Βασικές αρχές ανοσοαιματολογίας

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Βασικές αρχές ανοσοαιματολογίας"

Transcript

1 Βασικές αρχές ανοσοαιματολογίας Ακαδημία αιμοδοσίας Σεπτέμβριος 2011 Σταμούλης Κώστας Αιματολόγος Αιμοδοσία Γ.Ν.Νίκαιας

2 Ανοσολογική απάντηση Φυσιολογικός μηχανισμός άμυνας έναντι ασθενειών - ξένων ουσιών

3 Είναι η ανοσολογική απάντηση πάντα η κατάλληλη ;

4 Αλλεργία: Ρινίτης, Έκζεμα & Επιπεφυκίτης Φυσιολογικός ρινικός βλεννογόνος

5 Αυτοάνοσα νοσήματα Συστηματικός Ερυθηματώδης Λύκος Σύνδρομο Sjogren s Φυσιολογικός σιελογόνος αδένας Σιελογόνος αδένας στο σύνδρομο Sjogren

6 Ρευματοειδής αρθρίτης

7 Απόρριψη μοσχεύματος Απόρριψη ενδοθηλίου σε μεταμόσχευση κερατοειδούς Φυσιολογικό νεφρό & σπείραμα Απόρριψη νεφρού Φυσιολογική καρδιά Απόρριψη καρδιάς

8 Ανοσοανεπάρκεια Κληρονομική ανοσοανεπάρκεια Μεταμόσχευση μυελού Σύνδρομο επίκτητης ανοσοανεπάρκειας

9 Ανοσολογικοί χειρισμοί για τη θεραπεία ασθενειών: Ανοσοκαταστολή και ανοσορρύθμιση Κυκλοσπορίνη Αζαθιοπρίνη Πρεδνιζολόνη Ανασυνδιασμένη ανθρώπινη IL-2 Ανασυνδιασμένη ανθρώπινη IFN- Απευαισθητοποίηση Αντίσωμα vs. CD52 Αντίσωμα vs. TNF-

10 Γενικό σχήμα ανοσολογικής απάντησης Οι περισσότεροι μικροοργανισμοί δεν προκαλούν ασθένειες στον άνθρωπο Παθογόνα : Οργανισμοί που προκαλούν νοσήματα Πρωτόζωα, Βακτήρια, Ιοί, Μύκητες, Σκώληκες κλπ Τόσο οι άνθρωποι όσο και τα παθογόνα αποτελούνται από πρωτεΐνες, υδατάνθρακες και λιπίδια Πώς το ανθρώπινο ανοσολογικό σύστημα ξεχωρίζει τα παθογόνα από τους ανθρώπινους ιστούς και τους ακίνδυνους μικροοργανισμούς ;

11 ΠΑΘΟΓΟΝΟ Campylobacter jejuni 1,654 γονίδια που κωδικοποιούν πρωτεΐνες Ο ρόλος των πρωτεϊνών σε αυτό σχετίζονται με : πρόσληψη θρεπτικών ουσιών αναπαραγωγή κίνηση αναπνοή κλπ

12 ΞΕΝΙΣΤΗΣ Κώστας Σταμούλης ~30,000 γονίδια που κωδικοποιούν πρωτεΐνες Ο ρόλος των πρωτεϊνών σε αυτόν τον οργανισμό σχετίζεται με : Πρόσληψη θρεπτικών ουσιών αναπαραγωγή αναπνοή κίνηση κλπ

13 Σε τι διαφέρουν ; Κ.Σταμούλης και C. jejuni διαθέτουν σημαντικά διαφορετικές πρωτεΐνες που τους επιτρέπουν να επιβιώνουν στο δικό τους συγκεκριμένο περιβάλλον ιαφορετικές πρωτεΐνες έχουν διαφορετική αλληλουχία αμινοξέων, και αυτή τη διαφορά ανιχνεύει το ανοσολογικό σύστημα Λεπτό έντερο Αιμοδοσία Νίκαια

14 Με ποιόν τρόπο το ανοσολογικό σύστημα ξεχωρίζει τα παθογόνα από τους ανθρώπινους ιστούς ; κάνοντας την διάκριση μεταξύ ίδιου (self) και ξένου (non-self) Όμως Τι γίνεται με τις ξένες πρωτεΐνες των συμβιωτικών οργανισμών ; Τι γίνεται με τις πρωτεΐνες των τροφίμων ; Τι γίνεται με τις πρωτεΐνες των μικροοργανισμών στις τροφές ; Πως το ανοσολογικό σύστημα κάνει τον διαχωρισμό μεταξύ χρήσιμων και βλαπτικών ξένων πρωτεϊνών και αντίστοιχα των παθογόνων ;

15 Φλεγμονώδης αντίδραση Φυσιολογικός οισοφάγος Φυσιολογικές παρίσθμιες αμυγδαλές Φυσιολογικό δέρμα Καντιντίαση Στρεπτοκοκκική λοίμωξη Σταφυλοκοκκική λοίμωξη

16 Η βλάβη οδηγεί σε φλεγμονή Φυσιολογικός Θύμος αδένας Τα θυμοκύτταρα στο θύμο αδένα πεθαίνουν μέσα σε αυτόν (98%) σαν αποτέλεσμα της φυσιολογικής τους εξέλιξης. Εάν τα κύτταρα πεθαίνουν, γιατί δεν υπάρχει φλεγμονή ; Ηλιακό έγκαυμα δέρματος Τα εγκαύματα προκαλούν πρόωρο θάνατο των κυττάρων του δέρματος, μέσω ενός μη προγραμματισμένου μηχανισμού που οδηγεί στην φλεγμονή

17 Απόπτωση και Νέκρωση Απόπτωση Προγραμματισμένος κυτταρικός θάνατος Φυσιολογικός μηχανισμός ο οποίος επιτελείται χωρίς φλεγμονή π.χ. ανάπτυξη λεμφοκυττάρων στην θύμο αδένα, διαχωρισμός της μεμβράνης των δακτύλων κλπ Νέκρωση Μη προγραμματισμένος, τυχαίος κυτταρικός θάνατος Προκαλείται από φυσική ή χημική βλάβη Απαραίτητη η μεσολάβηση φλεγμονής προκειμένου να ευαισθητοποιηθεί το ανοσολογικό σύστημα π.χ. εγκαύματα, λοίμωξη κλπ Αλλά.

18 Eνα παθογόνο πρέπει να προκαλέσει βλάβη στον ξενιστή για να θέσει σε εγρήγορση το ανοσολογικό σύστημα ; Βλάβη : Να καταλυθούν τα εμπόδια προκειμένου να κερδηθεί πρόσβαση σε περιοχές πιο ευημερούσες Εγρήγορση : Αναπόφευκτη συνέπεια της κατάλυσης των εμποδίων που θα διευκολύνει την επέκταση στον ξενιστή

19 Πως το ανοσολογικό σύστημα ξεχωρίζει το παθογόνο από τους ίδιους ιστούς και τις χρήσιμες από τις επιβλαβείς ξένες πρωτεΐνες και τα παθογόνα ; διακρίνοντας μεταξύ ίδιων και ξένων πρωτεϊνών Burnet 1949, Medawar 1953 ανιχνεύοντας επικίνδυνα σήματα όπως ο μη αποπτωτικός, νεκρωτικός κυτταρικός θάνατος Matzinger, 1994

20 Ανοσολογική απάντηση Φραγμοί Εισβολή & λοίμωξη Φυσική/μη ειδική ανοσία + + έρμα & βλεννογόνοι Ταχέως αναγεννώμενες επιφάνειες, περισταλτικές κινήσεις, έμετος, αντανακλαστικά βήχα/πταρμού, δάκρυα κλπ Κυτταρική και χημική άμυνα λυσοζύμη, ορώδεις/βλενώδεις εκκρίσεις, γαστρικό υγρό, συμβιωτικοί οργανισμοί, πρωτείνες συμπληρώματος, φαγοκυττάρωση, NK κύτταρα Φλεγμονή Ειδική/επίκτητη ανοσία Κυτταρική και χυμική άμυνα Αντισώματα, κυτταροκίνες,t βοηθητικά, κυτταροτοξικά T κύτταρα

21 Πρώτη γραμμή άμυνας Επιθηλιακά κύτταρα Ενεργοποιείται άμεσα (sec.) από την επαφή με το παθογόνο Μηχανικό, επιλεκτικά διαπερατό φραγμό μεταξύ έξω και έσω περιβάλλοντος Εξωτερικό Εσωτερικό Κύριος ρόλος να εμποδίσει την είσοδο μικροοργανισμών Παράγουν φυσικά αντιβιοτικά κατιονικά αντιβακτηριδιακά πεπτίδια- ντεφεσίνη (defensin) και καθελικιδίνη (cathelicidin) Μπορεί να διαθέτουν κινητούς κροσσούς Ταχέως αναγεννώμενο Παράγουν κυτταροκίνες-πρωτεΐνες που τροποποιούν τη συμπεριφορά άλλων κυττάρων Παράγουν χυμοκίνες πρωτεΐνες που έλκουν άλλα κύτταρα Μεταφέρουν αντισώματα από μέσα προς τα έξω

22 Ανοσολογική απάντηση Φραγμοί Invasion & infection Φυσική/μη ειδική ανοσία + + έρμα & βλεννογόνοι Ταχέως αναγεννώμενες επιφάνειες, περισταλτικές κινήσεις, έμετος, αντανακλαστικά βήχα/πταρμού, δάκρυα Κυτταρική και χημική άμυνα λυσοζύμη, ορώδεις/βλενώδεις εκκρίσεις, γαστρικό υγρό, συμβιωτικοί οργανισμοί, πρωτεΐνες συμπληρώματος, φαγοκυττάρωση, NK κύτταρα Φλεγμονή Επίκτητη/ειδική ανοσία Κυτταρική και χυμική άμυνα Αντισώματα, κυτταροκίνες,t βοηθητικά, κυτταροτοξικά T κύτταρα

23 Φυσική/μη ειδική ανοσία Προσφέρει άμυνα έναντι των λοιμώξεων Παρούσα από τη γέννηση Μη ειδική για οποιαδήποτε μικροβιακή ουσία εν ενισχύεται με δεύτερη έκθεση εν διαθέτει μηχανισμό μνήμης Χρησιμοποιεί κυτταρικά και χυμικά στοιχεία Πτωχό αποτέλεσμα χωρίς την ειδική ανοσία Εμπλέκεται στην πρόκληση και ενίσχυση της ειδικής /επίκτητης ανοσολογικής απάντησης

24 Γενικό σχήμα ανοσολογικής απάντησης Το παθογόνο με ξένες πρωτεΐνες καταστρέφει το επιθήλιο ώστε να διαπεράσει τον επιθηλιακό φραγμό Τα επιθηλιακά κύτταρα ενεργοποιούνται κατά την επαφή με τον μικροοργανισμό Χημειοκίνες και κυτταροκίνες συντίθενται από τα ενεργοποιημένα επιθηλιακά κύτταρα

25 Κυτταροκίνες και Χυμοκίνες Συλλογή από ποικιλία διαλυτών πρωτεϊνών και πεπτιδίων που διαφοροποιούν τη συμπεριφορά των κυττάρων σε nm pm συγκεντρώσεις Θεωρητικά προσομοιάζουν με ορμόνες Όμως οι κυτταροκίνες και οι χυμοκίνες δεν παράγονται αποκλειστικά από οργανωμένες κυτταρικές ομάδες στους ιστούς των αδένων ρουν τόσο τοπικά όσο και συστηματικά Έχουν πλειότροπη δράση Χυμοκίνες σχετίζονται κυρίως με τον χημειοταξεία μεταξύ των κυττάρων Υπάρχει λειτουργικός πλεονασμός στις δράσεις κυτταροκινών και χυμοκινών (διαφορετικές κυτταροκίνες/χυμοκίνες έχουν κοινές λειτουργίες)

26 Φλεγμονώδης αντίδραση Κυτταροκίνες παράγοντας νέκρωσης των όγκων (TNF ) και ιντερλευκίνη 1 (IL-1) τροποποιούν την μορφολογία, τις ιδιότητες προσκόλλησης και τη διαπερατότητα του ενδοθηλίου Τα μετατριχοειδικά ενδοθηλιακά κύτταρα είναι μη διαπερατά για τα κύτταρα και το πλάσμα Φλεγμονή Θερμότης - Οίδημα - Ερυθρότης - Άλγος Απώλεια λειτουργικότητας

27 Φλεγμονή Θερμότητα - Οίδημα - Ερυθρότητα - Άλγος Απώλεια λειτουργικότητας

28 Φαγοκύτταρα Τα ουδετερόφιλα ανταποκρίνονται σε μία επιθηλιακής προέλευσης χυμοκίνη - ιντερλευκίνη -8 (IL- 8) Κύτταρα μεταναστεύουν από την κυκλοφορία στους ιστούς γύρω από την λοίμωξη

29 Ουδετερόφιλα Ονομάζονται και πολυμορφοπύρηνα 4 έως10 εκατομ. / ml αίματος Ουδετερόφιλο Η λοίμωξη ενεργοποιεί κυτταροκίνες που διεγείρουν τον μυελό για παραγωγή μέχρι 20 εκατομ. ουδετερόφιλων/ml αίματος. Κύριος ρόλος γρήγορη μετάβαση στην περιοχή της λοίμωξης και φαγοκυττάρωση του μικροοργανισμού. Μετά την φαγοκυττάρωση τα ουδετερόφιλα Ουδετερόφιλο πεθαίνουν.

30 Μονοκύτταρα 0.5 έως 1 εκατομ. μονοκύτταρα/ml αίματος Μεταναστεύουν στους ιστούς όπου διαφοροποιούνται σε μακροφάγα Μονοκύτταρο Φαγοκυτταρώνουν μικροοργανισμούς Παρουσιάζουν αντιγόνα στα Τ κύτταρα Η ονομασία τους ποικίλλει ανάλογα με το ιστό που βρίσκονται : Ηπαρ κύτταρα Kupffer Πνεύμονες -κυψελιδικά Mf Ιστικό μακροφάγο ΚΝΣ Μικρογλοία Οστά - Οστεοκλάστες

31 Τα μετατριχοειδικά ενδοθηλιακά κύτταρα είναι μη διαπερατά για τα κύτταρα και το πλάσμα ιαφυγή κυττάρων από τα αγγεία. Τι συμβαίνει ;

32 Μηχανισμός κυτταρικής μετανάστευσης 1. Προσκόλληση και κύλισμα Τα μέσω κυτταροκινών ενεργοποιημένα ενδοθηλιακά κύτταρα εκφράζουν μόρια προσκόλλησης Προσκόλληση Τα κύτταρα φυσιολογικά κυλούν πάνω από το ενδοθηκιακά κύτταρα Κύλισμα Προσκόλληση και κύλισμα με τη μεσολάβηση ΣΕΛΕΚΤΙΝΗΣ

33 2. Αγκίστρωση και ισχυρή σύνδεση Κυτταροκίνες από το ενδοθήλιο επάγουν την έκφραση ενδοκυττάριων μορίων προσκόλλησης (ICAMs) Κύλισμα Τα PMN Απόρριψη ενεργοποιούνται Σελεκτίνης από χυμοκίνες έκφραση INTEGRIN (μόριο προσκόλλησης) χαμηλή συγγένεια για ICAM Η ενεργοποίηση του PMN την μετατρέπει σε υψηλής συγγένειας

34 3. Μετανάστευση και διαπίδυση Ισχυρή σύνδεση αλλάζει το σχήμα των ουδετερόφιλων, τα οποία μετακινούνται μεταξύ των ενδοθηλιακών κυττάρων Τα PMN μεταναστεύουν στην περιοχή της λοίμωξης ανιχνεύοντας αυξημένη συγκέντρωση χημειοκινών Τα PMN μεταναστεύουν προς την IL-8 των ενδοθηλικών κυττάρων που προσβλήθηκαν από τον μικροοργανισμό

35 Αναγνώριση των μικροοργανισμών από τα φαγοκύτταρα Scavenger Mannose receptors receptor Mac-1 Scavenger Mannose receptors receptor Mac-1 Toll-like CD14receptors Ουδετερόφιλα Μακροφάγα Πολλοί υποδοχείς στα ουδετερόφιλα και μακροφάγα συνδέουν τους μικροοργανισμούς Εξειδικευμένη αναγνώριση διαφόρων μορίων και δομών που δεν υπάρχουν στους ίδιους ιστούς Εκλεκτική ειδικότητα έναντι μικροβιακών μοτίβων

36 Φαγοκυττάρωση Η μεμβράνη του φαγοκυττάρου περιτυλίγει τον μικροοργανισμό Ο μικροοργανισμός ενδοκυτταρώνεται στο φαγόσωμα Το φαγόσωμα συγχωνεύεται με λυσοσώματα και σχηματίζει φαγολυσοσώματα Arginine NO Τα λυσοσωματικά ένζυμα, έμμεσα καταστρέφουν το φαγοκυτταρωμένο μικρόβιο μέσω δραστικών μορφών οξυγόνου και NO ROI O 2 Inducible nitric oxide synthase Phagocyte oxidase

37 Αλληλεπιδράσεις μεταξύ φαγοκυττάρων και άλλων παραμέτρων της φυσικής/μη ειδικής ανοσίας : Συμπλήρωμα Πολύπλοκο δίκτυο από πρωτεΐνες Λειτουργικά προσομοιάζει με τον καταρράκτη της πήξης Ένας ενεργοποιημένος παράγοντας ενεργοποιεί έναν άλλον ανενεργό, ο οποίος με τη σειρά του έναν άλλο κ.ο.κ Η αρχική ενεργοποίηση πυροδοτείται από μικροβιακές δομές και ανοσοσυμπλέγματα μεταξύ αντισώματος και ξένων πρωτεϊνών Προϊόντα ενεργοποίησης συμπληρώματος : Χημειοτακτικές ουσίες Αγγειοδιασταλτικές ουσίες Πρωτεΐνες που περιβάλλουν ή οψωνινοποίηση του παθογόνου Πολυσύνθετοι μηχανισμοί που προκαλούν λύση του κυττάρου στο οποίο προσκολλώνται

38 Το συμπλήρωμα ενισχύει την πρόσληψη από τα φαγοκύτταρα Παθογόνο σε επαφή με πρωτεΐνες του πλάσματος Το συμπλήρωμα ενεργοποιείται από το παθογόνο Παράγοντες του συμπληρώματος προκαλούν οψωνινοποίηση του παθογόνου Ενισχύεται η φαγοκυττάρωση του οψωνινοποιημένου παθογόνου

39 Αλληλεπιδράσεις μεταξύ φαγοκυττάρων και άλλων παραμέτρων της φυσικής/μη ειδικής ανοσίας : Φυσικά κυτταροκτόνα κύτταρα (ΝΚ) IFN NK Ενεργοποιημένο μακροφάγο Κυτταροκίνες -TNF IL-12 Αυξητικοί, αγγειογενετικοί παραγοντες, πρωτεινάσες - ΕΠΙ ΙΟΡΘΩΣΗ & ΑΝΑ ΙΑΜΟΡΦΩΣΗ Interferon (IFN ) υποδοχέας

40 Φυσικά κυτταροκτόνα (NK) κύτταρα Μη-T, μη-b κύτταρα ΌΧΙ κλασσικούς υποδοχείς αντιγόνων Μέρος του συστήματος μη ειδικής ανοσίας Αναγνωρίζουν και φονεύουν ανώμαλα κύτταρα π.χ καρκινικά Άμεση επαγωγή απόπτωσης κυττάρων μολυσμένων με ιούς διοχετεύοντας πρωτεάσες από πόρους που δημιουργούν στα κύτταρα στόχους Παρόμοιοι κυτταρολυτικοί μηχανισμοί με τα κυτταροτοξικά Τ λεμφοκύτταρα (CTL) Εμπλέκονται στην εξαρτώμενη από αντισώματα κυτταροτοξικότητα

41 Χρονική έναρξη φυσικής ανοσίας μετά από λοίμωξη Φραγμοί - ευτερόλεπτα Ενεργοποίηση επιθηλίου - Λεπτά Συμπλήρωμα- Λεπτά Κυτταροκίνες/Χυμοκίνες - Λεπτά έως ημέρες Ουδετερόφιλα - Ώρες Μονοκύτταρα/Μακροφάγα - Ώρες έως Ημέρες NK κύτταρα Ώρες έως Ημέρες Μικρή διάρκεια ζωής Μακρά επιβίωση & σύνδεση με επίκτητη ανοσία

42 Άλλα κύτταρα εμπλεκόμενα στην φυσική ανοσία Μακροφάγα Μονοκύτταρα Ουδετερόφιλα PMN Φαγοκυττάρωση Παρουσίαση στα λεμφοκύτταρα Φαγοκυττάρωση Αντι-βακτηριδιακή Ηωσινόφιλα Αντι-παρασιτική Ανοσία - Αλλεργία Βασεόφιλα ; Προστασία βλεννογόνων; - Αλλεργία Μαστοκύτταρα Προστασία βλεννογόνων - Αλλεργία

43 Ηωσινόφιλο Ηωσινόφιλο Βασεόφιλο Ουδετερόφιλο Ηωσινόφιλο Ουδετερόφιλο Λεμφοκύτταρο Μονοκύτταρο Βασεόφιλο

44 Μαστοκύτταρα Σε ηρεμία Αποκοκκίωση Απελευθερώνει μεσολαβητές όπως : Λευκοτριένη C 4 & D 4, Προσταγλανδίνη D 2 Παράγοντα ενεργοποίησης αιμοπεταλίων, Χυμάση, Τρυπτάση, Ηπαρίνη, Ισταμίνη, IL-4, IL-5, IL-6, IL-8, TNF- Προκαλώντας : Αγγειοδιαστολή, αυξημένη διαπερατότητα αγγείων, σύσπαση λείων μυικών ινών, βρογχόσπασμο, αυξημένη χημειοταξία ουδετερόφιλων, ηωσινοφίλων και μονοκυττάρων, αντιπηκτική δράση, αυξημένη ενεργοποίησηση αιμοπεταλίων, αυξημένο πολλαπλασιασμό ινοβλαστών

45 Παθογόνα Επιθηλιακός φραγμός Ενεργοποίηση επιθηλίου Επιθηλιακές κυτταροκίνες ιαπερατό ενδοθήλιο Μετανάστευση κυττάρων & υγρών Οψωνινοποίηση Φαγοκυττάρωση Αλληλεπίδραση με άλλα κύτταρα της φυσικής και επίκτητης ανοσίας

46 Λεμφοκύτταρα Ειδική ανοσία Μακροφάγα Μονοκύτταρα Ουδετερόφιλά PMN Φαγοκυττάρωση Παρουσίαση Ag Φαγοκυττάρωση Αντι-βακτηριδιακή Τα κύτταρα του ανοσολογικού συστήματος Κοινός λεμφοειδής πρόγονος Ηωσινόφιλα Βασεόφιλα Μαστοκύτταρα Aντι-παρασιτική Ανοσία - Αλλεργία ; Προστασία βλεννογόνων; - Αλλεργία Προστασία βλεννογόνων - Αλλεργία Πολυδύναμο αιμοποιητικό αρχέγονο κύτταρο Μυελοειδής πρόγονος

47 Ανοσολογική απάντηση Φραγμοί Εισβολή & λοίμωξη Φυσική/μη ειδική ανοσία + + έρμα & βλεννογόνοι Ταχέως αναγεννώμενες επιφάνειες, περισταλτικές κινήσεις, έμετος, αντανακλαστικά βήχα/πταρμού, δάκρυα κλπ Κυτταρική και χημική άμυνα λυσοζύμη, ορώδεις/βλεννώδεις εκκρίσεις, γαστρικό υγρό, συμβιωτικοί οργανισμοί, πρωτεΐνες συμπληρώματος, φαγοκυττάρωση, NK κύτταρα Φλεγμονή Ειδική/επίκτητη ανοσία Κυτταρική και χυμική άμυνα Αντισώματα, κυτταροκίνες,t βοηθητικά, κυτταροτοξικά T κύτταρα

48 Ειδική/επίκτητη ανοσία Η ανοσία εγκαθίσταται ως αντίδραση προσαρμογής στην λοίμωξη Παρέχει παθογόνο-ειδική ανοσία Ενισχύεται με δεύτερη έκθεση ιαθέτει μηχανισμούς μνήμης Χρησιμοποιεί κυτταρικά και χυμικά στοιχεία Πτωχά αποτελέσματα χωρίς την φυσική ανοσία Η ύπαρξη αντισωμάτων αντανακλά λοιμώξεις στις οποίες κάποιος έχει εκτεθεί διαγνωστικά για λοίμωξη

49 Τα κύτταρα της ειδικής ανοσίας CLP T κύτταρα T Κοινός λεμφοειδής πρόγονος B B κύτταρα Th CTL PC Ενεργοποιούν τα Β κύτταρα και μακροφάγα T -ΒΟΗΘΗΤΙΚΑ Φονεύουν ιούς - μολυσμένα κύτταρα ΚΥΤΤΑΡΟΤΟΞΙΚΑ T ΛΕΜΦΟΚΥΤΤΑΡΑ Παράγουν αντισώματα ΠΛΑΣΜΑΤΟΚΥΤΤΑΡΑ

50 T Λεμφοκύτταρο εν ηρεμία Ενεργοποιημένο λεμφοκύτταρο T και B κύτταρα μορφολογικά είναι όμοια Λεμφοκύτταρο εν ηρεμία Πλασματοκύτταρο

51 Αλληλεπίδραση μεταξύ μηχανισμών φυσικής και ειδικής ανοσίας T Νέο εμφανιζόμενα μόρια στην επιφάνεια μακροφάγων ενεργοποιημένων από κάποιο παθογόνο μεταδίδουν την πληροφορία για το παθογόνο στα κύτταρα της ειδικής ανοσίας Απαιτείται εξειδικευμένο μικροπεριβάλλον προκειμένου να ευοδωθεί η επικοινωνία

52 Λεμφικά όργανα Οργανωμένοι ιστοί όπου τα λεμφοκύτταρα αλληλεπιδρούν με μη λεμφικά κύτταρα και παγιδευμένα αντιγόνα Μέρος γέννησης, ωρίμανσης και έναρξης της ειδικής ανοσολογικής απάντησης ΚΕΝΤΡΙΚΑ ΛΕΜΦΙΚΑ ΟΡΓΑΝΑ Θύμος αδένας Μυελός των οστών ΠΕΡΙΦΕΡΙΚΑ ΛΕΜΦΙΚΑ ΟΡΓΑΝΑ Λεμφαδένες Σπλήνας λευκός πολφός Λεμφικοί ιστοί βλεννογόνων

53 Περιφερικά λεμφικά όργανα : Λεμφαδένας 4. Βλαστικό κέντρο (έντονη B κυτταρική ανάπτυξη) 3. ευτερογενές λεμφικό θυλάκιο 2. Πρωτογενές λεμφικό θυλάκιο(b κύτταρα) Παραφλοιώδης (T κύτταρα) περιοχή 5. Μυελικές χορδές (Μακροφάγα & πλασματοκύτταρα) 6. Απαγωγό λεμφαγγείο Αρτηρία Φλέβα 1. Προσαγωγό λεμφαγγείο. Λέμφος, Ag, & κύτταρα με παγιδευμένο Ag μεταφέρονται από τους ιστούς και εισέρχονται εδώ Μυελώδης κόλπος

54 Φλεβίδια με υψηλό ενδοθήλιο (High endothelial venules-hev) HEV Αίμα εισέρχεται στον λεμφαδένα μέσω της αρτηρίας Μετα-τριχοειδικά φλεβίδια έχουν κυβικό ενδοθήλιο και χωροταξική συσχέτιση με Τ-κυτταρικές περιοχές ΦΛΕΒΙ ΙΑ ΜΕ ΥΨΗΛΟ ΕΝ ΟΘΗΛΙΟ - εξειδικευμένες ιδιότητες είσοδο στο λεμφαδένα ΜΟΝΟ στα λεμφοκύτταρα Η μετακίνηση των λεμφοκυττάρων δεν είναι τυχαία!!!

55 Επανακυκλοφορία Μη-λεμφικά κύτταρα HEV Περνούν μέσω των αγγείων στον λεμφαδένα και συνεχίζουν στην αρτηριο-φλεβική κυκλοφορία Λεμφικά κύτταρα HEV Συνδέονται εκλεκτικά και πιέζονται στο ενδοθήλιο των HEV, μετά φιλτράρονται στον λεμφαδένα και εξέρχονται μέσω των απαγωγών λεμφαγγείων

56 Επανακυκλοφορία Λεμφοκυττάρων ΑΘΩΑ ΛΕΜΦΟΚΥΤΤΑΡΑ (naïve) Εισέρχονται στην κυκλοφορία, εγκαθίστανται στα περιφερικά λεμφικά όργανα μέσω της αρτηριακής κυκλοφορίας και επιστρέφουν μέσω λεμφαγγείων ΚΥΤΤΑΡΑ ΜΝΗΜΗΣ Κύτταρα & Ag από την βλάβη παγιδεύονται μέσω των προσαγωγών λεμφαγγείων στον λεμφαδένα. Πολλαπλασιάζονται,επανεισέρχονται στην δεξαμενή επανακυκλοφορίας& επανεγκαθίστανται στα περιφερικά λεμφικά όργανα

57 Ελεφαντίαση αποκλεισμός λεμφαγγείων από Wuchereria bancrofti microfilariae

58 Περιφερικά λεμφικά όργανα : Σπλήνας Πρωταρχικό λεμφοζίδιο Κεντρικό αρτηριόλιο Ερυθρός πολφός Περιαρτηριακά λεμφικά έλυτρα ιαφραγματική αρτηρία Βλαστικό κέντρο Οριακή ζώνη ευτερεύων οζίδιο

59 Λευκός πολφός Κάψα Ερυθρός πολφός T

60 Περιφερικά λεμφικά όργανα : Παϋέρειες πλάκες κ.α

61 Τι κάνουν τα κύτταρα στα περιφερικά λεμφικά όργανα; Ρυθμίζουν την ανοσολογική απάντηση Ρυθμίζουν την απάντηση άλλων συστημάτων Παράγουν δραστικά κύτταρα και μόρια Επιλέγουν κλώνους κυττάρων κατάλληλων για κάθε περίπτωση Ρυθμίζουν την εισαγωγή κυττάρων στους ιστούς Ρυθμίζουν την εξαγωγή κυττάρων για επανακυκλοφορία Ευοδώνουν την συγγένεια της απάντησης Απορρίπτουν τα ακατάλληλα κύτταρα Για να γίνει αυτό τα κύτταρα πρέπει να επικοινωνούν μεταξύ τους αλλά και με τα σταθερά κύτταρα άλλων ιστών

62 Πως επικοινωνούν τα κύτταρα του ανοσολογικού συστήματος :1. ιαλυτοί μεσολαβητές Λοίμωξη Ενεργοποίηση φαγοκυττάρων ΦΛΕΓΜΟΝΩ ΗΣ ΑΝΤΙ ΡΑΣΗ Αρχικά εμπλέκονται τα ενδοθηλιακά κύτταρα με αποτέλεσμα τη συγκέντρωση υγρών, πρωτεϊνών πλάσματος & λευκοκυττάρων. Αργότερα επέρχεται ενεργοποίηση και ωρίμανση λεμφοκυττάρων και κοκκιοκυττάρων. ΚΥΤΤΑΡΟΚΙΝΕΣ & ΧΥΜΟΚΙΝΕΣ Ποικιλία διαλυτών πρωτεϊνών, παραγόμενων από κύτταρα που επηρεάζουν τη συμπεριφορά άλλων κυττάρων. Η μεταξύ τους ισορροπία και τα επίπεδα τους επηρεάζουν την τελική έκβαση της απάντησης.

63 Πως επικοινωνούν τα κύτταρα του ανοσολογικού συστήματος :2. επαφή κύτταρο-κύτταρο Περιφερικοί λεμφικοί ιστοί παγιδεύουν φαγοκύτταρα που έχουν εγκλωβίσει αντιγόνα και συγκεντρώνουν τα κύτταρα ώστε να προωθήσουν την μεταξύ τους επαφή. Η επαφή κύτταρο-κύτταρο συμβαίνει σε πολλά στάδια της ανοσολογικής απάντησης. Καταστροφή CTL Κύτταρο στόχος T Παρουσίαση Αντιγόνου B T Παραγωγή αντισωμάτων Ενεργοποίηση βοηθητικών κυττάρων

64 Επιφανειακά κυτταρικά μόρια μεσολαβούν στην επαφή κύτταρο-κύτταρο Κύτταρα σε ηρεμία Ενεργοποιημένα κύτταρα Η έκφραση μορίων και η ένταση της ελέγχει την επαφή κύτταρο-κύτταρο Η ενεργοποίηση επάγει την περαιτέρω έκφραση, την κυτταρική προσκόλληση, μετανάστευση, αντιγονική ειδικότητα, αντιγόνο παρουσίαση, συν-διέγερση. Επιφανειακά κυτταρικά μόρια επαγόμενα από την ενεργοποίηση περιλαμβάνουν και τους υποδοχείς κυτταροκινών.

65 Αντιγονικοί υποδοχείς λεμφοκυττάρων Lyc Μέχρι το 1960 s, λειτουργία των λεμφοκυττάρων άγνωστη. T και B κύτταρα είναι αδρανή μέχρι την επαφή με το αντιγόνο. T και B κύτταρα εκφράζουν AΝΤΙΓΟΝΙΚΟΥΣ ΥΠΟ ΟΧΕΙΣ B T Αντιγονικός υποδοχέας B κυττάρων Ab συνδεδεμένο με την μεμβράνη ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΚΗ ΑΝΟΣΟΣΦΑΙΡΙΝΗ Αντιγονικός υποδοχέας T κυττάρων ΕΝ ΕΙΝΑΙ Ab συνδεδεμένο με την μεμβράνη αλλά ένα ξεχωριστό μόριο T ΚΥΤΤΑΡΙΚΟΣ ΑΝΤΙΓΟΝΙΚΟΣ ΥΠΟ ΟΧΕΑΣ Κάθε αντιγονικός υποδοχέας συνδέει διαφορετικό αντιγόνο Κάθε κύτταρο έχει μόνο μία αντιγονική ειδικότητα

66 Κλωνική φύση της ειδικής/επίκτητης ανοσολογικής απάντησης Κάθε λεμφοκύτταρο παράγει έναν μόνο τύπο αντιγονικού υποδοχέα μίας και μοναδικής ειδικότητας. Υπάρχουν εκατομμύρια λεμφοκυττάρων στο σώμα και κατά συνέπεια εκατομμύρια διαφορετικοί αντιγονικοί υποδοχείς. Κάθε αθώο (naïve) λεμφοκύτταρο που φέρει έναν μοναδικό υποδοχέα είναι ο πρόγονος γενετικά παρόμοιων ΚΛΩΝΩΝ από θυγατρικά κύτταρα.

67 Πρόβλημα. Η ΚΛΩΝΙΚΗ ΙΑΝΟΜΗ των αντιγονικών υποδοχέων σημαίνει ότι λεμφοκύτταρα μίας συγκεκριμένης ειδικότητας δεν θα είναι ποτέ αρκετά ώστε να επάγουν αποτελεσματική απάντηση Μια διαδικασία παρόμοια με την φυσική επιλογή, ΚΛΩΝΙΚΗ ΕΠΙΛΟΓΗ, αυξάνει την συχνότητα εμφάνισης των κυτταρικών κλώνων με τη συγκεκριμένη ειδικότητα

68 Θεωρία της κλωνικής επιλογής : MacFarlane Burnet 1957 Κάθε λεμφοκύτταρο φέρει ένα είδος υποδοχέα μοναδικής ειδικότητας. Αλληλεπίδραση με το αντιγόνο οδηγεί στην ενεργοποίηση του λεμφοκυττάρου. Οι απόγονοι τους θα φέρουν την ίδια αντιγονική ειδικότητα με το μητρικό κύτταρο.

69 Η κλωνική επιλογή προάγει τον πολλαπλασιασμό και αυξάνει την αποτελεσματικότητα No. κυττάρων με χρήσιμη ειδικότητα Στόχος για αποτελεσματική λειτουργία No. Κυτταρικών διαιρέσεων

70 Η κλωνική φύση της ειδικής ανοσίας επιτρέπει την απομάκρυνση των επιβλαβών κυττάρων!!!!κύτταρα ειδικά για ίδια αντιγόνα!!!! Η δυνατότητα απομάκρυνσης της επιβλαβούς ειδικότητας σε πρώιμο στάδιο της ανάπτυξης ΑΝΟΣΟΛΟΓΙΚΗ ΑΝΟΧΗ Αντιγονικοί υποδοχείς που αναγνωρίζουν ίδια αντιγόνα μπορεί να απομακρυνθούν από τη δεξαμενή των αντιγονικών υποδοχέων πριν την κλωνική επέκταση

71 Στάδια της ειδικής ανοσολογικής απάντησης Αναγνώριση Ενεργοποίηση ράση Εξασθένιση ομοιόστασης Μνήμη 3. ιαφοροποίηση σε δραστικά κύτταρα 1. Κλωνική επιλογή B T B T B B T T B B T B T T 2. Κλωνικός πολλαπλασιασμός Th & CTL B Κύτταρα παραγωγά Ab Χυμική και κυτταρική ανοσία - Απομάκρυνση αντιγόνου Απόπτωση T & B κυττάρων Εγκατάσταση μνήμης B T Χρόνος μετά την έκθεση σε αντιγόνο

72 YT T-κύτταρα αναγνωρίζουν θραύσματα αντιγόνων που παρουσιάζονται μέσω του Μείζονος Συμπλέγματος Ιστοσυμβατότητας (MHC) ιαλυτό native Ag Ag στην κυτταρική επιφάνεια ιαλυτά πεπτίδια Ag Πεπτίδια Ag στην κυτταρική επιφάνεια Πεπτίδια Ag που παρουσιάζονται από κύτταρα που εκφράζουν μόρια MHC ΟΧΙ T κυτταρική απάντηση ΟΧΙ T κυτταρική απάντηση ΟΧΙ T κυτταρική απάντηση ΟΧΙ T κυτταρική απάντηση T κυτταρική απάντηση

73 Mείζον Σύμπλεγμα Ιστοσυμβατότητας MHC Tο ανθρώπινο MHC είναι το σύστημα των ανθρώπινων λευκοκυτταρικών αντιγόνων HLA Μόνο ομοζυγωτικά δίδυμα είναι ταυτόσημα στο HLA σύστημα Η γενετική του MHC στον άνθρωπο είναι αρκετά πολύπλοκη

74 HLA = Σύστημα ανθρώπινων λευκοκυτταρικών αντιγόνων Βρίσκονται στο χρωμόσωμα 6 Τα αντιγόνα του MHC είναι απαραίτητα για τη φυσιολογική λειτουργία της ανοσολογικής απάντησης Πρωταρχικός ρόλος των HLA αντιγόνων είναι ο έλεγχος της αναγνώρισης του ίδιου καικατάσυνέπειαηάμυνα έναντι των μικροοργανισμών και η ανοσολογική επιτήρηση.

75 MHC μόρια MHC τάξεως I Πεπτίδιο MHC τάξεως II θήκη συνδέσεως πεπτιδίου Κυτταρική μεμβράνη

76 ιαφορετική κατανομή μορίων MHC MHC τάξεως I Ρύθμιση της ανοσολογικής απάντησης έναντι ενδοκυττάριων παρασίτων όπως ιοί-όλα τα κύτταρα μπορούν να προσβληθούν από ιούς - για αυτό εκφράζεται σε όλα τα κύτταρα MHC τάξεως II Ρύθμιση ανοσολογικής απάντησης έναντι εξωγενών παθογόνων, λίγα κύτταρα έχουν τη δυνατότητα να προσλαμβάνουν εξωκυττάρια αντιγόνα, έτσι η έκφραση τους είναι περιορισμένη

77 ομή μορίων MHC τάξεως I Προσδεδεμένα στην κυτταρική μεμβράνη m ύο αλυσίδες πολυπεπτιδίων-μία ή βαριά αλυσίδα και μία μικρότερη 2 μικροσφαιρίνη Το πεπτιδικό αντιγόνο σε θήκη από ζεύγος - αλύσεων στο έδαφος αντιπαράλληλων αλύσεων Μόνο η αλυσίδα συνδέεται με τη μεμβράνη Εκφράζεται στα περισσότερα εμπύρηνα κύτταρα Παρουσιάζει κυτταροπλασματικές πρωτεΐνες στα CD8+ T κύτταρα Έχουν διαλυτή μορφή στο πλάσμα Μπορούν να προσροφήσουν στα αιμοπετάλια Τα ερυθρά μπορούν να προσροφήσουν μερικά αντιγόνα π.χ. Bg σύστημα ομάδων αίματος (B7,A28, B57.)

78 ομή μορίων MHC τάξεως II αλυσίδα 34kDa -αλυσίδα 29kDa Πρόσδεση στην κυτταρική μεμβράνη Όχι -2 μικροσφαιρίνη Το αντιγόνο σε θήκη από ζεύγος -αλύσεων στο έδαφος αντι-παράλληλων αλύσεων Εκφράζεται στα APCs, μακροφάγα, B-κύτταρα, ενεργοποιημένα Τ-κύτταρα Παρουσιάζει εγκυστωμένες πρωτεΐνες στα CD4+ T κύτταρα

79 Τα αντιγόνα πρέπει να υποστούν επεξεργασία προκειμένου να αναγνωρισθούν από τα T-κύτταρα ιαλυτό native Ag Ag στην κυτταρική επιφάνεια ιαλυτά πεπτίδια Ag YT Πεπτίδια Ag στην κυτταρική επιφάνεια Πεπτίδια Ag που παρουσιάζονται από κύτταρα που εκφράζουν μόρια MHC ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΑΝΤΙΓΟΝΟΥ ΟΧΙ T κυτταρική απάντηση ΟΧΙ T κυτταρική απάντηση ΟΧΙ T κυτταρική απάντηση ΟΧΙ T κυτταρική απάντηση T κυτταρική απάντηση

80 Στάδια παρουσίασης αντιγόνου ΠΡΟΣΛΗΨΗ Πρόσβαση των αντιγόνων και παθογόνων σε ενδοκυττάριες οδούς αποδόμησης ΑΠΟ ΟΜΗΣΗ Περιορισμένη προτεόλυση των αντιγόνων σε πεπτίδια ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΣΥΜΠΛΕΓΜΑΤΟΣ ΑΝΤΙΓΟΝΟΥ-MHC Φόρτωση των πεπτιδίων σε μόρια MHC ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΑΝΤΙΓΟΝΟΥ Μεταφορά και έκφραση του συμπλέγματος αντιγόνο-mhc στην επιφάνεια των κυττάρων προκειμένου να αναγνωρισθούν από τα Τ-κύτταρα

81 Interaction between innate and adaptive immune mechanisms Η μεταβίβαση της πληροφορίας σχετικά με το παθογόνο μεταξύ των κυττάρων απαιτεί αλληλεπίδραση μεταξύ συμπληρωματικών μορίων σε κάθε κύτταρο Υποδοχείς για ξένες πρωτεΐνες στα μακροφάγα ΠΑΡΟΥΣΙΑΖΟΥΝ το αντιγόνο στα Τ-κύτταρα, τα οποία το αναγνωρίζουν με ειδικό υποδοχέα για την ξένη πρωτεΐνη T

82 Θέση δέσμευσης αντιγόνου Ο T-κυτταρικός υποδοχέας Μοιάζει με Ig Fab τμήμα VL V H C L C H V H C H C L V L Fab Κυτταροπλασματική ουρά V V C C C H C H C H C H ιαμεμβρανική περιοχή (αλληλεπιδρά με CD3 κλπ) Fc Θέση πρόσδεσης του αντιγόνου σχηματίζεται από τις V και V περιοχές Η μεγάλη ποικιλία εστιάζεται σε μικρές αλλαγές στο σχήμα που παρουσιάζεται στο τελικό άκρο του Τ-κυτταρικού υποδοχέα. Το εύρος αυτών των αλλαγών πρέπει να είναι ίδιας ποικιλίας με αυτή των πεπτιδίων που συνδέονται με τα μόρια του MHC.

83 T-κυτταρικοί co-receptor TcR TcR CD8 3 CD4 2 MHC τάξεως I MHC τάξεως II CD4 και CD8 μπορούν να αυξήσουν την ευαισθησία των Τ-κυττάρων έναντι του συμπλέγματος πεπτιδικό αντιγόνο-mhc κατά ~100 φορές

84 Το μοντέλο της ανοσολογικής απάντησης Παθογόνα Επιθηλιακός φραγμός Ενεργοποιημένο επιθήλιο Επιθηλιακές κυτταροκίνες ιαπερατό ενδοθήλιο Μετανάστευση κυττάρων/υγρών Οψωνινοποίηση Φαγοκυττάρωση Αλληλεπίδραση με άλλα κύτταρα της φυσικής και επίκτητης ανοσίας

85 Το μοντέλο της ανοσολογικής απάντησης (συν.) Μεταφορά πληροφορίας για τα παθογόνα μεταξύ κυττάρων της φυσικής και της επίκτητης ανοσίας MHC μόρια και T κυτταρικοί αντιγονικοί υποδοχείς T Th B Βοηθά B κύτταρα, CTL και μακροφάγα Φτιάχνει Ab που εξουδετερώνουν και εμποδίζουν την προσκόλληση CTL Φονεύει μολυσμένα και παθολογικά κύτταρα

86

87 Τα βασικά για το αίμα Λευκά Αιμοπετάλια Ερυθρά Πλάσμα ΑΝΤΙΓΟΝΑ >400 στην κυτταρική μεμβράνη ΑΝΤΙΣΩΜΑΤΑ Φυσικά & Άνοσα Αντίδραση αντιγόνο αντίσωμα στην επιφάνεια του κυττάρου Αιμόλυση

88 Τα βασικά για το αίμα(συν.) Αντιγόνα : Ελέγχονται με γονίδια σε άγνωστο αριθμό θέσεων στα χρωμοσώματα Εμφανίζονται κατά την 40 ημέρα της ενδομήτριας ζωήςπαραμένουν μέχρι το θάνατο. Παρόντα και στους ιστούς & στα υγρά των ιστών. Σύστημα ομάδων αίματος : ομάδα αντιγόνων γονιδιακά ελεγχόμενων.

89 Έχουν περιγραφεί πάνω από 600 ερυθροκυτταρικά αντιγόνα No. System name System symbol Gene name(s)* Chromosomal location CD numbers 001 ABO ABO ABO 9q MNS MNS GYPA, GYPB, GYPE 4q31.21 CD P P1 22q11.2 qter 004 Rh RH RHD, RHCE 1p36.11 CD Lutheran LU LU 19q13.32 CD Kell KEL KEL 7q34 CD Lewis LE FUT3 19p Duffy FY DARC 1q23.2 CD Kidd JK SLC14A1 18q Diego DI SLC4A1 17q21.31 CD Yt YT ACHE 7q Xg XG XG, MIC2 Xp22.33 CD Scianna SC ERMAP 1p Dombrock DO ART4 12p12.3 CD Colton CO AQP1 7p Landsteiner- Wiener LW ICAM4 19p13.2 CD Chido/Rodgers CH/RG C4A, C4B 6p H H FUT1 19q13.33 CD Kx XK XK Xp Gerbich GE GYPC 2q14.3 CD Cromer CROM CD55 1q32.2 CD Knops KN CR1 1q32.2 CD Indian IN CD44 11p13 CD Ok OK BSG 19p13.3 CD Raph RAPH CD151 11p15.5 CD John Milton Hagen JMH SEMA7A 15q24.1 CD I I GCNT2 6p Globoside GLOB B3GALT3 3q Gill GIL AQP3 9p Rh-associated glycoprotein RHAG RHAG 6p21-qter CD241

90 Αντιγόνα των ομάδων αίματος Τουλάχιστον 30 ομάδες αίματος με πάνω από 600 αντιγόνα. Ο άνθρωπος παράγει αντισώματα σε αντιγόνα των ομάδων αίματος που δεν διαθέτει όταν εκτεθεί σε αίμα μέσω της μετάγγισης ή της κύησης. εύτερη έκθεση μπορεί να οδηγήσει σε άνοση αιμόλυση των ερυθρών αιμοσφαιρίων.

91 Κύρια συστήματα ομάδων αίματος ABO MNSs P Rh Lutheran Kell Duffy Kidd Lewis Duffy Kidd I

92 Χαρακτηριστικά των Αντιγόνων 1. Η αντιγονικότητα εξαρτάται από: 1. Μέγεθος, σχήμα, τοποθεσία, αρ.επιτόπων, δόση, οδός εισόδου, γενετικοί παράγοντες. 2. Μέγεθος: 2. >10,000 daltons 3. Οι πιο κοινές μορφές ερυθροκυτταρικών αντιγόνων: 3. Γλυκοπρωτεϊνες: HLA Γλυκολιπίδια: ABH, Le, Ii και P αντιγόνα Πρωτεΐνες: Rh, M, N αντιγόνα

93 Χαρακτηριστικά ανοσοσφαιρινών (Αντισώματα) RBC επίκτητα Vs. RBC φυσικά RBC επίκτητο αντίσωμα: μετά από έκθεση σε ξένο ερυθροκυτταρικό αντιγόνο είτε λόγω μετάγγισης είτε λόγω κυήσης (αντι-d κ.α.) RBC φυσικό αντίσωμα: ή παρουσία του δεν συνδέεται με έκθεση σε ξένο ερυθροκυτταρικό αντιγόνο (αντι-a, αντι-μ, κ.α.) Τα βασικά για το αίμα(συν.)

94 1. Αντιδρούν στο ψύχος 2. Καλή ενεργοποίηση συμπληρώματος IgM Αντισώματα 3. Πενταμερή 4. ABO, Ii, Lewis, MN, & P 5. Συνήθως ΜΗ κλινικά σημαντικά IgG Αντισώματα 1. Θερμά 2. Πτωχή ενεργοποίηση συμπληρώματος 3. Μονομερή 4. Rh, Kell, Kidd, Duffy, & Ss 5. Συνήθως κλινικά σημαντικά

95 Προσοχή Μόλις είπαμε ότι τα IgM αντισώματα ΕΝ είναι συνήθως κλινικά σημαντικά. Υπάρχει μία σημαντική εξαίρεση! Ποία είναι; ABO αντισώματα = ΚΛΙΝΙΚΑ ΣΗΜΑΝΤΙΚΑ. Τα περισσότερα μετά μετάγγιση συμβάματα αφορούν ΑΒΟ ασυμβατότητα. Αντίθετα τα αντι-m, αντι-n, κ.α. συνήθως ΕΝ αποτελούν κλινικά σημαντικά IgM αντισώματα.

96 Να θυμάσαι Κλινικά σημαντικά: αντισώματα που σχετίζονται με μειωμένη επιβίωση ερυθρών Μετά μετάγγιση αντιδράσεις Αιμολυτική νόσος του νεογνού Μη σημαντικά κλινικά : αντισώματα που δεν προκαλούν καταστροφή των ερυθρών Ψυχρά αντισώματα: συγκόλληση παρατηρείται σε χαμηλές θερμοκρασίες. Θερμά αντισώματα: συγκόλληση στους 37 C

97 Τα πιο συχνά κλινικά σημαντικά αντι-ερυθροκυτταρικά αντισώματα Ισχύς = ποσοστό αντιγόνο-αρνητικών ασθενών, οι οποίοι αλλοανοσοποιούνται εάν μεταγγισθούν με αντιγόνο-θετικές μονάδες αίματος

98 Αντιγόνο Σύστημα Συχνότητα μεταξύ όλων των ανιχνευόμενων Αλλοαντισωμάτων Συχνότητα του Αντιγόνου (Λευκή φυλή) Ισχύς * E Rh 16-40% 30% 4% Kell (Kl) Kell 5-40% 9% 9% D Rh 8-33% 85% 70% c Rh 4-15% 80% 4% Jk(a) Kidd 2-13% 77% 0.14% Fy(a) Duffy 4-12% 63% 0.46% C Rh 2-10% 70% 0.22% e Rh 2-3% 98% 1% Jk(b) Kidd 2% 72% 0.06% S MNSs 1-2% 55% 0.08% s MNSs <1% 89% 0.06%

99 Μηχανισμός δράσης αντισωμάτων Αντιγόνο Σύμπλεγμα αντιγόνο-αντίσωμα Αντίσωμα Συνδέει και ενεργοποιεί Αδρανοποίηση (ενδοτοξίνες, ιοί) Συγκόλληση (Ag προσδεμένα στο κύτταρο) Καθίζηση (διαλυτά Ag) Συμπλήρωμα Ενισχύει Φαγοκυττάρωση Ενισχύει Φλεγμονή Οδηγεί σε : Λύση κυττάρου

100 Γιατί μας ενδιαφέρουν τα HLA στις μεταγγίσεις ; Αλλοανοσοποίηση με αυξημένο κίνδυνο ανθεκτικότητας στις μεταγγίσεις αιμοπεταλίων Ο αποδέκτης μπορεί να σχηματίσει αντίσωμα έναντι αντιγόνων HLAτου δότη Σύνδρομο οξείας βλάβης των πνευμόνων από μετάγγιση (TRALI) HLA αντισώματα του δότη αντιδρούν έναντι αντιγόνων του λήπτη Συνδεόμενη με την μετάγγιση νόσος μοσχεύματος κατά ξενιστή (TA-GVHD)

101 Αλλοανοσοποίηση Ανάπτυξη αντισωμάτων μετά από έκθεση σε ξένα ανθρώπινα αντιγόνα HLA στα λευκά αιμοσφαίρια ή ειδικά αντιγόνα αιμοπεταλίων Μπορεί να οφείλονται σε μεταγγίσεις (ΣΕ > αιμοπετάλια επειδή τα ΣΕ περιέχουν περισσότερα λευκά), κύηση ή μεταμόσχευση

102 Συνδεόμενη με την μετάγγιση νόσος μοσχεύματος κατά ξενιστή Εξαρτάται από: Λειτουργία ανοσολογικού συστήματος του δέκτη Λεμφοκύτταρα στο μεταγγιζόμενο προιόν Βαθμός HLA ομοιότητας μεταξύ δότη και δέκτη Λεμφοκύτταρα του δότη δεν αναγνωρίζονται ως ξένα εάν υπάρχει HLA ομοιότητα Πιο συχνό σε συγγενείς δότες Eιδικά εάν ο δότης είναι ομόζυγος για τον κοινό με τον δέκτη HLA απλότυπο Τα μεταγγιζόμενα λεμφοκύτταρα αποφεύγουν την καταστροφή από το ανοσολογικό σύστημα του δέκτη, πολλαπλασιάζονται και επιτίθενται στο όργανα του δέκτη

103

Επίκτητη Ανοσιακή Απάντηση (χυμικό σκέλος) Β λεμφοκύτταρα

Επίκτητη Ανοσιακή Απάντηση (χυμικό σκέλος) Β λεμφοκύτταρα Επίκτητη Ανοσιακή Απάντηση (χυμικό σκέλος) Β λεμφοκύτταρα φυσική ή μη ειδική ανοσία δεν απαιτεί προηγούμενη έκθεση στο παθογόνο και δεν διαθέτει μνήμη. σε επίκτητη ή ειδική ανοσία χυμική ανοσία με παραγωγή

Διαβάστε περισσότερα

οµή Ανοσιακού Συστήµατος Ελένη Φωτιάδου-Παππά Τµήµα Ανοσολογίας Γ.Ν. Νίκαιας-Πειραιά

οµή Ανοσιακού Συστήµατος Ελένη Φωτιάδου-Παππά Τµήµα Ανοσολογίας Γ.Ν. Νίκαιας-Πειραιά οµή Ανοσιακού Συστήµατος Ελένη Φωτιάδου-Παππά Τµήµα Ανοσολογίας Γ.Ν. Νίκαιας-Πειραιά Ανοσολογικό σύστηµα Βασικό σύστηµα του οργανισµού Λειτουργικές µονάδες του ανοσολογικού συστήµατος Οργανωµένος λεµφικός

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογία γενικής παιδείας τάξη Γ

Βιολογία γενικής παιδείας τάξη Γ Βιολογία γενικής παιδείας τάξη Γ Παραδόσεις του μαθήματος Επιμέλεια: Γιάννης Αργύρης Βιολόγος M.Sc. Καθηγητής 3 ου Γεν. Λυκ. Ηλιούπολης Κεφάλαιο 1ο Άνθρωπος και υγεία 2. Μηχανισμοί Άμυνας του Ανθρώπινου

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΟΣΟΠΟΙΗΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΜΟΝΟΚΛΩΝΙΚΑ ΑΝΤΙΣΩΜΑΤΑ ΕΜΒΟΛΙΑ. Εργαστήριο Γενετικής, ΓΠΑ

ΑΝΟΣΟΠΟΙΗΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΜΟΝΟΚΛΩΝΙΚΑ ΑΝΤΙΣΩΜΑΤΑ ΕΜΒΟΛΙΑ. Εργαστήριο Γενετικής, ΓΠΑ ΑΝΟΣΟΠΟΙΗΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΜΟΝΟΚΛΩΝΙΚΑ ΑΝΤΙΣΩΜΑΤΑ ΕΜΒΟΛΙΑ Στάδια μικροβιακής λοίμωξης δημιουργία αποικίας σε εξωτερική επιφάνεια διείσδυση στον οργανισμό τοπική μόλυνση συστηματική (γενικευμένη) μόλυνση H σημασία

Διαβάστε περισσότερα

Ανοσιακή απάντηση (immune response)

Ανοσιακή απάντηση (immune response) Ανοσιακή απάντηση (immune response) Το σύνολο των μηχανισμών που καθιστούν τον οργανισμό ικανό να αναγνωρίζει,να εξουδετερώνει και να απομακρύνει κάθε ξένη ουσία προς αυτόν χαρακτηρίζεται ως ανοσία. Αποτέλεσμα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΣΩΣΤΟΥ - ΛΑΘΟΥΣ. ΠΟΛΛΑΠΛΗΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΣΩΣΤΟΥ - ΛΑΘΟΥΣ. ΠΟΛΛΑΠΛΗΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΣΩΣΤΟΥ - ΛΑΘΟΥΣ. ΠΟΛΛΑΠΛΗΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 1. Η πήξη του αίματος συμβάλλει στην άμυνα του οργανισμού 2. Η φαγοκυττάρωση είναι αποτελεσματική μόνο έναντι των βακτηρίων 3. Οι ιντερφερόνες δρουν άμεσα

Διαβάστε περισσότερα

Μικροοργανισμοί. Οι μικροοργανισμοί διακρίνονται σε: Μύκητες Πρωτόζωα Βακτήρια Ιούς

Μικροοργανισμοί. Οι μικροοργανισμοί διακρίνονται σε: Μύκητες Πρωτόζωα Βακτήρια Ιούς Μικροοργανισμοί Οι μικροοργανισμοί διακρίνονται σε: Μύκητες Πρωτόζωα Βακτήρια Ιούς Παθογόνοι μικροοργανισμοί Παθογόνοι μικροοργανισμοί ονομάζονται οι μικροοργανισμοί που χρησιμοποιούν τον άνθρωπο ως ξενιστή

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο Ανοσοποιητικό σύστημα Λεμφικά όργανα. Υπατία Δούση-Αναγνωστοπούλου, MD, PhD Αναπληρώτρια Καθηγήτρια, Εργαστήριο Ιστολογίας-Εμβρυολογίας

Εργαστήριο Ανοσοποιητικό σύστημα Λεμφικά όργανα. Υπατία Δούση-Αναγνωστοπούλου, MD, PhD Αναπληρώτρια Καθηγήτρια, Εργαστήριο Ιστολογίας-Εμβρυολογίας Εργαστήριο Ανοσοποιητικό σύστημα Λεμφικά όργανα Υπατία Δούση-Αναγνωστοπούλου, MD, PhD Αναπληρώτρια Καθηγήτρια, Εργαστήριο Ιστολογίας-Εμβρυολογίας Λειτουργία ανοσοποιητικού λεμφικού συστήματος Προστασία

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΥ ΑΙΜΑΤΟΣ KAI ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΑΝΟΣΟΛΟΓΙΑΣ

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΥ ΑΙΜΑΤΟΣ KAI ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΑΝΟΣΟΛΟΓΙΑΣ ΑΚΑ ΗΜΙΑ ΑΙΜΟ ΟΣΙΑΣ ΕΒ ΟΜΑ Α ΑΙΜΟ ΟΣΙΑΣ ΓΙΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΕΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΟΥΣ ΑΘΗΝΑ, 31/5 4/6/2010 ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ, 20/9 24/9/2010 ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΥ ΑΙΜΑΤΟΣ KAI ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΑΝΟΣΟΛΟΓΙΑΣ Ηλίας Σπ. Κυριάκου

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΟΣΟΒΙΟΛΟΓΙΑ. Εξεταστική Ιανουαρίου 2010

ΑΝΟΣΟΒΙΟΛΟΓΙΑ. Εξεταστική Ιανουαρίου 2010 Εξεταστική Ιανουαρίου 2010 Ποιες είναι οι διαφορές μιας πρωτογενούς από μια δευτερογενή χυμική ανοσολογική απόκριση; Περιγράψετε τους μηχανισμούς ενεργοποίησης στις δυο περιπτώσεις. ΘΕΜΑ 2 (1 μονάδα) Περιγράψετε

Διαβάστε περισσότερα

Φυσική Ανοσία. Ανοσολογικοί µηχανισµοί. Κυτταροκίνες

Φυσική Ανοσία. Ανοσολογικοί µηχανισµοί. Κυτταροκίνες Ανοσολογικοί µηχανισµοί Ειδικοί ανοσολογικοί µηχανισµοί (επίκτητη ανοσία) εξαρτώνται από την ειδική αναγνώριση από τα λεµφοκύτταρα της ξένης ουσίας ή κυττάρου Φυσική Ανοσία Μηχανισµοί φυσικής (µη ειδικής)

Διαβάστε περισσότερα

- Θεωρία- Δρ. ΠέτρουΚαρκαλούσου

- Θεωρία- Δρ. ΠέτρουΚαρκαλούσου - Θεωρία- Έκδοση2008 Πρόλογος Αγαπητοίσπουδαστέςοισημειώσειςπουκρατάτεσταχέριασαςέχουνσκοπόνασας εισαγάγουνστιςβασικέςγνώσειςμιαςαπότιςσημαντικότερεςβιοιατρικέςεπιστήμες, της ανοσολογίας. Η ανοσολογίαείναιμιασχετικάνέαεπιστήμηηοποίαεμφανίστηκεστοτέλοςτου

Διαβάστε περισσότερα

4. ΛΕΜΦΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ. περιλαμβάνονται ο σπλήνας και ο θύμος αδένας (εικ.4.1). Το λεμφικό σύστημα είναι πολύ σημαντικό γιατί:

4. ΛΕΜΦΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ. περιλαμβάνονται ο σπλήνας και ο θύμος αδένας (εικ.4.1). Το λεμφικό σύστημα είναι πολύ σημαντικό γιατί: ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 4. ΛΕΜΦΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Το λεμφικό σύστημα αποτελείται από τα λεμφαγγεία, τη λέμφο και τους λεμφαδένες. Οι λεμφαδένες είναι δομές που αποτελούνται από εξειδικευμένη μορφή συνδετικού ιστού, το λεμφικό

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΑΝΟΣΟΛΟΓΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ ΑΝΟΣΟΠΟΙΗΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ

ΑΡΧΕΣ ΑΝΟΣΟΛΟΓΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ ΑΝΟΣΟΠΟΙΗΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΑΡΧΕΣ ΑΝΟΣΟΛΟΓΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ ΑΝΟΣΟΠΟΙΗΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Χρειάζεται η µελέτη της ανοσολογία; Εµβόλια Άµυνα κατά µικροοργανισµών Ανοσολογικές ασθένειες Αλλεργίες - υπερευαισθησίες, αυτοανοσίες, ανοσοανεπάρκειες,

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογία Γενικής Παιδείας Κεφάλαιο 1 ο : Άνθρωπος και Υγεία

Βιολογία Γενικής Παιδείας Κεφάλαιο 1 ο : Άνθρωπος και Υγεία Βιολογία Γενικής Παιδείας Κεφάλαιο 1 ο : Άνθρωπος και Υγεία Ομοιόσταση: η ικανότητα του οργανισμού να διατηρεί σταθερές τις συνθήκες του εσωτερικού περιβάλλοντος (θερμοκρασία, συγκεντρώσεις διάφορων συστατικών

Διαβάστε περισσότερα

Επίλυση προβλημάτων ασυμβατότητας. Νίκη Βγόντζα

Επίλυση προβλημάτων ασυμβατότητας. Νίκη Βγόντζα Επίλυση προβλημάτων ασυμβατότητας Νίκη Βγόντζα Βασικά στάδια ελέγχου συμβατότητας του αίματος μεταξύ δότη και λήπτη 1.Αίτηση αίματος (παραπεμπτικό) και δείγμα ασθενή 2.Ομάδα ABO,RhD στο δείγμα του ασθενή

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΑΠΟ 5 ΣΕΛΙΔΕΣ

ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΑΠΟ 5 ΣΕΛΙΔΕΣ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΣΑΒΒΑΤΟ 26 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2013 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) Θέμα Α Μονάδες 25 Α1.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 23 10 2011 ΘΕΡΙΝΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να επιλέξετε τη φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις: 1. Όλα τα βακτήρια: Α. διαθέτουν

Διαβάστε περισσότερα

ΛΕΜΦΟΚΥΤΤΑΡΑ. Τ λεµφοκύτταρα:

ΛΕΜΦΟΚΥΤΤΑΡΑ. Τ λεµφοκύτταρα: ΛΕΜΦΟΚΥΤΤΑΡΑ Προέλευση: µυελός των οστών. Μερικά µεταναστεύουν στο θύµο, όπου παραµένουν για ποικίλες περιόδους πριν διασκορπισθούν στο σώµα. Βίος: η ζωή τους ποικίλει. Τα µνηµοκύτταρα ζουν για πολλά χρόνια

Διαβάστε περισσότερα

Ανοσολογικό σύστημα και λοιμώξεις Μηχανισμοί άμυνας μεγαλοοργανισμού

Ανοσολογικό σύστημα και λοιμώξεις Μηχανισμοί άμυνας μεγαλοοργανισμού Ανοσολογικό σύστημα και λοιμώξεις Μηχανισμοί άμυνας μεγαλοοργανισμού Γεωργία Σ. Βρυώνη Ιατρός Βιοπαθολόγος Λέκτορας Μικροβιολογίας gvrioni@med.uoa.gr 23/01/08 Μαθήματα Ειδικευόμενων Εισαγωγή στην Ανοσολογία

Διαβάστε περισσότερα

Ανοσιακή απάντηση Αικατερίνη Ταράση

Ανοσιακή απάντηση Αικατερίνη Ταράση Ανοσιακή απάντηση Αικατερίνη Ταράση ιευθύντρια Τµ. Ανοσολογίας- Ιστοσυµβατότητας Γ.Ν.Α.. " Ο Ευαγγελισµός" ανοσιακή απάντηση είναι το σύνολο των πολύπλοκων διεργασιών µε τις οποίες ο οργανισµός (ξενιστής)

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ 1 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ 1 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ 1 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΘΕΜΑ 1 ο Α. Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής 1. γ 2. α 3. β 4. δ 5. δ Β. Ερωτήσεις σωστού - λάθους 1. Σωστό 2. Λάθος 3. Λάθος 4. Λάθος 5. Σωστό ΘΕΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

Πεπτικός σωλήνας Κύρια λειτουργία του είναι η εξασφάλιση του διαρκούς ανεφοδιασμού του οργανισμού με νερό, ηλεκτρολύτες και θρεπτικά συστατικά.

Πεπτικός σωλήνας Κύρια λειτουργία του είναι η εξασφάλιση του διαρκούς ανεφοδιασμού του οργανισμού με νερό, ηλεκτρολύτες και θρεπτικά συστατικά. Πεπτικός σωλήνας Κύρια λειτουργία του είναι η εξασφάλιση του διαρκούς ανεφοδιασμού του οργανισμού με νερό, ηλεκτρολύτες και θρεπτικά συστατικά. Στον πεπτικό σωλήνα πραγματοποιείται ο τεμαχισμός της τροφής

Διαβάστε περισσότερα

Αντιγόνα & Ανοσοσφαιρίνες

Αντιγόνα & Ανοσοσφαιρίνες Αντιγόνα & Ανοσοσφαιρίνες Ανοσολογικά χαρακτηριστικά των αντιγόνων I Τα αντιγόνα είναι ουσίες ικανές να επάγουν ειδική ανοσιακή απάντηση (ανοσογόνα) Ανοσογονικότητα (immunogenicity) ικανότητα επαγωγής

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ Α. Μονάδες 5. Α2. Από νηματοειδείς δομές (υφές) αποτελούνται α. τα βακτήρια. β. τα πρωτόζωα. γ. οι μύκητες. δ. οι ιοί.

ΘΕΜΑ Α. Μονάδες 5. Α2. Από νηματοειδείς δομές (υφές) αποτελούνται α. τα βακτήρια. β. τα πρωτόζωα. γ. οι μύκητες. δ. οι ιοί. ΘΕΜΑ Α ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑ Α Β ) ΣΑΒΒΑΤΟ 14 MAΪΟΥ 2011 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΤΕΣΣΕΡΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

Παναγιώτα Κουτσογιάννη Αιµατολόγος ΝΥ Αιµοδοσίας Γ.Ν.Α. «Ο Ευαγγελισµός»

Παναγιώτα Κουτσογιάννη Αιµατολόγος ΝΥ Αιµοδοσίας Γ.Ν.Α. «Ο Ευαγγελισµός» ΑΙΜΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΕ ΜΑΚ ΜΕ ΜΙΚΤΗ ΑΣΥΜΒΑΤΟΤΗΤΑ ΑΒΟ Παναγιώτα Κουτσογιάννη Αιµατολόγος ΝΥ Αιµοδοσίας Γ.Ν.Α. «Ο Ευαγγελισµός» ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΑΙΜΟΠΟΙΗΤΙΚΩΝ ΚΥΤΤΑΡΩΝ (ΜΑΚ) Αποδεκτή θεραπεία για ασθενείς µε: συγγενείς

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογία Α Λυκείου Κεφ. 3. Κυκλοφορικό Σύστημα. Καρδιά Αιμοφόρα αγγεία Η κυκλοφορία του αίματος Αίμα

Βιολογία Α Λυκείου Κεφ. 3. Κυκλοφορικό Σύστημα. Καρδιά Αιμοφόρα αγγεία Η κυκλοφορία του αίματος Αίμα Βιολογία Α Λυκείου Κεφ. 3 Κυκλοφορικό Σύστημα Καρδιά Αιμοφόρα αγγεία Η κυκλοφορία του αίματος Αίμα Η μεταφορά των θρεπτικών ουσιών στα κύτταρα και των ιστών και η απομάκρυνση από αυτά των άχρηστων γίνεται

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1(ΥΓΕΙΑ-ΑΝΘΡΩΠΟΣ)

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1(ΥΓΕΙΑ-ΑΝΘΡΩΠΟΣ) ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΤΜΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1(ΥΓΕΙΑ-ΑΝΘΡΩΠΟΣ) Να βάλετε σε κύκλο το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση ή στη φράση που συμπληρώνει σωστά την πρόταση: 1. Οι ιοί αποτελούνται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΝΕΦΡΙΔΙΑ ΚΟΡΤΙΖΟΛΗ

ΕΠΙΝΕΦΡΙΔΙΑ ΚΟΡΤΙΖΟΛΗ ΕΠΙΝΕΦΡΙΔΙΑ ΚΟΡΤΙΖΟΛΗ Μεταβολισμός της κορτιζόλης Η κορτιζόλη μεταβολίζεται στο ήπαρ. Στην συνέχεια οι μεταβολίτες συζευγνύνται με γλυκουρονιδικές και θειικές ομάδες, γίνονται υδατοδιαλυτά, εισέρχονται

Διαβάστε περισσότερα

4. Ως αυτότροφοι οργανισμοί χαρακτηρίζονται α. οι καταναλωτές Α τάξης. β. οι παραγωγοί. γ. οι αποικοδομητές. δ. οι καταναλωτές Β τάξης.

4. Ως αυτότροφοι οργανισμοί χαρακτηρίζονται α. οι καταναλωτές Α τάξης. β. οι παραγωγοί. γ. οι αποικοδομητές. δ. οι καταναλωτές Β τάξης. ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ 1ο Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις 1 έως 5 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη λέξη ή στη φράση, η οποία

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Ανοσολογία

Εισαγωγή στην Ανοσολογία Εισαγωγή στην Ανοσολογία ρ. Γιώργος Κρασιάς Ινστιτούτο Νευρολογίας και Γενετικής Κύπρου Τµήµα Μοριακής Ιολογίας Τι είναι το Ανοσοποιητικό Σύστηµα (ΑΣ)? Το ΑΣ (Immune System) είναι ένα σύστηµα άµυνας του

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΙΓΟΝΑ. Aπτίνες Ετερόφιλα αντιγόνα Ομάδες αίματος 18/3/2015, M.ΧΡΙΣΤΟΦΙΔΟΥ

ΑΝΤΙΓΟΝΑ. Aπτίνες Ετερόφιλα αντιγόνα Ομάδες αίματος 18/3/2015, M.ΧΡΙΣΤΟΦΙΔΟΥ ΑΝΤΙΓΟΝΑ Antigens Ags Aπτίνες Ετερόφιλα αντιγόνα Ομάδες αίματος 18/3/2015, M.ΧΡΙΣΤΟΦΙΔΟΥ ΑΝΤΙΓΟΝΟ Χημική ένωση διαγείρει Β, Τ -λεμφοκύτταρα σε ειδική ανοσολογική απόκριση μέσω υποδοχέων (Igs, ΤCR) Ειδική

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΛΕΡΓΙΑ: Ο ΑΟΡΑΤΟΣ ΕΧΘΡΟΣ ΠΩΣ ΓΙΝΕΤΑΙ ΚΑΠΟΙΟΣ ΑΛΛΕΡΓΙΚΟΣ;

ΑΛΛΕΡΓΙΑ: Ο ΑΟΡΑΤΟΣ ΕΧΘΡΟΣ ΠΩΣ ΓΙΝΕΤΑΙ ΚΑΠΟΙΟΣ ΑΛΛΕΡΓΙΚΟΣ; ΑΛΛΕΡΓΙΑ: Ο ΑΟΡΑΤΟΣ ΕΧΘΡΟΣ ΠΩΣ ΓΙΝΕΤΑΙ ΚΑΠΟΙΟΣ ΑΛΛΕΡΓΙΚΟΣ; Αλλεργία, όπως ορίζει και η λέξη, σημαίνει άλλο έργο. Είναι η μη αναμενόμενη αντίδραση του ανοσιακού συστήματος του οργανισμού εναντίον ακίνδυνων

Διαβάστε περισσότερα

είναι τα αυτοάνοσα νοσήματα

είναι τα αυτοάνοσα νοσήματα είναι τα αυτοάνοσα νοσήματα Χ.Μ. Μουτσόπουλος Καθηγητής Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών ο ανοσολογικό (αμυντικό) σύστημα έχει σκοπό την προστασία του οργανισμού από ξένους εισβολείς, όπως είναι τα

Διαβάστε περισσότερα

Αφιερωμένο σ όλους τους μαθητές της Γ! Λυκείου! 11/4/2009 2

Αφιερωμένο σ όλους τους μαθητές της Γ! Λυκείου! 11/4/2009 2 11/4/2009 1 Αφιερωμένο σ όλους τους μαθητές της Γ! Λυκείου! 11/4/2009 2 ΑΝΘΡΩΠΟΣ & ΥΓΕΙΑ 11/4/2009 3 ΙΣΟΡΡΟΠΙΑ 11/4/2009 4 Η ικανότητα του οργανισμού να διατηρεί σταθερές τις συνθήκες του εσωτερικού του

Διαβάστε περισσότερα

ΚΡΙΤΗΡΙΟ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΡΙΩΡΗΣ ΔΙΑΡΚΕΙΑΣ ΣΤΟ 1 0 ΚΕΦΑΛΑΙΟ

ΚΡΙΤΗΡΙΟ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΡΙΩΡΗΣ ΔΙΑΡΚΕΙΑΣ ΣΤΟ 1 0 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΚΡΙΤΗΡΙΟ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΡΙΩΡΗΣ ΔΙΑΡΚΕΙΑΣ ΣΤΟ 1 0 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΘΕΜΑ 1 0 Α. Στις ερωτήσεις 1-5 να επιλέξετε το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση: 1. Τα βακτήρια διαθέτουν: α. Μιτοχόνδρια β. Ριβοσώματα

Διαβάστε περισσότερα

Νεογνικές και παιδιατρικές μεταγγίσεις. Ελισάβετ Γεωργίου Αιματολόγος, Επίμ. Β Αιματολογικό Τμήμα Γ. Ν. Παπαγεωργίου

Νεογνικές και παιδιατρικές μεταγγίσεις. Ελισάβετ Γεωργίου Αιματολόγος, Επίμ. Β Αιματολογικό Τμήμα Γ. Ν. Παπαγεωργίου Νεογνικές και παιδιατρικές μεταγγίσεις Ελισάβετ Γεωργίου Αιματολόγος, Επίμ. Β Αιματολογικό Τμήμα Γ. Ν. Παπαγεωργίου Μεταγγίσεις σε νεογνά και παιδιά Μεταγγίσεις στον νεογνικό πληθυσμό Μεταγγίσεις στον

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 2002

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 2002 ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 2002 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1 ο Στις ερωτήσεις 1-5, να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα του το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολικές ανάγκες ανοσοκυττάρων

Μεταβολικές ανάγκες ανοσοκυττάρων Μεταβολικές ανάγκες ανοσοκυττάρων Στέργιος Κατσιουγιάννης PhD Μεταδιδακτορικός συνεργάτης Χαροκόπειο Πανεπιστήµιο Τµήµα Επιστήµης ιαιτολογίας και ιατροφής Μεταβολισµός και Ανοσολογία Ιστορικά το καλύτερο

Διαβάστε περισσότερα

Κυκλοφορικό Σύστηµα. Σοφία Χαβάκη. Λέκτορας

Κυκλοφορικό Σύστηµα. Σοφία Χαβάκη. Λέκτορας Κυκλοφορικό Σύστηµα Σοφία Χαβάκη Λέκτορας Εργαστήριο Ιστολογίας Εβρυολογίας, Ιατρική Σχολή, ΕΚΠΑ Κυκλοφορικό Σύστηµα Αιµοφόροκυκλοφορικό σύστηµα Λεµφoφόροκυκλοφορικό σύστηµα Αιµοφόρο Κυκλοφορικό Σύστηµα

Διαβάστε περισσότερα

γραπτή εξέταση στo μάθημα ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ' ΛΥΚΕΙΟΥ

γραπτή εξέταση στo μάθημα ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ' ΛΥΚΕΙΟΥ γραπτή εξέταση στo μάθημα ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ' ΛΥΚΕΙΟΥ Τάξη: Γ Λυκείου Τμήμα: Βαθμός: Ονοματεπώνυμο: Καθηγητής: Θ Ε Μ Α A 1. Να επιλέξετε τη σωστή απάντηση: Α1. Ευκαρυωτικοί μικροοργανισμοί; α.

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΑΝΘΡΩΠΟΥ Μάθημα 7 Το κυκλοφορικό μας σύστημα

ΒΑΣΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΑΝΘΡΩΠΟΥ Μάθημα 7 Το κυκλοφορικό μας σύστημα jk ΒΑΣΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΑΝΘΡΩΠΟΥ Μάθημα 7 Το κυκλοφορικό μας σύστημα Εισαγωγή στο Κυκλοφορικό μας Σύστημα (ΚΣ) Το ΚΣ αποτελείται από - τα αιμοφόρα αγγεία την καρδιά Αέρας που εισπνέουμε Αέρας που εκπνέουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ 1 ο Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις 1 έως 5 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη λέξη ή τη φράση, η οποία

Διαβάστε περισσότερα

Αυτοάνοσα νοσήματα. Χ.Μ. Μουτσόπουλος

Αυτοάνοσα νοσήματα. Χ.Μ. Μουτσόπουλος Αυτοάνοσα νοσήματα Χ.Μ. Μουτσόπουλος Καθηγητής Παθολογίας στην Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών Η έγκαιρη αντιμετώπιση αποτελεί «κλειδί» για τον έλεγχο των αυτοάνοσων ασθενειών- της μεγάλης αυτής κατηγορίας

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία στο μάθημα της βιολογίας υπεύθυνη καθηγήτρια : Ζαρφτσιάν Μαρία Ελένη

Εργασία στο μάθημα της βιολογίας υπεύθυνη καθηγήτρια : Ζαρφτσιάν Μαρία Ελένη Εργασία στο μάθημα της βιολογίας υπεύθυνη καθηγήτρια : Ζαρφτσιάν Μαρία Ελένη Εισαγωγή: Το κυκλοφορικό είναι από τα πιο σημαντικά αλλά και από τα πιο ευαίσθητα συστήματα του οργανισμού μας. Τα προβλήματα

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ & ΕΠΑ.Λ. Β 14 ΜΑΪΟΥ 2011 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ & ΕΠΑ.Λ. Β 14 ΜΑΪΟΥ 2011 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Α1. β Α2. γ Α3. δ Α4. α Α5. γ ΘΕΜΑ Β ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ & ΕΠΑ.Λ. Β 14 ΜΑΪΟΥ 2011 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Β1. Σχολικό βιβλίο σελ. 131: Θεωρία του αρβίνου Στο φυλογενετικό δέντρο των καµηλοπαρδάλεων,

Διαβάστε περισσότερα

γραπτή εξέταση στo μάθημα ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ' ΛΥΚΕΙΟΥ

γραπτή εξέταση στo μάθημα ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ' ΛΥΚΕΙΟΥ γραπτή εξέταση στo μάθημα ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ' ΛΥΚΕΙΟΥ Τάξη: Γ Λυκείου Τμήμα: Βαθμός: Ονοματεπώνυμο: Καθηγητής: Θ Ε Μ Α A 1. Να επιλέξετε τη σωστή απάντηση: Α1. Η ρύθμιση της θερμοκρασίας του

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΜΗ ΕΙ ΙΚΗΣ ΑΝΟΣΙΑΣ

ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΜΗ ΕΙ ΙΚΗΣ ΑΝΟΣΙΑΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΜΗ ΕΙ ΙΚΗΣ ΑΝΟΣΙΑΣ Θεοδώρα Κεραµιτσόγλου Ανοσοβιολογικό Τµήµα Π.Γ.Ν.-Μ. «Έλενα Βενιζέλου» Βενιζέλου» Μό Ανατοµικοί (Φυσικοί) Φραγµοί Τ ο ξ ίν ε ς λ υ ν σ η Μη ειδική ΑνοσίαTLRs Ανοσιακό Σύστηµα

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ 2005

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ 2005 ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ 2005 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1 Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό καθεµιάς από τις παρακάτω ηµιτελείς προτάσεις 1 έως 5 και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί

Διαβάστε περισσότερα

Σάββατο, 25 Μαΐου 2002 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΙ ΕΙΑ. Βιολογία

Σάββατο, 25 Μαΐου 2002 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΙ ΕΙΑ. Βιολογία Σάββατο, 25 Μαΐου 2002 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΙ ΕΙΑ Βιολογία ΘΕΜΑ 1 Στις ερωτήσεις 1 5, να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα του το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1. Ποιο

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑ. Σχηµατική απεικόνιση της µεγάλης και της µικρής κυκλοφορίας

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑ. Σχηµατική απεικόνιση της µεγάλης και της µικρής κυκλοφορίας ΤΕΙ ΠΑΤΡΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΑΝΑΤΟΜΙΑ Ι ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ : Γεράσιµος Π. Βανδώρος ΑΙΜΟΦΟΡΑ ΑΓΓΕΙΑ ΑΡΤΗΡΙΕΣ - ΦΛΕΒΕΣ - ΤΡΙΧΟΕΙ Η 1 ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑ Μεγάλη και µικρή κυκλοφορία Σχηµατική

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Συγκρίνατε την πρωτογενή µε τη δευτερογενή ανοσοβιολογική απόκριση και απεικονίστε αυτές στο ίδιο διάγραµµα αξόνων. Πρωτογενή ανοσοβιολογική απόκριση ονοµάζουµε την απόκριση του

Διαβάστε περισσότερα

ΩΣΜΩΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΝΕΦΡΟΙ

ΩΣΜΩΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΝΕΦΡΟΙ ΩΣΜΩΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΝΕΦΡΟΙ ΠΩΣ ΜΕΤΑΦΕΡΟΝΤΑΙ ΟΙ ΟΥΣΙΕΣ ΣΤΑ ΥΓΡΑ Μεταφορά τροφών και αποβολή μη χρήσιμων ουσιών: Διάχυση (π.χ. το CO 2 που παράγεται κατά τον μεταβολισμό των κυττάρων, διαχέεται από τα κύτταρα

Διαβάστε περισσότερα

Προβλήματα σχετιζόμενα με την τυποποίηση αντιγόνων Ι

Προβλήματα σχετιζόμενα με την τυποποίηση αντιγόνων Ι Β Προβλήματα Φαινότυπος Β(Α): ασθενής αντίδραση με αντι-α, έντονη αντίδραση με αντι-β, και ο ορός αντιδρά με ερυθρά Α₁. Ο αντιορός Α περιέχει τον κλώνο ΜΗΟ4? Επίκτητος Β φαινότυπος: έντονη αντίδραση με

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια είναι η προοδευτική, μη αναστρέψιμη μείωση της νεφρικής λειτουργίας, η οποία προκαλείται από βλάβη του νεφρού ποικίλης αιτιολογίας. Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ Α Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό κάθε μίας από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις Α1 έως Α5 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη λέξη

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ I ΕΠΑ.Λ. (ΟΜΑ Α Β ) 2011 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ I ΕΠΑ.Λ. (ΟΜΑ Α Β ) 2011 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ I ΕΠΑ.Λ. (ΟΜΑ Α Β ) 2011 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό κάθε µίας από τις παρακάτω ηµιτελείς προτάσεις Α1 έως Α5 και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη λέξη ή στη φράση

Διαβάστε περισσότερα

Αντιγόνο. ξένη) με μια σχετικά ισχυρή δύναμη σύνδεσης.

Αντιγόνο. ξένη) με μια σχετικά ισχυρή δύναμη σύνδεσης. Αντιγόνα Αντισώματα Αντιγόνο Ως αντιγόνο ορίζεται κάθε ουσία που προέρχεται από το εξωτερικό ή εσωτερικό περιβάλλον και είναι ικανή να αντιδράσει με τα προϊόντα της ανοσιακής απάντησης (αναγνωρίζεται από

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα Βιολογίας Γενική Παιδεία Γ Λυκείου 2000

Θέµατα Βιολογίας Γενική Παιδεία Γ Λυκείου 2000 Ζήτηµα 1ο Θέµατα Βιολογίας Γενική Παιδεία Γ Λυκείου 2000 Στις ερωτήσεις 1-5 να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1. Οι ιοί είναι :

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Ανοσολογία

Εισαγωγή στην Ανοσολογία Η Ι. Ε. Κ. ΕΥΟΣΜΟΥ ΤΟΜΕΑΣ : ΥΓΕΙΑΣ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΟΜΑΔΑ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ : ΙΑΤΡΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑ : ΙΑΤΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΒΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΩΝ -ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΚΟΥ ΜΑΘΗΜΑ : ΑΝΟΣΟΛΟΓΙΑ ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα Βιολογίας Γενική Παιδεία Γ Λυκείου 2000

Θέµατα Βιολογίας Γενική Παιδεία Γ Λυκείου 2000 Θέµατα Βιολογίας Γενική Παιδεία Γ Λυκείου 2000 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Ζήτηµα 1ο Στις ερωτήσεις 1-5 να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1. Οι

Διαβάστε περισσότερα

ÏÅÖÅ. 3. Ποιοι από τους παρακάτω οργανισµούς δεν παράγουν αντιβιοτικά: α. τα πρωτόζωα β. οι µύκητες γ τα φυτά δ. τα βακτήρια Μονάδες 5

ÏÅÖÅ. 3. Ποιοι από τους παρακάτω οργανισµούς δεν παράγουν αντιβιοτικά: α. τα πρωτόζωα β. οι µύκητες γ τα φυτά δ. τα βακτήρια Μονάδες 5 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΘΕΜΑ Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό καθεµιάς από τις παρακάτω ηµιτελείς προτάσεις έως 5 και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη λέξη ή τη φράση, η οποία συµπληρώνει

Διαβάστε περισσότερα

Φυσιολογικές λειτουργίες κυττάρων αίματος Κλινική και εργαστηριακή αξιολόγηση αιματολογικών παθήσεων. Μαθήματα Παθοφυσιολογίας

Φυσιολογικές λειτουργίες κυττάρων αίματος Κλινική και εργαστηριακή αξιολόγηση αιματολογικών παθήσεων. Μαθήματα Παθοφυσιολογίας Φυσιολογικές λειτουργίες κυττάρων αίματος Κλινική και εργαστηριακή αξιολόγηση αιματολογικών παθήσεων Μαθήματα Παθοφυσιολογίας Φυσιολογική λειτουργία κυττάρων αίματος Ερυθρά αιμοσφαίρια, κύτταρα χωρίς πυρήνα

Διαβάστε περισσότερα

ΛΕΝΑ ΠΑΜΦΙΛΗ ΔΙΕΥΘΥΝΤΡΙΑ ΑΙΜΟΔΟΣΙΑΣ

ΛΕΝΑ ΠΑΜΦΙΛΗ ΔΙΕΥΘΥΝΤΡΙΑ ΑΙΜΟΔΟΣΙΑΣ ΛΕΝΑ ΠΑΜΦΙΛΗ ΔΙΕΥΘΥΝΤΡΙΑ ΑΙΜΟΔΟΣΙΑΣ Η ικανοποιητική διαδικασία ΣΥΜΒΑΤΟΤΗΤΑΣ πρέπει να περιλαμβάνει: 1.Επιβεβαίωση ομάδας & Rhesus του ασθενούς 2. Screening αντισωμάτων του ορού του ασθενούς για την ανίχνευση

Διαβάστε περισσότερα

Νεογνικές και παιδιατρικές μεταγγίσεις

Νεογνικές και παιδιατρικές μεταγγίσεις Νεογνικές και παιδιατρικές μεταγγίσεις Ελισάβετ Γεωργίου Αιματολόγος Αιματολογικό Τμήμα Γ. Ν. Παπαγεωργίου Ακαδημία Αιμοδοσίας, Ιούνιος 2014 Μεταγγίσεις σε νεογνά και παιδιά Μεταγγίσεις στον νεογνικό πληθυσμό

Διαβάστε περισσότερα

Γ ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΠΑ.Λ ΜΑΘΗΜΑ ΕΙ ΙΚΟΤΗΤΑΣ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΙΜΑΤΟΛΟΓΙΑΣ - ΑΙΜΑΤΟ ΟΣΙΑΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ÅÐÉËÏÃÇ

Γ ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΠΑ.Λ ΜΑΘΗΜΑ ΕΙ ΙΚΟΤΗΤΑΣ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΙΜΑΤΟΛΟΓΙΑΣ - ΑΙΜΑΤΟ ΟΣΙΑΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ÅÐÉËÏÃÇ 1 Γ ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΠΑ.Λ ΜΑΘΗΜΑ ΕΙ ΙΚΟΤΗΤΑΣ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΙΜΑΤΟΛΟΓΙΑΣ - ΑΙΜΑΤΟ ΟΣΙΑΣ ΘΕΜΑ 1 ο Α. Σελ.65, Αιµατολογία Αιµοδοσία Ι ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Τα µεγάλα µονοκύτταρα ή µονοπύρηνα αποτελούν τα φαγοκύτταρα του οργανισµού,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΑΥΤΟΑΝΟΣΗΣ ΑΙΜΟΛΥΤΙΚΗΣ ΑΝΑΙΜΙΑΣ. Μαρία Γκανίδου Νοσοκομειακή Υπηρεσία Αιμοδοσίας ΓΝΘ Γ.Παπανικολάου

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΑΥΤΟΑΝΟΣΗΣ ΑΙΜΟΛΥΤΙΚΗΣ ΑΝΑΙΜΙΑΣ. Μαρία Γκανίδου Νοσοκομειακή Υπηρεσία Αιμοδοσίας ΓΝΘ Γ.Παπανικολάου ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΑΥΤΟΑΝΟΣΗΣ ΑΙΜΟΛΥΤΙΚΗΣ ΑΝΑΙΜΙΑΣ Μαρία Γκανίδου Νοσοκομειακή Υπηρεσία Αιμοδοσίας ΓΝΘ Γ.Παπανικολάου Αυτοάνοση Αιμολυτική Αναιμία (ΑΑΑ) 1.Αυξημένη καταστροφή των ερυθρών αιμοσφαιρίων

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ 1 ο Στις ερωτήσεις 1-5, να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα του το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.

ΘΕΜΑ 1 ο Στις ερωτήσεις 1-5, να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα του το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ 1 ο Στις ερωτήσεις 1-5, να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα του το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1. Τα κύτταρα που παράγουν

Διαβάστε περισσότερα

ANOΣΟΓΗΡΑΝΣΗ. Ιωάννα Οικονοµίδου. Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Ιατρικής Πανεπιστηµίου Αθηνών

ANOΣΟΓΗΡΑΝΣΗ. Ιωάννα Οικονοµίδου. Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Ιατρικής Πανεπιστηµίου Αθηνών ANOΣΟΓΗΡΑΝΣΗ Ιωάννα Οικονοµίδου Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Ιατρικής Πανεπιστηµίου Αθηνών Το ανοσιακό σύστηµα θεωρείται αποφασιστικός παράγοντας για την διατήρηση της υγείας και την επιβίωση στους ηλικιωµένους

Διαβάστε περισσότερα

1 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

1 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ 1 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΘΕΜΑ 1 ο Α. Στις ερωτήσεις 1-5 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα του το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1. Οι ομοιοστατικοί

Διαβάστε περισσότερα

Β. ΚΑΜΙΝΕΛΛΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα).

Β. ΚΑΜΙΝΕΛΛΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα). ΒΙΟΛΟΓΙΑ Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα). Είδη οργανισμών Υπάρχουν δύο είδη οργανισμών: 1. Οι μονοκύτταροι, που ονομάζονται μικροοργανισμοί

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ 10 Ιουνίου 2013 ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Απαντήσεις Θεμάτων Επαναληπτικών Πανελληνίων Εξετάσεων Ημερησίων Γενικών Λυκείων Περιεχόμενα ΘΕΜΑ Α.... 2 Α1.... 2 Α3.... 2 Α5.... 2 ΘΕΜΑ B.... 2 Β1.... 2 Β2....

Διαβάστε περισσότερα

Α ΤΑΞΗ Τ.Ε.Ε. ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ

Α ΤΑΞΗ Τ.Ε.Ε. ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ Α ΤΑΞΗ Τ... ΜΑΘΗΜΑ: ΑΝΑΤΟΜΙΑ - ΦΥΙΟΛΟΓΙΑ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΟΓΑΜΜΑ ΠΟΥΔΝ ΚΦΑΛΑΙΟ 1: ΚΥΤΤΑΟ ΚΦΑΛΑΙΟ 2: ΙΤΙΚΟ ΥΤΗΜΑ ΚΦΑΛΑΙΟ 3: ΜΥΙΚΟ ΥΤΗΜΑ ΚΦΑΛΑΙΟ 4: ΚΥΚΛΟΦΟΙΚΟ ΥΤΗΜΑ ΚΦΑΛΑΙΟ 5: ΑΙΜΑ ΚΦΑΛΑΙΟ 6: ΠΠΤΙΚΟ ΥΤΗΜΑ ΚΦΑΛΑΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΛΕΥΚΑΦΑΙΡΕΣΗ, ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΗΣΗ, ΑΔΡΑΝΟΠΟΙΗΣΗ, ΚΛΑΣΜΑΤΟΠΟΙΗΣΗ

ΛΕΥΚΑΦΑΙΡΕΣΗ, ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΗΣΗ, ΑΔΡΑΝΟΠΟΙΗΣΗ, ΚΛΑΣΜΑΤΟΠΟΙΗΣΗ ΛΕΥΚΑΦΑΙΡΕΣΗ, ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΗΣΗ, ΑΔΡΑΝΟΠΟΙΗΣΗ, ΚΛΑΣΜΑΤΟΠΟΙΗΣΗ ΕΥΦΡΟΣΥΝΗ ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ-PETERSEN ΕΘΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΩΝ ΑΙΜΑΤΟΣ (ΕΚΠΠΑ) «ΗΛΙΑΣ ΠΟΛΙΤΗΣ» ΕΘΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΑΙΜΟΔΟΣΙΑΣ (Ε.ΚΕ.Α.) ΕΠΙΠΛΟΚΕΣ ΜΕΤΑΓΓΙΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογία α λυκείου. Στις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις να συμπληρώσετε τα κενά με τη σωστή λέξη ή φράση.

Βιολογία α λυκείου. Στις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις να συμπληρώσετε τα κενά με τη σωστή λέξη ή φράση. Στις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις να συμπληρώσετε τα κενά με τη σωστή λέξη ή φράση. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1ο 1. Συγκρίνοντας τα κύτταρα του επιθηλιακού ιστού με τα κύτταρα του νευρικού ιστού, αυτά μεταξύ τους μοιάζουν..

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ 2008 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ 2008 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ 2008 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1ο Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό καθεµιάς από τις παρακάτω ηµιτελείς προτάσεις 1 έως 5 και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη λέξη ή στη

Διαβάστε περισσότερα

Επανάληψη πριν τις εξετάσεις Καλό διάβασμα

Επανάληψη πριν τις εξετάσεις Καλό διάβασμα Επανάληψη πριν τις εξετάσεις Καλό διάβασμα 2013-2014 Θέματα πολλαπλής επιλογής Κύτταρα όμοια μορφολογικά και λειτουργικά αποτελούν α. ένα όργανο. β. ένα ιστό. γ. ένα οργανισμό. δ. ένα σύστημα οργάνων.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΟΣΟΚΑΤΑΣΤΑΛΤΙΚΑ ΣΧΗΜΑΤΑ ΣΤΗ ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ

ΑΝΟΣΟΚΑΤΑΣΤΑΛΤΙΚΑ ΣΧΗΜΑΤΑ ΣΤΗ ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ ΑΝΟΣΟΚΑΤΑΣΤΑΛΤΙΚΑ ΣΧΗΜΑΤΑ ΣΤΗ ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ Γενικά Η πρόληψη των επεισοδίων οξείας απόρριψης και η μακροχρόνια διατήρηση του νεφρικού μοσχεύματος αποτελούν τους στόχους της

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ 2015 ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. Επιμέλεια: Aβραμίδου Δέσποινα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ 2015 ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. Επιμέλεια: Aβραμίδου Δέσποινα ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ 2015 ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Επιμέλεια: Aβραμίδου Δέσποινα ΘΕΜΑ Α 1. γ 2. α 3. β 4. β 5. δ ΘΕΜΑ Β Β1. 1. Β 2. Α 3. Α 4. Β 5. Β 6. Α 7. Α 8. Β Β2. Η απάντηση βρίσκεται στη σελίδα

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ 1ο Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις 1 έως 5 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη λέξη ή στη φράση, η οποία

Διαβάστε περισσότερα

Τα ερυθροκυτταρικά αντιγόνα και αντισώματα. Τσαγκάρη Βασιλική Διευθύντρια ΕΣΥ Τμήμα Αιμοδοσίας Κωνσταντοπούλειο Νοσοκομείο

Τα ερυθροκυτταρικά αντιγόνα και αντισώματα. Τσαγκάρη Βασιλική Διευθύντρια ΕΣΥ Τμήμα Αιμοδοσίας Κωνσταντοπούλειο Νοσοκομείο Τα ερυθροκυτταρικά αντιγόνα και αντισώματα Τσαγκάρη Βασιλική Διευθύντρια ΕΣΥ Τμήμα Αιμοδοσίας Κωνσταντοπούλειο Νοσοκομείο Ιστορία:Karl Landsteiner 1901:ανακάλυψε το σύστημα ΑΒΟ Ο ίδιος και οι 5 βοηθοί

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΟΝΙΑ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ/ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΑΠΩΛΕΙΑ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΜΟΣΧΕΥΜΑΤΩΝ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ

ΧΡΟΝΙΑ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ/ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΑΠΩΛΕΙΑ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΜΟΣΧΕΥΜΑΤΩΝ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ ΧΡΟΝΙΑ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ/ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΑΠΩΛΕΙΑ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΜΟΣΧΕΥΜΑΤΩΝ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ Εισαγωγή Η πρόληψη των επεισοδίων οξείας απόρριψης και η μακροχρόνια διατήρηση του νεφρικού μοσχεύματος αποτελούν

Διαβάστε περισσότερα

Γυμνάσιο Κερατέας ΚΑΡΚΙΝΟΣ & ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ. Αναστασία Σουλαχάκη Κωνσταντίνα Πρίφτη

Γυμνάσιο Κερατέας ΚΑΡΚΙΝΟΣ & ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ. Αναστασία Σουλαχάκη Κωνσταντίνα Πρίφτη Γυμνάσιο Κερατέας ΚΑΡΚΙΝΟΣ & ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ Αναστασία Σουλαχάκη Κωνσταντίνα Πρίφτη 2013 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ : Ορολογία και λίγα λόγια για τον καρκίνο Χαρακτηριστικά του καρκίνου Μεταλλάξεις Μεταλλάξεις και καρκίνος

Διαβάστε περισσότερα

ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015

ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΧ. ΜΑΚΑΡΙΟΥ Γ - ΠΛΑΤΥ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2014-2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ-ΧΗΜΕΙΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 12/6/2015 ΒΑΘΜΟΣ ΒΑΘΜΟΣ:... ΤΑΞΗ: Γ Αριθμητικά.. ΧΡΟΝΟΣ: 2 ώρες Ολογράφως:...

Διαβάστε περισσότερα

Σας αποστέλλουμε τις προτεινόμενες απαντήσεις που αφορούν τα θέματα της Βιολογίας Γενικής Παιδείας των Ημερησίων Γενικών Λυκείων και ΕΠΑΛ (Ομάδας Β ).

Σας αποστέλλουμε τις προτεινόμενες απαντήσεις που αφορούν τα θέματα της Βιολογίας Γενικής Παιδείας των Ημερησίων Γενικών Λυκείων και ΕΠΑΛ (Ομάδας Β ). Αθήνα, 30/5/2014 ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΕΝΩΣΗ ΒΙΟΕΠΙΣΤΗΜΟΝΩΝ Σας αποστέλλουμε τις προτεινόμενες απαντήσεις που αφορούν τα θέματα της Βιολογίας Γενικής Παιδείας των Ημερησίων Γενικών Λυκείων και ΕΠΑΛ (Ομάδας Β ). Η

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 1 ΙΟΥΛΙΟΥ 2004 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 1 ΙΟΥΛΙΟΥ 2004 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 1 ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 1 ΙΟΥΛΙΟΥ 2004 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1ο 1. β 2. γ 3. α 4. γ 5. δ ΘΕΜΑ 2ο 1. Σχολικό

Διαβάστε περισσότερα

Κυκλοφορικό σύστημα και υγεία

Κυκλοφορικό σύστημα και υγεία ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΚΑΡΔΙΑ ΑΙΜΟΦΟΡΑ ΑΓΓΕΙΑ ΑΙΜΑ ΑΡΤΗΡΙΕΣ ΠΛΑΣΜΑ ΚΥΤΤΑΡΑ ΦΛΕΒΕΣ ΕΡΥΘΡΑ ΑΙΜΟΣΦΑΙΡΙΑ ΤΡΙΧΟΕΙΔΗ ΛΕΥΚΑ ΑΙΜΟΣΦΑΙΡΙΑ ΑΙΜΟΠΕΤΑΛΙΑ Κυκλοφορικό σύστημα και υγεία Το κυκλοφορικό σύστημα τροφοδοτεί

Διαβάστε περισσότερα

ANOΣOΠOIHTIKO ΣYΣTHMA. την προστατευτική δράση των βλεννογόνων > εξωτερικών ή εσωτερικών επιφανειών σώµατος

ANOΣOΠOIHTIKO ΣYΣTHMA. την προστατευτική δράση των βλεννογόνων > εξωτερικών ή εσωτερικών επιφανειών σώµατος ANOΣOΠOIHTIKO ΣYΣTHMA O ανθρώπινος οργανισµός προστατεύεται > έναντι βλαπτικών παραγόντων µε 3 µηχανισµούς την προστατευτική δράση των βλεννογόνων > εξωτερικών ή εσωτερικών επιφανειών σώµατος την οξεία

Διαβάστε περισσότερα

ηλικία περιεκτικότητα σε λίπος φύλο

ηλικία περιεκτικότητα σε λίπος φύλο ΥΓΡΑ ΤΟΥ ΣΩΜΑΤΟΣ Το ύδωρ αποτελεί το 60% του βάρους σώματος α) από την ηλικία (νεογνά 75%) β) περιεκτικότητα σε λίπος (ο λιπώδης ιστός έχει μικρή περιεκτικότητα σε ύδωρ) γ) το φύλο ( το ύδωρ είναι λιγότερο

Διαβάστε περισσότερα

ÃËÕÖÁÄÁ - ÅËËÇÍÉÊÏ ÓÕÃ ÑÏÍÏ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΊΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 20 ΜΑΪΟΥ 2015 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α ΘΕΜΑ Β B1.

ÃËÕÖÁÄÁ - ÅËËÇÍÉÊÏ ÓÕÃ ÑÏÍÏ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΊΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 20 ΜΑΪΟΥ 2015 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α ΘΕΜΑ Β B1. ΘΕΜΑ Α Α1. Γ Α2. Α Α3. Β Α4. Β Α5. ΘΕΜΑ Β B1. ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΊΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 20 ΜΑΪΟΥ 2015 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α (Λυσοζύµη): 2, 3, 6, 7 Β (Πενικιλίνη): 1, 4, 5, 8 Β2. Το γενετικό υλικό ενός ιού µπορεί

Διαβάστε περισσότερα

Γενικές εξετάσεις 2015 Βιολογία Γ λυκείου γενικής παιδείας

Γενικές εξετάσεις 2015 Βιολογία Γ λυκείου γενικής παιδείας Φροντιστήρια δυαδικό 1 ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ δυαδικό Τα θέματα επεξεργάστηκαν οι καθηγητές των Φροντιστηρίων «δυαδικό» Μελλίδης Κ. Πασσιά Α. Θέμα Α Γενικές εξετάσεις 2015 Βιολογία Γ λυκείου γενικής παιδείας Να

Διαβάστε περισσότερα

Φλοιοτρόπος ορμόνη ή Κορτικοτροπίνη (ACTH) και συγγενή πεπτίδια

Φλοιοτρόπος ορμόνη ή Κορτικοτροπίνη (ACTH) και συγγενή πεπτίδια ΕΠΙΝΕΦΡΙΔΙΑ Φλοιοτρόπος ορμόνη ή Κορτικοτροπίνη (ACTH) και συγγενή πεπτίδια 39 αμινοξέα Μ.Β. 4500 προοπιομελανοκορτίνη(pomc) 1. κορτικοτροπίνη (ACTH), 2. β λιποτροφίνη (β LPH), 3. γ λιποτροφίνη (γ LPH),

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΙΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΣΤΗΝ ΑΙΜΟ ΟΣΙΑ Ε. Λυδάκη, Αιµατολόγος, /ν / τ ν ρια Α ι Α µο µ δοσί σ ας ς Π ΑΓ Α ΝΗ, 27/3 & 3/4/2015

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΙΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΣΤΗΝ ΑΙΜΟ ΟΣΙΑ Ε. Λυδάκη, Αιµατολόγος, /ν / τ ν ρια Α ι Α µο µ δοσί σ ας ς Π ΑΓ Α ΝΗ, 27/3 & 3/4/2015 ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΙΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΣΤΗΝ ΑΙΜΟ ΟΣΙΑ Ε. Λυδάκη,Αιµατολόγος, /ντρια Αιµοδοσίας ΠΑΓΝΗ, 27/3 & 3/4/2015 Τι θα πούµε σήµερα Α. Αντιγόνα-αντισώµατα επιφανείας ερυθροκυττάρων, αιµοπεταλίων και λευκοκυττάρων

Διαβάστε περισσότερα

Μικροοργανισμοί: είναι οι οργανισμοί ΜΙΚΡΟΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ που δεν μπορούμε να Η τους ΜΙΚΡΟΒΙΑ διακρίνουμε με γυμνό μάτι (μέγεθος < 0,1 mm)

Μικροοργανισμοί: είναι οι οργανισμοί ΜΙΚΡΟΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ που δεν μπορούμε να Η τους ΜΙΚΡΟΒΙΑ διακρίνουμε με γυμνό μάτι (μέγεθος < 0,1 mm) Μικροοργανισμοί: είναι οι οργανισμοί ΜΙΚΡΟΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ που δεν μπορούμε να Η τους ΜΙΚΡΟΒΙΑ διακρίνουμε με γυμνό μάτι (μέγεθος < 0,1 mm) Πού και πώς ζουν 1. στο φυσικό περιβάλλον (νιτροποιητικά βακτήρια)

Διαβάστε περισσότερα

Ανοσοαιματολογία κύησης και νεογνού.

Ανοσοαιματολογία κύησης και νεογνού. Ανοσοαιματολογία κύησης και νεογνού. Λεοντίνη Φουντουλάκη-Παπαρίζου Παθολόγος Συντονίστρια Διευθύντρια Ν.Υ. Αιμοδοσίας Γενικού Νοσοκομείου Νίκαιας Πειραιά «Άγιος Παντελεήμων» Οκτώβριος 2011 ΑΝΤΙΓΟΝΟ: κάθε

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΝΟΤΑ ΛΑΖΑΡΑΚΗ - ΙΟΡΔΑΝΗΣ ΣΑΡΑΝΤΟΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Αθήνα 2007 3 4 Π Ρ Ο Λ Ο Γ Ο Σ Η μελέτη των αλληλεπιδράσεων του ανθρώπινου οργανισμού με τον περιβάλλοντα

Διαβάστε περισσότερα

Τα ερυθροκυτταρικά αντιγόνα και αντισώματα. Τσαγκάρη Βασιλική Διευθύντρια ΕΣΥ Τμήμα Αιμοδοσίας Κωνσταντοπούλειο Νοσοκομείο

Τα ερυθροκυτταρικά αντιγόνα και αντισώματα. Τσαγκάρη Βασιλική Διευθύντρια ΕΣΥ Τμήμα Αιμοδοσίας Κωνσταντοπούλειο Νοσοκομείο Τα ερυθροκυτταρικά αντιγόνα και αντισώματα Τσαγκάρη Βασιλική Διευθύντρια ΕΣΥ Τμήμα Αιμοδοσίας Κωνσταντοπούλειο Νοσοκομείο Ιστορία:Karl Landsteiner 1901:ανακάλυψε το σύστημα ΑΒΟ Ο ίδιος και οι 5 βοηθοί

Διαβάστε περισσότερα