Διάλεξη 11 Φορολογία και διανομή του εισοδήματος

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Διάλεξη 11 Φορολογία και διανομή του εισοδήματος"

Transcript

1 Διάλεξη 11 Φορολογία και διανομή του εισοδήματος 1

2 Γενικά Υπάρχουν δύο βασικές έννοιες για το πως επιμερίζεται το φορολογικό βάρος: Νομική επίπτωση Με βάση το νόμο το βάρος του φόρου το φέρει εκείνος που είναι υποχρεωμένος να πληρώσει το φόρο. Π.χ. Η κυβέρνηση επιβάλλει ένα φόρο στη βενζίνη 50 ανά λίτρο και το φόρο πρέπει να τον αποδώσει το διυλιστήριο 2

3 Γενικά Οικονομική επίπτωση Είναι η μεταβολή στη διανομή του εισοδήματος που προκαλείται από την επιβολή του φόρου. Π.χ. Η κυβέρνηση επιβάλλει ένα φόρο στη βενζίνη 50 ανά λίτρο και η τιμή που πληρώνει ο καταναλωτής αυξάνει κατά 25. Οι δύο αυτές έννοιες διαφέρουν λόγω της μετακύλισης του φόρου. 3

4 Γενικά Μόνο άνθρωποι πληρώνουν φόρο Οι επιχειρήσεις όταν πληρώνουν τους φόρους τους, απλά μετακυλύουν το φορολογικό βάρος σε διαφορετικά άτομα. Μπορούμε να εξετάσουμε από τι αποτελείται το εισόδημα των ατόμων, αν δηλαδή προέρχεται από εργασία, από κεφάλαιο, κ.ο.κ. Μπορούμε επίσης να εξετάσουμε πως κατανέμονται τα φορολογικά βάρη ανά περιοχή. 4

5 Γενικά Η μετακύλιση εξαρτάται από το πως προσδιορίζονται οι τιμές αγαθών και υπηρεσιών. Και αυτό εξαρτάται από Τη διάρθρωση της αγοράς και ενός κλάδου Το αν αναφερόμαστε σε βραχυχρόνια ή μακροχρόνια περίοδο. 5

6 Γενικά Η μετακύλισηενός φόρου εξαρτάται από το πως χρησιμοποιούνται τα εισπραττόμενα έσοδα. Μετακύλιση ισοσκελισμένου προϋπολογισμού: Εξετάζει τις συνδυασμένες επιδράσεις της επιβολής φόρων και των δαπανών που χρηματοδοτούνται με αυτά τα φορολογικά έσοδα. Μετακύλιση διαφορικών φόρων: Εξετάζει τη μετακύλιση ενός φόρου που αντικαθιστά κάποιον άλλο, χωρίς να λαμβάνει υπόψη το πως ξοδεύονται τα έσοδα. Συχνά ό φόρος με τον οποίο γίνεται η σύγκριση είναι ο εφ άπαξ φόρος σταθερού ποσού. 6

7 Ανάλυση μερικής ισορροπίας Τα υποδείγματα μερικής ισορροπίας εξετάζουν μόνο την αγορά εκείνη στην οποία επιβάλλεται ο φόρος και αγνοεί τις επιπτώσεις που μπορεί να προκαλούνται στις άλλες αγορές. Η ανάλυση αυτή είναι κατάλληλη στις περιπτώσεις εκείνες όπου το ποσό που δαπανάται για το φορολογούμενο αγαθό είναι μικρό σε σχέση με τις συνολικές δαπάνες του καταναλωτή. 7

8 Ανάλυση μερικής ισορροπίας Φόρος ανά μονάδα προϊόντος Οι φόροι ανά μονάδα προϊόντος επιβάλλονται ως ένα σταθερό ποσό ανά μονάδα πωλούμενου αγαθού. Π.χ. Ο φόρος ανά λίτρο βενζίνης είναι 30 λεπτά, ή ανά πακέτο τσιγάρα είναι 50 λεπτά. Αν υποθέσουμε ότι έχουμε τέλειο ανταγωνισμό, τότε μπορούμε να χρησιμοποιούσαμε το απλό διάγραμμα ζήτησης και προσφοράς. Ας πάρουμε π.χ. την αγορά βενζίνης και αρχικά στην τιμή 1,50 η ζητούμενη ποσότητα είναι 100 (εκατομμύρια λίτρα) 8

9 Ανάλυση μερικής ισορροπίας Φόρος ανά μονάδα προϊόντος Τιμή (P) S 1 P 1 = 1.50 A Αρχική ισορροπία, χωρίς φόρους D 9 Q 1 = 100

10 Ανάλυση μερικής ισορροπίας Φόρος ανά μονάδα προϊόντος Ας υποθέσουμε τώρα ότι επιβάλλεται ένας φόρος t ανά λίτρο στον παραγωγό (πωλητή) βενζίνης. Στην αρχική ισορροπία, χωρίς φόρο, η τιμή του πληρώνει ο καταναλωτής και παίρνει ο πωλητής είναι η ίδια.. Όταν όμως υπάρχει φόρος τότε η τιμή που πληρώνει ο καταναλωτής διαφέρει από εκείνη που παίρνει ο πωλητής. 10

11 Τιμή (P) Ανάλυση μερικής ισορροπίας Φόρος ανά μονάδα προϊόντος 2.00 P 2 = 1.80 C B S 2 S 1 Βάρος καταναλωτή = 0.30 Ένας φόρος 50 λεπτών ανά λίτρο μετατοπίζει την καμπύλη προσφοράς προς τα πάνω.. P 1 = A Βάρος πωλητή = 0.20 Το φορολογικό βάρος μοιράζεται μεταξύ καταναλωτή και πωλητή. D D 11 Q 2 = 90

12 Ανάλυση μερικής ισορροπίας Φόρος ανά μονάδα προϊόντος Στην αρχική ισορροπία η ζητούμενη ποσότητα είναι 100 εκατ. λίτρα στην τιμή 1,50 ανά λίτρο. Ο φόρος των 50λεπτών αυξάνει το οριακό κόστος και μετατοπίζει την καμπύλη προσφοράς στη θέση S 2. Στην αρχική τιμή υπάρχει τώρα μια υπερβάλλουσα ζήτηση 20 εκατ. λίτρα. Η τιμή αυξάνεται στο 1,80, όπου η αγορά ισορροπεί στην ποσότητα

13 Ανάλυση μερικής ισορροπίας Φόρος ανά μονάδα προϊόντος Η τιμή της βενζίνης έχει δύο επιδράσεις : Αλλάζει την τιμή της αγοράς Οι πωλητές πρέπει να πληρώσουν το φόρο στην κυβέρνηση. Πιο αναλυτικά Το φορολογικό βάρος του καταναλωτή = (τιμή μετά από φόρο τιμή πριν από φόρο) + φόρος που καταβάλλεται από αγοραστές = ( ) + 0 = 30 Το φορολογικό βάρος του πωλητή = (τιμή πριν από φόρο τιμή μετά από φόρο) + φόρος που καταβάλλεται από πωλητές = ( ) = 20 13

14 Ανάλυση μερικής ισορροπίας Φόρος ανά μονάδα προϊόντος Η ανάλυση αυτή αποκαλύπτει ότι το πραγματικό βάρος στους πωλητές δεν είναι 50 λεπτά, αλλά ένα μικρότερο ποσό, επειδή μέρος του βάρους το φέρει ο αγοραστής, με την καταβολή υψηλότερης τιμής. Φορολογική σφήναείναι η διαφορά μεταξύ της τιμή που πληρώνει ο αγοραστής και εκείνης την οποία παίρνει ο πωλητής. Η σφήνα στην περίπτωση μας είναι η διαφορά μεταξύ της τιμής που πληρώνει ο αγοραστής ( 1,80) και της τιμής που παίρνει ο πωλητής ( 1,30). 14

15 Ανάλυση μερικής ισορροπίας Φόρος ανά μονάδα προϊόντος Τι θα συμβεί αν ο φόρος δεν επιβληθεί στον παραγωγό (πωλητή), αλλά στον καταναλωτή (αγοραστή); Η αρχική ισορροπία είναι στην τιμή 1,50 και στην ποσότητα

16 Ανάλυση μερικής ισορροπίας Φόρος ανά μονάδα προϊόντος Αν και η συνολικήπροθυμία του καταναλωτή για πληρωμή ενός λίτρου βενζίνης δεν αλλάζει, ο φόρος των 50 λεπτών ανά λίτρο μειώνει την προθυμία του καταναλωτή για το ποσό που πληρώνει στον παραγωγό κατά 50 λεπτά, αφού ο καταναλωτής πρέπει τώρα να πληρώσει στο κράτος το φόρο. Άρα, η καμπύλη ζήτησης μετατοπίζεται στη θέση D 2. Στην αρχική τιμή της αγοράς υπάρχει τώρα υπερβάλλουσα προσφορά βενζίνης και έτσι οι παραγωγοί θα μειώσουν την τιμή τους μέχρι την τιμή 1,30, όπου αποκαθίσταται η ισορροπία. 16

17 Ανάλυση μερικής ισορροπίας Φόρος ανά μονάδα προϊόντος P Η νέα τιμή ισορροπίας είναι 1.30, και η ποσότητα είναι 90. S Η ποσότητα είναι ακριβώς η ίδια όπως και πριν όταν ο φόρος επιβλήθηκε στον παραγωγό P 3 = 1.80 P 1 = 1.50 P 2 = Βάρος καταναλωτή Βάρος πωλητή C B A 0.50 Το οικονομικό βάρος του φόρου είναι ακριβώς το ίδιο με πριν. D 2 D 1 17 Q 2 = 90 Q 1 = 100

18 Ανάλυση μερικής ισορροπίας Φόρος ανά μονάδα προϊόντος Όπως και πριν, η νέα τιμή της βενζίνης έχει δύο επιδράσεις : Αλλάζει την τιμή της αγοράς Ο καταναλωτής πρέπει να πληρώσει το φόρο στο κράτος Βάρος καταναλωτή = (τιμή μετά από φόρο τιμή πριν το φόρο) + πληρωμή φόρου από παραγωγό = ( 1,50-1,30) + 0 = 20 18

19 Ανάλυση μερικής ισορροπίας Φόρος ανά μονάδα προϊόντος Ας σημειωθεί ότι το φορολογικό βάρος τόσο στην περίπτωση που ο φόρος επιβάλλεται στον παραγωγό όσο και στην περίπτωση που επιβάλλεται στον καταναλωτή είναι το ίδιο. Το σημαντικό μάθημα είναι ότι για τη μετακύλιση του φόρου δεν έχει σημασία το αν ο φόρος επιβάλλεται στον καταναλωτή ή στον παραγωγό. Από οικονομική άποψη το αποτέλεσμα είναι ακριβώς το ίδιο. 19

20 Ανάλυση μερικής ισορροπίας Φόρος ανά μονάδα προϊόντος Ενώ υπάρχει μόνο μια τιμή στην αγορά, όταν επιβάλλεται ο φόρος τότε ο οικονομολόγος διαπιστώνει δύο τιμές.. Την ακαθάριστη τιμήπου είναι η τιμή της αγοράς. Την τιμή μετά από το φόρο,που είναι η ακαθάριστη τιμή μείον το ποσό του φόρου (αν οι παραγωγοί πληρώνουν φόρο) ή συν το ποσό του φόρου (αν ο καταναλωτής πληρώνει το φόρο) 20

21 Ανάλυση μερικής ισορροπίας Ένα αριθμητικό παράδειγμα Ας υποθέσουμε ότι η αγορά σαμπάνιας χαρακτηρίζεται από τις εξής συναρτήσεις προσφοράς και ζήτησης, αντίστοιχα : Q Q S D = 20+ 2P = 100 2P 21

22 22 Ανάλυση μερικής ισορροπίας Ένα αριθμητικό παράδειγμα Αν η κυβέρνηση επιβάλλει ένα φόρο ανά μονάδα προϊόντος στους καταναλωτές 8ανά μονάδα, ο φόρος δημιουργεί μια σφήνα μεταξύ της τιμής που πληρώνουν οι καταναλωτές και της τιμής που παίρνει ο παραγωγός. Πριν το φόρο μπορούμε να ξαναγράψουμε τις εξισώσεις μας ως εξής: Q Q P S S D = 20+ 2P = 100 2P = P D S D

23 Ανάλυση μερικής ισορροπίας Ένα αριθμητικό παράδειγμα Μετά την επιβολή του φόρου, ο πωλητής παίρνει 8 λιγότερο ανά μονάδα από την τιμή που πληρώνει ο καταναλωτής. Άρα: P = P τ S D D P S = P D 8 23

24 Ανάλυση μερικής ισορροπίας Ένα αριθμητικό παράδειγμα Λύνοντας το σύστημα πριν το φόρο βρίσκουμε P=20 και Q=60. Μετά την επιβολή του φόρου βρίσκουμε: ( ) Q = Q P 8 = 100 2P S D D D P = 24, P = 16, Q= 52 D S 24

25 Ανάλυση μερικής ισορροπίας Ένα αριθμητικό παράδειγμα Στην περίπτωση αυτή, η νομική μετακύλιση είναι 100% στους αγοραστές, αλλά η οικονομική μετακύλιση είναι 50% στους αγοραστές και 50% στους πωλητές: P D τ P = = 8 0,5 25

26 Ανάλυση μερικής ισορροπίας Ένα αριθμητικό παράδειγμα Στο προηγούμενο αριθμητικό παράδειγμα, η επιβολή του φόρου στους αγοραστές οδήγησε στην εξής σχέση: P = P τ P = P 8 S D D S D Αν ο φόρος επιβληθεί στους πωλητές, τότε έχουμε ότι: P = P + τ P = P + 8 P = P 8 D S S D S S D 26

27 Ανάλυση μερικής ισορροπίας Ένα αριθμητικό παράδειγμα Είναι σαφές ότι οι σχέσεις αυτές είναι ταυτόσημες και επομένως καταλήγουν στις ίδιες τιμές και ποσότητες με πριν. Άρα η νομική επίδραση των φόρων δεν έχει καμιά σχέση με την οικονομική επίπτωση. Η φορολογική σφήνα ορίζεται ως η διαφορά μεταξύ της τιμής που πληρώνουν οι καταναλωτές και της τιμής που παίρνουν οι πωλητές. 27

28 Ανάλυση μερικής ισορροπίας Ο ρόλος της ελαστικότητας 28 Η μετακύλιση ενός φόρου ανά μονάδα προϊόντος εξαρτάται από τις ελαστικότητες προσφοράς και ζήτησης. Γενικά, όσο πιο ελαστική η καμπύλη ζήτησης τόσο λιγότερος φόρος πληρώνεται από τους καταναλωτές, ceteris paribus. Οι ελαστικότητες μας δίνουν ένα μέτρο της δυνατότητας ενός φορέα να «αποφύγει» το φόρο. Όσο πιο ελαστική είναι η ζήτηση, τόσο πιο εύκολο είναι για τον καταναλωτή να στραφεί σε άλλα προϊόντα όταν αυξάνει η τιμή ενός προϊόντος. Έτσι, οι πωλητές πληρώνουν το μεγαλύτερο μέρος του φόρου.

29 Ανάλυση μερικής ισορροπίας Ο ρόλος της ελαστικότητας Στα πιο κάτω διαγράμματα παρουσιάζουμε δύο περιπτώσεις. Στο πρώτο διάγραμμα έχουμε την περίπτωση μιας τελείως ανελαστικής καμπύλης ζήτησης. Στο δεύτερο διάγραμμα έχουμε την περίπτωση μιας τελείως ελαστικής καμπύλης ζήτησης. Στην πρώτη περίπτωση, ο καταναλωτής πληρώνει όλο το ποσό του φόρου. Στη δεύτερη περίπτωση, η τιμή που πληρώνει ο καταναλωτής δεν αλλάζει και άρα όλο το ποσό του φόρου το πληρώνει ο πωλητής. 29

30 Ανάλυση μερικής ισορροπίας Τελείως ανελαστική ζήτηση P D S 2 S 1 P 2 = 2,00 Βάρος καταναλωτή P 1 = 1, Με τελείως ανελαστική ζήτηση ο καταναλωτής πληρώνει όλο το φόρο. 30 Q 1 = 100 Q

31 Ανάλυση μερικής ισορροπίας Τελείως ανελαστική ζήτηση 31 Αν πάρουμε το παράδειγμα με το φόρο στη βενζίνη, τότε: Η νέα τιμή ισορροπίας είναι 2,00, που είναι κατά 50. υψηλότερη από την αρχική τιμή Φορολογικό βάρος καταναλωτή = (τιμή μετά φόρο τιμή πριν φόρο) +φόρο που πληρώνει ο καταναλωτής. Φορολογικό βάρος καταναλωτή = ( ) + 0 = 50 Φορολογικό βάρος πωλητή = (τιμή πριν φόρο τιμή μετά φόρο) +φόρο που πληρώνει ο πωλητής. Φορολογικό βάρος πωλητή = ( ) + 50 = 0

32 Ανάλυση μερικής ισορροπίας Τελείως ανελαστική ζήτηση Σημειώστε ότι αν και ο φόρος, με βάση το νόμο, πληρώνεται από τον πωλητή, το συνολικό βάρος του φόρου το υφίσταται ο καταναλωτής. Πλήρη μετακύλιση έχουμε όταν η μια πλευρά των συναλλασσομένων υφίσταται όλο το φορολογικό βάρος. Με τελείως ανελαστική ζήτηση, οι καταναλωτές πληρώνουν όλο το ποσό του φόρου. 32

33 Ανάλυση μερικής ισορροπίας Τελείως ελαστική ζήτηση P S 2 S Με τελείως ελαστική ζήτηση, οι πωλητές πληρώνουν όλο το φόρο.. P 1 = Βάρος πωλητή D 33 Q 2 = 90 Q 1 = 100 Q

34 Ανάλυση μερικής ισορροπίας Τελείως ελαστική ζήτηση Αν πάρουμε το παράδειγμα με το φόρο στη βενζίνη, τότε: Η νέα τιμή ισορροπίας είναι 1,50, όσο η αρχική τιμή Φορολογικό βάρος καταναλωτή = (τιμή μετά φόρο τιμή πριν φόρο) +φόρο που πληρώνει ο καταναλωτής. Φορολογικό βάρος καταναλωτή = ( 1,50-1,50) + 0 = 0 Φορολογικό βάρος πωλητή = (τιμή πριν φόρο τιμή μετά φόρο) +φόρο που πληρώνει ο πωλητής. Φορολογικό βάρος πωλητή = ( 1,50-1,50) + 50 = 50 34

35 Τρεις κανόνες για τη μετακύλισητου φόρου 35 Αξίζει να τονίσουμε τα εξής σημεία: Τα μέρη που έχουν ανελαστική καμπύλη ζήτησης ή προσφοράς φέρουν το βάρος του φόρου. Τα μέρη με ελαστική καμπύλη προσφοράς ή ζήτησης δεν πληρώνουν το φόρο. Η ζήτηση είναι πιο ελαστική όταν υπάρχουν πολλά υποκατάστατα (π.χ. Τρόφιμα, εστιατόρια). Η ζήτηση είναι λιγότερο ελαστική όταν υπάρχουν πολύ λίγα υποκατάστατα (π.χ. Το φάρμακο για ινσουλίνη). Η προσφορά είναι πιο ελαστική όταν ο παραγωγός μπορεί να χρησιμοποιήσει τους συντελεστές παραγωγής που χρησιμοποιεί σε περισσότερες εναλλακτικές χρήσεις.

36 Τρεις κανόνες για τη μετακύλισητου φόρου P (α) Φόρος στον παραγωγό χάλυβα P (β) Φόρος στον πωλητή χάλυβα S 2 S 1 φόρος P 2 P 1 Βάρος καταναλωτή B A P 2 P 1 Βάρος καταναλωτή B A φόρος S 2 S 1 D D 36 Q 2 Q 1 Q Q 2 Q 1 Q

37 Ανάλυση μερικής ισορροπίας Φόρος επί της αξίας (Ad-valorem) Ένας φόρος επί της αξίας είναι ο φόρος που επιβάλλεται ως ποσοστό στην τιμή του αγαθού.. Π.χ. Ο φόρος προστιθέμενης αξίας (ΦΠΑ). Η γραφική παράσταση είναι περίπου η ίδια με αυτή του φόρου ανά μονάδα προϊόντος. Αντί να μεταθέτουμε την καμπύλη ζήτησης προς τα κάτω κατά το ίδιο απόλυτοποσό για κάθε ποσότητα, τη μετακινούμε προς τα κάτω με την ίδια αναλογία. 37

38 Ανάλυση μερικής ισορροπίας Φόρος επί της αξίας (Ad-valorem) Στο πιο κάτω διάγραμμα έχουμε την απεικόνιση ενός φόρου επί της αξίας, που επιβάλλεται στους καταναλωτές. Όπως και στην περίπτωση του φόρου ανά μονάδα προϊόντος, η καμπύλη ζήτησης θεωρείται από τους πωλητές ως να έχει αλλάξει και η ίδια ανάλυση όπως και πριν εφαρμόζεται για να βρούμε τις τιμές και τις ποσότητες. 38

39 Ανάλυση μερικής ισορροπίας Φόρος επί της αξίας (στον καταναλωτή) P S P 1 P 3 P 2 Βάρος καταναλωτή Βάρος πωλητή C A B 39 D 2 D 1 Q 2 Q 1

40 Τιμή (P) Ανάλυση μερικής ισορροπίας Φόρος επί της αξίας (στον πωλητή) S 2 S 1 P 2 P 1 Β Βάρος καταναλωτή A Βάρος πωλητή D 40 Q 2 Q 1

41 Φόρος επί της αξίας Αριθμητικό παράδειγμα Αα πάμε στο προηγούμενο παράδειγμα μας με το φόρο ανά μονάδα προϊόντος στους καταναλωτές, είχαμε: Q Q S D = 20+ 2P S = 100 2P D P = P τ S D D 41

42 Φόρος επί της αξίας Αριθμητικό παράδειγμα Με το φόρο επί της αξίας έχουμε Q Q S D = 20+ 2P S = 100 2P D P ( 1 τ ) = P S D D 42

43 Φόρος επί της αξίας Αριθμητικό παράδειγμα Αν ο φόρος επί της αξίας που επιβάλλεται στους καταναλωτές είναι 10%, τότε η σχέσεις που έχουμε: P S = 0. 9P D (. ) Q = Q P = 100 2P S D D D P = 2105., P = , Q= D S 43

44 Μετακύλιση φόρου στις αγορές συντελεστών Υπάρχουν πολλοί φόροι που επιβάλλονται στους συντελεστές παραγωγής, όπως π.χ. στην εργασία. Ας πάρουμε μια περίπτωση που ένας φόρος επιβάλλεται στην εργασία. Μια τέτοια περίπτωση απεικονίζεται στο πιο κάτω διάγραμμα. 44

45 Μετακύλιση φόρου στις αγορές συντελεστών Μισθός (W) Ένας φόρος στους εργάτες (αυτούς που προσφέρουν εργασία),μειώνει το μισθό. S 2 S 1 Φόρος Βάρος επιχείρησης Βάρος εργασίας W 2 = 5.65 W 1 = 5.15 W 3 = 4.65 B C A D 1 45 H 2 H 1 Ώρες εργασίας (H)

46 Μετακύλιση φόρου στις αγορές συντελεστών Ο φόρος του 1 ανά ώρα εργασίας μειώνει το μισθό σε όλα τα επίπεδα απασχόλησης. Έτσι ο εργαζόμενος ζητά τώρα μια αύξηση στο μισθό του κατά 1 για κάθε ποσότητα εργασίας που προσφέρει. Ως αποτέλεσμα η καμπύλη προσφοράς μετατοπίζεται προς τα επάνω κατά το ποσό του φόρου. Με αμετάβλητη τη ζήτηση εργασίας, ο νέος μισθός ισορροπίας είναι 5,65. Στην περίπτωση αυτή, ο φόρος μετακυλίεται εξίσου στον εργαζόμενο και την επιχείρηση. 46

47 Μετακύλιση φόρου στις αγορές συντελεστών Ας πάρουμε τώρα την περίπτωση που ο φόρος δεν επιβάλλεται στον εργαζόμενο, αλλά στην επιχείρηση, δηλαδή σε αυτόν που ζητά εργασία. Η περίπτωση αυτή απεικονίζεται στο επόμενο διάγραμμα. 47

48 Μετακύλιση φόρου στις αγορές συντελεστών Μισθός (W) Ένας φόρος στην επιχείρηση μειώνεται ο μισθός. S 1 Βάρος επιχείρησης Βάρος στην εργασία W 2 = 5.65 W 1 = 5.15 W 3 = 4.65 B C A Φόρος D 1 D 2 48 H 2 H 1 Ωρες εργασίας (H)

49 Μετακύλιση φόρου στις αγορές συντελεστών Όταν ο φόρος επιβάλλεται στην επιχείρηση, η καμπύλη ζήτησης για εργασία μετατοπίζεται προς τα κάτω στη θέση D 2, και ο μισθός ισορροπίας μειώνεται στο 4,65. Η επιχείρηση πληρώνει στον εργαζόμενο, 50 λιγότερο από τον αρχικό μισθό, που ήταν 5,15. Η επιχείρηση όμως πρέπει να πληρώσει στο κράτος 1. Στην πράξη πληρώνει ένα μισθό 5,65. Όπως στις αγορές αγαθών, η μετακύλισητου φόρου που επιβάλλεται στο μισθό δείχνει ότι δεν κάνει καμιά διαφορά αν ο φόρος επιβάλλεται στην πλευρά της ζήτησης ή της προσφοράς. 49

50 Μετακύλισηφόρου στις αγορές συντελεστών Η πιο πάνω ανάλυση δεν θα είναι σωστή αν υπάρχουν προβλήματα στην προσαρμογή του μισθού στις συνθήκες της αγοράς. Συχνά ο κατώτατος μισθός ή το κατώτερο ημερομίσθιο νομοθετείται και ο εργαζόμενος δεν μπορεί να παίρνει λιγότερα από αυτό το επίπεδο. Όταν υπάρχει κατώτατος μισθός, τότε δεν έχουμε πλήρη προσαρμογή στις συνθήκες της αγοράς και άρα η μετακύλιση θα είναι διαφορετική. Βλέπε πιο κάτω διάγραμμα με το φόρο να επιβάλλεται στον εργαζόμενο. Έστω ότι είναι 5,15, ανά ώρα 50

51 Μετακύλιση φόρου στις αγορές συντελεστών Η ύπαρξη κατώτατου μισθού αλλάζει την ανάλυση. Μισθός (W) S 2 Φόρος S 1 Όταν ο φόρος επιβάλλεται στον εργαζόμενο η ανάλυση είναι παρόμοια με πριν. Βάρος επιχείρησης Βάρος εργασίας W 2 = 5.65 W m = 5.15 W 3 = 4.65 B C A Κατώτατος μισθός D 1 51 H 2 H 1 Ώρες εργασίας (H)

52 Μετακύλιση φόρου στις αγορές συντελεστών Με το φόρο να επιβάλλεται στους εργαζόμενους, η καμπύλη προσφοράς εργασίας μετατοπίζεται προς τα πάνω, όπως και πριν. Οι εργαζόμενοι παίρνουν 5,65 ανά ώρα, αλλά πρέπει να πληρώσουν από αυτό στο κράτος 1. Η μετακύλιση, όπως και πριν, οδηγεί στο να μοιραστεί το φορολογικό βάρος μεταξύ επιχείρησης και εργαζόμενου. Αν ο φόρος επιβληθεί στην επιχείρηση, τότε έχουμε ανάλυση, όπως αυτή που απεικονίζεται στο παρακάτω διάγραμμα. 52

53 Μετακύλιση φόρου στις αγορές συντελεστών Όταν ο φόρος επιβάλλεται στον εργοδότη η ανάλυση αλλάζει Μισθός (W) W 2 = 6.15 B Αν δεν υπήρχε μετακύλιση του φόρου θα είμαστε στο C. S 1 Σε αυτή την περίπτωση, όλο το φορολογικό βάρος το υφίσταται η επιχείρηση Βάρος επιχείρηση Οι εργοδότες δεν μπορούν να μετακυλίσουν πλήρως το φόρο, όταν υπάρχει κατώτατος μισθός. 53 W m = C H 3 C H 2 A H 1 Φόρος D 2 D 1 Ώρες εργασίας (H) Με πλήρη μετακύλιση του φόρου θα είμαστε στο C.

54 Μετακύλιση φόρου στις αγορές συντελεστών Όταν ο φόρος επιβάλλεται στην επιχείρηση, η καμπύλη ζήτησης για εργασία μετατοπίζεται προς τα κάτω. Αν δεν υπήρχε πρόβλημα προσαρμογής στους μισθούς, ο μισθός θα έπεφτε από το 5,15 στο 4,65 και η επιχείρηση θα πλήρωνε 1 στο κράτος και οι ώρες εργασίας θα ήταν Η 2. Με θεσμοθετημένο κατώτατο μισθό, ο μισθός δεν μπορεί να μειωθεί και έτσι η επιχείρηση ζητά H 3 <H 2 ώρες εργασίας, πληρώνει 5,15 ανά ώρα και πληρώνει και 1 στο κράτος. Το οικονομικό βάρος του φόρου το υφίσταται η επιχείρηση. 54

55 Μετακύλιση φόρου σε μονοπώλιο P Το μονοπώλιο θέτει MR=MC, και επιλέγει ποσότητα Q 1. P 1 A S P * A D 1 MR 1 55 Q 1 Q

56 Μετακύλιση φόρου σε μονοπώλιο Αντίθετα με αυτό που συμβαίνει στον τέλειο ανταγωνισμό, το μονοπώλιο αντιμετωπίζει μια κατερχόμενη καμπύλη οριακού εσόδου, επειδή για να πουλήσει περισσότερο πρέπει να μειώσει την τιμή του. Έτσι η καμπύλη οριακού εσόδου είναι σε όλα της τα σημεία, κάτω από την καμπύλη ζήτησης. Το μονοπώλιο μεγιστοποιεί τα κέρδη του θέτοντας το οριακό του κόστος ίσο με το οριακό του έσοδο. MR 1 =MC. 56

57 Μετακύλιση φόρου σε μονοπώλιο P Με την επιβολή του φόρου, τόσο η Dόσο και η MRαλλάζουν, όπως και η ποσότητα. P 1 S P 2 D 1 B B A D 2 MR 1 MR 2 57 Q 2 Q 1 Q

58 Μετακύλιση φόρου σε μονοπώλιο Όταν ο φόρος επιβάλλεται στον καταναλωτή, η καμπύλη ζήτησης μετατοπίζεται προς τα κάτω στο D 2, και η αντίστοιχη καμπύλη οριακού εσόδου μετατοπίζεται στη θέση MR 2. Θέτοντας MR 2 =MC, η ποσότητα που μεγιστοποιεί τα κέρδη του μονοπωλίου είναι Q 2. Η τιμή που χρεώνει το μονοπώλιο μειώνεται από το P 1 στο P 2, και έτσι μέρος του φόρου πληρώνεται από το μονοπώλιο και το υπόλοιπο από τον καταναλωτή. Οι κανόνες που ίσχυαν για τη μετακύλιση του φόρου στον ανταγωνισμό συνεχίζουν να ισχύουν και εδώ. 58

59 Μετακύλιση φόρου σε μονοπώλιο Εναλλακτική παρουσίαση Οικονομικά κέρδη Ισορροπία πριν το φόρο 59 Q

60 Μετακύλιση φόρου σε μονοπώλιο Εναλλακτική παρουσίαση Τιμή Οικονομικά κέρδη μετά από ένα φόρο ανά μονάδα προϊόντος Τα κέρδη μειώνονται Ισορροπία μετά το φόρο 60

61 Ανάλυση μερικής ισορροπίας: φορολογία κερδών Οι επιχειρήσεις μπορεί να φορολογηθούν για οικονομικά κέρδητους, τα οποία ορίζονται ως η απόδοση που έχουν οι ιδιοκτήτες τους, πάνω από το κόστος ευκαιρίας των συντελεστών που χρησιμοποιούν στην παραγωγή τους. Για επιχειρήσεις που μεγιστοποιούν τα κέρδη τους, η αναλογική φορολογία των κερδών τους δεν μπορεί να μετακυλιστεί. Ερμηνεία βασισμένη στη διαίσθηση: Και μετά το φόρο ισχύει η ίδια σχέση τιμής-ποσότητας που αρχικά οδηγούσε σε μεγιστοποίηση των κερδών. Η ποσότητα δεν αλλάζει. 61

62 Ανάλυση μερικής ισορροπίας: φορολογία κερδών Ειδικότερα θέματα ανακύπτουν όταν έχουμε φορολογία της γης. Σταθερή προσφορά, μη δυνατότητα μετακίνησης, και διάρκεια. Έστω ότι η ετήσια απόδοση (το ετήσιο ενοίκιο) είναι R t στο χρόνο t. Αν η αγορά για γη είναι ανταγωνιστική, η αξία της είναι απλά ίση με την παρούσα αξία των μελλοντικών αποδόσεων. P R = R 0 R1 + (1+ r) R2 + (1+ r) RT (1+ r) T 62

63 Ανάλυση μερικής ισορροπίας: φορολογία κερδών Ας υποθέσουμε ότι επιβάλλεται ένας φόρος τ, σε κάθε περίοδο t. Οι αποδόσεις που έχουν οι ιδιοκτήτες γης μειώνονται και όσοι σκέφτονται να αγοράσουν γη το λαμβάνουν υπόψη τους. Άρα η τιμή της γης μειώνεται. R τ + R τ + ' T T P R = ( R0 τ 0) T (1 r) (1 r) (1+ r) R τ 63

64 Μοντέλα μερικής ισορροπίας: Κεφαλαιοποίηση Η διαφορά στις τιμές αυτές είναι απλά η παρούσα (προεξοφλημένη) αξία των φόρων : P R P u (1+ r) u (1+ r) ' 1 2 R = u ut (1+ r) T 64 Κατά το χρόνο που επιβάλλεται ο φόρος (όχι όταν εισπράττεται), η τιμή της γης μειώνεται κατά το ποσό της παρούσας αξίας όλων των μελλοντικών πληρωμών φόρων, μια διαδικασία που λέγεται κεφαλαιοποίηση.

65 Ανάλυση μερικής ισορροπίας: φορολογία κερδών Εκείνος που υφίσταται το βάρος του φόρου στο διηνεκές είναι ο ιδιοκτήτης γης και στο χρόνο που επιβάλλεται ο φόρος. Όσοι στο μέλλον αγοράσουν γη θα συνεχίσουν να πληρώνουν το φόρο στο κράτος, αλλά οι πληρωμές αυτές δεν αποτελούν βάρος για τους ιδιοκτήτες, επειδή έχουν πληρώσει μικρότερη τιμή για την αγορά της (αφού έχουν λάβει υπόψη τους το φόρο). Το ίδιο ισχύει και στην αντίθετη περίπτωση, όταν π.χ. ανακοινωθεί μια επιδότηση ή μια βελτίωση υποδομών, όπως σχολείο, κ.α. 65

66 Υποδείγματα γενικής ισορροπίας Η εξέταση της μετακύλισης του φόρου σε υποδείγματα μερικής ισορροπίας μπορεί να μην είναι επαρκής, όταν ο τομέας αυτός είναι αρκετά μεγάλος σε σχέση με το μέγεθος της οικονομίας συνολικά. Η ανάλυση γενικής ισορροπίας λαμβάνει υπόψη τον τρόπο με τον οποίο οι διάφορες αγορές αλληλεπιδρούν. Λαμβάνονται υπόψη τόσο οι αγορές αγαθών όσο και συντελεστών παραγωγής. 66

67 Υποδείγματα γενικής ισορροπίας Ας πάρουμε την περίπτωση της επιβολής ενός φόρου στα γεύματα που προσφέρουν τα εστιατόρια μιας πόλης. Είναι πολύ πιθανό ότι η ελαστικότητα ζήτησης, ως προς την τιμή, να είναι μεγάλη. Ας πάρουμε το πιο κάτω διάγραμμα. 67

68 Υποδείγματα γενικής ισορροπίας Τιμή γεύματος (P) 1 S 2 S 1 Η καμπύλη ζήτησης είναι τελείως ελαστική. P 1 = 20 B A D 68 Q 2 = 950 Q 1 = 1000 Γεύματα ανά μέρα (Q)

69 Υποδείγματα γενικής ισορροπίας Στην περίπτωση αυτή, ένας φόρος 1 μετατοπίζει την καμπύλη προσφοράς προς τα πάνω και επομένως οι επιχειρήσεις υφίστανται όλο το βάρος του φόρου. Στην πράξη όμως οι επιχειρήσεις δεν είναι αυτάρκεις οντότητες, αλλά είναι μια τεχνολογία που συνδυάζει συντελεστές παραγωγής (π.χ.) κεφάλαιο και εργασία για να παράγει ένα προϊόν, τα γεύματα. Στο εστιατόριο το κεφάλαιο μπορεί να θεωρηθεί ως χρηματικό κεφάλαιο, τα χρήματα με τα οποία αγοράζονται κτίρια, κουζίνες, τραπέζια, καρέκλες, κ.α. 69

70 Υποδείγματα γενικής ισορροπίας Ο φόρος 1 στα γεύματα είναι βάρος για την επιχείρηση, το φέρουν δηλαδή οι συντελεστές παραγωγής το κεφάλαιο και η εργασία. Ας πάμε επομένως στην αγορά των συντελεστών παραγωγής. 70

71 Υποδείγματα γενικής ισορροπίας (μετακύλιση προς τα πίσω) Μισθός (W) W 1 = 8 (α) Εργασία B Υποθέτουμε ότι εργασία είναι τέλεια ελαστική και άρα δεν πληρώνει καθόλου φόρο. A S Απόδοση κεφαλαίου (r) r 1 = 10% (β)κεφάλαιο Το κεφάλαιο φέρει το βάρος του φόρου A S Υποθέτουμε ότι το κεφάλαιο είναι σε ανελαστική προσφορά. D 1 D 2 r 2 = 8% B D 2 D 1 71 H 2 = 900 H 1 = Ώρες Εργασίας (H) I 1 = 50 εκατ. Επένδυση (I)

72 Υποδείγματα γενικής ισορροπίας (μετακύλιση προς τα πίσω) Όπως υποθέσαμε, η προσφορά εργασίας (οι εργαζόμενοι στα εστιατόρια) είναι τέλεια ελαστική επειδή οι εργαζόμενοι αυτοί μπορούν εύκολα να βρουν δουλειά σε ένα άλλο εστιατόριο της πόλης. Ο φόρος στο προϊόν, τα γεύματα, θα μειώσουν τη ζήτηση για εργασία της επιχείρησης, μειώνοντας τον αριθμό των απασχολούμενων υπαλλήλων, αλλά όχι το μισθό τους. 72

73 Υποδείγματα γενικής ισορροπίας (μετακύλιση προς τα πίσω) Από την άλλη πλευρά, βραχυχρόνια, η προσφορά του κεφαλαίου είναι μάλλον τελείως ανελαστική. Η ζήτηση για κεφάλαιο της επιχείρησης μετατοπίζεται προς τα μέσα, μειώνοντας έτσι την απόδοση του κεφαλαίου. Βραχυχρόνια, οι ιδιοκτήτες του κεφαλαίου, φέρουν το βάρος του φόρου, με τη μορφή της χαμηλότερης απόδοσης στην επένδυση τους. 73

74 Υποδείγματα γενικής ισορροπίας Μακροχρόνια, η προσφορά του κεφαλαίου μπορεί να μεταβληθεί και άρα δεν είναι τόσο ανελαστική. Οι επενδυτές μπορούν να κλείσουν ή να πουλήσουν τα εστιατόρια τους, να πάρουν τα χρήματα τους και να τα επενδύσουν κάπου αλλού. Στη μακροχρόνια περίοδο, είναι πολύ πιθανό το κεφάλαιο να είναι σε απόλυτα ελαστική προσφορά, αφού υπάρχουν πολλές δυνατότητες για επενδύσεις σε άλλα εστιατόρια και σε άλλες πόλεις. 74

75 Υποδείγματα γενικής ισορροπίας Αν συμβαίνει όμως και το κεφάλαιο και η εργασία να είναι πολύ ελαστικά στην προσφορά τους, τότε ποιος υφίσταται το βάρος του φόρου; Στην περίπτωση των εστιατορίων υπάρχει ένας επιπλέον συντελεστής σε ανελαστική προσφορά, η γη. Η προσφορά γης είναι σαφώς ανελαστική. Όταν και το κεφάλαιο και η εργασία μπορούν να αποφύγουν το φόρο, ο μόνος τρόπος για να συνεχίσουν να λειτουργούν τα εστιατόρια είναι να πληρώσουν μικρότερο ενοίκιο στους ιδιοκτήτες τους. 75

76 Υποδείγματα γενικής ισορροπίας Το εύρος επιβολής του φόρου έχει επίσης μεγάλη σημασία. Ας υποθέσουμε ότι ο φόρος στα εστιατόρια επιβάλλεται όχι μόνο σε μια πόλη, όπως πριν, αλλά σε όλη τη χώρα. Η ζήτηση στην αγορά προϊόντος είναι λιγότερο ελαστική και άρα οι καταναλωτές υφίστανται μέρος του φόρου. Η προσφορά εργασίας είναι επίσης λιγότερο ελαστική. Το εύρος επιβολής του φόρου έχει σημασία για τη μετακύλιση επειδή προσδιορίζει το ποιες ελαστικότητες έχουν σχέση με την ανάλυση μας. Οι φόροι που επιβάλλονται σε ευρεία βάση αποφεύγονται πιο δύσκολα σε σχέση με τους φόρους που επιβάλλονται σε στενότερη βάση. 76

77 Υποδείγματα γενικής ισορροπίας 77 Υπάρχουν δυνητικά επιδράσεις και σε άλλες αγορές προϊόντων από την επιβολή του φόρου στα εστιατόρια και όχι μόνο στις αγορές των συντελεστών παραγωγής. Ας πάρουμε την περίπτωση του φόρου που επιβάλλεται σε όλη την επικράτεια και η τιμή των γευμάτων αυξάνει. Έχει ένα αποτέλεσμα εισοδήματος για τους καταναλωτές. Αυξάνει την κατανάλωση αγαθών που είναι υποκατάστατα στα γεύματα των εστιατορίων, π.χ. Φαγητό στο σπίτι. Μειώνει την κατανάλωση αγαθών που είναι συμπληρωματικά των γευμάτων των εστιατορίων. Ένα πλήρες υπόδειγμα γενικής ισορροπίας πρέπει να πάρει υπόψη του τις επιδράσεις σε όλες αυτές τις άλλες αγορές.

78 Υποδείγματα γενικής ισορροπίας Στην πιο απλή μορφή του, ένα υπόδειγμα γενικής ισορροπίας υποθέτει συνήθως: 2 αγαθά (F=τρόφιμα, M=βιομηχανικά προϊόντα) 2 συντελεστές παραγωγής (L=εργασία, K=κεφάλαιο) Δεν υπάρχουν αποταμιεύσεις 78

79 Υποδείγματα γενικής ισορροπίας Ισοδυναμία φόρων Σε ένα τέτοιο υπόδειγμα μπορούν να επιβληθούν εννέα φόροι επί της αξίας: Τέσσερις μερικοί φόροι στους συντελεστές t KF =φόρος στο κεφάλαιο που χρησιμοποιείται στην παραγωγή τροφίμων t KM =φόρος στο κεφάλαιο που χρησιμοποιείται στην παραγωγή βιομηχανικών προϊόντων t LF =φόρος στην εργασία που χρησιμοποιείται στην παραγωγή τροφίμων t LM =φόρος στην εργασία που χρησιμοποιείται στην παραγωγή βιομηχανικών προϊόντων. 79

80 Υποδείγματα γενικής ισορροπίας Ισοδυναμία φόρων Πέντε άλλοι δυνατοί φόροι επί της αξίας: Δύο φόροι στην κατανάλωση (στα τρόφιμα και τα βιομηχανικά προϊόντα) t F =φόρος στην κατανάλωση τροφίμων t M =φόρος στην κατανάλωση βιομηχανικών προϊόντων Δύο φόρους στους συντελεστές παραγωγής t K =φόρος στο κεφάλαιο και στους δύο τομείς t L =φόρος στην εργασία και στους δύο τομείς Φόρος εισοδήματος t=γενικός φόρος εισοδήματος 80

81 Υποδείγματα γενικής ισορροπίας Ισοδυναμία φόρων Ορισμένοι συνδυασμοί αυτών των εννέα φόρων είναι ισοδύναμοι με άλλους. Ίσοι φόροι κατανάλωσης είναι ισοδύναμοι με ένα φόρο στο εισόδημα. Ίσοι φόροι στους συντελεστές είναι ισοδύναμοι με ένα φόρο στο εισόδημα. Ίσοι μερικοί φόροι στους συντελεστές είναι ισοδύναμοι με ένα φόρο κατανάλωσης στο αγαθό. 81

82 Υποδείγματα γενικής ισορροπίας: Το υπόδειγμα του Harberger Εφαρμογή του υποδείγματος γενικής ισορροπίας για τη μετακύλιση του φόρου: Τεχνολογία: Σταθερές αποδόσεις κλίμακας, η παραγωγή μπορεί να διαφέρει από τομέα σε τομέα σε σχέση με την ελαστικότητα υποκατάστασης και ο ένας να είναι εντάσεως εργασίας και ο άλλος εντάσεως κεφαλαίου. Η εργασία και το κεφάλαιο είναι απόλυτα ευκίνητα μεταξύ τομέων και άρα οι καθαρές αποδόσεις τους είναι ίδιες. Όλες οι αγορές είναι τέλεια ανταγωνιστικές Η συνολική προσφορά κάθε συντελεστή είναι σταθερή. Οι καταναλωτές έχουν όλοι τις ίδιες προτιμήσεις Διαφορική μετακύλιση φόρου Πλήρης απασχόληση όλων των συντελεστών 82

83 Υποδείγματα γενικής ισορροπίας: Το υπόδειγμα του Harberger Φόρος στα αγαθά: Ένας φόρος στα τρόφιμα οδηγεί σε Σε αύξηση της σχετικής τιμής των τροφίμων Οι καταναλωτές υποκαθιστούν τα τρόφιμα με βιομηχανικά προϊόντα Η παραγωγή τροφίμων μειώνεται και των βιομηχανικών προϊόντων αυξάνεται Καθώς η παραγωγή τροφίμων μειώνεται, το κεφάλαιο και η εργασία μετατοπίζονται στην παραγωγή βιομηχανικών προϊόντων. Επειδή οι λόγοι εργασίας/κεφαλαίου διαφέρουν μεταξύ των τομέων, οι σχετικές τιμές των συντελεστών αλλάζουν για να μπορεί η βιομηχανία να απορροφήσει τους μη απασχολούμενους συντελεστές. 83

84 Υποδείγματα γενικής ισορροπίας: Το υπόδειγμα του Harberger Φόρος στα αγαθά: Ένας φόρος στα τρόφιμα οδηγεί σε Αν η παραγωγή τροφίμων είναι σχετικά εντάσεως κεφαλαίου, σχετικά μεγάλη ποσότητα κεφαλαίου πρέπει να απορροφηθεί από τη βιομηχανία. Η σχετική τιμή του κεφαλαίου πέφτει. Το κεφάλαιο συνολικά είναι σε χειρότερη θέση και όχι μόνο το κεφάλαιο που απασχολείται στην παραγωγή τροφίμων. Γενικά, ο φόρος στο προϊόν ενός τομέα προκαλεί μια μείωση στη σχετική τιμή του συντελεστή που χρησιμοποιείται εντατικά στον τομέα αυτό. 84

85 Υποδείγματα γενικής ισορροπίας: Το υπόδειγμα του Harberger Συμπέρασμα: Η φορολόγηση τροφίμων τείνει να βλάπτει τα άτομα που παίρνουν σχετικά μεγάλο ποσοστό του εισοδήματος τους από κεφάλαιο. Θα βλάψει επίσης εκείνους που καταναλώνουν μεγάλη αναλογία τροφίμων (αν δεχτούμε ότι όλα τα άτομα δεν έχουν τις ίδιες προτιμήσεις). 85

86 Υποδείγματα γενικής ισορροπίας: Το υπόδειγμα του Harberger Φόρος εισοδήματος: Αφού είναι ισοδύναμο το να θέσουμε τον ίδιο φόρο στο κεφάλαιο και εργασία και οι συντελεστές είναι σταθεροί σε προσφορά, ο φόρος εισοδήματος δεν μπορεί να μετακυλιστεί. Φόρος στην εργασία: Η εργασία υφίσταται όλο το βάρος του φόρου αφού δεν υπάρχει κανένα κίνητρο για να μετακινηθεί η εργασία από τον ένα τομέα στον άλλο. Μερικός φόρος σε συντελεστές: Δύο επιδράσεις αρχικά Αποτέλεσμα προϊόντος Αποτέλεσμα υποκατάστασης συντελεστών Βλέπε σχηματικά τις επιδράσεις του φόρου. 86

87 Υποδείγματα γενικής ισορροπίας: Το υπόδειγμα του Harberger Ο φόρος στο κεφάλαιο στη βιομηχανία προκαλεί αύξηση στο κόστος του Αποτέλεσμα προϊόντος Αποτέλεσμα υποκατάστασης συντελεστών Σχετική τιμή βιομηχανικού αγαθού αυξάνει Αν η βιομηχανία είναι εντάσεως εργασίας, η σχετική τιμή του κεφαλαίου αυξάνει Αν η βιομηχανία είναι εντάσεως κεφαλαίου, η σχετική τιμή του Κεφαλαίου πέφτει Αν υποκατάσταση δυνατή, η σχετική τιμή του κεφαλαίου πέφτει Η σχετική τιμή του κεφαλαίου πέφτει 87 Η μεταβολή στη σχετική τιμή του κεφαλαίου είναι θεωρητικά αμφίβολη

Γενικά. Γενικά. Γενικά. Γενικά. Γενικά. Διάλεξη 11

Γενικά. Γενικά. Γενικά. Γενικά. Γενικά. Διάλεξη 11 Γενικά Διάλεξη 11 Φορολογία και διανομή του εισοδήματος Υπάρχουν δύο βασικές έννοιες για το πως επιμερίζεται το φορολογικό βάρος: Νομική επίπτωση Με βάση το νόμο το βάρος του φόρου το φέρει εκείνος που

Διαβάστε περισσότερα

Διάλεξη 13. Φορολογία και διανομή του εισοδήματος

Διάλεξη 13. Φορολογία και διανομή του εισοδήματος Διάλεξη 13 Φορολογία και διανομή του εισοδήματος 1 Γενικά Υπάρχουν δύο βασικές έννοιες για το πως επιμερίζεται το φορολογικό βάρος: Νομική επίπτωση Με βάση το νόμο το βάρος του φόρου το φέρει εκείνος που

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Ι

ΔΗΜΟΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Ι ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΔΗΜΟΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Ι Ενότητα 7: Φορολογία και Διανομή Εισοδήματος Κουτεντάκης Φραγκίσκος Γαληνού Αργυρώ Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

1 ου πακέτου. Βαθµός πακέτου

1 ου πακέτου. Βαθµός πακέτου ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Ακαδηµαϊκό έτος 2011-2012 Τµήµα Οικονοµικών Επιστηµών Χειµώνας-Άνοιξη Μάθηµα: ηµόσια Οικονοµική ιδασκαλία: Βασίλης Θ. Ράπανος Γεωργία Καπλάνογλου Μετά και το 4 ο πακέτο, πρέπει να στείλετε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Ακαδημαϊκό έτος Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Χειμώνας-Άνοιξη Μάθημα: Δημόσια Οικονομική Διδασκαλία: Γεωργία Καπλάνογλου

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Ακαδημαϊκό έτος Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Χειμώνας-Άνοιξη Μάθημα: Δημόσια Οικονομική Διδασκαλία: Γεωργία Καπλάνογλου ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Ακαδημαϊκό έτος 2015-2016 Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Χειμώνας-Άνοιξη Μάθημα: Δημόσια Οικονομική Διδασκαλία: Γεωργία Καπλάνογλου Συμπληρωματικές Ασκήσεις (Διαλέξεις 10-13) Ερώτηση 1.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Ακαδημαϊκό έτος Τμήμα Οικονομικών Επιστημών

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Ακαδημαϊκό έτος Τμήμα Οικονομικών Επιστημών ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Ακαδημαϊκό έτος 2012-2013 Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Χειμώνας-Άνοιξη Μάθημα: Δημόσια Οικονομική Διδασκαλία: Βασίλης Θ. Ράπανος Γεωργία Καπλάνογλου Μετά και το 4 ο πακέτο, πρέπει να

Διαβάστε περισσότερα

25. Μία τυπική επιχείρηση που λειτουργεί σε καθεστώς τέλειου ανταγωνισμού, στη μακροχρόνια θέση ισορροπίας της: α. πραγματοποιεί θετικά οικονομικά κέρδη. β. πραγματοποιεί μηδενικά οικονομικά κέρδη. γ.

Διαβάστε περισσότερα

Γενικά. Διάλεξη 12. Υπερβάλλον βάρος: Ορισμός. Ορισμός. Ορισμός. Ορισμός

Γενικά. Διάλεξη 12. Υπερβάλλον βάρος: Ορισμός. Ορισμός. Ορισμός. Ορισμός Γενικά Διάλεξη Φορολογία και αποτελεσματικότητα ν η φορολογία από μηδέν που είναι τώρα αυξηθεί στο 0% π.χ., αυτό πως επηρεάζει την ευημερία του καταναλωτή; Σίγουρα η κατανάλωση θα μεταβληθεί λόγω της αύξησης

Διαβάστε περισσότερα

Διάλεξη 12. Φορολογία και αποτελεσματικότητα. Ράπανος - Καπλάνογλου 2016/7

Διάλεξη 12. Φορολογία και αποτελεσματικότητα. Ράπανος - Καπλάνογλου 2016/7 Διάλεξη 12 Φορολογία και αποτελεσματικότητα 1 Γενικά Αν η φορολογία από μηδέν που είναι τώρα αυξηθεί στο 10% π.χ., αυτό πως επηρεάζει την ευημερία του καταναλωτή; Σίγουρα η κατανάλωση θα μεταβληθεί λόγω

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών

Ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών Ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών 1. Έστω ότι μία οικονομία, που βρίσκεται πάνω στην καμπύλη των παραγωγικών της δυνατοτήτων, παράγει σε μία συγκεκριμένη χρονική στιγμή 10 τόνους υφάσματος και 00 τόνους τροφίμων.

Διαβάστε περισσότερα

Βαθμός 1 ου πακέτου. Βαθμός 2 ου πακέτου

Βαθμός 1 ου πακέτου. Βαθμός 2 ου πακέτου ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Ακαδημαϊκό έτος 2013-2014 Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Χειμώνας-Άνοιξη Μάθημα: Δημόσια Οικονομική Διδασκαλία: Βασίλης Ράπανος Γεωργία Καπλάνογλου Μετά και το 4 ο πακέτο, πρέπει να στείλετε

Διαβάστε περισσότερα

Ελαστικότητες Ζήτησης και Προσφοράς Εκδόσεις Κριτική

Ελαστικότητες Ζήτησης και Προσφοράς Εκδόσεις Κριτική 4 Ελαστικότητες Ζήτησης και Προσφοράς Η ελαστικότητα της ζήτησης ως προς την τιμή...μετράει την ευαισθησία της ζητούμενης ποσότητας ενός αγαθού σε μια μεταβολή της τιμής του. Ορίζεται ως: ποσοστιαία μεταβολή

Διαβάστε περισσότερα

1. Με βάση τον κανόνα της ψηφοφορίας με απλή πλειοψηφία, η ποσότητα του δημόσιου αγαθού που θα παρασχεθεί είναι η κοινωνικά αποτελεσματική ποσότητα.

1. Με βάση τον κανόνα της ψηφοφορίας με απλή πλειοψηφία, η ποσότητα του δημόσιου αγαθού που θα παρασχεθεί είναι η κοινωνικά αποτελεσματική ποσότητα. ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Ακαδημαϊκό έτος 2013-2014 Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Εξεταστική περίοδος Ιουλίου Εξέταση στο μάθημα: Δημόσια Οικονομική Διδασκαλία: Γεωργία Καπλάνογλου Η εξέταση αποτελείται από δύο

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ TΩN ΤΙΜΩΝ

Ο ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ TΩN ΤΙΜΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΕΜ Ο ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ TΩN ΤΙΜΩΝ 1. Έννοια και λειτουργία της αγοράς Σε μια πρωτόγονη οικονομία, όπως του Ροβινσώνα Κρούσου, όπου δεν υπάρχει καταμερισμός της εργασίας ο άνθρωπος παράγει μόνος του

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΛΕΞΗ 1 Η. Ζήτηση, Προσφορά, Ελαστικότητες και Ισορροπία

ΔΙΑΛΕΞΗ 1 Η. Ζήτηση, Προσφορά, Ελαστικότητες και Ισορροπία ΔΙΑΛΕΞΗ 1 Η Ζήτηση, Προσφορά, Ελαστικότητες και Ισορροπία Μάθημα : Πολιτική Οικονομία και Δημόσια Οικονομική 1 Τί είναι αγορά; Είναι μια ομάδα αγοραστών και πωλητών ενός συγκεκριμένου αγαθού ή υπηρεσίας.

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Οικονομική Επιστήμη Ι. Προσφορά-Ζήτηση και Κρατική Παρέμβαση. Αρ. Διάλεξης: 6

Εισαγωγή στην Οικονομική Επιστήμη Ι. Προσφορά-Ζήτηση και Κρατική Παρέμβαση. Αρ. Διάλεξης: 6 Εισαγωγή στην Οικονομική Επιστήμη Ι Προσφορά-Ζήτηση και Κρατική Παρέμβαση Αρ. Διάλεξης: 6 Προσφορά, Ζήτηση και Κυβερνητικές Πολιτικές Σε μια ελεύθερη και χωρίς κανόνες αγορά, οι δυνάμεις της προσφοράς

Διαβάστε περισσότερα

ΚΡΑΤΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΣΤΗΝ ΑΓΟΡΑ

ΚΡΑΤΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΣΤΗΝ ΑΓΟΡΑ ΚΡΑΤΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΣΤΗΝ ΑΓΟΡΑ Κεφάλαιο 6, και Κυβερνητικές Πολιτικές! Σε µια αγορά που λειτουργεί χωρίς παρεµβάσεις, οι δυνάµεις της αγοράς οδηγούν στην τιµή και ισορροπίας! Αν και στην ισορροπία επιτυγχάνεται

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΤΕΛΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ

ΘΕΜΑΤΑ ΤΕΛΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Πρόγραμμα Σπουδών: ιοίκηση Επιχειρήσεων & Οργανισμών Θεματική Ενότητα: ΕΟ 34 - Οικονομική Ανάλυση & Πολιτική ΘΕΜΑΤΑ ΤΕΛΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Ακαδ. Έτος: 2010-11 ΟΝΟΜΑ - ΕΠΩΝΥΜΟ:.

Διαβάστε περισσότερα

51. Στο σημείο Α του παρακάτω διαγράμματος IS-LM υπάρχει: r LM Α IS α. ισορροπία στις αγορές αγαθών και χρήματος. β. ισορροπία στην αγορά αγαθών και υπερβάλλουσα προσφορά στην αγορά χρήματος. γ. ισορροπία

Διαβάστε περισσότερα

από την ποσοστιαία μεταβολή της ζητούμενης ποσότητας προς την ποσοστιαία Σχέση ελαστικότητας ζήτησης και κλίση της καμπύλης ζήτησης.

από την ποσοστιαία μεταβολή της ζητούμενης ποσότητας προς την ποσοστιαία Σχέση ελαστικότητας ζήτησης και κλίση της καμπύλης ζήτησης. ΕΛΑΣΤΙΚΟΤΗΤΑ ΖΗΤΗΣΗΣ Ορισμός: Η ελαστικότητα ζήτησης, ενός αγαθού ως προς την τιμή του δίνεται από την ποσοστιαία μεταβολή της ζητούμενης ποσότητας προς την ποσοστιαία μεταβολή της τιμής του. Δηλαδή %

Διαβάστε περισσότερα

Αγορές: Αγορά είναι οτιδήποτε φέρνει σε επικοινωνία αγοραστές και πωλητές. Η αγορά έχει δύο πλευρές: αγοραστές (Ζήτηση) και πωλητές (Προσφορά).

Αγορές: Αγορά είναι οτιδήποτε φέρνει σε επικοινωνία αγοραστές και πωλητές. Η αγορά έχει δύο πλευρές: αγοραστές (Ζήτηση) και πωλητές (Προσφορά). Ζήτηση και Προσφορά ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 Αγορές: Αγορά είναι οτιδήποτε φέρνει σε επικοινωνία αγοραστές και πωλητές. Η αγορά έχει δύο πλευρές: αγοραστές (Ζήτηση) και πωλητές (Προσφορά). Ανταγωνιστικές Αγορές: Είναιοιαγορές,

Διαβάστε περισσότερα

Διάλεξη 15. Αποτελεσματική και δίκαιη φορολογία

Διάλεξη 15. Αποτελεσματική και δίκαιη φορολογία Διάλεξη 15 Αποτελεσματική και δίκαιη φορολογία 1 Άριστη φορολογία αγαθών Ας υποθέσουμε ότι η κυβέρνηση επιδιώκει να εισπράξει κάποια έσοδα από ένα φόρο για να χρηματοδοτήσει κάποιες δαπάνες. Ποιος είναι

Διαβάστε περισσότερα

ηµόσια Οικονοµική Βασίλης Ράπανος, Γεωργία Καπλάνογλου µόνο Τµήµα Ι.

ηµόσια Οικονοµική Βασίλης Ράπανος, Γεωργία Καπλάνογλου µόνο Τµήµα Ι. ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Ακαδηµαϊκό έτος 2013-2014 Τµήµα Οικονοµικών Επιστηµών Εξεταστική περίοδος Απριλίου Εξέταση στο µάθηµα: ηµόσια Οικονοµική ιδασκαλία: Βασίλης Ράπανος, Γεωργία Καπλάνογλου Η εξέταση αποτελείται

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ: ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΑΡΙΣΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟΥ ΦΟΡΟΥ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ: ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΑΡΙΣΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟΥ ΦΟΡΟΥ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ: ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΑΡΙΣΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟΥ ΦΟΡΟΥ Ας υποθέσουμε ότι έχουμε ένα αγαθό το οποίο δημιουργεί κατά την παραγωγή ή την κατανάλωσή του έναν ρύπο, και ας υποθέσουμε ότι για κάθε μία μονάδα

Διαβάστε περισσότερα

Διάλεξη 15. Βραχυχρόνια προσφορά. Προσφορά κλάδου. Προσφορά από ανταγωνιστικό κλάδο

Διάλεξη 15. Βραχυχρόνια προσφορά. Προσφορά κλάδου. Προσφορά από ανταγωνιστικό κλάδο από ανταγωνιστικό κλάδο Διάλεξη 15 κλάδου Πώς συνδυάζονται οι αποφάσεις προσφοράς των πολλών ιδιωτικών επιχειρήσεων σε µια ανταγωνιστική αγορά για να βρούµε την καµπύλη προσφοράς ενός κλάδου;!1!2 1 2 από

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ο ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΑΓΟΡΑΣ

ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ο ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΑΓΟΡΑΣ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ο ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΑΓΟΡΑΣ Άσκηση 1 Αν το επιτόκιο είναι 10%, ποια είναι η παρούσα αξία των κερδών της Monroe orporation στα επόμενα 5 χρόνια; Χρόνια στο μέλλον

Διαβάστε περισσότερα

Διάλεξη 10. Αρχές φορολογίας. 1 Ράπανος - Καπλάνογλου 2016/17

Διάλεξη 10. Αρχές φορολογίας. 1 Ράπανος - Καπλάνογλου 2016/17 Διάλεξη 10 Αρχές φορολογίας 1 2 Φορολογικά έσοδα, 2008-2013 Ευρωπαϊκή Ένωση και άλλες χώρες του αναπτυγμένου κόσμου 5 Φόροι στην περιουσία 6 Φόροι στην κατανάλωση 7 Φόροι στην κατανάλωση Κενό ΦΠΑ, 2013-2014

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομικά για Νομικούς Μέρος 2ο Η ελαστικότητα και οι εφαρμογές της

Οικονομικά για Νομικούς Μέρος 2ο Η ελαστικότητα και οι εφαρμογές της Πανεπιστήμιο Πειραιώς, Τμήμα Τραπεζικής και Χρηματοοικονομικής Διοικητικής Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα «Χρηματοοικονομική Ανάλυση για Στελέχη» Οικονομικά για Νομικούς Μέρος 2ο Η ελαστικότητα και οι εφαρμογές

Διαβάστε περισσότερα

Διάλεξη 13. Αποτελεσματική και δίκαιη φορολογία. 1 Ράπανος - Καπλάνογλου 2016/7

Διάλεξη 13. Αποτελεσματική και δίκαιη φορολογία. 1 Ράπανος - Καπλάνογλου 2016/7 Διάλεξη 13 Αποτελεσματική και δίκαιη φορολογία 1 Άριστη φορολογία αγαθών Ας υποθέσουμε ότι η κυβέρνηση επιδιώκει να εισπράξει κάποια έσοδα από ένα φόρο για να χρηματοδοτήσει κάποιες δαπάνες. Ποιος είναι

Διαβάστε περισσότερα

Διάλεξη 10. Αρχές φορολογίας. Φορολογικά έσοδα, Φόροι στην κατανάλωση Φόροι στην περιουσία

Διάλεξη 10. Αρχές φορολογίας. Φορολογικά έσοδα, Φόροι στην κατανάλωση Φόροι στην περιουσία Διάλεξη 1 Αρχές φορολογίας 1 Ευρωπαϊκή Ένωση και άλλες χώρες του αναπτυγμένου κόσμου Φορολογικά έσοδα, 8-13 Φόροι στην κατανάλωση Φόροι στην περιουσία 5 6 Φόροι στην κατανάλωση Κενό ΦΠΑ, 13-14 7 Φόρος

Διαβάστε περισσότερα

Μικροοικονομία ΙΙ: Μονοπωλιακός ανταγωνισμός

Μικροοικονομία ΙΙ: Μονοπωλιακός ανταγωνισμός Μικροοικονομία ΙΙ: Μονοπωλιακός ανταγωνισμός Ρεβέκκα Χριστοπούλου Εαρινό εξάμηνο 2017 Πανεπιστήμιο Μακεδονίας Διαφοροποίηση προϊόντων Μέχρι τώρα περιγράψαμε: τον πλήρη ανταγωνισμό ως μια αγορά με πολλούς

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΙ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ

ΚΑΙ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΕΣ, ΠΑΡΑΓΩΓΟΙ ΚΑΙ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΑΓΟΡΩΝ Κεφάλαιο 7 Οικονοµικά της ευηµερίας! Τα οικονοµικά της ευηµερίας εξετάζουν τους τρόπους µε τους οποίους η κατανοµή των πόρων επηρεάζει την ευηµερία

Διαβάστε περισσότερα

Ζήτηση, Προσφορά και Ισορροπία στην Ανταγωνιστική Αγορά

Ζήτηση, Προσφορά και Ισορροπία στην Ανταγωνιστική Αγορά Ζήτηση, Προσφορά και Ισορροπία στην Ανταγωνιστική Αγορά - Ορισμός: Η αγορά ενός αγαθού είναι η διαδικασία (θεσμικό πλαίσιο) μέσω της οποίας έρχονται σε επικοινωνία οι αγοραστές και οι πωλητές του συγκεκριμένου

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Οικονομική Επιστήμη Ι

Εισαγωγή στην Οικονομική Επιστήμη Ι Εισαγωγή στην Οικονομική Επιστήμη Ι Ελαστικότητα και Εφαρμογές Ελαστικότητα... μας επιτρέπει να αναλύσουμε την προσφορά και τη ζήτηση σε βάθος. αποτελεί μια μέτρηση για τον τρόπο με τον οποίο πόσοι παραγωγοί

Διαβάστε περισσότερα

10. Η επιδίωξη της μέγιστης χρησιμότητας αποτελεί βασικό χαρακτηριστικό της συμπεριφοράς του καταναλωτή στη ζήτηση αγαθών.

10. Η επιδίωξη της μέγιστης χρησιμότητας αποτελεί βασικό χαρακτηριστικό της συμπεριφοράς του καταναλωτή στη ζήτηση αγαθών. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 : Η ΖΗΤΗΣΗ Να σημειώσετε το σωστό ή το λάθος στο τέλος των προτάσεων: 1. Όταν η ζήτηση ενός αγαθού είναι ελαστική, η συνολική δαπάνη των καταναλωτών για το αγαθό αυτό μειώνεται καθώς αυξάνεται

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΑ Α ΠΡΩΤΗ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ

ΟΜΑ Α ΠΡΩΤΗ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑ Α Β ) ΤΕΤΑΡΤΗ 25 ΜΑΪΟΥ 2011 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΓΙΑ ΟΛΕΣ ΤΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑ Α Β ) 2011 ΟΜΑ Α ΠΡΩΤΗ

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑ Α Β ) 2011 ΟΜΑ Α ΠΡΩΤΗ ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑ Α Β ) 2011 ΟΜΑ Α ΠΡΩΤΗ Α1. Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις που ακολουθούν, γράφοντας στο τετράδιό σας δίπλα στο γράμμα που αντιστοιχεί σε κάθε πρόταση

Διαβάστε περισσότερα

Εξετάσεις Η επιβολή από το κράτος κατώτατης τιμής στα αγροτικά προϊόντα έχει ως σκοπό την προστασία του εισοδήματος των αγροτών.

Εξετάσεις Η επιβολή από το κράτος κατώτατης τιμής στα αγροτικά προϊόντα έχει ως σκοπό την προστασία του εισοδήματος των αγροτών. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5: Ο ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΤΙΜΩΝ Να σημειώσετε με Σ (σωστό) ή Λ (λάθος) στο τέλος των προτάσεων: 1. Η επιβολή από το κράτος ανώτατης τιμής σε ένα προϊόν δημιουργεί συνήθως «μαύρη αγορά». Εξετάσεις

Διαβάστε περισσότερα

Η αρχική γραμμή του εισοδηματικού περιορισμού είναι: Η νέα γραμμή του εισοδηματικού περιορισμού είναι: wt + V w

Η αρχική γραμμή του εισοδηματικού περιορισμού είναι: Η νέα γραμμή του εισοδηματικού περιορισμού είναι: wt + V w Επιπτώσεις μιας Μεταβολής του Εισοδήματος (V) που δεν προέρχεται από Εργασία - Κανονικά και Κατώτερα Αγαθά (i) Αν η ζήτηση ενός αγαθού αυξάνεται καθώς αυξάνεται το εισόδημα του ατόμου, τότε το αγαθό ονομάζεται

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνικοοικονομική Αξιολόγηση Επενδύσεων Διάλεξη 4 η. Επιπτώσεις Επενδυτικών Έργων και Μέτρων Πολιτικής

Κοινωνικοοικονομική Αξιολόγηση Επενδύσεων Διάλεξη 4 η. Επιπτώσεις Επενδυτικών Έργων και Μέτρων Πολιτικής Κοινωνικοοικονομική Αξιολόγηση Επενδύσεων Διάλεξη 4 η Επιπτώσεις Επενδυτικών Έργων και Μέτρων Πολιτικής Ζητήματα που θα εξεταστούν: Ποια είναι η έννοια και πως ορίζεται το πλεόνασμα του καταναλωτή και

Διαβάστε περισσότερα

Πολιτική Οικονομία Ενότητα

Πολιτική Οικονομία Ενότητα ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 03: Ζήτηση και προσφορά αγαθών Πολυξένη Ράγκου Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons.

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΑ Α ΠΡΩΤΗ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ

ΟΜΑ Α ΠΡΩΤΗ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑ Α Β ) ΤΕΤΑΡΤΗ 25 ΜΑΪΟΥ 2011 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΓΙΑ ΟΛΕΣ ΤΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

Τόμος Γ - Δημόσια Οικονομική

Τόμος Γ - Δημόσια Οικονομική Τόμος Γ - Δημόσια Οικονομική 1. Η καμπύλη δυνατοτήτων χρησιμότητας δύο καταναλωτών, του Α και του Β, δίνεται από τη σχέση 2U A + U B = 250, όπου U A είναι η χρησιμότητα του καταναλωτή Α, και U B είναι

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Οικονομική Ανάλυση

Εισαγωγή στην Οικονομική Ανάλυση ΕΘΝΙΚΟ & ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ Εισαγωγή στην Οικονομική Ανάλυση Εξετάσεις περιόδου Ιουνίου-Ιουλίου 011 1 Ιουλίου 011 Νίκος Θεοχαράκης

Διαβάστε περισσότερα

ΦΟΙΤΗΤΙΚΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΕΙΟ Facebook: Didaskaleio Foititiko

ΦΟΙΤΗΤΙΚΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΕΙΟ  Facebook: Didaskaleio Foititiko Άσκηση. «Σε ορισμένες περιπτώσεις παρατηρείται στον κλάδο της γεωργίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης το φαινομενικά παράδοξο να ευημερούν οι αγρότες περισσότερο όταν οι σοδειές τους δεν είναι καλές, και να πλήττονται

Διαβάστε περισσότερα

3. ΠΟΡΟΙ ΚΑΙ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΜΠΟΡΙΟ: ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ HECKSCHER-OHLIN

3. ΠΟΡΟΙ ΚΑΙ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΜΠΟΡΙΟ: ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ HECKSCHER-OHLIN 3. ΠΟΡΟΙ ΚΑΙ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΜΠΟΡΙΟ: ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ HESHER-OHIN Υπάρχουν δύο συντελεστές παραγωγής, το κεφάλαιο και η εργασία τους οποίους χρησιμοποιεί η επιχείρηση για να παράγει προϊόν Y μέσω μιας συνάρτησης παραγωγής

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Οικονομική Επιστήμη Ι. Ελαστικότητα και Εφαρμογές. Αρ. Διάλεξης: 5

Εισαγωγή στην Οικονομική Επιστήμη Ι. Ελαστικότητα και Εφαρμογές. Αρ. Διάλεξης: 5 Εισαγωγή στην Οικονομική Επιστήμη Ι Ελαστικότητα και Εφαρμογές Αρ. Διάλεξης: 5 Ελαστικότητα... μας επιτρέπει να αναλύσουμε την προσφορά και τη ζήτηση σε βάθος. αποτελεί μια μέτρηση για τον τρόπο με τον

Διαβάστε περισσότερα

Ασκήσεις 1. Με τα δεδομένα του παρακάτω πίνακα: Τιμή (Ρ) Ποσότητα (Q D )

Ασκήσεις 1. Με τα δεδομένα του παρακάτω πίνακα: Τιμή (Ρ) Ποσότητα (Q D ) 2 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 1. Ποια είναι η επιδίωξη του καταναλωτή και ποιοι παράγοντες την περιορίζουν; 2. Ποιος καταναλωτής ονομάζεται ορθολογικός και πότε λέμε ότι βρίσκεται σε ισορροπία; 3. Να διατυπώσετε

Διαβάστε περισσότερα

10/3/17. Κεφάλαιο 26 Μονοπωλιακή συμπεριφόρά. Μικροοικονομική. Πώς πρέπει να τιµολογεί ένα µονοπώλιο; Πολιτικές διάκρισης τιµών

10/3/17. Κεφάλαιο 26 Μονοπωλιακή συμπεριφόρά. Μικροοικονομική. Πώς πρέπει να τιµολογεί ένα µονοπώλιο; Πολιτικές διάκρισης τιµών /3/7 HL R. VRIN Μικροοικονομική Μια σύγχρονη προσέγγιση 3 η έκδοση Κεφάλαιο 26 Μονοπωλιακή συμπεριφόρά Πώς πρέπει να τιµολογεί ένα µονοπώλιο; Μέχρι τώρα, αντιμετωπίζουμε ένα μονοπώλιο ως μια εταιρεία η

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ

ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ Α1. Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις που ακολουθούν, γράφοντας στο τετράδιό σας δίπλα στο γράμμα που αντιστοιχεί σε κάθε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΔΗΜΟΣΙΑ

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΔΗΜΟΣΙΑ 1. Στην περίπτωση των εξωτερικών επιβαρύνσεων στην παραγωγή, η επιβολή ενός φόρου ανά µονάδα προϊόντος ίσου µε το µέγεθος της οριακής εξωτερικής επιβάρυνσης µπορεί να οδηγήσει:

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 011 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΟΜΑ Α ΠΡΩΤΗ Α1. Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις που ακολουθούν, γράφοντας στο τετράδιό σας δίπλα στο γράµµα που αντιστοιχεί σε κάθε πρόταση τη λέξη

Διαβάστε περισσότερα

Εξειδικευμένοι Συντελεστές Παραγωγής και Διανομή του Εισοδήματος. Το Υπόδειγμα των Jones και Samuelson

Εξειδικευμένοι Συντελεστές Παραγωγής και Διανομή του Εισοδήματος. Το Υπόδειγμα των Jones και Samuelson Εξειδικευμένοι Συντελεστές Παραγωγής και Διανομή του Εισοδήματος Το Υπόδειγμα των Jones και Samuelson Διεθνές Εμπόριο και Διανομή του Εισοδήματος Υπάρχουν δύο βασικοί λόγοι για τους οποίους το διεθνές

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Ακαδημαϊκό έτος Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Χειμώνας-Άνοιξη Μάθημα: Δημόσια Οικονομική Διδασκαλία: Γεωργία Καπλάνογλου

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Ακαδημαϊκό έτος Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Χειμώνας-Άνοιξη Μάθημα: Δημόσια Οικονομική Διδασκαλία: Γεωργία Καπλάνογλου ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Ακαδημαϊκό έτος 2015-2016 Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Χειμώνας-Άνοιξη Μάθημα: Δημόσια Οικονομική Διδασκαλία: Γεωργία Καπλάνογλου Μετά και το 4 ο πακέτο, πρέπει να στείλετε την αυτοαξιολόγησή

Διαβάστε περισσότερα

ΖΗΤΗΣΗ, ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΚΑΙ ΙΣΣΟΡΟΠΙΑ ΑΓΟΡΑΣ

ΖΗΤΗΣΗ, ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΚΑΙ ΙΣΣΟΡΟΠΙΑ ΑΓΟΡΑΣ 1 ΚΦΑΛΑΙΟ 6 ΖΗΤΗΣΗ, ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΚΑΙ ΙΣΣΟΡΟΠΙΑ ΑΓΟΡΑΣ Οι καµπύλες ζήτησης και προσφοράς είναι αναγκαίες για να προσδιορίσουν την τιµή στην αγορά. Η εξοµοίωσή τους καθορίζει την τιµή και τη ποσότητα ισορροπίας,

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση 1. Μικροοικονοµική 5. ΖΗΤΗΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΣΦΟΡΑ. 5η Εισήγηση. Αξία ραδιοφώνων. Αριθµός ραδιοφώνων που χάνονται κάθε εβδοµάδα

Άσκηση 1. Μικροοικονοµική 5. ΖΗΤΗΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΣΦΟΡΑ. 5η Εισήγηση. Αξία ραδιοφώνων. Αριθµός ραδιοφώνων που χάνονται κάθε εβδοµάδα Αριθµός φυλάκων Αριθµός ραδιοφώνων που χάνονται κάθε Άσκηση 1 Αξία ραδιοφώνων που χάνονται κάθε Πρόσθετο όφελος από κάθε φρουρό 0 100 1000 1 70 700 300 2 50 500 200 3 40 400 100 4 32 320 80 5 25 250 70

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΟ 34 ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ

ΔΕΟ 34 ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΔΕΟ 34 ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ 100 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΠΟΛΛΑΠΛΩΝ ΕΠΙΛΟΓΩΝ ΠΡΟΣ ΕΠΙΛΥΣΗ Vol. 1 ΑΘΗΝΑ ΜΑΪΟΣ 2013 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ - ΣΥΝΤΑΞΗ 1 ΤΟΜΟΣ 1 ΜIΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΗ 1) Εάν ο οριακός λόγος υποκατάστασης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΚΑΙ ΖΗΤΗΣΗ. Οι αγοραίες δυνάµεις της προσφοράς και ζήτησης

ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΚΑΙ ΖΗΤΗΣΗ. Οι αγοραίες δυνάµεις της προσφοράς και ζήτησης ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΚΑΙ ΖΗΤΗΣΗ Κεφάλαιο 4 Οι αγοραίες δυνάµεις της προσφοράς και ζήτησης! Προσφορά και Ζήτηση είναι οι πιο γνωστοί οικονοµικοί όροι! Η λειτουργία των αγορών προσδιορίζεται από δύο βασικές δυνάµεις,

Διαβάστε περισσότερα

13 Το απλό κλασικό υπόδειγμα

13 Το απλό κλασικό υπόδειγμα 13 Το απλό κλασικό υπόδειγμα Σκοπός Σκοπός του κεφαλαίου αυτού είναι να συνδυάσει τα δύο προηγούμενα κεάλαια και να δώσει μια συνολική εικόνα του απλού μακροοικονομικού υποδείγματος. Θα εξετάσει, επίσης,

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών

Ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών Ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών Β1) Υποθέστε ότι στη θέση ισορροπίας της αγοράς ενός αγαθού η ζήτησή του ως προς την τιμή του είναι ελαστική. Μία μείωση της προσφοράς του αγαθού, με όλους τους άλλους παράγοντες

Διαβάστε περισσότερα

Μικροοικονομική Ανάλυση της Κατανάλωσης και της Παραγωγής

Μικροοικονομική Ανάλυση της Κατανάλωσης και της Παραγωγής Μικροοικονομική Ανάλυση της Κατανάλωσης και της Παραγωγής Διάλεξη 15: Προσφορά κλάδου Ανδρέας Παπανδρέου Σχολή Οικονομικών και Πολιτικών Επιστημών Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Προσφορά από ανταγωνιστικό

Διαβάστε περισσότερα

Διάλεξη 3. Εφαρμοσμένη Ανάλυση, VA 16, 23

Διάλεξη 3. Εφαρμοσμένη Ανάλυση, VA 16, 23 Διάλεξη 3 Εφαρμοσμένη Ανάλυση, VA 16, 23 Φόροι επί της ποσότητας Ένας φόρος επί της ποσότητας, που αντιστοιχεί σε t ανά μονάδα προϊόντος, είναι ένας φόρος t, ο οποίος πληρώνεται ανά μονάδα αγοραζόμενης

Διαβάστε περισσότερα

HAL R. VARIAN. Μικροοικονομική. Μια σύγχρονη προσέγγιση. 3 η έκδοση

HAL R. VARIAN. Μικροοικονομική. Μια σύγχρονη προσέγγιση. 3 η έκδοση HAL R. VARIAN Μικροοικονομική Μια σύγχρονη προσέγγιση 3 η έκδοση Κεφάλαιο 26 Μονοπωλιακή συμπεριφόρά Πώς πρέπει να τιµολογεί ένα µονοπώλιο; Μέχρι τώρα, αντιμετωπίζουμε ένα μονοπώλιο ως μια εταιρεία η οποία

Διαβάστε περισσότερα

Διάλεξη 3. Οικονομικά της ευημερίας. Οικονομικά της ευημερίας 3/9/2017. Περίγραμμα. Εργαλεία δεοντολογικής ανάλυσης

Διάλεξη 3. Οικονομικά της ευημερίας. Οικονομικά της ευημερίας 3/9/2017. Περίγραμμα. Εργαλεία δεοντολογικής ανάλυσης Περίγραμμα Διάλεξη Εργαλεία δεοντολογικής ανάλυσης Συνθήκες για αποτελεσματικότητα κατά areto Συνθήκες για ισορροπία σε ανταγωνιστικές αγορές Το πρώτο θεώρημα των οικονομικών της ευημερίας Το δεύτερο θεώρημα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Τµήµα Οικονοµικών Επιστηµών Ακαδηµαϊκό έτος (διαβάζουμε κεφ. 4 από Μ. Χλέτσο και σημειώσεις στο eclass)

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Τµήµα Οικονοµικών Επιστηµών Ακαδηµαϊκό έτος (διαβάζουμε κεφ. 4 από Μ. Χλέτσο και σημειώσεις στο eclass) ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Τµήµα Οικονοµικών Επιστηµών Ακαδηµαϊκό έτος 2016-17 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ (διαβάζουμε κεφ. 4 από Μ. Χλέτσο και σημειώσεις στο eclass) 1 ιάλεξη2 Ανταγωνισμός, οικονομική

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΑ Α ΠΡΩΤΗ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ

ΟΜΑ Α ΠΡΩΤΗ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑ Α Β ) ΤΕΤΑΡΤΗ 25 ΜΑΪΟΥ 2011 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΓΙΑ ΟΛΕΣ ΤΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

Σύντομος πίνακας περιεχομένων

Σύντομος πίνακας περιεχομένων Σύντομος πίνακας περιεχομένων Πρόλογος 15 Οδηγός περιήγησης 21 Πλαίσια 24 Ευχαριστίες της ενδέκατης αγγλικής έκδοσης 28 Βιογραφικά συγγραφέων 29 ΜΕΡΟΣ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 31 1 Η οικονομική επιστήμη και η οικονομία

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι φορολογική βάση

Τι είναι φορολογική βάση Διάλεξη 1 Αρχές φορολογίας 1 Πίνακας.3. Ελλάδα: Εξέλιξη φορολογικών εσόδων σε εκατ. ευρώ 1965 1975 1985 1995 7 8 9 1 11 Σύνολο φορολογικών εσόδων 1965 1975 1985 1995 7 8 9 1 11 Φόροι από εισόδημα και κέρδη

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ Ενότητα #5: ΠΡΟΣΦΟΡΑ, ΖΗΤΗΣΗ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ Ενότητα #5: ΠΡΟΣΦΟΡΑ, ΖΗΤΗΣΗ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ Ενότητα #5: ΠΡΟΣΦΟΡΑ, ΖΗΤΗΣΗ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ Διδάσκων: Μανασάκης Κωνσταντίνος ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ Τα κείμενα και

Διαβάστε περισσότερα

ΛΥΣΕΙΣ ΑΣΚΗΣΕΩΝ ΠΡΩΤΟΥ ΠΑΚΕΤΟΥ. max. ( ) (16 ) Q Q = +. [1]

ΛΥΣΕΙΣ ΑΣΚΗΣΕΩΝ ΠΡΩΤΟΥ ΠΑΚΕΤΟΥ. max. ( ) (16 ) Q Q = +. [1] ΛΥΣΕΙΣ ΑΣΚΗΣΕΩΝ ΠΡΩΤΟΥ ΠΑΚΕΤΟΥ Θέµα ο. (α) Η µονοπωλιακή επιχείρηση µεγιστοποιεί το κέρδος της οποίο δίνεται από τη συνάρτηση π µε τύπο π ( ) = (6 ), δηλαδή λύνει το πρόβληµα max. π ( ) = (6 ) π '( ) =

Διαβάστε περισσότερα

(i) Νόμος Ζήτησης. Μικροοικονομία Εξετάζει τη συμπεριφορά του οικονομούντος ατόμου (καταναλωτή, παραγωγού επιχείρησης)

(i) Νόμος Ζήτησης. Μικροοικονομία Εξετάζει τη συμπεριφορά του οικονομούντος ατόμου (καταναλωτή, παραγωγού επιχείρησης) ΕΙΣΑΩΗ Μικροοικονομία Εξετάζει τη συμπεριφορά του οικονομούντος ατόμου (καταναλωτή, παραγωγού επιχείρησης) Μικροοικονομία ή Θεωρία Τιμών Σημείο αναφοράς είναι ο προσδιορισμός της τιμής ενός αγαθού. Ν Ο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Μάθημα 7 Ζήτηση χρήματος Ζήτηση χρήματος! Όπως είδαμε στο προηγούμενο μάθημα η προσφορά χρήματος επηρεάζεται από την Κεντρική Τράπεζα και ως εκ τούτου είναι εξωγενώς δεδομένη!

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομικό Πρόβλημα &

Οικονομικό Πρόβλημα & Οικονομικό Πρόβλημα & Οικονομική Επιστήμη Ανεπάρκεια Σπανιότητα Οικονομική επιστήμη Πως κατανέμονται οι διαθέσιμοι πόροι για την ικανοποίηση των αναγκών Περιορισμένοι Εργασία Κεφάλαιο Απεριόριστες Πρώτες

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 2013 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΟΜΑ Α ΠΡΩΤΗ ΘΕΜΑ Α Α1. Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις που ακολουθούν, γράφοντας στο τετράδιό σας δίπλα στο γράµµα που αντιστοιχεί σε κάθε πρόταση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΙΣΩΣΕΙΣ ΖΗΤΗΣΗΣ ΑΣΚΗΣΗ 1 Δίνεται ο παρακάτω πίνακας : Α. Να σχεδιάσετε την καμπύλη ζήτησης Β. Να βρεθεί η εξίσωση ζήτησης Γ.

ΕΞΙΣΩΣΕΙΣ ΖΗΤΗΣΗΣ ΑΣΚΗΣΗ 1 Δίνεται ο παρακάτω πίνακας : Α. Να σχεδιάσετε την καμπύλη ζήτησης Β. Να βρεθεί η εξίσωση ζήτησης Γ. ΕΞΙΣΩΣΕΙΣ ΖΗΤΗΣΗΣ ΑΣΚΗΣΗ 1 Δίνεται ο παρακάτω πίνακας : ΣΥΝΔΥΑΣΜΟΙ P Α 24 80 Β 35 64 Γ 45 50 Δ 55 36 Ε 60 29 Ζ 70 14 90 80 70 60 50 40 30 20 10 0 0 10 20 30 40 50 60 70 80 Α. Να σχεδιάσετε την καμπύλη

Διαβάστε περισσότερα

Διάλεξη 3. Οικονομικά της ευημερίας 2/26/2016. Περίγραμμα. Εργαλεία δεοντολογικής ανάλυσης. Αποτελεσματικότητα κατά Pareto: ορισμός. ορισμός.

Διάλεξη 3. Οικονομικά της ευημερίας 2/26/2016. Περίγραμμα. Εργαλεία δεοντολογικής ανάλυσης. Αποτελεσματικότητα κατά Pareto: ορισμός. ορισμός. Περίγραμμα Διάλεξη Εργαλεία δεοντολογικής ανάλυσης υνθήκες για αποτελεσματικότητα κατά areto υνθήκες για ισορροπία σε ανταγωνιστικές αγορές Το πρώτο θεώρημα των οικονομικών της ευημερίας Το δεύτερο θεώρημα

Διαβάστε περισσότερα

Μονοψωνιακή Ισορροπία

Μονοψωνιακή Ισορροπία Μονοψωνιακή Ισορροπία - Αν η αγορά εργασίας είναι πλήρως ανταγωνιστική, τότε η ατομική επιχείρηση θεωρεί δεδομένο το μισθό και, επομένως, αντιμετωπίζει μια πλήρως ελαστική (οριζόντια) καμπύλη προσφοράς

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομικά για Νομικούς Μέρος 1ο Οι δυνάμεις της προσφοράς και της ζήτησης

Οικονομικά για Νομικούς Μέρος 1ο Οι δυνάμεις της προσφοράς και της ζήτησης Πανεπιστήμιο Πειραιώς, Τμήμα Τραπεζικής και Χρηματοοικονομικής Διοικητικής Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα «Χρηματοοικονομική Ανάλυση για Στελέχη» Οικονομικά για Νομικούς Μέρος 1ο Οι δυνάμεις της προσφοράς και

Διαβάστε περισσότερα

25 ΜΑΪΟΥ 2011 ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ

25 ΜΑΪΟΥ 2011 ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ 25 ΜΑΪΟΥ 2011 ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ Α1. Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις που ακολουθούν, γράφοντας στο τετράδιό σας δίπλα στο γράμμα που αντιστοιχεί σε κάθε πρόταση τη λέξη Σωστό, αν η πρόταση είναι σωστή, ή Λάθος,

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΑ Α ΠΡΩΤΗ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ

ΟΜΑ Α ΠΡΩΤΗ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑ Α Β ) ΤΕΤΑΡΤΗ 25 ΜΑΪΟΥ 2011 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΓΙΑ ΟΛΕΣ ΤΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

Μονοπώλιο. Μονοπώλιο Κλωνάρης Στάθης

Μονοπώλιο. Μονοπώλιο Κλωνάρης Στάθης Μονοπωλιακή επιχείρηση είναι μια επιχείρηση που είναι ο μοναδικός παραγωγός ενός προϊόντος, το οποίο δεν έχει στενά υποκατάστατα. Ένας κλάδος που ελέγχεται από μία μονοπωλιακή επιχείρηση είναι γνωστός

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΚΤΟ ΜΟΡΦΕΣ ΑΓΟΡΑΣ. 1. Τι πρέπει να κατανοήσει ο μαθητής

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΚΤΟ ΜΟΡΦΕΣ ΑΓΟΡΑΣ. 1. Τι πρέπει να κατανοήσει ο μαθητής ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΚΤΟ ΜΟΡΦΕΣ ΑΓΟΡΑΣ 1. Τι πρέπει να κατανοήσει ο μαθητής Στο κεφάλαιο αυτό εξετάζονται τέσσερις βασικές μορφές οργάνωσης της αγοράς: ο πλήρης ανταγωνισμός, το μονοπώλιο, το ολιγοπώλιο και ο μονοπωλιακός

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 4 Ειδικοί συντελεστές παραγωγής και διανομή εισοδήματος

Κεφάλαιο 4 Ειδικοί συντελεστές παραγωγής και διανομή εισοδήματος Κεφάλαιο 4 Ειδικοί συντελεστές παραγωγής και διανομή εισοδήματος Copyright 2015 Pearson Education, Inc. All rights reserved. 4-1 Εισαγωγή Περίγραμμα Το υπόδειγμα των ειδικών συντελεστών παραγωγής Διεθνές

Διαβάστε περισσότερα

εάν είναι ο µοναδικός πωλητής του προϊόντος Το προϊόν της, δεν έχει στενά υποκατάστατα.

εάν είναι ο µοναδικός πωλητής του προϊόντος Το προϊόν της, δεν έχει στενά υποκατάστατα. Μονοπώλιο Μια επιχείρηση θεωρείται ότι ένα µονοπώλιο, εάν είναι ο µοναδικός πωλητής του προϊόντος Το προϊόν της, δεν έχει στενά υποκατάστατα ρ ης, χ. Πως δηµιουργούνται τα µονοπώλια Ο βασικός λόγος ύπαρξης

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΤΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ ΑΕΜ ΕΞΑΜΗΝΟ

ΑΠΑΝΤΗΤΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ ΑΕΜ ΕΞΑΜΗΝΟ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΟΜΕΑΣ: ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΜΑΘΗΜΑ: Μικροοικονομική Ι ΔΙΔΑΣΚΩΝ: Νίκος

Διαβάστε περισσότερα

Ισορροπία σε Αγορές Διαφοροποιημένων Προϊόντων

Ισορροπία σε Αγορές Διαφοροποιημένων Προϊόντων Ισορροπία σε Αγορές Διαφοροποιημένων Προϊόντων - Στο υπόδειγμα ertrand, οι επιχειρήσεις, παράγουν ένα ομοιογενές αγαθό, οπότε η τιμή είναι η μοναδική μεταβλητή που ενδιαφέρει τους καταναλωτές και οι καταναλωτές

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. geeconomy@yahoo.com. Γ Ι Ω Ρ Γ Ο Σ Κ Α Μ Α Ρ Ι Ν Ο Σ Ο Ι Κ Ο Ν Ο Μ Ο Λ Ο Γ Ο Σ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2012

ΑΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. geeconomy@yahoo.com. Γ Ι Ω Ρ Γ Ο Σ Κ Α Μ Α Ρ Ι Ν Ο Σ Ο Ι Κ Ο Ν Ο Μ Ο Λ Ο Γ Ο Σ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2012 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2012 1 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2012 ΑΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Στο παρόν είναι συγκεντρωµένες όλες σχεδόν οι ερωτήσεις κλειστού τύπου που

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΑ Α ΠΡΩΤΗ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ

ΟΜΑ Α ΠΡΩΤΗ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑ Α Β ) ΤΕΤΑΡΤΗ 25 ΜΑΪΟΥ 2011 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΓΙΑ ΟΛΕΣ ΤΙΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΕΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

Τα μέσα της εμπορικής πολιτικής

Τα μέσα της εμπορικής πολιτικής Τα μέσα της εμπορικής πολιτικής Περίγραµµα Ανάλυση µερικής ισορροπίας των δασµών: προσφορά, ζήτηση και εµπόριο σ ένα µεµονωµένο κλάδο Κόστος και όφελος των δασµών Επιδοτήσεις εξαγωγών Ποσοστώσεις στις

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΕΜΜΕΣΩΝ ΦΟΡΩΝ

ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΕΜΜΕΣΩΝ ΦΟΡΩΝ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΕΜΜΕΣΩΝ ΦΟΡΩΝ Κάθε ανταγωνιστική επιχείρηση max Π MC=MR (=AR=P). Βραχυχρόνια : Ρ AC, Ρ AC Μακροχρόνια : Ρ = ΑC Όχι υπερκανονικά κέρδη ούτε ζημίες. ΒΡΑΧΥΧΡΟΝΙΑ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΤΕΛΕΙΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Διάλεξη 10 Αρχές φορολογίας

Διάλεξη 10 Αρχές φορολογίας Διάλεξη 10 Αρχές φορολογίας 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 Φορολογία κερδών και μερισμάτων Φορολογία κερδών στην εταιρεία Φορολογία μερισμάτων 2000 2005 2010 2012 2013 2000 2005 2010 2012 2013 Αυστρία 34,0 25,0

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ Κεφάλαιο 2 ο : Η Ζήτηση των Αγαθών ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΝΙΚΟΣ Χ. ΤΖΟΥΜΑΚΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής 1. Η ελαστικότητα ζήτησης για το αγαθό "Κ" είναι ίση με 2. Αυτό σημαίνει

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΙΝΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ

ΑΡΧΕΣ ΟΙΝΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΑΡΧΕΣ ΟΙΝΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ Βάλτε σε κύκλο το σωστό γράμμα: 1 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Α. 1. Ταυτόχρονη αύξηση της ζήτησης και της προσφοράς μπορεί να μη μεταβάλλει την ποσότητα ισορροπίας. Σ Λ Α. 2. Έστω δύο αγαθά

Διαβάστε περισσότερα

2 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ (Προκαταρκτικές ασκήσεις για εξάσκησης)

2 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ (Προκαταρκτικές ασκήσεις για εξάσκησης) 2 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ (Προκαταρκτικές ασκήσεις για εξάσκησης) 1. Χρησιμοποιώντας τα στοιχεία του παρακάτω πίνακα που δείχνουν τις ζητούμενες ποσότητες του αγαθού Χ από τρεις διαφορετικούς καταναλωτές, οι οποίες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΟΜΑΔΑ Α

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΟΜΑΔΑ Α ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΟΜΑΔΑ Α Στις προτάσεις, από Α.1. μέχρι και Α.5., να γράψετε τον αριθμό της καθεμιάς και δίπλα σε κάθε αριθμό την ένδειξη Σωστό, αν

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΟ 34 ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΤΟΜΟΣ 1 ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

ΔΕΟ 34 ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΤΟΜΟΣ 1 ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΕΑΠ ΔΕΟ 34 Ν. ΠΑΝΤΕΛΗ ΔΕΟ 34 ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΤΟΜΟΣ 1 ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΤΥΠΟΛΟΓΙΟ & ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΑΣΚΗΣΕΩΝ ΑΘΗΝΑ ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2012 1 ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΕΑΠ ΔΕΟ 34 ΚΟΣΤΗ Ν.

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2014

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2014 Ε_3.Αλ3Ε(ε) ΤΑΞΗ: Γ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ / ΕΠΙΛΟΓΗΣ Ηµεροµηνία: Κυριακή 4 Μαΐου 2014 ιάρκεια Εξέτασης: 3 ώρες ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΟΜΑ Α ΠΡΩΤΗ Α1. Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις που

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2015 Β ΦΑΣΗ ÓÕÍÅÉÑÌÏÓ ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΟΜΑ Α ΠΡΩΤΗ

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2015 Β ΦΑΣΗ ÓÕÍÅÉÑÌÏÓ ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΟΜΑ Α ΠΡΩΤΗ ΤΑΞΗ: Γ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ / ΕΠΙΛΟΓΗΣ Ηµεροµηνία: Παρασκευή 17 Απριλίου 2015 ιάρκεια Εξέτασης: 3 ώρες ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΟΜΑ Α ΠΡΩΤΗ Α.1 Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις που ακολουθούν,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ο : Η ζήτηση των αγαθών

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ο : Η ζήτηση των αγαθών ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΩΝ 2000 2017 : ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Ο 1 Στο συγκεκριμένο αρχείο υπάρχουν οι ερωτήσεις κλειστού τύπου της ύλης του 2 ου κεφαλαίου και τέθηκαν στις πανελλαδικές: - Ημερησίων και

Διαβάστε περισσότερα