Εικαστική γραφή και έµφυλες ταυτότητες στην Ελλάδα τις πρώτες δεκαετίες. του 20ού αιώνα. Βασιλική Σαρακατσιάνου

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Εικαστική γραφή και έµφυλες ταυτότητες στην Ελλάδα τις πρώτες δεκαετίες. του 20ού αιώνα. Βασιλική Σαρακατσιάνου"

Transcript

1 Εικαστική γραφή και έµφυλες ταυτότητες στην Ελλάδα τις πρώτες δεκαετίες του 20ού αιώνα Βασιλική Σαρακατσιάνου Στην εικαστική γραφή της Ελλάδας των αρχών του 20 ου αιώνα δεν µπορεί να γίνει λόγος για θηλυκή εικονογραφία 1 που εκφράζει τη γυναικεία εµπειρία χρησιµοποιώντας στοιχεία που άµεσα ή έµµεσα, παραπέµπουν σε γυναικεία ανατοµικά χαρακτηριστικά, 2 καθώς τα περισσότερα έργα που συνειδητά κινούνται προς αυτή την κατεύθυνση εντοπίζονται τη δεκαετία του 70, υπό την επίδραση του γενικότερου προβληµατισµού της φεµινιστικής θεωρίας και κριτικής. Ωστόσο, εξετάζοντας την καλλιτεχνική δηµιουργία µέσα από το πρίσµα του κοινωνικού φύλου, προκύπτουν ενδιαφέροντα στοιχεία, σχετικά µε τη σηµασία του στη διαµόρφωση µια εικαστικής ταυτότητας µε έµφυλες αναφορές. Η παρούσα εργασία επιχειρεί να ανιχνεύσει αν και κατά πόσο το κοινωνικό φύλο επηρεάζει την καλλιτεχνική δηµιουργία της περιόδου και αν οι όποιες διαφοροποιήσεις σχετίζονται µε τον τρόπο που έχουν µάθει οι γυναίκες να αντιλαµβάνονται τον κόσµο και το σώµα τους, ζώντας µέσα σ ένα συγκεκριµένο κοινωνικό πλαίσιο το οποίο εδραιώνει, αναπαράγει και νοµιµοποιεί ευρέως αποδεκτές και εν τέλει αυτονόητες πεποιθήσεις σχετικά µε την εικόνα και τη θέση τους στην κοινωνία. Από τα κείµενα της κριτικής της περιόδου 3 προκύπτει ότι µόνιµο ζητούµενο για τη θετική αποτίµηση της γυναικείας εικαστικής παραγωγής, αποτελούν η καλαισθησία, η λεπτότητα, η επιµέλεια, η ευαισθησία, η αβρότητα, η τρυφερότητα, χαρακτηριστικά που στερεότυπα αποδίδονται στο γυναικείο φύλο και εκφράζουν την κοµψή και χαριτωµένη διάσταση της θηλυκότητας. Η πεποίθηση ότι τα έργα τέχνης 1 Βλ. σχετικά, Carson, F. - Pajaczkowska, C. (eds), Feminist visual culture, Edinburgh University Press, Edinburgh Σε άρθρο τους οι Ιγγλέση, Χ. - Αβδελά, Ε. αναφέρονται στις δύο τάσεις που έχουν διατυπωθεί όσον αφορά στη γυναικεία εικαστική δηµιουργία. Η πρώτη τάση αποδέχεται την ύπαρξη ενός γυναικείου τρόπου γραφής που χρησιµοποιεί ως µορφή και περιεχόµενο, ανατοµικά στοιχεία του γυναικείου σώµατος, ενώ η δεύτερη αρνείται την ύπαρξη εµφανών γυναικείων χαρακτηριστικών, κάνοντας λόγο για «γυναικεία ευαισθησία». Ιγγλέση, Χ. - Αβδελά, Ε., «Φεµινιστικές προσεγγίσεις στην Ιστορία της Τέχνης», Δίνη, τ. 5, Ιούνιος 1990, σ Βλ. σχετικά, Σαρακατσιάνου, Β., «Γυναίκες καλλιτέχνιδες και κριτικός λόγος» στο Ντενίση, Σ. (επιµ.), Η Γυναικεία Εικαστική και Λογοτεχνική Παρουσία στα Περιοδικά Λόγου και Τέχνης ( ), Gutenberg, Αθήνα 2008, σ

2 έχουν έµφυλα χαρακτηριστικά και ότι η «µεγάλη τέχνη» µε τα επικά ή ηρωικά θέµατα είναι δηµιούργηµα ανδρών, ενώ οι γυναίκες ασχολούνται εκ φύσεως µε παστέλ, πορτραίτα, µινιατούρες, ζωγραφική λουλουδιών και γενικότερα σκηνές από την ιδιωτική σφαίρα, έχει τις ρίζες της στο Διαφωτισµό, 4 διαπνέει όλη την ιδεολογία της βικτωριανής εποχής 5 και έχει αντίκτυπο στην πρόσληψη και υποδοχή της γυναικείας εικαστική παραγωγής µέχρι και τις αρχές του 20 ου αιώνα. Η Καλλιρρόη Παρρέν, 6 προκειµένου να αιτιολογήσει την προνοµιακή σχέση των γυναικών σε τοµείς όπως η ανθογραφία και η τοπιογραφία, επικαλείται εξωκαλλιτεχνικά κριτήρια και ιδιότητες που στερεότυπα αποδίδονται στο γυναικείο φύλο, όπως η φυσική κλίση των γυναικών προς την καλλιτεχνία και η επιµονή και η αγάπη τους για το ωραίο. Με αφορµή την Καλλιτεχνική Έκθεση του Παρνασσού γράφει: 7 «Ο ανήρ δύναται βεβαίως να απεικονίση εν άνθος µε όλην την φυσικήν των χρωµάτων του ζωηρότητα και τα κανονικά των γραµµών του σχήµατα, αλλ είναι δύσκολον δι αυτόν να σας κάµη να µαντεύσητε, να αισθανθήτε το άρωµά του, ως ο χρωστήρ γυναικός». Το 1971 η Linda Nochlin µε το άρθρο της «Γιατί δεν υπάρχουν σπουδαίες γυναίκες καλλιτέχνιδες;», 8 εγκαινιάζει ένα ευρύτερο θεωρητικό προβληµατισµό γύρω από τη σχέση του κοινωνικού φύλου µε τη γυναικεία εικαστική δηµιουργία, θέτοντας το ζήτηµα των επιπτώσεων της σχεδόν αδύνατης θεσµικά πρόσβασης των γυναικών στην καλλιτεχνική εκπαίδευση, τουλάχιστον µέχρι τα τέλη του 19 ου αιώνα, όταν αρχίζουν οι πρώτες διεκδικήσεις των γυναικών για το δικαίωµά τους στη µόρφωση, ενάντια στις προκαταλήψεις σχετικά µε τη θέση και το ρόλο τους στην κοινωνία. Στην Ελλάδα η στροφή των γυναικών προς την πνευµατική αγωγή και τις καλές τέχνες λειτουργεί αποσυµφορητικά, καθώς δεν διαταράσσει στις κοινωνικά 4 Ο Rousseau ήταν από τους πρώτους που διαχώρισε τις σφαίρες δράσης των δύο φύλων και επιχείρησε να αιτιολογήσει τις απόψεις του περί αδυναµίας των γυναικών να δηµιουργήσουν µεγάλη τέχνη σε βιολογικά καθορισµένα χαρακτηριστικά. Chadwick, W., Women, Art, and Society, Thames & Hudson, London 2007, σσ Οι ελάχιστες εξαιρέσεις καλλιτέχνιδων, όπως η Elizabeth Thompson και η Rosa Bohneur, οι οποίες θα ασχοληθούν µε θέµατα που η ακαδηµαϊκή ιεραρχία θεωρούσε πρωτεύοντα, δεν αναιρεί τον κανόνα. Chadwick, W., ό.π., σσ. 41, «Η ζωγραφική και αι γυναίκες», Εφηµερίς των Κυριών, τχ. 93, 11/12/1888, σσ «Αι Ελληνίδες εν τη Καλλιτεχνική Εκθέσει του Παρνασσού», Εφηµερίς των Κυριών, τχ. 163, 29/4/1890, σσ Η Nochlin υποστηρίζει ότι δεν υπάρχουν γυναικεία αντίστοιχα καλλιτεχνών όπως οι Michelangelo, Rembrandt, Delacroix κ.ά., γιατί η µεγάλη τέχνη δεν αποτελεί απλά έκφραση του συναισθηµατικού κόσµου ενός µεγαλοφυούς δηµιουργού, άλλα επηρεάζεται από κοινωνικούς παράγοντες και προϋποθέτει πολλά χρόνια εκπαίδευσης, η οποία, όµως, για αιώνες ήταν αποκλειστικό προνόµιο των ανδρών. Nochlin, L., Women, Art, and Power and Other Essays, Thames and Hudson, London 1989, σσ

3 προσδιορισµένες δραστηριότητες των δύο φύλων 9 και δεν µεταβάλλει το γυναικείο ιδεώδες. Αντίθετα προβάλλεται ως σύµφυτη µε τη γυναικεία φύση 10 και θεωρείται ότι µπορεί να συµβάλλει στην ενίσχυση των υπέρτατων γυναικείων αρετών - µητρότητα, νοικοκυροσύνη, φροντίδα για τους οικείους. 11 Η καλλιτεχνική εκπαίδευση των γυναικών δεν ανατρέπει την πρωτοκαθεδρία των ανδρών στην τριτοβάθµια εκπαίδευση και τις παγιωµένες αντιλήψεις του ανδροκρατούµενου καταµερισµού της εργασίας, 12 ενώ παράλληλα φαντάζει απόλυτα συµβατή µε τις θεωρίες που πρεσβεύουν την πνευµατική και διανοητική διαφοροποίηση των δύο φύλων. Η επιχειρηµατολογία του εγγενούς ελλείµµατος ευφυΐας των γυναικών και η απουσία χαρακτηριστικών µεγαλοφυΐας επιστρατεύονται για να αιτιολογήσουν την ερασιτεχνική ενασχόλησή τους µε τις εικαστικές τέχνες, νοµιµοποιώντας τον αποκλεισµό τους από τοµείς που απαιτούν υψηλή διανοητική διεργασία. Η Πολύµνια Λασκάρεως 13 αναφέρει ότι οι γυναίκες ακόµη και όταν ασχολούνται µε τις θετικές επιστήµες, «δεν πρόκειται περί σπουδών καθαρώς επιστηµονικών, πρόκειται περί στοιχειωδών αλλ' όχι επιπολαίων γνώσεων των διαφόρων φυσικών επιστηµών ων η άγνοια δεν επιτρέπεται πλέον». Η γυναικεία καλλιτεχνική δραστηριότητα είναι επιθυµητή, στο βαθµό που διατηρεί το µη επαγγελµατικό και διακοσµητικό της χαρακτήρα 14 και τελείται στο περιθώριο των οικιακών καθηκόντων, καθώς αποτελεί απτή απόδειξη της οικονοµικής επιφάνειας του άρρενος προστάτη του οίκου και λειτουργεί ως 9 Σπαθάκης, Α., «Περί του προορισµού του ανδρός και της γυναικός», Οικογένεια, τχ. 7, 15/2/1897, σσ Καλογερόπουλος, Δ.Ι., «Η Ελληνίς εν τη τέχνη», Οικογένεια, τχ. 11, 15/3/1897, σ Γκότση, Χ., Ο λόγος για τη γυναίκα και τη γυναικεία καλλιτεχνική δηµιουργία στην Ελλάδα (τέλη 19 ου - αρχές 20 ου αιώνα), δκτλ. διδ. διατριβή, Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο Θεσσαλονίκης, Θεσσαλονίκη 2002, σσ Βλ. επίσης, «Η ζωγραφική και αι γυναίκες», ό.π., σσ. 1-2 Σερουΐου, Α.Ν., «Η Ελληνίς µορφούµενη ως καλλιτέχνις», Οικογένεια, τχ. 7, 15/2/1897, σσ Η Αλεξάνδρα Παπαδοπούλου γράφει χαρακτηριστικά: «Η εργαζοµένη γυνή, ουδέποτε θα δυνηθή ως ο ανήρ ν ανοίξη νέους κόσµους εις τας τέχνας και τας επιστήµας». Παπαδοπούλου, Αλεξ., «Εργάζεται και εδώ η γυνή;», Φιλολογική Ηχώ, τχ. 28 (1896), σσ Λασκάρεως, Π., «Η θέσις της γυναικός εν τη σηµερινή κοινωνία», Ελληνική Επιθεώρησις, τχ , 1/9/1910, σσ Βλ. επίσης, Γκότση, ό.π., σσ «Η εκπαίδευσις των κορασίων και η κληρονοµικότης (κατά τον Γκυγιώ)», Εθνική Αγωγή, τχ. 3, 1/2/1901, σσ Η µόρφωση δεν σκόπευε, εκτός ελαχίστων περιπτώσεων, στην επαγγελµατική ενσωµάτωση, περισσότερο λειτουργούσε σαν τεκµήριο ταξικής προέλευσης. Το ποσοστό της επαγγελµατοποίησης του διπλώµατος µέσης ή ανώτερης εκπαίδευσης είναι σχεδόν µηδενικό. Σε αντίθεση µε τους άνδρες, οι γυναίκες συµµετέχουν στην παραγωγή µόνο σε τοµείς που δεν προϋποθέτουν καµία µόρφωση. Βλ. Τσουκαλάς, Κ., Εξάρτηση και Αναπαραγωγή. Ο κοινωνικός ρόλος των εκπαιδευτικών µηχανισµών στην Ελλάδα ( ), Θεµέλιο, Αθήνα 2006, σσ Επίσης, Σβώλου, Μ., «Διακοσµητική µόρφωση», στο Αβδελά, Ε. - Ψαρρά, Α. (επιµ), Ο Φεµινισµός στην Ελλάδα του Μεσοπολέµου. Μια ανθολογία, Γνώση, Αθήνα 1985, σσ

4 συµπλήρωµα της προίκας 15 για την εξασφάλιση του καλύτερου δυνατού γάµου. Η εξωοικιακή καλλιτεχνική δραστηριότητα των γυναικών και η δηµόσια προβολή τους αντιµετωπίζεται θετικά στην περίπτωση που τα παραγόµενα έργα προσφέρονται αφιλοκερδώς για φιλανθρωπικούς σκοπούς, αφού η φιλανθρωπία παρουσιάζεται ως φυσική προέκταση των µητρικών και συζυγικών καθηκόντων των γυναικών και ως παράγοντας ηθικοποίησης του συνόλου. 16 Στο πλαίσιο αυτό, η ίδρυση Καλλιτεχνικών Σχολών 17 µε ιδιωτική πρωτοβουλία, ανοίγει το δρόµο για τη θεσµικά οργανωµένη εκπαίδευση των γυναικών, έξω από τον περιορισµένο και αυστηρά περιχαρακωµένο χώρο του οίκου. Η σύσταση από το επίσηµο ελληνικό κράτος του τµήµατος «Γραφικής και Πλαστικής δια νεάνιδας» το 1894, 18 παρά τις αντιδράσεις, 19 ύστερα από «τας επανειληµµένας και επιµόνους αιτήσεις τινών εκ των εν τη Καλλιτεχνία ιδιωτικώς ασχολουµένων Ελληνίδων», 20 θα αποτελέσει µια ακόµη κατάκτηση προς αυτή την κατεύθυνση, χωρίς, όµως, να εξαλείφονται οι ανισότητες σε βάρος των γυναικών. Η χωριστή υπόσταση του τµήµατος, η πρόχειρη και ασαφής οργάνωση των τάξεων και του προγράµµατος σπουδών, η µη χορήγηση διπλώµατος στο τέλος της φοίτησης υποβιβάζουν το επίπεδο της γυναικείας καλλιτεχνικής εκπαίδευσης και περιορίζουν τις επαγγελµατικές τους προοπτικές. 21 Ο αποκλεισµός, επίσης, των γυναικών από την παρακολούθηση του µαθήµατος της γυµνογραφίας και τη σπουδή από γυµνό µοντέλο, πρακτική που δεν αποτελεί αποκλειστικά ελληνικό φαινόµενο 22 και ο περιορισµός τους «εις την σπουδήν Στοιχειώδους Γραφικής, εις την αντιγραφήν τοπίων και ανθέων δι απλής 15 Βαρίκα, Ε., Η εξέγερση των Κυριών. Η Γένεση µιας Φεµινιστικής Συνείδησης στην Ελλάδα , Κατάρτι, Αθήνα 2004, σ Γκότση, ό.π., σσ Το 1887, για παράδειγµα, ιδρύεται η Καλλιτεχνική Σχολή για Γυναίκες από την Καλλιρρόη Παρρέν και το 1898 η Καλλιτεχνική Σχολή Κυριών από την Εταιρία Φιλοτέχνων. Βλ. σχετικά, Σχολινάκη- Χελιώτη, Χ., Ελληνίδες Ζωγράφοι, δκτλ. διδ. διατριβή, Πανεπιστήµιο Αθηνών, Αθήνα 1990, σσ Βλ. σχετικά, Γκότση, ό.π., σσ Σχολινάκη-Χελιώτη, ό.π., σσ Μερτύρη, Α., Η καλλιτεχνική εκπαίδευση των Νέων στην Ελλάδα ( ), Ιστορικό Αρχείο Ελληνικής Νεολαίας Γενικής Γραµµατείας Νέας Γενιάς, Αθήνα 2000, σσ Γαϊτανοπούλου, Α., «Η Ελληνίς εν τη Καλλιτεχνία» στο Σβορώνου, Ε., Μικρασιατικόν Ηµερολόγιον του έτους 1910, τοµ. 4, σσ Η Σοφία Λασκαρίδου αναφέρει ότι δεχόταν ανώνυµα, υβριστικά γράµµατα, ακόµη και ότι θα έριχναν βιτριόλι «στο ωραίο σου µουτράκι αν τολµήσης να µπης στο Πολυτεχνείο». Λασκαρίδου, Σ., Από το Ηµερολόγιό µου. Θύµησες και Στοχασµοί, Αθήνα 1955, σ «Αι Ελληνίδες καλλιτέχνιδες», Πινακοθήκη, έτος Ι, τχ. 110, 1/4/1910, σσ Επίσης, Γαϊτανοπούλου, ό.π., σ Γκότση, ό.π., σ. 251 Σχολινάκη-Χελιώτη, ό.π., σ Nochlin, ό.π., σσ

5 φωτοσκιάσεως ή και διά χρωµάτων», 23 τους στερούσε εκ προοιµίου τη δυνατότητα να ασχοληθούν µε θέµατα που παραδοσιακά ιεραρχούνται ως πρωτεύοντα, επηρεάζοντας τις θεµατογραφικές τους επιλογές. Χαρακτηριστική είναι απουσία απεικονίσεων του ανδρικού γυµνού σώµατος από γυναίκες εικαστικούς, καθώς είναι αποδεκτό να εµφανίζεται µια γυναίκα γυµνή ως µοντέλο σε µια οµάδα ανδρών, το αντίθετο, όµως, φαντάζει ανεπίτρεπτο. Εξαιρετικά περιορισµένα είναι και τα θέµατα µε γυναικεία γυµνά φιλοτεχνηµένα από γυναίκες δηµιουργούς. 24 Στην Ελλάδα δεν έχουµε περιπτώσεις καλλιτέχνιδων που ασχολήθηκαν συστηµατικά µε το γυναικείο γυµνό, όπως η Suzanne Valadon και η Paula Modersohn-Becker, 25 οι οποίες σπάζοντας τα στεγανά του διαχωρισµού των χώρων δράσης των δύο φύλων, εντάχθηκαν στους καλλιτεχνικούς κύκλους της εποχής τους και έζησαν από κοντά την µποέµικη ζωή του Παρισιού στις αρχές του αιώνα. Οι συνθήκες ζωής στην Ελλάδα την αντίστοιχη περίοδο, δεν επιτρέπουν συνταρακτικές ανατροπές στον τρόπο ζωής των γυναικών καλλιτέχνιδων, που θα µπορούσαν δυνητικά να σηµατοδοτήσουν αλλαγές τις θεµατογραφικές τους επιλογές. Το ζήτηµα της πρόσβασης των γυναικών στο µάθηµα του γυµνού, πέρα από την επιχειρηµατολογία περί ηθικής, 26 υποκρύπτει ένα βαθύτερο φόβο διασάλευσης των καθιερωµένων από τις κυρίαρχες αντιλήψεις, χώρων δράσης των δύο φύλων. Σε µια κοινωνία που παγιώνει την αντίθεση ανάµεσα στις ασχολίες κάθε φύλου, η διεκδίκηση ίσων ευκαιριών στην καλλιτεχνική εκπαίδευση από την πλευρά των γυναικών, 27 φανερώνει την πρόθεσή τους να χρησιµοποιήσουν τη µόρφωση όπως και οι άνδρες, για την προσωπική τους ολοκλήρωση, την κοινωνική τους ένταξη και την επαγγελµατική τους εξέλιξη, 28 προοιωνίζοντας την έξοδο τους σε τοµείς της δηµόσιας σφαίρας κλειστούς και απρόσιτους µέχρι τώρα σε αυτές. Η σπουδή του ανδρικού γυµνού, εκτός από τις όποιες επαγγελµατικές προοπτικές, θα σηµάνει αλλαγές στην οπτική των γυναικών και στη στάση τους απέναντι στον κόσµο. Οι γυναίκες ως παθητικά και ετεροκαθοριζόµενα άτοµα, που 23 Μερτύρη, ό.π., σ Η ενασχόληση των γυναικών µε το γυµνό είναι συµπτωµατική. Ελάχιστα είναι τα παραδείγµατα γυµνών φιλοτεχνηµένα από γυναίκες καλλιτέχνιδες στον περιοδικό τύπο της εποχής: Διαµαντοπούλου, Π., «Γυµνό», Νέα Εστία, τ. 17, τχ. 194, 15/1/1935, σ. 80 Κωλέττη, Μ., «Γυµνό», Φιλότεχνος, τ. Β, τχ. 8-9, 1/3/1927, σ. 247 Μαρκογιαννάκη, Ε., «Στην Ακρογιαλιά», Κρητικές σελίδες, τχ. 1, 1/2/1936, σ. 2 Ναταρίδου, Κ., «Γυµνό», Νεοελληνικά Γράµµατα, τχ. 26, 6/10/1935, σ. 9 Παγκάλου, Ζ., «Εύα», Νέα Εστία, τ. 15, τχ. 178, 15/5/1934, σ Chadwick, ό.π., σσ «Η τέχνη εις διωγµόν», Εφηµερίς των Κυριών, τχ. 947, 1/5/1908, σσ Μερτύρη, ό.π., σ. 262 Γκότση, ό.π., σσ Βαρίκα, ό.π., σσ. 83,

6 αποκτούν κοινωνική οντότητα µέσω του πατέρα πριν από το γάµο και του συζύγου µετά το γάµο, 29 ταγµένες στην εκπλήρωση των οικιακών και µητρικών τους καθηκόντων, µαθαίνουν να βλέπουν τον εαυτό τους µέσα από τους άλλους. Η σχέση της γυναίκας µε τον εαυτό της µοιάζει µε την εικόνα του καθρέφτη. Μόνο που στην περίπτωση αυτή, ο καθρέφτης αποτελεί το βλέµµα των άλλων. 30 Ο Berger 31 γράφει: «Το να έχεις γεννηθεί γυναίκα, ισοδυναµούσε µε το να έχει γεννηθεί σ ένα προσδιορισµένο και περιορισµένο χώρο. Μια γυναίκα πρέπει συνεχώς να παρατηρεί τον εαυτό της. Συντροφεύεται σχεδόν συνεχώς από την εικόνα του ίδιου της του εαυτού [...]. Οι άνδρες δρουν και οι γυναίκες εµφανίζονται. Οι άνδρες κοιτάζουν τις γυναίκες. Οι γυναίκες παρατηρούν τον εαυτό τους όταν τις κοιτάζουν». Η θεσµοθετηµένη µελέτη του ανδρικού γυµνού θα υποχρεώσει τις γυναίκες καλλιτέχνιδες να εκπαιδεύσουν το βλέµµα τους στην παρατήρηση του άλλου, µεταβάλλοντάς τες σταδιακά, από αντικείµενο και αποδέκτη του ανδρικού βλέµµατος και της ανδρικής επιθυµίας, σε υποκείµενο όρασης µε δικαίωµα στην επιθυµία, την οποία κάποια στιγµή θα εξωτερικεύσουν και θα εκφράσουν. Πάντως, την περίοδο που εξετάζουµε δεν υπάρχουν έργα που αναφέρονται στη γυναικεία σεξουαλική επιθυµία. Οι γυναίκες δεν εκφράζουν τις επιθυµίες τους, γιατί δεν επιτρέπεται να επιθυµούν και πολύ περισσότερο να τις απεικονίζουν στον καµβά. Ο µύθος του Πυγµαλίωνα, του καλλιτέχνη που δηµιουργεί τη γυναικεία µορφή σύµφωνα µε τους πόθους και τις επιθυµίες του ή η χρήση συµβολικών και άλλων µορφών από άνδρες εικαστικούς για την έκφραση της γυναικείας σεξουαλικότητας δεν έχει αντίστοιχο στα έργα γυναικών καλλιτέχνιδων. 32 Η Pollock 33, µάλιστα, αναφέρει ότι ακόµη και υποθετικά, η έκφραση της γυναικείας σεξουαλικότητας µέσα από την απεικόνιση του γυµνού ανδρικού σώµατος φαντάζει αδιανόητη. Η έµφυλη ταυτότητα του υποθετικού αποδέκτη του έργου τέχνης φαίνεται ότι επηρεάζει τον τρόπο απόδοσης του αρσενικού και του θηλυκού. Στην ιστορία της ευρωπαϊκής τέχνης οι παραγγελιοδότες, οι καλλιτέχνες αλλά και οι θεατές του έργου τέχνης είναι κατά κανόνα άνδρες. Οι γυναίκες, εκτός ελάχιστων εξαιρέσεων, είναι 29 Βαρίκα, ό.π., σσ. 124, Lenk, E., «The self-reflecting woman» στο Ecker, G. (ed), Feminist Aesthetics, The women s Press, London 1985, σ Berger, J., Η Εικόνα και το Βλέµµα, Οδυσσέας, Αθήνα 1993, σσ Nochin, ό.π., σσ Pollock, ό.π., σ. 76. Μετάφραση της συγγραφέως. 6

7 παρούσες ως απεικονιζόµενες. Αυτό σηµαίνει ότι ο «ιδανικός» θεατής, για τον οποίο προορίζεται το έργο τέχνης, είναι κατά κανόνα αρσενικός, ενώ η εικόνα της γυναίκας σχεδιάζεται για να τον κολακεύει. 34 Το ζήτηµα του άρρενος-«ιδανικού» θεατή θίγει εύστοχα κείµενο που φιλοξενείται στην «Εφηµερίδα των Κυριών» το 1889: 35 «Ο καλλιτέχνης προορίζει το έργον του δια τους άνδρας ίνα όθεν τούτο αρέσκη ανάγκη ο ανήρ να ευρίσκη εν αυτώ τας εικόνας, αίτινες τέρπουσι το πνεύµα και ικανοποιούσι τας αισθήσεις αυτού. Εκεί αναγνωρίζει εαυτόν εν κόσµω οικείω και απολαυστικώ». Η άνιση αυτή σχέση είναι τόσο βαθιά ενσωµατωµένη στην κουλτούρα µας, ώστε δοµεί ακόµη και τη συνείδηση πολλών γυναικών καλλιτέχνιδων, οι οποίες στο έργο τους φαίνεται ότι αναπαράγουν την ανδρική οπτική. Οι Ελληνίδες καλλιτέχνιδες της περιόδου, όταν απεικονίζουν γυναικείες µορφές, αποτυπώνουν συνήθως την εικόνα της ιδανικής γυναίκας, σύµφωνα µε τα πρότυπα και τις αντιλήψεις της εποχή, άλλοτε ως σύµβολο ερωτισµού που τέρπει τις ανδρικές επιθυµίες και φαντασιώσεις και άλλοτε ως σύµβολο αγνότητας και αθωότητας, που συµβάλλει στην κοινωνική αρµονία µε την ηθική και πνευµατική της ανωτερότητα. 36 Ιδιαίτερα στα πορτραίτα και στις συµβολικές απεικονίσεις γυναικών, οι µορφές παρουσιάζονται συνήθως εξιδανικευµένες, ωραιοποιηµένες σε µια ιδεαλιστική κατάσταση, όπου τονίζονται η σεµνότητα, η αρετή και η αγνότητά τους. 37 Την ερωτική διάσταση της γυναικείας µορφής προβάλλει «Ο ρεµβασµός» 38 της Μαρίας Σκούφου. Στο έργο απεικονίζεται µια νεαρή κοπέλα, ηµίγυµνη, µε ένα φιλήδονο χαµόγελο ικανοποίησης, έχοντας ολοκληρώσει τη µελέτη της στο βιολί. Στην ίδια κατεύθυνση κινείται και το έργο «Εις το Καλλωπιστήριον» 39 της Σοφίας Λασκαρίδου (εικ. 1). Εδώ η νεαρή γυναίκα ετοιµάζεται στην τουαλέτα της για τη διασκέδαση που θα ακολουθήσει, έχοντας πλάι της ένα άνδρα µε µονόκλ και βραδινό ένδυµα. 40 Το θέµα της γυναίκας στον καθρέφτη, µε ή χωρίς µυθολογικό περίβληµα, έχει µακρά παράδοση στην ιστορία της ευρωπαϊκής ζωγραφικής. Διαιωνίζει και 34 Berger, ό.π., σσ Κόµησσα Απραδίνη, «Η τέχνη και η γυνή», Εφηµερίς των Κυριών, τχ. 107, 26/3/1889, σ Βαρίκα, ό.π., σ Γκότση, ό.π., σ Πινακοθήκη, έτος ΙΕ, τχ. 171, 1/5/1915, σ Πινακοθήκη, έτος ΙΑ, τχ. 123, 1/5/1911, σ Βλ. σχετικά, Χαµαλίδη, Ε., «Ελληνίδες εικαστικοί στην καµπή του 19 ου προς τον 20ό αι. και στο Μεσοπόλεµο: υποδοχή µοντερνισµού και έµφυλη αναπαράσταση» στο Ντενίση, Σ. (επιµ.), Η Γυναικεία Εικαστική και Λογοτεχνική Παρουσία στα Περιοδικά Λόγου και Τέχνης ( ), Gutenberg, Αθήνα 2008, σσ

8 αναπαράγει κυρίαρχες αντιλήψεις σχετικά την εικόνα της γυναίκας, 41 αφήνοντας παράλληλα υπόνοιες για την «εγγενή» γυναικεία µαταιοδοξία και φιλαρέσκεια. Ο Παύλος Μαθιόπουλος, ο ζωγράφος που κατεξοχήν απεικόνισε τη µαταιοδοξία της ανερχόµενης αστικής τάξης της εποχής, αναφέρει χαρακτηριστικά: «Δεν το αρνούµαι [...] πρέπει να µεταχειριζόµαστε τη γυναίκα στην τέχνη όπως στη ζωή. Οφείλουµε να την κολακεύουµε [...]. Δεν προσφέρει τίποτα στην τέχνη µια ρυτίδα παραπάνω». 42 Δεν είναι τυχαίο, άλλωστε, ότι απουσιάζουν παντελώς απεικονίσεις ανδρών ή ηλικιωµένων γυναικών σε σκηνές καλλωπισµού. Η νεαρή γυναίκα που κοιτάζει τον εαυτό της στον καθρέφτη δεν λειτουργεί ως υποκείµενο του βλέµµατος, αλλά µετατρέπεται η ίδια σε θέαµα, αντικείµενο του βλέµµατος 43, προς τέρψη του «ιδανικού θεατή». Οι γυναίκες εγκλωβισµένες από τις δεσµεύσεις της κοινωνικής τάξης και του φύλου τους, µαθαίνουν να βλέπουν τον εαυτό τους εντός του οίκου. Ακόµη και την περίοδο του ιµπρεσιονισµού, όταν πληθαίνουν οι απεικονίσεις της ζωής στη σύγχρονη πόλη, οι γυναίκες καλλιτέχνιδες ασχολούνται κυρίως µε θέµατα της ιδιωτικής σφαίρας, την ανθογραφία και την προσωπογραφία ατόµων από το οικείο τους περιβάλλον. Διαπραγµατεύονται, επίσης, σκηνές της δηµόσιας ζωής, όπου ήταν αποδεκτή η παρουσία τους (βόλτα στην εξοχή ή στο πάρκο, βαρκάδα, θέατρο), όχι όµως περιοχές του δηµόσιου χώρου, ο οποίος αποτελούσε κατεξοχήν ανδρικό προνόµιο (µπαρ, καφέ, καµπαρέ). 44 Το πρότυπο του «ζωγράφου της µοντέρνας ζωής» που εισάγει ο Baudlaire το 1863, του κοσµοπολίτη, λάτρη των απολαύσεων, ο οποίος κινείται ινκόγκνιτο στο πλήθος, παρατηρεί και συλλέγει εµπειρίες, τροφοδοτώντας το έργο του, δεν φαίνεται να έχει αντίστοιχο στις γυναίκες καλλιτέχνιδες. 45 Ειδικά στην Ελλάδα µέχρι και τις πρώτες δεκαετίες του 20 ου αιώνα, οι γυναίκες των µεσαίων και αστικών στρωµάτων, από τα οποία προέρχονται στο 41 Το πρότυπο της γυναίκας-συζύγου στη εποχής αποτυπώνεται εύστοχα στο διήγηµα της Ελένης Πολιτάκη: «Αποφάσισε να νυµφευθή. Ήθελε να εύρη µιαν γυναίκα να είναι νοικοκυρά, φρόνιµος, να ηξεύρη ολίγα γράµµατάκια, ολίγην µουσικήν [ ], ολίγον εύµορφην ακόµη και κάπως νέαν διότι ήθελε να ειµπορή να υπερηφανεύεται, όταν στολισµένη θα την επεδείκνυεν, όπως υπερηφανεύετο, επιδεικνύων τον πλούτον του και κάθε άλλο κτήµα του ωραίον». Πολιτάκη, Ε., «Εάν ήτο ευτυχής», Εφηµερίς των Κυριών, τχ. 476, 9/2/1897, σ Σπητέρης, Τ., 3Αιώνες Νεοελληνικής Τέχνης ( ), τόµ. Β, Πάπυρος, Αθήνα 1979, σ Chadwick, ό.π., σσ Pollock, ό.π., σσ Βλ. επίσης, Garb, T., «Gender and representation» στο Frascina, F., Blake, N., Fer, B., Garb, T., Harrison, Ch., Modernity and modernism, French painting in 19 th century, Yale University Press, New Haven & London 1993, σσ Pollock, ό.π., σ

9 σύνολό τους οι καλλιτέχνιδες, αν και εµφανίζονται όλο και περισσότερο σε δηµόσιους χώρους διασκέδασης (περιπάτους, θεάµατα, πολιτιστικές εκδηλώσεις, ζαχαροπλαστεία), ωστόσο έχουν περιορισµένη ελευθερία κινήσεων και δεν νοµιµοποιούνται να κυκλοφορούν µόνες και χωρίς επιτήρηση. Ο δρόµος για τις ασυνόδευτες γυναίκες της αστικής τάξης παραµένει χώρος ξένος και εχθρικός. Οι γυναίκες προορίζονται να ζουν µακριά από τη «βοή του κόσµου», την ανηθικότητα και τις µολυσµατικές επιδράσεις της ζωής της πόλης, «βασίλισσες του οίκου τους», 46 χωρίς δικαίωµα να συγχρωτίζονται µε το πλήθος, να κοιτάζουν και να παρατηρούν. Στο πλαίσιο αυτό, οι Ελληνίδες καλλιτέχνιδες της περιόδου έχοντας περιορισµένη δυνατότητα πρόσβασης στη δηµόσια ζωή, επικεντρώνονται στην αποτύπωση στιγµιότυπων από την ιδιωτική σφαίρα. Ασχολούνται κυρίως µε πορτραίτα οικείων ατόµων ή ιδεαλιστικών µορφών, 47 νεκρές φύσεις, 48 ανθογραφίες, 49 εσωτερικά 50 και γενικότερα θέµατα, που η διαπραγµάτευσή τους δεν απαιτεί την έξοδο και την έκθεσή τους στο δηµόσιο χώρο. Στα θέµατα αυτά οι γυναικείες µορφές τοποθετούνται σ αυστηρά προσδιορισµένο, «συµπιεσµένο χώρο», ο οποίος, σύµφωνα µε την Pollock, δεν διαφοροποιεί απλά το ιδιωτικό από το δηµόσιο, αλλά σηµατοδοτεί και τα όρια της θηλυκότητας από την αρρενωπότητα. 51 Από τα θέµατα της ιδιωτικής ζωής, ιδιαίτερα προσφιλές είναι η «Αναγιγνώσκουσα» (εικ. 2). 52 Η δυνατότητα ανάγνωσης θα ανοίξει νέους δρόµους στις γυναίκες, συµβάλλοντας στη διαµόρφωση της συνείδησης φύλου. Χωρίς να 46 Βαρίκα, ό.π., σσ , Ενδεικτικά παραδείγµατα: Ασπριώτου, Κ., «Η έµπνευσις», Πινακοθήκη, έτος Ι, τχ. 110, 1/4/1910, σ. 28 Ασπριώτου, Κ., «Σπουδή», Παναθήναια, τχ. 211, 15/7/1909, σ. 186 Ασπριώτου, Κ., «Σπουδή», Παναθήναια, τ. ΚΓ, τχ. 276, 31/3/1912, σ. 331 Φλωρά, Θ., «Προσωπογραφία», Πινακοθήκη, έτος Α, τχ. 7, 1/9/1901, σ. 153 Σκούφου, Μ., «Εαρινή Αυγή», Ανατολή 20 ου αιώνος, τ. Α, τχ. 7, 1/9/1902, σ Ενδεικτικά έργα: Οικονοµίδου, Π., «Nature morte», Νέα Εστία, τ. Ζ, τχ. 74, 15/1/1930, σ. 68 Λεονταρίτη, Ρ., «Νεκρά φύσις», Νέα Εστία, τ. 21, τχ. 244, 15/12/1937, σ. 259 Αναγνωστοπούλου- Βρανίκα, Μ., «Nature morte», Νέα Εστία, τ. 14, τχ. 165, 1/11/1933, σ Ενδεικτικά παραδείγµατα: Χαϊκάλη, Μ., «Ανεµώνες», Νέα Εστία, τ. 15, τχ. 173, 1/3/1934, σ. 233 Ασπρογέρακα, Ε.Ν., «Χρυσάνθεµα», Νέα Εστία, τ. Θ, τχ. 103, 1/4/1931, σ. 369 Αργυρού, Τ., «Τριαντάφυλλα», Νέα Εστία, τ. 21, τχ. 245, 1/3/1937, σ Ενδεικτικά έργα: Σκούφου, Μ., «Διευθέτησις ανθέων», Ανατολή 20ού αιώνος, τ. Α, τχ. 9-10, 1/11/1902, σ. 333 Φλωρά, Θ., «Ρεµβασµός», Παναθήναια, τ. ΙΒ, τχ , 15/6/1906 Φλωρά, Θ., «Βραδινό», Ο Καλλιτέχνης, τχ. 12, 1/3/1911, σ. 377 Αλεξανδρίδου-Στεφανοπούλου, Χ., «Πορτραίτο», Νέα Εστία, τ. ΙΑ, τχ. 128, 15/4/1932, σ Pollock, ό.π., σσ Chadwick, ό.π., σ Ενδεικτικά έργα: Λασκαρίδου, Σ., «Σχέδιον δια τας Αθήνας», Πινακοθήκη, έτος Ζ, τχ. 74, 1/4/1907, σ. 40 Καναρέλλη, Ν., «Στο Γραφείο», Παρθενών, τ. 1, τχ. 7, 1/10/1928, σ. 223 Φλωρά, Θ., «Η Βασιλόπαις Μαρία», Ελληνική Επιθεώρησις, τ. ΣΤ, τχ , 30/9/1913, σ. 161 Φλωρά, Θ., «Εµπρός εις το παράθυρο», Παναθήναια, τχ , 15/12/1909, σ. 156 Φλωρά, Θ., «Πορτραίτο Αγγ. Παναγιωτάτου», Ελληνική Επιθεώρησις, τ. Λ, τχ. 349, 1/11/1936, σ. 10 Φλωρά, Θ., «Ανάγνωσις», Πινακοθήκη, έτος Ι, τχ. 111, 1/5/1910, σ. 65 Μπεκιάρη, Κ., «Η Μπέρτα», Ελληνική Επιθεώρησις, τ. Λ, τχ. 356, 1/6/1937, σ

10 αποµακρύνονται από την ιδιωτική σφαίρα, θα τις βοηθήσει να διευρύνουν τα ενδιαφέροντά τους σε τοµείς µέχρι τότε αποκλειστικό προνόµιο των ανδρών, θα τους επιτρέψει να παρακολουθήσουν τις πνευµατικές ανησυχίες της εποχής και θα αποτελέσει ένα σηµαντικό µέσο για τη διερεύνηση της ατοµικότητάς τους και τη διεκδίκηση του δικαιώµατός τους για προσωπικό χώρο και ελεύθερο χρόνο. 53 Κι ενώ απουσιάζουν, κατά βάση, οι σκηνές γυναικών των µέσων και αστικών στρωµάτων στο δηµόσιο χώρο, την ίδια περίοδο υπάρχει ένας µεγάλος αριθµός τοπίων και ηθογραφικών θεµάτων µε απεικονίσεις γυναικών στην ύπαιθρο σε διάφορες δραστηριότητες. 54 Η κοινωνική και οικονοµική οργάνωση του αγροτικού κόσµου µε τη διαφορετική αντίληψη του χρόνου και της εργασίας, επιτρέπει στις γυναίκες µεγαλύτερη ελευθερία κινήσεων και τους παρέχει περισσότερες δυνατότητες κοινωνικοποίησης, καθώς παρά το φυλετικό καταµερισµό των δραστηριοτήτων, η θέση τους δεν καθορίζεται από τον αυστηρό διαχωρισµό των σφαιρών δράσης των δύο φύλων που ισχύει στο αστικό περιβάλλον δηµόσιος βίος και έµµισθη εργασία για τον άνδρα, άµισθες ασχολίες εντός της οικίας για τη γυναίκα. 55 Στο «Λίχνισµα» 56 της Αλεξανδρίδου-Στεφανοπούλου, στο «Από την εργασία» 57 της Λασκαρίδου και σε πλήθος άλλων έργων µε σκηνές από την αγροτική ζωή, οι γυναίκες εργάζονται στην ύπαιθρο, συµµετέχοντας ενεργά στην αγροτική παραγωγή και στην κοινωνική ζωή του τόπου τους. Ακόµη και όταν ασχολούνται µε οικιακές εργασίες δεν αποµονώνονται και δεν εγκλωβίζονται στα στενά όρια του οίκου, αλλά αναπτύσσουν σχέσεις και καλλιεργούν την κοινωνικότητά τους. Στις «Ρόκες», 58 για παράδειγµα, της Αλεξανδρίδου-Στεφανοπούλου (εικ. 3) εµφανίζονται να γνέθουν συντροφιά µε τις οµόφυλές τους στην πλατεία του χωριού, το κέντρο του δηµόσιου χώρου της αγροτικής κοινότητας. Σε αντίθεση µε τη συχνή απεικόνιση γυναικών αγροτικών κοινωνιών σε χειρονακτικές εργασίες στην ύπαιθρο, αλλά και σε οικιακές δραστηριότητες, πολύ περιορισµένα είναι τα θέµατα που αφορούν την οικιακή εργασία στο αστικό περιβάλλον. Στο πλαίσιο του αρνητικού καθορισµού του κοινωνικού ρόλου των 53 Βαρίκα, ό.π., σσ Ενδεικτικά παραδείγµατα: Ασπρογέρακα, Ε., «Το παζάρι», Νέα Εστία, τ. 5, τχ. 50, 15/1/1929, σ. 57 Στεφάνου, Α., «Επιστροφή στο χωριό», Ελληνική Επιθεώρησις, τχ. 312, 1/10/1933, σ. 163 Ταρσούλη, Α., «Ελληνικό χωριό», Παρθενών, τ.1, τχ. 1, 1/3/1928, σ. 27 Ταρσούλη, Α., «Χωριατόσπιτο», Ελληνικά Φύλλα, τ. Α, τχ. 5, 1/7/1935, σ Βαρίκα, ό.π., σσ Νέα Εστία, τ. Ζ, τχ. 84, 15/6/193, σ Ανατολή 20ού αιώνος, τ. Α, τχ. 9-10, 1/11/1902, σ Νέα Εστία, τ. 4, τχ. 23 (47), 1/12/1928, σ

11 γυναικών, της πραγµοποίησης τους µέσα από το θεσµό της προίκας και του αποκλεισµού τους από τα περισσότερα επαγγέλµατα, η οικιακή εργασία, παρότι απαραίτητη για την επιβίωση της οικογένειας, υποτιµάται, δεν αναγνωρίζεται και αποκρύπτεται, όχι µόνο στη ζωή, αλλά και στην τέχνη. Στην Ελλάδα απουσιάζουν θέµατα που αφορούν πλύστρες, νταντάδες, τροφούς και γενικότερα γυναίκες τις εργατικής τάξης εν ώρα εργασίας. 59 Η Βαρίκα 60 αναφερόµενη στις αντιλήψεις για την οικιακή εργασία, γράφει: «Διασχίζοντας το κατώφλι του δηµόσιου χώρου (στη σάλα ή στον περίπατο της Κυριακής), οι γυναίκες έπρεπε να εξαφανίσουν µε το ντύσιµο και τη συµπεριφορά τους, κάθε απόδειξη παραγωγικής δραστηριότητας που κινδύνευε να σηµατοδοτήσει την οµοιότητα τους µε τους άνδρες». Και ενώ η χειρονακτική εργασία υποβαθµίζεται στην προσπάθεια των νέων κατοίκων των πόλεων να αποποιηθούν το πρόσφατο αγροτικό τους παρελθόν και να ανέλθουν κοινωνικά, προβάλλοντας την αεργία και τη σχόλη των θηλυκών µελών της οικογένειας ως απτή απόδειξη της οικονοµικής επιφάνειας του οίκου, το εργόχειρο είναι ίσως η µόνη χειρονακτική δραστηριότητα που φαίνεται αποδεκτή να αποτυπωθεί εικαστικά, καθώς πρόκειται για απασχόληση στον ελεύθερο χρόνο εντός της οικίας, που προβάλλει το χάρισµα της νοικοκυροσύνης των γυναικών των µεσαίων και αστικών στρωµάτων, χωρίς, όµως, να συνδέεται στενά µε τις βιοποριστικές ανάγκες της οικογένειας. Στο «Κέντηµα» 61 της Σοφίας Λασκαρίδου (εικ. 4), η οικοδέσποινα εµφανίζεται να κεντά καθισµένη αναπαυτικά σ ένα καναπέ, καλοντυµένη και µε επιµεληµένη κόµµωση, όπως επιβάλλουν οι κώδικες καλής συµπεριφοράς των γυναικών της αστικής τάξης της εποχής. Απόλυτα νοµιµοποιηµένη είναι η επαγγελµατική απασχόληση των γυναικών των κατώτερων οικονοµικά τάξεων µε την υφαντική και τη µοδιστρική, δραστηριότητες σύµφυτες µε τη γυναικεία φύση, οι οποίες θεωρούνται προέκταση των οικιακών καθηκόντων και παρότι έµµισθες, δεν ανατρέπουν τον παραδοσιακό διαχωρισµό της δηµόσιας και ιδιωτικής σφαίρας δράσης των δύο φύλων, καθώς µπορεί να λαµβάνουν χώρα και εντός του οίκου. Στο έργο «Η εργασία» 62 της Θάλειας Φλωρά απεικονίζεται µια κοπέλα µε πρόχειρα ρούχα, να ράβει µόνη και µακριά από τα αδιάκριτα βλέµµατα, στον κλειστό και περιχαρακωµένο χώρο του οίκου, ενώ το 59 Nochlin, ό.π., σσ Chadwick, ό.π., σσ Βαρίκα, ό.π., σσ Χαραυγή, τχ , 1/5/1914, σ Ανατολή 20ού αιώνος, τ. Α, τχ. 9-10, 1/11/1902, σ

12 τεχνητό φως στο «Νυχτέρι» 63 της Σοφίας Λασκαρίδου (εικ. 5) υποδηλώνει ότι η δραστηριότητα της νεαρής γυναίκας γίνεται βράδυ, προφανώς µετά την ολοκλήρωση των καθηµερινών ασχολιών και πάντως όχι σε βάρος των οικιακών της καθηκόντων. Συµπερασµατικά, παρότι η Καλλιρρόη Παρρέν, 64 στην προσπάθειά της να εξάρει τη γυναικεία καλλιτεχνική δηµιουργία, προκειµένου να αναδείξει τις ιδιαιτερότητες και τα προτερήµατα της, επικαλούµενη τον παράγοντα φύλο, δεν διστάζει να µιλήσει για την ύπαρξη «γυναικείας σχολής» που διαφοροποιείται από την ανδρική, αναφέροντας χαρακτηριστικά: «Η γυναικεία σχολή είναι ίσως η ατελεστέρα, αλλά και η καταλληλοτέρα όπως γεννήση εν τη ψυχή την συγκίνησιν, τον έρωτα, την αγάπην προς το καλόν», ωστόσο δεν µπορούµε να µιλήσουµε για «γυναικεία τέχνη», 65 καθώς οι Ελληνίδες εικαστικοί δεν είχαν πρόθεση να δηµιουργήσουν έργα που να αποτυπώνουν τη διαφορά ή τις ιδιαιτερότητες του φύλου τους. Παρόλα αυτά, το κοινωνικό φύλο φαίνεται ότι επηρεάζει ποικιλοτρόπως το έργο τους, συµβάλλοντας στη διαµόρφωση µιας εικαστικής ταυτότητας µε έµφυλα χαρακτηριστικά. 63 Πινακοθήκη, έτος ΙΑ, τχ. 123, 1/5/1911, σ «Αι Ελληνίδες εν τη Καλλιτεχνική Εκθέσει του Παρνασσού», Εφηµερίς των Κυριών, τχ. 163, 29/4/1980, σ Ιγγλέση-Αβδελά, ό.π., σ

13 Εικόνες Εικόνα 1. Σοφία Λασκαρίδου, «Εις το Kαλλωπιστήριον», Πινακοθήκη, έτος ΙΑ, τχ. 123, 1/5/1911, σ. 61. Εικόνα 2. Νίτσα Καναρέλλη, «Στο Γραφείο», Παρθενών, τ. 1, τχ. 7, 1/10/1928, σ Εικόνα 3. Χαρίκλεια Αλεξανδρίδου- Στεφανοπούλου, «Οι ρόκες», Νέα Εστία, τ. 4, τχ. 23 (47), 1/12/1928, σ

14 Εικόνα 4. Θάλεια Φλωρά, «Το κέντηµα», Χαραυγή, τχ , 1/5/1914, σ Εικόνα 5. Σοφία Λασκαρίδου, «Το νυχτέρι», Πινακοθήκη, έτος ΙΑ, τχ. 123, 1/5/1911, σ

Η αναγιγνώσκουσα στη νεοελληνική τέχνη: θεσµικές αλλαγές στην εκπαίδευση των γυναικών στην καµπή του 19ου προς τον 20ό αιώνα. Βασιλική Σαρακατσιάνου

Η αναγιγνώσκουσα στη νεοελληνική τέχνη: θεσµικές αλλαγές στην εκπαίδευση των γυναικών στην καµπή του 19ου προς τον 20ό αιώνα. Βασιλική Σαρακατσιάνου Η αναγιγνώσκουσα στη νεοελληνική τέχνη: θεσµικές αλλαγές στην εκπαίδευση των γυναικών στην καµπή του 19ου προς τον 20ό αιώνα Βασιλική Σαρακατσιάνου Η αναγιγνώσκουσα, η γυναίκα που διαβάζει καθισµένη αναπαυτικά

Διαβάστε περισσότερα

Κείµενο Οι γυναίκες διδάσκουν και οι άνδρες διοικούν

Κείµενο Οι γυναίκες διδάσκουν και οι άνδρες διοικούν 41 Διαγώνισµα 91 Ισότητα των Φύλων Κείµενο Οι γυναίκες διδάσκουν και οι άνδρες διοικούν Το επάγγελµα της εκπαιδευτικού στην Ελλάδα αποτέλεσε το πρώτο µη χειρωνακτικό επάγγελµα που άνοιξε και θεωρήθηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Φύλο (sex) Σεξουαλικότητα (sexuality) Σεξουαλική υγεία (sexual health) Κοινωνική ταυτότητα (γένος) (gender) Κοινωνική ταυτότητα φύλου (gender identity) Σεξουαλικός προσανατολισµός

Διαβάστε περισσότερα

20 Νοεμβρίου Κυρίες και κύριοι, Καλησπέρα σας.

20 Νοεμβρίου Κυρίες και κύριοι, Καλησπέρα σας. Ομιλία Αλεξάνδρας Πάλλη στην Ημερίδα της ΕΣΕΕ με θέμα: «Στηρίζουμε τη γυναικεία επιχειρηματικότητα, προωθούμε τη συμμετοχή των γυναικών στα κέντρα λήψης αποφάσεων» 20 Νοεμβρίου 2013 Καλησπέρα σας. Θα ήθελα

Διαβάστε περισσότερα

Γλαύκη Γκότση, Δρ. Ιστορίας της Τέχνης

Γλαύκη Γκότση, Δρ. Ιστορίας της Τέχνης Γλαύκη Γκότση, Δρ. Ιστορίας της Τέχνης Γυναίκες καλλιτέχνες και δημόσιος χώρος στη σύγχρονη Ελλάδα: όροι και όρια μιας σχέσης Διάχυτη είναι στις μέρες μας η αντίληψη ότι πλέον οι αντιξοότητες, θεσμικές

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΘΕΣΜΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΑΘΗΝΑ

Ο ΘΕΣΜΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΑΘΗΝΑ Ο ΘΕΣΜΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΑΘΗΝΑ 4 Ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ - ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2012 13 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : ΤΜΗΜΑ : Α4 ΕΙΡΗΝΗ ΜΑΡΑΖΑΚΗ, ΜΑΡΙΑ ΜΕΡΑΜΒΕΛΙΩΤΑΚΗ, ΙΩΑΝΝΑ ΠΑΠΑ ΑΚΗ ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ : ΕΥ. ΣΕΡ ΑΚΗ 1 Ο ρόλος του οίκου

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία της Αγροτικής Ανάπτυξης

Κοινωνιολογία της Αγροτικής Ανάπτυξης Κοινωνιολογία της Αγροτικής Ανάπτυξης ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ «Ολοκληρωμένη Ανάπτυξη και Διαχείριση του Αγροτικού Χώρου» Ενότητα 2: Αγροτική Κοινότητα και Αγροτικός Μετασχηματισμός (1/2) 2ΔΩ Διδάσκων:

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα του project: Η ΘΕΣΗ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΤΟΛΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΔΥΣΗ!

Θέμα του project: Η ΘΕΣΗ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΤΟΛΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΔΥΣΗ! Θέμα του project: Η ΘΕΣΗ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΤΟΛΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΔΥΣΗ! Ασχοληθήκαμε με την θέση της γυναίκας: 1. στην εργασία 2. στην εκπαίδευση 3. στη θρησκεία 4. στην πολιτική Η ΓΥΝΑΙΚΑ ΣΤΗΝ ΕΡΓΑΣΙΑ! 110 εκατομμύρια

Διαβάστε περισσότερα

Διαφωτισμός και διαμόρφωση των πολιτικών ιδεολογιών στην Ελλάδα

Διαφωτισμός και διαμόρφωση των πολιτικών ιδεολογιών στην Ελλάδα ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Διαφωτισμός και διαμόρφωση των πολιτικών ιδεολογιών στην Ελλάδα Ενότητα 10: Το φεμινιστικό κίνημα στην Ελλάδα Σπύρος Μαρκέτος Άδειες Χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα Συνάντησης. Υποστηρικτικό Υλικό Συνάντησης 1

Θέματα Συνάντησης. Υποστηρικτικό Υλικό Συνάντησης 1 ΤΡΙΤΗ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΔΙΚΤΥΟΥ «ΕΛΕΝΗ ΣΚΟΥΡΑ» για την «Ενίσχυση της Συμμετοχής των Γυναικών που ανήκουν σε ευπαθείς κοινωνικά ομάδες» στις Θέματα Συνάντησης Ολοκλήρωση προτάσεων για την

Διαβάστε περισσότερα

ΘΗΛΥΚΟΤΗΤΑ ΑΝΔΡΟΠΡΕΠΕΙΑ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΤΟΥ ΕΑΥΤΟΥ ΑΥΤΟ-ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΑΥΤΟΠΡΟΣΩΠΟΓΡΑΦΙΑ/ΑΥΤΟΠΟΡΤΡΕΤΟ

ΘΗΛΥΚΟΤΗΤΑ ΑΝΔΡΟΠΡΕΠΕΙΑ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΤΟΥ ΕΑΥΤΟΥ ΑΥΤΟ-ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΑΥΤΟΠΡΟΣΩΠΟΓΡΑΦΙΑ/ΑΥΤΟΠΟΡΤΡΕΤΟ ΜΕΤΑΜΦΙΕΣΕΙΣ ΘΗΛΥΚΟΤΗΤΑ ΑΝΔΡΟΠΡΕΠΕΙΑ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΤΟΥ ΕΑΥΤΟΥ ΑΥΤΟ-ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΑΥΤΟΠΡΟΣΩΠΟΓΡΑΦΙΑ/ΑΥΤΟΠΟΡΤΡΕΤΟ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΕΙΣ ΤΟΥ ΕΑΥΤΟΥ ΜΕΣΩ ΤΟΥ ΑΛΛΟΥ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΤΗΣ ΤΑΥΤΟΤΗΤΑΣ Το φύλο δεν είναι ένα απλό γεγονός

Διαβάστε περισσότερα

Στερεότυπα φύλου στις επαγγελματικές επιλογές των νέων γυναικών

Στερεότυπα φύλου στις επαγγελματικές επιλογές των νέων γυναικών Στερεότυπα φύλου στις επαγγελματικές επιλογές των νέων γυναικών Τ Ο Γ Υ Ν Α Ι Κ Ε Ι Ο Π Ρ Ο ς Ω Π Ο Τ Η ς Ε Π Ι Χ Ε Ι Ρ Η Μ Α Τ Ι Κ Ο Τ Η Τ Α ς ς Τ Ο Ν. Κ Ι Λ Κ Ι ς Τ Ε Τ Α Ρ Τ Η 8 Μ Α Ρ Τ Ι Ο Υ 2 0 1

Διαβάστε περισσότερα

Μαίρη Κουτσελίνη, Καθηγήτρια Εκ μέρους της Πρωτοβουλίας για την Ενίσχυση της γυναικείας παρουσίας στην πολιτική ζωή.

Μαίρη Κουτσελίνη, Καθηγήτρια Εκ μέρους της Πρωτοβουλίας για την Ενίσχυση της γυναικείας παρουσίας στην πολιτική ζωή. Μαίρη Κουτσελίνη, Καθηγήτρια Εκ μέρους της Πρωτοβουλίας για την Ενίσχυση της γυναικείας παρουσίας στην πολιτική ζωή. Οι λόγοι άνισης παρουσίας της γυναίκας στην πολιτική ζωή Το Ευρωπαϊκό Κέντρο Έρευνας

Διαβάστε περισσότερα

Η Έκπτωτη και η Άλλη Τόποι θηλυκότητας και σύγχρονη φωτογραφία

Η Έκπτωτη και η Άλλη Τόποι θηλυκότητας και σύγχρονη φωτογραφία Η Έκπτωτη και η Άλλη Τόποι θηλυκότητας και σύγχρονη φωτογραφία Της Χρυσής Τσιώτα Θα ξεκινήσω κάνοντας μια προσπάθεια να απαντήσω σε μερικά από τα ερωτήματα που θέτει η Συραγώ Τσιάρα στο κείμενό - αφορμή

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΑΙΣΘΗΤΟΠΟΙΗΣΗ ΣΕ ΘΕΜΑΤΑ. Συντάκτριες - ηµιουργοί: Αγγέλου ήµητρα Ζορµπά Βασιλική

ΕΥΑΙΣΘΗΤΟΠΟΙΗΣΗ ΣΕ ΘΕΜΑΤΑ. Συντάκτριες - ηµιουργοί: Αγγέλου ήµητρα Ζορµπά Βασιλική ΕΥΑΙΣΘΗΤΟΠΟΙΗΣΗ ΣΕ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΦΥΛΩΝ Συντάκτριες - ηµιουργοί: Αγγέλου ήµητρα Ζορµπά Βασιλική ΙΣΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΦΥΛΩΝ ΣΤΕΡΕΟΤΥΠΑ ΤΑΥΤΟΤΗΤΕΣ ΦΥΛΟΥ ΣΤΗΝ ΕΦΗΒΕΙΑ ΒΙΑ ΚΑΙ ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ ΡΟΛΟΙ ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Το παιδί και το παιχνίδι μέσα από τη Νεοελληνική ζωγραφική

Το παιδί και το παιχνίδι μέσα από τη Νεοελληνική ζωγραφική Το παιδί και το παιχνίδι μέσα από τη Νεοελληνική ζωγραφική Η εικαστική διαπραγμάτευση της σχέσης του παιδιού με το παιχνίδι-με την έννοια είτε του δρώμενου είτε του αντικειμένου ορίζεται από συνιστώσες

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο.

Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Τα τελευταία χρόνια βρισκόµαστε µπροστά σε µια βαθµιαία αποδόµηση της ανδροκρατικής έννοιας της ηγεσίας

Διαβάστε περισσότερα

1. Γένεση, καταβολές καιεξέλιξητηςπε

1. Γένεση, καταβολές καιεξέλιξητηςπε 1. Γένεση, καταβολές καιεξέλιξητηςπε Η Περιβαλλοντική Εκπαίδευση γεννιέται. Πότε; Η ΠΕ γεννιέται και διαµορφώνεται σε αυτόνοµο πεδίο στις δεκαετίες 1960 1970 Πώς; Προέρχεται από τη συνειδητοποίηση του

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ - ΗΜΙΟΥΡΓΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ

ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ - ΗΜΙΟΥΡΓΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ - ΗΜΙΟΥΡΓΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ Υπάρχει µεγάλη ποικιλία θεµάτων που θα µπορούσαν να δοθούν ως συνθετικές δηµιουργικές εργασίες. Όποιο θέµα όµως και να δοθεί, θα ήταν καλό να έχει ως στόχο τη στροφή του

Διαβάστε περισσότερα

V/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ.

V/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ. V/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ. Η συμβολή της οικογένειας στην άσκηση κοινωνικής πολιτικής είναι μεγάλη και διαχρονική. Η μορφή και το περιεχόμενο, όμως, αυτής της συμβολής

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΟ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ: Η ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΗΣ ΕΝΤΑΞΗΣ ΤΗΣ ΟΠΤΙΚΗΣ ΤΟΥ ΦΥΛΟΥ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ

ΦΥΛΟ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ: Η ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΗΣ ΕΝΤΑΞΗΣ ΤΗΣ ΟΠΤΙΚΗΣ ΤΟΥ ΦΥΛΟΥ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ ΦΥΛΟ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ: Η ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΗΣ ΕΝΤΑΞΗΣ ΤΗΣ ΟΠΤΙΚΗΣ ΤΟΥ ΦΥΛΟΥ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ Γκασούκα Μαρία Επίκουρη Καθηγήτρια Φύλου και Λαογραφίας Πανεπιστήµιο Αιγαίου Παράγοντες που συντελούν

Διαβάστε περισσότερα

Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου

Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου Είδος διδακτικής πρακτικής: project, ομαδοσυνεργατική διδασκαλία Προτεινόμενη διάρκεια: 20 ώρες Εισαγωγικές παρατηρήσεις Η διδακτική ενότητα «Τα φύλα στη λογοτεχνία»

Διαβάστε περισσότερα

Η πόλη και οι λειτουργίες της.

Η πόλη και οι λειτουργίες της. Η πόλη και οι λειτουργίες της. Η έννοια του οικισµού. Τον αστικό χώρο χαρακτηρίζουν τα εξής δύο κύρια στοιχεία: 1. Το «κέλυφος», το οποίο αποτελείται από οικοδομικούς όγκους και τεχνικό εξοπλισμό συσσωρευμένους

Διαβάστε περισσότερα

Στόχος µας. η ουσιαστική. ισότητα των φύλων ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ, ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΣΗΣ & ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΦΥΛΩΝ

Στόχος µας. η ουσιαστική. ισότητα των φύλων ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ, ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΣΗΣ & ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΦΥΛΩΝ Στόχος µας η ουσιαστική ισότητα των φύλων ΕΘΝΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΗ ΙΣΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΦΥΛΩΝ 2010-2013 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ, ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΣΗΣ & ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΦΥΛΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Αποτελέσµατα Έρευνας για τη µισθοδοσία αντρών και γυναικών στον κλάδο του ωροµίσθιου κυβερνητικού προσωπικού.

Αποτελέσµατα Έρευνας για τη µισθοδοσία αντρών και γυναικών στον κλάδο του ωροµίσθιου κυβερνητικού προσωπικού. Αποτελέσµατα Έρευνας για τη µισθοδοσία αντρών και γυναικών στον κλάδο του ωροµίσθιου κυβερνητικού προσωπικού. Η έρευνα βασίστηκε σε στοιχεία του Υπουργείου Οικονοµικών,τα οποία όµως συµπεριλαµβάνουν και

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝEΣΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΤΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Κοινωνίες αγροτικού τύπου (παραδοσιακές, στατικές κοινωνίες)

ΓΕΝEΣΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΤΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Κοινωνίες αγροτικού τύπου (παραδοσιακές, στατικές κοινωνίες) ΓΕΝEΣΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΤΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Κοινωνίες αγροτικού τύπου (παραδοσιακές, στατικές κοινωνίες) Αξίες αδιαµφισβήτητες από γενιά σε γενιά Οι σχέσεις καθορισµένες από ήθη και έθιµα Εξωτερική ηθική Κοινωνίες

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΨΕΙΣ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ: ΡΑΣΤΗΡΙΟΠΟΙΗΣΗ. Ιωάννα Βραχωρίτου Άννα Κουµανταράκη

ΑΠΟΨΕΙΣ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ: ΡΑΣΤΗΡΙΟΠΟΙΗΣΗ. Ιωάννα Βραχωρίτου Άννα Κουµανταράκη ΑΠΟΨΕΙΣ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ: ΕΜΦΥΛΕΣ ΙΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΡΑΣΤΗΡΙΟΠΟΙΗΣΗ Ιωάννα Βραχωρίτου Άννα Κουµανταράκη ΣΤΟΧΟΙ ΕΡΕΥΝΑΣ α) η διερεύνηση των απόψεων και στάσεων των εκπαιδευτικών

Διαβάστε περισσότερα

Η λειτουργία της εκπαίδευσης στην κοινωνικοποίηση των ατόμων για το ρόλο των φύλων

Η λειτουργία της εκπαίδευσης στην κοινωνικοποίηση των ατόμων για το ρόλο των φύλων Η λειτουργία της εκπαίδευσης στην κοινωνικοποίηση των ατόμων για το ρόλο των φύλων Μάριος Βρυωνίδης 5ο Εκπαιδευτικό Συνέδριο ΟΕΛΜΕΚ - ΠΟΕΔ ΟΛΤΕΚ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ «Φύλο και Εκπαίδευση : Μια εξίσωση ισότητας» Σάββατο

Διαβάστε περισσότερα

Οπτική Απόλαυση και Αφηγηµατικός Κινηµατογράφος (1975) Laura Mulvey

Οπτική Απόλαυση και Αφηγηµατικός Κινηµατογράφος (1975) Laura Mulvey Οπτική Απόλαυση και Αφηγηµατικός Κινηµατογράφος (1975) Laura Mulvey Το άρθρο αυτό επιβεβαιώνει τη γνώµη πολλών φεµινιστών/ τριών κριτικών του κινηµατογράφου ότι το ανδρικό βλέµµα κυριαρχεί στις ταινίες

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές Θεωρίες Αστικής Κοινωνιολογίας. Σημειώσεις της Μαρίας Βασιλείου

Βασικές Θεωρίες Αστικής Κοινωνιολογίας. Σημειώσεις της Μαρίας Βασιλείου Βασικές Θεωρίες Αστικής Κοινωνιολογίας Σημειώσεις της Μαρίας Βασιλείου Ηπόλη, όπως την αντιλαμβανόμαστε, είναι μια ιδέα του Διαφωτισμού Ο Ρομαντισμός την αμφισβήτησε Η Μετανεωτερικότητα την διαπραγματεύεται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΝΑΙ Η ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΓΕΝΟΥΣ ΘΗΛΥΚΟΥ; Ιστορική Εξέλιξη & Κοινωνική Ανάλυση

ΕΙΝΑΙ Η ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΓΕΝΟΥΣ ΘΗΛΥΚΟΥ; Ιστορική Εξέλιξη & Κοινωνική Ανάλυση ΕΙΝΑΙ Η ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΓΕΝΟΥΣ ΘΗΛΥΚΟΥ; Ιστορική Εξέλιξη & Κοινωνική Ανάλυση ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ & ΦΥΛΟ Μυστήριο αποτελεί τα τελευταία 20 χρόνια η συνεχής µείωση της συµµετοχής του γυναικείου φύλου στην επιστήµη των

Διαβάστε περισσότερα

Στυλιανή Ανή Χρόνη, Ph.D. Λέκτορας ΤΕΦΑΑ, ΠΘ, Τρίκαλα

Στυλιανή Ανή Χρόνη, Ph.D. Λέκτορας ΤΕΦΑΑ, ΠΘ, Τρίκαλα ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΑΘΛΗΤΕΣ & ΑΘΛΗΤΡΙΕΣ: ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΨΥΧΟΛΟΓΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Στυλιανή Ανή Χρόνη, Ph.D. Λέκτορας ΤΕΦΑΑ, ΠΘ, Τρίκαλα ΕΠΕΑΕΚ: ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Δημοτική Πινακοθήκη Λάρισας Μουσείο Γ.Ι. Κατσίγρα Γυμνάσιο Αγιάς Η ιδέα του Ωραίου από εποχή σε εποχή και από τόπο σε τόπο 1 Συμμετέχοντες Σχολείο: Γυμνάσιο Αγιάς Τμήμα: Β2 Αριθμός μαθητών: 19 Αριθμός

Διαβάστε περισσότερα

Πολλοί άνθρωποι θεωρούν λανθασμένα ότι δεν είναι «ψυχικά δυνατοί». Άλλοι μπορεί να φοβούνται μήπως δεν «φανούν» ψυχικά δυνατοί στο περιβάλλον τους.

Πολλοί άνθρωποι θεωρούν λανθασμένα ότι δεν είναι «ψυχικά δυνατοί». Άλλοι μπορεί να φοβούνται μήπως δεν «φανούν» ψυχικά δυνατοί στο περιβάλλον τους. Πολλοί άνθρωποι θεωρούν λανθασμένα ότι δεν είναι «ψυχικά δυνατοί» Άλλοι μπορεί να φοβούνται μήπως δεν «φανούν» ψυχικά δυνατοί στο περιβάλλον τους Η αυτοεικόνα μας «σχηματίζεται» ως ένα σχετικά σταθερό

Διαβάστε περισσότερα

Στυλιανή Ανή Χρόνη, Ph.D. Λέκτορας

Στυλιανή Ανή Χρόνη, Ph.D. Λέκτορας ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΟ ΓΥΝΑΙΚΕΙΟ ΦΥΛΟ ΣΤΟΝ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟ Στυλιανή Ανή Χρόνη, Ph.D. Λέκτορας ΤΕΦΑΑ, ΠΘ, Τρίκαλα ΕΠΕΑΕΚ: ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΘΕΜΑΤΑ ΦΥΛΟΥ ΚΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία της Αγροτικής Ανάπτυξης

Κοινωνιολογία της Αγροτικής Ανάπτυξης Κοινωνιολογία της Αγροτικής Ανάπτυξης ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ «Ολοκληρωμένη Ανάπτυξη και Διαχείριση του Αγροτικού Χώρου» Ενότητα 2: Αγροτική Κοινότητα και Αγροτικός Μετασχηματισμός (1/2) 2ΔΩ Διδάσκων:

Διαβάστε περισσότερα

2000-2006 ( 2) 4, 4.1, 4.1.1, 4.1.1.

2000-2006 ( 2) 4, 4.1, 4.1.1, 4.1.1. 2000-2006 ( 2) 4, 4.1, 4.1.1, 4.1.1. : - :. : : ( /,, ) :...., -, -.,,... 1.,, 2,,,....,,,...,, 2008 1. 2. - : On Demand 1. 9 2. 9 2.1 9 2.2 11 2.3 14 3. 16 3.1 16 3.1.1 16 3.1.1. 16 3.1.1. 25 3.1.2 26

Διαβάστε περισσότερα

Ελισάβετ Μουτζά(ν) Μαρτινέγκου «Αυτοβιογραφία»

Ελισάβετ Μουτζά(ν) Μαρτινέγκου «Αυτοβιογραφία» Ελισάβετ Μουτζά(ν) Μαρτινέγκου «Αυτοβιογραφία» Η πρώτη Ελληνίδα συγγραφέας γεννήθηκε στη Ζάκυνθο το 1801 Είχε ιδιαίτερη έφεση στα γράµµατα και κατάφερε να µορφωθεί σχεδόν µόνη της Ξεχωρίζει από τους δασκάλους

Διαβάστε περισσότερα

Βία κατά των γυναικών ένα αρχαίο ζήτηµα που ανθεί και στον 21 αιώνα. Θεοφανώ Παπαζήση

Βία κατά των γυναικών ένα αρχαίο ζήτηµα που ανθεί και στον 21 αιώνα. Θεοφανώ Παπαζήση Βία κατά των γυναικών ένα αρχαίο ζήτηµα που ανθεί και στον 21 αιώνα Θεοφανώ Παπαζήση Αναπληρώτρια καθηγήτρια ΑΠΘ Από την απελευθέρωση των σεξουαλικών σχέσεων στα τέλη της δεκαετίας του 60 αρχές 70, µετά

Διαβάστε περισσότερα

Μαθητές και πολιτισµική ετερότητα: Εµπειρίες, αντιλήψεις και στάσεις των µαθητών απέναντι στο διαφορετικό 2. Ιωάννινα 2004

Μαθητές και πολιτισµική ετερότητα: Εµπειρίες, αντιλήψεις και στάσεις των µαθητών απέναντι στο διαφορετικό 2. Ιωάννινα 2004 Αθανάσιος E. Γκότοβος 1 Μαθητές και πολιτισµική ετερότητα: Εµπειρίες, αντιλήψεις και στάσεις των µαθητών απέναντι στο διαφορετικό 2 Ιωάννινα 2004 1 Για τις επιστηµονικές θέσεις και απόψεις που διατυπώνονται

Διαβάστε περισσότερα

Το Φύλο στην Επιστήμη και Τεχνολογία. Μαρία Ρεντετζή. δικαιώματα μ αυτά των ανδρών συναδέλφων τους στην ακαδημαϊκή ιεραρχία. Οι

Το Φύλο στην Επιστήμη και Τεχνολογία. Μαρία Ρεντετζή. δικαιώματα μ αυτά των ανδρών συναδέλφων τους στην ακαδημαϊκή ιεραρχία. Οι Το Φύλο στην Επιστήμη και Τεχνολογία Μαρία Ρεντετζή Συγκεκριμένες πολιτικές και κοινωνικές συνθήκες στις αρχές της δεκαετίας του 1970 παρακίνησαν φεμινίστριες σε πολλά από τα πανεπιστήμια των Ηνωμένων

Διαβάστε περισσότερα

Στυλιανή Ανή Χρόνη, Ph.D. Λέκτορας ΤΕΦΑΑ, ΠΘ, Τρίκαλα

Στυλιανή Ανή Χρόνη, Ph.D. Λέκτορας ΤΕΦΑΑ, ΠΘ, Τρίκαλα ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΑΘΛΗΤΕΣ & ΑΘΛΗΤΡΙΕΣ: ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΨΥΧΟΛΟΓΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Στυλιανή Ανή Χρόνη, Ph.D. Λέκτορας ΤΕΦΑΑ, ΠΘ, Τρίκαλα ΕΠΕΑΕΚ: ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΙΛΙΑ ΤΟΥ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΤΗΣ ΟΚΕ ΕΛΛΑΔΑΣ, κ. Χρήστου ΠΟΛΥΖΩΓΟΠΟΥΛΟΥ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ TRESMED 4 ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 10-11/9/2012

ΟΜΙΛΙΑ ΤΟΥ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΤΗΣ ΟΚΕ ΕΛΛΑΔΑΣ, κ. Χρήστου ΠΟΛΥΖΩΓΟΠΟΥΛΟΥ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ TRESMED 4 ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 10-11/9/2012 ΟΜΙΛΙΑ ΤΟΥ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΤΗΣ ΟΚΕ ΕΛΛΑΔΑΣ, κ. Χρήστου ΠΟΛΥΖΩΓΟΠΟΥΛΟΥ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ TRESMED 4 ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 10-11/9/2012 Αγαπητοί συνάδελφοι, κυρίες και κύριοι, Σας ευχαριστώ όλους που ήρθατε στη χώρα μας και

Διαβάστε περισσότερα

Η δραματοθεραπεία στην εκπαίδευση ενηλίκων

Η δραματοθεραπεία στην εκπαίδευση ενηλίκων Η δραματοθεραπεία στην εκπαίδευση ενηλίκων Στη δραματοθεραπεία εκδραματίζονται σκηνές και γεγονότα της ζωής στην προσωπική παράσταση του καθενός, με την ασφάλεια που προσφέρουν οι μορφές τέχνης που χρησιμοποιούνται,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑΤΟΣ ΕΚΘΕΣΗΣ Β' ΛΥΚΕΙΟΥ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑΤΟΣ ΕΚΘΕΣΗΣ Β' ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑΤΟΣ ΕΚΘΕΣΗΣ Β' ΛΥΚΕΙΟΥ 1. Περίληψη Ο αρθρογράφος πραγµατεύεται το θέµα των ριάλιτι. Πιο συγκεκριµένα, αφορµάται από µία τέτοιου είδους γαλλική εκποµπή που µπορεί να αποτέλεσε παγκόσµια

Διαβάστε περισσότερα

4. Είστε Παντρεμένη; Ναι Όχι. 5. Έχετε παιδιά; Ναι Όχι

4. Είστε Παντρεμένη; Ναι Όχι. 5. Έχετε παιδιά; Ναι Όχι 1. Ηλικία: 2. Τόπος μόνιμης κατοικίας: 3. Μορφωτικό επίπεδο γονέωv: Πατέρας Μητέρα 1. Δημοτικό 2. Μέση εκπαίδευση 3. Τεχνολογική εκπαίδευση (ΤΕΙ) 4. Πανεπιστημιακή εκπαίδευση 5. Μεταπτυχιακό 6. Διδακτορικό

Διαβάστε περισσότερα

Β2. α) 1 ος τρόπος πειθούς: Επίκληση στη λογική Μέσο πειθούς: Επιχείρημα («Να γιατί η αρχαία τέχνη ελευθερίας»)

Β2. α) 1 ος τρόπος πειθούς: Επίκληση στη λογική Μέσο πειθούς: Επιχείρημα («Να γιατί η αρχαία τέχνη ελευθερίας») Α1. ΠΕΡΙΛΗΨΗ Το κείμενο πραγματεύεται το διαχρονικό ρόλο και τη συμβολή της αρχαίας ελληνικής τέχνης σε παγκόσμια κλίμακα. Αρχικά, επισημαίνεται ότι ο καλλιτέχνης προσπαθεί μέσω της τέχνης να αποστασιοποιηθεί

Διαβάστε περισσότερα

Αγροτική Κοινωνιολογία

Αγροτική Κοινωνιολογία Αγροτική Κοινωνιολογία Θεματική ενότητα 7: Η αγροτική οικογένεια & η εκμετάλλευση 1/3 Όνομα καθηγητή: Χαράλαμπος Κασίμης Τμήμα: Αγροτικής Οικονομίας και Ανάπτυξης Εκπαιδευτικοί στόχοι Στόχος αυτής της

Διαβάστε περισσότερα

Η Βία κατά των γυναικών και η θέση της στην κοινωνία.

Η Βία κατά των γυναικών και η θέση της στην κοινωνία. Η Βία κατά των γυναικών και η θέση της στην κοινωνία. Τ α δ ι κ α ι ώ µ α τ α τ ω ν γ υ ν α ι κ ώ ν σ τ η ν κ ο ι ν ω ν ί α. Εισαγωγή Πολλές έρευνες και µελέτες σχετικά µε τη θέση της γυναίκας απασχολούν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. μέρος Πρώτο ο ρολοσ ΤοΥ ελληνα ανδρα μεσα στουσ αιωνεσ. κεφάλαιο 1. οι συνθηκεσ Τησ ανδρικησ απουσιασ... 39

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. μέρος Πρώτο ο ρολοσ ΤοΥ ελληνα ανδρα μεσα στουσ αιωνεσ. κεφάλαιο 1. οι συνθηκεσ Τησ ανδρικησ απουσιασ... 39 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Προλογικο σημειωμα... 15 Διονύσης Σακκάς ευχαριστιεσ... 21 εισαγωγη... 25 μέρος Πρώτο ο ρολοσ ΤοΥ ελληνα ανδρα μεσα στουσ αιωνεσ κεφάλαιο 1. οι συνθηκεσ Τησ ανδρικησ απουσιασ... 39 Η γεωγραφικη

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΟ, ΘΕΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΚΑΙ ΝΕΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ

ΦΥΛΟ, ΘΕΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΚΑΙ ΝΕΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ Κογκίδου ήµητρα Χαιρετισµός στην ηµερίδα του Παιδαγωγικού Τµήµατος ηµοτικής Εκπαίδευσης στο Α.Π.Θ. ΦΥΛΟ, ΘΕΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΚΑΙ ΝΕΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ Κατά τα δύο προηγούµενα ακαδηµαϊκά έτη το Α.Π.Θ. προσφέρει

Διαβάστε περισσότερα

Δημογραφία. Ενότητα 11.1: Παράδειγμα - Περιφερειακές διαφοροποιήσεις και ανισότητες του προσδόκιμου ζωής στη γέννηση

Δημογραφία. Ενότητα 11.1: Παράδειγμα - Περιφερειακές διαφοροποιήσεις και ανισότητες του προσδόκιμου ζωής στη γέννηση ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ Δημογραφία Ενότητα 11.1: Παράδειγμα - Περιφερειακές διαφοροποιήσεις και ανισότητες του προσδόκιμου ζωής στη γέννηση Μιχάλης Αγοραστάκης Τμήμα Μηχανικών Χωροταξίας, Πολεοδομίας &

Διαβάστε περισσότερα

1/5/2004. Λόγος: Εναρμόνιση με το ευρωπαϊκό κεκτημένο και συγκεκριμένα της Ευρωπαϊκής Οδηγίας (2000/78/ΕΚ)

1/5/2004. Λόγος: Εναρμόνιση με το ευρωπαϊκό κεκτημένο και συγκεκριμένα της Ευρωπαϊκής Οδηγίας (2000/78/ΕΚ) 1 1/5/2004 Λόγος: Εναρμόνιση με το ευρωπαϊκό κεκτημένο και συγκεκριμένα της Ευρωπαϊκής Οδηγίας (2000/78/ΕΚ) 2 (α) (β) (γ) Ο περί Καταπολέμησης των Φυλετικών και Ορισμένων Άλλων Διακρίσεων (Επίτροπος) Νόμος

Διαβάστε περισσότερα

2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22. ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α.

2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22. ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α. Θέµατα & Ασκήσεις από: www.arnos.gr 2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22 ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σύµφωνα µε τη θεωρία του εµπειρισµού

Διαβάστε περισσότερα

Διαγώνισµα 81. Νέοι και Οικογένεια ΓΙΑΝΝΗΣ Ι. ΠΑΣΣΑΣ, MED ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ Α ΛΥΚΕΙΟΥ. ΚΕΙΜΕΝΟ Σχέσεις γονέων εφήβων

Διαγώνισµα 81. Νέοι και Οικογένεια ΓΙΑΝΝΗΣ Ι. ΠΑΣΣΑΣ, MED ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ Α ΛΥΚΕΙΟΥ. ΚΕΙΜΕΝΟ Σχέσεις γονέων εφήβων Διαγώνισµα 81 Νέοι και Οικογένεια ΚΕΙΜΕΝΟ Σχέσεις γονέων εφήβων Μελετώντας κανείς τις σχέσεις των εφήβων και των γονέων µέσα από το πρίσµα της επικράτησης ενός γενικότερου πνεύµατος ελευθερίας, αντιλαµβάνεται

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα στις Εικαστικές Τέχνες

Ενότητα στις Εικαστικές Τέχνες Ενότητα στις Εικαστικές Τέχνες Τίτλος: Ιστορίες δωματίων Βαθμίδα: 2 Τάξη: Ε Διάρκεια: 6 Χ 80 Περιγραφή Ενότητας Οι μαθητές και οι μαθήτριες μέσα από διάφορες δραστηριότητες που αφορούν στο δωμάτιό τους

Διαβάστε περισσότερα

Φύση και Σχολικοί Κήποι. Δρ. Αλέξανδρος Παπαχατζής Αναπληρωτής Καθηγητής Δενδροκομίας ΤΕΙ Θεσσαλίας e-mail: papachad@teilar.gr

Φύση και Σχολικοί Κήποι. Δρ. Αλέξανδρος Παπαχατζής Αναπληρωτής Καθηγητής Δενδροκομίας ΤΕΙ Θεσσαλίας e-mail: papachad@teilar.gr Φύση και Σχολικοί Κήποι Δρ. Αλέξανδρος Παπαχατζής Αναπληρωτής Καθηγητής Δενδροκομίας ΤΕΙ Θεσσαλίας e-mail: papachad@teilar.gr Ιστορικά στοιχεία Η «μόρφωση» του ανθρώπου άρχισε άτυπα από την επαφή του με

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΦΥΛΟ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΤΟ ΦΥΛΟ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΤΟ ΦΥΛΟ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Ενότητα #1: Η γλώσσα δεν είναι άμοιρη του φύλου Διδάσκων: Χουρδάκης Αντώνης ΤΜΗΜΑ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Άδειες Χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

Α. Τηλεοπτικές συνήθειες-τρόπος χρήσης των Μ.Μ.Ε.

Α. Τηλεοπτικές συνήθειες-τρόπος χρήσης των Μ.Μ.Ε. 38 ΜΕΡΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ Ένας από τους βασικούς στόχους της παρούσας έρευνας ήταν η εύρεση εκείνων των χαρακτηριστικών των εφήβων τα οποία πιθανόν συνδέονται με τις μελλοντικές επαγγελματικές τους επιλογές. Ως

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΕΘΝΟΓΡΑΦΙΚΩΝ ΚΑΙ ΛΑΟΓΡΑΦΙΚΩΝ ΣΥΛΛΟΓΩΝ

ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΕΘΝΟΓΡΑΦΙΚΩΝ ΚΑΙ ΛΑΟΓΡΑΦΙΚΩΝ ΣΥΛΛΟΓΩΝ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΕΘΝΟΓΡΑΦΙΚΩΝ ΚΑΙ ΛΑΟΓΡΑΦΙΚΩΝ ΣΥΛΛΟΓΩΝ Λαογραφία Ορίζεται η επιστήμη που ασχολείται με όλες τις εκφάνσεις του λαϊκού πολιτισμού. Εξετάζει, καταγράφει και ταξινομεί όλα όσα ένας λαός κατά παράδοση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΠΕ Παρασκευή 6 Μαρτίου 2015 Η έμφυλη εμπειρία των γυναικών στην πολιτική

ΕΝΠΕ Παρασκευή 6 Μαρτίου 2015 Η έμφυλη εμπειρία των γυναικών στην πολιτική ΕΝΠΕ Παρασκευή 6 Μαρτίου 2015 Η έμφυλη εμπειρία των γυναικών στην πολιτική Κυρίες και κύριοι, Καταρχήν να συγχαρώ την Ένωση Περιφερειών για την πρωτοβουλία της οργάνωσης της σημερινής εκδήλωσης ενόψει

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΣΕ ΘΕΣΕΙΣ ΕΥΘΥΝΗΣ ΚΑΙ ΠΡΟΣΦΟΡΑΣ

ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΣΕ ΘΕΣΕΙΣ ΕΥΘΥΝΗΣ ΚΑΙ ΠΡΟΣΦΟΡΑΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΣΕ ΘΕΣΕΙΣ ΕΥΘΥΝΗΣ ΚΑΙ ΠΡΟΣΦΟΡΑΣ ΑΝΔΡΕΣ ΚΑΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΣΤΗΝ ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΜΟΝΑΔΑ: 1ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΩΡΑΙΟΚΑΣΤΡΟΥ ΤΑΞΗ: Β ΑΡΙΘΜΟΣ ΜΑΘΗΤΩΝ: 23 ΑΓΟΡΙΑ: 13 ΚΟΡΙΤΣΙΑ: 10 ΕΚΠΟΝΗΣΗ: ΛΙΑΠΗ ΠΕΡΣΕΦΟΝΗ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑ:

Διαβάστε περισσότερα

Ε Θ Ν Ι Κ Ο Μ Ε Τ Σ Ο Β Ι Ο Π Ο Λ Υ Τ Ε Χ Ν Ε Ι Ο

Ε Θ Ν Ι Κ Ο Μ Ε Τ Σ Ο Β Ι Ο Π Ο Λ Υ Τ Ε Χ Ν Ε Ι Ο Ε Θ Ν Ι Κ Ο Μ Ε Τ Σ Ο Β Ι Ο Π Ο Λ Υ Τ Ε Χ Ν Ε Ι Ο ΣΧΟΛΗ Α Ρ Χ Ι Τ Ε Κ Τ Ο Ν Ω Ν Μ Η Χ Α Ν Ι Κ Ω Ν Τ Ο Μ Ε Α Σ Π Ο Λ Ε Ο Δ Ο Μ Ι Α Σ Κ Α Ι Χ Ω Ρ Ο Τ Α Ξ Ι Α Σ Πατησίων 42, 10682 Αθήνα τηλ. 30(1) 772 3818

Διαβάστε περισσότερα

1o ΣΥΝΕ ΡΙΟ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΛΕΥΚΩΣΙΑ 7 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2006 «ΣΩΣΤΗ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΙΣΟΡΡΟΠΗΜΕΝΑ ΑΤΟΜΑ ΥΓΙΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΝΕΟΥΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΥΠΡΟΥ»

1o ΣΥΝΕ ΡΙΟ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΛΕΥΚΩΣΙΑ 7 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2006 «ΣΩΣΤΗ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΙΣΟΡΡΟΠΗΜΕΝΑ ΑΤΟΜΑ ΥΓΙΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΝΕΟΥΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΥΠΡΟΥ» 1o ΣΥΝΕ ΡΙΟ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΛΕΥΚΩΣΙΑ 7 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2006 «ΣΩΣΤΗ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΙΣΟΡΡΟΠΗΜΕΝΑ ΑΤΟΜΑ ΥΓΙΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΝΕΟΥΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΥΠΡΟΥ» ΕΥΑ ΝΕΟΦΥΤΟΥ Βοηθός ιευθύντρια Σχολείων Μέσης Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στις τεχνικές παρουσιάσεων

Εισαγωγή στις τεχνικές παρουσιάσεων Εισαγωγή στις τεχνικές παρουσιάσεων Νίκος Μαµάσης Τοµέας Υδατικών Πόρων Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Αθήνα 2003 ΙΑΡΘΡΩΣΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΒΑΣΙΚΗ ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΜΟΡΦΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ ( ΟΜΗ, ΙΑΦΑΝΕΙΕΣ) ΟΙ ΤΡΕΙΣ ΣΥΝΙΣΤΩΣΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΑΣΠΑΙΤΕ ΕΠΑΙΚ 2013-2014 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΔΙΔΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ : ΜΑΥΡΙΚΑΚΗΣ ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ «Ο ΕΝΣΤΕΡΝΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΑΞΙΩΝ-ΕΝΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ» ΣΤΑΜΑΤΑΚΗ ΜΑΡΙΑ ΤΣΕΜΕΚΙΔΟΥ ΓΕΩΡΓΙΑ ΣΥΝΤΥΧΑΚΗΣ ΜΑΝΩΛΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Αναπτυξιακή Ψυχολογία. Διάλεξη 6: Η ανάπτυξη της εικόνας εαυτού - αυτοαντίληψης

Αναπτυξιακή Ψυχολογία. Διάλεξη 6: Η ανάπτυξη της εικόνας εαυτού - αυτοαντίληψης Αναπτυξιακή Ψυχολογία Διάλεξη 6: Η ανάπτυξη της εικόνας εαυτού - αυτοαντίληψης Θέματα διάλεξης Η σημασία της αυτοαντίληψης Η φύση και το περιεχόμενο της αυτοαντίληψης Η ανάπτυξη της αυτοαντίληψης Παράγοντες

Διαβάστε περισσότερα

1. Ταυτότητα έρευνας

1. Ταυτότητα έρευνας Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Εμπόδια στην Επαγγελματική Εξέλιξη των Γυναικών Στελεχών Ραφαηλίδου Κ. Μυροφόρα PhD, Σύμβουλος Γραφείου Διασύνδεσης ΟΠΑ To Γραφείο Διασύνδεσης συγχρηματοδοτείται από την

Διαβάστε περισσότερα

Επαγγελµατικές επιλογές: Αποφασίζουν διαφορετικά µαθητές και µαθήτριες

Επαγγελµατικές επιλογές: Αποφασίζουν διαφορετικά µαθητές και µαθήτριες Επαγγελµατικές επιλογές: Αποφασίζουν διαφορετικά µαθητές και µαθήτριες Πηγή: http://www.rc.auth.gr/analekta/articles/4.4.doc Ο παράγοντας φύλο επιδρά στο επάγγελµα που ονειρεύονται αγόρια και κορίτσια

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Εσωτερικοποίηση του πολιτιστικού υποσυστήματος και εκπαίδευση: Talcott Parsons

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Εσωτερικοποίηση του πολιτιστικού υποσυστήματος και εκπαίδευση: Talcott Parsons Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Εσωτερικοποίηση του πολιτιστικού υποσυστήματος και εκπαίδευση: Talcott Parsons Διδάσκων: Δρ. Βασίλης Ντακούμης 1 Διάγραμμα της παρουσίασης Μάθημα 3ο (σελ. 67-79) 2 Talcott

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητική Εργασία µε. Ζωγραφική και Μαθηµατικά

Ερευνητική Εργασία µε. Ζωγραφική και Μαθηµατικά Ερευνητική Εργασία - Ζωγραφική και Μαθηµατικά Ηλίας Νίνος Ερευνητική Εργασία µε θέµα: Μαθηµατικά και Τέχνη Υποθέµα: Μαθηµατικά και Ζωγραφική Οµάδα: Μαρία Βαζαίου- Ηρώ Μπρούφα- Μαθηµατικά εννοούµε την επιστήµη

Διαβάστε περισσότερα

Συνέδριο της Γενικής Γραµµατείας Ισότητας. µε θέµα: «Ισότητα των φύλων και ανταγωνιστικότητα ο ρόλος των επιχειρήσεων»

Συνέδριο της Γενικής Γραµµατείας Ισότητας. µε θέµα: «Ισότητα των φύλων και ανταγωνιστικότητα ο ρόλος των επιχειρήσεων» Σ Υ Ν Ε Σ Μ Ο Σ Ε Λ Λ Η Ν Ι Κ Ω Ν Β Ι Ο Μ Η Χ Α Ν Ι Ω Ν Συνέδριο της Γενικής Γραµµατείας Ισότητας µε θέµα: «Ισότητα των φύλων και ανταγωνιστικότητα ο ρόλος των επιχειρήσεων» Οµιλία του Προέδρου του Συνδέσµου

Διαβάστε περισσότερα

μαθημα δεύτερο: Βασικοί ορισμοί και κανόνεσ 9 MAΘΗΜΑ ΤΡΙΤΟ: Το συναισθηματικό μας υπόβαθρο 16

μαθημα δεύτερο: Βασικοί ορισμοί και κανόνεσ 9 MAΘΗΜΑ ΤΡΙΤΟ: Το συναισθηματικό μας υπόβαθρο 16 περιεχόμενα μάθημα πρώτο: αστρολογία & σχέσεις 6 μαθημα δεύτερο: Βασικοί ορισμοί και κανόνεσ 9 MAΘΗΜΑ ΤΡΙΤΟ: Το συναισθηματικό μας υπόβαθρο 16 ΜΑΘΗΜΑ ΤΕΤΑΡΤΟ: με ποιον τρόπο αγαπάμε 42 ΜΑΘΗΜΑ ΠΕΜΠΤΟ: με

Διαβάστε περισσότερα

Επιτροπή Φύλου και Ισότητας στο ΑΠΘ: Σκοποί και στόχοι

Επιτροπή Φύλου και Ισότητας στο ΑΠΘ: Σκοποί και στόχοι ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΦΥΛΟΥ & ΙΣΟΤΗΤΑΣ Α.Π.Θ. Ε-mail: isotita-comm@auth.gr Θεσσαλονίκη 23 /3/2015 Επιτροπή Φύλου και Ισότητας στο ΑΠΘ: Σκοποί και στόχοι Η Επιτροπή

Διαβάστε περισσότερα

Η ΝΟΗΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ: Η Σχετικότητα και ο Χρονισμός της Πληροφορίας Σελ. 1

Η ΝΟΗΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ: Η Σχετικότητα και ο Χρονισμός της Πληροφορίας Σελ. 1 Η ΝΟΗΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ: Η Σχετικότητα και ο Χρονισμός της Πληροφορίας Σελ. 1 Μια σύνοψη του Βιβλίου (ΟΠΙΣΘΟΦΥΛΛΟ): Η πλειοψηφία θεωρεί ότι η Νόηση είναι μια διεργασία που συμβαίνει στο ανθρώπινο εγκέφαλο.

Διαβάστε περισσότερα

15ο ΕΠΑΛ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ : Β ΤΕΤΡΑΜΗΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Α ΕΠΑΛ

15ο ΕΠΑΛ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ : Β ΤΕΤΡΑΜΗΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Α ΕΠΑΛ 15ο ΕΠΑΛ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ : Β ΤΕΤΡΑΜΗΝΟ 2015-16 ΜΑΘΗΜΑ: ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Α ΕΠΑΛ ΘΕΜΑ: «ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΟΝ ΧΡΟΝΟ», ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΟΥ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΧΡΟΝΟΥ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΠΕΡΙΛΗΨΗ Στη συγκεκριμένη εργασία επιχειρείται

Διαβάστε περισσότερα

Έννοιες. Επιχειρηματικότητα είναι η διαδικασία μέσω της οποίας ένας ή περισσότεροι του ενός ανθρώπου, δημιουργούν και αναπτύσσουν μία επιχείρηση.

Έννοιες. Επιχειρηματικότητα είναι η διαδικασία μέσω της οποίας ένας ή περισσότεροι του ενός ανθρώπου, δημιουργούν και αναπτύσσουν μία επιχείρηση. Womens Business Gerasimos Tzamarelos, PhD 27 November 2014 Έννοιες Επιχειρηματικότητα είναι η διαδικασία μέσω της οποίας ένας ή περισσότεροι του ενός ανθρώπου, δημιουργούν και αναπτύσσουν μία επιχείρηση.

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ Ενότητα: Το Παραπρόγραμμα ή κρυφό Αναλυτικό Πρόγραμμα Διδάσκων: Κατσαρού Ελένη ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Άδειες

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2015 Γ' ΦΑΣΗ ΙΑΓΝΩΣΤΙΚΟ ΤΕΣΤ

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2015 Γ' ΦΑΣΗ ΙΑΓΝΩΣΤΙΚΟ ΤΕΣΤ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 015 Ε_3. λθ(ε) ΙΑΓΝΩΣΤΙΚΟ ΤΕΣΤ Β ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ Ηµεροµηνία: Πέµπτη 10 Σεπτεµβρίου 015 ιάρκεια Εξέτασης: 1 ώρα ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Να λάβετε υπόψη σας ότι µόνο µία απάντηση είναι

Διαβάστε περισσότερα

Ογάµοςκαιηθέσητηςγυναίκας στηναρχαίααθήνα

Ογάµοςκαιηθέσητηςγυναίκας στηναρχαίααθήνα Ογάµοςκαιηθέσητηςγυναίκας στηναρχαίααθήνα 4 ο ΓυµνάσιοΗρακλείου σχολικόέτος 2012 13 Τµήµα : Α4 Επιµέλεια : Μυρτώ Παγωµενάκη, Νίκη Μαραζάκη, Ευγενία Ορφανουδάκη Φιλόλογος :Ευαγγελία Σερδάκη 1 ΑΡΧΑΙΑ ΑΘΗΝΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. «Μόνο γιατί µ αγάπησες» (Οι τρίλιες που σβήνουν, 1928, σελ. 72 73 σχολικού βιβλίου) ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ

ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. «Μόνο γιατί µ αγάπησες» (Οι τρίλιες που σβήνουν, 1928, σελ. 72 73 σχολικού βιβλίου) ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ «Μόνο γιατί µ αγάπησες» (Οι τρίλιες που σβήνουν, 1928, σελ. 72 73 σχολικού βιβλίου) Μαρία Πολυδούρη ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 1. Το ποίηµα υπερασπίζεται µια ορισµένη ποιητική επιλογή. Ποια είναι αυτή και σε ποιο είδος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΕΥΘΕΡΟΣ ΧΡΟΝΟΣ. Ορισμός. Γενικά. Απώλεια ελεύθερου χρόνου αξιοποίησή του

ΕΛΕΥΘΕΡΟΣ ΧΡΟΝΟΣ. Ορισμός. Γενικά. Απώλεια ελεύθερου χρόνου αξιοποίησή του ΕΛΕΥΘΕΡΟΣ ΧΡΟΝΟΣ Ορισμός Ελεύθερος χρόνος είναι ο χρόνος που έχουμε στη διάθεσή μας έξω από το ωράριο της εργασίας και που μπορούμε να τον χρησιμοποιήσουμε όπως θέλουμε. Γενικά Ελεύθερος χρόνος υπάρχει

Διαβάστε περισσότερα

Αγροτική Κοινωνιολογία

Αγροτική Κοινωνιολογία Αγροτική Κοινωνιολογία Θεματική ενότητα 3: Η αγροτική κοινότητα 2/3 Όνομα καθηγητή: Χαράλαμπος Κασίμης Τμήμα: Αγροτικής Οικονομίας και Ανάπτυξης Εκπαιδευτικοί στόχοι Στόχος εδώ είναι να παρουσιαστεί το

Διαβάστε περισσότερα

Ανδριοπούλου Αγγελική Σταθοπούλου Σωτηρία Χαλούλη Αλεξία Ψαράκη Κωνσταντίνα. Leonardo Da Vinci. Ανατομία Ενός Μυαλού

Ανδριοπούλου Αγγελική Σταθοπούλου Σωτηρία Χαλούλη Αλεξία Ψαράκη Κωνσταντίνα. Leonardo Da Vinci. Ανατομία Ενός Μυαλού Οι μαθητές με αφορμή το πολύπλευρο έργο του Λεονάρντο Ντα Βίντσι προσέγγισαν επιστημονικά και καλλιτεχνικά πεδία του ενδιαφέροντός τους σε μία προσπάθεια να «αποκωδικοποιήσουν» τον επιστήμονα και καλλιτέχνη

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η παιδική ηλικία είναι ένα ζήτημα για το οποίο η κοινωνιολογία έχει δείξει μεγάλο ενδιαφέρον τα τελευταία χρόνια. Από τις αρχές της δεκαετίας του 1980 έως σήμερα βρίσκεται υπό εξέλιξη ένα πρόγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

Π 1901 Παιδαγωγικοί προβληματισμοί από την εισαγωγή των ΤΠΕ στην εκπαίδευση. Ενότητα 10: Φύλο και στάσεις απέναντι στις ΤΠΕ.

Π 1901 Παιδαγωγικοί προβληματισμοί από την εισαγωγή των ΤΠΕ στην εκπαίδευση. Ενότητα 10: Φύλο και στάσεις απέναντι στις ΤΠΕ. ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Π 1901 Παιδαγωγικοί προβληματισμοί από την εισαγωγή των ΤΠΕ στην εκπαίδευση Ενότητα 10: Φύλο και στάσεις απέναντι στις ΤΠΕ. Κωνσταντίνος

Διαβάστε περισσότερα

1. Γυναίκα & Απασχόληση

1. Γυναίκα & Απασχόληση 1. Γυναίκα & Απασχόληση Παρά τα βήματα προόδου τα οποία έχουν σημειωθεί τα τελευταία χρόνια, τόσο σε θεσμικό επίπεδο (νομοθετικό έργο), όσο και στην ανάπτυξη «ειδικευμένων πολιτικών και δράσεων» καταπολέμησης

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΑΝΑΦΟΡΑΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΕΝΝΟΙΩΝ ΚΑΤΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥΣ ΣΤΗΝ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΙΔΕΟΛΟΓΙΚΟΙ ΤΟΥΣ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΙ

ΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΑΝΑΦΟΡΑΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΕΝΝΟΙΩΝ ΚΑΤΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥΣ ΣΤΗΝ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΙΔΕΟΛΟΓΙΚΟΙ ΤΟΥΣ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΙ ΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΑΝΑΦΟΡΑΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΕΝΝΟΙΩΝ ΚΑΤΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥΣ ΣΤΗΝ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΙΔΕΟΛΟΓΙΚΟΙ ΤΟΥΣ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΙ ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΧΑΣΑΠΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ Δ.Ε. ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητική εργασία για τον έρωτα στα Κείμενα Νεοελληνικής Λογοτεχνίας.

Ερευνητική εργασία για τον έρωτα στα Κείμενα Νεοελληνικής Λογοτεχνίας. Ερευνητική εργασία για τον έρωτα στα Κείμενα Νεοελληνικής Λογοτεχνίας. Τμήμα: Α2 Καθηγήτρια : Κυρία Χρυσούλα Λινάρδου Μαθητές : Μαρμαρινός Μιχάλης Μπέντος Άγγελος Μπόλκα Φωτεινή Ματζώρος Πάρης Όπου βρίσκεσαι

Διαβάστε περισσότερα

Διαφωτισμός και διαμόρφωση των πολιτικών ιδεολογιών στην Ελλάδα

Διαφωτισμός και διαμόρφωση των πολιτικών ιδεολογιών στην Ελλάδα ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Διαφωτισμός και διαμόρφωση των πολιτικών ιδεολογιών στην Ελλάδα Ενότητα 11: Η μόρφωση των γυναικών Σπύρος Μαρκέτος Άδειες Χρήσης Το παρόν

Διαβάστε περισσότερα

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους Αιτιολογική έκθεση Η Επιτροπή Κρατικών Bραβείων Λογοτεχνικής Μετάφρασης εργάστηκε για τα βραβεία του 2013, όπως και την προηγούµενη χρονιά, έχοντας επίγνωση α. των µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α )

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) 29 Μαΐου 2014 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) Α1. Ο συγγραφέας του κειμένου αναφέρεται στη σημασία του δημιουργικού σχολείου στη

Διαβάστε περισσότερα

Αγροτική Κοινωνιολογία

Αγροτική Κοινωνιολογία Αγροτική Κοινωνιολογία Θεματική ενότητα 7: Η αγροτική οικογένεια & η εκμετάλλευση 1/3 Όνομα καθηγητή: Χαράλαμπος Κασίμης Τμήμα: Αγροτικής Οικονομίας και Ανάπτυξης Εκπαιδευτικοί στόχοι Στόχος αυτής της

Διαβάστε περισσότερα

Η ΙΣΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΦΥΛΩΝ ΚΑΙ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥΣ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ

Η ΙΣΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΦΥΛΩΝ ΚΑΙ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥΣ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ Η ΙΣΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΦΥΛΩΝ ΚΑΙ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥΣ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΙΣOΤΗΤΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΦΥΛΩΝ Ισότητα των δύο φύλων ονομάζουμε την εξάλειψη κάθε είδους διάκρισης ανάμεσα στον άνδρα και τη γυναίκα, ώστε νομικά και ουσιαστικά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ Ο ρόλος της Δια βίου Μάθησης στην καταπολέμηση των εκπαιδευτικών και κοινωνικών ανισοτήτων. Τοζήτηματωνκοινωνικώνανισοτήτωνστηνεκπαίδευσηαποτελείένα

Διαβάστε περισσότερα

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΚΑΛΥΒΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΙΩΑΝΝΑ

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΚΑΛΥΒΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΙΩΑΝΝΑ ΚΩΔΙΚΟΣ ΘΕΜΑΤΟΣ: 18673 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 16/12/2014 ΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ: ΚΑΛΥΒΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΙΩΑΝΝΑ ΚΕΙΜΕΝΟ Η ΠΡΟΕΛΕΥΣΗ ΤΗΣ ΤΕΧΝΗΣ Α. Ο συγγραφέας του παρόντος κειμένου παρουσιάζει τον προβληματισμό του αναφορικά με

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΟ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ: Η ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΗΣ ΕΝΤΑΞΗΣ ΤΗΣ ΟΠΤΙΚΗΣ ΤΟΥ ΦΥΛΟΥ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙςΗ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ

ΦΥΛΟ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ: Η ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΗΣ ΕΝΤΑΞΗΣ ΤΗΣ ΟΠΤΙΚΗΣ ΤΟΥ ΦΥΛΟΥ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙςΗ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ ΦΥΛΟ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ: Η ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΗΣ ΕΝΤΑΞΗΣ ΤΗΣ ΟΠΤΙΚΗΣ ΤΟΥ ΦΥΛΟΥ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙςΗ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ Γκασούκα Μαρία Επίκουρη Καθηγήτρια Φύλου και Λαογραφίας Πανεπιστήμιο Αιγαίου Παράγοντες που συντελούν

Διαβάστε περισσότερα

1976/77 και µια σειρά από νόµους που ψηφίστηκαν, κατά κύριο λόγο την τριετία Αν κάποιος προσπαθούσε να σκιαγραφήσει σε αδρές γραµµές την

1976/77 και µια σειρά από νόµους που ψηφίστηκαν, κατά κύριο λόγο την τριετία Αν κάποιος προσπαθούσε να σκιαγραφήσει σε αδρές γραµµές την Σταµέλος Γιώργος Ελληνικό Εκπαιδευτικό Σύστηµα Το Ελληνικό Εκπαιδευτικό Σύστηµα (ΕΕΣ) αρχίζει να δηµιουργείται από το 1833, οπότε και έχουµε το πρώτο νοµοθέτηµα για την εκπαίδευση στο νεοσύστατο ελληνικό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙ ΙΚΑ ΚΕΦΑΛΑΙΑ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΙΑΣ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΙΑ ΧΑΡΤΗΣ ΧΡΗΣΗ ΗΜΙΟΥΡΓΙΑ. β. φιλιππακοπουλου 1

ΕΙ ΙΚΑ ΚΕΦΑΛΑΙΑ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΙΑΣ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΙΑ ΧΑΡΤΗΣ ΧΡΗΣΗ ΗΜΙΟΥΡΓΙΑ. β. φιλιππακοπουλου 1 ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΙΑ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΧΑΡΤΗΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΟΣ ΧΩΡΟΣ ΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΧΡΗΣΗ β. φιλιππακοπουλου 1 Αναλυτικό Πρόγραµµα 1. Εισαγωγή: Μια επιστηµονική προσέγγιση στη χαρτογραφική απεικόνιση και το χαρτογραφικό σχέδιο

Διαβάστε περισσότερα

Χαρακτηριστικές εικόνες από την Ιλιάδα του Ομήρου

Χαρακτηριστικές εικόνες από την Ιλιάδα του Ομήρου Χαρακτηριστικές εικόνες από την Ιλιάδα του Ομήρου Η γυναίκα ως σύζυγος και μητέρα Η γυναίκα ως πολεμικό λάφυρο Γυναίκα και επιτάφιες τιμές ηρώων Η τύχη του γυναικείου πληθυσμού μετά την άλωση μιας πόλης

Διαβάστε περισσότερα