡΙΩΝ ΚΥΚΛΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗ ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Έκδοση Α Διεύθυνση Επιμόρφωσης & Κατάρτισης Ιανουάριος 2013 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Το μοντέλο των τριών κύκλων... 3 1.1 Α κύκλος:

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης ί>ηγο^η 26 Επιστήμες της Αγωγής 26 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

Νέες μέθοδοι-ορολογία. Μετά την. επικοινωνιακή προσέγγιση: η παιδαγωγική των κειμενικών ειδών. Κειμενικά είδη για διδακτική χρήση.

Νέες μέθοδοι-ορολογία. Μετά την. επικοινωνιακή προσέγγιση: η παιδαγωγική των κειμενικών ειδών. Κειμενικά είδη για διδακτική χρήση. Νέες μέθοδοι-ορολογία. Μετά την επικοινωνιακή προσέγγιση: η παιδαγωγική των κειμενικών ειδών. Κειμενικά είδη για διδακτική χρήση. Γραμματισμός: έννοια-παιδαγωγικές συνέπειες Σήμερα, στην αναπτυγμένη τεχνολογικά

Διαβάστε περισσότερα

Π3.1.2. Μελέτη για την αξιοποίηση των ΤΠΕ στη διδασκαλία της Νεοελληνικής Γλώσσας στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση: γενικό πλαίσιο και ιδιαιτερότητες

Π3.1.2. Μελέτη για την αξιοποίηση των ΤΠΕ στη διδασκαλία της Νεοελληνικής Γλώσσας στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση: γενικό πλαίσιο και ιδιαιτερότητες Π3.1.2. Ανάπτυξη μεθοδολογίας για τη διδασκαλία των επιμέρους γνωστικών αντικειμένων στο μάθημα της Ελληνικής Γλώσσας με τη δημιουργική αξιοποίηση της επιστήμης και των εργαλείων ΤΠΕ Μελέτη για την αξιοποίηση

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.)

ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.) ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.) ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΔΡΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΣΟΤΗΤΑ ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΣΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ (Π.Ι.Ε.)

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΣΗ ΑΡΘΡΟΥ ΜΕ ΘΕΜΑ: ΟΙ ΙΔΕΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟ

ΑΝΑΛΥΣΗ ΑΡΘΡΟΥ ΜΕ ΘΕΜΑ: ΟΙ ΙΔΕΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟ ΑΝΑΛΥΣΗ ΑΡΘΡΟΥ ΜΕ ΘΕΜΑ: ΟΙ ΙΔΕΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟ ΦΩΣ ΚΑΙ ΤΗΝ ΟΡΑΣΗ. Το άρθρο αυτό έχει ως σκοπό την παράθεση των αποτελεσμάτων πάνω σε μια έρευνα με τίτλο, οι ιδέες των παιδιών σχετικά με το

Διαβάστε περισσότερα

Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός

Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός Αφροδίτη Οικονόμου Νηπιαγωγός afoikon@uth.gr Μαρία Παπαδοπούλου Αν. Καθηγήτρια, Π.Τ.Π.Ε., Π.Θ. mariapap@uth.gr Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα Ταξίδι

Διαβάστε περισσότερα

Πολυτροπικότητα και διδασκαλία των ξένων γλωσσών στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση

Πολυτροπικότητα και διδασκαλία των ξένων γλωσσών στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση Μαρία ημάση Μακρίνα Ζαφείρη Γρηγορία-Καρολίνα Κωνσταντινίδου Πολυτροπικότητα και διδασκαλία των ξένων γλωσσών στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση Πλυτροπικότητα: η έννοια Ως πολυτροπικότητα, multimodality, ορίζεται

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Επιμόρφωσης για τη Διδασκαλία της Νέας Ελληνικής Γλώσσας - Φάση Α (2014-2015)

Πρόγραμμα Επιμόρφωσης για τη Διδασκαλία της Νέας Ελληνικής Γλώσσας - Φάση Α (2014-2015) Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Διεύθυνση Δημοτικής Εκπαίδευσης Οκτώβριος 2014 Πρόγραμμα Επιμόρφωσης για τη Διδασκαλία της Νέας Ελληνικής Γλώσσας - Φάση Α (2014-2015) Γλωσσική Εκπαίδευση - Εκπαίδευση στον Γραμματισμό:

Διαβάστε περισσότερα

Ποσοτικές ερευνητικές προσεγγίσεις

Ποσοτικές ερευνητικές προσεγγίσεις ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ (PROJECT) Ποσοτικές ερευνητικές προσεγγίσεις (Quantitative Approaches to Research) Δρ ΚΟΡΡΕΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΑΘΗΝΑ 2013 Ποσοτικές ερευνητικές προσεγγίσεις (Quantitative Research

Διαβάστε περισσότερα

Οι φορητοί υπολογιστές στην εκπαίδευση: Μελέτη περίπτωσης ως προς τις συνέπειες στη διδασκαλία και το μιντιακό γραμματισμό

Οι φορητοί υπολογιστές στην εκπαίδευση: Μελέτη περίπτωσης ως προς τις συνέπειες στη διδασκαλία και το μιντιακό γραμματισμό Παιδαγωγικά ρεύματα στο Αιγαίο Προσκήνιο 1 Οι φορητοί υπολογιστές στην εκπαίδευση: Μελέτη περίπτωσης ως προς τις συνέπειες στη διδασκαλία και το μιντιακό γραμματισμό Δημήτρης Σπανός 1 dimitris.spanos@gmail.com

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΣΧΕΔΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΦΟΙΤΗΣΗ ΤΟΥΣ. ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΜΙΑΣ ΕΜΠΕΙΡΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

ΤΑ ΣΧΕΔΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΦΟΙΤΗΣΗ ΤΟΥΣ. ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΜΙΑΣ ΕΜΠΕΙΡΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Ελληνικό Στατιστικό Ινστιτούτο Πρακτικά 18 ου Πανελληνίου Συνεδρίου Στατιστικής (2005) σελ.49-54 ΤΑ ΣΧΕΔΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΦΟΙΤΗΣΗ ΤΟΥΣ. ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΜΙΑΣ ΕΜΠΕΙΡΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΌ ΤΗ «ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ»ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΆΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΏΝ ΣΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΉ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΤΆΞΗ Ε.ΚΟΛΈΖΑ

ΑΠΌ ΤΗ «ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ»ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΆΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΏΝ ΣΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΉ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΤΆΞΗ Ε.ΚΟΛΈΖΑ ΜΑΘΗΣΗ ΜΕΣΩ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ 1 ΑΠΌ ΤΗ «ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ»ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΆΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΏΝ ΣΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΉ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΤΆΞΗ Ε.ΚΟΛΈΖΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΕΙΣΗΓΗΣΗΣ 1. Τι αλλαγές επιχειρούν τα νέα ΠΣ; 2 2. Γιατί το πέρασμα στην πράξη (θα)

Διαβάστε περισσότερα

Έννοια, ρόλος και επιμέρους κατηγοριοποιήσεις των στελεχών του Τραπεζικού κλάδου

Έννοια, ρόλος και επιμέρους κατηγοριοποιήσεις των στελεχών του Τραπεζικού κλάδου Κεφάλαιο 2 Έννοια, ρόλος και επιμέρους κατηγοριοποιήσεις των στελεχών του Τραπεζικού κλάδου Εισαγωγικές Παρατηρήσεις Προκειμένου να προσδιορίσουμε τον πληθυσμό, τον οποίο θα κάλυπτε η συγκεκριμένη έρευνα,

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόμβος της γλωσσικής εκπαίδευσης

Ο ρόμβος της γλωσσικής εκπαίδευσης Ο ρόμβος της γλωσσικής εκπαίδευσης Το παράδειγμα του παράγω Έκδοση Α Διεύθυνση Επιμόρφωσης & Κατάρτισης Ιανουάριος 2013 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Το θεωρητικό μοντέλο του ρόμβου... 3 2. Το μοντέλο του ρόμβου μέσα

Διαβάστε περισσότερα

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος αποτελούν ένα είδος προσωπικών σημειώσεων που κρατά ο εκπαιδευτικός προκειμένου να πραγματοποιήσει αποτελεσματικές διδασκαλίες. Περιέχουν πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

Μουσεία και Εκπαίδευση (υποχρεωτικό 3,4 εξ.) Προσδοκώμενα αποτελέσματα: Στη διάρκεια του μαθήματος οι φοιτητές/τριες

Μουσεία και Εκπαίδευση (υποχρεωτικό 3,4 εξ.) Προσδοκώμενα αποτελέσματα: Στη διάρκεια του μαθήματος οι φοιτητές/τριες Μουσεία και Εκπαίδευση (υποχρεωτικό 3,4 εξ.) Περιγραφή του μαθήματος - στόχοι: Το μάθημα εξετάζει τις κοινωνικές, πολιτισμικές και ιστορικές διαστάσεις της ανάπτυξης του θεσμού του μουσείου και η ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΠΣ) Χρίστος Δούκας Αντιπρόεδρος του ΠΙ

ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΠΣ) Χρίστος Δούκας Αντιπρόεδρος του ΠΙ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΠΣ) Χρίστος Δούκας Αντιπρόεδρος του ΠΙ Οι Δ/τές ως προωθητές αλλαγών με κέντρο τη μάθηση Χαράσσουν τις κατευθύνσεις Σχεδιάσουν την εφαρμογή στη σχολική πραγματικότητα Αναπτύσσουν

Διαβάστε περισσότερα

Προς µια γλωσσική πολιτική την εποχή της παγκοσµιοποίησης και του διαδικτύου: ο σχεδιασµός του ΚΕΓ

Προς µια γλωσσική πολιτική την εποχή της παγκοσµιοποίησης και του διαδικτύου: ο σχεδιασµός του ΚΕΓ Προς µια γλωσσική πολιτική την εποχή της παγκοσµιοποίησης και του διαδικτύου: ο σχεδιασµός του ΚΕΓ ηµήτρης Κουτσογιάννης Τµήµα Φιλολογίας Φιλοσοφική Σχολή, Α.Π.Θ. Επιστηµονικός συνεργάτης του ΚΕΓ dkoutsog@lit.auth.gr

Διαβάστε περισσότερα

Μέρος Β /Στατιστική. Μέρος Β. Στατιστική. Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Εργαστήριο Μαθηματικών&Στατιστικής/Γ. Παπαδόπουλος (www.aua.

Μέρος Β /Στατιστική. Μέρος Β. Στατιστική. Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Εργαστήριο Μαθηματικών&Στατιστικής/Γ. Παπαδόπουλος (www.aua. Μέρος Β /Στατιστική Μέρος Β Στατιστική Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Εργαστήριο Μαθηματικών&Στατιστικής/Γ. Παπαδόπουλος (www.aua.gr/gpapadopoulos) Από τις Πιθανότητες στη Στατιστική Στα προηγούμενα, στο

Διαβάστε περισσότερα

International Conference of Greek Linguistics. the 10th. DEMOCRITUS UNIVERSITY of THRACE

International Conference of Greek Linguistics. the 10th. DEMOCRITUS UNIVERSITY of THRACE DEMOCRITUS UNIVERSITY of THRACE the 10th International Conference of Greek Linguistics Edited by Zoe Gavriilidou Angeliki Efthymiou Evangelia Thomadaki Penelope Kambakis-Vougiouklis Komotini 2012 Οργανωτική

Διαβάστε περισσότερα

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010 Επιμόρφωση Εκπαιδευτικών Δημοτικής, Προδημοτικής και Ειδικής Εκπαίδευσης για τα νέα Αναλυτικά Προγράμματα (21-22 Δεκεμβρίου 2010 και 7 Ιανουαρίου 2011) Δ Φάση Επιμόρφωσης Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού

Διαβάστε περισσότερα

Η ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΔΥΝΑΜΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΓΙΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ: ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

Η ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΔΥΝΑΜΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΓΙΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ: ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΠΡΟΩΘΩΝΤΑΣ ΤΗΝ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ: ΜΙΑ ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Η ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΔΥΝΑΜΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΓΙΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ: ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Λεωνίδας Κυριακίδης Αναστασία

Διαβάστε περισσότερα

Αναδυόμενος γραμματισμός (emergent literacy)

Αναδυόμενος γραμματισμός (emergent literacy) Αναδυόμενος γραμματισμός (emergent literacy) Μαρία Παπαδοπούλου Αναπληρώτρια Καθηγήτρια ΠΤΠΕ, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας mariapap@uth.gr Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα Ταξίδι στον γραμματισμό Συνοπτική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΤΗ ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΓΡΑΦΗ Επιμορφωτικό Σεμινάριο Εκπαιδευτικών Πρώτης Δημοτικού (2 η Συνάντηση)

ΠΡΩΤΗ ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΓΡΑΦΗ Επιμορφωτικό Σεμινάριο Εκπαιδευτικών Πρώτης Δημοτικού (2 η Συνάντηση) ΠΡΩΤΗ ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΓΡΑΦΗ Επιμορφωτικό Σεμινάριο Εκπαιδευτικών Πρώτης Δημοτικού (2 η Συνάντηση) Σημείο εστίασης Αναπλαισιωμένες [...] δραστηριότητες πρώτης ανάγνωσης και γραφής με βάση την Παιδαγωγική /τις

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015

Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015 Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015 Μάθηση και γνώση: μια συνεχής και καθοριστική αλληλοεπίδραση Αντώνης Λιοναράκης Στην παρουσίαση που θα ακολουθήσει θα μιλήσουμε

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η καλλιέργεια της ικανότητας για γραπτή έκφραση πρέπει να αρχίζει από την πρώτη τάξη. Ο γραπτός λόγος χρειάζεται ως μέσο έκφρασης. Βέβαια,

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΗΓΕΤΙΚΟΥ ΣΤΥΛ ΚΑΙ ΤΗΣ ΚΟΥΛΤΟΥΡΑΣ ΣΤΙΣ ΕΠΔΟΣΕΙΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΩΝ ΔΗΜΟΤΙΚΩΝ ΣΧΟΛΕΙΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ

Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΗΓΕΤΙΚΟΥ ΣΤΥΛ ΚΑΙ ΤΗΣ ΚΟΥΛΤΟΥΡΑΣ ΣΤΙΣ ΕΠΔΟΣΕΙΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΩΝ ΔΗΜΟΤΙΚΩΝ ΣΧΟΛΕΙΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΗΓΕΤΙΚΟΥ ΣΤΥΛ ΚΑΙ ΤΗΣ ΚΟΥΛΤΟΥΡΑΣ ΣΤΙΣ ΕΠΔΟΣΕΙΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΩΝ ΔΗΜΟΤΙΚΩΝ ΣΧΟΛΕΙΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ Ανδρέας Κυθραιώτης- Πέτρος Πασιαρδής Τμήμα Επιστημών της Αγωγής Πανεπιστήμιο Κύπρου Συνέδριο Παιδαγωγικής

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα Stedima: Η χρησιμοποίηση των εργαλείων κοινωνικής δικτύωσης (social networks) από στελέχη επιχειρήσεων

Έρευνα Stedima: Η χρησιμοποίηση των εργαλείων κοινωνικής δικτύωσης (social networks) από στελέχη επιχειρήσεων Έρευνα Stedima: Η χρησιμοποίηση των εργαλείων κοινωνικής δικτύωσης (social networks) από στελέχη επιχειρήσεων Εισαγωγή Γιώργος Ντάκος, Πρόεδρος & Διευθύνων Σύμβουλος, Χαρχαντής Αθανάσιος STEDIMA S.A. www.stedima.gr

Διαβάστε περισσότερα

1. Σκοπός της έρευνας

1. Σκοπός της έρευνας Στατιστική ανάλυση και ερμηνεία των αποτελεσμάτων των εξετάσεων πιστοποίησης ελληνομάθειας 1. Σκοπός της έρευνας Ο σκοπός αυτής της έρευνας είναι κυριότατα πρακτικός. Η εξέταση των δεκτικών/αντιληπτικών

Διαβάστε περισσότερα

Ανάλυση Δεδομένων με χρήση του Στατιστικού Πακέτου R

Ανάλυση Δεδομένων με χρήση του Στατιστικού Πακέτου R Ανάλυση Δεδομένων με χρήση του Στατιστικού Πακέτου R, Επίκουρος Καθηγητής, Τομέας Μαθηματικών, Σχολή Εφαρμοσμένων Μαθηματικών και Φυσικών Επιστημών, Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο. Περιεχόμενα Εισαγωγή στο

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΧΝΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ TIMSS

ΣΥΧΝΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ TIMSS ΕΘΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ TIMSS 2015 ΣΥΧΝΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ TIMSS Τι είναι η Έρευνα TIMSS; Η Έρευνα Trends in International Mathematics and Science Study (TIMSS) του Διεθνούς Οργανισμού για την Αξιολόγηση

Διαβάστε περισσότερα

Διαδικασία μετασχηματισμού του Προγράμματος Σπουδών σε μιντιακές δράσεις. Λοΐζος Σοφός

Διαδικασία μετασχηματισμού του Προγράμματος Σπουδών σε μιντιακές δράσεις. Λοΐζος Σοφός Διαδικασία μετασχηματισμού του Προγράμματος Σπουδών σε μιντιακές δράσεις Λοΐζος Σοφός Οι 5 φάσεις του διδακτικού μετασχηματισμού 1. Εμπειρική σύλληψη ενός σεναρίου μιντιακής δράσης και χαρτογράφηση της

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολογήστε την ικανότητα του μαθητή στην κατανόηση των προφορικών κειμένων και συγκεκριμένα να:

Αξιολογήστε την ικανότητα του μαθητή στην κατανόηση των προφορικών κειμένων και συγκεκριμένα να: Αξιολογήστε την ικανότητα του μαθητή στην κατανόηση των προφορικών κειμένων και συγκεκριμένα να: Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΚΑΙ Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΠΟΛΥΤΡΟΠΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΜΑΘΗΣΙΑΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ Ανταποκρίνονται στην ακρόαση του προφορικού

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΥΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΙ ΚΑΙ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ

ΠΟΛΥΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΙ ΚΑΙ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Σωφρ. Χατζησαββίδης ΠΟΛΥΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΙ ΚΑΙ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ 1. Από το γραμματισμό στους πολυγραμματισμούς Σήμερα τα άτομα που βρίσκονται σε μία διαδικασία μάθησης και προετοιμασίας για την

Διαβάστε περισσότερα

Γ φάση: Γιατί έτσι κι όχι αλλιώς;

Γ φάση: Γιατί έτσι κι όχι αλλιώς; Ζωγραφιά: Β. Χατζηβαρσάνης 2014, ΚΠΕ Ελευθερίου Κορδελιού & Βερτίσκου Γ φάση: Γιατί έτσι κι όχι αλλιώς; 95 Οδηγίες για τις δραστηριότητες της Γ φάσης Έχοντας συζητήσει για την κατάσταση της γειτονιάς μας

Διαβάστε περισσότερα

648 Πρακτικά Συνεδρίου - ΜΕΡΟΣ ΤΕΤΑΡΤΟ

648 Πρακτικά Συνεδρίου - ΜΕΡΟΣ ΤΕΤΑΡΤΟ 648 Πρακτικά Συνεδρίου - ΜΕΡΟΣ ΤΕΤΑΡΤΟ ΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΠΟΥ ΑΝΑΠΤΥΣΣΟΥΝ ΟΙ ΜΑΘΗ- ΤΕΣ ΠΟΥ ΦΟΙΤΟΥΝ ΣΤΟ ΕΝΙΑΙΟ ΛΥΚΕΙΟ, ΚΑΝΟΝΤΑΣ ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ, ΜΕ ΒΑΣΗ ΤΟ ΦΥΛΟ ΤΟΥΣ ΚΑΙ ΤΗΝ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΠΟΥ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΟΥΝ

Διαβάστε περισσότερα

Πρακτικές ψηφιακού γραμματισμού νέων εφηβικής ηλικίας και (γλωσσική) εκπαίδευση Δημήτρης Κουτσογιάννης (2007) Θεσσαλονίκη - Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας

Πρακτικές ψηφιακού γραμματισμού νέων εφηβικής ηλικίας και (γλωσσική) εκπαίδευση Δημήτρης Κουτσογιάννης (2007) Θεσσαλονίκη - Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας Πρακτικές ψηφιακού γραμματισμού νέων εφηβικής ηλικίας και (γλωσσική) εκπαίδευση Δημήτρης Κουτσογιάννης (2007) Θεσσαλονίκη - Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας Έρευνα του Κέντρου Ελληνικής Γλώσσας*, Έκδοση 1.0. 1

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΓΙΑ ΤΗ ΜΟΡΦΩΤΙΚΗ ΑΥΤΟΤΕΛΕΙΑ ΤΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΓΙΑ ΤΗ ΜΟΡΦΩΤΙΚΗ ΑΥΤΟΤΕΛΕΙΑ ΤΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΓΙΑ ΤΗ ΜΟΡΦΩΤΙΚΗ ΑΥΤΟΤΕΛΕΙΑ ΤΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΝ ΙΑΛΟΓΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΙ ΕΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΜΑΘΗΤΩΝ ΠΡΟΤΑΣΗ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ Ι. ΓΕΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ Η

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα Σχέδια Εκθέσεων

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο.

Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Τα τελευταία χρόνια βρισκόµαστε µπροστά σε µια βαθµιαία αποδόµηση της ανδροκρατικής έννοιας της ηγεσίας

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα αξιολόγησης εκπαιδευτικού λογισµικού

Θέµατα αξιολόγησης εκπαιδευτικού λογισµικού Θέµατα αξιολόγησης εκπαιδευτικού λογισµικού Όνοµα: Τάσος Αναστάσιος Επώνυµο: Μικρόπουλος Τίτλος: Αναπληρωτής Καθηγητής, Εργαστήριο Εφαρµογών Εικονικής Πραγµατικότητας στην Εκπαίδευση, Πανεπιστήµιο Ιωαννίνων

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΡΟΣΩΠΙΚΗ ΟΡΙΟΘΕΤΗΣΗ ΤΟΥ ΧΩΡΟΥ Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΩΝ CHAT ROOMS

Η ΠΡΟΣΩΠΙΚΗ ΟΡΙΟΘΕΤΗΣΗ ΤΟΥ ΧΩΡΟΥ Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΩΝ CHAT ROOMS ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ Ι Ο Ν Ι Ω Ν Ν Η Σ Ω Ν ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ & ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ Ταχ. Δ/νση : ΑΤΕΙ Ιονίων Νήσων- Λεωφόρος Αντώνη Τρίτση Αργοστόλι Κεφαλληνίας, Ελλάδα 28100,+30

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ. Επιστημονικός Υπεύθυνος Έρευνας : Καθηγητής Επαμεινώνδας Πανάς

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ. Επιστημονικός Υπεύθυνος Έρευνας : Καθηγητής Επαμεινώνδας Πανάς ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ Επιστημονικός Υπεύθυνος Έρευνας : Καθηγητής Επαμεινώνδας Πανάς Θεσσαλονίκη, Σεπτέμβριος 2010 2 3 4 ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΕΡΕΥΝΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Διερεύνηση της αλληλεπίδρασης των συμμετεχόντων στα Εθνικά Θεματικά Δίκτυα Ερωτηματολόγιο Υπεύθυνων Συντονιστών

Διερεύνηση της αλληλεπίδρασης των συμμετεχόντων στα Εθνικά Θεματικά Δίκτυα Ερωτηματολόγιο Υπεύθυνων Συντονιστών Διερεύνηση της αλληλεπίδρασης των συμμετεχόντων στα Εθνικά Θεματικά Δίκτυα Ερωτηματολόγιο Υπεύθυνων Συντονιστών Αγαπητοί συνάδελφοι των ΚΠΕ της χώρας, Στο πλαίσιο εκπόνησης Διπλωματικής Εργασίας, στο Πρόγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

Θεμελιώδεις αρχές επιστήμης και μέθοδοι έρευνας

Θεμελιώδεις αρχές επιστήμης και μέθοδοι έρευνας A. Montgomery Θεμελιώδεις αρχές επιστήμης και μέθοδοι έρευνας Καρολίνα Δουλουγέρη, ΜSc Υποψ. Διαδάκτωρ Σήμερα Αναζήτηση βιβλιογραφίας Επιλογή μεθοδολογίας Ερευνητικός σχεδιασμός Εγκυρότητα και αξιοπιστία

Διαβάστε περισσότερα

«ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ» Μάθημα 1 «Μία πρώτη γνωριμία με την εκπαιδευτική έρευνα»

«ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ» Μάθημα 1 «Μία πρώτη γνωριμία με την εκπαιδευτική έρευνα» «ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ» Μάθημα 1 «Μία πρώτη γνωριμία με την εκπαιδευτική έρευνα» Τα θέματά μας Γιατί «μεθοδολογία εκπαιδευτικής έρευνας» για εσάς; Ποιους τομείς είναι δυνατόν

Διαβάστε περισσότερα

Στάσεις και αντιλήψεις της ελληνικής κοινωνίας απέναντι στους μετανάστες

Στάσεις και αντιλήψεις της ελληνικής κοινωνίας απέναντι στους μετανάστες Στάσεις και αντιλήψεις της ελληνικής κοινωνίας απέναντι στους μετανάστες Θεωρητικό πλαίσιο και ανάλυση αποτελεσμάτων της πανελλαδικής ποσοτικής έρευνας VPRC Φεβρουάριος 2007 13106 / Διάγραμμα 1 Γενικοί

Διαβάστε περισσότερα

Επίπεδο Γ2. Χρήση γλώσσας (20 μονάδες) Διάρκεια: 30 λεπτά. Ερώτημα 1 (5 μονάδες)

Επίπεδο Γ2. Χρήση γλώσσας (20 μονάδες) Διάρκεια: 30 λεπτά. Ερώτημα 1 (5 μονάδες) Γ2 (20 μονάδες) Διάρκεια: 30 λεπτά Ερώτημα 1 (5 μονάδες) Ο φίλος σας έγραψε μία μελέτη σχετικά με τρόπους βελτίωσης της αναγνωστικής ικανότητας των μαθητών. Επειδή, όμως, είναι ξένος, κάνει ακόμη λάθη,

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Μονάδα 8.1: Επαγγελματικοί ρόλοι και προφίλ για την παρακολούθηση και την εποπτεία.

Εκπαιδευτική Μονάδα 8.1: Επαγγελματικοί ρόλοι και προφίλ για την παρακολούθηση και την εποπτεία. Εκπαιδευτική Μονάδα 8.1: Επαγγελματικοί ρόλοι και προφίλ για την παρακολούθηση και την εποπτεία. Η παρακολούθηση ενός project κινητικότητας. Η διαδικασία παρακολούθησης ενός διακρατικού project κινητικότητας

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση Προγράμματος Αλφαβητισμού στο Γυμνάσιο Πρώτο Έτος Αξιολόγησης (Ιούλιος 2009)

Αξιολόγηση Προγράμματος Αλφαβητισμού στο Γυμνάσιο Πρώτο Έτος Αξιολόγησης (Ιούλιος 2009) Αξιολόγηση Προγράμματος Αλφαβητισμού στο Γυμνάσιο Πρώτο Έτος Αξιολόγησης (Ιούλιος 2009) 1. Ταυτότητα της Έρευνας Το πρόβλημα του λειτουργικού αναλφαβητισμού στην Κύπρο στις ηλικίες των 12 με 15 χρόνων

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνική Βιομηχανία & Νέα Οικονομία: Διαχείριση Γνώσης για την παραγωγή Υπηρεσιών Προστιθέμενης Αξίας

Ελληνική Βιομηχανία & Νέα Οικονομία: Διαχείριση Γνώσης για την παραγωγή Υπηρεσιών Προστιθέμενης Αξίας Ελληνική Βιομηχανία & Νέα Οικονομία: Διαχείριση για την παραγωγή Υπηρεσιών Προστιθέμενης Αξίας Ευγενία Βασιλακάκη Αρχειονόμος/ Βιβλιοθηκονόμος- MSc Information Science DBS Εταιρεία Πληροφορικής mscevasilak@yahoo.gr

Διαβάστε περισσότερα

Enhancing the Teaching and Learning of Early Statistical Reasoning in European Schools

Enhancing the Teaching and Learning of Early Statistical Reasoning in European Schools Enhancing the Teaching and Learning of Early Statistical Reasoning in European Schools SOCRATES-COMENIUS Action Project 226573-CP-1-2005-1-CY-COMENIUS-C21 Διδακτικό Σενάριο 9 Συγγραφική Ομάδα: Universidad

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Μελέτη απορρόφησης του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Επιστημονικός Κλάδος: Παιδαγωγική Σχολή Τμήμα: Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης 1 Ιδρυματικά Υπεύθυνη Γραφείου Διασύνδεσης Α.Π.Θ.: Νόρμα Βαβάτση Χριστάκη, καθηγήτρια

Διαβάστε περισσότερα

Χρήση του Διαδικτύου και κατανόηση των δυνατοτήτων και κινδύνων που περιλαμβάνει

Χρήση του Διαδικτύου και κατανόηση των δυνατοτήτων και κινδύνων που περιλαμβάνει Χρήση του Διαδικτύου και κατανόηση των δυνατοτήτων και κινδύνων που περιλαμβάνει (Διερεύνηση με ερωτηματολόγιο κατά τη διάρκεια ανοικτής εκδήλωσης για την ασφαλή χρήση του διαδικτύου) Αναστασία Οικονόμου,

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Μελέτη απορρόφησης του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Επιστημονικός Κλάδος: Επιστήμη Τμήμα ς 1 2 Ιδρυματικά Υπεύθυνη Γραφείου Διασύνδεσης Α.Π.Θ.: Νόρμα Βαβάτση Χριστάκη, καθηγήτρια Ιατρικής Σχολής Ερευνητής:

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α Τ Ω Ν Κ Ε Ν Τ Ρ Ο Ε Λ Λ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΥΣΕΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΥΣΕΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Τίτλος μαθήματος ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΥΣΕΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΤΥΠΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Επιλογής / Ενότητα Τεχνών (ΤΕ) ΔΙΔΑΣΚΟΥΣΑ: ΕΙΡΗΝΗ ΝΑΚΟΥ ΚΩΔΙΚΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΚΤ1121 ΜΟΝΑΔΕΣ ECTS:

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Μελέτη απορρόφησης του ΑΠΘ στην αγορά εργασίας των ετών 2005 & 2006 Μελέτη απορρόφησης του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Επιστημονικός Κλάδος: Τμήμα: Βιολογίας 1 Μελέτη απορρόφησης του ΑΠΘ στην αγορά εργασίας

Διαβάστε περισσότερα

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους του Σταύρου Κοκκαλίδη Μαθηματικού Διευθυντή του Γυμνασίου Αρχαγγέλου Ρόδου-Εκπαιδευτή Στα προγράμματα Β Επιπέδου στις ΤΠΕ Ορισμός της έννοιας του σεναρίου.

Διαβάστε περισσότερα

Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΘΕΑΤΡΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΜΕΘΟΔΟΥ «ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΖΟΥΣΑ ΜΑΘΗΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ»

Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΘΕΑΤΡΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΜΕΘΟΔΟΥ «ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΖΟΥΣΑ ΜΑΘΗΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ» Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΘΕΑΤΡΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΜΕΘΟΔΟΥ «ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΖΟΥΣΑ ΜΑΘΗΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ» Ειρηάννα Δραγώνα Θεατροπαιδαγωγός- Εμψυχώτρια Θεάτρου [ Το κείμενο βασίστηκε στις

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΟΠΟΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΨΗΦΙΑΚΩΝ ΚΟΜΙΚΣ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ «οι μύθοι του Αισώπου»

ΤΡΟΠΟΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΨΗΦΙΑΚΩΝ ΚΟΜΙΚΣ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ «οι μύθοι του Αισώπου» ΤΡΟΠΟΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΨΗΦΙΑΚΩΝ ΚΟΜΙΚΣ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ «οι μύθοι του Αισώπου» 6/Θ ΔΗΜ. ΣΧΟΛΕΙΟ ΚΙΤΡΟΥΣ ΠΙΕΡΙΑΣ Μαρία Υφαντή (ΠΕ 11) Δαμιανός Τσιλφόγλου (ΠΕ 20) Θέμα: Μύθοι Αισώπου και διδαχές του Τάξη

Διαβάστε περισσότερα

Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού.

Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού. Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού. ημήτρης Γουλής Ο παραδοσιακός όρος αλφαβητισμός αντικαταστάθηκε από τον πολυδύναμο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΙΓΜΑ ΠΡΙΝ ΤΙΣ ΔΙΟΡΘΩΣΕΙΣ

ΔΕΙΓΜΑ ΠΡΙΝ ΤΙΣ ΔΙΟΡΘΩΣΕΙΣ ΠΕΡΙΕΧOΜΕΝΑ Πρόλογος στη δεύτερη έκδοση Πρόλογος στην πρώτη έκδοση Εισαγωγή Τι είναι η μεθοδολογία έρευνας Οι μέθοδοι έρευνας ΜEΡOΣ A : ΓNΩΡΙΜΙΑ ΜΕ ΤΗΝ ΕΠΙΣΤΗΜOΝΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙO 1: Γενικά για την επιστημονική

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητική Εργασία Β2

Ερευνητική Εργασία Β2 ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΓΕΛ ΠΑΤΡΑΣ Ερευνητική Εργασία Β2 Σχολικό έτος 2014-15 Β τετράμηνο Θέμα: «Τριτοβάθμια Εκπαίδευση και επαγγελματική αποκατάσταση» Ερευνητικό υποερώτημα: «Ποια τα Κριτήρια για την επιλογή

Διαβάστε περισσότερα

International Conference of Greek Linguistics. the 10th. DEMOCRITUS UNIVERSITY of THRACE

International Conference of Greek Linguistics. the 10th. DEMOCRITUS UNIVERSITY of THRACE DEMOCRITUS UNIVERSITY of THRACE the 10th International Conference of Greek Linguistics Edited by Zoe Gavriilidou Angeliki Efthymiou Evangelia Thomadaki Penelope Kambakis-Vougiouklis Komotini 2012 Οργανωτική

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΛΕΞΙΚΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΟΡΩΝ

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΛΕΞΙΚΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΟΡΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΛΕΞΙΚΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΟΡΩΝ Σκοπός του έργου Σκοπός του έργου είναι: 1. η δημιουργία μιας on line εφαρμογής διαχείρισης ενός επιστημονικού λεξικού κοινωνικών όρων 2. η παραγωγή ενός ικανοποιητικού

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Μονάδα 1.1: Τεχνικές δεξιότητες και προσόντα

Εκπαιδευτική Μονάδα 1.1: Τεχνικές δεξιότητες και προσόντα Εκπαιδευτική Μονάδα 1.1: Τεχνικές δεξιότητες και προσόντα Πέρα από την τυπολογία της χρηματοδότησης, των εμπλεκόμενων ομάδων-στόχων και την διάρκεια, κάθε project διακρατικής κινητικότητας αποτελεί μια

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΘΕΣΗ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΩΝ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΩΝ

ΕΚΘΕΣΗ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΩΝ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΩΝ ΕΚΘΕΣΗ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΩΝ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΩΝ Η έκθεση ακαδημαϊκών ενδιαφερόντων συνοδεύει σχεδόν πάντα την αίτηση για την είσοδο σε οποιοδήποτε πρόγραμμα μεταπτυχιακών σπουδών. Την έκθεση ακαδημαϊκών ενδιαφερόντων

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΜΟΡΦΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΡΓΑΣΙΩΝ

ΟΔΗΓΙΕΣ ΜΟΡΦΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΟΔΗΓΙΕΣ ΜΟΡΦΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΘΕΩΡΙΑ & ΠΡΑΞΗ στην εκπαιδευση Το έγγραφο αυτό παρέχει πληροφορίες και οδηγίες μορφοποίησης που θα σας βοηθήσουν να προετοιμάσετε καλύτερα την εργασία σας.... Αποστολή Εργασιών

Διαβάστε περισσότερα

3ο Πανελλήνιο Εκπαιδευτικό Συνέδριο Ημαθίας. Κωνσταντίνα Παπακώστα. Φιλόλογος, 1ο Γυμνάσιο Περαίας, υπ. Διδ. Εκπαιδευτικής Πολιτικής

3ο Πανελλήνιο Εκπαιδευτικό Συνέδριο Ημαθίας. Κωνσταντίνα Παπακώστα. Φιλόλογος, 1ο Γυμνάσιο Περαίας, υπ. Διδ. Εκπαιδευτικής Πολιτικής 3ο Πανελλήνιο Εκπαιδευτικό Συνέδριο Ημαθίας ΠΡΑΚΤΙΚΑ «Πρωτάθλημα Αρχαίων Ελληνικών» Κωνσταντίνα Παπακώστα Φιλόλογος, 1ο Γυμνάσιο Περαίας, υπ. Διδ. Εκπαιδευτικής Πολιτικής ΠΕΡΙΛΗΨΗ Η παρούσα εργασία περιγράφει

Διαβάστε περισσότερα

Η αξιοποίηση των Τεχνολογιών της Πληροφορίας και

Η αξιοποίηση των Τεχνολογιών της Πληροφορίας και Η αξιοποίηση των Τεχνολογιών της Πληροφορίας και της Επικοινωνίας στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση Μένη Τσιτουρίδου Τμήμα Επιστημών Προσχολικής Αγωγής και Εκπαίδευσης Παιδαγωγική Σχολή Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

Ειδικά Θέματα Διδακτικής Εννοιών της Φυσικής για την Προσχολική Ηλικία

Ειδικά Θέματα Διδακτικής Εννοιών της Φυσικής για την Προσχολική Ηλικία Ειδικά Θέματα Διδακτικής Εννοιών της Φυσικής για την Προσχολική Ηλικία Ενότητα 1η: Παιδιά, Τεχνολογίες της Πληροφορίας και της Επικοινωνίας, Εκπαίδευση Κώστας Ραβάνης Σχολή Ανθρωπιστικών & Κοινωνικών Επιστημών

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 3: Δυο προσεγγίσεις που επηρεάζουν την εκπαιδευτική διαδικασία

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 3: Δυο προσεγγίσεις που επηρεάζουν την εκπαιδευτική διαδικασία Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 3: Δυο προσεγγίσεις που επηρεάζουν την εκπαιδευτική διαδικασία Νέο Πρόγραμμα iuσπcdcddccscsdcscsουδών Νηπιαγωγείου Διδάσκουσα: Μαρία Καμπεζά Τμήμα

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Μελέτη απορρόφησης του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Επιστημονικός Κλάδος: Ηλεκτρολόγοι Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών & Μηχανικών 1 2 Ιδρυματικά Υπεύθυνη Γραφείου Διασύνδεσης Α.Π.Θ.: Νόρμα Βαβάτση - Χριστάκη,

Διαβάστε περισσότερα

Οι Τεχνολογίες της Πληροφορίας και των Επικοινωνιών στην Εκπαίδευση 943

Οι Τεχνολογίες της Πληροφορίας και των Επικοινωνιών στην Εκπαίδευση 943 Οι Τεχνολογίες της Πληροφορίας και των Επικοινωνιών στην Εκπαίδευση 943 ΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΣΥΝΕ ΡΙΕΣ 4. Γραµµατισµός και τεχνολογικός γραµµατισµός ΟΙ ΤΠΕ ΚΑΙ Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΖΩΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Βασιλική Μπατσίδου vasobatsidoul@yahoo.com

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στο Γραμματισμό Περίγραμμα μαθήματος Μαρία Παπαδοπούλου ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΕΙΣΗΓΗΣΕΩΝ

Εισαγωγή στο Γραμματισμό Περίγραμμα μαθήματος Μαρία Παπαδοπούλου ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΕΙΣΗΓΗΣΕΩΝ Εισαγωγή στο Γραμματισμό Περίγραμμα μαθήματος Μαρία Παπαδοπούλου ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΕΙΣΗΓΗΣΕΩΝ 1.. Ενημέρωση για το μάθημα και Εισαγωγή Θεματικές περιοχές, Σύστημα αξιολόγησης. Το πλαίσιο του γραμματισμού. Γραμματισμός,

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιασμός Μάρκετινγκ Γυμναστηρίων. Ονοματεπώνυμο: Μαστρογιάννης Παύλος Σειρά: 7 η Επιβλέπων Καθηγητής: Κριεμάδης Θάνος

Σχεδιασμός Μάρκετινγκ Γυμναστηρίων. Ονοματεπώνυμο: Μαστρογιάννης Παύλος Σειρά: 7 η Επιβλέπων Καθηγητής: Κριεμάδης Θάνος Σχεδιασμός Μάρκετινγκ Γυμναστηρίων Ονοματεπώνυμο: Μαστρογιάννης Παύλος Σειρά: 7 η Επιβλέπων Καθηγητής: Κριεμάδης Θάνος Δεκέμβριος 2011 Εισαγωγή Σκοπός έρευνας: αν τα γυμναστήρια στην Αττική εφαρμόζουν

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Έρευνα: Μέθοδοι Συλλογής και Ανάλυσης εδομένων. Επιμέλεια: Άγγελος Μάρκος, Λέκτορας ΠΤ Ε, ΠΘ

Εκπαιδευτική Έρευνα: Μέθοδοι Συλλογής και Ανάλυσης εδομένων. Επιμέλεια: Άγγελος Μάρκος, Λέκτορας ΠΤ Ε, ΠΘ Εκπαιδευτική Έρευνα: Μέθοδοι Συλλογής και Ανάλυσης εδομένων Επιμέλεια: Άγγελος Μάρκος, Λέκτορας ΠΤ Ε, ΠΘ Περιεχόμενο μαθήματος (γενικά) Μέρος Ι: Εισαγωγή στην Εκπαιδευτική Έρευνα Μέρος ΙΙ: Ποσοτικές Προσεγγίσεις

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι η Ψηφιακή Υποδοµή DARIAH-GR. Ελένη Κατσιαδάκη Ακαδηµία Αθηνών, 8 Απριλίου 2014

Τι είναι η Ψηφιακή Υποδοµή DARIAH-GR. Ελένη Κατσιαδάκη Ακαδηµία Αθηνών, 8 Απριλίου 2014 Τι είναι η Ψηφιακή Υποδοµή DARIAH-GR Ελένη Κατσιαδάκη Ακαδηµία Αθηνών, 8 Απριλίου 2014 Η εισαγωγή της διαχείρισης της πληροφορίας και των ψηφιακών µεθόδων έρευνας στο πεδίο των ανθρωπιστικών επιστηµών

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Μελέτη απορρόφησης του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Επιστημονικός Κλάδος: Φαρμακευτική 1 Ιδρυματικά Υπεύθυνη Γραφείου Διασύνδεσης Α.Π.Θ.: Νόρμα Βαβάτση Χριστάκη, καθηγήτρια Ιατρικής Σχολής Ερευνητής: Δρ.

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Μελέτη απορρόφησης του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Επιστημονικός Κλάδος: Καλών Τεχνών Τμήματα Εικαστικών & Εφαρμοσμένων Τεχνών, Θεάτρου, Μουσικών Σπουδών 1 Ιδρυματικά Υπεύθυνη Γραφείου Διασύνδεσης Α.Π.Θ.:

Διαβάστε περισσότερα

Χρήση Υπολογιστή στο Σπίτι από Έφηβους Μαθητές και Μαθήτριες

Χρήση Υπολογιστή στο Σπίτι από Έφηβους Μαθητές και Μαθήτριες Χρήση Υπολογιστή στο Σπίτι από Έφηβους Μαθητές και Μαθήτριες ρ. Κλεοπάτρα Νικολοπούλου kleopatra@internet.gr ΠΕΡΙΛΗΨΗ Η εργασία αυτή εξετάζει τη χρήση υπολογιστών στο σπίτι από έφηβους µαθητές και µαθήτριες.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΑΞΗ

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΑΞΗ ΞΑΝΘΗ 2013, 2 ο ΣΕΚ ΞΑΝΘΗΣ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΑΞΗ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΗΣ : ΓΙΑΝΝΗΣ ΚΟΥΤΙΔΗΣ Μαθηματικός www.kutidis.gr ΑΠΡΙΛΙΟΣ ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2013 ΣΗΜΑΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Ημερίδα: «Αξιολόγηση Μαθητή. Σύγχρονες Τάσεις Πρακτικές Εφαρμογές» 4 Απριλίου 2015 και 25 Απριλίου 2015

Εκπαιδευτική Ημερίδα: «Αξιολόγηση Μαθητή. Σύγχρονες Τάσεις Πρακτικές Εφαρμογές» 4 Απριλίου 2015 και 25 Απριλίου 2015 ΕΝΔΟΤΜΗΜΑΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΚΑΙ ΒΕΛΤΙΩΣΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΜΟΝΑΔΑΣ Εκπαιδευτική Ημερίδα: «Αξιολόγηση Μαθητή. Σύγχρονες Τάσεις Πρακτικές Εφαρμογές» 4 Απριλίου 2015 και 25 Απριλίου 2015 Εργαστήριο 6: Το Σύστημα

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Μελέτη απορρόφησης του ΑΠΘ στην αγορά εργασίας των ετών 2005 & 2006 Μελέτη απορρόφησης του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Επιστημονικός Κλάδος: Ψυχολογία 1 Μελέτη απορρόφησης του ΑΠΘ στην αγορά εργασίας των

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητική διαδικασία και συγγραφή διατριβής: Μεθοδολογικές παρατηρήσεις ρ. Ηλίας Μαυροειδής Σ.Ε.Π., Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο Τα στάδια της ερευνητικής διαδικασίας Τα βασικά στάδια για την εκπόνηση

Διαβάστε περισσότερα

Πρωινό γεύμα και υγιεινή σώματος στην τουαλέτα.

Πρωινό γεύμα και υγιεινή σώματος στην τουαλέτα. Προσέλευση νηπίων και αυθόρμητες δραστηριότητες στις οργανωμένες γωνιές της τάξης. Το ελεύθερο παιχνίδι είτε ατομικό,είτε ομαδικό σε ελκυστικά οργανωμένες γωνιές επιτρέπει στα παιδιά να χρησιμοποιούν δημιουργικά

Διαβάστε περισσότερα

Η Δράση της Ψηφιακής Εμπιστοσύνης και το Σημερινό Σχολείο ΑΡ. ΒΑΓΓΕΛΑΤΟΣ ΙΤΥΕ

Η Δράση της Ψηφιακής Εμπιστοσύνης και το Σημερινό Σχολείο ΑΡ. ΒΑΓΓΕΛΑΤΟΣ ΙΤΥΕ Η Δράση της Ψηφιακής Εμπιστοσύνης και το Σημερινό Σχολείο ΑΡ. ΒΑΓΓΕΛΑΤΟΣ ΙΤΥΕ Το περιβάλλον Διαδίκτυο Ψηφιακό οικοσύστημα Σχολείο Εκπαιδευτικοί Γονείς. Η ανάγκη Τα παιδιά χρειάζονται ποιοτικό ψηφιακό

Διαβάστε περισσότερα

EDU.20 Μια διαδικτυακή πλατφόρμα, ένα περιβάλλον αυτόνομης και διαφοροποιημένης διδασκαλίας και μάθησης στα Αγγλικά στη Δημοτική εκπαίδευση

EDU.20 Μια διαδικτυακή πλατφόρμα, ένα περιβάλλον αυτόνομης και διαφοροποιημένης διδασκαλίας και μάθησης στα Αγγλικά στη Δημοτική εκπαίδευση EDU.20 Μια διαδικτυακή πλατφόρμα, ένα περιβάλλον αυτόνομης και διαφοροποιημένης διδασκαλίας και μάθησης στα Αγγλικά στη Δημοτική εκπαίδευση Ημερίδα για την ενσωμάτωση των ΤΠΕ στην εκπαίδευση, Λεμεσός 23/2/13

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΑΛΛΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΑΛ 102 Προφορικός λόγος 6 ΓΑΛ 103 Γραπτός λόγος I 6 ΓΑΛ 170 e-french 6 ΓΑΛ 100-299 Μάθημα περιορισμένης επιλογής 6

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΑΛΛΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΑΛ 102 Προφορικός λόγος 6 ΓΑΛ 103 Γραπτός λόγος I 6 ΓΑΛ 170 e-french 6 ΓΑΛ 100-299 Μάθημα περιορισμένης επιλογής 6 πρώτο δεύτερο ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΑΛΛΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΑΛ 102 Προφορικός λόγος ΓΑΛ 103 Γραπτός λόγος I ΓΑΛ 170 e-french ΓΑΛ 100-299 Μάθημα περιορισμένης επιλογής ΓΑΛ 104 Γραπτός λόγος II ΓΑΛ 111 Φωνητική ΓΑΛ 1 Από

Διαβάστε περισσότερα

Έχουν σα στόχο να αξιολογήσουν με ποιοτικά κυρίως κριτήρια την επίδοση του μαθητή/τριας. Έχουν σα στόχο να «μετρήσουν» την επίδοση του μαθητή/τριας

Έχουν σα στόχο να αξιολογήσουν με ποιοτικά κυρίως κριτήρια την επίδοση του μαθητή/τριας. Έχουν σα στόχο να «μετρήσουν» την επίδοση του μαθητή/τριας ΤΥΠΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ Έχουν σα στόχο να «μετρήσουν» την επίδοση του μαθητή/τριας Δίνεται έμφαση κυρίως στις γραπτές δοκιμασίες Το ενδιαφέρον στρέφεται κυρίως στο αποτέλεσμα

Διαβάστε περισσότερα

Οι Γνώσεις για τη Γλώσσα και η λογική της Βάσης Δεδομένων. Δημήτρης Κουτσογιάννης

Οι Γνώσεις για τη Γλώσσα και η λογική της Βάσης Δεδομένων. Δημήτρης Κουτσογιάννης Οι Γνώσεις για τη Γλώσσα και η λογική της Βάσης Δεδομένων Δημήτρης Κουτσογιάννης 2 Δημήτρης Κουτσογιάννης Ενδεικτική βιβλιογραφική παραπομπή για το παρόν κείμενο: Κουτσογιάννης, Δ. 2015. Οι Γνώσεις για

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΣΤΟΧΑΣΜΟΣ (ΑΝΤΑΝΑΚΛΑΣΗ) ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΣΗ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΙΚΩΝ ΤΑΙΝΙΩΝ

ΑΝΑΣΤΟΧΑΣΜΟΣ (ΑΝΤΑΝΑΚΛΑΣΗ) ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΣΗ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΙΚΩΝ ΤΑΙΝΙΩΝ ΑΝΑΣΤΟΧΑΣΜΟΣ (ΑΝΤΑΝΑΚΛΑΣΗ) ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΣΗ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΙΚΩΝ ΤΑΙΝΙΩΝ (REFLECTION BY USING MOVIES) Σκοπός Ο σκοπός αυτού του αναστοχαστικού εργαλείου είναι να υποκινήσει τον αναστοχασμό στον τρόπο που

Διαβάστε περισσότερα

Ανασκόπηση Βιβλιογραφίας. Δρ. Ιωάννης Γκιόσος

Ανασκόπηση Βιβλιογραφίας. Δρ. Ιωάννης Γκιόσος Ανασκόπηση Βιβλιογραφίας Δρ. Ιωάννης Γκιόσος Γιατί κάνουμε ανασκόπηση στη βιβλιογραφία; 1. Γιαναπροσδιορίσουμεκενάστηνέρευνατου γνωστικού μας αντικειμένου 2. Για να εντοπίσουμε νέες τάσεις στην έρευνα

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία του Πολιτισμού

Κοινωνιολογία του Πολιτισμού Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών Κοινωνιολογία του Πολιτισμού Ενότητα 2: Κοινωνιολογία - πολιτισμός - κουλτούρα. Επίκ. Καθηγητής: Νίκος Φωτόπουλος e-mail: nfotopoulos@uowm.gr Τηλ. Επικοινωνίας: 23850-55150

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ 09/10/2011 ΣΕΙΡΑ Α ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ Α. Να αποδώσετε περιληπτικά το περιεχόμενο του αποσπάσματος σε 80-100 λέξεις, χωρίς δικά σας σχόλια. Στο συγκεκριμένο κείμενο

Διαβάστε περισσότερα