Βασικές αρχές ανοσοαιματολογίας

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Βασικές αρχές ανοσοαιματολογίας"

Transcript

1 Βασικές αρχές ανοσοαιματολογίας Ακαδημία αιμοδοσίας Σεπτέμβριος 2011 Σταμούλης Κώστας Αιματολόγος Αιμοδοσία Γ.Ν.Νίκαιας

2 Ανοσολογική απάντηση Φυσιολογικός μηχανισμός άμυνας έναντι ασθενειών - ξένων ουσιών

3 Είναι η ανοσολογική απάντηση πάντα η κατάλληλη ;

4 Αλλεργία: Ρινίτης, Έκζεμα & Επιπεφυκίτης Φυσιολογικός ρινικός βλεννογόνος

5 Αυτοάνοσα νοσήματα Συστηματικός Ερυθηματώδης Λύκος Σύνδρομο Sjogren s Φυσιολογικός σιελογόνος αδένας Σιελογόνος αδένας στο σύνδρομο Sjogren

6 Ρευματοειδής αρθρίτης

7 Απόρριψη μοσχεύματος Απόρριψη ενδοθηλίου σε μεταμόσχευση κερατοειδούς Φυσιολογικό νεφρό & σπείραμα Απόρριψη νεφρού Φυσιολογική καρδιά Απόρριψη καρδιάς

8 Ανοσοανεπάρκεια Κληρονομική ανοσοανεπάρκεια Μεταμόσχευση μυελού Σύνδρομο επίκτητης ανοσοανεπάρκειας

9 Ανοσολογικοί χειρισμοί για τη θεραπεία ασθενειών: Ανοσοκαταστολή και ανοσορρύθμιση Κυκλοσπορίνη Αζαθιοπρίνη Πρεδνιζολόνη Ανασυνδιασμένη ανθρώπινη IL-2 Ανασυνδιασμένη ανθρώπινη IFN- Απευαισθητοποίηση Αντίσωμα vs. CD52 Αντίσωμα vs. TNF-

10 Γενικό σχήμα ανοσολογικής απάντησης Οι περισσότεροι μικροοργανισμοί δεν προκαλούν ασθένειες στον άνθρωπο Παθογόνα : Οργανισμοί που προκαλούν νοσήματα Πρωτόζωα, Βακτήρια, Ιοί, Μύκητες, Σκώληκες κλπ Τόσο οι άνθρωποι όσο και τα παθογόνα αποτελούνται από πρωτεΐνες, υδατάνθρακες και λιπίδια Πώς το ανθρώπινο ανοσολογικό σύστημα ξεχωρίζει τα παθογόνα από τους ανθρώπινους ιστούς και τους ακίνδυνους μικροοργανισμούς ;

11 ΠΑΘΟΓΟΝΟ Campylobacter jejuni 1,654 γονίδια που κωδικοποιούν πρωτεΐνες Ο ρόλος των πρωτεϊνών σε αυτό σχετίζονται με : πρόσληψη θρεπτικών ουσιών αναπαραγωγή κίνηση αναπνοή κλπ

12 ΞΕΝΙΣΤΗΣ Κώστας Σταμούλης ~30,000 γονίδια που κωδικοποιούν πρωτεΐνες Ο ρόλος των πρωτεϊνών σε αυτόν τον οργανισμό σχετίζεται με : Πρόσληψη θρεπτικών ουσιών αναπαραγωγή αναπνοή κίνηση κλπ

13 Σε τι διαφέρουν ; Κ.Σταμούλης και C. jejuni διαθέτουν σημαντικά διαφορετικές πρωτεΐνες που τους επιτρέπουν να επιβιώνουν στο δικό τους συγκεκριμένο περιβάλλον ιαφορετικές πρωτεΐνες έχουν διαφορετική αλληλουχία αμινοξέων, και αυτή τη διαφορά ανιχνεύει το ανοσολογικό σύστημα Λεπτό έντερο Αιμοδοσία Νίκαια

14 Με ποιόν τρόπο το ανοσολογικό σύστημα ξεχωρίζει τα παθογόνα από τους ανθρώπινους ιστούς ; κάνοντας την διάκριση μεταξύ ίδιου (self) και ξένου (non-self) Όμως Τι γίνεται με τις ξένες πρωτεΐνες των συμβιωτικών οργανισμών ; Τι γίνεται με τις πρωτεΐνες των τροφίμων ; Τι γίνεται με τις πρωτεΐνες των μικροοργανισμών στις τροφές ; Πως το ανοσολογικό σύστημα κάνει τον διαχωρισμό μεταξύ χρήσιμων και βλαπτικών ξένων πρωτεϊνών και αντίστοιχα των παθογόνων ;

15 Φλεγμονώδης αντίδραση Φυσιολογικός οισοφάγος Φυσιολογικές παρίσθμιες αμυγδαλές Φυσιολογικό δέρμα Καντιντίαση Στρεπτοκοκκική λοίμωξη Σταφυλοκοκκική λοίμωξη

16 Η βλάβη οδηγεί σε φλεγμονή Φυσιολογικός Θύμος αδένας Τα θυμοκύτταρα στο θύμο αδένα πεθαίνουν μέσα σε αυτόν (98%) σαν αποτέλεσμα της φυσιολογικής τους εξέλιξης. Εάν τα κύτταρα πεθαίνουν, γιατί δεν υπάρχει φλεγμονή ; Ηλιακό έγκαυμα δέρματος Τα εγκαύματα προκαλούν πρόωρο θάνατο των κυττάρων του δέρματος, μέσω ενός μη προγραμματισμένου μηχανισμού που οδηγεί στην φλεγμονή

17 Απόπτωση και Νέκρωση Απόπτωση Προγραμματισμένος κυτταρικός θάνατος Φυσιολογικός μηχανισμός ο οποίος επιτελείται χωρίς φλεγμονή π.χ. ανάπτυξη λεμφοκυττάρων στην θύμο αδένα, διαχωρισμός της μεμβράνης των δακτύλων κλπ Νέκρωση Μη προγραμματισμένος, τυχαίος κυτταρικός θάνατος Προκαλείται από φυσική ή χημική βλάβη Απαραίτητη η μεσολάβηση φλεγμονής προκειμένου να ευαισθητοποιηθεί το ανοσολογικό σύστημα π.χ. εγκαύματα, λοίμωξη κλπ Αλλά.

18 Eνα παθογόνο πρέπει να προκαλέσει βλάβη στον ξενιστή για να θέσει σε εγρήγορση το ανοσολογικό σύστημα ; Βλάβη : Να καταλυθούν τα εμπόδια προκειμένου να κερδηθεί πρόσβαση σε περιοχές πιο ευημερούσες Εγρήγορση : Αναπόφευκτη συνέπεια της κατάλυσης των εμποδίων που θα διευκολύνει την επέκταση στον ξενιστή

19 Πως το ανοσολογικό σύστημα ξεχωρίζει το παθογόνο από τους ίδιους ιστούς και τις χρήσιμες από τις επιβλαβείς ξένες πρωτεΐνες και τα παθογόνα ; διακρίνοντας μεταξύ ίδιων και ξένων πρωτεϊνών Burnet 1949, Medawar 1953 ανιχνεύοντας επικίνδυνα σήματα όπως ο μη αποπτωτικός, νεκρωτικός κυτταρικός θάνατος Matzinger, 1994

20 Ανοσολογική απάντηση Φραγμοί Εισβολή & λοίμωξη Φυσική/μη ειδική ανοσία + + έρμα & βλεννογόνοι Ταχέως αναγεννώμενες επιφάνειες, περισταλτικές κινήσεις, έμετος, αντανακλαστικά βήχα/πταρμού, δάκρυα κλπ Κυτταρική και χημική άμυνα λυσοζύμη, ορώδεις/βλενώδεις εκκρίσεις, γαστρικό υγρό, συμβιωτικοί οργανισμοί, πρωτείνες συμπληρώματος, φαγοκυττάρωση, NK κύτταρα Φλεγμονή Ειδική/επίκτητη ανοσία Κυτταρική και χυμική άμυνα Αντισώματα, κυτταροκίνες,t βοηθητικά, κυτταροτοξικά T κύτταρα

21 Πρώτη γραμμή άμυνας Επιθηλιακά κύτταρα Ενεργοποιείται άμεσα (sec.) από την επαφή με το παθογόνο Μηχανικό, επιλεκτικά διαπερατό φραγμό μεταξύ έξω και έσω περιβάλλοντος Εξωτερικό Εσωτερικό Κύριος ρόλος να εμποδίσει την είσοδο μικροοργανισμών Παράγουν φυσικά αντιβιοτικά κατιονικά αντιβακτηριδιακά πεπτίδια- ντεφεσίνη (defensin) και καθελικιδίνη (cathelicidin) Μπορεί να διαθέτουν κινητούς κροσσούς Ταχέως αναγεννώμενο Παράγουν κυτταροκίνες-πρωτεΐνες που τροποποιούν τη συμπεριφορά άλλων κυττάρων Παράγουν χυμοκίνες πρωτεΐνες που έλκουν άλλα κύτταρα Μεταφέρουν αντισώματα από μέσα προς τα έξω

22 Ανοσολογική απάντηση Φραγμοί Invasion & infection Φυσική/μη ειδική ανοσία + + έρμα & βλεννογόνοι Ταχέως αναγεννώμενες επιφάνειες, περισταλτικές κινήσεις, έμετος, αντανακλαστικά βήχα/πταρμού, δάκρυα Κυτταρική και χημική άμυνα λυσοζύμη, ορώδεις/βλενώδεις εκκρίσεις, γαστρικό υγρό, συμβιωτικοί οργανισμοί, πρωτεΐνες συμπληρώματος, φαγοκυττάρωση, NK κύτταρα Φλεγμονή Επίκτητη/ειδική ανοσία Κυτταρική και χυμική άμυνα Αντισώματα, κυτταροκίνες,t βοηθητικά, κυτταροτοξικά T κύτταρα

23 Φυσική/μη ειδική ανοσία Προσφέρει άμυνα έναντι των λοιμώξεων Παρούσα από τη γέννηση Μη ειδική για οποιαδήποτε μικροβιακή ουσία εν ενισχύεται με δεύτερη έκθεση εν διαθέτει μηχανισμό μνήμης Χρησιμοποιεί κυτταρικά και χυμικά στοιχεία Πτωχό αποτέλεσμα χωρίς την ειδική ανοσία Εμπλέκεται στην πρόκληση και ενίσχυση της ειδικής /επίκτητης ανοσολογικής απάντησης

24 Γενικό σχήμα ανοσολογικής απάντησης Το παθογόνο με ξένες πρωτεΐνες καταστρέφει το επιθήλιο ώστε να διαπεράσει τον επιθηλιακό φραγμό Τα επιθηλιακά κύτταρα ενεργοποιούνται κατά την επαφή με τον μικροοργανισμό Χημειοκίνες και κυτταροκίνες συντίθενται από τα ενεργοποιημένα επιθηλιακά κύτταρα

25 Κυτταροκίνες και Χυμοκίνες Συλλογή από ποικιλία διαλυτών πρωτεϊνών και πεπτιδίων που διαφοροποιούν τη συμπεριφορά των κυττάρων σε nm pm συγκεντρώσεις Θεωρητικά προσομοιάζουν με ορμόνες Όμως οι κυτταροκίνες και οι χυμοκίνες δεν παράγονται αποκλειστικά από οργανωμένες κυτταρικές ομάδες στους ιστούς των αδένων ρουν τόσο τοπικά όσο και συστηματικά Έχουν πλειότροπη δράση Χυμοκίνες σχετίζονται κυρίως με τον χημειοταξεία μεταξύ των κυττάρων Υπάρχει λειτουργικός πλεονασμός στις δράσεις κυτταροκινών και χυμοκινών (διαφορετικές κυτταροκίνες/χυμοκίνες έχουν κοινές λειτουργίες)

26 Φλεγμονώδης αντίδραση Κυτταροκίνες παράγοντας νέκρωσης των όγκων (TNF ) και ιντερλευκίνη 1 (IL-1) τροποποιούν την μορφολογία, τις ιδιότητες προσκόλλησης και τη διαπερατότητα του ενδοθηλίου Τα μετατριχοειδικά ενδοθηλιακά κύτταρα είναι μη διαπερατά για τα κύτταρα και το πλάσμα Φλεγμονή Θερμότης - Οίδημα - Ερυθρότης - Άλγος Απώλεια λειτουργικότητας

27 Φλεγμονή Θερμότητα - Οίδημα - Ερυθρότητα - Άλγος Απώλεια λειτουργικότητας

28 Φαγοκύτταρα Τα ουδετερόφιλα ανταποκρίνονται σε μία επιθηλιακής προέλευσης χυμοκίνη - ιντερλευκίνη -8 (IL- 8) Κύτταρα μεταναστεύουν από την κυκλοφορία στους ιστούς γύρω από την λοίμωξη

29 Ουδετερόφιλα Ονομάζονται και πολυμορφοπύρηνα 4 έως10 εκατομ. / ml αίματος Ουδετερόφιλο Η λοίμωξη ενεργοποιεί κυτταροκίνες που διεγείρουν τον μυελό για παραγωγή μέχρι 20 εκατομ. ουδετερόφιλων/ml αίματος. Κύριος ρόλος γρήγορη μετάβαση στην περιοχή της λοίμωξης και φαγοκυττάρωση του μικροοργανισμού. Μετά την φαγοκυττάρωση τα ουδετερόφιλα Ουδετερόφιλο πεθαίνουν.

30 Μονοκύτταρα 0.5 έως 1 εκατομ. μονοκύτταρα/ml αίματος Μεταναστεύουν στους ιστούς όπου διαφοροποιούνται σε μακροφάγα Μονοκύτταρο Φαγοκυτταρώνουν μικροοργανισμούς Παρουσιάζουν αντιγόνα στα Τ κύτταρα Η ονομασία τους ποικίλλει ανάλογα με το ιστό που βρίσκονται : Ηπαρ κύτταρα Kupffer Πνεύμονες -κυψελιδικά Mf Ιστικό μακροφάγο ΚΝΣ Μικρογλοία Οστά - Οστεοκλάστες

31 Τα μετατριχοειδικά ενδοθηλιακά κύτταρα είναι μη διαπερατά για τα κύτταρα και το πλάσμα ιαφυγή κυττάρων από τα αγγεία. Τι συμβαίνει ;

32 Μηχανισμός κυτταρικής μετανάστευσης 1. Προσκόλληση και κύλισμα Τα μέσω κυτταροκινών ενεργοποιημένα ενδοθηλιακά κύτταρα εκφράζουν μόρια προσκόλλησης Προσκόλληση Τα κύτταρα φυσιολογικά κυλούν πάνω από το ενδοθηκιακά κύτταρα Κύλισμα Προσκόλληση και κύλισμα με τη μεσολάβηση ΣΕΛΕΚΤΙΝΗΣ

33 2. Αγκίστρωση και ισχυρή σύνδεση Κυτταροκίνες από το ενδοθήλιο επάγουν την έκφραση ενδοκυττάριων μορίων προσκόλλησης (ICAMs) Κύλισμα Τα PMN Απόρριψη ενεργοποιούνται Σελεκτίνης από χυμοκίνες έκφραση INTEGRIN (μόριο προσκόλλησης) χαμηλή συγγένεια για ICAM Η ενεργοποίηση του PMN την μετατρέπει σε υψηλής συγγένειας

34 3. Μετανάστευση και διαπίδυση Ισχυρή σύνδεση αλλάζει το σχήμα των ουδετερόφιλων, τα οποία μετακινούνται μεταξύ των ενδοθηλιακών κυττάρων Τα PMN μεταναστεύουν στην περιοχή της λοίμωξης ανιχνεύοντας αυξημένη συγκέντρωση χημειοκινών Τα PMN μεταναστεύουν προς την IL-8 των ενδοθηλικών κυττάρων που προσβλήθηκαν από τον μικροοργανισμό

35 Αναγνώριση των μικροοργανισμών από τα φαγοκύτταρα Scavenger Mannose receptors receptor Mac-1 Scavenger Mannose receptors receptor Mac-1 Toll-like CD14receptors Ουδετερόφιλα Μακροφάγα Πολλοί υποδοχείς στα ουδετερόφιλα και μακροφάγα συνδέουν τους μικροοργανισμούς Εξειδικευμένη αναγνώριση διαφόρων μορίων και δομών που δεν υπάρχουν στους ίδιους ιστούς Εκλεκτική ειδικότητα έναντι μικροβιακών μοτίβων

36 Φαγοκυττάρωση Η μεμβράνη του φαγοκυττάρου περιτυλίγει τον μικροοργανισμό Ο μικροοργανισμός ενδοκυτταρώνεται στο φαγόσωμα Το φαγόσωμα συγχωνεύεται με λυσοσώματα και σχηματίζει φαγολυσοσώματα Arginine NO Τα λυσοσωματικά ένζυμα, έμμεσα καταστρέφουν το φαγοκυτταρωμένο μικρόβιο μέσω δραστικών μορφών οξυγόνου και NO ROI O 2 Inducible nitric oxide synthase Phagocyte oxidase

37 Αλληλεπιδράσεις μεταξύ φαγοκυττάρων και άλλων παραμέτρων της φυσικής/μη ειδικής ανοσίας : Συμπλήρωμα Πολύπλοκο δίκτυο από πρωτεΐνες Λειτουργικά προσομοιάζει με τον καταρράκτη της πήξης Ένας ενεργοποιημένος παράγοντας ενεργοποιεί έναν άλλον ανενεργό, ο οποίος με τη σειρά του έναν άλλο κ.ο.κ Η αρχική ενεργοποίηση πυροδοτείται από μικροβιακές δομές και ανοσοσυμπλέγματα μεταξύ αντισώματος και ξένων πρωτεϊνών Προϊόντα ενεργοποίησης συμπληρώματος : Χημειοτακτικές ουσίες Αγγειοδιασταλτικές ουσίες Πρωτεΐνες που περιβάλλουν ή οψωνινοποίηση του παθογόνου Πολυσύνθετοι μηχανισμοί που προκαλούν λύση του κυττάρου στο οποίο προσκολλώνται

38 Το συμπλήρωμα ενισχύει την πρόσληψη από τα φαγοκύτταρα Παθογόνο σε επαφή με πρωτεΐνες του πλάσματος Το συμπλήρωμα ενεργοποιείται από το παθογόνο Παράγοντες του συμπληρώματος προκαλούν οψωνινοποίηση του παθογόνου Ενισχύεται η φαγοκυττάρωση του οψωνινοποιημένου παθογόνου

39 Αλληλεπιδράσεις μεταξύ φαγοκυττάρων και άλλων παραμέτρων της φυσικής/μη ειδικής ανοσίας : Φυσικά κυτταροκτόνα κύτταρα (ΝΚ) IFN NK Ενεργοποιημένο μακροφάγο Κυτταροκίνες -TNF IL-12 Αυξητικοί, αγγειογενετικοί παραγοντες, πρωτεινάσες - ΕΠΙ ΙΟΡΘΩΣΗ & ΑΝΑ ΙΑΜΟΡΦΩΣΗ Interferon (IFN ) υποδοχέας

40 Φυσικά κυτταροκτόνα (NK) κύτταρα Μη-T, μη-b κύτταρα ΌΧΙ κλασσικούς υποδοχείς αντιγόνων Μέρος του συστήματος μη ειδικής ανοσίας Αναγνωρίζουν και φονεύουν ανώμαλα κύτταρα π.χ καρκινικά Άμεση επαγωγή απόπτωσης κυττάρων μολυσμένων με ιούς διοχετεύοντας πρωτεάσες από πόρους που δημιουργούν στα κύτταρα στόχους Παρόμοιοι κυτταρολυτικοί μηχανισμοί με τα κυτταροτοξικά Τ λεμφοκύτταρα (CTL) Εμπλέκονται στην εξαρτώμενη από αντισώματα κυτταροτοξικότητα

41 Χρονική έναρξη φυσικής ανοσίας μετά από λοίμωξη Φραγμοί - ευτερόλεπτα Ενεργοποίηση επιθηλίου - Λεπτά Συμπλήρωμα- Λεπτά Κυτταροκίνες/Χυμοκίνες - Λεπτά έως ημέρες Ουδετερόφιλα - Ώρες Μονοκύτταρα/Μακροφάγα - Ώρες έως Ημέρες NK κύτταρα Ώρες έως Ημέρες Μικρή διάρκεια ζωής Μακρά επιβίωση & σύνδεση με επίκτητη ανοσία

42 Άλλα κύτταρα εμπλεκόμενα στην φυσική ανοσία Μακροφάγα Μονοκύτταρα Ουδετερόφιλα PMN Φαγοκυττάρωση Παρουσίαση στα λεμφοκύτταρα Φαγοκυττάρωση Αντι-βακτηριδιακή Ηωσινόφιλα Αντι-παρασιτική Ανοσία - Αλλεργία Βασεόφιλα ; Προστασία βλεννογόνων; - Αλλεργία Μαστοκύτταρα Προστασία βλεννογόνων - Αλλεργία

43 Ηωσινόφιλο Ηωσινόφιλο Βασεόφιλο Ουδετερόφιλο Ηωσινόφιλο Ουδετερόφιλο Λεμφοκύτταρο Μονοκύτταρο Βασεόφιλο

44 Μαστοκύτταρα Σε ηρεμία Αποκοκκίωση Απελευθερώνει μεσολαβητές όπως : Λευκοτριένη C 4 & D 4, Προσταγλανδίνη D 2 Παράγοντα ενεργοποίησης αιμοπεταλίων, Χυμάση, Τρυπτάση, Ηπαρίνη, Ισταμίνη, IL-4, IL-5, IL-6, IL-8, TNF- Προκαλώντας : Αγγειοδιαστολή, αυξημένη διαπερατότητα αγγείων, σύσπαση λείων μυικών ινών, βρογχόσπασμο, αυξημένη χημειοταξία ουδετερόφιλων, ηωσινοφίλων και μονοκυττάρων, αντιπηκτική δράση, αυξημένη ενεργοποίησηση αιμοπεταλίων, αυξημένο πολλαπλασιασμό ινοβλαστών

45 Παθογόνα Επιθηλιακός φραγμός Ενεργοποίηση επιθηλίου Επιθηλιακές κυτταροκίνες ιαπερατό ενδοθήλιο Μετανάστευση κυττάρων & υγρών Οψωνινοποίηση Φαγοκυττάρωση Αλληλεπίδραση με άλλα κύτταρα της φυσικής και επίκτητης ανοσίας

46 Λεμφοκύτταρα Ειδική ανοσία Μακροφάγα Μονοκύτταρα Ουδετερόφιλά PMN Φαγοκυττάρωση Παρουσίαση Ag Φαγοκυττάρωση Αντι-βακτηριδιακή Τα κύτταρα του ανοσολογικού συστήματος Κοινός λεμφοειδής πρόγονος Ηωσινόφιλα Βασεόφιλα Μαστοκύτταρα Aντι-παρασιτική Ανοσία - Αλλεργία ; Προστασία βλεννογόνων; - Αλλεργία Προστασία βλεννογόνων - Αλλεργία Πολυδύναμο αιμοποιητικό αρχέγονο κύτταρο Μυελοειδής πρόγονος

47 Ανοσολογική απάντηση Φραγμοί Εισβολή & λοίμωξη Φυσική/μη ειδική ανοσία + + έρμα & βλεννογόνοι Ταχέως αναγεννώμενες επιφάνειες, περισταλτικές κινήσεις, έμετος, αντανακλαστικά βήχα/πταρμού, δάκρυα κλπ Κυτταρική και χημική άμυνα λυσοζύμη, ορώδεις/βλεννώδεις εκκρίσεις, γαστρικό υγρό, συμβιωτικοί οργανισμοί, πρωτεΐνες συμπληρώματος, φαγοκυττάρωση, NK κύτταρα Φλεγμονή Ειδική/επίκτητη ανοσία Κυτταρική και χυμική άμυνα Αντισώματα, κυτταροκίνες,t βοηθητικά, κυτταροτοξικά T κύτταρα

48 Ειδική/επίκτητη ανοσία Η ανοσία εγκαθίσταται ως αντίδραση προσαρμογής στην λοίμωξη Παρέχει παθογόνο-ειδική ανοσία Ενισχύεται με δεύτερη έκθεση ιαθέτει μηχανισμούς μνήμης Χρησιμοποιεί κυτταρικά και χυμικά στοιχεία Πτωχά αποτελέσματα χωρίς την φυσική ανοσία Η ύπαρξη αντισωμάτων αντανακλά λοιμώξεις στις οποίες κάποιος έχει εκτεθεί διαγνωστικά για λοίμωξη

49 Τα κύτταρα της ειδικής ανοσίας CLP T κύτταρα T Κοινός λεμφοειδής πρόγονος B B κύτταρα Th CTL PC Ενεργοποιούν τα Β κύτταρα και μακροφάγα T -ΒΟΗΘΗΤΙΚΑ Φονεύουν ιούς - μολυσμένα κύτταρα ΚΥΤΤΑΡΟΤΟΞΙΚΑ T ΛΕΜΦΟΚΥΤΤΑΡΑ Παράγουν αντισώματα ΠΛΑΣΜΑΤΟΚΥΤΤΑΡΑ

50 T Λεμφοκύτταρο εν ηρεμία Ενεργοποιημένο λεμφοκύτταρο T και B κύτταρα μορφολογικά είναι όμοια Λεμφοκύτταρο εν ηρεμία Πλασματοκύτταρο

51 Αλληλεπίδραση μεταξύ μηχανισμών φυσικής και ειδικής ανοσίας T Νέο εμφανιζόμενα μόρια στην επιφάνεια μακροφάγων ενεργοποιημένων από κάποιο παθογόνο μεταδίδουν την πληροφορία για το παθογόνο στα κύτταρα της ειδικής ανοσίας Απαιτείται εξειδικευμένο μικροπεριβάλλον προκειμένου να ευοδωθεί η επικοινωνία

52 Λεμφικά όργανα Οργανωμένοι ιστοί όπου τα λεμφοκύτταρα αλληλεπιδρούν με μη λεμφικά κύτταρα και παγιδευμένα αντιγόνα Μέρος γέννησης, ωρίμανσης και έναρξης της ειδικής ανοσολογικής απάντησης ΚΕΝΤΡΙΚΑ ΛΕΜΦΙΚΑ ΟΡΓΑΝΑ Θύμος αδένας Μυελός των οστών ΠΕΡΙΦΕΡΙΚΑ ΛΕΜΦΙΚΑ ΟΡΓΑΝΑ Λεμφαδένες Σπλήνας λευκός πολφός Λεμφικοί ιστοί βλεννογόνων

53 Περιφερικά λεμφικά όργανα : Λεμφαδένας 4. Βλαστικό κέντρο (έντονη B κυτταρική ανάπτυξη) 3. ευτερογενές λεμφικό θυλάκιο 2. Πρωτογενές λεμφικό θυλάκιο(b κύτταρα) Παραφλοιώδης (T κύτταρα) περιοχή 5. Μυελικές χορδές (Μακροφάγα & πλασματοκύτταρα) 6. Απαγωγό λεμφαγγείο Αρτηρία Φλέβα 1. Προσαγωγό λεμφαγγείο. Λέμφος, Ag, & κύτταρα με παγιδευμένο Ag μεταφέρονται από τους ιστούς και εισέρχονται εδώ Μυελώδης κόλπος

54 Φλεβίδια με υψηλό ενδοθήλιο (High endothelial venules-hev) HEV Αίμα εισέρχεται στον λεμφαδένα μέσω της αρτηρίας Μετα-τριχοειδικά φλεβίδια έχουν κυβικό ενδοθήλιο και χωροταξική συσχέτιση με Τ-κυτταρικές περιοχές ΦΛΕΒΙ ΙΑ ΜΕ ΥΨΗΛΟ ΕΝ ΟΘΗΛΙΟ - εξειδικευμένες ιδιότητες είσοδο στο λεμφαδένα ΜΟΝΟ στα λεμφοκύτταρα Η μετακίνηση των λεμφοκυττάρων δεν είναι τυχαία!!!

55 Επανακυκλοφορία Μη-λεμφικά κύτταρα HEV Περνούν μέσω των αγγείων στον λεμφαδένα και συνεχίζουν στην αρτηριο-φλεβική κυκλοφορία Λεμφικά κύτταρα HEV Συνδέονται εκλεκτικά και πιέζονται στο ενδοθήλιο των HEV, μετά φιλτράρονται στον λεμφαδένα και εξέρχονται μέσω των απαγωγών λεμφαγγείων

56 Επανακυκλοφορία Λεμφοκυττάρων ΑΘΩΑ ΛΕΜΦΟΚΥΤΤΑΡΑ (naïve) Εισέρχονται στην κυκλοφορία, εγκαθίστανται στα περιφερικά λεμφικά όργανα μέσω της αρτηριακής κυκλοφορίας και επιστρέφουν μέσω λεμφαγγείων ΚΥΤΤΑΡΑ ΜΝΗΜΗΣ Κύτταρα & Ag από την βλάβη παγιδεύονται μέσω των προσαγωγών λεμφαγγείων στον λεμφαδένα. Πολλαπλασιάζονται,επανεισέρχονται στην δεξαμενή επανακυκλοφορίας& επανεγκαθίστανται στα περιφερικά λεμφικά όργανα

57 Ελεφαντίαση αποκλεισμός λεμφαγγείων από Wuchereria bancrofti microfilariae

58 Περιφερικά λεμφικά όργανα : Σπλήνας Πρωταρχικό λεμφοζίδιο Κεντρικό αρτηριόλιο Ερυθρός πολφός Περιαρτηριακά λεμφικά έλυτρα ιαφραγματική αρτηρία Βλαστικό κέντρο Οριακή ζώνη ευτερεύων οζίδιο

59 Λευκός πολφός Κάψα Ερυθρός πολφός T

60 Περιφερικά λεμφικά όργανα : Παϋέρειες πλάκες κ.α

61 Τι κάνουν τα κύτταρα στα περιφερικά λεμφικά όργανα; Ρυθμίζουν την ανοσολογική απάντηση Ρυθμίζουν την απάντηση άλλων συστημάτων Παράγουν δραστικά κύτταρα και μόρια Επιλέγουν κλώνους κυττάρων κατάλληλων για κάθε περίπτωση Ρυθμίζουν την εισαγωγή κυττάρων στους ιστούς Ρυθμίζουν την εξαγωγή κυττάρων για επανακυκλοφορία Ευοδώνουν την συγγένεια της απάντησης Απορρίπτουν τα ακατάλληλα κύτταρα Για να γίνει αυτό τα κύτταρα πρέπει να επικοινωνούν μεταξύ τους αλλά και με τα σταθερά κύτταρα άλλων ιστών

62 Πως επικοινωνούν τα κύτταρα του ανοσολογικού συστήματος :1. ιαλυτοί μεσολαβητές Λοίμωξη Ενεργοποίηση φαγοκυττάρων ΦΛΕΓΜΟΝΩ ΗΣ ΑΝΤΙ ΡΑΣΗ Αρχικά εμπλέκονται τα ενδοθηλιακά κύτταρα με αποτέλεσμα τη συγκέντρωση υγρών, πρωτεϊνών πλάσματος & λευκοκυττάρων. Αργότερα επέρχεται ενεργοποίηση και ωρίμανση λεμφοκυττάρων και κοκκιοκυττάρων. ΚΥΤΤΑΡΟΚΙΝΕΣ & ΧΥΜΟΚΙΝΕΣ Ποικιλία διαλυτών πρωτεϊνών, παραγόμενων από κύτταρα που επηρεάζουν τη συμπεριφορά άλλων κυττάρων. Η μεταξύ τους ισορροπία και τα επίπεδα τους επηρεάζουν την τελική έκβαση της απάντησης.

63 Πως επικοινωνούν τα κύτταρα του ανοσολογικού συστήματος :2. επαφή κύτταρο-κύτταρο Περιφερικοί λεμφικοί ιστοί παγιδεύουν φαγοκύτταρα που έχουν εγκλωβίσει αντιγόνα και συγκεντρώνουν τα κύτταρα ώστε να προωθήσουν την μεταξύ τους επαφή. Η επαφή κύτταρο-κύτταρο συμβαίνει σε πολλά στάδια της ανοσολογικής απάντησης. Καταστροφή CTL Κύτταρο στόχος T Παρουσίαση Αντιγόνου B T Παραγωγή αντισωμάτων Ενεργοποίηση βοηθητικών κυττάρων

64 Επιφανειακά κυτταρικά μόρια μεσολαβούν στην επαφή κύτταρο-κύτταρο Κύτταρα σε ηρεμία Ενεργοποιημένα κύτταρα Η έκφραση μορίων και η ένταση της ελέγχει την επαφή κύτταρο-κύτταρο Η ενεργοποίηση επάγει την περαιτέρω έκφραση, την κυτταρική προσκόλληση, μετανάστευση, αντιγονική ειδικότητα, αντιγόνο παρουσίαση, συν-διέγερση. Επιφανειακά κυτταρικά μόρια επαγόμενα από την ενεργοποίηση περιλαμβάνουν και τους υποδοχείς κυτταροκινών.

65 Αντιγονικοί υποδοχείς λεμφοκυττάρων Lyc Μέχρι το 1960 s, λειτουργία των λεμφοκυττάρων άγνωστη. T και B κύτταρα είναι αδρανή μέχρι την επαφή με το αντιγόνο. T και B κύτταρα εκφράζουν AΝΤΙΓΟΝΙΚΟΥΣ ΥΠΟ ΟΧΕΙΣ B T Αντιγονικός υποδοχέας B κυττάρων Ab συνδεδεμένο με την μεμβράνη ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΚΗ ΑΝΟΣΟΣΦΑΙΡΙΝΗ Αντιγονικός υποδοχέας T κυττάρων ΕΝ ΕΙΝΑΙ Ab συνδεδεμένο με την μεμβράνη αλλά ένα ξεχωριστό μόριο T ΚΥΤΤΑΡΙΚΟΣ ΑΝΤΙΓΟΝΙΚΟΣ ΥΠΟ ΟΧΕΑΣ Κάθε αντιγονικός υποδοχέας συνδέει διαφορετικό αντιγόνο Κάθε κύτταρο έχει μόνο μία αντιγονική ειδικότητα

66 Κλωνική φύση της ειδικής/επίκτητης ανοσολογικής απάντησης Κάθε λεμφοκύτταρο παράγει έναν μόνο τύπο αντιγονικού υποδοχέα μίας και μοναδικής ειδικότητας. Υπάρχουν εκατομμύρια λεμφοκυττάρων στο σώμα και κατά συνέπεια εκατομμύρια διαφορετικοί αντιγονικοί υποδοχείς. Κάθε αθώο (naïve) λεμφοκύτταρο που φέρει έναν μοναδικό υποδοχέα είναι ο πρόγονος γενετικά παρόμοιων ΚΛΩΝΩΝ από θυγατρικά κύτταρα.

67 Πρόβλημα. Η ΚΛΩΝΙΚΗ ΙΑΝΟΜΗ των αντιγονικών υποδοχέων σημαίνει ότι λεμφοκύτταρα μίας συγκεκριμένης ειδικότητας δεν θα είναι ποτέ αρκετά ώστε να επάγουν αποτελεσματική απάντηση Μια διαδικασία παρόμοια με την φυσική επιλογή, ΚΛΩΝΙΚΗ ΕΠΙΛΟΓΗ, αυξάνει την συχνότητα εμφάνισης των κυτταρικών κλώνων με τη συγκεκριμένη ειδικότητα

68 Θεωρία της κλωνικής επιλογής : MacFarlane Burnet 1957 Κάθε λεμφοκύτταρο φέρει ένα είδος υποδοχέα μοναδικής ειδικότητας. Αλληλεπίδραση με το αντιγόνο οδηγεί στην ενεργοποίηση του λεμφοκυττάρου. Οι απόγονοι τους θα φέρουν την ίδια αντιγονική ειδικότητα με το μητρικό κύτταρο.

69 Η κλωνική επιλογή προάγει τον πολλαπλασιασμό και αυξάνει την αποτελεσματικότητα No. κυττάρων με χρήσιμη ειδικότητα Στόχος για αποτελεσματική λειτουργία No. Κυτταρικών διαιρέσεων

70 Η κλωνική φύση της ειδικής ανοσίας επιτρέπει την απομάκρυνση των επιβλαβών κυττάρων!!!!κύτταρα ειδικά για ίδια αντιγόνα!!!! Η δυνατότητα απομάκρυνσης της επιβλαβούς ειδικότητας σε πρώιμο στάδιο της ανάπτυξης ΑΝΟΣΟΛΟΓΙΚΗ ΑΝΟΧΗ Αντιγονικοί υποδοχείς που αναγνωρίζουν ίδια αντιγόνα μπορεί να απομακρυνθούν από τη δεξαμενή των αντιγονικών υποδοχέων πριν την κλωνική επέκταση

71 Στάδια της ειδικής ανοσολογικής απάντησης Αναγνώριση Ενεργοποίηση ράση Εξασθένιση ομοιόστασης Μνήμη 3. ιαφοροποίηση σε δραστικά κύτταρα 1. Κλωνική επιλογή B T B T B B T T B B T B T T 2. Κλωνικός πολλαπλασιασμός Th & CTL B Κύτταρα παραγωγά Ab Χυμική και κυτταρική ανοσία - Απομάκρυνση αντιγόνου Απόπτωση T & B κυττάρων Εγκατάσταση μνήμης B T Χρόνος μετά την έκθεση σε αντιγόνο

72 YT T-κύτταρα αναγνωρίζουν θραύσματα αντιγόνων που παρουσιάζονται μέσω του Μείζονος Συμπλέγματος Ιστοσυμβατότητας (MHC) ιαλυτό native Ag Ag στην κυτταρική επιφάνεια ιαλυτά πεπτίδια Ag Πεπτίδια Ag στην κυτταρική επιφάνεια Πεπτίδια Ag που παρουσιάζονται από κύτταρα που εκφράζουν μόρια MHC ΟΧΙ T κυτταρική απάντηση ΟΧΙ T κυτταρική απάντηση ΟΧΙ T κυτταρική απάντηση ΟΧΙ T κυτταρική απάντηση T κυτταρική απάντηση

73 Mείζον Σύμπλεγμα Ιστοσυμβατότητας MHC Tο ανθρώπινο MHC είναι το σύστημα των ανθρώπινων λευκοκυτταρικών αντιγόνων HLA Μόνο ομοζυγωτικά δίδυμα είναι ταυτόσημα στο HLA σύστημα Η γενετική του MHC στον άνθρωπο είναι αρκετά πολύπλοκη

74 HLA = Σύστημα ανθρώπινων λευκοκυτταρικών αντιγόνων Βρίσκονται στο χρωμόσωμα 6 Τα αντιγόνα του MHC είναι απαραίτητα για τη φυσιολογική λειτουργία της ανοσολογικής απάντησης Πρωταρχικός ρόλος των HLA αντιγόνων είναι ο έλεγχος της αναγνώρισης του ίδιου καικατάσυνέπειαηάμυνα έναντι των μικροοργανισμών και η ανοσολογική επιτήρηση.

75 MHC μόρια MHC τάξεως I Πεπτίδιο MHC τάξεως II θήκη συνδέσεως πεπτιδίου Κυτταρική μεμβράνη

76 ιαφορετική κατανομή μορίων MHC MHC τάξεως I Ρύθμιση της ανοσολογικής απάντησης έναντι ενδοκυττάριων παρασίτων όπως ιοί-όλα τα κύτταρα μπορούν να προσβληθούν από ιούς - για αυτό εκφράζεται σε όλα τα κύτταρα MHC τάξεως II Ρύθμιση ανοσολογικής απάντησης έναντι εξωγενών παθογόνων, λίγα κύτταρα έχουν τη δυνατότητα να προσλαμβάνουν εξωκυττάρια αντιγόνα, έτσι η έκφραση τους είναι περιορισμένη

77 ομή μορίων MHC τάξεως I Προσδεδεμένα στην κυτταρική μεμβράνη m ύο αλυσίδες πολυπεπτιδίων-μία ή βαριά αλυσίδα και μία μικρότερη 2 μικροσφαιρίνη Το πεπτιδικό αντιγόνο σε θήκη από ζεύγος - αλύσεων στο έδαφος αντιπαράλληλων αλύσεων Μόνο η αλυσίδα συνδέεται με τη μεμβράνη Εκφράζεται στα περισσότερα εμπύρηνα κύτταρα Παρουσιάζει κυτταροπλασματικές πρωτεΐνες στα CD8+ T κύτταρα Έχουν διαλυτή μορφή στο πλάσμα Μπορούν να προσροφήσουν στα αιμοπετάλια Τα ερυθρά μπορούν να προσροφήσουν μερικά αντιγόνα π.χ. Bg σύστημα ομάδων αίματος (B7,A28, B57.)

78 ομή μορίων MHC τάξεως II αλυσίδα 34kDa -αλυσίδα 29kDa Πρόσδεση στην κυτταρική μεμβράνη Όχι -2 μικροσφαιρίνη Το αντιγόνο σε θήκη από ζεύγος -αλύσεων στο έδαφος αντι-παράλληλων αλύσεων Εκφράζεται στα APCs, μακροφάγα, B-κύτταρα, ενεργοποιημένα Τ-κύτταρα Παρουσιάζει εγκυστωμένες πρωτεΐνες στα CD4+ T κύτταρα

79 Τα αντιγόνα πρέπει να υποστούν επεξεργασία προκειμένου να αναγνωρισθούν από τα T-κύτταρα ιαλυτό native Ag Ag στην κυτταρική επιφάνεια ιαλυτά πεπτίδια Ag YT Πεπτίδια Ag στην κυτταρική επιφάνεια Πεπτίδια Ag που παρουσιάζονται από κύτταρα που εκφράζουν μόρια MHC ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΑΝΤΙΓΟΝΟΥ ΟΧΙ T κυτταρική απάντηση ΟΧΙ T κυτταρική απάντηση ΟΧΙ T κυτταρική απάντηση ΟΧΙ T κυτταρική απάντηση T κυτταρική απάντηση

80 Στάδια παρουσίασης αντιγόνου ΠΡΟΣΛΗΨΗ Πρόσβαση των αντιγόνων και παθογόνων σε ενδοκυττάριες οδούς αποδόμησης ΑΠΟ ΟΜΗΣΗ Περιορισμένη προτεόλυση των αντιγόνων σε πεπτίδια ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΣΥΜΠΛΕΓΜΑΤΟΣ ΑΝΤΙΓΟΝΟΥ-MHC Φόρτωση των πεπτιδίων σε μόρια MHC ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΑΝΤΙΓΟΝΟΥ Μεταφορά και έκφραση του συμπλέγματος αντιγόνο-mhc στην επιφάνεια των κυττάρων προκειμένου να αναγνωρισθούν από τα Τ-κύτταρα

81 Interaction between innate and adaptive immune mechanisms Η μεταβίβαση της πληροφορίας σχετικά με το παθογόνο μεταξύ των κυττάρων απαιτεί αλληλεπίδραση μεταξύ συμπληρωματικών μορίων σε κάθε κύτταρο Υποδοχείς για ξένες πρωτεΐνες στα μακροφάγα ΠΑΡΟΥΣΙΑΖΟΥΝ το αντιγόνο στα Τ-κύτταρα, τα οποία το αναγνωρίζουν με ειδικό υποδοχέα για την ξένη πρωτεΐνη T

82 Θέση δέσμευσης αντιγόνου Ο T-κυτταρικός υποδοχέας Μοιάζει με Ig Fab τμήμα VL V H C L C H V H C H C L V L Fab Κυτταροπλασματική ουρά V V C C C H C H C H C H ιαμεμβρανική περιοχή (αλληλεπιδρά με CD3 κλπ) Fc Θέση πρόσδεσης του αντιγόνου σχηματίζεται από τις V και V περιοχές Η μεγάλη ποικιλία εστιάζεται σε μικρές αλλαγές στο σχήμα που παρουσιάζεται στο τελικό άκρο του Τ-κυτταρικού υποδοχέα. Το εύρος αυτών των αλλαγών πρέπει να είναι ίδιας ποικιλίας με αυτή των πεπτιδίων που συνδέονται με τα μόρια του MHC.

83 T-κυτταρικοί co-receptor TcR TcR CD8 3 CD4 2 MHC τάξεως I MHC τάξεως II CD4 και CD8 μπορούν να αυξήσουν την ευαισθησία των Τ-κυττάρων έναντι του συμπλέγματος πεπτιδικό αντιγόνο-mhc κατά ~100 φορές

84 Το μοντέλο της ανοσολογικής απάντησης Παθογόνα Επιθηλιακός φραγμός Ενεργοποιημένο επιθήλιο Επιθηλιακές κυτταροκίνες ιαπερατό ενδοθήλιο Μετανάστευση κυττάρων/υγρών Οψωνινοποίηση Φαγοκυττάρωση Αλληλεπίδραση με άλλα κύτταρα της φυσικής και επίκτητης ανοσίας

85 Το μοντέλο της ανοσολογικής απάντησης (συν.) Μεταφορά πληροφορίας για τα παθογόνα μεταξύ κυττάρων της φυσικής και της επίκτητης ανοσίας MHC μόρια και T κυτταρικοί αντιγονικοί υποδοχείς T Th B Βοηθά B κύτταρα, CTL και μακροφάγα Φτιάχνει Ab που εξουδετερώνουν και εμποδίζουν την προσκόλληση CTL Φονεύει μολυσμένα και παθολογικά κύτταρα

86

87 Τα βασικά για το αίμα Λευκά Αιμοπετάλια Ερυθρά Πλάσμα ΑΝΤΙΓΟΝΑ >400 στην κυτταρική μεμβράνη ΑΝΤΙΣΩΜΑΤΑ Φυσικά & Άνοσα Αντίδραση αντιγόνο αντίσωμα στην επιφάνεια του κυττάρου Αιμόλυση

88 Τα βασικά για το αίμα(συν.) Αντιγόνα : Ελέγχονται με γονίδια σε άγνωστο αριθμό θέσεων στα χρωμοσώματα Εμφανίζονται κατά την 40 ημέρα της ενδομήτριας ζωήςπαραμένουν μέχρι το θάνατο. Παρόντα και στους ιστούς & στα υγρά των ιστών. Σύστημα ομάδων αίματος : ομάδα αντιγόνων γονιδιακά ελεγχόμενων.

89 Έχουν περιγραφεί πάνω από 600 ερυθροκυτταρικά αντιγόνα No. System name System symbol Gene name(s)* Chromosomal location CD numbers 001 ABO ABO ABO 9q MNS MNS GYPA, GYPB, GYPE 4q31.21 CD P P1 22q11.2 qter 004 Rh RH RHD, RHCE 1p36.11 CD Lutheran LU LU 19q13.32 CD Kell KEL KEL 7q34 CD Lewis LE FUT3 19p Duffy FY DARC 1q23.2 CD Kidd JK SLC14A1 18q Diego DI SLC4A1 17q21.31 CD Yt YT ACHE 7q Xg XG XG, MIC2 Xp22.33 CD Scianna SC ERMAP 1p Dombrock DO ART4 12p12.3 CD Colton CO AQP1 7p Landsteiner- Wiener LW ICAM4 19p13.2 CD Chido/Rodgers CH/RG C4A, C4B 6p H H FUT1 19q13.33 CD Kx XK XK Xp Gerbich GE GYPC 2q14.3 CD Cromer CROM CD55 1q32.2 CD Knops KN CR1 1q32.2 CD Indian IN CD44 11p13 CD Ok OK BSG 19p13.3 CD Raph RAPH CD151 11p15.5 CD John Milton Hagen JMH SEMA7A 15q24.1 CD I I GCNT2 6p Globoside GLOB B3GALT3 3q Gill GIL AQP3 9p Rh-associated glycoprotein RHAG RHAG 6p21-qter CD241

90 Αντιγόνα των ομάδων αίματος Τουλάχιστον 30 ομάδες αίματος με πάνω από 600 αντιγόνα. Ο άνθρωπος παράγει αντισώματα σε αντιγόνα των ομάδων αίματος που δεν διαθέτει όταν εκτεθεί σε αίμα μέσω της μετάγγισης ή της κύησης. εύτερη έκθεση μπορεί να οδηγήσει σε άνοση αιμόλυση των ερυθρών αιμοσφαιρίων.

91 Κύρια συστήματα ομάδων αίματος ABO MNSs P Rh Lutheran Kell Duffy Kidd Lewis Duffy Kidd I

92 Χαρακτηριστικά των Αντιγόνων 1. Η αντιγονικότητα εξαρτάται από: 1. Μέγεθος, σχήμα, τοποθεσία, αρ.επιτόπων, δόση, οδός εισόδου, γενετικοί παράγοντες. 2. Μέγεθος: 2. >10,000 daltons 3. Οι πιο κοινές μορφές ερυθροκυτταρικών αντιγόνων: 3. Γλυκοπρωτεϊνες: HLA Γλυκολιπίδια: ABH, Le, Ii και P αντιγόνα Πρωτεΐνες: Rh, M, N αντιγόνα

93 Χαρακτηριστικά ανοσοσφαιρινών (Αντισώματα) RBC επίκτητα Vs. RBC φυσικά RBC επίκτητο αντίσωμα: μετά από έκθεση σε ξένο ερυθροκυτταρικό αντιγόνο είτε λόγω μετάγγισης είτε λόγω κυήσης (αντι-d κ.α.) RBC φυσικό αντίσωμα: ή παρουσία του δεν συνδέεται με έκθεση σε ξένο ερυθροκυτταρικό αντιγόνο (αντι-a, αντι-μ, κ.α.) Τα βασικά για το αίμα(συν.)

94 1. Αντιδρούν στο ψύχος 2. Καλή ενεργοποίηση συμπληρώματος IgM Αντισώματα 3. Πενταμερή 4. ABO, Ii, Lewis, MN, & P 5. Συνήθως ΜΗ κλινικά σημαντικά IgG Αντισώματα 1. Θερμά 2. Πτωχή ενεργοποίηση συμπληρώματος 3. Μονομερή 4. Rh, Kell, Kidd, Duffy, & Ss 5. Συνήθως κλινικά σημαντικά

95 Προσοχή Μόλις είπαμε ότι τα IgM αντισώματα ΕΝ είναι συνήθως κλινικά σημαντικά. Υπάρχει μία σημαντική εξαίρεση! Ποία είναι; ABO αντισώματα = ΚΛΙΝΙΚΑ ΣΗΜΑΝΤΙΚΑ. Τα περισσότερα μετά μετάγγιση συμβάματα αφορούν ΑΒΟ ασυμβατότητα. Αντίθετα τα αντι-m, αντι-n, κ.α. συνήθως ΕΝ αποτελούν κλινικά σημαντικά IgM αντισώματα.

96 Να θυμάσαι Κλινικά σημαντικά: αντισώματα που σχετίζονται με μειωμένη επιβίωση ερυθρών Μετά μετάγγιση αντιδράσεις Αιμολυτική νόσος του νεογνού Μη σημαντικά κλινικά : αντισώματα που δεν προκαλούν καταστροφή των ερυθρών Ψυχρά αντισώματα: συγκόλληση παρατηρείται σε χαμηλές θερμοκρασίες. Θερμά αντισώματα: συγκόλληση στους 37 C

97 Τα πιο συχνά κλινικά σημαντικά αντι-ερυθροκυτταρικά αντισώματα Ισχύς = ποσοστό αντιγόνο-αρνητικών ασθενών, οι οποίοι αλλοανοσοποιούνται εάν μεταγγισθούν με αντιγόνο-θετικές μονάδες αίματος

98 Αντιγόνο Σύστημα Συχνότητα μεταξύ όλων των ανιχνευόμενων Αλλοαντισωμάτων Συχνότητα του Αντιγόνου (Λευκή φυλή) Ισχύς * E Rh 16-40% 30% 4% Kell (Kl) Kell 5-40% 9% 9% D Rh 8-33% 85% 70% c Rh 4-15% 80% 4% Jk(a) Kidd 2-13% 77% 0.14% Fy(a) Duffy 4-12% 63% 0.46% C Rh 2-10% 70% 0.22% e Rh 2-3% 98% 1% Jk(b) Kidd 2% 72% 0.06% S MNSs 1-2% 55% 0.08% s MNSs <1% 89% 0.06%

99 Μηχανισμός δράσης αντισωμάτων Αντιγόνο Σύμπλεγμα αντιγόνο-αντίσωμα Αντίσωμα Συνδέει και ενεργοποιεί Αδρανοποίηση (ενδοτοξίνες, ιοί) Συγκόλληση (Ag προσδεμένα στο κύτταρο) Καθίζηση (διαλυτά Ag) Συμπλήρωμα Ενισχύει Φαγοκυττάρωση Ενισχύει Φλεγμονή Οδηγεί σε : Λύση κυττάρου

100 Γιατί μας ενδιαφέρουν τα HLA στις μεταγγίσεις ; Αλλοανοσοποίηση με αυξημένο κίνδυνο ανθεκτικότητας στις μεταγγίσεις αιμοπεταλίων Ο αποδέκτης μπορεί να σχηματίσει αντίσωμα έναντι αντιγόνων HLAτου δότη Σύνδρομο οξείας βλάβης των πνευμόνων από μετάγγιση (TRALI) HLA αντισώματα του δότη αντιδρούν έναντι αντιγόνων του λήπτη Συνδεόμενη με την μετάγγιση νόσος μοσχεύματος κατά ξενιστή (TA-GVHD)

101 Αλλοανοσοποίηση Ανάπτυξη αντισωμάτων μετά από έκθεση σε ξένα ανθρώπινα αντιγόνα HLA στα λευκά αιμοσφαίρια ή ειδικά αντιγόνα αιμοπεταλίων Μπορεί να οφείλονται σε μεταγγίσεις (ΣΕ > αιμοπετάλια επειδή τα ΣΕ περιέχουν περισσότερα λευκά), κύηση ή μεταμόσχευση

102 Συνδεόμενη με την μετάγγιση νόσος μοσχεύματος κατά ξενιστή Εξαρτάται από: Λειτουργία ανοσολογικού συστήματος του δέκτη Λεμφοκύτταρα στο μεταγγιζόμενο προιόν Βαθμός HLA ομοιότητας μεταξύ δότη και δέκτη Λεμφοκύτταρα του δότη δεν αναγνωρίζονται ως ξένα εάν υπάρχει HLA ομοιότητα Πιο συχνό σε συγγενείς δότες Eιδικά εάν ο δότης είναι ομόζυγος για τον κοινό με τον δέκτη HLA απλότυπο Τα μεταγγιζόμενα λεμφοκύτταρα αποφεύγουν την καταστροφή από το ανοσολογικό σύστημα του δέκτη, πολλαπλασιάζονται και επιτίθενται στο όργανα του δέκτη

103

Επίκτητη Ανοσιακή Απάντηση (χυμικό σκέλος) Β λεμφοκύτταρα

Επίκτητη Ανοσιακή Απάντηση (χυμικό σκέλος) Β λεμφοκύτταρα Επίκτητη Ανοσιακή Απάντηση (χυμικό σκέλος) Β λεμφοκύτταρα φυσική ή μη ειδική ανοσία δεν απαιτεί προηγούμενη έκθεση στο παθογόνο και δεν διαθέτει μνήμη. σε επίκτητη ή ειδική ανοσία χυμική ανοσία με παραγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Ανοσιακή απάντηση (immune response)

Ανοσιακή απάντηση (immune response) Ανοσιακή απάντηση (immune response) Το σύνολο των μηχανισμών που καθιστούν τον οργανισμό ικανό να αναγνωρίζει,να εξουδετερώνει και να απομακρύνει κάθε ξένη ουσία προς αυτόν χαρακτηρίζεται ως ανοσία. Αποτέλεσμα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΑΝΟΣΟΛΟΓΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ ΑΝΟΣΟΠΟΙΗΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ

ΑΡΧΕΣ ΑΝΟΣΟΛΟΓΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ ΑΝΟΣΟΠΟΙΗΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΑΡΧΕΣ ΑΝΟΣΟΛΟΓΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ ΑΝΟΣΟΠΟΙΗΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Χρειάζεται η µελέτη της ανοσολογία; Εµβόλια Άµυνα κατά µικροοργανισµών Ανοσολογικές ασθένειες Αλλεργίες - υπερευαισθησίες, αυτοανοσίες, ανοσοανεπάρκειες,

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογία Γενικής Παιδείας Κεφάλαιο 1 ο : Άνθρωπος και Υγεία

Βιολογία Γενικής Παιδείας Κεφάλαιο 1 ο : Άνθρωπος και Υγεία Βιολογία Γενικής Παιδείας Κεφάλαιο 1 ο : Άνθρωπος και Υγεία Ομοιόσταση: η ικανότητα του οργανισμού να διατηρεί σταθερές τις συνθήκες του εσωτερικού περιβάλλοντος (θερμοκρασία, συγκεντρώσεις διάφορων συστατικών

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 23 10 2011 ΘΕΡΙΝΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να επιλέξετε τη φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις: 1. Όλα τα βακτήρια: Α. διαθέτουν

Διαβάστε περισσότερα

4. ΛΕΜΦΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ. περιλαμβάνονται ο σπλήνας και ο θύμος αδένας (εικ.4.1). Το λεμφικό σύστημα είναι πολύ σημαντικό γιατί:

4. ΛΕΜΦΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ. περιλαμβάνονται ο σπλήνας και ο θύμος αδένας (εικ.4.1). Το λεμφικό σύστημα είναι πολύ σημαντικό γιατί: ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 4. ΛΕΜΦΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Το λεμφικό σύστημα αποτελείται από τα λεμφαγγεία, τη λέμφο και τους λεμφαδένες. Οι λεμφαδένες είναι δομές που αποτελούνται από εξειδικευμένη μορφή συνδετικού ιστού, το λεμφικό

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΑΠΟ 5 ΣΕΛΙΔΕΣ

ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΑΠΟ 5 ΣΕΛΙΔΕΣ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΣΑΒΒΑΤΟ 26 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2013 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) Θέμα Α Μονάδες 25 Α1.

Διαβάστε περισσότερα

Ανοσολογικό σύστημα και λοιμώξεις Μηχανισμοί άμυνας μεγαλοοργανισμού

Ανοσολογικό σύστημα και λοιμώξεις Μηχανισμοί άμυνας μεγαλοοργανισμού Ανοσολογικό σύστημα και λοιμώξεις Μηχανισμοί άμυνας μεγαλοοργανισμού Γεωργία Σ. Βρυώνη Ιατρός Βιοπαθολόγος Λέκτορας Μικροβιολογίας gvrioni@med.uoa.gr 23/01/08 Μαθήματα Ειδικευόμενων Εισαγωγή στην Ανοσολογία

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ 1 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ 1 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ 1 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΘΕΜΑ 1 ο Α. Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής 1. γ 2. α 3. β 4. δ 5. δ Β. Ερωτήσεις σωστού - λάθους 1. Σωστό 2. Λάθος 3. Λάθος 4. Λάθος 5. Σωστό ΘΕΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

Αντιγόνα & Ανοσοσφαιρίνες

Αντιγόνα & Ανοσοσφαιρίνες Αντιγόνα & Ανοσοσφαιρίνες Ανοσολογικά χαρακτηριστικά των αντιγόνων I Τα αντιγόνα είναι ουσίες ικανές να επάγουν ειδική ανοσιακή απάντηση (ανοσογόνα) Ανοσογονικότητα (immunogenicity) ικανότητα επαγωγής

Διαβάστε περισσότερα

είναι τα αυτοάνοσα νοσήματα

είναι τα αυτοάνοσα νοσήματα είναι τα αυτοάνοσα νοσήματα Χ.Μ. Μουτσόπουλος Καθηγητής Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών ο ανοσολογικό (αμυντικό) σύστημα έχει σκοπό την προστασία του οργανισμού από ξένους εισβολείς, όπως είναι τα

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολικές ανάγκες ανοσοκυττάρων

Μεταβολικές ανάγκες ανοσοκυττάρων Μεταβολικές ανάγκες ανοσοκυττάρων Στέργιος Κατσιουγιάννης PhD Μεταδιδακτορικός συνεργάτης Χαροκόπειο Πανεπιστήµιο Τµήµα Επιστήµης ιαιτολογίας και ιατροφής Μεταβολισµός και Ανοσολογία Ιστορικά το καλύτερο

Διαβάστε περισσότερα

Κυκλοφορικό Σύστηµα. Σοφία Χαβάκη. Λέκτορας

Κυκλοφορικό Σύστηµα. Σοφία Χαβάκη. Λέκτορας Κυκλοφορικό Σύστηµα Σοφία Χαβάκη Λέκτορας Εργαστήριο Ιστολογίας Εβρυολογίας, Ιατρική Σχολή, ΕΚΠΑ Κυκλοφορικό Σύστηµα Αιµοφόροκυκλοφορικό σύστηµα Λεµφoφόροκυκλοφορικό σύστηµα Αιµοφόρο Κυκλοφορικό Σύστηµα

Διαβάστε περισσότερα

γραπτή εξέταση στo μάθημα ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ' ΛΥΚΕΙΟΥ

γραπτή εξέταση στo μάθημα ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ' ΛΥΚΕΙΟΥ γραπτή εξέταση στo μάθημα ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ' ΛΥΚΕΙΟΥ Τάξη: Γ Λυκείου Τμήμα: Βαθμός: Ονοματεπώνυμο: Καθηγητής: Θ Ε Μ Α A 1. Να επιλέξετε τη σωστή απάντηση: Α1. Η ρύθμιση της θερμοκρασίας του

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΜΗ ΕΙ ΙΚΗΣ ΑΝΟΣΙΑΣ

ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΜΗ ΕΙ ΙΚΗΣ ΑΝΟΣΙΑΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΜΗ ΕΙ ΙΚΗΣ ΑΝΟΣΙΑΣ Θεοδώρα Κεραµιτσόγλου Ανοσοβιολογικό Τµήµα Π.Γ.Ν.-Μ. «Έλενα Βενιζέλου» Βενιζέλου» Μό Ανατοµικοί (Φυσικοί) Φραγµοί Τ ο ξ ίν ε ς λ υ ν σ η Μη ειδική ΑνοσίαTLRs Ανοσιακό Σύστηµα

Διαβάστε περισσότερα

Αντιγόνο. ξένη) με μια σχετικά ισχυρή δύναμη σύνδεσης.

Αντιγόνο. ξένη) με μια σχετικά ισχυρή δύναμη σύνδεσης. Αντιγόνα Αντισώματα Αντιγόνο Ως αντιγόνο ορίζεται κάθε ουσία που προέρχεται από το εξωτερικό ή εσωτερικό περιβάλλον και είναι ικανή να αντιδράσει με τα προϊόντα της ανοσιακής απάντησης (αναγνωρίζεται από

Διαβάστε περισσότερα

Σάββατο, 25 Μαΐου 2002 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΙ ΕΙΑ. Βιολογία

Σάββατο, 25 Μαΐου 2002 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΙ ΕΙΑ. Βιολογία Σάββατο, 25 Μαΐου 2002 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΙ ΕΙΑ Βιολογία ΘΕΜΑ 1 Στις ερωτήσεις 1 5, να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα του το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1. Ποιο

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Συγκρίνατε την πρωτογενή µε τη δευτερογενή ανοσοβιολογική απόκριση και απεικονίστε αυτές στο ίδιο διάγραµµα αξόνων. Πρωτογενή ανοσοβιολογική απόκριση ονοµάζουµε την απόκριση του

Διαβάστε περισσότερα

Φυσιολογικές λειτουργίες κυττάρων αίματος Κλινική και εργαστηριακή αξιολόγηση αιματολογικών παθήσεων. Μαθήματα Παθοφυσιολογίας

Φυσιολογικές λειτουργίες κυττάρων αίματος Κλινική και εργαστηριακή αξιολόγηση αιματολογικών παθήσεων. Μαθήματα Παθοφυσιολογίας Φυσιολογικές λειτουργίες κυττάρων αίματος Κλινική και εργαστηριακή αξιολόγηση αιματολογικών παθήσεων Μαθήματα Παθοφυσιολογίας Φυσιολογική λειτουργία κυττάρων αίματος Ερυθρά αιμοσφαίρια, κύτταρα χωρίς πυρήνα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ Α Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό κάθε μίας από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις Α1 έως Α5 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη λέξη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΑΥΤΟΑΝΟΣΗΣ ΑΙΜΟΛΥΤΙΚΗΣ ΑΝΑΙΜΙΑΣ. Μαρία Γκανίδου Νοσοκομειακή Υπηρεσία Αιμοδοσίας ΓΝΘ Γ.Παπανικολάου

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΑΥΤΟΑΝΟΣΗΣ ΑΙΜΟΛΥΤΙΚΗΣ ΑΝΑΙΜΙΑΣ. Μαρία Γκανίδου Νοσοκομειακή Υπηρεσία Αιμοδοσίας ΓΝΘ Γ.Παπανικολάου ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΑΥΤΟΑΝΟΣΗΣ ΑΙΜΟΛΥΤΙΚΗΣ ΑΝΑΙΜΙΑΣ Μαρία Γκανίδου Νοσοκομειακή Υπηρεσία Αιμοδοσίας ΓΝΘ Γ.Παπανικολάου Αυτοάνοση Αιμολυτική Αναιμία (ΑΑΑ) 1.Αυξημένη καταστροφή των ερυθρών αιμοσφαιρίων

Διαβάστε περισσότερα

Προβλήματα σχετιζόμενα με την τυποποίηση αντιγόνων Ι

Προβλήματα σχετιζόμενα με την τυποποίηση αντιγόνων Ι Β Προβλήματα Φαινότυπος Β(Α): ασθενής αντίδραση με αντι-α, έντονη αντίδραση με αντι-β, και ο ορός αντιδρά με ερυθρά Α₁. Ο αντιορός Α περιέχει τον κλώνο ΜΗΟ4? Επίκτητος Β φαινότυπος: έντονη αντίδραση με

Διαβάστε περισσότερα

Τα ερυθροκυτταρικά αντιγόνα και αντισώματα. Τσαγκάρη Βασιλική Διευθύντρια ΕΣΥ Τμήμα Αιμοδοσίας Κωνσταντοπούλειο Νοσοκομείο

Τα ερυθροκυτταρικά αντιγόνα και αντισώματα. Τσαγκάρη Βασιλική Διευθύντρια ΕΣΥ Τμήμα Αιμοδοσίας Κωνσταντοπούλειο Νοσοκομείο Τα ερυθροκυτταρικά αντιγόνα και αντισώματα Τσαγκάρη Βασιλική Διευθύντρια ΕΣΥ Τμήμα Αιμοδοσίας Κωνσταντοπούλειο Νοσοκομείο Ιστορία:Karl Landsteiner 1901:ανακάλυψε το σύστημα ΑΒΟ Ο ίδιος και οι 5 βοηθοί

Διαβάστε περισσότερα

ANOΣΟΓΗΡΑΝΣΗ. Ιωάννα Οικονοµίδου. Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Ιατρικής Πανεπιστηµίου Αθηνών

ANOΣΟΓΗΡΑΝΣΗ. Ιωάννα Οικονοµίδου. Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Ιατρικής Πανεπιστηµίου Αθηνών ANOΣΟΓΗΡΑΝΣΗ Ιωάννα Οικονοµίδου Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Ιατρικής Πανεπιστηµίου Αθηνών Το ανοσιακό σύστηµα θεωρείται αποφασιστικός παράγοντας για την διατήρηση της υγείας και την επιβίωση στους ηλικιωµένους

Διαβάστε περισσότερα

Ανοσοαιματολογία κύησης και νεογνού.

Ανοσοαιματολογία κύησης και νεογνού. Ανοσοαιματολογία κύησης και νεογνού. Λεοντίνη Φουντουλάκη-Παπαρίζου Παθολόγος Συντονίστρια Διευθύντρια Ν.Υ. Αιμοδοσίας Γενικού Νοσοκομείου Νίκαιας Πειραιά «Άγιος Παντελεήμων» Οκτώβριος 2011 ΑΝΤΙΓΟΝΟ: κάθε

Διαβάστε περισσότερα

ΩΣΜΩΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΝΕΦΡΟΙ

ΩΣΜΩΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΝΕΦΡΟΙ ΩΣΜΩΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΝΕΦΡΟΙ ΠΩΣ ΜΕΤΑΦΕΡΟΝΤΑΙ ΟΙ ΟΥΣΙΕΣ ΣΤΑ ΥΓΡΑ Μεταφορά τροφών και αποβολή μη χρήσιμων ουσιών: Διάχυση (π.χ. το CO 2 που παράγεται κατά τον μεταβολισμό των κυττάρων, διαχέεται από τα κύτταρα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΙΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΣΤΗΝ ΑΙΜΟ ΟΣΙΑ Ε. Λυδάκη, Αιµατολόγος, /ν / τ ν ρια Α ι Α µο µ δοσί σ ας ς Π ΑΓ Α ΝΗ, 27/3 & 3/4/2015

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΙΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΣΤΗΝ ΑΙΜΟ ΟΣΙΑ Ε. Λυδάκη, Αιµατολόγος, /ν / τ ν ρια Α ι Α µο µ δοσί σ ας ς Π ΑΓ Α ΝΗ, 27/3 & 3/4/2015 ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΙΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΣΤΗΝ ΑΙΜΟ ΟΣΙΑ Ε. Λυδάκη,Αιµατολόγος, /ντρια Αιµοδοσίας ΠΑΓΝΗ, 27/3 & 3/4/2015 Τι θα πούµε σήµερα Α. Αντιγόνα-αντισώµατα επιφανείας ερυθροκυττάρων, αιµοπεταλίων και λευκοκυττάρων

Διαβάστε περισσότερα

Β. ΚΑΜΙΝΕΛΛΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα).

Β. ΚΑΜΙΝΕΛΛΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα). ΒΙΟΛΟΓΙΑ Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα). Είδη οργανισμών Υπάρχουν δύο είδη οργανισμών: 1. Οι μονοκύτταροι, που ονομάζονται μικροοργανισμοί

Διαβάστε περισσότερα

1 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

1 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ 1 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΘΕΜΑ 1 ο Α. Στις ερωτήσεις 1-5 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα του το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1. Οι ομοιοστατικοί

Διαβάστε περισσότερα

Επανάληψη πριν τις εξετάσεις Καλό διάβασμα

Επανάληψη πριν τις εξετάσεις Καλό διάβασμα Επανάληψη πριν τις εξετάσεις Καλό διάβασμα 2013-2014 Θέματα πολλαπλής επιλογής Κύτταρα όμοια μορφολογικά και λειτουργικά αποτελούν α. ένα όργανο. β. ένα ιστό. γ. ένα οργανισμό. δ. ένα σύστημα οργάνων.

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΩΝ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2013 ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

ΘΕΜΑΤΑ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΩΝ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2013 ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΘΕΜΑ Α Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό κάθε μίας από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις Α1 έως Α5 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη λέξη ή στη φράση, η οποία συμπληρώνει

Διαβάστε περισσότερα

Ποικιλίες RhD - Σύγχρονη προσέγγιση κατά τις μεταγγίσεις. M. Ξημέρη, ειδικ. Αιματολογίας

Ποικιλίες RhD - Σύγχρονη προσέγγιση κατά τις μεταγγίσεις. M. Ξημέρη, ειδικ. Αιματολογίας Ποικιλίες RhD - Σύγχρονη προσέγγιση κατά τις μεταγγίσεις M. Ξημέρη, ειδικ. Αιματολογίας Εισαγωγή Σύστημα RhD : - αναγνωρίστηκε το 1939 - το πιο σημαντικό κλινικά σύστημα μετά το ΑΒΟ - προκαλεί αιμολυτικές

Διαβάστε περισσότερα

Αντιμικροβιακά πεπτίδια και ψωρίαση

Αντιμικροβιακά πεπτίδια και ψωρίαση Αντιμικροβιακά πεπτίδια και ψωρίαση Ψωρίαση: Πέρα από τα όρια Πορταριά, 18-20 Ιανουαρίου 2013 Ελισάβετ Λαζαρίδου Επικ. Καθηγήτρια Δερματολογίας-Αφροδισιολογίας Α Δερματολογική Κλινική Α.Π.Θ. Αντιμικροβιακά

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΥΠΕΡ-IgM. Hyper-IgM Syndrome (HIgM)

ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΥΠΕΡ-IgM. Hyper-IgM Syndrome (HIgM) INTERNATIONAL PATIENT ORGANISATION FOR PRIMARY IMMUNODEFICIENCIES ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΑΣΘΕΝΩΝ ΓΙΑ ΠΡΩΤΟΠΑΘΕΙΣ ΑΝΟΣΟANΕΠΑΡΚΕΙΕΣ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΥΠΕΡ-IgM Hyper-IgM Syndrome (HIgM) ΑΡΜΟΝΙΑ Σύλλογος Φίλων Ασθενών

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΟΣΥΝΔΕΤΗ ΑΓΑΜΜΑΣΦΑΙΡΙΝΑΙΜΙΑ (Χ-α-γ-σφαιριναιμία) X-Linked Agammaglobulinaemia (XLA)

ΦΥΛΟΣΥΝΔΕΤΗ ΑΓΑΜΜΑΣΦΑΙΡΙΝΑΙΜΙΑ (Χ-α-γ-σφαιριναιμία) X-Linked Agammaglobulinaemia (XLA) INTERNATIONAL PATIENT ORGANISATION FOR PRIMARY IMMUNODEFICIENCIES ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΑΣΘΕΝΩΝ ΓΙΑ ΠΡΩΤΟΠΑΘΕΙΣ ΑΝΟΣΟANΕΠΑΡΚΕΙΕΣ ΦΥΛΟΣΥΝΔΕΤΗ ΑΓΑΜΜΑΣΦΑΙΡΙΝΑΙΜΙΑ X-Linked Agammaglobulinaemia (XLA) ΑΡΜΟΝΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Παραγωγή, απομόνωση και καθαρισμός της φαρμακευτικής πρωτεΐνης.

Παραγωγή, απομόνωση και καθαρισμός της φαρμακευτικής πρωτεΐνης. ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΡΙΤΗ 1 ΙΟΥΝΙΟΥ 2004 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 1 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1o 1. δ 2. β 3. β 4. γ 5. δ ΘΕΜΑ 2o 1. Σχολικό βιβλίο, σελ.

Διαβάστε περισσότερα

«Ανοσοκατασταλμένοι Ασθενείς και Λοιμώξεις στο Νοσοκομείο» Σοφία Σπαθοπούλου, Ν.Ε.Λ. Α.Ν.Θ. «Θεαγένειο Θεαγένειο»

«Ανοσοκατασταλμένοι Ασθενείς και Λοιμώξεις στο Νοσοκομείο» Σοφία Σπαθοπούλου, Ν.Ε.Λ. Α.Ν.Θ. «Θεαγένειο Θεαγένειο» «Ανοσοκατασταλμένοι Ασθενείς και Λοιμώξεις στο Νοσοκομείο» Σοφία Σπαθοπούλου, Ν.Ε.Λ. Α.Ν.Θ. «Θεαγένειο Θεαγένειο» Μηχανισμοί Άμυνας κατά των Λοιμώξεων Παρεμπόδιση διείσδυσης μικροβίων Καλυπτήρια επιθήλια

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ. 3. Τι γνωρίζετε για τον πυρήνα του ευκαρυωτικού κυττάρου;

ΒΙΟΛΟΓΙΑ. 3. Τι γνωρίζετε για τον πυρήνα του ευκαρυωτικού κυττάρου; ΒΙΟΛΟΓΙΑ 1,Να αντιστοιχίσετε της όρους της αριστερής στήλης με τις προτάσεις της δεξιάς στήλης: α. κυτταρική μεμβράνη 1. πολλαπλασιάζονται με εκβλάστηση β. αμοιβάδα 2.κέντρα παραγωγής ενέργειας γ. μιτοχόνδρια

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΔΕΙΓΜΑΤΙΚΑ ΛΥΜΕΝΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΕΦ. 1ο

ΥΠΟΔΕΙΓΜΑΤΙΚΑ ΛΥΜΕΝΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΕΦ. 1ο ΥΠΟΔΕΙΓΜΑΤΙΚΑ ΛΥΜΕΝΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΕΦ. 1ο ΔΙΑΓΡΑΜΜΑΤΑ 1. Ένας άνθρωπος μολύνεται από έναν ιό. Το παρακάτω διάγραμμα απεικονίζει τις συγκεντρώσεις των αντιγόνων και των αντισωμάτων αυτού του ανθρώπου κατά

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΩΝ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2014 ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

ΘΕΜΑΤΑ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΩΝ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2014 ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΘΕΜΑ Α Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμο καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις Α1 έως Α5 και, δίπλα, το γράμμα που αντιστοιχεί στη λέξη ή στη φράση, η οποία συμπληρώνει

Διαβάστε περισσότερα

Επιλέξτε τη σωστή απάντηση, βάζοντας σε κύκλο το αντίστοιχο γράμμα:

Επιλέξτε τη σωστή απάντηση, βάζοντας σε κύκλο το αντίστοιχο γράμμα: ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ Κυριακή 10 Οκτωβρίου 2010 ΘΕΜΑ 1 ο: Επιλέξτε τη σωστή απάντηση, βάζοντας σε κύκλο το αντίστοιχο γράμμα: 1. Ανήκουν στους ευκαρυωτικούς οργανισμούς Α. το τοξόπλασμα

Διαβάστε περισσότερα

Να συμπληρωθεί το παρακάτω φυλλάδιο με βάση τις οδηγίες σε κάθε θέμα. Να απαντήσετε σε όλες τις ερωτήσεις. Σας ευχόμαστε επιτυχία!

Να συμπληρωθεί το παρακάτω φυλλάδιο με βάση τις οδηγίες σε κάθε θέμα. Να απαντήσετε σε όλες τις ερωτήσεις. Σας ευχόμαστε επιτυχία! Διαγώνισμα ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Γενικής Παιδείας ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ 15/3/2015 Να συμπληρωθεί το παρακάτω φυλλάδιο με βάση τις οδηγίες σε κάθε θέμα. Να απαντήσετε σε όλες τις ερωτήσεις. Σας ευχόμαστε επιτυχία! ΘΕΜΑ Α Να αντιγράψετε

Διαβάστε περισσότερα

ΟΥΡΟΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΤΟΥ ΣΚΥΛΟΥ & ΤΗΣ ΓΑΤΑΣ Λ.Β.Α. 1

ΟΥΡΟΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΤΟΥ ΣΚΥΛΟΥ & ΤΗΣ ΓΑΤΑΣ Λ.Β.Α. 1 ΟΥΡΟΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΤΟΥ ΣΚΥΛΟΥ & ΤΗΣ ΓΑΤΑΣ Λ.Β.Α. 1 ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ Συχνότητα: Σκύλος >> γάτα Συχνότητα: Θηλυκά >> αρσενικά Εντόπιση: ουροδόχος κύστη, ουρήθρα Αιτιολογία: βακτήρια>μυκοπλάσματα, χλαμύδιες,

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνιες Εξετάσεις Ημερήσιων Γενικών Λυκείων. Εξεταζόμενο Μάθημα: Βιολογία Γενικής Παιδείας, Ημ/νία: 20 Μαΐου 2015. Απαντήσεις Θεμάτων

Πανελλήνιες Εξετάσεις Ημερήσιων Γενικών Λυκείων. Εξεταζόμενο Μάθημα: Βιολογία Γενικής Παιδείας, Ημ/νία: 20 Μαΐου 2015. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελλήνιες Εξετάσεις Ημερήσιων Γενικών Λυκείων Εξεταζόμενο Μάθημα: Βιολογία Γενικής Παιδείας, Ημ/νία: 20 Μαΐου 2015 Απαντήσεις Θεμάτων ΘΕΜΑ Α Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμίας από τις παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟ. 1. Το σχεδιάγραμμα δείχνει 3 διαφορετικά αιμοφόρα αγγεία, Α, Β και Γ.

ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟ. 1. Το σχεδιάγραμμα δείχνει 3 διαφορετικά αιμοφόρα αγγεία, Α, Β και Γ. ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟ 1. Το σχεδιάγραμμα δείχνει 3 διαφορετικά αιμοφόρα αγγεία, Α, Β και Γ. (α) Να ονομάσετε τα αγγεία Α και Β. (β) Πώς είναι προσαρμοσμένο το αγγείο Γ για να έχει τη δυνατότητα να δημιουργεί το

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2015 Β ΦΑΣΗ Γ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ / ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2015 Β ΦΑΣΗ Γ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ / ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΤΑΞΗ: ΜΑΘΗΜΑ: ΘΕΜΑ A Γ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ / ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Ηµεροµηνία: Μ. Τετάρτη 8 Απριλίου 2015 ιάρκεια Εξέτασης: 3 ώρες Α1 - γ, Α2 - δ, Α3 - α, Α4 - β, Α5 - α ΘΕΜΑ Β ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Β1. Παθογόνα

Διαβάστε περισσότερα

Σύμφωνα με τον παγκόσμιο οργανισμό υγείας, κάθε χρόνο υπάρχουν 1.38 εκατομμύρια καινούρια περιστατικά και περίπου 458 000 θάνατοι από τον καρκίνο του

Σύμφωνα με τον παγκόσμιο οργανισμό υγείας, κάθε χρόνο υπάρχουν 1.38 εκατομμύρια καινούρια περιστατικά και περίπου 458 000 θάνατοι από τον καρκίνο του 1 Σύμφωνα με τον παγκόσμιο οργανισμό υγείας, κάθε χρόνο υπάρχουν 1.38 εκατομμύρια καινούρια περιστατικά και περίπου 458 000 θάνατοι από τον καρκίνο του μαστού. Ο καρκίνος του μαστού είναι με μεγάλη διαφορά

Διαβάστε περισσότερα

Η επιστήμη της Φυσιολογίας μελετά: 1. Τα χαρακτηριστικά και 2. Τους μηχανισμούς λειτουργίας του ανθρωπίνου σώματος τα οποία τον καθιστούν ζωντανό όν

Η επιστήμη της Φυσιολογίας μελετά: 1. Τα χαρακτηριστικά και 2. Τους μηχανισμούς λειτουργίας του ανθρωπίνου σώματος τα οποία τον καθιστούν ζωντανό όν Η επιστήμη της Φυσιολογίας μελετά: 1. Τα χαρακτηριστικά και 2. Τους μηχανισμούς λειτουργίας του ανθρωπίνου σώματος τα οποία τον καθιστούν ζωντανό όν 01/27 -Η μικρότερη δομική και λειτουργική μονάδα ζωντανής

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΞΕΡΕΤΕ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΡΟΦΙΚΗ ΑΛΛΕΡΓΙΑ

ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΞΕΡΕΤΕ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΡΟΦΙΚΗ ΑΛΛΕΡΓΙΑ ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΞΕΡΕΤΕ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΡΟΦΙΚΗ ΑΛΛΕΡΓΙΑ Τι είναι η τροφική αλλεργία; Τροφική αλλεργία είναι η αναπάντεχη και μη κανονική ανοσολογική αντίδραση του οργανισμού εναντίον ενός τμήματος μιας τροφής (συνήθως

Διαβάστε περισσότερα

www.paed-anosia.gr INTERNATIONAL PATIENT ORGANISATION FOR PRIMARY IMMUNODEFICIENCIES www.ipopi.org info@ipopi.org

www.paed-anosia.gr INTERNATIONAL PATIENT ORGANISATION FOR PRIMARY IMMUNODEFICIENCIES www.ipopi.org info@ipopi.org ΦΥΛΟΣΥΝ ΕΤΗ ΑΓΑΜΜΑΣΦΑΙΡΙΝΑΙΜΙΑ X-Linked Agammaglobulinaemia (XLA, Νόσος Bruton) INTERNATIONAL PATIENT ORGANISATION FOR PRIMARY IMMUNODEFICIENCIES ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΑΣΘΕΝΩΝ ΓΙΑ ΠΡΩΤΟΠΑΘΕΙΣ ΑΝΟΣΟANΕΠΑΡΚΕΙΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ρευματοειδής αρθρίτιδα

Ρευματοειδής αρθρίτιδα Ρευματοειδής αρθρίτιδα Μ.Ν. Μανουσάκης En. Καθηγητής Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών ρευματοειδής αρθρίτιδα είναι μία χρόνια φλεγμονή των αρθρώσεων (Πιν. 1). Με τον όρο χρόνια φλεγμονή των αρθρώσεων,

Διαβάστε περισσότερα

Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1], Τρ. Διδάγγελος[1], Ι. Γιώβος[3], Δ. Καραμήτσος[1]

Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1], Τρ. Διδάγγελος[1], Ι. Γιώβος[3], Δ. Καραμήτσος[1] Ολόγοςλεπτίνης/αδιπονεκτίνης ως ανεξάρτητος προγνωστικός παράγοντας 10ετούς καρδιαγγειακού κινδύνου σε ινσουλινοθεραπευόμενους ασθενείς με διαβήτη τύπου 2 Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1],

Διαβάστε περισσότερα

Ερυθρά. Κύτταρα του Αίµατος. Για την ταυτοποίηση και τον χαρακτηρισµό των βλαστικών κυττάρων του αίµατος χρησιµοποιούνται λειτουργικά test

Ερυθρά. Κύτταρα του Αίµατος. Για την ταυτοποίηση και τον χαρακτηρισµό των βλαστικών κυττάρων του αίµατος χρησιµοποιούνται λειτουργικά test Μυελική Αιµοποίηση & Ερυθρά Σειρά Ερυθρά Λευκά Αιµοπετάλια Κύτταρα 45% 2.5 λίτρα Αίµα Πλάσµα 55% 3 λίτρα Νερό (93%) Ηλεκτρολύτες (

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΕΤΑΡΤΗ 20 ΜΑΪΟΥ 2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΕΤΑΡΤΗ 20 ΜΑΪΟΥ 2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΕΤΑΡΤΗ 20 ΜΑΪΟΥ 2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΘΕΜΑ Α Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμίας από

Διαβάστε περισσότερα

Απαντήσεις στα θέματα βιολογίας γενικής παιδείας 2015

Απαντήσεις στα θέματα βιολογίας γενικής παιδείας 2015 Απαντήσεις στα θέματα βιολογίας γενικής παιδείας 2015 Θέμα Α Α1. γ Α2. α Α3. β Α4. β Α5. δ Θέμα Β Β1. Β2. 1. Β 2. Α 3. Α 4. Β 5. Β 6. Α 7. Α 8. Β Το γενετικό υλικό ενός ιού διαθέτει πληροφορίες : α) Για

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΗ ΠΟΙΚΙΛΗ ΑΝΟΣΟΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ (ΚΠΑΑ) Common Variable Immunodeficiency (CVID)

ΚΟΙΝΗ ΠΟΙΚΙΛΗ ΑΝΟΣΟΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ (ΚΠΑΑ) Common Variable Immunodeficiency (CVID) INTERNATIONAL PATIENT ORGANISATION FOR PRIMARY IMMUNODEFICIENCIES ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΑΣΘΕΝΩΝ ΓΙΑ ΠΡΩΤΟΠΑΘΕΙΣ ΑΝΟΣΟANΕΠΑΡΚΕΙΕΣ ΚΟΙΝΗ ΠΟΙΚΙΛΗ ΑΝΟΣΟΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ (ΚΠΑΑ) Common Variable Immunodeficiency (CVID)

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΠΙΔΡΑΗ ΣΗ ΕΓΚΤΜΟΤΝΗ ΣΗΝ ΚΑΣΑΣΑΗ ΣΩΝ ΠΕΡΙΟΔΟΝΣΙΚΩΝ ΙΣΩΝ

Η ΕΠΙΔΡΑΗ ΣΗ ΕΓΚΤΜΟΤΝΗ ΣΗΝ ΚΑΣΑΣΑΗ ΣΩΝ ΠΕΡΙΟΔΟΝΣΙΚΩΝ ΙΣΩΝ 10 ο σνέδριο Φοιηηηών Οδονηιαηρικής τολής Πανεπιζηημίοσ Αθηνών ΓΝΩΣΙΚΟ ΑΝΣΙΚΕΙΜΕΝΟ ΠΕΡΙΟΔΟΝΣΟΛΟΓΙΑ Η ΕΠΙΔΡΑΗ ΣΗ ΕΓΚΤΜΟΤΝΗ ΣΗΝ ΚΑΣΑΣΑΗ ΣΩΝ ΠΕΡΙΟΔΟΝΣΙΚΩΝ ΙΣΩΝ σμμεηέτονηες: Λαμπροπούλοσ Ν. Οσρανία* Παπαγεωργίοσ

Διαβάστε περισσότερα

Σας αποστέλλουμε τις προτεινόμενες απαντήσεις που αφορούν τα θέματα της Βιολογίας Γενικής Παιδείας των Ημερησίων Γενικών Λυκείων και ΕΠΑΛ (Ομάδας Β ).

Σας αποστέλλουμε τις προτεινόμενες απαντήσεις που αφορούν τα θέματα της Βιολογίας Γενικής Παιδείας των Ημερησίων Γενικών Λυκείων και ΕΠΑΛ (Ομάδας Β ). Αθήνα, 20/5/2015 ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΕΝΩΣΗ ΒΙΟΕΠΙΣΤΗΜΟΝΩΝ Σας αποστέλλουμε τις προτεινόμενες απαντήσεις που αφορούν τα θέματα της Βιολογίας Γενικής Παιδείας των Ημερησίων Γενικών Λυκείων και ΕΠΑΛ (Ομάδας Β ). Η

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 30 ΜΑΪΟΥ 2014 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΤΕΣΣΕΡΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

Κυκλοφορικό σύστημα. Από μαθητές και μαθήτριες του Στ 1

Κυκλοφορικό σύστημα. Από μαθητές και μαθήτριες του Στ 1 Κυκλοφορικό σύστημα Από μαθητές και μαθήτριες του Στ 1 Η καρδία Χτύπα 2 δισεκατομμύρια φορές σε όλη μας τη ζωή. Βρίσκεται στο θώρακα, κέντρο προς αριστερά. Έχει το μέγεθος μιας γροθιάς. Αλεξάνδρα, Αναστασία,

Διαβάστε περισσότερα

ΛΟΙΠΑ ΑΝΤΙΓΟΝΑ ΕΡΥΘΡΩΝ. Μπακαλούδη Βασιλική. Αιµατολόγος, Επιµελήτρια Α Κέντρο Αίµατος ΑΧΕΠΑ.

ΛΟΙΠΑ ΑΝΤΙΓΟΝΑ ΕΡΥΘΡΩΝ. Μπακαλούδη Βασιλική. Αιµατολόγος, Επιµελήτρια Α Κέντρο Αίµατος ΑΧΕΠΑ. ΛΟΙΠΑ ΑΝΤΙΓΟΝΑ ΕΡΥΘΡΩΝ Μπακαλούδη Βασιλική. Αιµατολόγος, Επιµελήτρια Α Κέντρο Αίµατος ΑΧΕΠΑ. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ανακάλυψη του αντιγονικού συστήµατος ΑΒΟ µεταγγίσεις αίµατος πιο εύκολες και ασφαλείς Ανακάλυψη του

Διαβάστε περισσότερα

94 95 96 97 98 Ο ρόλος της αγγειογένεσης στη μετάσταση Η νεοαγγείωση αποτελεί ένα απαραίτητο τμήμα της ογκογόνου διεργασίας που διασφαλίζει τη γρηγορότερη και ανεμπόδιστη ανάπτυξη του όγκου. Η λειτουργική

Διαβάστε περισσότερα

Kυτταρική Bιολογία ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΜΕΜΒΡΑΝΕΣ, ΜΕΜΒΡΑΝΙΚΑ ΔΙΑΜΕΡΙΣΜΑΤΑ & ΔΙΑΛΟΓΗ ΠΡΩΤΕΪΝΩΝ ΔIAΛEΞΗ 4 (6/3/2013)

Kυτταρική Bιολογία ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΜΕΜΒΡΑΝΕΣ, ΜΕΜΒΡΑΝΙΚΑ ΔΙΑΜΕΡΙΣΜΑΤΑ & ΔΙΑΛΟΓΗ ΠΡΩΤΕΪΝΩΝ ΔIAΛEΞΗ 4 (6/3/2013) Kυτταρική Bιολογία ΔIAΛEΞΗ 4 (6/3/2013) ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΜΕΜΒΡΑΝΕΣ, ΜΕΜΒΡΑΝΙΚΑ ΔΙΑΜΕΡΙΣΜΑΤΑ & ΔΙΑΛΟΓΗ ΠΡΩΤΕΪΝΩΝ Οι λιπιδικές διπλοστιβάδες ως φραγμοί Νερό Υδρόφιλες φωσφολιπιδικές κεφαλές Φωσφολιπιδική μεμβράνη

Διαβάστε περισσότερα

Διαγώνισμα Βιολογίας Γενικής Παιδείας. α. κυτταροτοξικά Τ λεμφοκύτταρα β. βοηθητικά Τ λεμφοκύτταρα γ. πλασματοκύτταρα δ. μακροφάγα Μονάδες 5

Διαγώνισμα Βιολογίας Γενικής Παιδείας. α. κυτταροτοξικά Τ λεμφοκύτταρα β. βοηθητικά Τ λεμφοκύτταρα γ. πλασματοκύτταρα δ. μακροφάγα Μονάδες 5 Διαγώνισμα Βιολογίας Γενικής Παιδείας ΘΕΜΑ 1ο Να κυκλώσετε το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση 1. Μεγάλες ποσότητες ανοσοσφαιρινών εκκρίνονται από τα: α. κυτταροτοξικά Τ λεμφοκύτταρα β. βοηθητικά

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ Ημερομηνία και Ώρα εξέτασης: Δευτέρα, 20 Μαΐου 2013 07:30-10:30

Διαβάστε περισσότερα

Τι θα συζητήσουμε. Βασικές έννοιες (Ανοσία-Αυτοανοσία) Συμμετοχή αυτοανοσίας στην παθογένεια μη αυτοάνοσων νόσων-σδ2

Τι θα συζητήσουμε. Βασικές έννοιες (Ανοσία-Αυτοανοσία) Συμμετοχή αυτοανοσίας στην παθογένεια μη αυτοάνοσων νόσων-σδ2 Αυτοανοσία στο ΣΔ2 Καλλιόπη Κώτσα Επικ. Καθηγήτρια Ενδοκρινολογίας-Διαβητολογίας Τμήμα Ενδοκρινολογίας-Μεταβολισμού Διαβητολογικό Κέντρο Α Παθολογική Κλινική ΠΓΝ ΑΧΕΠΑ Τι θα συζητήσουμε Βασικές έννοιες

Διαβάστε περισσότερα

ΛΥΚΕΙΟ ΠΑΡΑΛΙΜΝΙΟΥ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. ΖΗΤΗΜΑ Α Το σχεδιάγραμμα δείχνει τμήμα κυτταρικής μεμβράνης.

ΛΥΚΕΙΟ ΠΑΡΑΛΙΜΝΙΟΥ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. ΖΗΤΗΜΑ Α Το σχεδιάγραμμα δείχνει τμήμα κυτταρικής μεμβράνης. ΛΥΚΕΙΟ ΠΑΡΑΛΙΜΝΙΟΥ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΜΕΜΒΡΑΝΕΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΠΑΤΗΡ ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΙΣΑΑΚ ΖΗΤΗΜΑ Α Το σχεδιάγραμμα δείχνει τμήμα κυτταρικής μεμβράνης. (α) Να ονομάσετε τα

Διαβάστε περισσότερα

Σάββατο, 24 Μαϊου 2003 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ

Σάββατο, 24 Μαϊου 2003 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Σάββατο, 24 Μαϊου 2003 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΜΑ 1 Στις ερωτήσεις 1-5, να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα του το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1.

Διαβάστε περισσότερα

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ «ΟΜΟΚΕΝΤΡΟ» ΦΛΩΡΟΠΟΥΛΟΥ

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ «ΟΜΟΚΕΝΤΡΟ» ΦΛΩΡΟΠΟΥΛΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΘΕΜΑ Α Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό κάθε μίας από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις Α1 έως Α5 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη λέξη ή στη φράση η οποία συμπληρώνει

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΜΠΑΝΤΗ ΑΙΜΑΤΟΛΟΓΟΣ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ

ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΜΠΑΝΤΗ ΑΙΜΑΤΟΛΟΓΟΣ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΜΠΑΝΤΗ ΑΙΜΑΤΟΛΟΓΟΣ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ Γενικά Αίμα: ιστός σε ρευστή κατάσταση, ανανεώνεται συνεχώς και κινείται σ ένα κλειστό σύστημα αγγείων. πλάσμα=55% Buffy coat λευκά και αιμοπετάλια=5%

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Θέµα 1 ο 1. Τα άτοµα που είναι ετερόζυγα για τη β-θαλασσαιµία: α. Εµφανίζουν ήπια αναιµία β. Έχουν ευαισθησία στην ελονοσία γ. Συνθέτουν µεγάλη ποσότητα HbF δ.

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ νεφρά νεφρών Η υψηλή αρτηριακή πίεση (υπέρταση) είναι ένα από τα δύο κύρια αίτια χρόνιας νεφρικής νόσου παγκοσμίως (το άλλο είναι ο διαβήτης). Επίσης, τα νεφρά έχουν βασικό ρόλο στη

Διαβάστε περισσότερα

Όταν χρειάζεται ρύθμιση της ποσότητας των χορηγούμενων υγρών του ασθενή. Όταν θέλουμε να προλάβουμε την υπερφόρτωση του κυκλοφορικού συστήματος

Όταν χρειάζεται ρύθμιση της ποσότητας των χορηγούμενων υγρών του ασθενή. Όταν θέλουμε να προλάβουμε την υπερφόρτωση του κυκλοφορικού συστήματος Ερωτήσεις Αξιολόγησης Εργαστηριακού Μαθήματος Θέμα: «Κεντρική Φλεβική Πίεση» 1. Τι είναι η Κεντρική Φλεβική Πίεση (ΚΦΠ); Είναι η υδροστατική πίεση των μεγάλων φλεβών που είναι πλησιέστερα στην καρδιά,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΗΣΗ & ΡΕΥΜΑΤΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ

ΚΥΗΣΗ & ΡΕΥΜΑΤΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ Ελένη Κομνηνού, Ρευματολόγος, Επιστημονικά Υπεύθυνη Ρευματολογικού Τμήματος ΙΑΣΩ General ΚΥΗΣΗ & ΡΕΥΜΑΤΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ Οι ρευματικές παθήσεις αφορούν,σε ένα μεγάλο ποσοστό, νέες γυναίκες που βρίσκονται σε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ. σύγχρονο ΜΑΪΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Θέμα Α.. Α.1. δ Α.2. β Α.3. γ Α.4. β Α.5. α. Θέμα Β. ασθενειών. ν. περιβάλλον. βλαπτικές

ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ. σύγχρονο ΜΑΪΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Θέμα Α.. Α.1. δ Α.2. β Α.3. γ Α.4. β Α.5. α. Θέμα Β. ασθενειών. ν. περιβάλλον. βλαπτικές Θέμα Α.. Α.1. δ Α.2. β Α.3. γ Α.4. β Α.5. α Θέμα Β. ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 30 ΜΑΪΟΥ 2014 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Διασταύρωση και διερεύνηση ασυμβατότητας. Δρ Ελισάβετ Ι. Γρουζή Αιματολόγος, Συντονίστρια Διευθύντρια Ν. Υ. Αιμοδοσίας Α.Ο.Ν.Α.

Διασταύρωση και διερεύνηση ασυμβατότητας. Δρ Ελισάβετ Ι. Γρουζή Αιματολόγος, Συντονίστρια Διευθύντρια Ν. Υ. Αιμοδοσίας Α.Ο.Ν.Α. Διασταύρωση και διερεύνηση ασυμβατότητας Δρ Ελισάβετ Ι. Γρουζή Αιματολόγος, Συντονίστρια Διευθύντρια Ν. Υ. Αιμοδοσίας Α.Ο.Ν.Α. «Ο Άγιος Σάββας» 1 Προμεταγγισιακός έλεγχος RBCs Σκοπός Η διασφάλιση ότι δεν

Διαβάστε περισσότερα

ÔÏÕËÁ ÓÁÑÑÇ ÊÏÌÏÔÇÍÇ

ÔÏÕËÁ ÓÁÑÑÇ ÊÏÌÏÔÇÍÇ ΤΑΞΗ: ΜΑΘΗΜΑ: ΘΕΜΑ A Α1 γ Α2 α Α3 α Α4 β Α5 γ ΘΕΜΑ Β Γ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ / ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Ηµεροµηνία: Κυριακή 13 Απριλίου 2014 ιάρκεια Εξέτασης: 3 ώρες ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Β1) Το οικοσύστηµα είναι ένα

Διαβάστε περισσότερα

Athens 2010 Μαρία Α. Καρδάση

Athens 2010 Μαρία Α. Καρδάση Athens 2010 Γλυκοζυλίωση Τα τελευταία χρόνια όληηπροσπάθειατης αισθητικής αποκατάστασης του γηρασμένου δέρματος αφορούσε κυρίως την αποκατάσταση της εξωγενούς γήρανσης φωτογήρανσης. Τι γίνεται όμως με

Διαβάστε περισσότερα

γραπτή εξέταση στo μάθημα ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ' ΛΥΚΕΙΟΥ

γραπτή εξέταση στo μάθημα ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ' ΛΥΚΕΙΟΥ 3η εξεταστική περίοδος από 29/03/15 έως 19/04/15 γραπτή εξέταση στo μάθημα ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ' ΛΥΚΕΙΟΥ Τάξη: Γ Λυκείου Τμήμα: Βαθμός: Ονοματεπώνυμο: Καθηγητής: Θ Ε Μ Α A 1. Να επιλέξετε τη σωστή

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΥ ΑΙΜΑΤΟΣ

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΥ ΑΙΜΑΤΟΣ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΥ ΑΙΜΑΤΟΣ Kοκόρη Στέλλα Αιματολόγος-Λέκτορας ΕΚΠΑ Νοσοκομειακή Υπηρεσία Αιμοδοσίας Αιματολογικό Εργαστήριο «ΑΤΤΙΚΟ» Νοσοκομείο ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΑΙΜΑΤΟΣ Aίμα: ζωντανός ρευστός ιστός

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ Α Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις Α1 έως Α5 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη λέξη

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΘΗΝΩΝ ΒΑΣ. ΣΙΔΕΡΗΣ, ΜΕΣΟΓΕΙΩΝ 6, ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΟΙ 115 27, ΑΘΗΝΑ, ΤΗΛ: 210 7777.654, FAX

ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΘΗΝΩΝ ΒΑΣ. ΣΙΔΕΡΗΣ, ΜΕΣΟΓΕΙΩΝ 6, ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΟΙ 115 27, ΑΘΗΝΑ, ΤΗΛ: 210 7777.654, FAX ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΘΗΝΩΝ Μικροβιολογικό & Ερευνητικό Εργαστήριο Καθ έξιν Αποβολές Οι καθ 'έξιν αποβολές είναι μια ασθένεια σαφώς διακριτή από τη στειρότητα, και που ορίζεται ως δύο ή περισσότερες αποτυχημένες

Διαβάστε περισσότερα

3. ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ

3. ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 3. ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Η μεταφορά των θρεπτικών ουσιών στα μα που κυκλοφορεί μέσα σ' αυτά. Στενά συνδεδεμένο με το κυκλοφορικό σύστημα είναι κύτταρα των ιστών και η απομάκρυνση από αυτά των

Διαβάστε περισσότερα

Το γόνατο ως στόχος ρευματικών νοσημάτων

Το γόνατο ως στόχος ρευματικών νοσημάτων Το γόνατο ως στόχος ρευματικών νοσημάτων Χ. Μ. ΜουτσόπουΛος Αντεπιστέλλον μέλος της Ακαδημίας Αθηνών, Καθηγητής Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών α ρευματικά νοσήματα είναι ασθένειες που προσβάλλουν

Διαβάστε περισσότερα

Στο μη-hodgkin λέμφωμα, το MabThera χρησιμοποιείται για τη θεραπεία αμφότερων των μορφών της νόσου που επηρεάζουν τα Β-λεμφοκύτταρα:

Στο μη-hodgkin λέμφωμα, το MabThera χρησιμοποιείται για τη θεραπεία αμφότερων των μορφών της νόσου που επηρεάζουν τα Β-λεμφοκύτταρα: EMA/614203/2010 EMEA/H/C/000165 Περίληψη EPAR για το κοινό ριτουξιμάμπη Το παρόν έγγραφο αποτελεί σύνοψη της Ευρωπαϊκής Δημόσιας Έκθεσης Αξιολόγησης (EPAR) του. Επεξηγεί τον τρόπο με τον οποίο η Επιτροπή

Διαβάστε περισσότερα

Ποιες είναι οι ομοιότητες και οι διαφορές μεταξύ της αντιγραφής και της

Ποιες είναι οι ομοιότητες και οι διαφορές μεταξύ της αντιγραφής και της ΚΕΦ. 2 ο ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΡΙΣΕΩΣ Ποιες είναι οι ομοιότητες και οι διαφορές μεταξύ της αντιγραφής και της μεταγραφής; Διαφορές Αντιγραφή Μεταγραφή 1. Διατηρείται και μεταβιβάζεται η 1. Μεταβιβάζεται η γενετική

Διαβάστε περισσότερα

Απώτερες αντιδράσεις μετά μετάγγιση. Αλέπη Χρυσούλα,Αιματολόγος ΑΙΜΟΔΟΣΙΑ,ΤΖΑΝΕΙΟ Γ.Ν.Π.

Απώτερες αντιδράσεις μετά μετάγγιση. Αλέπη Χρυσούλα,Αιματολόγος ΑΙΜΟΔΟΣΙΑ,ΤΖΑΝΕΙΟ Γ.Ν.Π. Απώτερες αντιδράσεις μετά μετάγγιση. Αλέπη Χρυσούλα,Αιματολόγος ΑΙΜΟΔΟΣΙΑ,ΤΖΑΝΕΙΟ Γ.Ν.Π. Κάθε ανεπιθύμητο σημείο ή σύμπτωμα που συνδέεται αιτιολογικά με την μετάγγιση και εμφανίζεται 24 ώρες και πλέον

Διαβάστε περισσότερα

(αδρές αποικίες) Θέρμανση (λείες αποικίες) ζωντανά ποντίκια ζωντανά ποντίκια νεκρά ποντίκια

(αδρές αποικίες) Θέρμανση (λείες αποικίες) ζωντανά ποντίκια ζωντανά ποντίκια νεκρά ποντίκια Το DNA είναι το γενετικό υλικό 1. Πείραμα Griffith (1928) Βακτήριο πνευμονιόκοκκου (Diplococcus pneumoniae) Χωρίς κάλυμμα Με κάλυμμα (αδρές αποικίες) Θέρμανση (λείες αποικίες) ζωντανά ποντίκια ζωντανά

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΟΣΟΑΙΜΑΤΟΛΟΓΙΚΟΣ. Αιμοδοσία «ΓΝΘ Γ.Παπανικολάου»

ΑΝΟΣΟΑΙΜΑΤΟΛΟΓΙΚΟΣ. Αιμοδοσία «ΓΝΘ Γ.Παπανικολάου» ΠΡΟΜΕΤΑΓΓΙΣΙΑΚΟΣ ΑΝΟΣΟΑΙΜΑΤΟΛΟΓΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ Μαρία Γκανίδου Μαρία Γκανίδου Αιμοδοσία «ΓΝΘ Γ.Παπανικολάου» Ανοσοαιματολογικός έλεγχος Καθορισμός ομάδας αίματος Ανίχνευση και τυποποίηση αντιερυθροκυτταρικών

Διαβάστε περισσότερα

Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών. στην Κλινική Φαρμακευτική και Φαρμακοθεραπεία ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών. στην Κλινική Φαρμακευτική και Φαρμακοθεραπεία ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών στην Κλινική Φαρμακευτική και Φαρμακοθεραπεία ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Ασφάλεια και αποτελεσματικότητα της anti-tnf θεραπείας σε ασθενείς με φλεγμονώδη νόσο του εντέρου Δημήτριος

Διαβάστε περισσότερα

Γιατί σε κάποιες περιπτώσεις, οι αλλεργίες μπορεί να είναι θανατηφόρες; Το αλλεργικό shock

Γιατί σε κάποιες περιπτώσεις, οι αλλεργίες μπορεί να είναι θανατηφόρες; Το αλλεργικό shock Γιατί σε κάποιες περιπτώσεις, οι αλλεργίες μπορεί να είναι θανατηφόρες; Το αλλεργικό shock 1 Τι συμβαίνει στο σώμα σας σε μια αλλεργική αντίδραση; Μια ξένη ουσία εισέρχεται μέσω της τροφής στο σώμα Τα

Διαβάστε περισσότερα

Αιμοθεραπεία στις μεταμοσχεύσεις αιμοποιητικών κυττάρων. Μαρία Γκανίδου ΓΝΘ"Γ.Παπανικολάου"

Αιμοθεραπεία στις μεταμοσχεύσεις αιμοποιητικών κυττάρων. Μαρία Γκανίδου ΓΝΘΓ.Παπανικολάου Αιμοθεραπεία στις μεταμοσχεύσεις αιμοποιητικών κυττάρων Μαρία Γκανίδου ΓΝΘ"Γ.Παπανικολάου" Ιδιαιτερότητες αιμοθεραπείας στις μεταμοσχεύσεις Απαιτούνται μεγάλες ποσότητες παραγώγων αίματος Ανθεκτικότητα

Διαβάστε περισσότερα

Ανθρώπινο σώμα: 1200 gr Ca. 99% στα οστά και τα δόντια Το υπόλοιπο βρίσκεται στους ιστούς

Ανθρώπινο σώμα: 1200 gr Ca. 99% στα οστά και τα δόντια Το υπόλοιπο βρίσκεται στους ιστούς ΡΥΘΜΙΣΗ ΑΣΒΕΣΤΙΟΥ Ανθρώπινο σώμα: 1200 gr Ca 99% στα οστά και τα δόντια Το υπόλοιπο βρίσκεται στους ιστούς ΡΟΛΟΣ ΕΞΩΚΥΤΤΑΡΙΟΥ Ca ++ Μυϊκή συστολή Συναπτική διαβίβαση Συσσώρευση αιμοπεταλίων Πήξη του αίματος

Διαβάστε περισσότερα

1. Εισαγωγή στο Κύτταρο

1. Εισαγωγή στο Κύτταρο 1. Εισαγωγή στο Κύτταρο 1.1. Ορισμός του κυττάρου. Το κύτταρο είναι η δομική και λειτουργική μονάδα της ζωής (σχήμα 1). Το κύτταρο αποτελεί τη βάση της δομικής και λειτουργικής οργάνωσης ενός οργανισμού.

Διαβάστε περισσότερα

Νικολέττα Χαραλαμπάκη Ιατρός Βιοπαθολόγος

Νικολέττα Χαραλαμπάκη Ιατρός Βιοπαθολόγος Νικολέττα Χαραλαμπάκη Ιατρός Βιοπαθολόγος ΚΝΣ ΕΓΚΕΦΑΛΟΣ ΝΩΤΙΑΙΟΣ ΜΥΕΛΟΣ Περιβάλλονται και στηρίζονται με τις εγκεφαλικές και νωτιαίες μήνιγγες μεταξύ των οποίων περικλείεται ο υπαραχνοειδής χώρος γεμάτος

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΤΑΞΗ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΤΑΞΗ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Σ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 2 ΙΟΥΝΙΟΥ 2006 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) ΘΕΜΑ 1ο Α. Για τις ημιτελείς προτάσεις

Διαβάστε περισσότερα

Συνιστώνται για... Οι δονήσεις είναι αποτελεσματικές...

Συνιστώνται για... Οι δονήσεις είναι αποτελεσματικές... ΠΕΔΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ Εκφυλιστικές αλλοιώσεις Αγγειακές παθήσεις Παθολογίες των πνευμόνων Ουρο-γυναικολογικές διαταραχές Καρδιακές παθήσεις Παθολογίες σπονδυλικής στήλης Παθολογίες αρθρώσεων Παθολογίες συνδέσμων

Διαβάστε περισσότερα

Ελεύθερες ρίζες και αντιοξειδωτικά

Ελεύθερες ρίζες και αντιοξειδωτικά Ελεύθερες ρίζες και αντιοξειδωτικά Κατά τη διάρκεια των φυσιολογικών ανθρώπινων διεργασιών παραγωγή ενέργειας, αποτοξίνωση από τοξικές ουσίες και ανοσολογική απόκριση, παράγονται από τον οργανισµό ελεύθερες

Διαβάστε περισσότερα

ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΠΛΑΣΜΑΤΙΚΗΣ ΜΕΜΒΡΑΝΗΣ. Πετρολιάγκης Σταμάτης Τμήμα Γ4

ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΠΛΑΣΜΑΤΙΚΗΣ ΜΕΜΒΡΑΝΗΣ. Πετρολιάγκης Σταμάτης Τμήμα Γ4 ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΠΛΑΣΜΑΤΙΚΗΣ ΜΕΜΒΡΑΝΗΣ Πετρολιάγκης Σταμάτης Τμήμα Γ4 ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΠΛΑΣΜΑΤΙΚΗΣ ΜΕΜΒΡΑΝΗΣ Η κυτταρική μεμβράνη ή πλασματική μεμβράνη είναι η εξωτερική μεμβράνη που περιβάλλει το κύτταρο

Διαβάστε περισσότερα

Δωρεά ομφαλοπλακουντιακού αίματος. Μία ανεκτίμητη προσφορά ζωής για όλους!

Δωρεά ομφαλοπλακουντιακού αίματος. Μία ανεκτίμητη προσφορά ζωής για όλους! Δωρεά ομφαλοπλακουντιακού αίματος Μία ανεκτίμητη προσφορά ζωής για όλους! Σελ. 3 H Ελληνική Τράπεζα Ομφαλοπλακουντιακού Αίματος Σελ. 4 Oμφαλοπλακουντιακό αίμα (ΟΠΑ) Αρχέγονα αιμοποιητικά κύτταρα Σελ. 6

Διαβάστε περισσότερα