Μ ο υ σ ι κ ή Γ Γ υ μ ν α σ ί ο υ. Β ι β λ ί ο Μ α θ η τ ή

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Μ ο υ σ ι κ ή Γ Γ υ μ ν α σ ί ο υ. Β ι β λ ί ο Μ α θ η τ ή"

Transcript

1 _Mousiki Mathiti 20.5x28 18/1/2013 3:48 µµ Page 1 Μ ο υ σ ι κ ή Γ Γ υ μ ν α σ ί ο υ Β ι β λ ί ο Μ α θ η τ ή

2 Tetrad. Ergasion G GYMN UP_Mousiki Mathiti 20.5x28 31/1/2013 1:58 µµ Page 2 ΣυΓΓρΑφΕiΣ: ΚρΙΤΕΣ-ΑΞΙΟΛΟΓΗΤΕΣ: φιλολογικh ΕΠΙΜeΛΕΙΑ: υπεyθυνοσ ΤΟυ ΜΑθhΜΑΤΟΣ ΚΑΤa ΤΗ ΣυΓΓρΑφh: υπεyθυνh ΤΟυ υποeργου ΕΞωφυΛΛΟ: Μαρία Δημητρακοπούλου, Εκπαιδευτικός Β/θμιας Εκπ/σης Μαγδαληνή Τζένου, Εκπαιδευτικός Β/θμιας Εκπ/σης Πολύβιος Ανδρούτσος, Μουσικοπαιδαγωγός Λελούδα Στάμου, Επίκουρη Καθηγήτρια Παν/μίου Μακεδονίας Αγγελική Χαμακιώτη, Σχολική Σύμβουλος Γεωργία Δημητρίου, Εκπαιδευτικός Β/θμιας Εκπ/σης Μαρία Τζουανάκη, Φιλόλογος, Εκπ/κός Β/θμιας Εκπ/σης Αθανάσιος Χρ. Παπαζαρής, Μόνιμος Πάρεδρος του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου Βιολέττα Κωτσόγιαννη, Εκπ/κός Β/θμιας Εκπ/σης Δημήτρης Αληθεινός, Ζωγράφος ΠρΟΕΚΤυΠωΤΙΚΕΣ ΕρΓΑΣΙΕΣ: ΕΚΔΟΤΙΚΟΣ ΟρΓΑνΙΣΜΟΣ ΛΙΒΑνΗ Γ' Κ.Π.Σ. / ΕΠΕΑΕΚ ΙΙ / Ενέργεια / Κατηγορία Πράξεων α: «Αναμόρφωση των προγραμμάτων σπουδών και συγγραφή νέων εκπαιδευτικών πακέτων» ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ Δημήτριος Γ. Βλάχος Ομότιμος Καθηγητής του Α.Π.Θ. Πρόεδρος του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου Πράξη με τίτλο: «Συγγραφή νέων βιβλίων και παραγωγή υποστηρικτικού εκπαιδευτικού υλικού με βάση το ΔΕΠΠΣ και τα ΑΠΣ για το Γυμνάσιο» Επιστημονικοί Υπεύθυνοι Έργου Αντώνιος Σ. Μπομπέτσης Σύμβουλος του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου Γεώργιος Κ. Παληός Σύμβουλος του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου Αναπληρωτές Επιστημονικοί Υπεύθυνοι Έργου Ιγνάτιος Ε. Χατζηευστρατίου Μόνιμος Πάρεδρος του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου Γεώργιος Χαρ. Πολύζος Πάρεδρος Ε.Θ. του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου Έργο συγχρηματοδοτούμενο 75% από το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο και 25% από εθνικούς πόρους.

3 _Mousiki Mathiti 20.5x28 18/1/2013 3:48 µµ Page 3 Υ Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α Τ Ω Ν Π Ο Λ Ι Τ Ι Σ Μ Ο Υ Κ Α Ι Α Θ Λ Η Τ Ι Σ Μ Ο Υ Μ α ρ ί α Δ η μ η τ ρ α κ ο π ο ύ λ ο υ Μ α γ δ α λ η ν ή Τ ζ έ ν ο υ Π ο λ ύ β ι ο ς α ν δ ρ ο ύ τ σ ο ς Μ ο υ σ ι κ ή Γ Γ υ μ ν α σ ί ο υ Β ι β λ ί ο Μ α θ η τ ή Ι Ν Σ Τ Ι Τ Ο Υ Τ Ο Τ Ε Χ Ν Ο Λ Ο Γ Ι Α Σ Υ Π Ο Λ Ο Γ Ι Σ Τ Ω Ν Κ Α Ι Ε Κ Δ Ο Σ Ε Ω Ν «Δ Ι Ο Φ Α Ν Τ Ο Σ»

4 _Mousiki Mathiti 20.5x28 18/1/2013 3:48 µµ Page 4

5 _Mousiki Mathiti 20.5x28 18/1/2013 3:48 µµ Page 5 Το ταξίδι της μουσικής στον 20ό αι. Μουσικοί πειραματισμοί και ανατροπές Η μουσική πρωτοπορία στην Ελλάδα του 20ού αι εικόνα και Ήχος Εικαστικά και μουσική... μουσική και εικαστικά Μουσική και κινηματογράφος Μουσική και διαφήμιση Π Ε Ρ Ι Ε Χ Ο Μ Ε Ν Α από το γκόσπελ στο ροκ Και εγένετο... τo blues All that Jazz! Πέτρα που κυλάει δε χορταριάζει Το φαινόμενο Beatles Η ιστορία ενός τοίχου ελληνικές μουσικές ιστορίες Η ελληνική μουσική του χτες και του σήμερα Ρεμπέτικο και λαϊκό τραγούδι Ελληνική τζαζ Στις γειτονιές του ελληνικού τραγουδιού Οδός Μάνου Χατζιδάκι Άξιον εστί το φως Η «επιστροφή στις ρίζες» του Γ. Μαρκόπουλου Η... γειτονιά του Σταύρου Ξαρχάκου Ο δρόμος του Μάνου Λοΐζου Για τη μικρή Ελλάδα του Δ. Σαββόπουλου αντί επιλόγου... σχέδια εργασίας! Είμαστε στον αέρα! Πολύτεχνο υπερθέαμα! ευρετήριο Μ ο υ σ ι κ ή Γ Γ υ μ ν α σ ί ο υ 5

6 _Mousiki Mathiti 20.5x28 18/1/2013 3:48 µµ Page 6 Αγαπητά μας παιδιά, Αυτή τη σχολική χρονιά θα γνωρίσετε σύγχρονα ρεύματα μουσικής δημιουργίας από τον ελληνικό και τον παγκόσμιο μουσικό χάρτη. Προσπαθήσαμε το βιβλίο που κρατάτε στα χέρια σας, να σας δώσει τη δυνατότητα, δουλεύοντας ομαδικά, να πειραματιστείτε χρησιμοποιώντας τους δημιουργικούς τρόπους που έχετε διδαχθεί όλα τα προηγούμενα χρόνια. Θα έχετε την ευκαιρία να απολαύσετε σύγχρονες μουσικές, να εκφραστείτε και να εκφράσετε την άποψή σας γι αυτές! Άλλωστε, το ταξίδι της μουσικής δεν τελειώνει ποτέ! Καλή «μουσική» χρονιά! Η συγγραφική ομάδα 6 Β ι β λ ί ο Μ α θ η τ ή

7 _Mousiki Mathiti 20.5x28 18/1/2013 3:48 µµ Page 7 Το ταξίδι της μουσικής στον 20ό αι. Λέξεις-κλειδιά: ατονική μουσική, δωδεκαφθογγισμός, σειραϊσμός, αλεατορική μουσική, μινιμαλισμός, ηλεκτρονικός ήχος, γραφική παρτιτούρα, Επτανησιακή Σχολή, Ελληνική Εθνική Σχολή, στοχαστική μουσική Μ ο υ σ ι κ ή Γ Γ υ μ ν α σ ί ο υ 7

8 _Mousiki Mathiti 20.5x28 18/1/2013 3:48 µµ Page 8 Τ ο τ α ξ ί δ ι τ η ς μ ο υ σ ι κ ή ς σ τ ο ν 2 0 ό α ι. Μουσικοί πειραματισμοί και ανατροπές Βασίλι Καντίνσκι, «Σύνθεση» Τον 20ό αιώνα, παρουσιάστηκαν στη μουσική μια σειρά από δραματικές αλλαγές. Ιδιαίτερα στις αρχές του αιώνα, παρατηρήθηκαν τεράστιες εξελίξεις γενικότερα στην επιστήμη και την τέχνη. Αυτή την εποχή, μετά τον Α Παγκόσμιο Πόλεμο, έγιναν ανακαλύψεις που ανέτρεψαν αντιλήψεις ετών. Ο Άλμπερτ Αϊνστάιν (Albert Einstein) έφερε επανάσταση με τη θεωρία της σχετικότητας. Ο Σίγκμουντ Φρόιντ (Sigmund Freud) δημιούργησε την ψυχανάλυση. Ο Πάμπλο Πικάσο (Pablo Picasso) ανέπτυξε τον κυβισμό, που παρουσιάζει πολλές οπτικές γωνίες του ατόμου με μια ματιά. Πίνακας εμπνευσμένος από το έργο «Πρελούδιο στο Απομεσήμερο Ενός Φαύνου», του Κλωντ Ντεμπισύ που εισήγαγε τον ιμπρεσιονισμό στη μουσική. Η αφηρημένη ζωγραφική του Βασίλι Καντίνσκι (Wassily Kandinsky) σταμάτησε να απεικονίζει τον κόσμο με τρόπο ρεαλιστικό. Ήταν μια εποχή αυτο-έκφρασης και ίσως, εγωιστικών σκέψεων και επιθυμιών που θεωρούνταν σωστό να εκφραστούν. Κατά το τελευταίο τέταρτο του 20ού αι., αυτά που συνέβαιναν στον χώρο της τέχνης, ήταν αποτέλεσμα της ανάμειξης: Χουάν Μιρό, «Μπλε ΙΙ» -παλιών, νέων και πειραματικών στοιχείων, -συντηρητικών, φιλελεύθερων και προοδευτικών κατευθύνσεων, -παλαιότερων, σύγχρονων και μελλοντικών τάσεων. 8 Β ι β λ ί ο Μ α θ η τ ή

9 _Mousiki Mathiti 20.5x28 18/1/2013 3:48 µµ Page 9 Ονόματα συνθετών όπως αυτά των: Κλωντ Ντεμπισύ (C. Debussy), Ιγκόρ Στραβίνσκι (I. Stravinsky), Άρνολντ Σαίνμπεργκ (A. Schoenberg), Άλμπαν Μπεργκ (A. Berg), Άντον Βέμπερν (A. Webern), Μπέλα Μπάρτοκ (B. Bàrtok), Τζωρτζ Γκέρσουιν (G. Gershwin), Τζων Κέητζ (J. Cage) και Άαρον Κόπλαντ (A. Copland), μεταξύ άλλων, μεσουρανούσαν στον χώρο του πειραματισμού στη μουσική. Το πρωτοποριακό στυλ δεν διέφερε μόνο από συνθέτη σε συνθέτη. Αλλαγές παρατηρούνταν και στο ίδιο το έργο του κάθε συνθέτη, καθώς εξερευνούσε τους νέους μουσικούς κόσμους που του ανοίγονταν. Όσον αφορά τα γενικά χαρακτηριστικά της μουσικής αυτής της εποχής, θα μπορούσε να παρατηρήσει κανείς τα εξής: Το ηχόχρωμα έγινε ένα σημαντικό στοιχείο της μουσικής, γιατί κατείχε πλέον έναν σημαντικό ρόλο: Χειρόγραφη παρτιτούρα από το «Πουλί της Φωτιάς», του Ιγκόρ Στραβίνσκι έδινε ποικιλία, συνέχεια και συγκεκριμένη διάθεση στο κάθε έργο. Οι συνθέτες, αποδεσμευμένοι από το τονικό σύστημα μείζονας-ελάσσονας, χρησιμοποίησαν νέες κλίμακες με αποτέλεσμα τα έργα τους να μοιάζουν φανταστικά, απόμακρα και μυστηριώδη. Τ ο τ α ξ ί δ ι τ η ς μ ο υ σ ι κ ή ς σ τ ο ν 2 0 ό α ι. Όπως αναφέρει χαρακτηριστικά ο συγγραφέας και μουσικοκριτικός Πωλ Γκρίφιθς (P. Griffiths): «Το λυκόφως του χρωματικού ύφους διαδέχτηκε η αυγή της ατονικότητας». 1 Ά. Σαίνμπεργκ Ο σταθερός παλμός δεν υπάρχει πια στο λεξιλόγιο των νέων συνθετών, αφού οι πολύπλοκες ρυθμικές οργανώσεις του ήχου και η ταυτόχρονη χρήση διαφορετικών ρυθμικών σχημάτων κατέχουν εξέχουσα θέση. Οι Ά. Μπεργκ και Ά. Βέμπερν υπήρξαν μαζί με τον Α. Σαίνμπεργκ οι συνθέτες που δημιούργησαν τη «Δεύτερη Σχολή της Βιέννης». 1 Χρωματικό ύφος: αναφέρεται στη χρήση πολλών ή όλων των φθόγγων της χρωματικής κλίμακας, για την αρμονική ή τη μελωδική δομή μιας σύνθεσης. Μ ο υ σ ι κ ή Γ Γ υ μ ν α σ ί ο υ 9

10 _Mousiki Mathiti 20.5x28 18/1/2013 3:48 µµ Page 10 Τ ο τ α ξ ί δ ι τ η ς μ ο υ σ ι κ ή ς σ τ ο ν 2 0 ό α ι. Η μελωδία στα σύγχρονα έργα δε συνδέεται πλέον με τη χρήση της φωνής. Μερικές φορές μάλιστα, η μελωδία είναι εντελώς ανύπαρκτη, αφού οι συνθέτες δίνουν βάρος σε άλλα στοιχεία της σύνθεσης. Οι σύγχρονες επιστήμες εισήγαγαν έναν νέο κόσμο ήχων. Αρχικά, με τη χρήση της μαγνητοταινίας για αποθήκευση ήχων και στη συνέχεια, με την επεξεργασία τους από ηλεκτρονικό υπολογιστή, οι δυνατότητες των νέων συνθετών διευρύνονται. Οι συνθετητές (synthesizers) δίνουν στον συνθέτη τη δυνατότητα να δημιουργήσει τους δικούς του ήχους επεμβαίνοντας στο ύψος, τη διάρκεια, τη χροιά, τη δυναμική και τον ρυθμό του κάθε ήχου. Οι ηλεκτρονικοί υπολογιστές πλέον χρησιμοποιούνται ως τα νέα μουσικά όργανα και ανοίγουν νέους δρόμους στη δημιουργία. Παρτιτούρα του συνθέτη αλεατορικής μουσικής, Κ. Στοκχάουζεν Τώρα πια, είναι δυνατόν να γράψει κανείς μια συμφωνία, στην οποία ο ηλεκτρονικός ήχος να αποτελεί μέρος της ορχήστρας ή να συνθέσει ένα κονσέρτο για συνθεσάιζερ ή κασετόφωνο και ορχήστρα, χωρίς να χρειαστεί να εμπλακεί σε αυτή τη διαδικασία κάποιος εκτελεστής. Η ατονική μουσική, ο δωδεκαφθογγισμός, ο σειραϊσμός, η αλεατορική μουσική και ο μινιμαλισμός αποτελούν κάποιες από τις τάσεις που εκδηλώθηκαν τον 20ό αι. Η ατονική μουσική (ή «παντονική» κατά το συνθέτη Ά. Σαίνμπεργκ, αφού όλες οι τονικότητες είναι ισοδύναμες) έχει ως κύριο χαρακτηριστικό την έλλειψη ενός συγκεκριμένου τονικού κέντρου (π.χ., μια σύνθεση γραμμένη σε Φα μείζονα, σημαίνει ότι το τονικό της κέντρο είναι η Φα μείζονα συγχορδία. Γύρω από αυτήν κινείται η μελωδία, η οποία μπορεί να αρχίζει και να τελειώνει σε αυτή). Στην ατονική μουσική οι διάφορες συγχορδίες κινούνται ελεύθερα, έτσι όπως τις καθορίζει ο ίδιος ο συνθέτης, με αποτέλεσμα να κυριαρχεί το διάφωνο άκουσμα. Χειρόγραφη παρτιτούρα του Α. Σαίνμπεργκ 10 Β ι β λ ί ο Μ α θ η τ ή

11 _Mousiki Mathiti 20.5x28 18/1/2013 3:48 µµ Page 11 Στον δωδεκαφθογγισμό (τεχνική σύνθεσης, που δημιούργησε ο συνθέτης Ά. Σαίν - μπεργκ), κάθε σύνθεση βασίζεται πάνω στην ελεύθερη χρήση των δώδεκα φθόγγων της χρωματικής κλίμακας. Όλες οι νότες είναι ισοδύναμες και καμία δε θεωρείται σημαντικότερη από κάποια άλλη. Οι δώδεκα φθόγγοι της χρωματικής κλίμακας, όπως τους ορίζει ο συνθέτης Ά. Σαίνμπεργκ στο συγκεκριμένο έργο του. Στον σειραϊσμό (που αποτελεί εξέλιξη του δωδεκαφθογγισμού) τα διάφορα μουσικά στοιχεία, όπως ύψος, διάρκεια, δυναμική, ηχόχρωμα κ.ά., οργανώνονται σε σταθερές σειρές που δεν αλλάζουν. Με αυτό τον τρόπο η «σειρά» αποτελεί ένα είδος «θέματος», που παίζει καθοριστικό ρόλο σε ολόκληρη τη σύνθεση. Σειρά φθόγγων από το «Κοντσέρτο για βιολί», του συνθέτη Ά. Μπεργκ Τ ο τ α ξ ί δ ι τ η ς μ ο υ σ ι κ ή ς σ τ ο ν 2 0 ό α ι. Η αλεατορική μουσική (από τη λατινική λέξη «alea», που σημαίνει κύβος-ζάρι), εισάγει την έννοια του «τυχαίου», με τη μορφή του αυτοσχεδιασμού, την ελευθερία στη μορφή και διαφορετικούς τρόπους μουσικής γραφής (γραφικές παραστάσεις, σχεδιασμούς κ.ά.). Η μουσική μπορεί να είναι «τυχαία» σε ό,τι αφορά τη σύνθεση, την εκτέλεση ή τη σύνθεση και την εκτέλεση ταυτόχρονα. Το «τυχαίο» επίσης, μπορεί να παρουσιάζεται σε ό,τι αφορά τον ρυθμό, την ενορχήστρωση, τον αριθμό των εκτελεστών, το τονικό ύψος, το μέτρο, τη χροιά, κ.ά. Μ ο υ σ ι κ ή Γ Γ υ μ ν α σ ί ο υ 11

12 _Mousiki Mathiti 20.5x28 18/1/2013 3:48 µµ Page 12 Τ ο τ α ξ ί δ ι τ η ς μ ο υ σ ι κ ή ς σ τ ο ν 2 0 ό α ι. Ο μινιμαλισμός εμφανίστηκε ως αντίδραση στην ατονικότητα και τον σειραϊσμό μετά τον Β Παγκόσμιο Πόλεμο (τη δεκαετία του 60 περίπου). Τα χαρακτηριστικά του μινιμαλισμού είναι: Τονικότητες μείζονες, ελάσσονες και τροπικές (δηλ., που βασίζονται στους εκκλησιαστικούς τρόπους της δυτικοευρωπαϊκής μουσικής και όχι στις μείζονες και ελάσσονες κλίμακες). Σύντομα επαναλαμβανόμενα ρυθμικά, μελωδικά και αρμονικά σχήματα. Προοδευτική εξέλιξη της πορείας του έργου με αργό τρόπο, ώστε ο ακροατής να επικεντρώνεται στις ελάχιστες λεπτομέρειες. Συχνά μεγάλη διάρκεια (των συνθέσεων). «Fontana Mix» (1958): μουσική σύνθεση του Τζων Κέητζ που αποτελείται από 10 σελίδες με έξι χαραγμένες γραμμές η καθεμιά και 10 σελίδες από διαφανές φιλμ, καλυμμένο με σημάδια σε τυχαία σημεία. Χρησιμοποιώντας τα επικαλυπτόμενα σημεία μιας περιοχής προβολής, οι δύο σελίδες (μία από τις χαραγμένες με γραμμές και μία με τα τυχαία σημεία) παράγουν συνδεόμενες γραμμές και μετρήσεις που μπορούν να αφορούν ιδιότητες του ήχου όπως, τονικό ύψος, ένταση, κ.ά. Ο εκτελεστής πλέον δε συναντά μια παρτιτούρα με την κοινή έννοια αλλά ένα μοντέλο που μπορεί να διαχειριστεί με τον δικό του ελεύθερο τρόπο. Ακούστε: την «Ιεροτελεστία της Άνοιξης», του Ιγκόρ Στραβίνσκι και το «Κογιανισκάτσι» του Φίλιπ Γκλας, για να πάρετε μια γεύση από κάποια είδη σύγχρονης μουσικής του 20ού αι. 12 Β ι β λ ί ο Μ α θ η τ ή

13 _Mousiki Mathiti 20.5x28 18/1/2013 3:48 µµ Page 13 Η μουσική πρωτοπορία στην Ελλάδα του 20ού αι. Τα πρώτα γνωστά δείγματα μουσικής της νεοελληνικής ιστορίας από επώνυμους συνθέτες προέρχονται, στα τέλη του 19ου αι., από τα Επτάνησα και ανήκουν στη λεγόμενη Επτανησιακή σχολή. Η μουσική τους είναι επηρεασμένη από την ιταλική μουσική του 19ου αι. και αποτελείται κυρίως από όπερες και τραγούδια. Σημαντικοί εκπρόσωποι της μουσικής αυτής ήταν ο Νικόλαος Χαλκιόπουλος-Μάντζαρος (συνθέτης του «Ελληνικού Εθνικού Ύμνου») και ο Σπυρίδων Σαμάρας (συνθέτης του «Ολυμπιακού Ύμνου»). Νικ. Χαλικιόπουλος-Μάντζαρος ( ): Σπούδασε μουσική στην Κέρκυρα και στη Νάπολι. Ήταν φίλος με τον Διον. Σολωμό και μελοποίησε διάφορα ποιήματά του. Δίδαξε για πολλά χρόνια μουσική και ανάμεσα στους μαθητές του είχε πολλούς από τους μεταγενέστερους μεγάλους συνθέτες. Το 1840, ιδρύθηκε η «Φιλαρμονική Εταιρεία Κέρκυρας», στην οποία ο συνθέτης ανακηρύχθηκε ισόβια επίτιμος πρόεδρος. Έχει συνθέσει συμφωνίες, εμβατήρια, τραγούδια και διάφορα θρησκευτικά έργα. Τ ο τ α ξ ί δ ι τ η ς μ ο υ σ ι κ ή ς σ τ ο ν 2 0 ό α ι. Η σύνθεση του «Ύμνου εις την Ελευθερίαν», του Νικόλαου Χαλικιόπουλου-Μάντζαρου, χρειάστηκε να μελοποιηθεί από τον συνθέτη τρεις φορές ολόκληρη και δύο φορές αποσπασματικά. Στις 5 Δεκεμβρίου 1844, έστειλε τη μελοποίηση στην Αθήνα αφιερωμένη στον Όθωνα, ο οποίος από την πλευρά του την έστειλε στο Μόναχο για να εκτιμήσουν ειδικοί την αξία της. Η απάντηση ήταν: «αξιόλογον». Αυτή η κρίση είχε ως αποτέλεσμα, να απονεμηθεί στον συνθέτη ο ασημένιος σταυρός του Σωτήρα. Από το 1865, μετά από αίτημα του βασιλιά Γεωργίου Α, οι δύο πρώτες στροφές καθιερώθηκαν ως ο Εθνικός Ύμνος της Ελλάδας. Στις αρχές του 20ού αι., οι συνθέτες προσπαθούν να δημιουργήσουν μουσική που να έχει τη δική της εθνική ταυτότητα και, επηρεασμένοι από την ελληνική παραδοσιακή μουσική, δημιουργούν την Ελληνική Εθνική Σχολή με κύριο εκπρόσωπο τον Μανώλη Καλομοίρη, ιδρυτή του Ελληνικού Ωδείου και στη συνέχεια του Εθνικού Ωδείου, και σπουδαίο συνθέτη. Μ ο υ σ ι κ ή Γ Γ υ μ ν α σ ί ο υ 13

14 _Mousiki Mathiti 20.5x28 18/1/2013 3:48 µµ Page 14 Τ ο τ α ξ ί δ ι τ η ς μ ο υ σ ι κ ή ς σ τ ο ν 2 0 ό α ι. Οι συνθέτες της Ελληνικής Εθνικής Σχολής εμπνέονται, αφενός από τους εκκλησιαστικούς ύμνους και το δημοτικό τραγούδι και αφετέρου από την επτανησιακή μουσική παράδοση. Σημαντικοί εκπρόσωποί της είναι μεταξύ άλλων οι: Διονύσιος Λαυράγκας (ίδρυσε και καθιέρωσε το «Ελληνικό Μελόδραμα», που αποτέλεσε τον πρόδρομο της «Εθνικής Λυρικής Σκηνής»), Γεώργιος Λαμπελέτ (επηρέασε τα μουσικά πράγματα με θεωρητικά κείμενα, που δημοσίευσε), Μάριος Βάρβογλης, Αιμίλιος Ριάδης, κ.ά. Μανώλης Καλομοίρης ( ): Θεωρείται ένας από τους θεμελιωτές της Ελληνικής Εθνικής Μουσικής Σχολής. Η μουσική του δανείζεται στοιχεία από τις λαϊκές ελληνικές μελωδίες. Υπήρξε, ως ακαδημαϊκός και πρόεδρος της Λυρικής Σκηνής, σημαντικός παράγοντας των μουσικών θεμάτων της χώρας. Έγραψε όπερες, έργα για ορχήστρα, το συμφωνικό ποίημα «Μηνάς ο ρέμπελος», κοντσέρτα, τραγούδια, μουσική δωματίου κ.ά. Ο δωδεκαφθογγισμός και ο νίκος Σκαλκώτας Ο Νίκος Σκαλκώτας ( ) εισάγει νέες τάσεις στη σύνθεση της μουσικής, εμπνευσμένος από τη μαθητεία του κοντά στον σπουδαίο δωδεκαφθογγιστή συνθέτη Άρνολντ Σαίνμπεργκ. Στο έργο του χρησιμοποίησε στοιχεία της ελληνικής δημοτικής μουσικής μέσα από την τονική, ατονική και δωδεκάφθογγη μουσική γραφή. Ο Νίκος Σκαλκώτας στο έργο «36 Ελληνικοί Χοροί» επεξεργάστηκε μελωδίες της δημοτικής μουσικής παράδοσης. Το σύνολο όλων αυτών των μουσικών ιδιωμάτων που χρησιμοποιούσε ο συνθέτης, καθώς και οι ποικίλες αισθητικές κατευθύνσεις στο έργο του, αντανακλούν σε μεγάλο βαθμό το πνεύμα της μουσικής του 20ού αι., κύριο χαρακτηριστικό του οποίου είναι η ποικιλία στα μέσα έκφρασης και οι συνεχείς εναλλαγές των στυλ. Παρά τη σπουδαία αναγνώρισή του στο εξωτερικό, από το 1933 που γύρισε στην Ελλάδα, ο Νίκος Σκαλκώτας γνώρισε την αδιαφορία και την περιφρόνηση, με αποτέλεσμα να κλειστεί στον εαυτό του και να πεθάνει άσημος και στην αφάνεια. Πολλά χρόνια μετά, το έργο του αναγνωρίστηκε και στην Ελλάδα. 14 Β ι β λ ί ο Μ α θ η τ ή

15 _Mousiki Mathiti 20.5x28 18/1/2013 3:48 µµ Page 15 Ο Σκαλκώτας στάθηκε από τους ελάχιστους Έλληνες συνθέτες της γενιάς του που είχε το ψυχικό σθένος να βαδίσει αντίθετα στο ρεύμα το άμεσου περιβάλλοντός του, υπηρετώντας την τέχνη του χωρίς ίχνος προσωπικής φιλοδοξίας και κατόρθωσε να δημιουργήσει ένα νέο κεφάλαιο στα νεότερα είδη μουσικής σύνθεσης, το οποίο εκ των υστέρων αποδείχθηκε ιδιαίτερα σημαντικό. σειραϊκάδωδεκάφθογγα τονικά, στα οποία λείπουν ή είναι περιορισμένα τα στοιχεία από τη δημοτική παράδοση ατονικά Ο Ν. Σκαλκώτας συνέθεσε έργα: δωδεκαφθογγικά, στα οποία ενσωματώνονται λαϊκότροπα στοιχεία ελεύθερα δωδεκαφθογγικά, δηλαδή με περιορισμένη σειραϊκή δομή τονικά, βασισμένα αποκλειστικά στη δημοτική μουσική παράδοση ή εμπνευσμένα από αυτήν Τ ο τ α ξ ί δ ι τ η ς μ ο υ σ ι κ ή ς σ τ ο ν 2 0 ό α ι. Η μουσική πρωτοπορία και ο Ιάννης Ξενάκης Ο Ιάννης (Γιάννης) Ξενάκης ( ), υπήρξε ένας από τους σημαντικότερους Έλληνες συνθέτες και αρχιτέκτονες του 20ού αιώνα. Βασική ιδέα της μουσικής του είναι ο μετασχηματισμός των διαφόρων μαθηματικών σχέσεων, που εκφράζουν το σύμπαν, σε μουσικούς ήχους, με τη χρήση για αυτό τον σκοπό ενός συνόλου εργαλείων. Συνήθως χρησιμοποιείται ηλεκτρονικός υπολογιστής, ο οποίος βοηθάει με διάφορους υπολογιστικούς τρόπους στην κατασκευή του κομματιού, αν και την όλη επιλογή του υλικού την κάνει ο ίδιος ο συνθέτης. Απόσπασμα από την παρτιτούρα του έργου «Μεταστάσεις» του Ιάννη Ξενάκη Μ ο υ σ ι κ ή Γ Γ υ μ ν α σ ί ο υ 15

16 _Mousiki Mathiti 20.5x28 18/1/2013 3:48 µµ Page 16 Τ ο τ α ξ ί δ ι τ η ς μ ο υ σ ι κ ή ς σ τ ο ν 2 0 ο α ι. Τα Πολύτοπα του Ι. Ξενάκη ήταν πολύτεχνα έργα, στα οποία η μουσική συνδυαζόταν με οπτικά ερεθίσματα σε συγκεκριμένους, ειδικά διαμορφωμένους χώρους. Η τοποθεσία ήταν συχνά κάποιος σημαντικός ιστορικός-αρχαιολογικός χώρος. Για την παράσταση επιστρατεύονταν τόσο ο ήχος, όσο και το φως, με προβολείς που κατεύθυναν το φως πάνω στο συγκεντρωμένο πλήθος, ανάλογα με την ανάπτυξη της μουσικής. Στη διάχυση του φωτός στον χώρο αντιστοιχούσε η ανάπτυξη των ηχητικών «συμπάντων» ή «γαλαξιών» του Ξενάκη στον χρόνο. Τα Πολύτοπα έπαιρναν το όνομά τους από την τοποθεσία στην οποία λάμβαναν χώρα. Ιάννης Ξενάκης Οι πρωτοποριακές συνθετικές μέθοδοι που ανέπτυξε (η ονομαζόμενη από τον ίδιο στοχαστική μουσική), συσχέτιζαν τη μουσική και την αρχιτεκτονική με τα μαθηματικά και τη φυσική. Όταν ήταν εν ζωή, ο Ι. Ξενάκης τιμήθηκε με υψηλότατες διακρίσεις στη Γαλλία και σε όλο τον κόσμο. Στοχαστική μουσική: Βασικό στοιχείο της μουσικής αυτής είναι η έννοια της μάζας. H «ηχητική μάζα» του Ξενάκη είναι ένα είδος γαλαξία, ένα είδος νεφελώματος, που αποτελείται από πολλά και ποικίλα «στοιχεία» (επεισόδια ή ήχους), των οποίων η οργάνωση και η κίνηση έχουν σχέση με την πυκνότητα (πόσα «στοιχεία» ανά δευτερόλεπτο), με την τοποθέτησή τους ανά ύψος και με τον τρόπο σύνταξής τους (με ποια σειρά, δηλ. πυκνότητα-ύψος). 16 Β ι β λ ί ο Μ α θ η τ ή

17 _Mousiki Mathiti 20.5x28 18/1/2013 3:48 µµ Page 17 Εικόνα και ήχος Λέξεις κλειδιά: μουσική απεικόνιση, «λόγος, εικόνα, ήχος/μουσική», μουσική για τον βωβό κινηματογράφο, μιούζικαλ, τζινγκλ Μ ο υ σ ι κ ή Γ Γ υ μ ν α σ ί ο υ 17

18 _Mousiki Mathiti 20.5x28 18/1/2013 3:49 µµ Page 18 Ε ι κ ό ν α κ α ι Ή χ ο ς Εικαστικά και μουσική... μουσική και εικαστικά «Θα ήταν στ αλήθεια έκπληξη, αν ένας μουσικός ήχος δεν μπορούσε να μας προκαλέσει την εντύπωση ενός χρώματος, εάν τα χρώματα δεν μπορούσαν να φέρουν στον νου ένα μελωδικό μοτίβο, εάν οι νότες και τα χρώματα δεν ήταν ικανά να μεταφέρουν ιδέες. Πολύ περισσότερο, που αυτά τα πράγματα έχουν εκφραστεί μέσω αμοιβαίων αναλογιών προ αμνημονεύτων χρόνων, από τότε που ο Θεός έπλασε τον κόσμο ως σύνθετη και αδιάσπαστη ολότητα». Πάμπλο Πικάσο: «Μαντολίνο και κιθάρα» Σ. Μπωντλαίρ, Απρίλιος 1861 Η μουσική αποτελεί αρχικά έκφραση συναισθημάτων και ιδεών, όμως μελετώντας τη μουσική δημιουργία στα βάθη των αιώνων θα παρατηρούσε κανείς ότι πάντα υπάρχει στους συνθέτες έντονη η επιθυμία να «αναπαραστήσουν» εικόνες μέσω της μουσικής, πράγμα που αποτελεί παραδοσιακά πεδίο των εικαστικών τεχνών. Μπορεί κανείς να εντοπίσει στο παγκόσμιο μουσικό ρεπερτόριο «αποτυπώσεις» σκηνών, χαρακτήρων ή εικόνων από τη φύση, όπως και στους πίνακες ζωγραφικής. Αυτοί οι ήχοι χαρακτηρίζονται πολλές φορές φωτεινοί ή σκοτεινοί, οξείς ή με όγκο, «κούφιοι», παλλόμενοι, ή με έναν σωρό άλλα χαρακτηριστικά επίθετα. Σαλβαντόρ Νταλί: «Η κόκκινη Ορχήστρα-Οι επτά τέχνες» Κάποιες φορές η μουσική απεικόνιση (αναπαράσταση εικόνων με ηχητικά μέσα) εμπνέεται όχι μόνο από τη φύση αλλά και από έργα ζωγραφικής. Η δυτικοευρωπαϊκή μουσική παράδοση κατά το 16ο - 17ο αι., περιγράφει εικόνες από τη φύση, αρχίζει να εκφράζει συναισθήματα και μοιάζει με μια «γλώσσα». Ανάλογα με το πόσο πιστά μιμείται τη φύση θεωρείται επιτυχημένη ή όχι μια σύνθεση. Τα έργα συμφωνικής μουσικής γίνονται αντιληπτά ως «ζωντανοί πίνακες». 18 Β ι β λ ί ο Μ α θ η τ ή

19 _Mousiki Mathiti 20.5x28 18/1/2013 3:49 µµ Page 19 Μετά τα μέσα του 18ου αι., αυτό που απασχολούσε τους συνθέτες ήταν τα συναισθήματα, που τους προκαλούσε το κάθε φαινόμενο. Ο Λ. Β. Μπετόβεν (L. V. Beethoven) χαρακτηρίζει την 6η Συμφωνία του (1808): «Ποιμενική Συμφωνία: περισσότερο έκφραση αισθημάτων παρά ζωγραφική». Ένα από τα διασημότερα έργα απεικονιστικής μουσικής είναι οι «Εικόνες από μια Έκθεση» (1874), του Μ. Μουσόργκσκι (M. Mussorgsky). Πρόκειται για ένα έργο για πιάνο, που εμπνεύστηκε ο καλλιτέχνης μετά την επίσκεψή του σε μια έκθεση έργων του ζωγράφου Β. Α. Χάρτμαν (V. A. Hartmann). Οι δέκα μουσικοί «πίνακες» και στα ενδιάμεσα οι πέντε μουσικοί «περίπατοι» αποτέλεσαν μια ιδιαίτερα δημοφιλή σύνθεση μέχρι σήμερα. Β. Α. Χάρτμαν: «Κατακόμβες του Παρισιού», ένας από τους πίνακες που ενέπνευσε το συνθέτη Μ. Μουσόργκσι για τη σύνθεσή του «Εικόνες από μία Έκθεση» Ε ι κ ό ν α κ α ι Ή χ ο ς «Ο καλλιεργημένος μουσικός μπορεί να ωφεληθεί εξίσου μελετώντας μια Μαντόνα του Ραφαήλ και μια Συμφωνία του Μότσαρτ [ ]. Ο ζωγράφος μεταπλάθει το ποίημα σε εικόνα, ο μουσικός μετασχηματίζει την εικόνα σε ήχο [ ]. Η αισθητική της μιας τέχνης είναι ίδια με αυτήν της άλλης. Μόνο το υλικό διαφέρει». Ρόμπερτ Σούμαν (R. Schumann), συνθέτης Μποτιτσέλλι: «Η Άνοιξη» Από τα μέσα του 19ου αι. οι συνθέτες αναζητούν τη σχέση της μουσικής με το χρώμα και το φως. Οι πίνακες αποτελούν πηγή έμπνευσης για τους συνθέτες και οι μουσικές συνθέσεις πηγές έμπνευσης για τους εικαστικούς. Τον 20ό αι. οι ανταλλαγές μεταξύ των συνθετών και των εικαστικών καλλιτεχνών γίνονται πιο συχνές, συνενώνοντας με αυτό τον τρόπο τις δύο τέχνες. Πάουλ Κλέε: «Αρχαίος Ήχος» Μ ο υ σ ι κ ή Γ Γ υ μ ν α σ ί ο υ 19

20 _Mousiki Mathiti 20.5x28 18/1/2013 3:49 µµ Page 20 Ε ι κ ό ν α κ α ι Ή χ ο ς Έσερ: «Ψάρια-πουλιά» Ο συνθέτης Κλ. Ντεμπισύ εμπνεύστηκε από τους πίνακες του Μποτιτσέλλι («Άνοιξη») και ο Ζωρζ Μπρακ από τα έργα του Ντεμπισύ. Ο συνθέτης Α. Σαίνμπεργκ ανταλλάσσει ιδέες με το Β. Καντίνσκι, ο συνθέτης Τζ. Κέητζ συνδέεται με στενή φιλία με τον Μαρσέλ Ντυσάν και ούτω καθ εξής. «Η τέχνη είναι γενικά πιο δυνατή απ ό,τι νόμιζα και... η ζωγραφική μπορεί να αποκτήσει τόση δύναμη όση και η μουσική». «Το χρώμα είναι το πληκτρολόγιο, τα μάτια οι αρμονίες, η ψυχή το πιάνο με πολλές χορδές. Ο καλλιτέχνης είναι το χέρι που παίζει, πατώντας το ένα ή το άλλο πλήκτρο, για να προκαλέσει παλμικές δονήσεις στην ψυχή». Β. Καντίνσκι Καντίνσκι: «Κίτρινο, Κόκκινο και Μπλε» «Το ανοιχτό μπλε, μουσικά αναπαριστάμενο, είναι όμοιο με έναν αυλό, το σκούρο με ένα τσέλο... το γκρίζο στερείται ήχου και κίνησης... ενώ το βιολετί είναι στον ήχο παρόμοιο με το αγγλικό κόρνο και τη φλογέρα». B. Καντίνσκι, Για το πνευματικό στην Τέχνη Βασίλι Καντίνσκι (Wassily Kandinsky, ). Ρωσικής καταγωγής καλλιτέχνης, ένας από τους πρώτους αφαιρετικούς καλλιτέχνες στη σύγχρονη ζωγραφική. Ήταν επίσης και πολύ επιτυχημένος μουσικός. Η αντίληψη ότι το χρώμα και η μουσική αρμονία συνδέονται, υπάρχει για πολλά χρόνια και προκαλεί πολλούς μελετητές. Ο Καντίνσκι χρησιμοποίησε το χρώμα, συσχετίζοντας τον χρωματικό τόνο με τη χροιά (την προσωπικότητα του ήχου), την απόχρωση με το τονικό ύψος και τη χρωματική καθαρότητα με την ένταση του ήχου. Υποστήριξε επίσης ότι, όταν έβλεπε το χρώμα, άκουγε μουσική. Μέχρι ένα ορισμένο σημείο, το μεγαλύτερο μέρος της μουσικής του 20ού αι. μπορεί να περιγραφεί σα μια αναζήτηση νέων μορφών αφήγησης. Καντίνσκι: «Εντύπωση ΙΙΙ» (κονσέρτο) Αυτή η διαρκής αναζήτηση οδήγησε και τους καλλιτέχνες να υπερβούν τα όρια της τέχνης τους, ανοίγοντας νέους δρόμους στην έκφραση της μουσικής και των εικαστικών. 20 Β ι β λ ί ο Μ α θ η τ ή

21 _Mousiki Mathiti 20.5x28 18/1/2013 3:49 µµ Page 21 Μουσική και κινηματογράφος «Έτσι γεννήθηκε η Μουσική του Κινηματογράφου, θα έλεγε κανείς. Από τη σιωπή. Και η Μουσική αυτή υπήρξε στην αρχή λίγο σκοτάδι, τίτλοι, ηχητική περιγραφή του ονείρου, πράξη ζωής και θάνατος, ενέργεια, νίκη, τέλος διέξοδος, επιστροφή στο σπίτι. Η Μουσική του Κινηματογράφου συντηρεί στη μνήμη την εικόνα, την ερμηνεύει ενώ συγχρόνως χρωματίζει επιθυμίες και μνήμες και την προσωπική μας ταύτιση με τις πτυχές ενός ονείρου 35 χιλιοστών». Μάνος Χατζιδάκις Ε ι κ ό ν α κ α ι Ή χ ο ς Τα κύρια συστατικά του κινηματογράφου, ο οποίος αποτελεί ένα οπτικοακουστικό θέαμα, είναι: ο λόγος, η εικόνα, ο ήχος/μουσική. Αυτά τα συστατικά αλληλεπιδρούν και διαμορφώνουν το κατάλληλο κινηματογραφικό περιβάλλον. Επομένως, η κινηματογραφική μουσική δεν μπορεί να απομονωθεί από το περιβάλλον αυτό και να αντιμετωπιστεί σα να προορίζεται για ακρόαση. Υπάρχουν βέβαια και μουσικά έργα που χρησιμοποιήθηκαν ως σάουντρακ (soundtrack: μουσική επένδυση μιας ταινίας). Υπάρχουν όμως και σάουντρακ ειδικά συντεθειμένα για ένα κινηματογραφικό έργο, που μπορούν αυτούσια να είναι υλικό ακρόασης. Επομένως, η μουσική για τον κινηματογράφο λειτουργεί ως αναπόσπαστο στοιχείο μιας ταινίας, χωρίς όμως να αποκλείεται η πιθανότητα να λειτουργεί και αυτόνομα. Σύντομη Ιστορία της 7ης Τέχνης Στα τέλη του 19ου και τις αρχές του 20ού αι. η μουσική συνοδεύει τις κινούμενες φωτογραφικές εικόνες αποτελώντας κομμάτι της προβολής μάλλον, παρά «συστατικό στοιχείο» της ταινίας. Η μουσική ήταν είτε αυτοσχεδιαζόμενη είτε επιλογή από έργα κλασικής και ελαφράς μουσικής. Ένα από τα παλαιότερα έργα που έχουν συντεθεί για τον κινηματογράφο, είναι πιθανότατα η μουσική του Καμίλ Σαιν-Σανς (C. Saint-Saens) για την ταινία «Η δολοφονία του Δούκα ντε Γκουίς», Η αφίσα της ταινίας: «Η δολοφονία του Δούκα ντε Γκουίς», του 1908 Μ ο υ σ ι κ ή Γ Γ υ μ ν α σ ί ο υ 21

22 _Mousiki Mathiti 20.5x28 18/1/2013 3:49 µµ Page 22 Ε ι κ ό ν α κ α ι Ή χ ο ς Τη δεκαετία του 30, η μετάβαση από τον βωβό στον ομιλούντα κινηματογράφο δίνει νέα διάσταση στον ρόλο της μουσικής, καθώς αρκετοί συνθέτες του 20ού αιώνα ασχολήθηκαν με τη μουσική για τον κινηματογράφο. Στη δεκαετία του 50 και με την απειλή της εξάπλωσης της τηλεόρασης, η μουσική τζαζ παίρνει στον κινηματογράφο και αυτή το κομμάτι που της αναλογεί, προετοιμάζοντας το έδαφος για τις επερχόμενες ποπ φόρμες των επόμενων δεκαετιών, αλλά και τις μεγάλες συμφωνικές ορχήστρες. Το 70 και το 80 εισβάλλουν τα ηλεκτρονικά μέσα μουσικής παραγωγής, όπως οι συνθετητές και οι ηλεκτρονικοί υπολογιστές. Σήμερα, η μουσική για τον κινηματογράφο συνδυάζει τεχνικές σύνθεσης από όλες τις εποχές, στοχεύοντας κυρίως στο καλλιτεχνικό αποτέλεσμα που θα δημιουργήσει τις κατάλληλες εντυπώσεις στον θεατή. Η αφίσα της ταινίας μιούζικαλ: «Ο Μάγος του Οζ» Τα συστατικά της κινηματογραφικής μουσικής Παρατηρώντας τη μουσική που χρησιμοποιείται στον κινηματογράφο καταλήγει κανείς στο συμπέρασμα ότι συγκεκριμένα είδη μουσικής συνδέονται με συγκεκριμένες ψυχολογικές καταστάσεις, συναισθήματα, χαρακτήρες ηρώων αλλά και κατηγορίες ταινιών (π.χ. γουέστερν, θρίλερ κ.ά.). Η μουσική μπορεί να μεταφέρει μηνύματα, σχολιάζοντας ή επεξηγώντας τη δράση, ή ακόμη και να αποκαλύψει κρυφές πτυχές, που δεν εκφράζονται στον διάλογο. Μιούζικαλ (Musical) Μια ειδική κατηγορία ταινιών είναι τα μιούζικαλ. Πρόκειται για ένα κινηματογραφικό είδος, στην πλοκή του οποίου είναι ενσωματωμένα και μουσικοχορευτικά κομμάτια. Η πρώτη ταινία μιούζικαλ ήταν «Ο τραγουδιστής της τζαζ» (1927) του Αλ Τζόλσον. Πολύ δημοφιλείς ήταν και οι ταινίες με το χορευτικό δίδυμο Φρεντ Αστέρ και Τζίντζερ Ρότζερς στα μέσα της δεκαετίας του 30. Γύρω στα μέσα της δεκαετίας του 50, η ζήτηση για ταινίες μιούζικαλ άρχισε να ατονεί με αποτέλεσμα η παραγωγή τους να μειωθεί. 22 Β ι β λ ί ο Μ α θ η τ ή

23 _Mousiki Mathiti 20.5x28 18/1/2013 3:49 µµ Page 23 Ακολούθησε μια εποχή, που φτιάχνονταν ταινίες προορισμένες να προβάλλουν συγκεκριμένους καλλιτέχνες (π.χ. Έλβις Πρίσλεϋ) και ταινίες με πρώτο θεματικό συστατικό τη μουσική (π.χ. «Grease»). Σύνθεση κινηματογραφικής μουσικής Για τη σύνθεση μουσικής για τον κινηματογράφο σήμερα χρησιμοποιούνται οι εξής μέθοδοι: Δανεισμός αυτούσιας μιας γνωστής μουσικής Σύνθεση κοινότοπης μουσικής (κλισέ) Ενασχόληση σύγχρονων συνθετών με την κινηματογραφική μουσική Χρήση νέων τεχνολογιών Χρήση παλιάς μουσικής με νέα νοηματοδότηση και περιεχόμενο Τη μουσική για το μιούζικαλ «West Side Story» έγραψε ο σπουδαίος συνθέτης, Λέοναρντ Μπέρνσταϊν. Ε ι κ ό ν α κ α ι Ή χ ο ς Η μουσική στον ελληνικό κινηματογράφο Για τη χρήση μουσικής στον ελληνικό κινηματογράφο, την εποχή του βωβού, δεν υπάρχουν πολλές πληροφορίες. Η πρώτη ομιλούσα ελληνική ταινία γυρίστηκε στο Χόλιγουντ από τον ομογενή Τέτο Δημητριάδη το 1930, με τον τίτλο «Η γροθιά του σακάτη». «Ο αγαπητικός της βοσκοπούλας» (1931) ήταν η πρώτη ταινία που κινηματογραφήθηκε -ομιλούσα και με μουσικήστην Ελλάδα και ηχογραφήθηκε στη Γερμανία. Τη δεκαετία του 40 γράφεται μουσική για τον κινηματογράφο και διακρίνονται και οι πρώτοι συνθέτες (π.χ. Κώστας Γιαννίδης). Στα χρόνια που ακολουθούν, όλοι οι σημαντικοί συνθέτες της Ελλάδας (όπως ο Μάνος Χατζιδάκις, ο οποίος κέρδισε για την ταινία «Ποτέ την Κυριακή» βραβείο Όσκαρ καλύτερης μουσικής, ο Μίκης Θεοδωράκης, ο Νίκος Μαμαγκάκης κ.ά.) πέρασαν από τον χώρο της κινηματογραφικής μουσικής. Η ταινία «Zorbas the Greek» γυρίστηκε το 1964 και βασίζεται στη νουβέλα «Βίος και πολιτεία του Αλέξη Ζορμπά» του Νίκου Καζαντζάκη. Την ταινία σκηνοθέτησε ο Μιχάλης Κακογιάννης, ενώ η μουσική είναι του Μίκη Θεοδωράκη. Η ταινία κέρδισε τρία βραβεία Όσκαρ. Μ ο υ σ ι κ ή Γ Γ υ μ ν α σ ί ο υ 23

24 _Mousiki Mathiti 20.5x28 18/1/2013 3:49 µµ Page 24 Ε ι κ ό ν α κ α ι Ή χ ο ς Μιούζικαλ... ελληνικής παραγωγής Καθαρά εισαγόμενο είδος το μιούζικαλ, δεν άνθισε στην Ελλάδα, ίσως γιατί το μουσικό θέατρο και η επιθεώρηση που προϋπήρχαν, δεν του άφησαν πολλά περιθώρια. Σε αυτό συνέβαλε τόσο το υψηλό κόστος όσο και η έλλειψη έμψυχου υλικού. Ούτε οι θεατρικές σπουδές, ούτε οι μουσικές ή οι σπουδές χορού στη χώρα μας εκπαίδευαν καλλιτέχνες που να μπορούν να ανταποκριθούν στις τρισδιάστατες απαιτήσεις του είδους. Στη μουσική των μιούζικαλ ξεχωρίζουν τα ονόματα των Μίμη Πλέσσα και Γιώργου Κατσαρού. Σκηνή από την ταινία «Ποτέ την Κυριακή». Το τραγούδι της ταινίας, «Τα Παιδιά του Πειραιά», έγινε διάσημο παγκοσμίως. νέος ελληνικός Κινηματογράφος Στον Νέο Ελληνικό Κινηματογράφο, οι συνθέτες πειραματίστηκαν, όπως και οι σκηνοθέτες, γράφοντας μουσικές οι οποίες επέζησαν και χωρίς τις ταινίες που επένδυσαν μουσικά (π.χ. η Ελένη Καραΐνδρου - κυρίως με τη συνεργασία της με τον σκηνοθέτη Θόδωρο Αγγελόπουλο, ο Δημήτρης Παπαδημητρίου, ο Νίκος Κυπουργός κ.ά.). Τα τελευταία χρόνια, ο Νέος Ελληνικός Κινηματογράφος συναγωνίζεται τις διεθνείς παραγωγές σε όλα τα επίπεδα (μουσικής, σκηνοθεσίας, ηθοποιών, σκηνικών, παραγωγής), δίνοντας την ευκαιρία στους νέους καλλιτέχνες να εκφραστούν μέσα από την 7η Τέχνη. Η αφίσα του μιούζικαλ «Κορίτσια για φίλημα», σε μουσική Μ. Πλέσσα. Έχει γράψει μουσική για 104 ταινίες και 70 θεατρικές παραστάσεις. Σκηνή από την ταινία «Ρεμπέτικο» του Κ. Φέρρη, σε μουσική Στ. Ξαρχάκου. Στην ταινία «Ευδοκία», το διάσημο ζεϊμπέκικο έχει γράψει ο Μάνος Λοΐζος. 24 Β ι β λ ί ο Μ α θ η τ ή

25 _Mousiki Mathiti 20.5x28 18/1/2013 3:49 µµ Page 25 Μουσική και διαφήμιση Η διαφήμιση επιδιώκει να τραβήξει την προσοχή των καταναλωτών σε κάποια συγκεκριμένα προϊόντα ή υπηρεσίες. Για να επιτύχει τους σκοπούς της και χρησιμοποιώντας τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης, εκμεταλλεύεται σε μεγάλο βαθμό τη δύναμη που ασκεί η μουσική στον άνθρωπο. Το τζινγκλ (jingle) είναι ένα σλόγκαν που μένει στο μυαλό και μπαίνει πάνω σε μια δεδομένη μελωδία για διαφημιστικούς σκοπούς ή σε εκπομπές, κυρίως για την τηλεόραση ή το ραδιόφωνο. Ε ι κ ό ν α κ α ι Ή χ ο ς Ένα αποτελεσματικό τζινγκλ (jingle) δημιουργείται για να μείνει στη μνήμη κάποιου («να του θυμίζει κάτι»). Πράγματι, τα καλύτερα τζινγκλς μπορούν να μείνουν στη μνήμη του καταναλωτή σε όλη του τη ζωή. Οι στίχοι ενός τζινγκλ πρέπει να αναφέρονται στα τρία παρακάτω θέματα: 1. Το όνομα της εταιρείας ή του προϊόντος 2. Τη φιλοσοφία πίσω από την ονομασία του προϊόντος 3. Την υπηρεσία ή τα προνόμια που προσφέρει το προϊόν Ένα διαφημιστικό τζινγκλ διαρκεί περίπου 30 δευτερόλεπτα. Στις αρχές της δεκαετίας του 30 υπήρχαν αυστηροί κανόνες όσον αφορά τη διαφήμιση. Τα τζινγκλ μπορούσαν να αναφέρουν το όνομα της εταιρείας ή το είδος του προϊόντος αλλά να μην αναφέρουν το ίδιο το προϊόν. Μ ο υ σ ι κ ή Γ Γ υ μ ν α σ ί ο υ 25

26 _Mousiki Mathiti 20.5x28 18/1/2013 3:49 µµ Page 26 Η μουσική θα πρέπει να αντανακλά το ύφος και το στυλ της εταιρείας ή του προϊόντος. Ε ι κ ό ν α κ α ι Ή χ ο ς Για παράδειγμα: αναψυκτικά νεανικό ακροατήριο μοντέρνα μουσική. Μεσιτικό γραφείο ώριμο ακροατήριο συντηρητική μουσική. Διαφημίσεις προϊόντων με μουσική υπόκρουση υπάρχουν από το 1923 (στις ΗΠΑ για την εταιρεία General Mills), περίπου την εποχή που έκανε την εμφάνισή του το εμπορικό ραδιόφωνο. Πολλοί μουσικοί δημιούργησαν συνθέσεις, ειδικά για διαφημιστικούς σκοπούς, αλλά και πολλές προϋπάρχουσες συνθέσεις χρησιμοποιήθηκαν για τους ίδιους λόγους. Το διαφημιστικό τζινγκλ δεν εμφανίστηκε ξαφνικά αλλά η διείσδυσή του στο ραδιόφωνο ήταν μια εξελικτική διαδικασία μάλλον, παρά μια ξαφνική ανακάλυψη. Μπορεί οι στίχοι εκείνων των διαφημίσεων να φαντάζουν εξαιρετικά απλοϊκοί στη σημερινή σύγχρονη κοινωνία, αλλά εκείνη την εποχή η διαφήμιση προκαλούσε πραγματικά εντύπωση στους ακροατές. Ακόμα και σήμερα, οι άνθρωποι αναπολούν μελωδίες διαφημίσεων προϊόντων μισού αιώνα πριν, που ίσως και να μην υπάρχουν πλέον στην αγορά. Σήμερα, με το διαρκώς αυξανόμενο κόστος των πνευματικών δικαιωμάτων στη μουσική δημιουργία, ένας μεγάλος αριθμός διαφημιστικών εταιρειών ανακαλύπτει ξανά το κατά παραγγελία τζινγκλ ως μια πιο συμφέρουσα οικονομικά προοπτική των διαφημιστικών τους αναγκών. Ψυχολόγοι και νευρολόγοι, που ασχολούνται με την επίδραση της μουσικής στον ανθρώπινο νου, ανακάλυψαν ότι η μουσική που ασκεί έντονη επίδραση στο συναίσθημα του ανθρώπου, είναι δύσκολο να ξεχαστεί. 26 Β ι β λ ί ο Μ α θ η τ ή

27 _Mousiki Mathiti 20.5x28 18/1/2013 3:49 µµ Page 27 Tα τραγούδια μπορούν να χρησιμοποιηθούν και για να προβάλουν κάποιο χαρακτηριστικό του προϊόντος που πωλείται, όμως πολλές φορές και για να συνδέσουν τα «καλά» αισθήματα που προκαλεί το τραγούδι του προϊόντος, με το προϊόν που παρουσιάζεται στον ακροατή. Σε ορισμένες περιπτώσεις μάλιστα, η πραγματική σημασία του τραγουδιού μπορεί να είναι εντελώς άσχετη ή ακόμα και αντίθετη με τη χρήση της στη διαφήμιση. Ε ι κ ό ν α κ α ι Ή χ ο ς Η τέχνη του τζινγκλ έφτασε στην κορύφωσή της γύρω στη δεκαετία του Πολλές εταιρείες καταφεύγουν για τον λόγο αυτό στις «ηχοθήκες» (βάσεις δεδομένων όπου υπάρχουν μουσικές ανώνυμων συνθετών από διάφορα μέρη του κόσμου) και με πολύ μικρό κόστος αγοράζουν έτοιμες μουσικές για να χρησιμοποιηθούν στις διαφημίσεις. Οι «κοινόχρηστες» παρτιτούρες για διαφημίσεις (τμήματα έτοιμων συνθέσεων) χρησιμοποιούν συχνά κλαρινέτα, σαξόφωνα, ή διάφορα έγχορδα (όπως οι ακουστικές/ηλεκτρικές κιθάρες και τα βιολιά), ως κύρια όργανα. Η διαφήμιση στην ελλάδα Η ιστορία της ελληνικής διαφήμισης ξεκινά στις αρχές του 20ού αι. με την εμφάνιση του κινηματογράφου, και αργότερα του ραδιόφωνου και της τηλεόρασης. Πρώτα εμφανίστηκαν οι κινηματογραφικές και ραδιοφωνικές διαφημίσεις, με μουσικές του Γ. Κατσαρού, του Μ. Πλέσσα και του Κ. Καπνίση. Σε αυτές συμμετείχαν διάσημοι τραγουδιστές της εποχής όπως: ο Γ. Βογιατζής, η Ν. Μούσχουρη κ.ά. Κείμενα για τις ανάγκες της διαφήμισης έγραφαν θεατρικοί συγγραφείς και σε αυτές συμμετείχαν ηθοποιοί όπως: ο Ν. Σταυρίδης, ο Κ. Χατζηχρήστος κ.ά. Μ ο υ σ ι κ ή Γ Γ υ μ ν α σ ί ο υ 27

28 _Mousiki Mathiti 20.5x28 18/1/2013 3:49 µµ Page 28 Ε ι κ ό ν α κ α ι Ή χ ο ς Το 1968 ο Χρ. Λεοντής έγραψε τη μουσική που ακούγεται στην εκπομπή «Αθλητική Κυριακή». Πρόκειται για τη μακροβιότερη μουσική στην ελληνική τηλεόραση. Η τηλεοπτική διαφήμιση εμφανίστηκε αργότερα, περίπου στις αρχές της δεκαετίας του 70, με την ενορχήστρωση της μουσικής του τραγουδιού «Όταν θα πάω κυρά μου στο παζάρι» από τον Χρήστο Λεοντή για τις ανάγκες της διαφήμισης μιας μάρκας τηλεόρασης. Σήμερα, είναι πολύ μεγάλος ο αριθμός των μουσικών και των τραγουδιστών που συμμετέχουν στις διαφημίσεις για την προβολή διαφόρων προϊόντων και υπηρεσιών. «Πρώτο μου μέλημα είναι να χρονομετρήσω τη διάρκεια της διαφήμισης (π.χ., είκοσι δευτερόλεπτα, τριάντα δευτερόλεπτα κ.ά.). Στη συνέχεια, την παρακολουθώ πολλές φορές, με σκοπό να νιώσω και να αποκωδικοποιήσω τον ρυθμό της. Το μήκος των πλάνων της και η συχνότητα εναλλαγής τους δίνουν το στίγμα του ρυθμικού κορμού πάνω στον οποίο θα στηθεί η μουσική. Όταν αποκωδικοποιήσω τον ρυθμό της ταινίας, προχωρώ στον προσδιορισμό του tempo της μουσικής...». Γιάννης Κύρης Συνθέτης διαφημιστικών τzινγκλ 28 Β ι β λ ί ο Μ α θ η τ ή

29 _Mousiki Mathiti 20.5x28 18/1/2013 3:49 µµ Page 29 Από το γκόσπελ στο ροκ Λέξεις κλειδιά: σπιρίτσουαλ, γκόσπελ, τραγούδι της δουλειάς, ερώτηση-απάντηση, blue note, 12μετρο, συγχορδίες, τονική, υποδεσπόζουσα, δεσπόζουσα, φόρμα Α Α Β, συγκοπές, μελωδικό τμήμα, ρυθμικό τμήμα, αυτοσχεδιασμός, τροπικότητα Μ ο υ σ ι κ ή Γ Γ υ μ ν α σ ί ο υ 29

30 _Mousiki Mathiti 20.5x28 18/1/2013 3:49 µµ Page 30 Α π ό τ ο γ κ ό σ π ε λ σ τ ο ρ ο κ Και εγένετο... το blues Κατά το 18ο και 19ο αι., μετακινήθηκαν από την Αφρική στην Αμερική χιλιάδες άνθρωποι, ως σκλάβοι των Ευρωπαίων αποίκων της Αμερικής. Γι αυτούς τους Αφρικανούς η ζωή έγινε ένας εφιάλτης. Πολλοί πέθαιναν στο μακρινό τους ταξίδι με το καράβι. Αυτοί που επιζούσαν πουλιόνταν σε πλειστηριασμούς και δούλευαν σε φάρμες και χωράφια στις νότιες πολιτείες των Η.Π.Α. Πολλές φορές οικογένειες διαλύονταν. Όταν οι Αφρικανοί ήρθαν στην Αμερική τον 19ο αι., δανείστηκαν στοιχεία από τη μουσική των λευκών αποίκων και μέσα από την επαφή τους με τα ντόπια ακούσματα, διαμόρφωσαν το δικό τους ιδιαίτερο μουσικό ιδίωμα. Στα περισσότερα τραγούδια τους εκφράζεται η δυστυχία που νιώθουν, αλλά υπάρχουν και τραγούδια για την ίαση των αρρώστων, καθώς και νανουρίσματα. Τραγουδούσαν την ώρα της δουλειάς στα χωράφια αλλά και στις εκκλησίες, αφού δεν τους επιτρεπόταν καμιάς μορφής διασκέδαση. Μετά την απελευθέρωσή τους (18ος αι.), διαμόρφωσαν αυτό το μουσικό ιδίωμα που σήμερα ονομάζουμε «μπλουζ» (blues). Σπιρίτσουαλ (Spiritual): Θρησκευτικό, λαϊκό τραγούδι, συνδεδεμένο κυρίως με τους Αφροαμερικανούς Προτεστάντες των νοτίων Η.Π.Α. Χαρακτηρίζεται από συγκοπτόμενους ρυθμούς, πολυρρυθμική δομή και μελωδίες σε πεντατονική κλίμακα. Είναι έντονα συναισθηματικό και μελαγχολικό τραγούδι. Οι στίχοι του βασίζονται σε βιβλικά κείμενα. Μαχάλια Τζάκσον (Mahalia Jackson) 30 Β ι β λ ί ο Μ α θ η τ ή

31 _Mousiki Mathiti 20.5x28 18/1/2013 3:49 µµ Page 31 Τα είδη μουσικής που επηρέασαν τη διαμόρφωση του μπλουζ Τα μπλουζ έχουν δύο ρίζες. Τα τραγούδια της δουλειάς (τα work songs) και τους θρησκευτικούς ύμνους (τα gospel). Για τους Αφρικανούς σκλάβους η μουσική ήταν συνδυασμένη με τον τρόπο ζωής τους και έπαιζε πολύ σημαντικό ρόλο. Το μπλουζ τραγούδι ήταν ένας τρόπος να περιγράφουν οι Αφροαμερικανοί τις δυσάρεστες καταστάσεις που αντιμετώπιζαν. Καθώς εκχριστιανίστηκαν στην Αφρική από τους ιεραποστόλους, πέρασαν στη θρησκευτική μουσική έναν διαφορετικό τρόπο ερμηνείας που τον ονόμασαν «σπιρίτσουαλς» (spirituals), ένα στυλ που βασιζόταν έντονα στον αντιχρονισμό, τις ερωταπαντήσεις και την επανάληψη συγκεκριμένων μοτίβων. Επίσης, σημαντικό ρόλο στη διαμόρφωση του μουσικού ιδιώματος του μπλουζ έπαιξε το «γκόσπελ» (gospel), μετεξέλιξη της μουσικής έκφρασης των μαύρων. Ροβήρος Μανθούλης «Μπλουζ με σφιγμένα δόντια» Γκόσπελ (Gospel): Εξέλιξη των τραγουδιών της δουλειάς και των σπιρίτσουαλς. Βασικό χαρακτηριστικό της δομής του είναι η φόρμα ερώτηση-απάντηση ανάμεσα στον κήρυκα και το εκκλησίασμα. Το χορωδιακό τραγούδι συχνά οδηγείται από έναν ή πολλούς κορυφαίους τραγουδιστές. Πρόκειται για ζωηρή μουσική, γεμάτη ένθερμο ενθουσιασμό. Α π ό τ ο γ κ ό σ π ε λ σ τ ο ρ ο κ Οι ερωταπαντήσεις στη μουσική των σκλάβων -εκτός από το γκόσπελ- χρησιμοποιούνταν και στα λεγόμενα «τραγούδια της δουλειάς» (work songs), όπου ένας τραγουδούσε τον στίχο και οι υπόλοιποι απαντούσαν σε χορωδία, για να μπορούν να κρατούν τον ρυθμό την ώρα που δούλευαν. ερωταπαντήσεις: Ο επικεφαλής αυτοσχεδιάζοντας τις περισσότερες φορές, τραγουδάει την ερώτηση και ο χορός απαντά. Αυτές οι ερωταπαντήσεις αποτελούν βασικό χαρακτηριστικό της αφρικάνικης και της αφροαμερικάνικης μουσικής στα «κάντρι μπλουζ» (country blues), με διάλογο ανάμεσα στον εκτελεστή και την κιθάρα και στα σπιρίτσουαλς ή τα γκόσπελ με διάλογο ανάμεσα στον κήρυκα και το εκκλησίασμα. Τραγούδι της δουλειάς (Work song): ρυθμικό «a cappella» (χωρίς συνοδεία οργάνων) τραγούδι, εκτελεσμένο από ανθρώπους που κάνουν σωματική επαναλαμβανόμενη εργασία. Ο ρυθμός του χρησιμεύει στο να συντονίζει τους εργαζόμενους την ώρα της δουλειάς. Οι στίχοι συχνά αυτοσχεδιάζονται και κάθε φορά τραγουδιούνται διαφορετικά. Μ ο υ σ ι κ ή Γ Γ υ μ ν α σ ί ο υ 31

32 _Mousiki Mathiti 20.5x28 18/1/2013 3:49 µµ Page 32 Α π ό τ ο γ κ ό σ π ε λ σ τ ο ρ ο κ Η δομή του μπλουζ Τα μπλουζ αποτελούνται από σύντομες δωδεκάμετρες μελωδίες που βασίζονται σε μια αμετάβλητη συνέχεια συγχορδιών. Βασικό χαρακτηριστικό της μουσικής μπλουζ είναι το «κατέβασμα» (ύφεση) της τρίτης, της πέμπτης και της έβδομης νότας της μείζονας κλίμακας (οι λεγόμενες blue notes=μπλε νότες). Στο παραπάνω πεντάγραμμο είναι γραμμένη η κλίμακα Ντο σύμφωνα με τη δομή των μπλουζ, με την τρίτη, την πέμπτη και την έβδομη νότα «κατεβασμένες», δηλ. με ύφεση. Επίσης, χαρακτηριστικός στα μπλουζ είναι ο έντονος αυτοσχεδιασμός, κυρίως στη μελωδία και τους στίχους. Ο μουσικός επινοεί τις μελωδίες την ώρα που παίζει. Γι αυτό η δομή των μπλουζ έχει συχνά τη μορφή μιας επαναλαμβανόμενης φράσης που συνοδεύεται από έναν τελικό στίχο. H πιο κοινή μορφή των μπλουζ είναι τα λεγόμενα δωδεκάμετρα μπλουζ. Ο όρος «δωδεκάμετρο» αναφέρεται στον αριθμό των μουσικών μέτρων, που εκφράζει το θέμα ενός τυπικού μπλουζ. Συνήθως παίζεται σε μέτρο 4/4, που σημαίνει ότι υπάρχουν τέσσερις χτύποι σε κάθε μέτρο και κάθε χτύπος ισούται με ένα τέταρτο. Ένα δωδεκάμετρο μπλουζ διαιρείται σε τρία μέρη των τεσσάρων μέτρων. Μια κλασική μπλουζ ακολουθία αποτελείται από τρεις συγχορδίες: την πρώτη ή τονική (που συμβολίζεται I), την τέταρτη ή υποδεσπόζουσα (IV), και την πέμπτη ή δεσπόζουσα (V) νότα μιας επτάφθογγης κλίμακας. Ο Μάντυ Γουότερς (Muddy Waters), θεωρείται από πολλούς ο κορυφαίος μουσικός των μπλουζ. Οι στίχοι ενός δωδεκάμετρου μπλουζ τραγουδιού συχνά έχουν τη μορφή A A B. Ο πρώτος στίχος συχνά παρουσιάζει μια ιδέα ή ένα θέμα, ο δεύτερος το επαναλαμβάνει (ίσως με μια μικρή παραλλαγή), και ο τρίτος αναπτύσσει ή αναλύει την ιδέα που παρουσιάστηκε στον πρώτο και τον δεύτερο στίχο. Το A αναφέρεται στον πρώτο και δεύτερο τετράμετρο στίχο, και το B είναι ο τρίτος. Όλα τα μπλουζ δεν ακολουθούν τη δωδεκάμετρη δομή, αλλά κατανοώντας αυτό το βασικό μουσικό σκελετό, ο ακροατής θα κατανοήσει σε βάθος όλη τη μουσική μπλουζ. 32 Β ι β λ ί ο Μ α θ η τ ή

33 _Mousiki Mathiti 20.5x28 18/1/2013 3:49 µµ Page 33 All that Jazz! Τα χαρακτηριστικά της τζαζ μουσικής Η μουσική τζαζ αποτελεί μια από τις πιο σοβαρές και πολύπλοκες μορφές έκφρασης των ανθρώπινων συναισθημάτων και καλύπτει μια περίοδο που δεν είναι ιδιαίτερα εκτενής χρονικά, αλλά έχει επηρεάσει και εξακολουθεί να επηρεάζει σε μεγάλο βαθμό την ιστορία της μουσικής. Η τζαζ παρουσιάζει ιδιομορφίες σε σχέση με τη δυτικοευρωπαϊκή μουσική παράδοση, καθώς δεν χρησιμοποιεί μόνο τις βασικές κλίμακες της ευρωπαϊκής μουσικής, δηλ. μείζονες και ελάσσονες, αλλά και πολλές άλλες κλίμακες που χρησιμοποιούνται σε μίξη με τις ευρωπαϊκές αρμονίες. «Η Τζαζ είναι Ελευθερία». Θελόνιους Μονκ (Thelonious Monk) Α π ό τ ο γ κ ό σ π ε λ σ τ ο ρ ο κ Οι ρυθμοί της τζαζ μουσικής είναι σύνθετοι και με συνεχείς παραλλαγές που εναλλάσσονται, συνήθως σε μέτρα 2/4 ή 4/4. Κύριο χαρακτηριστικό της τζαζ είναι πως τα όργανα χρησιμοποιούνται όπως η ανθρώπινη φωνή. Οι δύο βασικές φόρμες που χρησιμοποιούνται στη τζαζ είναι το μπλουζ (ένα κύριο θέμα, κατά κανόνα 12 μέτρων) και η μπαλάντα (συνήθως 32 μέτρων). Μ ο υ σ ι κ ή Γ Γ υ μ ν α σ ί ο υ 33

34 _Mousiki Mathiti 20.5x28 18/1/2013 3:49 µµ Page 34 Α π ό τ ο γ κ ό σ π ε λ σ τ ο ρ ο κ Η ιστορία και τα στυλ της τζαζ Η μουσική τζαζ εμφανίστηκε γύρω στα τέλη του 19ου αι. στη Νέα Ορλεάνη και αποτελεί εξέλιξη της μουσικής των Αφρικανών σκλάβων, σε συνδυασμό με τη μουσική των Ευρωπαίων αποίκων (κυρίως αυτή που παίζονταν από τις στρατιωτικές μπάντες). Τα πρώτα βήματα προς τη διαμόρφωση του μουσικού ιδιώματος της τζαζ έγιναν με την εκτέλεση εμβατηρίων σε αφρικάνικο στυλ (έμφαση στον ρυθμό, μετατόπιση του τονισμού από το ισχυρό μέρος του μέτρου στο ασθενές και αυτοσχεδιαζόμενες μελωδίες στο στυλ των μπλουζ). Ragtime (1880-αρχές 1900) Γύρω στα 1890 εμφανίζεται ένα είδος μουσικής που ονομάζεται «ράγκταϊμ» (ragtime). Βασιζόταν στις πιανιστικές φόρμες του 19ου αι., φιλτραρισμένες μέσα από τον τρόπο παιξίματος των Αφρικανών. Συνδύαζε μια συγκοπτόμενη μελωδία με δέκατα έκτα, με τη φόρμα και την αίσθηση του ρυθμού μαρς (εμβατήριο). Σκοτ Τζόπλιν Στο πιάνο, αυτό γινόταν εφικτό με το αριστερό χέρι του πιανίστα να παίζει έναν σταθερό ρυθμό 2/4 με μπάσο και συγχορδίες εναλλάξ, και το δεξί να παίζει τη συγκοπτόμενη μελωδία (=ragging). Ο πιο διάσημος μουσικός του ράγκταϊμ θεωρείται ο Σκοτ Τζόπλιν (Scott Joplin). Dixieland ( ) Η ονομασία του είδους αυτού προέρχεται από την «Original Dixieland Jazz Band», ένα συγκρότημα από τη Νέα Ορλεάνη που το 1917 έκανε την πρώτη ηχογράφηση μουσικής τζαζ. Συνήθως μια μπάντα σε στυλ «Ντίξιλαντ» (Dixieland) περιλάμβανε ένα «μελωδικό τμήμα» (melody section) που αποτελούνταν από τρομπέτα/κορνέτα, κλαρινέτο, τρομπόνι και περιστασιακά σαξόφωνο. 34 Β ι β λ ί ο Μ α θ η τ ή

35 _Mousiki Mathiti 20.5x28 18/1/2013 3:49 µµ Page 35 Το «ρυθμικό τμήμα» (rhythm section) περιλάμβανε μπάντζο, πιάνο, τύμπανα, μπάσο ή τούμπα. Η μουσική είχε έναν σταθερό, συχνά συγκοπτόμενο ρυθμό 4/4 και πολλές φορές έπαιζαν τρίηχα. Το μπάσο έπαιζε συχνά στο πρώτο και το τρίτο μέρος του μέτρου, ενώ το πιάνο έπαιζε συγχορδίες στο δεύτερο και το τέταρτο, όπως περίπου στο ράγκταϊμ. Τα υπόλοιπα όργανα έπαιζαν μελωδίες αντιστικτικά (νότα προς νότα) και εναλλάσσονταν με σολιστικά μέρη. Ο Λούις Άρμστρονγκ (Louis Armstrong, ) «θεωρείται ο πρεσβευτής» της τζαζ. Ονομάστηκε μεγαλοφυΐα της τζαζ και «ο μεγαλύτερος τρομπετίστας όλων των εποχών». Εμπλούτισε τον ήχο του οργάνου του με μια ποικιλία χρωματισμών και ποικιλμάτων, χρησιμοποιώντας το σα να χρησιμοποιούσε τη φωνή του. Είναι επίσης γνωστός για το λεγόμενο «scat singing» (πρόκειται για φωνητικό αυτοσχεδιασμό πάνω σε συλλαβές χωρίς νόημα, το οποίο αποτέλεσε σημαντική τάση στην ιστορία της τζαζ). Ηχογράφησε την τελευταία του επιτυχία, το «What a Wonderful World» το 1968, το οποίο χρησιμοποιήθηκε το 1988 στην ταινία «Good Morning,Vietnam». Λούις Άρμστρονγκ Α π ό τ ο γ κ ό σ π ε λ σ τ ο ρ ο κ Ο Ντιουκ Έλλινγκτον («Duke» Ellington, ) ήταν ο σημαντικότερος συνθέτης του 20ού αι., από πλευράς αριθμού συνθέσεων και ποικιλίας φορμών της τζαζ. Συνέθεσε πολλά είδη Αμερικάνικης μουσικής-ράγκταϊμ, μπλουζ-με ένα στυλ που το διακρίνει η αμεσότητα και η απλότητα στην έκφραση. Έγινε πολύ γνωστός με τη συμβολή του στη δημιουργία της διασκευασμένης τζαζ για μεγάλη ορχήστρα (Big Band), χαρακτηριστικό της περιόδου του σουίνγκ. Ο Ντιουκ Έλλινγκτον και η ορχήστρα του Μ ο υ σ ι κ ή Γ Γ υ μ ν α σ ί ο υ 35

36 _Mousiki Mathiti 20.5x28 18/1/2013 3:49 µµ Page 36 Α π ό τ ο γ κ ό σ π ε λ σ τ ο ρ ο κ Swing ( ) Από το 1935, το νέο στυλ ονομάζεται «Σουίνγκ» (Swing) και αποτελεί ουσιαστικά έναν ενδιάμεσο σταθμό ανάμεσα στην παραδοσιακή και στη μοντέρνα τζαζ. Ο Μπένι Γκούντμαν και η ορχήστρα του Η ονομασία του προέρχεται από το αγγλικό ρήμα swing, που σημαίνει κουνιέμαι. Εξαιτίας του δυναμικού του ρυθμού συνδέθηκε στενά με τον χορό. Κύριος εκπρόσωπος της μουσικής σουίνγκ θεωρείται ο Μπένι Γκούντμαν (Benny Goodman). Ο Γκούντμαν κατάφερε να συνενώσει μουσικούς διαφορετικής φυλετικής προέλευσης για πρώτη φορά στην Αμερική εκείνης της εποχής, που μαστίζονταν από ρατσιστικά φαινόμενα. Θεωρήθηκε επίσης μοναδικός εκτελεστής κλαρινέτου (με μεγάλο κλασικό ρεπερτόριο και ηχογραφήσεις με σπουδαίες συμφωνικές ορχήστρες). Η δεξιοτεχνία του και η αναζήτηση της τελειότητας στην εκτέλεση, δίκαια του προσδίδουν τον τίτλο του «Βασιλιά του Swing». Bebop ( ) Το «Μπήμποπ» (Bebop) εμφανίστηκε τη δεκαετία του 40 ως αντίθεση προς τις μεγάλες μπάντες του σουίνγκ, με μικρά σύνολα μουσικών -τεσσάρων ως έξι ατόμων- με ένα σολιστικό συνήθως όργανο. Με αυτό τον τρόπο, οι μουσικοί είχαν περισσότερες ευκαιρίες να αυτοσχεδιάζουν. Η ίδια η μουσική είχε πιο σύνθετες μελωδίες και αρμονίες και ιδιαίτερη έμφαση στον ρυθμό. Επιπλέον, κάποιες φράσεις ήταν μερικές φορές ασύμμετρες με αποτέλεσμα να υπάρχει πιο ενδιαφέρον αποτέλεσμα, αλλά μάλλον ακατάλληλο για χορό. Ντίζι Γκιλέσπι Οι μουσικοί στο μπήμποπ πειραματίζονταν με ασυνήθιστους χρωματισμούς, διάφωνους ήχους και τονισμούς κόντρα στη μελωδία, σηματοδοτώντας έτσι μια στροφή στην εξέλιξη της τεχνικής παιξίματος των κρουστών και του πιάνου. Κύριοι εκπρόσωποι του μπήμποπ είναι ο τρομπετίστας Ντίζι Γκιλέσπι (Dizzy Gillespie) και ο σαξοφωνίστας (άλτο σαξόφωνο) Τσάρλι Πάρκερ (Charlie Parker). 36 Β ι β λ ί ο Μ α θ η τ ή

Μ ο υ σ ι κ ή Γ Γ υ μ ν α σ ί ο υ. Β ι β λ ί ο Μ α θ η τ ή

Μ ο υ σ ι κ ή Γ Γ υ μ ν α σ ί ο υ. Β ι β λ ί ο Μ α θ η τ ή 21-0145_Mousiki Mathiti 20.5x28 18/1/2013 3:48 µµ Page 1 Μ ο υ σ ι κ ή Γ Γ υ μ ν α σ ί ο υ Β ι β λ ί ο Μ α θ η τ ή Tetrad. Ergasion G GYMN UP_Mousiki Mathiti 20.5x28 31/1/2013 1:58 µµ Page 2 ΣυΓΓρΑφΕiΣ:

Διαβάστε περισσότερα

Εικόνα και ήχος. Εικαστικά και μουσική... μουσική και εικαστικά

Εικόνα και ήχος. Εικαστικά και μουσική... μουσική και εικαστικά Εικόνα και ήχος 1. Ακούστε ένα απόσπασμα από τo «Πρελούδιο στο απόγευμα ενός Φαύνου» του Κλωντ Ντεμπισύ και «ζωγραφίστε» σε ένα λευκό χαρτί, τα αισθήματα που σας προκαλεί το συγκεκριμένο έργο. 2. Το 1913,

Διαβάστε περισσότερα

Μουσική Γ Γυμνασίου. Βιβ λίο Μαθητή

Μουσική Γ Γυμνασίου. Βιβ λίο Μαθητή Μουσική Γ Γυμνασίου Βιβ λίο Μαθητή ΣΥΓΓΡΑΦΕIΣ: ΚΡΙΤΕΣ-ΑΞΙΟΛΟΓΗΤΕΣ: ΦΙΛΟΛΟΓΙΚH ΕΠΙΜEΛΕΙΑ: ΥΠΕYΘΥΝΟΣ ΤΟΥ ΜΑΘHΜΑΤΟΣ ΚΑΤA ΤΗ ΣΥΓΓΡΑΦH: ΥΠΕYΘΥΝH ΤΟΥ ΥΠΟEΡΓΟΥ ΕΞΩΦΥΛΛΟ: Μαρία Δημητρακοπούλου, Εκπαιδευτικός Β/θμιας

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ. Εικαστικά ΤΕΤΡΑΔΙΟ ΕΡΓΑΣΙΩΝ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ. Εικαστικά ΤΕΤΡΑΔΙΟ ΕΡΓΑΣΙΩΝ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ tetradio B gym 5:Layout 1 10/1/08 2:06 PM Page 1 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ Ιωάννης Αντωνόπουλος Μαρία Δουκάκη Εικαστικά ΤΕΤΡΑΔΙΟ ΕΡΓΑΣΙΩΝ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

«The Queen s Gigue» του Τόμας Ρόμπινσον, (Thomas Robinson )

«The Queen s Gigue» του Τόμας Ρόμπινσον, (Thomas Robinson ) «The Queen s Gigue» του Τόμας Ρόμπινσον, (Thomas Robinson 1560-1609) Ο Τόμας Ρόμπινσον ήταν Άγγλος συνθέτης και μουσικοδιδάσκαλος της περιόδου της Αναγέννησης. Έγραψε μουσικά έργα και δίδαξε τραγούδι,

Διαβάστε περισσότερα

ενώ το «β» μέρος είναι ένα «Μοιρολόι», αργό ρυθμικά.

ενώ το «β» μέρος είναι ένα «Μοιρολόι», αργό ρυθμικά. Το δεύτερο μέρος «Β», αντίθετο σε χαρακτήρα από αυτό που προηγήθηκε, κρύβει, μέσα από το έντονο ρυθμικό και χρωματικό του στοιχείο, την αισιοδοξία και την ελπίδα του Κύπριου για ένα καλύτερο «αύριο» για

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικές μουσικές ιστορίες

Ελληνικές μουσικές ιστορίες Ελληνικές μουσικές ιστορίες Η ελληνική μουσική του χτες και του σήμερα 1. Ενώστε με γραμμή τις λέξεις της αριστερής στήλης με τις λέξεις που αντιστοιχούν στη δεξιά: Ρεμπέτικο Πολιτικό Έντεχνο Αντιπολεμικό

Διαβάστε περισσότερα

Ο κόσμος του Κινηματογράφου στον κόσμο μας: Επιδράσεις και Επιρροές

Ο κόσμος του Κινηματογράφου στον κόσμο μας: Επιδράσεις και Επιρροές Ο κόσμος του Κινηματογράφου στον κόσμο μας: Επιδράσεις και Επιρροές Καβαλλάρη Κατερίνα Β2 Καμπίτση Εμμανουέλα Β2 Κόρμπος Βασίλης Β2 Κοττάκη Δήμητρα Β2 Κινηματογράφος και Λογοτεχνία Harry Potter Κινηματογράφος

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Α ΤΑΞΗΣ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. ΣΤΟΧΟΙ Σε όλες τις δραστηριότητες η πιο μεγάλη έμφαση θα πρέπει να είναι στην απόλαυση της Μουσικής

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Α ΤΑΞΗΣ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. ΣΤΟΧΟΙ Σε όλες τις δραστηριότητες η πιο μεγάλη έμφαση θα πρέπει να είναι στην απόλαυση της Μουσικής ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Α ΤΑΞΗΣ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΣΤΟΧΟΙ Εξερεύνηση Πειραματισμός με ένα πλατύ φάσμα ηχητικών πηγών. Να γίνονται ατομικές, ομαδικές δραστηριότητες σε ζευγάρια. Να αναπτυχθεί η ακουστική ικανότητα Να

Διαβάστε περισσότερα

Ακρόαση: http://www.youtube.com/watch?v=cmlacbyxcoa Παρτιτούρα: http://imslp.org/wiki/piano_sonata_no.8,_op.13_(beethoven,_ludwig_van)

Ακρόαση: http://www.youtube.com/watch?v=cmlacbyxcoa Παρτιτούρα: http://imslp.org/wiki/piano_sonata_no.8,_op.13_(beethoven,_ludwig_van) Θέµατα Μουσικής Γ Λυκείου Ιστορία της Μουσικής ιδακτέα Ύλη 01-015 ιδακτικό Υλικό: 1. Machlis, J. & Forney, C. (1996) H απόλαυση της Μουσικής. Αθήνα: Fagotto. Συµπεριλαµβάνεται CD µε mp3. Υλικό ιστοσελίδας

Διαβάστε περισσότερα

ΑΚΡΟΑΣΗ: «ΨΑΠΦΑ» για κρουστά σόλο, 1975

ΑΚΡΟΑΣΗ: «ΨΑΠΦΑ» για κρουστά σόλο, 1975 ΑΚΡΟΑΣΗ: «ΨΑΠΦΑ» για κρουστά σόλο, 1975 Η πρεμιέρα του έργου έγινε το Μάιο του 1976 στο Φεστιβάλ Μπαχ στο Λονδίνο, και όπως ο συνθέτης είχε δηλώσει η «Ψάπφα» ήταν μια «καθαρά ρυθμική σύνθεση» Ο Ξενάκης

Διαβάστε περισσότερα

Η Συμφωνία. Εκτεταμένη οργανική σύνθεση που αναπτύσσεται κατά την Κλασική εποχή (18 ος αιώνας).

Η Συμφωνία. Εκτεταμένη οργανική σύνθεση που αναπτύσσεται κατά την Κλασική εποχή (18 ος αιώνας). Ζωρζ Μπιζέ [George Bizet] (1836-1875) Γάλλος συνθέτης Συµφωνία αρ. 1, σε Ντο µείζονα Η µία και µοναδική συµφωνία του γάλλου συνθέτη του 19 ου αιώνα Ζωρζ Μπιζέ, ήταν ένα από τα πρώτα του έργα και γράφτηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΓΡΑΦΗΣ

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΓΡΑΦΗΣ Απόστολος Σιόντας ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΓΡΑΦΗΣ Η τονικότητα ΝΤΟ µείζων Πειραµατικό Μουσικό Γυµνάσιο Παλλήνης Παλλήνη 2010 Πρόλογος Καθώς θεωρούµε ότι είναι απαραίτητη η γνώση του περιεχοµένου του µουσικού

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΧΕΔΙΟ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ. Α τάξης Γυμνασίου

ΠΡΟΣΧΕΔΙΟ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ. Α τάξης Γυμνασίου ΠΡΟΣΧΕΔΙΟ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Α τάξης Γυμνασίου 1 Η ΜΟΡΦΗ ΤΟΥ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ Γενικοί Στόχοι Ειδικοί Στόχοι Α. ΣΤΟΧΟΙ Β. ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ/ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ και Γ. ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ Δ. ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ Ε.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΜΟΥΣΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΠΑΛΛΗΝΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑ ΜΟΥΣΙΚΗΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΜΟΥΣΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΠΑΛΛΗΝΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑ ΜΟΥΣΙΚΗΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΜΟΥΣΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΠΑΛΛΗΝΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΛΟΥΚΑΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΜΟΥΣΙΚΗΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ (ΣΧΟΛΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ) ΠΑΛΛΗΝΗ 2010 γνήσιο αντίγραφο (συνοδεύεται από DVD-ROM) Ε.Λουκάκη:Σηµειώσεις Ιστορίας της

Διαβάστε περισσότερα

Zoltán Kodály (Ζόλταν Κοντάυ) Ούγγρος συνθέτης, 1882 1967

Zoltán Kodály (Ζόλταν Κοντάυ) Ούγγρος συνθέτης, 1882 1967 Zoltán Kodály (Ζόλταν Κοντάυ) Ούγγρος συνθέτης, 1882 1967 Ο Kodály γεννήθηκε στις 16 Δεκεμβρίου 1886 στο Kecskemet της Ουγγαρίας. Ο πατέρας του ήταν σταθμάρχης σιδηροδρομικής γραμμής και έπαιζε ερασιτεχνικά

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟ ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΑΡΜΟΝΙΑ (ΟΣΤΙΝΑΤΟ 1) ΣΧΟΛΕΙΟ/ΤΑΞΗ: A AΡ. ΜΑΘΗΤΩΝ:

ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟ ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΑΡΜΟΝΙΑ (ΟΣΤΙΝΑΤΟ 1) ΣΧΟΛΕΙΟ/ΤΑΞΗ: A AΡ. ΜΑΘΗΤΩΝ: ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟ ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΑΡΜΟΝΙΑ (ΟΣΤΙΝΑΤΟ 1) ΣΧΟΛΕΙΟ/ΤΑΞΗ: A AΡ. ΜΑΘΗΤΩΝ: ΣΚΟΠΟΣ: ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: ΠΕΡΙΟΔΟΣ: ΣΤΟΧΟΙ:ΝΑ ΑΝΑΓΝΩΡΙΖΟΥΝ ΟΙ ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΕΝΟΡΧΗΣΤΡΩΣΗ ΚΑΙ ΤΟ ΤΡΑΓΟΥΔΙ

Διαβάστε περισσότερα

Η σταδιακή ανάπτυξη της δοµής του, ήταν και το µοντέλο για όλα τα πρώτα ανάλογα εργαστήρια του Θεοδώρου, τα οποία κινούνταν σε αυτήν την θεµατική.

Η σταδιακή ανάπτυξη της δοµής του, ήταν και το µοντέλο για όλα τα πρώτα ανάλογα εργαστήρια του Θεοδώρου, τα οποία κινούνταν σε αυτήν την θεµατική. ΠΟΛΥΤΕΧΝΟ από το 2000 µέχρι σήµερα ένα εργαστήρι σκηνικής έκφρασης και δηµιουργίας, ή µια πρόταση ασκήσεων δηµιουργικής φαντασίας -------------------------------------------- (α) αντικείµενο και ιστορικό

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΜΟΥΣΙΚΗΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

ΙΣΤΟΡΙΑ ΜΟΥΣΙΚΗΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΜΟΥΣΙΚΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ - ΛΥΚΕΙΟ ΙΛΙΟΥ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΛΟΥΚΑΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΜΟΥΣΙΚΗΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ (ΣΧΟΛΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ) ΙΛΙΟΝ 2011 γνήσιο αντίγραφο (συνοδεύεται από DVD-ROM) Ε.Λουκάκη:Σηµειώσεις Ιστορίας της Μουσικής

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 01 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α

Διαβάστε περισσότερα

«Βασιλιάς των Ξωτικών» ( Erlkonig ) Κατηγορία: Lied Στίχοι: Goethe Μουσική: Schubert

«Βασιλιάς των Ξωτικών» ( Erlkonig ) Κατηγορία: Lied Στίχοι: Goethe Μουσική: Schubert 1 «Βασιλιάς των Ξωτικών» ( Erlkonig ) Κατηγορία: Lied Στίχοι: Goethe Μουσική: Schubert Το τραγούδι αυτό θεωρείται ένα από τα αριστουργήµατα (ίσως και το πιο σπουδαίο) του Γερµανικού lied, και ανήκει στην

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΔΗ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΑ ΜΟΥΣΙΚΗΣ. Φλεγομενεσ ροδεσ

ΕΙΔΗ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΑ ΜΟΥΣΙΚΗΣ. Φλεγομενεσ ροδεσ ΕΙΔΗ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΑ ΜΟΥΣΙΚΗΣ Φλεγομενεσ ροδεσ Ως μουσική ορίζεται η τέχνη που βασίζεται στην οργάνωση ήχων με σκοπό τη σύνθεση, εκτέλεση και ακρόαση/λήψη ενός μουσικού έργου. Με τον όρο εννοείται επίσης και

Διαβάστε περισσότερα

Η Συμφωνία. Εκτεταμένη οργανική σύνθεση που αναπτύσσεται κατά την Κλασική εποχή (18 ος αιώνας).

Η Συμφωνία. Εκτεταμένη οργανική σύνθεση που αναπτύσσεται κατά την Κλασική εποχή (18 ος αιώνας). Γιοχάνες Μπραµς [Johannes Brahms] (1833-1897) Γερµανός συνθέτης Συµφωνία αρ. 2, σε Ρε µείζονα Η συγκεκριµένη Συµφωνία γράφτηκε το 1877 κατά την επίσκεψη του συνθέτη στην περιοχή Pörtschach am Wörthersee,

Διαβάστε περισσότερα

«Η θάλασσα μάς ταξιδεύει» The sea travels us e-twinning project 2014-2015. Έλληνες ζωγράφοι. Της Μπιλιούρη Αργυρής. (19 ου -20 ου αιώνα)

«Η θάλασσα μάς ταξιδεύει» The sea travels us e-twinning project 2014-2015. Έλληνες ζωγράφοι. Της Μπιλιούρη Αργυρής. (19 ου -20 ου αιώνα) «Η θάλασσα μάς ταξιδεύει» The sea travels us e-twinning project 2014-2015 Έλληνες ζωγράφοι (19 ου -20 ου αιώνα) Της Μπιλιούρη Αργυρής Η ιστορία της ζωγραφικής στην νεοελληνική ζωγραφική Η Ελληνική ζωγραφική

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα Μουσικής Γ Λυκείου. Ιστορία της Μουσικής Διδακτέα Ύλη Ενότητα Διδακτέα Ύλη Περίοδοι Διδασκαλίας

Θέµατα Μουσικής Γ Λυκείου. Ιστορία της Μουσικής Διδακτέα Ύλη Ενότητα Διδακτέα Ύλη Περίοδοι Διδασκαλίας Θέµατα Μουσικής Γ Λυκείου Ιστορία της Μουσικής Διδακτέα Ύλη 2013-2014 Χρόνος διδασκαλίας: 2 διδακτικές περίοδοι την εβδοµάδα Διδακτικά Εγχειρίδια: 1. Machlis, J. & Forney, C. (1996) H απόλαυση της Μουσικής.

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΡΑΦΗΝΑΣ ΜΟΥΣΙΚΟΣ ΜΑΙΟΣ 2012

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΡΑΦΗΝΑΣ ΜΟΥΣΙΚΟΣ ΜΑΙΟΣ 2012 ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΡΑΦΗΝΑΣ ΜΟΥΣΙΚΟΣ ΜΑΙΟΣ 2012 ΤΑ ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ ΜΑΣ ΤΡΑΓΟΥΔΑ Η ΧΟΡΩΔΙΑ ΤΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΡΑΦΗΝΑΣ ΠΑΙΖΕΙ Η ΟΡΧΗΣΤΡΑ ΤΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΡΑΦΗΝΑΣ ΜΕΛΥΔΡΟΝ ΠΥΞ-ΛΑΞ ΕΙΝΑΙ ΩΡΑΙΑ Η ΘΑΛΑΣΣΑ ΓΙΑΤΙ ΚΙΝΕΙΤΑΙ ΠΑΝΤΑ ΚΙ ΑΝ

Διαβάστε περισσότερα

Κοντσέρτο για Βιολί σε Μι ελάσσονα, έργο 64

Κοντσέρτο για Βιολί σε Μι ελάσσονα, έργο 64 Φέλιξ Μέντελσον (1809-1847) Κοντσέρτο για Βιολί σε Μι ελάσσονα, έργο 64 Η ορχηστρική μουσική του πρώιμου ρομαντικού συνθέτη Φέλιξ Μέντελσον περιλαμβάνει πέντε συμφωνίες, τις συναυλιακές εισαγωγές Όνειρο

Διαβάστε περισσότερα

Λ. βαν Μπετόβεν ( ) Συμφωνία αρ. 6, σε Φα Μείζονα, Op. 68 (Ποιμενική) 3 η και 4 η κίνηση. Γενικοί Στόχοι:

Λ. βαν Μπετόβεν ( ) Συμφωνία αρ. 6, σε Φα Μείζονα, Op. 68 (Ποιμενική) 3 η και 4 η κίνηση. Γενικοί Στόχοι: Λ. βαν Μπετόβεν (1770-1827) Συμφωνία αρ. 6, σε Φα Μείζονα, Op. 68 (Ποιμενική) 3 η και 4 η κίνηση Γενικοί Στόχοι: Πέρασμα από τον Κλασικισμό στο Ρομαντισμό. Σύγκριση Προγραμματικής και Απόλυτης Μουσικής.

Διαβάστε περισσότερα

9 η Συμφωνία του Μπετόβεν, IV κίνηση

9 η Συμφωνία του Μπετόβεν, IV κίνηση 9 η Συμφωνία του Μπετόβεν, IV κίνηση Υλικό για το μάθημα ΜΟΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΛΕΝΑ ΜΑΚΡΊΔΟΥ ΧΡΙΣΤΟΦΙΔΟΥ Σεπτέμβρης 2008 Dictee: Σημ. Το φυλλάδιο 3 (Γενικά στοιχεία και παρτιτούρα θέματος ) να

Διαβάστε περισσότερα

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ (Α, Β, Γ Γυμνασίου)

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ (Α, Β, Γ Γυμνασίου) ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ Για το μάθημα των Θρησκευτικών θα ακολουθηθούν όσα προβλέπονται στο ΠΣ του μαθήματος. Ωστόσο, ο διδάσκων σε συνεργασία με τον Σχολικό Σύμβουλο, ανάλογα με τις ιδιαιτερότητες του σχολείου και

Διαβάστε περισσότερα

Ευρωπαϊκοί και Λατινοαμερικάνικοι χοροί

Ευρωπαϊκοί και Λατινοαμερικάνικοι χοροί Ευρωπαϊκοί και Λατινοαμερικάνικοι χοροί Tάνγκο Το τάνγκο ξεκίνησε να χορεύεται πριν από το 1900. Γεννήθηκε στην Αργεντινή και την Ουρουγουάη, αλλά διαδόθηκε σχεδόν σε όλον τον κόσμο. Υπάρχει επίσης και

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Το μάθημα της Θεατρικής Αγωγής θα διδάσκεται από φέτος στην Ε και Στ Δημοτικού. Πρόκειται για μάθημα βιωματικού χαρακτήρα, με κύριο

Διαβάστε περισσότερα

Σχέδιο Μαθήµατος: Πολυκάναλη Ηχογράφηση στο Audacity

Σχέδιο Μαθήµατος: Πολυκάναλη Ηχογράφηση στο Audacity Σχέδιο Μαθήµατος: Πολυκάναλη Ηχογράφηση στο Audacity Θεµατική Ενότητα: Μουσική Τεχνολογία Τάξη: Β Γυµνασίου Διάρκεια: 2 περίοδοι Καθηγητής: Σκοπός Με το συγκεκριµένο µάθηµα οι µαθητές θα γνωρίσουν την

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΤΡΑΓΟΥΔΙ. Όπως η εκκλησιαστική, έτσι και η δημοτική μουσική είναι μονοφωνική και τροπική και δεν ακολουθεί τη δυτική τονική αρμονία.

ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΤΡΑΓΟΥΔΙ. Όπως η εκκλησιαστική, έτσι και η δημοτική μουσική είναι μονοφωνική και τροπική και δεν ακολουθεί τη δυτική τονική αρμονία. Το δημοτικό τραγούδι αποτελεί μια σημαντική έκφραση της λαϊκής δημιουργίας. Ως λογοτεχνικό είδος αντλεί το υλικό του από την προφορική λογοτεχνική παράδοση. Στις παραδοσιακές κοινωνίες (στην εποχή της

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΑΣΙΚΗ ΜΟΥΣΙΚΗ. Περικλής Ούτσιος Φίλιππος Ντομασένκο Γιάννης Παζαρτζής Ορέστης Πλιάκης Νικόλας Μπάλτου

ΚΛΑΣΙΚΗ ΜΟΥΣΙΚΗ. Περικλής Ούτσιος Φίλιππος Ντομασένκο Γιάννης Παζαρτζής Ορέστης Πλιάκης Νικόλας Μπάλτου ΚΛΑΣΙΚΗ ΜΟΥΣΙΚΗ Περικλής Ούτσιος Φίλιππος Ντομασένκο Γιάννης Παζαρτζής Ορέστης Πλιάκης Νικόλας Μπάλτου Με τον όρο κλασική μουσική αναφέρεται ευρύτερα η Δυτικοευρωπαϊκή μουσική παραγωγή που εκτείνεται σε

Διαβάστε περισσότερα

Μουσική Παιδαγωγική Θεωρία και Πράξη

Μουσική Παιδαγωγική Θεωρία και Πράξη Μουσική Παιδαγωγική Θεωρία και Πράξη Σκοποί Στόχοι - Δραστηριότητες Ζωή Διονυσίου Χρηματοδότηση Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό έχει αναπτυχθεί στα πλαίσια του εκπαιδευτικού έργου του διδάσκοντα. Το έργο «Ανοικτά

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΣΑΙΟΥ ΜΕΓΕΘΟΥΣ ΜΕ 4 ΧΟΡΔΕΣ. ΟΤΑΝ ΜΕ ΠΡΩΤΟΕΦΙΑΞΑΝ ΕΙΧΑ 2 ΜΕΓΕΘΗ, ΑΛΛΑ ΠΕΡΙΠΟΥ ΤΟ 1800 ΤΟ ΜΕΓΕΘΟΣ ΜΟΥ ΣΤΑΘΕΡΟΠΟΙΗΘΗΚΕ.

ΜΕΣΑΙΟΥ ΜΕΓΕΘΟΥΣ ΜΕ 4 ΧΟΡΔΕΣ. ΟΤΑΝ ΜΕ ΠΡΩΤΟΕΦΙΑΞΑΝ ΕΙΧΑ 2 ΜΕΓΕΘΗ, ΑΛΛΑ ΠΕΡΙΠΟΥ ΤΟ 1800 ΤΟ ΜΕΓΕΘΟΣ ΜΟΥ ΣΤΑΘΕΡΟΠΟΙΗΘΗΚΕ. Εικόνα 1 ΒΙΟΛΙ ΕΙΜΑΙ ΕΝΑ ΕΓΧΟΡΔΟ ΜΕ 4 ΧΟΡΔΕΣ. ΤΑ ΚΛΕΙΔΙΑ ΣΤΟ «ΚΕΦΑΛΙ» ΜΟΥ ΤΑ Ι ΓΙΑ ΝΑ ΚΟΥΡΔΙΖΟΥΝ ΤΙΣ ΧΟΡΔΕΣ ΜΟΥ. ΠΑΡΑΓΩ ΗΧΟ ΟΤΑΝ ΟΙ ΧΟΡΔΕΣ ΜΟΥ ΠΙΕΖΟΝΤΑΙ ΚΑΙ ΟΤΑΝ ΤΟ ΔΟΞΑΡΙ ΤΙΣ ΧΑΪΔΕΥΕΙ. ΕΦΕΥΡΕΘΗΚΑ ΓΥΡΩ

Διαβάστε περισσότερα

Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας. (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη

Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας. (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη Περιγραφή εργαστηρίου Οι ιστορίες είναι γεγονότα ζωής ή του μυαλού ή μήπως απλώς

Διαβάστε περισσότερα

Χώρος και Οπτικοακουστικά Μέσα

Χώρος και Οπτικοακουστικά Μέσα Χώρος και Οπτικοακουστικά Μέσα ΘΕΩΡΙΑ [ΧΡΩΜΑ] (Τετάρτη 19/10/2016) Διδάσκων Δρ. Βασίλης Ψαρράς 3 η Διάλεξη [AVA340] 3 ο εξάμηνο (2016) Όλες οι διαλέξεις αποθηκεύονται στην πλατφόρµα opencourses.ionio.gr

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΜΟΝΤΕΡΝΑ ΤΕΧΝΗ. Μάριος Ρακόπουλος Κατερίνα Τσακίρη Κατερίνα Χούντσα Δημήτρης Τριτσετάκης Στέλιος Φραγκιαδάκης

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΜΟΝΤΕΡΝΑ ΤΕΧΝΗ. Μάριος Ρακόπουλος Κατερίνα Τσακίρη Κατερίνα Χούντσα Δημήτρης Τριτσετάκης Στέλιος Φραγκιαδάκης ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΜΟΝΤΕΡΝΑ ΤΕΧΝΗ Μάριος Ρακόπουλος Κατερίνα Τσακίρη Κατερίνα Χούντσα Δημήτρης Τριτσετάκης Στέλιος Φραγκιαδάκης ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΤΕΧΝΗΣ ΣΤΟΝ 20ο ΑΙΩΝΑ Η ΤΕΧΝΗ Η ΤΕΧΝΗ Μέσα από την ανάγκη του ανθρώπου

Διαβάστε περισσότερα

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΤΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΤΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΤΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ 1 Οι ήχοι που χρησιμοποιούμε στη μουσική λέγονται νότες ή φθόγγοι και έχουν επτά ονόματα : ντο - ρε - μι - φα - σολ - λα - σι. Η σειρά αυτή επαναλαμβάνεται πολλές φορές

Διαβάστε περισσότερα

ΩΔΕΙΟΝ "ΝΙΚΟΣ ΣΚΑΛΚΩΤΑΣ"

ΩΔΕΙΟΝ ΝΙΚΟΣ ΣΚΑΛΚΩΤΑΣ ΩΔΕΙΟΝ "ΝΙΚΟΣ ΣΚΑΛΚΩΤΑΣ" Αναγνωρισμένο από το κράτος 33 ΧΡΟΝΙΑ ΔΙΑΚΡΙΣΕΙΣ... Διδάσκονται όλα τα είδη Ενόργανης, Θεωρητικής και Φωνητικής Μουσικής Αγίας Λαύρας 95 210-2232339 210-2287555 www.odeio-nikos-skalkotas.gr

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΑΝΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ. Ακ. Έτος (Ενημέρωση: Οκτώβριος 2014)

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΑΝΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ. Ακ. Έτος (Ενημέρωση: Οκτώβριος 2014) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΑΝΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ Ακ. Έτος 2014-15 (Ενημέρωση: Οκτώβριος 2014) Σελίδα 1 από 33 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Παράρτημα ΙΙ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΣΥΝΘΕΣΗΣ...3 Α ΕΤΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Πρόταση Διδασκαλίας. Ενότητα: Γ Γυμνασίου. Θέμα: Δραστηριότητες Παραγωγής Λόγου Διάρκεια: Μία διδακτική περίοδος. Α: Στόχοι. Οι μαθητές/ τριες:

Πρόταση Διδασκαλίας. Ενότητα: Γ Γυμνασίου. Θέμα: Δραστηριότητες Παραγωγής Λόγου Διάρκεια: Μία διδακτική περίοδος. Α: Στόχοι. Οι μαθητές/ τριες: Πρόταση Διδασκαλίας Ενότητα: Τάξη: 7 η - Τέχνη: Μια γλώσσα για όλους, σε όλες τις εποχές Γ Γυμνασίου Θέμα: Δραστηριότητες Παραγωγής Λόγου Διάρκεια: Μία διδακτική περίοδος Α: Στόχοι Οι μαθητές/ τριες: Να

Διαβάστε περισσότερα

Σοπέν Μπετόβεν Μότσαρτ

Σοπέν Μπετόβεν Μότσαρτ Σοπέν Μπετόβεν Μότσαρτ Ιστορία της Μουσικής (Θ) - ΜΙΧΑ Παρασκευή 1 (Wolfgang Amadeus Mozart) (1756-1791) Ιστορία της Μουσικής (Θ) - ΜΙΧΑ Παρασκευή 2 Ένας από τους σημαντικότερους συνθέτες κλασικής μουσικής.

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτήσεις Απαντήσεις επανάληψης κεφ.9 (Πολυμέσα).

Ερωτήσεις Απαντήσεις επανάληψης κεφ.9 (Πολυμέσα). 14 ο Γυμνάσιο Περιστερίου 1 Ερωτήσεις Απαντήσεις επανάληψης κεφ.9 (Πολυμέσα). Μάθημα 9.1 Ο κόσμος των Πολυμέσων 1. Τι είναι μια Εφαρμογή Πολυμέσων. Λογισμικό στο οποίο χρησιμοποιούνται πολλά και διαφορετικά

Διαβάστε περισσότερα

Απευθείας Εναρμόνιση - Πώς να χρησιμοποιήσετε το παρόν βιβλίο

Απευθείας Εναρμόνιση - Πώς να χρησιμοποιήσετε το παρόν βιβλίο Απευθείας Εναρμόνιση - Πώς να χρησιμοποιήσετε το παρόν βιβλίο Γενικές Πληροφορίες 1. Τι είναι το μάθημα της Απευθείας Εναρμόνισης στο πιάνο: Αφορά την απευθείας εκτέλεση στο πιάνο, μιας δοσμένης μελωδικής

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία στο μάθημα της Μουσικής. Τάξη: Γ 3 Μαθήτριες: Τάιχ Βαρβάρα και Στίνη Αΐντα Θέμα: Έντεχνο Τραγούδι

Εργασία στο μάθημα της Μουσικής. Τάξη: Γ 3 Μαθήτριες: Τάιχ Βαρβάρα και Στίνη Αΐντα Θέμα: Έντεχνο Τραγούδι Εργασία στο μάθημα της Μουσικής Τάξη: Γ 3 Μαθήτριες: Τάιχ Βαρβάρα και Στίνη Αΐντα Θέμα: Έντεχνο Τραγούδι Έντεχνο Τραγούδι o Πότε εμφανίστηκε το έντεχνο τραγούδι; Το έντεχνο τραγούδι εμφανίστηκε προς στα

Διαβάστε περισσότερα

Σχολική Μουσική Εκπαίδευση: αρχές, στόχοι, δραστηριότητες. Ζωή Διονυσίου

Σχολική Μουσική Εκπαίδευση: αρχές, στόχοι, δραστηριότητες. Ζωή Διονυσίου Σχολική Μουσική Εκπαίδευση: αρχές, στόχοι, δραστηριότητες Ζωή Διονυσίου Χρηματοδότηση Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό έχει αναπτυχθεί στα πλαίσια του εκπαιδευτικού έργου του διδάσκοντα. Το έργο «Ανοικτά Ακαδημαϊκά

Διαβάστε περισσότερα

Φραντς Σούμπερτ Franz Schubert (1797 1828) Αυστριακός συνθέτης. Συμφωνία Αρ. 5, σε Σι ύφεση μείζονα, D. 485 (1816)

Φραντς Σούμπερτ Franz Schubert (1797 1828) Αυστριακός συνθέτης. Συμφωνία Αρ. 5, σε Σι ύφεση μείζονα, D. 485 (1816) Φραντς Σούμπερτ Franz Schubert (1797 1828) Αυστριακός συνθέτης Συμφωνία Αρ. 5, σε Σι ύφεση μείζονα, D. 485 (1816) O Σούμπερτ γράφει τη συγκεκριμένη συμφωνία από τον Οκτώβριο μέχρι τον Νοέμβριο του 1816

Διαβάστε περισσότερα

Διδασκαλίες φοιτητών/τριων του Εργαστηρίου Μουσικής σε Δημοτικά Σχολεία-Ημερίδες-Εκδηλώσεις (Φωτογραφικό υλικό-αφίσες-προγράμματα)

Διδασκαλίες φοιτητών/τριων του Εργαστηρίου Μουσικής σε Δημοτικά Σχολεία-Ημερίδες-Εκδηλώσεις (Φωτογραφικό υλικό-αφίσες-προγράμματα) Εργαστήριο Μουσικής Διδασκαλίες φοιτητών/τριων του Εργαστηρίου Μουσικής σε Δημοτικά Σχολεία-Ημερίδες-Εκδηλώσεις (Φωτογραφικό υλικό-αφίσες-προγράμματα) Χειμερινό εξάμηνο 2010 Διδασκαλίες φοιτητών στο πλαίσιο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΗ ΜΟΥΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: «ΓΑΤΕΣ ΚΑΙ ΣΚΥΛΟΙ»

ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΗ ΜΟΥΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: «ΓΑΤΕΣ ΚΑΙ ΣΚΥΛΟΙ» ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΗ ΜΟΥΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: «ΓΑΤΕΣ ΚΑΙ ΣΚΥΛΟΙ» Δράσεις που υλoποιήθηκαν με τη Ε &ΣΤ τάξη του 2 ου Δημοτικού Σχολείου Αλεξάνδρειας Ιανουάριος Ιούνιος 2013 Συντελεστές προγράμματος

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΕΙΚΟΝΩΝ

ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΕΙΚΟΝΩΝ ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΕΙΚΟΝΩΝ ΤΙ ΡΩΤΑΜΕ ΜΙΑ ΕΙΚΟΝΑ ; ΤΙ ΜΑΣ ΑΦΗΓΕΙΤΑΙ ΜΙΑ ΕΙΚΟΝΑ ; ΠΩΣ ΜΑΣ ΤΟ ΑΦΗΓΕΙΤΑΙ ΜΙΑ ΕΙΚΟΝΑ ; ΣΥΝΘΕΣΗ: Οργάνωση ενός συνόλου από επιμέρους στοιχεία σε μια ενιαία διάταξη Αρχική ιδέα σύνθεσης

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟ ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟ ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟ ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΕΝΟΤΗΤΑ: Μελωδία Ντο Μείζων (2) ΣΧΟΛΕΙΟ/ΤΑΞΗ: ΑΡ. ΜΑΘΗΤΩΝ: ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: ΠΕΡΙΟΔΟΣ: ΣΤΟΧΟΙ και ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ: Οι μαθητές να: ο ΑΚΡΟΑΣΗΣ: Επίπεδο 1 Επίπεδο 2 Διακρίνουν τη Ακούσουν

Διαβάστε περισσότερα

409 Μουσικής Επιστήμης και Τέχνης Μακεδονίας (Θεσσαλονίκη)

409 Μουσικής Επιστήμης και Τέχνης Μακεδονίας (Θεσσαλονίκη) 409 Μουσικής Επιστήμης και Τέχνης Μακεδονίας (Θεσσαλονίκη) Σκοπός Το Τμήμα προσφέρει προγράμματα εφαρμοσμένων μουσικών σπουδών στα πρότυπα των Ανωτάτων Μουσικών Ακαδημιών (Musikhochschule) και παρέχει

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟ ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟ ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟ ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΑΡΜΟΝΙΑ-ΟΣΤΙΝΑΤΟ (2) ΣΧΟΛΕΙΟ/ΤΑΞΗ: Α ΑΡ. ΜΑΘΗΤΩΝ: ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: ΠΕΡΙΟΔΟΣ: ΣΤΟΧΟΙ: ΑΚΡΟΑΣΗΣ: Επίπεδο 1ο Επίπεδο 2ο Επίπεδο 3ο Επίπεδο 4ο Επίπεδο 5ο Ακούσουν το τραγούδι

Διαβάστε περισσότερα

Η χρήση της τεχνολογίας στο μάθημα της Μουσικής. Διαδικτυακό Σεμινάριο Έλενα Μακρίδου

Η χρήση της τεχνολογίας στο μάθημα της Μουσικής. Διαδικτυακό Σεμινάριο Έλενα Μακρίδου Η χρήση της τεχνολογίας στο μάθημα της Μουσικής Διαδικτυακό Σεμινάριο 27.6.16 Έλενα Μακρίδου Πώς οι 3 βασικές δραστηριότητες μπορούν να συνδεθούν με τη χρήση της τεχνονογίας μέσα από τη διδασκαλία έννοιας;

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορία της Μουσικής. Ενότητα 5: Οι Εθνικές Σχολές. Νικόλαος Μαλιάρας Φιλοσοφική Σχολή Τμήμα Μουσικών Σπουδών

Ιστορία της Μουσικής. Ενότητα 5: Οι Εθνικές Σχολές. Νικόλαος Μαλιάρας Φιλοσοφική Σχολή Τμήμα Μουσικών Σπουδών Ιστορία της Μουσικής Ενότητα 5: Οι Εθνικές Σχολές Νικόλαος Μαλιάρας Φιλοσοφική Σχολή Τμήμα Μουσικών Σπουδών Εισαγωγικά 1 Αφύπνιση των εθνικών συνειδήσεων Γενικό αίτημα για την αποτίναξη των αυτοκρατοριών

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στα χαρακτηριστικά των μικροφώνων

Εισαγωγή στα χαρακτηριστικά των μικροφώνων ΕΙΔΗ ΜΙΚΡΟΦΩΝΩΝ Επιμέλεια: Νίκος Σκιαδάς ΠΕ 17.13 Μουσικής Τεχνολογίας Το μικρόφωνο πήρε την ονομασία του από τον Ντέιβιντ Χιουζ, ο οποίος επινόησε μια διάταξη μεταφοράς ήχου που ήταν τόσο ευαίσθητη, που

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΒΛΙΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ 1. Μουσική. Βιβλίο Εκπαιδευτικού. Γ Γυμνασίου

ΒΙΒΛΙΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ 1. Μουσική. Βιβλίο Εκπαιδευτικού. Γ Γυμνασίου ΒΙΒΛΙΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ 1 Μουσική Βιβλίο Εκπαιδευτικού Γ Γυμνασίου 2 ΜΟΥΣΙΚΗ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΒΙΒΛΙΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ 3 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ Μαρία Δημητρακοπούλου Μαγδαληνή

Διαβάστε περισσότερα

Μουσικές Νότες και Κλίμακες Κλίμακες και Ηχοχρώματα (συγκερασμός) Η Πυθαγόρεια Κλίμακα Ισο συγκερασμένη Κλίμακα Ανορθόδοξες Κλίμακες

Μουσικές Νότες και Κλίμακες Κλίμακες και Ηχοχρώματα (συγκερασμός) Η Πυθαγόρεια Κλίμακα Ισο συγκερασμένη Κλίμακα Ανορθόδοξες Κλίμακες Η Φυσική της Μουσικής Τ.Ε.Ι. Ιονίων Νήσων Διάλεξη 10 Μουσικές Νότες και Κλίμακες Κλίμακες και Ηχοχρώματα (συγκερασμός) Η Πυθαγόρεια Κλίμακα Ισο συγκερασμένη Κλίμακα Ανορθόδοξες Κλίμακες Επανάληψη της Διάλεξης

Διαβάστε περισσότερα

[ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΡΜΟΝΙΑ]

[ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΡΜΟΝΙΑ] 2013 Μουσικό Γυμνάσιο / Λύκειο Ιλίου Ευαγγελία Λουκάκη [ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΡΜΟΝΙΑ] Σημειώσεις για τις ανάγκες διδασκαλίας του μαθήματος της Αρμονίας. ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΡΜΟΝΙΑ Στην Αρµονία συναντώνται συνηχήσεις-συγχορδίες

Διαβάστε περισσότερα

«ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΙ ΜΟΥΣΙΚΗ»

«ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΙ ΜΟΥΣΙΚΗ» ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΗ ΜΟΥΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: «ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΙ ΜΟΥΣΙΚΗ» Δράσεις που υλοποιήθηκαν με την Ε2 Τάξη του 3 ου Δημοτικού Σχολείου Διαβατών Ιανουάριος Ιούνιος 2013 Συντελεστές προγράμματος Οι μαθητές/ριες

Διαβάστε περισσότερα

Λ. βαν. Μπετόβεν (1770-1827) Συμφωνία αρ. 6, σε Φα Μείζονα, Op. 68 (Ποιμενική) 3 η και 4 η κίνηση. Γενικοί Στόχοι:

Λ. βαν. Μπετόβεν (1770-1827) Συμφωνία αρ. 6, σε Φα Μείζονα, Op. 68 (Ποιμενική) 3 η και 4 η κίνηση. Γενικοί Στόχοι: Λ. βαν. Μπετόβεν (1770-1827) Συμφωνία αρ. 6, σε Φα Μείζονα, Op. 68 (Ποιμενική) 3 η και 4 η κίνηση Γενικοί Στόχοι: Πέρασμα από τον Κλασικισμό στο Ρομαντισμό Σύγκριση Προγραμματικής και Απόλυτης Μουσικής

Διαβάστε περισσότερα

Ρομαντισμός. Εργασία για το μάθημα της λογοτεχνίας Αραμπατζή Μαρία, Βάσιου Μαρίνα, Παραγιού Σοφία Σχολικό έτος 2013-2014 Τμήμα Α1

Ρομαντισμός. Εργασία για το μάθημα της λογοτεχνίας Αραμπατζή Μαρία, Βάσιου Μαρίνα, Παραγιού Σοφία Σχολικό έτος 2013-2014 Τμήμα Α1 Ρομαντισμός Εργασία για το μάθημα της λογοτεχνίας Αραμπατζή Μαρία, Βάσιου Μαρίνα, Παραγιού Σοφία Σχολικό έτος 2013-2014 Τμήμα Α1 Τζον Κόνσταμπλ Το κάρο του σανού Ρομαντισμός Τέλη 18 ου αι. μέσα 19 ου αι.

Διαβάστε περισσότερα

Μουσική Παιδαγωγική. Μουσικοκινητική Αγωγή. Α εξάμηνο Θεωρία. Εισαγωγικές έννοιες μουσικής παιδαγωγικής. Τι είναι Μουσική Παιδαγωγική

Μουσική Παιδαγωγική. Μουσικοκινητική Αγωγή. Α εξάμηνο Θεωρία. Εισαγωγικές έννοιες μουσικής παιδαγωγικής. Τι είναι Μουσική Παιδαγωγική Μουσικοκινητική Αγωγή Α εξάμηνο Θεωρία Μίχα Παρασκευή, PhD Μουσικολόγος, Μουσικοπαιδαγωγός 1 Μουσικοκινητική Αγωγή (Θ) - ΜΙΧΑ Παρασκευή 1 Μουσική Παιδαγωγική Εισαγωγικές έννοιες μουσικής παιδαγωγικής Μουσικοκινητική

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ. Συντροφιά με την Κιθάρα ΕΚΔΟΣΗ: ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΤΡΙΑΣ ΠΕΙΡΑΙΩΣ

ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ. Συντροφιά με την Κιθάρα ΕΚΔΟΣΗ: ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΤΡΙΑΣ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ Συντροφιά με την Κιθάρα ΕΚΔΟΣΗ: ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΤΡΙΑΣ ΠΕΙΡΑΙΩΣ Συντροφιά με την Κιθάρα ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ Συντροφιά με την Κιθάρα ΑΘΗΝΑ 2011 Έκδοση: c Πνευματικό

Διαβάστε περισσότερα

Η νέα ενότητα χρωμάτων για το μάθημα των καλλιτεχνικών: "Winterbild"

Η νέα ενότητα χρωμάτων για το μάθημα των καλλιτεχνικών: Winterbild Η νέα ενότητα χρωμάτων για το μάθημα των καλλιτεχνικών: "Winterbild" Καλλιτεχνική ζωγραφική με τις νερομπογιές Κ12 Με την Pelikan η ζωγραφική γίνεται μια μοναδική εμπειρία: Αυτός είναι και ο λόγος για

Διαβάστε περισσότερα

Μ ΟΥΣΙΚΟΚΙΝΗΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ

Μ ΟΥΣΙΚΟΚΙΝΗΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ Μ ΟΥΣΙΚΟΚΙΝΗΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ Πολιτιστικό πρόγραμμα στα πλαίσια της Ευέλικτης Ζώνης 6/θ Δ.Σ. ΚΟΝΤΙΑ ΛΗΜΝΟΥ 2009 2010 ΤΑΞΗ Ε Υπεύθυνη Εκπαιδευτικός: Κουρίτα Αγγελική ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ Ομάδα εργασίας: Γάβανου

Διαβάστε περισσότερα

Η Μουσική στη σύγχρονη εποχή.

Η Μουσική στη σύγχρονη εποχή. 2 ο Γενικό Λύκειο Κέρκυρας Σχ. έτ.: 2014-2015 Ερευνητική Εργασία Β Λυκείου με θέμα: Η Μουσική στη σύγχρονη εποχή. Επιστημονικό Πεδίο: «Τέχνη και Πολιτισμός» ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΟΜΑΔΑΣ ΓΕΛΑΤΣΟΡΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΡΑΦΗΣ. Η συγχορδία ΝΤΟ µείζων. Ευθεία κατάσταση α αναστροφή β αναστροφή. Απόστολος Σιόντας

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΡΑΦΗΣ. Η συγχορδία ΝΤΟ µείζων. Ευθεία κατάσταση α αναστροφή β αναστροφή. Απόστολος Σιόντας ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΡΑΦΗΣ Η συγχορδία ΝΤΟ µείζων Ευθεία κατάσταση α αναστροφή β αναστροφή Απόστολος Σιόντας Πειραµατικό Μουσικό Γυµνάσιο Παλλήνης Παλλήνη 2009 Πρόλογος Θεωρώντας απαραίτητη την γνώση του περιεχοµένου

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: «ΜΟΥΣΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΛΑΠΛΑΣΙΑΣΜΟΣ»

ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: «ΜΟΥΣΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΛΑΠΛΑΣΙΑΣΜΟΣ» ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΗ ΜΟΥΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: «ΜΟΥΣΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΛΑΠΛΑΣΙΑΣΜΟΣ» Δράσεις που υλοποιήθηκαν με τη Β2 Τάξη του 6 ου Δημοτικού Σχολείου Ευόσμου Ιανουάριος Ιούνιος 2013 Συντελεστές προγράμματος

Διαβάστε περισσότερα

Γενικά χαρακτηριστικά

Γενικά χαρακτηριστικά ΙΜΠΡΕΣΙΟΝΙΣΜΟΣ Γενικά χαρακτηριστικά Μικρές πινελιές που δημιουργούν παχύ στρώμα μπογιάς αποτυπώνοντας λεπτομερές. Χρήση των βασικών χρωμάτων, σπάνια χρήση του μαύρου χρώματος. Απουσία διαδοχικών επιστρώσεων

Διαβάστε περισσότερα

Κουιντέτο Πιάνου Η Πέστροφα του Φραντζ Σούμπερτ, 4η κίνηση: Μία αναλυτική προσέγγιση, Δρ Σ. Κοτσώνη-Brown

Κουιντέτο Πιάνου Η Πέστροφα του Φραντζ Σούμπερτ, 4η κίνηση: Μία αναλυτική προσέγγιση, Δρ Σ. Κοτσώνη-Brown Κουιντέτο Πιάνου Η Πέστροφα του Φραντζ Σούμπερτ, 4η κίνηση: Μία αναλυτική προσέγγιση, Δρ Σ. Κοτσώνη-Brown Ιστορικό Υπόβαθρο: Κατά τη ρομαντική περίοδο, το ληντ (Lied) ήταν ένα από τα πιο δημοφιλή γένη

Διαβάστε περισσότερα

Μουσικοκινητική αγωγή

Μουσικοκινητική αγωγή Μουσικοκινητική Αγωγή Α εξάμηνο Θεωρία Μίχα Παρασκευή, PhD Μουσικολόγος, Μουσικοπαιδαγωγός 1 Μουσικοκινητική Αγωγή (Θ) - ΜΙΧΑ Παρασκευή 1 Μουσικοκινητική αγωγή Η μουσικότητα των ήχων και της ανθρώπινης

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΛΛΕΓΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΚΟΛΛΕΓΙΟ ΨΥΧΙΚΟΥ ΚΟΛΛΕΓΙΟ ΨΥΧΙΚΟΥ Γ Υ Μ Ν Α Σ Ι Ο. Θέμα : Απογευματινές δραστηριότητες μαθητών/μαθητριών

ΚΟΛΛΕΓΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΚΟΛΛΕΓΙΟ ΨΥΧΙΚΟΥ ΚΟΛΛΕΓΙΟ ΨΥΧΙΚΟΥ Γ Υ Μ Ν Α Σ Ι Ο. Θέμα : Απογευματινές δραστηριότητες μαθητών/μαθητριών ΚΟΛΛΕΓΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΚΟΛΛΕΓΙΟ ΨΥΧΙΚΟΥ ΚΟΛΛΕΓΙΟ ΨΥΧΙΚΟΥ Γ Υ Μ Ν Α Σ Ι Ο Ψυχικό, 4 Οκτωβρίου 2016 Προς τους κ.κ. γονείς μαθητών/μαθητριών Θέμα : Απογευματινές δραστηριότητες μαθητών/μαθητριών 2016-2017 Αγαπητοί

Διαβάστε περισσότερα

«Οι σελίδες αφηγούνται»

«Οι σελίδες αφηγούνται» Πειραματικό Δ.Σ. Φλώρινας Υπεύθυνη εκπαιδευτικός : Πουγαρίδου Παρασκευή Τάξη : Δ «Οι σελίδες αφηγούνται» 1. Θέμα project κριτήρια επιλογής θέματος Η επιλογή του συγκεκριμένου project σχετίζεται άμεσα με

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΑΤΡΩΝ

ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΑΤΡΩΝ ΘΕΜΑ: ΑΚΟΥΣΤΙΚΗ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΞΕΝΑΓΗΣΗ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ ΘΕΑΤΡΩΝ_ ΘΕΑΤΡΟ ΟΙΝΙΑΔΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ: Οι μαθητές να είναι σε θέση: να αναγνωρίζουν τα µέρη του Αρχαίου Θεάτρου µε τις αντίστοιχες ονοµασίες τους

Διαβάστε περισσότερα

1 Φυσική Αγωγή α - β - γ γυµνασίου ι α β ί ο υ ά σ κ η σ η κ α ι π ο ι ό τ η τ α ζ ω ή ς Ο ΗΓΟΣ ΧΡΗΣΗΣ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ 2 Οµάδα δηµιουργίας Ηλίας ήµας, Καθηγητής ΤΕΦΑΑ Πανεπιστηµίου Αθηνών Ευγενία Κωστούση,

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρία Μουσικής. Β εξάμηνο Θεωρία. Μίχα Παρασκευή, PhD Μουσικολόγος, Μουσικοπαιδαγωγός. Βιογραφικό

Θεωρία Μουσικής. Β εξάμηνο Θεωρία. Μίχα Παρασκευή, PhD Μουσικολόγος, Μουσικοπαιδαγωγός. Βιογραφικό Θεωρία Μουσικής Β εξάμηνο Θεωρία Μίχα Παρασκευή, PhD Μουσικολόγος, Μουσικοπαιδαγωγός 1 Θεωρία Μουσικής (Θ) - ΜΙΧΑ Παρασκευή 1 Μουσικολόγος, Μουσικοπαιδαγωγός Βιογραφικό Πτυχιούχος μουσικολογίας και κάτοχος

Διαβάστε περισσότερα

Φραντς Γιόζεφ Χάυντν (Franz Joseph Haydn)

Φραντς Γιόζεφ Χάυντν (Franz Joseph Haydn) Φραντς Γιόζεφ Χάυντν (Franz Joseph Haydn) (31 Μαρτίου 1732, Ροράου 31 Μαΐου 1809, Βιέννη) Αναγνώσµατα από το βιβλίο Η Απόλαυση της Μουσικής (Machlis, Forney), για τους µαθητές που θα µελετήσουν το έργο:

Διαβάστε περισσότερα

Λόγου Παίγνιον Ψυχαγωγία, Τέχνη, Γλώσσα στο σχολείο. Αστική μη Κερδοσκοπική Εταιρία. Υπηρεσίες Πολιτιστικής Εκπαίδευσης. Καραϊσκάκη 28, Ψυρρή, Αθήνα

Λόγου Παίγνιον Ψυχαγωγία, Τέχνη, Γλώσσα στο σχολείο. Αστική μη Κερδοσκοπική Εταιρία. Υπηρεσίες Πολιτιστικής Εκπαίδευσης. Καραϊσκάκη 28, Ψυρρή, Αθήνα Λόγου Παίγνιον Ψυχαγωγία, Τέχνη, Γλώσσα στο σχολείο Αστική μη Κερδοσκοπική Εταιρία Υπηρεσίες Πολιτιστικής Εκπαίδευσης Καραϊσκάκη 28, Ψυρρή, Αθήνα Κατά κοινή αντίληψη στην λογοτεχνία, η μετάφραση οδηγεί

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Διαλέξεων ΟΙ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΕΣ ΤΗΣ ΣΚΕΨΗΣ

Πρόγραμμα Διαλέξεων ΟΙ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΕΣ ΤΗΣ ΣΚΕΨΗΣ Πρόγραμμα Διαλέξεων ΟΙ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΕΣ ΤΗΣ ΣΚΕΨΗΣ Κύκλος επτά (7) διαλέξεων, με την συμμετοχή εννέα (9) κορυφαίων ομιλητών, με κοινό χαρακτηριστικό γνώρισμα την πρωτοποριακή σκέψη. Στόχος των ομιλιών είναι

Διαβάστε περισσότερα

Φιλαναγνωσία Δραστηριότητες. Χρύσα Κουράκη (Ph.D) Υπεύθυνη Πολιτιστικών Θεμάτων Ανατολικής Αττικής

Φιλαναγνωσία Δραστηριότητες. Χρύσα Κουράκη (Ph.D) Υπεύθυνη Πολιτιστικών Θεμάτων Ανατολικής Αττικής Φιλαναγνωσία Δραστηριότητες Χρύσα Κουράκη (Ph.D) Υπεύθυνη Πολιτιστικών Θεμάτων Ανατολικής Αττικής Φιλαναγνωσία - Aimer lire Η θετικά προσδιορισμένη σχέση του αναγνώστη με το βιβλίο ως το κατεξοχήν είδος

Διαβάστε περισσότερα

Μουσικοκινητική Αγωγή B εξάμηνο Θεωρία Μουσικά Παραμύθια Ο Πέτρος και ο Λύκος Σεργκέι Προκόφιεφ

Μουσικοκινητική Αγωγή B εξάμηνο Θεωρία Μουσικά Παραμύθια Ο Πέτρος και ο Λύκος Σεργκέι Προκόφιεφ Μουσικοκινητική Αγωγή B εξάμηνο Θεωρία Μίχα Παρασκευή, PhD Μουσικολόγος, Μουσικοπαιδαγωγός 1 Μουσικοκινητική Αγωγή (Θ) ΜΙΧΑ Παρασκευή 1 Μουσικά Παραμύθια 2 Μουσικοκινητική Αγωγή (Θ) ΜΙΧΑ Παρασκευή 2 Ο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΟΝΟ ΓΙΑ ΠΡΟΣΒΑΣΗ. ιάρκεια εξέτασης: πέντε (5) ώρες

ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΟΝΟ ΓΙΑ ΠΡΟΣΒΑΣΗ. ιάρκεια εξέτασης: πέντε (5) ώρες ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ ΜΑΘΗΜΑ: ΥΠΑΓΟΡΕΥΣΗ ΜΟΥΣΙΚΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟΥ - ΑΡΜΟΝΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΟΝΟ ΓΙΑ ΠΡΟΣΒΑΣΗ ιάρκεια εξέτασης: πέντε (5) ώρες (Α) ΑΡΜΟΝΙΑ ιάρκεια εξέτασης: Τρεις (3) ώρες και τριάντα (30) λεπτά ίνονται στους

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΤΕΧΝΗΣ Β και Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. Ηρεμία, στατικότατα, σταθερότητα

ΘΕΜΑΤΑ ΤΕΧΝΗΣ Β και Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. Ηρεμία, στατικότατα, σταθερότητα ΘΕΜΑΤΑ ΤΕΧΝΗΣ Β και Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (μάθημα κατεύθυνσης) Τι είναι η δομή και η σύνθεση ενός εικαστικού έργου. Είναι η οργάνωση όλων των στοιχείων ενός έργου σε ένα ενιαίο σύνολο με στόχο να εκφράσουν κάποια

Διαβάστε περισσότερα

Τρόποι της Ελληνικής Παραδοσιακής Μουσικής

Τρόποι της Ελληνικής Παραδοσιακής Μουσικής Τρόποι της Ελληνικής Παραδοσιακής Μουσικής Δημήτρης Πυργιώτης www.music-theory.gr Εισαγωγή Η συνοπτική περιγραφή των τρόπων της ελληνικής παραδοσιακής μουσικής εξακολουθεί να είναι μια θεωρητική πρόκληση.

Διαβάστε περισσότερα

Να διατηρηθεί µέχρι Βαθµός ασφαλείας. Μαρούσι 20-7 - 2010 Αριθ. Πρωτ. Βαθµός Προτερ. Φ. 12 / 879 / 88413 /Γ1 Α Π Ο Φ Α Σ Η

Να διατηρηθεί µέχρι Βαθµός ασφαλείας. Μαρούσι 20-7 - 2010 Αριθ. Πρωτ. Βαθµός Προτερ. Φ. 12 / 879 / 88413 /Γ1 Α Π Ο Φ Α Σ Η Να διατηρηθεί µέχρι Βαθµός ασφαλείας ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΕΝΙΑΙΟΣ ΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΚΑΙ ΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΠΟΥ ΩΝ ΠPΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Μόνο με το αίσθημα μπορείς να διδάξεις. Αν καθήσεις στην έδρα η ποίηση θα φύγει από το παράθυρο. «Κώστας Μόντης» Βασικές αρχές: 1) Το λογοτεχνικό

Διαβάστε περισσότερα

ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2008 ΜΟΥΣΙΚΗ ΤΑΞΗ Β' Υπογραφή Διορθωτή:... Βαθμός Ολογράφως:... Βαθμός:... Ονοματεπώνυμο:... Τμήμα:... Αρ.:...

ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2008 ΜΟΥΣΙΚΗ ΤΑΞΗ Β' Υπογραφή Διορθωτή:... Βαθμός Ολογράφως:... Βαθμός:... Ονοματεπώνυμο:... Τμήμα:... Αρ.:... ΛΥΚΕΙΟ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ Γ' ΔΑΣΟΥΠΟΛΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2007-2008 Ημερομηνία: 03/06/2008 Χρόνος: 2.5 ώρες ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2008 ΜΟΥΣΙΚΗ ΤΑΞΗ Β' Υπογραφή Διορθωτή:... Βαθμός Ολογράφως:...

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΩΔΕΙΟ ΚΟΡΥΔΑΛΛΟΥ

ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΩΔΕΙΟ ΚΟΡΥΔΑΛΛΟΥ 1 ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΩΔΕΙΟ ΚΟΡΥΔΑΛΛΟΥ Η ποιότητα της μουσικής παιδείας ΝΕΑ ΤΜΗΜΑΤΑ ΝΕΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ ΣΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΩΔΕΙΟ ΚΟΡΥΔΑΛΛΟΥ Από τη φετινή χρονιά το Δημοτικό μας Ωδείο διευρύνεται με νέα τμήματα διδασκαλίας πνευστών

Διαβάστε περισσότερα

Βασικοί κανόνες σύνθεσης στη φωτογραφία

Βασικοί κανόνες σύνθεσης στη φωτογραφία Βασικοί κανόνες σύνθεσης στη φωτογραφία Πάτρα, Δεκέμβρης 2012 Ποια είναι η σχέση ανάμεσα στην τέχνη και την πληροφόρηση; Πώς μπορεί η φωτογραφία να είναι τέχνη, εάν είναι στενά συνδεδεμένη με την αυτόματη

Διαβάστε περισσότερα

Ταυτότητα εκπαιδευτικού σεναρίου

Ταυτότητα εκπαιδευτικού σεναρίου Ταυτότητα εκπαιδευτικού σεναρίου Τίτλος: Συμβάντα και ενέργειες - Το πολύχρωμο σκαθάρι Σύντομη περιγραφή: Ένα εκπαιδευτικό σενάριο για την διδασκαλία των συμβάντων και ενεργειών στον προγραμματισμό, με

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ ΚΟΚΚΙΝΗ ΧΑΝΙ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ 2009

ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ ΚΟΚΚΙΝΗ ΧΑΝΙ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ 2009 ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ ΚΟΚΚΙΝΗ ΧΑΝΙ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ 2009 Τ.Θ.: 534, 715 00 ΚΟΚΚΙΝΗ ΧΑΝΙ ΗΡΑΚΛΕΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΤΗΛ.: 2810 763141 FAX: 2810 762701 www.ppkae.gr / e-mail: info@ppkae.gr Αγαπητοί φίλοι, Κρατάτε στα χέρια

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Η Έλλη Πασπαλά. και η ορχήστρα νέων. The Underground Youth Orchestra. παρουσιάζουν την. Μουσική του Νότου

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Η Έλλη Πασπαλά. και η ορχήστρα νέων. The Underground Youth Orchestra. παρουσιάζουν την. Μουσική του Νότου Η Έλλη Πασπαλά και η ορχήστρα νέων The Underground Youth Orchestra παρουσιάζουν την Μουσική του Νότου (Μουσική και τραγούδια από τον Ευρωπαϊκό Νότο) Συμμετέχουν η Ορχήστρα Νέων του Ωδείου των Χρωμάτων

Διαβάστε περισσότερα

Τα κριτήρια για τη διόρθωση της Αρµονίας στο σύνολό τους ή µέρος αυτών είναι: **

Τα κριτήρια για τη διόρθωση της Αρµονίας στο σύνολό τους ή µέρος αυτών είναι: ** ΜΑΘΗΜΑ: ΘΕΜΑΤΑ ΜΟΥΣΙΚΗΣ EΞΕΤΑΣΕΙΣ ΑΠΟΛΥΣΗΣ ιάρκεια εξέτασης: 3 ώρες και 15 (χωρίς διάλειµµα) ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ (Α) ΑΡΜΟΝΙΑ ίνονται στους εξεταζόµενους για εναρµόνιση και αναγνώριση ένα ή δύο µουσικά κείµενα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΥΠΟΔΟΜΩΝ, ΝΑΥΤΙΛΙΑΣ& ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΑΠΟΦΑΣΗ ΕΠΙ ΔΗΛΩΣΗΣ ΣΗΜΑΤΟΣ ΑΠΟΦΑΣΗ ΕΞ 2521 / 22.05.2015

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΥΠΟΔΟΜΩΝ, ΝΑΥΤΙΛΙΑΣ& ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΑΠΟΦΑΣΗ ΕΠΙ ΔΗΛΩΣΗΣ ΣΗΜΑΤΟΣ ΑΠΟΦΑΣΗ ΕΞ 2521 / 22.05.2015 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΥΠΟΔΟΜΩΝ, ΝΑΥΤΙΛΙΑΣ& ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΑΠΟΦΑΣΗ ΕΠΙ ΔΗΛΩΣΗΣ ΣΗΜΑΤΟΣ ΑΠΟΦΑΣΗ ΕΞ 2521 / 22.05.2015 Σύμφωνα με: α) τις διατάξεις των άρθρων 123, 124, 135 και 136 του Ν.4072/2012

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΒΑΛΚΑΝΙΚΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΒΑΛΚΑΝΙΩΝ ΔΡΩΜΕΝΑ ΔΗΜΟΣ ΑΡΤΑΙΩΝ. Κάστρο Άρτας, 20-21-22 Ιουνίου. - Light in Babylon (Τουρκία - Ισραήλ - Συρία - Γαλλία)

ΚΕΝΤΡΟ ΒΑΛΚΑΝΙΚΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΒΑΛΚΑΝΙΩΝ ΔΡΩΜΕΝΑ ΔΗΜΟΣ ΑΡΤΑΙΩΝ. Κάστρο Άρτας, 20-21-22 Ιουνίου. - Light in Babylon (Τουρκία - Ισραήλ - Συρία - Γαλλία) ΚΕΝΤΡΟ ΒΑΛΚΑΝΙΚΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΒΑΛΚΑΝΙΩΝ ΔΡΩΜΕΝΑ ΔΗΜΟΣ ΑΡΤΑΙΩΝ Κάστρο Άρτας, 20-21-22 Ιουνίου Παρασκευή 20 Ιουνίου - Light in Babylon (Τουρκία - Ισραήλ - Συρία - Γαλλία) Οι Light in Babylon αποτελούν ένα «πολυεθνικό»

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 13. Τα αερόφωνα με επιστόμιο

Κεφάλαιο 13. Τα αερόφωνα με επιστόμιο Κεφάλαιο 13 Τα αερόφωνα με επιστόμιο Τρόπος λειτουργίας Αξιοποιούνται οι ψηλότερες συχνότητες της αρμονικής σειράς Η τεχνική του υπερφυσήματος ανάγεται σε βασικό (ή και αποκλειστικό) τρόπο παραγωγής ήχου

Διαβάστε περισσότερα