Επιπλέον στόχος της συγκεκριμένης έρευνας ήταν το ψηφιακό αυτό εργαλείο να δοθεί σε μια απλουστευμένη μορφή, προτείνοντας πολύ συγκεκριμένες μεθόδους

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Επιπλέον στόχος της συγκεκριμένης έρευνας ήταν το ψηφιακό αυτό εργαλείο να δοθεί σε μια απλουστευμένη μορφή, προτείνοντας πολύ συγκεκριμένες μεθόδους"

Transcript

1 ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΦΩΤΟΕΡΜΗΝΕΙΑΣ ΚΑΙ ΤΗΛΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΝΤΟΠΙΣΜΟ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΚΑΤΑΛΟΙΠΩΝ ΣΤΟ ΠΛΑΤΩΜΑ ΤΟΥ ΒΟΡΕΙΟΥ ΒΡΑΧΙΟΝΑ ΤΟΥ ΟΡΜΟΥ ΤΗΣ ΒΟΪ ΟΚΟΙΛΙΑΣ, ΣΤΟ ΝΟΜΟ ΜΕΣΣΗΝΙΑΣ ΤΗΣ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ, ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α ΑΘΗΝΑ ΧΡΟΝΗ Αρχαιολόγος, Πτυχιούχος Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, ιδάκτωρ Εθνικού Μετσόβειου Πολυτεχνείου Επιστημονικός Συνεργάτης Εργαστηρίου Τηλεπισκόπησης, Σχολής Αγρονόμων και Τοπογράφων Μηχανικών Ε.Μ.Π. Περίληψη Η συγκεκριμένη εργασία είχε ως στόχο να αναπτύξει μεθόδους ανίχνευσης θαμμένων αρχαιολογικών καταλοίπων, με αξιοποίηση των δυνατοτήτων της Φωτοερμηνείας-Τηλεπισκόπησης και των ψηφιακών επεξεργασιών τηλεπισκοπικών απεικονίσεων σε περιβάλλον G.I.S.. Η μεθοδολογία που προτείνεται στην παρούσα εργασία ως η λειτουργικότερη και ακριβέστερη, προέκυψε μετά από εφαρμογή φωτοερμηνευτικών τηλεπισκοπικών μεθόδων αρχικά σε δοκιμαστική περιοχή έρευνας, δηλαδή μία γνωστή ήδη αρχαιολογική περιοχή, και στη συνέχεια σε αρχαιοπιθανή περιοχή ύπαρξης αρχαιολογικών καταλοίπων: πιο συγκεκριμένα, από τη συνδυασμένη επεξεργασία αεροφωτογραφιών και δορυφορικών εικόνων IKONOS. Η φωτοερμηνεία των παραπάνω τηλεπισκοπικών απεικονίσεων έγινε σε συνδυασμό με ιστοριογραφικά, αρχαιολογικά, χαρτογραφικά, μετεωρολογικά και γεωλογικά δεδομένα για την ίδια περιοχή. Στη συνέχεια, τα αποτελέσματα της εφαρμογής της φωτοερμηνείας και τηλεπισκόπησης διασταυρώθηκαν με επίγειο έλεγχο και τέλος με γεωφυσική διασκόπηση τμήματος της εν λόγω περιοχής. Έτσι, προτείνεται μια εξειδικευμένη μεθοδολογία για τον εντοπισμό αρχαιολογικών καταλοίπων τα οποία αφορούν σε νεκροταφεία και οικισμούς της Εποχής του Χαλκού σε ασβεστολιθικά εδάφη, έναν τύπο εδάφους που απαντάται ιδιαίτερα συχνά στον ελλαδικό χώρο. Επιπλέον στόχος της συγκεκριμένης έρευνας ήταν το ψηφιακό αυτό εργαλείο να δοθεί σε μια απλουστευμένη μορφή, προτείνοντας πολύ συγκεκριμένες μεθόδους

2 ψηφιακής επεξεργασίας εικόνων, έτσι ώστε ο μελετητής ο προερχόμενος από το χώρο της Αρχαιολογίας, να μπορέσει με εύκολο και φιλικό τρόπο να το χρησιμοποιήσει. Περιοχή μελέτης απετέλεσε η περιοχή της Βοϊδοκοιλιάς του νομού Μεσσηνίας. Λέξεις-Κλειδιά Αρχαιολογία; Φωτοερμηνεία; Τηλεπισκόπηση; Γεωφυσική ιασκόπηση; Αεροφωτογραφίες; ορυφορικές εικόνες; Εικόνες IKONOS; Μεσσηνία; Βοϊδοκοιλιά; Εποχή του Χαλκού Εισαγωγή Τόσο αναλογικές όσο και ψηφιακές τηλεπισκοπικές απεικονίσεις έχουν χρησιμοποιηθεί και στο παρελθόν για τον εντοπισμό αρχαιοπιθανών περιοχών. Η ολοκλήρωση των δυνατοτήτων των τηλεπισκοπικών απεικονίσεων για την ανίχνευση μη ανασκαμμένων αρχαιολογικών καταλοίπων ήταν ο στόχος της συγκεκριμένης εργασίας με ένα δυνάμει θετικό αποτέλεσμα, προκειμένου αυτά να διασωθούν από πιθανή καταστροφή τους λόγω ιδιωτικών ή δημόσιων έργων ή κλοπή τους από αρχαιοκάπηλους, να ενταχθούν σε ένα ευρύτερο δίκτυο αρχαιολογικών θέσεων αλληλοσυσχετιζομένων, και να αποτυπωθεί έτσι, με μη παρεμβατικό και καταστροφικό για το μικροπεριβάλλον της εκάστοτε περιοχής, το αρχαιολογικό πορτραίτο ενός ευρύτερου χώρου, συμβάλλοντας παράλληλα σε μια πιο ευέλικτη λειτουργία του κρατικού μηχανισμού όσον αφορά στο σχεδιασμό, οργάνωση και χρηματοδότηση αρχαιολογικών αποστολών. Στο σημείο αυτό αξίζει να αναφέρουμε το άρθρο 32 του υφιστάμενου αρχαιολογικού νόμου στην Ελλάδα: Ως αρχαιολογική έρευνα πεδίου νοείται η έρευνα του εδάφους, του υπεδάφους, του βυθού της θάλασσας ή του πυθμένα των λιμνών ή ποταμών που έχει ως σκοπό τον εντοπισμό ή την αποκάλυψη αρχαίων μνημείων, είτε αυτή συνίσταται σε ανασκαφή, χερσαία ή ενάλια, είτε σε επιφανειακή έρευνα είτε σε επιστημονική έρευνα που διενεργείται με γεωφυσικές ή άλλες μεθόδους. Καθίσταται λοιπόν σαφής η βαρύτητα που αποκτά η ανάπτυξη μιας μεθοδολογίας, όπως αυτής της παρούσας μελέτης, προκειμένου να διασφαλισθεί περισσότερο η προστασία μη ανασκαμμένων αρχαιολογικών χώρων. Ευνόητο είναι ότι όλα τα παραπάνω είναι δυνατό να υλοποιηθούν μόνο μέσα από την εξέλιξη της έρευνας στην κατεύθυνση αυτή.

3 1. Νομός Μεσσηνίας Ιστορικό και αρχαιολογικό πλαίσιο Περιοχή μελέτης απετέλεσε ο νομός Μεσσηνίας, ένας χώρος με μακρότατο ιστορικό παρελθόν και πλούτο αρχαιολογικών θέσεων και καταλοίπων. Το μεγαλύτερο μέρος των αρχαιολογικών θέσεων των μνημονευόμενων από τους αρχαίους συγγραφείς και περιηγητές και προκυπτόντων από ολοκληρωμένη μελέτη ιστοριογραφικής και βιβλιογραφικής πληροφορίας, έχει ήδη εντοπισθεί και, εν μέρει, ανασκαφεί. Ωστόσο, υπάρχει ακόμη ένα μικρό ποσοστό θέσεων που δεν έχουν εντοπισθεί, αν και εικάζεται το χωρικό τους σημείο, όπως αυτό προκύπτει από ποικίλα ιστοριογραφικά, βιβλιογραφικά και αρχαιολογικά στοιχεία. Ένα τέτοιο σημείο αποτελεί και ο όρμος της Βοϊδοκοιλιάς, στις δυτικές ακτές του νομού Μεσσηνίας (η οποία πρέπει να κατοικήθηκε ήδη από την Παλαιολιθική εποχή), προς το Ιόνιο πέλαγος: πρόκειται για έναν μικρό, προς τα δυτικά στραμμένο όρμο ο οποίος βρίσκεται βορειοδυτικά και, ακριβέστερα, έξω από τον όρμο του Ναυαρίνου, ένα από τα μεγαλύτερα φυσικά λιμάνια. Πιο συγκεκριμένα: ολόκληρη η περιοχή της Βοϊδοκοιλιάς (από τον βορειότερα κείμενο λόφο του Προφήτη Ηλία μέχρι και το προς Νότο διακρινόμενο, κάτω από το Παλαιόκαστρο, Σπήλαιο του Νέστορος) είχε κατοικηθεί ήδη κατά την Ύστερη Νεολιθική Εποχή, γύρω στο π.χ.. Αυτό προκύπτει από παλαιότερες έρευνες των Blegen και Θεοχάρη. Η Μεσσηνία ήταν τότε αραιότατα κατοικημένη. Εκτεταμένη έρευνα της περιοχής, με τη συνεργασία πολλών επιστημόνων διαφορετικών ειδικοτήτων, πραγματοποιήθηκε από το Πανεπιστήμιο της Μιννεσότα, υπό την επίβλεψη των W. Mc Donald και R. Hope Simpson, λίγο πριν τη δεκαετία του Ανασκαφές στην περιοχή κατά την ίδια, περίπου, χρονική περίοδο πραγματοποίησε και ο Σπ. Μαρινάτος. Το έργο του τελευταίου συνέχισε και συνεχίζει μέχρι σήμερα ο κ. Γ. Στ. Κορρές. Ως δοκιμαστική περιοχή έρευνας (έκτασης περίπου 800 μ 2 ) επιλέχθηκε η ανασκαμμένη σήμερα περιοχή στο βόρειο βραχίονα του όρμου της Βοϊδοκοιλιάς, η οποία περιλαμβάνει, πολύ συνοπτικά, αρχαιολογικά κατάλοιπα : Πρωτοελλαδικού ΙΙ (ΠΕ ΙΙ) οικισμού,

4 Μεσοελλαδικού (ΜΕ) τύμβου και Υστεροελλαδικού (ΥΕ) θολωτού τάφου. εν έχουν ακόμη εντοπισθεί τα αντίστοιχα των προαναφερθέντων αρχαιολογικών καταλοίπων, δηλαδή: το υπόλοιπο τμήμα του ΠΕ ΙΙ οικισμού το ΠΕ ΙΙ νεκροταφείο, ο ΜΕ οικισμός και ο ΥΕ οικισμός. Ως αρχαιοπιθανή περιοχή αναζήτησης των ζητούμενων αρχαιολογικών καταλοίπων εικάζεται το πλάτωμα (έκτασης περίπου 5000 μ 2 ) το ευρισκόμενο βορείως της ανασκαμμένης περιοχής, το οποίο απέχει από αυτή περίπου 100 μ. (εικ. 1). 2. Νομός Μεσσηνίας - Συγκέντρωση διαφορετικών στοιχείων για την ανάπτυξη της μελέτης Σε αυτό το πλαίσιο συγκεντρώθηκαν, αναλύθηκαν και αξιολογήθηκαν όλες οι ιστοριογραφικές, βιβλιογραφικές και αρχαιολογικές πληροφορίες από τις οποίες προέκυψε η ισχυρή πιθανότητα ύπαρξης του αναζητούμενου ΠΕ ΙΙ νεκροταφείου/πε ΙΙ οικισμού/με οικισμού/υε οικισμού στο πλάτωμα (αρχαιοπιθανή περιοχή) το βορείως κείμενο της ανασκαμμένης (δοκιμαστικής) αρχαιολογικής περιοχής ΠΕ ΙΙ οικισμού/με τύμβου/υε θολωτού τάφου, στο βόρειο βραχίονα του όρμου της Βοϊδοκοιλιάς. Επίσης αναλύθηκαν και αξιολογήθηκαν τα γεωλογικά στοιχεία της περιοχής του όρμου της Βοϊδοκοιλιάς, τόσο για τη σύγχρονη ως προς εμάς εποχή όσο και για την αρχαιότητα, ενώ παράλληλα μελετήθηκε και ο συσχετισμός γεωλογίας-γεωμορφολογίας με την ανάπτυξη οικισμών. Στη συνέχεια αξιοποιήθηκαν σχετικά χαρτογραφικά στοιχεία, έξι στερεοσκοπικά ζεύγη αεροφωτογραφιών ποικίλων κλιμάκων από τη Γ.Υ.Σ. και το Υ.ΠΕ.ΧΩ..Ε. καθώς και δύο τηλεπισκοπικές απεικονίσεις από το δορυφόρο IKONOS διακριτικής ικανότητας 1 μέτρου για την παγχρωματική ψηφιακή τηλεπισκοπική απεικόνιση και 4 μέτρων για την πολυφασματική ψηφιακή

5 τηλεπισκοπική απεικόνιση. Απαραίτητη για τη χαρτογραφική αναφορά και συσχέτιση των δεδομένων και αποτελεσμάτων της έρευνας ήταν η συγκέντρωση χαρτογραφικού υλικού. Όσον αφορά στις αναλογικές τηλεπισκοπικές απεικονίσεις, χρησιμοποιήθηκαν στερεοσκοπικά ζεύγη παγχρωματικών αεροφωτογραφιών έξι διαφορετικών ετών, ποικίλων κλιμάκων. Η επιλογή των αεροφωτογραφιών πραγματοποιήθηκε με πολύ συγκεκριμένο σκεπτικό, που βασίστηκε στο χρονικό των ανασκαφών στην περιοχή της Βοϊδοκοιλιάς. Αυτό έχει ως εξής : : εντοπισμός και ανασκαφή του ΥΕ θολωτού τάφου του λεγόμενου του Θρασυμήδους, : ανασκαφή του ΜΕ τύμβου γύρω από τον προαναφερθέντα θολωτό τάφο. Συνεπώς, ενεδείκνυτο η συγκέντρωση αεροφωτογραφιών πριν από το 1956 (περίοδος κατά την οποία η συγκεκριμένη περιοχή δεν έχει υποστεί ουδεμία ανθρώπινη, ανασκαφικού τύπου, παρέμβαση), μεταξύ του (περίοδος κατά την οποία έχει ανασκαφεί μόνον ο ΥΕ θολωτός τάφος, ενώ η περιοχή του ΜΕ τύμβου παραμένει ακόμη άθικτη) και μετά το 1983 (όταν πλέον έχει ανασκαφεί και ο ΜΕ τύμβος). Η συγκριτική μελέτη τηλεπισκοπικών απεικονίσεων των συγκεκριμένων περιόδων υπαγορεύεται από το γεγονός ότι καθίσταται δυνατή η παρατήρηση της μορφής της επιφάνειας του εδάφους πριν και μετά από την κάθε ανασκαφική φάση: είναι σαφές ότι τα αποτελέσματα αυτής της πρώτης προσέγγισης μπορούν να φανούν ιδιαίτερα χρήσιμα στη φωτοερμηνευτική παρατήρηση του πλατώματος βορείως της ανασκαμμένης πλέον περιοχής, για το οποίο και πιθανολογείται στην παρούσα μελέτη η ύπαρξη ΠΕ ΙΙ νεκροταφείου/πε ΙΙ οικισμού/με οικισμού/υε οικισμού. Ο παραλληλισμός και συσχετισμός κάποιων ιχνών όπως αυτά παρουσιάστηκαν -στην πλέον ανασκαμμένη περιοχή- πριν το 1956 με ίχνη στο προαναφερθέν βόρειο πλάτωμα, είναι δυνατόν να υποβοηθήσει και να υποστηρίξει τη φωτοερμηνευτική διαδικασία. Πιο συγκεκριμένα λοιπόν, χρησιμοποιήθηκαν τα ακόλουθα στερεοσκοπικά ζεύγη αεροφωτογραφιών: με ημερομηνία λήψης , πριν τις 11:30 π.μ., με αριθμούς

6 1 και , κλίμακας 1:42.000, από τη Γ.Υ.Σ.. με χρονολογία λήψης το έτος 1964, κατά τη θερινή περίοδο (από μέσα Μαΐου έως αρχές Σεπτεμβρίου), στη διάρκεια του πρωινού (δυστυχώς δεν έχουν καταγραφεί στο φιλμ τα χρονολογικά δεδομένα της λήψης, ενώ, επιπλέον, τα συγκεκριμένα στοιχεία έχουν απολεσθεί από το αρχείο της Γ.Υ.Σ.), με αριθμούς 7532 και 7533, κλίμακας 1:15.000, από τη Γ.Υ.Σ.. με χρονολογία λήψης το έτος 1965, κατά τη θερινή περίοδο (από μέσα Μαΐου έως αρχές Σεπτεμβρίου), στη διάρκεια του πρωινού (δυστυχώς δεν έχουν καταγραφεί στο φιλμ τα χρονολογικά δεδομένα της λήψης, ενώ, επιπλέον, τα συγκεκριμένα στοιχεία έχουν απολεσθεί από το αρχείο της Γ.Υ.Σ.), με αριθμούς και 11514, κλίμακας 1:15.000, από τη Γ.Υ.Σ.. με ημερομηνία λήψης , πριν τις 11:30 π.μ., με αριθμούς και 86102, κλίμακας 1:8.000, από το Υ.ΠΕ.ΧΩ..Ε.. με ημερομηνία λήψης και ώρα λήψης 12:30 μ.μ., με αριθμούς και , κλίμακας 1:30:000, από τη Γ.Υ.Σ.. με ημερομηνία λήψης και ώρα λήψης 11:30 π.μ., με αριθμούς και , κλίμακας 1: 8.000, από τη Γ.Υ.Σ.. Όσον αφορά στις ψηφιακές τηλεπισκοπικές απεικονίσεις, επιλέχθηκαν αυτές που προέρχονται από τον δορυφόρο IKONOS λόγω της μεγάλης διακριτικής τους ικανότητας (1 μέτρο στις παγχρωματικές, 4 μέτρα στις πολυφασματικές). Στη συγκεκριμένη μελέτη χρησιμοποιήθηκαν δύο σειρές παγχρωματικών και πολυφασματικών σε τέσσερα κανάλια (κόκκινο, πράσινο, μπλε και εγγύς υπέρυθρο) ψηφιακών τηλεπισκοπικών απεικονίσεων IKONOS (όλες αποδιδόμενες με 8 bits ανά pixel για το κάθε κανάλι): μία σειρά με ημερομηνία λήψης , και ώρα λήψης 9:16 π.μ. μία σειρά με ημερομηνία λήψης , και ώρα λήψης 9:18 π.μ. Όλες οι απεικονίσεις λήφθηκαν με 0% νεφοκάλυψη και είναι γεωμετρικά διορθωμένες σε προβολή U.T.M.. Όπως ήδη προαναφέρθηκε, η παγχρωματική ψηφιακή τηλεπισκοπική απεικόνιση έχει μέγεθος pixel 1 μέτρο, ενώ η κάθε μία μονοχρωματική της πολυφασματικής ψηφιακής τηλεπισκοπικής απεικόνισης έχει

7 μέγεθος pixel 4 μέτρα. Η πολυφασματική έγχρωμη απεικόνιση μπορεί να συγχωνευθεί με την παγχρωματική, προκειμένου να προκύψει έγχρωμη ψηφιακή απεικόνιση (φυσικών ή ψευδών χρωμάτων) διακριτικής ικανότητας ενός μέτρου. Η απεικόνιση της γήινης επιφάνειας σε μία τηλεπισκοπική λήψη κατά μία δεδομένη χρονική στιγμή, σχετίζεται άμεσα με τις καιρικές συνθήκες που επικρατούν στη συγκεκριμένη περιοχή κατά την ώρα της λήψης, αλλά και με τις καιρικές συνθήκες που επικρατούσαν κατά τις προηγούμενες ημέρες. Έτσι λοιπόν κρίθηκε αναγκαία και η συλλογή στοιχείων που αφορούν στη : 1. μέση ημερήσια σχετική υγρασία, 2. μέση ημερήσια απόλυτη υγρασία, 3. μέση ημερήσια θερμοκρασία, 4. ύψος βροχής, για τις ημέρες πριν και κατά τη διάρκεια λήψης των τηλεπισκοπικών απεικονίσεων. 3.. Αξιοποίηση αναλογικών τηλεπισκοπικών απεικονίσεων α. Αναλογική φωτοερμηνεία Μετά από μία πρώτη γενική φωτοαναγνώριση της περιοχής μελέτης, οι αεροφωτογραφίες μελετήθηκαν εκτενέστερα με αναλογική, αρχικά, μέθοδο χρησιμοποιώντας διαφορετικά στερεοσκοπικά όργανα. Η αναλογική φωτοερμηνεία των αεροφωτογραφιών βασίστηκε στην αξιολόγηση των βασικών φωτοαναγνωριστικών στοιχείων, δίνοντας έμφαση στον τόνο, την υφή, τη σκιά, τα πρότυπα, τη θέση/τοποθεσία και τη σχέση με το περιβάλλον. Ανιχνεύθηκαν: 1945 Γραμμικά ίχνη στην περιοχή του βορείως κείμενου πλατώματος και ίχνη σκιών μικροαναγλύφου στην ανασκαμμένη, από το έτος 1958, περιοχή του ΥΕ θολωτού τάφου και στην ανασκαμμένη, από το έτος 1983, περιοχή του ΜΕ τύμβου Γραμμικά ίχνη στην περιοχή του βορείως κείμενου πλατώματος και ίχνη σκιών μικροαναγλύφου στο τμήμα της ανασκαμμένης, από το έτος 1983, περιοχής του ΜΕ τύμβου που περιβάλλει τον ΥΕ θολωτό τάφο ο οποίος έχει έρθει στο φως ήδη από το έτος 1958 και διακρίνεται ευκρινώς στις συγκεκριμένες απεικονίσεις. 1965

8 Γραμμικά ίχνη στην περιοχή του βορείως κείμενου πλατώματος και ίχνη σκιών μικροαναγλύφου στο τμήμα της ανασκαμμένης, από το έτος 1983, περιοχής του ΜΕ τύμβου που περιβάλλει τον ΥΕ θολωτό τάφο ο οποίος έχει έρθει στο φως ήδη από το έτος 1958 και διακρίνεται ευκρινώς στις συγκεκριμένες απεικονίσεις Ίχνη σκιών μικροαναγλύφου τόσο στην περιοχή του βορείως κείμενου πλατώματος, όσο και στο τμήμα της ανασκαμμένης, από το έτος 1983, περιοχής του ΜΕ τύμβου που περιβάλλει τον ΥΕ θολωτό τάφο ο οποίος έχει έρθει στο φως ήδη από το έτος 1958 και διακρίνεται ευκρινώς στις συγκεκριμένες απεικονίσεις. Ειδικότερα για το βορείως κείμενο πλάτωμα, τα ίχνη σκιών μικροαναγλύφου τονίζουν δύο ευθύγραμμους σχηματισμούς που συμπίπτουν χωρικά με αυτούς που παρατηρήθηκαν (ως γραμμικά ίχνη) στις προηγούμενες λήψεις Ίχνη σκιών μικροαναγλύφου στην περιοχή του βορείως κείμενου πλατώματος. υστυχώς η ποιότητα των συγκεκριμένων απεικονίσεων είναι εξαιρετικά κακή λόγω της κακής ποιότητας του πρωτότυπου αρνητικού που προέκυψε από τη λήψη της συγκεκριμένης σειράς των αεροφωτογραφιών. Κατά συνέπεια, θα πρέπει να είμαστε ιδιαίτερα επιφυλακτικοί όσον αφορά στην εξαγωγή συμπερασμάτων από τη φωτοερμηνεία των συγκεκριμένων αεροφωτογραφιών. Επιπλέον, εξαιτίας της κακής ποιότητας των παραπάνω αεροφωτογραφιών, δεν διακρίνονται ευκρινώς ούτε ο ΜΕ τύμβος ούτε ο ΥΕ θολωτός τάφος Γραμμικά ίχνη στην περιοχή του βορείως κείμενου πλατώματος, ενώ στην ανασκαμμένη περιοχή διακρίνονται ευκρινώς τόσο ο ΜΕ τύμβος, όσο και ο ΥΕ θολωτός τάφος. β. Αναλογική-φωτοχημική επεξεργασία Στη συνέχεια, οι αεροφωτογραφίες υπέστησαν αναλογική-φωτοχημική επεξεργασία, προκειμένου να διευκολυνθεί και να υποστηριχθεί η φωτοερμηνευτική ανάλυση. Προέκυψε ότι: Η αναλογική-φωτοχημική επεξεργασία των αεροφωτογραφιών είναι εξαιρετικά δυσκίνητη και χρονοβόρα, με πολύ περιορισμένα αποτελέσματα επιτυχίας, συγκριτικά με τη διαδικασία της ψηφιακής επεξεργασίας των ίδιων απεικονίσεων.

9 Συμπεράσματα: εν είναι δυνατό να ξεπεράσουμε ένα συγκεκριμένο όριο μεγέθυνσης κατά τη διαδικασία της αντιγραφής των πρωτότυπων αεροφωτογραφιών: στην περίπτωση που υπερβούμε το όριο της 1:1 αντιγραφής δεν λαμβάνουμε ευκρινές αρνητικό. εν είναι δυνατό να ξεπεράσουμε ένα συγκεκριμένο όριο μεγέθυνσης κατά τη διαδικασία της εκτύπωσης των αρνητικών που προέκυψαν από τις αντιγραφές των πρωτότυπων εικόνων, γιατί στην περίπτωση αυτή ισοπεδώνεται το στερεοσκοπικό αποτέλεσμα. Το όριο αυτό εξαρτάται και από τη μεγεθυντική ικανότητα των φακών του οργάνου με το οποίο παρατηρείται στερεοσκοπικά κάθε φορά ένα ζεύγος αεροφωτογραφιών. γ. Ψηφιακή επεξεργασία Έγινε ψηφιοποίηση των αεροφωτογραφιών με τη χρήση σαρωτή γραφείου, σε ανάλυση 1200 dpi, 256 τόνους του γκρι και αναλογία 100% και γεωμετρική τους διόρθωση ως προς την τηλεπισκοπική απεικόνιση του δορυφόρου IKONOS της , η οποία (όπως και η αντίστοιχη της ) είχε ήδη διορθωθεί γεωμετρικά σε προβολή U.T.M., προκειμένου να πραγματοποιηθεί η ψηφιακή τους επεξεργασία. 4. Αξιοποίηση ψηφιακών τηλεπισκοπικών απεικονίσεων α. Αναλογική φωτοερμηνεία Αρχικά έγινε αναλογική φωτοερμηνεία τους που βασίστηκε στην αξιολόγηση των βασικών φωτοαναγνωριστικών στοιχείων, δίνοντας έμφαση στον τόνο, την υφή, τη σκιά, το χρώμα, τα πρότυπα, τη θέση/τοποθεσία και τη σχέση με το περιβάλλον. Πιο συγκεκριμένα, έγινε φωτοερμηνεία των: μονοχρωματικών αποδόσεων του χώρου (όπως αυτός αποδίδεται σε κάθε ένα κανάλι χωριστά: κόκκινο, μπλε, πράσινο, εγγύς υπέρυθρο), ψευδέγχρωμων σύνθετων (όπως προκύπτουν από διαφορετικούς συνδυασμούς των τριών καναλιών του ορατού φάσματος με το υπέρυθρο), ψευδοχρωματικών απεικονίσεων (με την ενσωμάτωση αεροφωτογραφιών στην πολυφασματική απεικόνιση).

10 Αποδείχθηκε ιδιαίτερα χρήσιμη η συγχώνευση της παγχρωματικής λήψης διακριτικής ικανότητας 1 μέτρου, με την αντίστοιχης ημερομηνίας πολυφασματική λήψη διακριτικής ικανότητας 4 μέτρων: κατά τη συγκεκριμένη διαδικασία λαμβάνουμε έγχρωμο σύνθετο με φυσικά χρώματα (εφόσον δεν ενσωματωθεί το εγγύς υπέρυθρο κανάλι) με τελική διακριτική ικανότητα 1 μέτρου. Ανιχνεύθηκαν γραμμικά ίχνη μόνο στη λήψη της β. Ψηφιακή επεξεργασία Υλοποιήθηκε ψηφιακή επεξεργασία των δορυφορικών εικόνων που πραγματοποιήθηκε προτιμώντας τα έγχρωμα σύνθετα φυσικών χρωμάτων (που υποβοηθούν τη φωτοερμηνεία λόγω φυσιοκρατικής απόδοσης της πραγματικότητας) και έχοντας πάντα ενσωματωμένη σε ένα από τα στρώματα (layers) της ψηφιακής εικόνας την παγχρωματική απεικόνιση, γεγονός που είχε σαν αποτέλεσμα την αύξηση της διακριτικής ικανότητας της τελικής ψηφιακής εικόνας στο 1 μέτρο (όμοιας δηλαδή με τη διακριτική ικανότητα της παγχρωματικής), στοιχείο απαραίτητο για τη μελέτη των, ιδιαίτερα μικρού μεγέθους, ανιχνευθέντων ιχνών. 5. Ψηφιακή επεξεργασία των ψηφιοποιημένων αεροφωτογραφιών και των δορυφορικών εικόνων IKONOS Για την ψηφιακή επεξεργασία του συνόλου των τηλεπισκοπικών απεικονίσεων (αεροφωτογραφιών και λήψεων IKONOS) χρησιμοποιήθηκε το λογισμικό ER Mapper, εφαρμόζοντας διαφορετικούς αλγόριθμους ενίσχυσης/βελτίωσης ψηφιακών τηλεπισκοπικών απεικονίσεων (image enhancement). Στόχος κατά την ψηφιακή επεξεργασία των μελετώμενων τηλεπισκοπικών απεικονίσεων ήταν η επιλογή των αλγόριθμων εκείνων που θα συνέβαλαν στην ανάδειξη και διερεύνηση των γραμμικών σχηματισμών και των εναλλαγών σκιάς λόγω ανωμαλιών του μικροαναγλύφου που ανιχνεύθηκαν κατά την αναλογική διαδικασία της φωτοερμηνείας. Ειδικότερα, το χωρικό φίλτρο ενίσχυσης υψηλών συχνοτήτων (δεδομένου ότι, όσον αφορά τουλάχιστον στα γραμμικά ίχνη, στόχος ήταν ο τονισμός επίμηκων λεπτομερειών των απεικονίσεων) και το χωρικό φίλτρο γραμμικής ενίσχυσης των

11 ακμών κατά τον άξονα y (που προσδίδει πλαστικότητα στην απεικόνιση σε σχέση με τη θέση του φωτισμού), συνέβαλαν αποτελεσματικά στην οπτική βελτίωση των εικόνων και τον τονισμό των γραμμικών ιχνών, τα οποία και καταστήθηκαν εντονότερα. Ιδιαίτερα με την εφαρμογή του χωρικού φίλτρου γραμμικής ενίσχυσης των ακμών κατά τον άξονα y τα συγκεκριμένα ίχνη έλαβαν ανάγλυφη, ακόμη πιο ευδιάκριτη μορφή, ενώ ταυτόχρονα καταστήθηκαν ορατά ίχνη σκιών μικροαναγλύφου, τόσο στη λήψη της όσο και στη λήψη της , στην ίδια ελλειψοειδούς σχήματος- περιοχή όπου εντοπίσθηκαν και στις αεροφωτογραφίες της και Από τις συνιστώσες των ψηφιακών τηλεπισκοπικών απεικονίσεων IKONOS επιλέχθηκαν τα κανάλια του: κόκκινου: πρόκειται για την περιοχή του φάσματος που απορροφάται από τη χλωροφύλλη της υγιούς βλάστησης και αποτελεί έτσι ένα από τα κυριότερα κανάλια για τη διάκριση της βλάστησης. Είναι επίσης χρήσιμο για την ανίχνευση εδαφικών και γεωλογικών ορίων. Επιπλέον, είναι δυνατό να παρουσιάζει μεγαλύτερη διαβάθμιση του τόνου -contrast- εξαιτίας της μειωμένης επίδρασης, σε αυτό το κανάλι, της ατμοσφαιρικής διάχυσης, μπλε: παρουσιάζει αυξημένη διείσδυση στα υδάτινα σώματα, ενώ είναι επίσης κατάλληλο για τη μελέτη χρήσεων γης, εδαφών και χαρακτηριστικών βλάστησης και εγγύς υπέρυθρου: λόγω της μεγάλης απορρόφησής του από τα υδάτινα σώματα αποδίδει εντονότερα τις αντιθέσεις ξηράς-νερού. Το κανάλι του πράσινου, το οποίο αποδίδει την απορρόφηση της συγκεκριμένης περιοχής του φάσματος από την υγιή βλάστηση, δε θεωρήθηκε ιδιαίτερα χρήσιμο για το στόχο της συγκεκριμένης έρευνας. 6. ιαχείριση των ευρημάτων της ψηφιακής επεξεργασίας των τηλεπισκοπικών απεικονίσεων Μετά την εφαρμογή των ψηφιακών τεχνικών ενίσχυσης/τονισμού των γραμμικών ιχνών και ιχνών σκιών μικροαναγλύφου που ανιχνεύθηκαν στις αναλογικές και ψηφιακές τηλεπισκοπικές απεικονίσεις, διαδικασία η οποία ολοκληρωνόταν σε κάθε φάση με την οπτική φωτοερμηνεία, πραγματοποιήθηκε η καταγραφή των αποτελεσμάτων της φωτοερμηνείας με ψηφιοποίηση των γραμμικών

12 στοιχείων, όσον αφορά στα γραμμικά ίχνη, και ψηφιακή οριοθέτηση των περιοχών όπου παρατηρήθηκαν τα ίχνη σκιών μικροαναγλύφου. Με τη θεώρηση των προαναφερθέντων ιχνών υπό τη μορφή αρχείων vector συμπληρώθηκε η μελέτη τους, καθιστώντας δυνατό το συσχετισμό των σχημάτων τους και των θέσεων, όπου αυτά εμφανίζονται, με πολύ μεγαλύτερη σαφήνεια (εικ. 2). 7. Συσχετισμός των αποτελεσμάτων της φωτοερμηνείας με ποικίλα δεδομένα Τα αποτελέσματα της φωτοερμηνείας, όπως έχουν συνοπτικά παρατεθεί, συνδυάστηκαν με μία σειρά διαφορετικών δεδομένων, όπως: τα μετεωρολογικά δεδομένα, δεδομένου ότι οι συνθήκες υγρασίας/ξηρασίας που επικρατούν πριν και κατά τη διάρκεια της λήψης των τηλεπισκοπικών απεικονίσεων είναι δυνατόν να επηρεάσουν την εμφάνιση ή όχι, διαφορετικών τύπων ιχνών, τα γεωλογικά δεδομένα της περιοχής κατά τη σημερινή εποχή, δεδομένου ότι ο τύπος του εδάφους όπου βρίσκονται θαμμένα αρχαιολογικά κατάλοιπα επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο αυτά είναι πιθανόν να προκαλέσουν αλλοιώσεις στην επιφάνεια του εδάφους ή στην υπερκείμενη βλάστηση, τα κλιματολογικά δεδομένα της περιοχής τόσο κατά τη σημερινή εποχή όσο και κατά τις περιόδους της αρχαιότητας που μας ενδιαφέρουν στη συγκεκριμένη μελέτη, τα γεωλογικά και γεωμορφολογικά δεδομένα της περιοχής που επικρατούσαν κατά τις περιόδους της αρχαιότητας που μας ενδιαφέρουν στη συγκεκριμένη μελέτη, τη χλωρίδα της περιοχής κατά τις περιόδους της αρχαιότητας που μας ενδιαφέρουν στη συγκεκριμένη μελέτη, το μοντέλο εγγύτητας ή όχι πηγής πόσιμου νερού και τον τρόπο υδροδότησης των οικισμών κατά τις περιόδους της αρχαιότητας που μας ενδιαφέρουν στη συγκεκριμένη μελέτη, το οδικό δίκτυο κατά τις περιόδους της αρχαιότητας που μας ενδιαφέρουν στη συγκεκριμένη μελέτη,

13 το μοντέλο των οικισμών και νεκροταφείων και της μεταξύ τους διασύνδεσης κατά τις περιόδους της αρχαιότητας που μας ενδιαφέρουν στη συγκεκριμένη μελέτη, τη μορφή των οικοδομημάτων και ταφικών μνημείων κατά τις περιόδους της αρχαιότητας που μας ενδιαφέρουν στη συγκεκριμένη μελέτη, τη μορφή της κοινωνικής διαστρωμάτωσης και οργάνωσης καθώς και του διοικητικού μοντέλου που επικρατούσε κατά τις περιόδους της αρχαιότητας που μας ενδιαφέρουν στη συγκεκριμένη μελέτη, τη μορφή των επαγγελματικών δραστηριοτήτων (γεωργία, κτηνοτροφία, εμπόριο) και της οργάνωσης και ελέγχου της οικονομίας κατά τις περιόδους της αρχαιότητας που μας ενδιαφέρουν στη συγκεκριμένη μελέτη, τις οικονομικές, κοινωνικές, πολιτικές σχέσεις των διαφορετικών περιοχών και τους τρόπους επικοινωνίας κατά τις περιόδους της αρχαιότητας που μας ενδιαφέρουν στη συγκεκριμένη μελέτη (εικ. 3). 8. Επαλήθευση και συμπλήρωση της φωτοερμηνείας με επίγειο έλεγχο Στη συνέχεια, και συγκεκριμένα στις 3 εκεμβρίου 2000, πραγματοποιήθηκε επίγειος έλεγχος του βόρειου πλατώματος με στόχο την επαλήθευση και συμπλήρωση της φωτοερμηνείας. Προέκυψαν τα ακόλουθα: εν εντοπίσθηκαν ενδείξεις χρήσης της περιοχής κατά τη σύγχρονη προς εμάς εποχή, ούτε προέκυψε κάτι τέτοιο από τις πληροφορίες των σημερινών κατοίκων της ευρύτερης περιοχής. εν εντοπίσθηκαν οι γραμμικοί σχηματισμοί (γραμμικά ίχνη) που ανιχνεύθηκαν στην ψηφιακή τηλεπισκοπική απεικόνιση της : επιβεβαιώνεται η υπόθεση ότι πρόκειται για ίχνη υγρασίας, σε συνδυασμό με το στοιχείο των ανοιχτών τόνων με τους οποίους εμφανίζονται. Επιβεβαιώθηκε η αρχική, βασιζόμενη στη φωτοερμηνευτική ανάλυση, διάκριση των διαφορετικών ανιχνευθέντων γραμμικών ιχνών σε: 1. γραμμικά ίχνη δηλώνοντα αρχαιολογικά κατάλοιπα και 2. γραμμικά ίχνη δηλώνοντα πορείες μονοπατιών. Τα προαναφερθέντα ενισχύουν τις υποθέσεις μας όσον αφορά και στα

14 γραμμικά ίχνη τα ανιχνευθέντα στις αεροφωτογραφίες της , του θέρους 1964, του θέρους 1965 και της , ίχνη τα οποία έχουν την ίδια ακριβώς μορφή με αυτά της IKONOS Εντοπίσθηκαν οι δύο γραμμικοί σχηματισμοί, που αποκαλύπτονται χάρη σε σκιές μικροαναγλύφου στην αεροφωτογραφία της : το γεγονός ότι οι δύο αυτοί γραμμικοί σχηματισμοί αποκαλύπτονται μόνο σε μία τηλεπισκοπική απεικόνιση, από το σύνολο των 8 διαφορετικών τηλεπισκοπικών απεικονίσεων που διαθέτουμε για τη συγκεκριμένη έρευνα, χάρη σε σκιές μικροαναγλύφου επιβεβαιώνει την αναγκαιότητα περιοδικών φωτογραφήσεων μιας περιοχής. Παρατηρώντας την επιφάνεια του εδάφους από ένα πολύ χαμηλό σημείο κοντά σε αυτή επιβεβαιώνεται η μορφή του μικροαναγλύφου όπως αυτό αποκαλύπτεται στις τηλεπισκοπικές απεικονίσεις, ακόμη και πριν την εφαρμογή χωρικού φίλτρου γραμμικής ενίσχυσης των ακμών κατά τον άξονα y ( , ) και μετά από αυτό ( , ). Η βλάστηση στο εν λόγω πλάτωμα περιορίζεται μόνο σε χορτάρι και χαμηλούς θάμνους. Στα σημεία όπου παρατηρήθηκαν σκιές μικροαναγλύφου δεν υφίστανται θάμνοι, παρά μόνο χορτάρι. Η περιοχή του βορείως κειμένου πλατώματος είναι διάσπαρτη με λίθους μορφής όμοιας με αυτή των λίθων που αποκαλύφθηκαν κατά την ανασκαφή του ΜΕ τύμβου και ΥΕ θολωτού τάφου, οι οποίοι αποτελούσαν το δομικό υλικό των αρχαιολογικών λειψάνων (εικ. 4α, 4β). Ο εντοπισμός, στο κέντρο περίπου του πλατώματος, κυκλικού βαθουλώματος διαμέτρου περίπου 1 μέτρου, πιθανώς να υποδηλώνει βόθρο (αποθηκευτικό λάκκο) οικίας ή τη θεμελίωση της εστίας του κεντρικού κτιρίου του αναζητούμενου ΠΕΙΙ/ΜΕ/ΥΕ οικισμού, ή την ύπαρξη τάφου ανήκοντος στο αναζητούμενο ΠΕ ΙΙ νεκροταφείο. 9. Γεωφυσική διασκόπηση τμήματος του αρχαιοπιθανού πλατώματος στο βόρειο βραχίονα του όρμου της Βοϊδοκοιλιάς Στη συνέχεια οργανώθηκε και πραγματοποιήθηκε γεωφυσική διασκόπηση τμήματος του πλατώματος -του βορείως κείμενου του θολωτού τάφου του Θρασυμήδους- στο βόρειο βραχίονα του όρμου της Βοϊδοκοιλιάς, κατά το διήμερο της 10ης και 11ης Απριλίου Στόχος της συγκεκριμένης ενέργειας ήταν η

15 διερεύνηση της κατάστασης του εδάφους κάτω από την επιφάνειά του, όσον αφορά στην ύπαρξη αρχαιολογικών καταλοίπων, η εξαγωγή σχετικών συμπερασμάτων και η διασταύρωσή τους με τα αποτελέσματα που είχαν ήδη προκύψει από την εφαρμογή της φωτοερμηνευτικής μεθοδολογίας για την ίδια περιοχή. Η γεωφυσική διασκόπηση εφαρμόστηκε για τμήμα μόνο του εν λόγω πλατώματος, εξαιτίας των εξαιρετικά δυσμενών καιρικών συνθηκών που έτυχε να επικρατήσουν κατά το χρονικό διάστημα που έλαβε χώρα η συγκεκριμένη έρευνα. Η διεξαγωγή των εργασιών της γεωφυσικής διασκόπησης πραγματοποιήθηκε από τον καθηγητή του Πανεπιστημίου του Cagliari της Σαρδηνίας (Dipartimento Ingegneria del Territorio) κ. Gaetano Ranieri, με τη συνδρομή των τεχνικών βοηθών του. Η γεωφυσική διασκόπηση διεκπεραιώθηκε με την παράλληλη χρήση δύο διαφορετικών μεθόδων: ηλεκτρικής τομογραφίας (electric tomography): πρόκειται για ενεργητικό σύστημα λήψης απεικονίσεων, το οποίο εκπέμπει ηλεκτρικά κύματα μέσα στο έδαφος (μέσω της τοποθέτησης ηλεκτροδίων) και με τη μέθοδο της μέτρησης του επιστρεφόμενου σήματος αποτυπώνεται οπτικά η μορφή της διερευνώμενης περιοχής κάτω από την επιφάνεια του εδάφους. γεω-ραντάρ (geo-radar): πρόκειται για ενεργητικό σύστημα λήψης απεικονίσεων, το οποίο εκπέμπει ηλεκτρομαγνητικά κύματα μέσα στο έδαφος και με τη μέθοδο της μέτρησης του επιστρεφόμενου σήματος αποτυπώνεται οπτικά η μορφή της διερευνώμενης περιοχής κάτω από την επιφάνεια του εδάφους. Μετά την ολοκλήρωση της διαδικασίας της γεωφυσικής διασκόπησης προέκυψαν τα ακόλουθα: Ηλεκτρική τομογραφία Γεωραντάρ Έξαρση των τιμών των μετρήσεων (θερμότερα χρώματα) στις περιοχές του πλατώματος όπου, μετά την ψηφιακή επεξεργασία των ψηφιακών τηλεπισκοπικών Έξαρση των τιμών των μετρήσεων (θερμότερα χρώματα) στις περιοχές του πλατώματος όπου, μετά την ψηφιακή επεξεργασία των ψηφιακών τηλεπισκοπικών

16 απεικονίσεων είχαν ανιχνευθεί γραμμικά ίχνη και ίχνη σκιών μικροαναγλύφου. απεικονίσεων είχαν ανιχνευθεί γραμμικά ίχνη και ίχνη σκιών μικροαναγλύφου. Αξιοσημείωτη είναι η έξαρση της ειδικής αντίστασης του εδάφους στο χάρτη των 2,00μ. βάθους, στις περιοχές όπου συμπίπτουν γραμμικά ίχνη που εντοπίσθηκαν στις τηλεπισκοπικές απεικονίσεις του 1945, 1964, 1965, 1975, 1992 και 2000: ενισχύεται έτσι η άποψη ότι τα ίχνη αυτά δεν αφορούν σε κατάλοιπα σύγχρονων κατασκευών διότι αν ίσχυε κάτι τέτοιο δεν θα βρίσκονταν στα συγκεκριμένα βάθη (εικ. 5). Εκτεταμένη περιοχή υψηλής αντίστασης στους χάρτες των 3,00, 4,00 και 5,00μ.: μάλλον υποδηλώνεται η ασβεστολιθική πλάκα του υπεδάφους επί της οποίας θεμελιώθηκαν, πιθανόν, οι ανθρώπινες κατασκευές κατά την αρχαία εποχή. Σε βάθος 0,00-0,27μ.: εξαιρετικά υψηλό σήμα επιστροφής (κόκκινο χρώμα σε όλη την υπό διερεύνηση περιοχή) διότι, εξαιτίας της ιδιαίτερα μικρής απόστασης του πομπού από το διερευνώμενο βάθος δεν πραγματοποιείται σχεδόν καθόλου διάδοση του κύματος ραντάρ με αποτέλεσμα αυτό να επιστρέφει σχεδόν αναλλοίωτο. Αυξημένο σήμα επιστροφής σε βάθος 0,27-0,55μ. στην ίδια περίπου περιοχή όπου παρατηρήθηκε με την ηλεκτρική τομογραφία αυξημένη αντίσταση του εδάφους για παρόμοιο βάθος (0,00-1,00μ.). Για βάθος 1,09-2,19μ. παρατηρείται ένα εξαιρετικά ισχυρό σήμα επιστροφής, του οποίου η ορθογώνια μορφή διατηρείται σχεδόν απαράλλαχτη για ένα πλάτος 7 μέτρων. Πέρα από την ορθογώνια αυτή κατασκευή που μορφοποιείται με τις συγκεκριμένες τιμές του σήματος επιστροφής, και στην υπόλοιπη έκταση της διερευνώμενης περιοχής του πλατώματος έχουμε κατά τόπους αξιόλογο σήμα επιστροφής. Και στα βάθη αυτά κάτω από την επιφάνεια του εδάφους έχουμε χωρική σύμπτωση με τα αποτελέσματα που προέκυψαν από την ηλεκτρική τομογραφία (εικ. 6).

17 Στο βάθος των 2,73μ. το σήμα χάνεται εντελώς, γεγονός που δικαιολογείται από τις αντίξοες, για την επιτυχή λειτουργία της μεθόδου του γεωραντάρ, καιρικές συνθήκες που επικρατούσαν τόσο κατά την ημέρα διεξαγωγής της έρευνας όσο και κατά τις προηγούμενες. Έτσι αναιρείται ο αντιφατικός, σε πρώτη σκέψη, χαρακτήρας των απεικονίσεων του γεωραντάρ και της ηλεκτρικής τομογραφίας για τα συγκεκριμένα βάθη. 10. Στοιχεία που ενισχύουν την άποψη ύπαρξης αρχαιολογικών καταλοίπων στο βορείως κείμενο, και ελάχιστα απέχον από τον ΠΕ οικισμό και ΜΕ τύμβο - ΥΕ θολωτό τάφο, πλάτωμα - Συμπεράσματα. Από τον ΠΕ ΙΙ οικισμό αγνοούμε το συνολικό μέγεθος. Είναι λοιπόν πολύ πιθανό το υπόλοιπο τμήμα του οικισμού να εξετίνετο στο παρακείμενο πλάτωμα, κατάλληλο για κατοίκηση και «φυσική» συνέχεια του ανασκαμμένου τμήματος. Στο εσωτερικό του ΥΕ θολωτού τάφου βρέθηκαν και τρεις ΠΕ μυλόλιθοι ενώ άλλοι εντοπίσθηκαν νοτιοδυτικότερα του τύμβου του τάφου: η ανεύρεση του σημαντικού αυτού αριθμού μυλολίθων υποδηλώνει την ύπαρξη εκεί κοντά κάπου ακμαίου οικισμού πρωτοελλαδικών χρόνων. Οι διάσπαρτοι λίθοι στην περιοχή του διερευνώμενου πλατώματος, μορφής όμοιας με αυτούς της ανασκαμμένης περιοχής, πιθανόν να αποτελούν τα κατάλοιπα κτιρίων προερχόμενων από τους αναζητούμενους οικισμούς. Ο αντίστοιχος προς ένα νεκροταφείο οικισμός είναι πάντοτε κοντά σε αυτό, όπως προκύπτει από πλείστα ανασκαφικά δεδομένα. Ειδικότερα, η θέση ενός μυκηναϊκού θολωτού τάφου, ο οποίος συνήθως συνοδεύει μεγαλύτερα κέντρα, συχνά βρίσκεται σε κάποια απόσταση από αυτά, οπωσδήποτε όμως μέσα στην επικράτειά τους. Φαίνεται αρκετά πιθανό αυτή η αποστασιοποίηση να είναι σκόπιμη προκειμένου να δηλωθεί συμβολικά

18 η έκταση της εξουσίας του τοπικού άρχοντα. Στο εν λόγω πλάτωμα έχουν στο παρελθόν επισημανθεί από επιφανειακές έρευνες ίχνη τοίχων και όστρακα προϊστορικά, ιδίως ΠΕ. Η ύπαρξη, δύο τύμβων (Α και Β Βοϊδοκοιλιάς) σε τόσο μικρή μεταξύ τους απόσταση, ενισχύει την υπόθεση για ένα αρκετά μεγάλο οικισμό ή, τουλάχιστον, για δύο μικρότερους. Οι θολωτοί τάφοι συνήθως απαντώνται κατά ζεύγη στη Μεσσηνία, γεγονός το οποίο ενισχύει την υπόθεση ύπαρξης ενός δεύτερου θολωτού τάφου στην περιοχή, ενώ η ύπαρξη του ήδη ανασκαφέντος θολωτού τάφου υποδηλώνει την ύπαρξη του αντίστοιχου οικισμού σε μικρή απόσταση από αυτόν. Επιπλέον, η ανεύρεση ΥΕ κεραμεικής μαζί με ΠΕ και ΜΕ στην πεδιάδα υποδεικνύει, κατοίκηση της πεδιάδας και κατά τους Μυκηναϊκούς χρόνους. Είναι διαπιστωμένη η ύπαρξη εργαστηρίων επεξεργασίας οψιανού. Στη Βοϊδοκοιλιά λοιπόν, για την οποία πιστοποιείται η χρήση του όρμου ως λιμανιού, είναι πολύ πιθανό να κατέπλεαν πλοία φορτωμένα με εισαγόμενα προϊόντα, στη συγκεκριμένη περίπτωση οψιανό κατά βάσιν, και να εκφορτώνανε το εμπόρευμά τους, ένα τμήμα του οποίου θα παρέμενε στο εκεί υπάρχον, πιθανώς, εργαστήριο για την παραγωγή εργαλείων (έτσι δικαιολογείται η ανεύρεση, στην επιφάνεια του πλατώματος, καταλοίπων επεξεργασίας οψιανού από τον Σπ.Μαρινάτο), ενώ ένα άλλο τμήμα του εμπορεύματος θα προωθείτο προς το εσωτερικό της Μεσσηνίας, μέσω του ανεπτυγμένου υπάρχοντος οδικού δικτύου. Η πρόσφατη ανακάλυψη μάλιστα εργαστηρίου επεξεργασίας χαλκού και οψιανού, σε πολύ κοντινή απόσταση από τον βόρειο βραχίονα του όρμου της Βοϊδοκοιλιάς ενισχύει την προαναφερθείσα υπόθεση. Επιπλέον να αναφέρουμε ότι ένα από τα θαλάσσια ρεύματα, που θα διευκόλυναν την πορεία των προϊστορικών πλοίων έρχεται από την Ανατολική Μεσόγειο κατευθύνεται προς την Κρήτη, παραπλέει τις νότιες ακτές της με κατεύθυνση από τα Α. προς τα. και προχωρεί μέχρι το στενό των Κυθήρων, όπου ενώνεται με το ανερχόμενο προς την Αδριατική ρεύμα του ΒΑ Αιγαίου. Ο εντοπισμός κατά τα πρόσφατα έτη μιας σειράς παραλίων θέσεων ή θέσεων που ελάχιστα απέχουν από την ακτή ενισχύει την προαναφερθείσα άποψη. Η μορφή δε του κτιρίου του εργαστηρίου στη Μάνικα ως ενός μη κλειστού κτιρίου, αλλά μιας στεγασμένης στοάς, δικαιολογεί την περιορισμένη έκταση ιχνών τόσο στις τηλεπισκοπικές απεικονίσεις όσο και

19 ευρημάτων κατά τον επίγειο έλεγχο. Εδώ θα πρέπει να κάνουμε έναν παραλληλισμό προς τα ανασκαφικά ευρήματα της θέσης Μερέντας Αττικής, τα οποία αποκαλύπτουν την ύπαρξη εργαστηρίου σε πολύ κοντινή απόσταση από οικισμό: εμφανίζεται ένα χωροταξικό μοντέλο παρόμοιο με αυτό του πλατώματος στο λόφο Αγίου Νικολάου της Βοϊδοκοιλιάς. Βάσει της μέχρι στιγμής αρχαιολογικής γνώσης που διαθέτουμε, τόσο οι ΠΕ όσο και οι ΜΕ και οι ΥΕ οικισμοί απλώνονται πάνω σε υψώματα. Οι οικίες και των τελευταίων δύο περιόδων είναι εύθραυστες κατασκευές, με λίθινα θεμέλια και τοίχους από αργούς λίθους ή πλίνθους. Ενδιαφέρουσα επίσης είναι και η ομοιότητα της γεωμορφολογίας των θέσεων των οικισμών Περιστεριάς και Φιλιατρών Μεσσηνίας όπως και Λιθαρών στη λίμνη Υλίκη με τη γεωμορφολογία του λόφου Αγίου Νικολάου στον όρμο της Βοϊδοκοιλιάς: διασφαλίζεται η φυσική οχύρωση του οικισμού με ταυτόχρονη δυνατότητα εποπτείας του περιβάλλοντος χώρου. Η κατοίκηση στο σημείο αυτό συνδυάζεται με την ταυτόχρονη πρόσβαση και χρήση του όρμου, κατάλληλου για τον ασφαλή ελλιμενισμό των πλοίων της εποχής και φυσικά την ανάπτυξη της αλιείας και ναυσιπλοΐας, του εμπορίου και των εμπορικών συνδιαλλαγών. Με καλές καιρικές συνθήκες υπάρχει οπτική επαφή (εικ. 3) από το ύψωμα του Άνω Εγκλιανού (όπου και το Ανάκτορο του Νέστορος): το συγκεκριμένο λοιπόν σημείο αποτελεί ιδανικό λιμάνι για το στόλο του Νέστορος (του τοπικού γενικά δυνάστη), ο οποίος είχε αναπτύξει μεγάλη ναυτική δύναμη. Κατά την ΥΕ περίοδο η κύρια οδική αρτηρία με κατεύθυνση Α.. ξεκινούσε από τον όρμο του Ναυαρίνου και διερχόμενη από το πέρασμα της Καρποφόρας κατέληγε στη σημερινή Καλαμάτα (αρχ. Φαραί), ενδυναμώνει την άποψη ότι η εν λόγω περιοχή αποτελεί ένα ιδιαίτερα στρατηγικό σημείο με το οποίο είχε καταστεί δυνατή η ομαλή και, σχετικά, γρήγορη επικοινωνία της ενδοχώρας. Τα μεγαλύτερα κέντρα σε κάθε περιοχή, κατά τη Μυκηναϊκή περίοδο, απείχαν μεταξύ τους 1 1,5 ώρα περπάτημα: ανάμεσα σε αυτά τα μεγαλύτερα κέντρα βέβαια υπήρχαν μικρότεροι οικισμοί δορυφόροι (εικ. 3). Σύμφωνα λοιπόν με το συγκεκριμένο πρότυπο, η θέση αυτή συνδυάζεται αναμφίβολα με το

20 Ανάκτορο του Άνω Εγκλιανού. Έχουν επίσης εντοπισθεί αρκετές περιπτώσεις οικισμών που εκμεταλλεύονται ξεχωριστά διαφορετικές ζώνες της περιοχής τους: είναι πιθανόν ο οικισμός να βρίσκεται πάνω ή κοντά σε μια ιδιαίτερα επίπεδη επιφάνεια η οποία να περιτριγυρίζεται από μια ευρύτερη περιοχή χωματώδη ή βραχώδη. Συχνά επίσης, υπάρχουν περιπτώσεις όπου βραχώδεις πλαγιές περικλείουν μια καλλιεργήσιμη επιφάνεια που εκτείνεται πάνω σε λόφο. Σε αρκετές ακόμη περιπτώσεις δύο σύγχρονοι, μεταξύ τους, οικισμοί βρίσκονται σε συμπληρωματικές θέσεις καθώς ο ένας από τους δύο οικισμούς παρήγε περισσότερα αγροτικά προϊόντα από τον άλλο: οι περιπτώσεις αυτές περιλαμβάνουν μια παράκτια περιοχή με έντονο ενδιαφέρον από πλευράς ναυσιπλοΐας και περιορισμένη καλλιεργήσιμη έκταση, σε συνδυασμό με μια άλλη παράκτια θέση λιγότερο σημαντική από πλευράς ναυσιπλοΐας αλλά με μεγαλύτερη καλλιεργήσιμη έκταση. Οι κάτοικοι πιθανόν να μετακινούνταν από τη μια θέση στην άλλη σε εποχιακή βάση, ή απλά ο κάθε οικισμός να συμμετείχε εξ ίσου στο σύνολο της κοινότητας αυτής. Από το συνδυασμό του προηγούμενου πορίσματος με τα αρχαιολογικά κατάλοιπα στην ευρύτερη περιοχή του όρμου της Βοϊδοκοιλιάς που αποδεικνύουν χρήση του χώρου τμήματος της λιμνοθάλασσας (το οποίο ίσως να καλύφθηκε με νερά σε μεταγενέστερες περιόδους) είναι πολύ πιθανόν, στην περιοχή του πλατώματος επάνω στο λόφο να εκτεινόταν ο κυρίως οικισμός (με χρήση κατοίκησης) ενώ στην πεδιάδα κάτω από αυτόν να αναπτύσσονταν οι διάφορες εργασίες και να υπήρχαν εδώ κάποιου είδους υποστατικά και αποθήκες. Όλες οι ΠΕ θέσεις συνέχισαν να χρησιμοποιούνται και κατά τη ΜΕ περίοδο. Στη συνέχεια, κατά την ΥΕ περίοδο, ο κυρίως οικισμός αναπτύσσεται στο ίδιο ύψωμα ενώ ταυτόχρονα και κάποιες μικρότερες μονάδες του ίδιου οικισμού αναπτύσσονται σε χαμηλότερες περιοχές. Κατά την ΠΕ περίοδο το ήμισυ περίπου των θέσεων βρίσκεται πάνω ή πάρα πολύ κοντά στην ακτή. Κατά τη ΜΕ και ΥΕ περίοδο το 15% των θέσεων παραμένει σε παράκτια σημεία. Κλιματολογικά το εν λόγω πλάτωμα παρουσιάζει συνθήκες ιδανικές για διαβίωση (ήπιος χειμώνας, δροσερό καλοκαίρι, προστασία από τους ανέμους).

21 Το συγκεκριμένο πλάτωμα προσφέρεται για κατοίκηση, λόγω της επαρκούσης επιπεδότητάς του. Τα γεωλογικά και κλιματολογικά δεδομένα για την Εποχή του Χαλκού καθώς και τα αποτελέσματα της μελέτης δείγματος γύρης προερχόμενης από τις προαναφερθείσες χρονολογικές περιόδους και την ευρύτερη περιοχή της συγκεκριμένης θέσης ενισχύουν την άποψη ότι επρόκειτο για μία περιοχή εύφορη, κατάλληλη για καλλιέργεια, κτηνοτροφία και μόνιμη κατοίκηση. οθείσης της ύπαρξης ΠΕ ΙΙ οικισμού σε ελάχιστη απόσταση από την υπό συζήτηση θέση, προκύπτει και η ύπαρξη πηγής πόσιμου νερού, σε μικρότερη ή μεγαλύτερη απόσταση. Η αναλογική στερεοσκοπική μελέτη και φωτοερμηνεία των παγχρωματικών αεροφωτογραφιών του 1945 (περίοδος κατά την οποία η περιοχή του ανασκαμμένου, σήμερα, χώρου είναι αδιατάρακτη), του 1964, 1965 και 1975 (περίοδος κατά την οποία έχει ήδη ανασκαφεί ο ΥΕ θολωτός τάφος, αλλά ο ΜΕ τύμβος παραμένει ακόμη άσκαφος) οδήγησε στον εντοπισμό ιχνών σκιών μικροαναγλύφου στην ανασκαμμένη περιοχή (τα οποία μετά από ψηφιακή επεξεργασία λαμβάνουν μία πιο έντονη μορφή μικρών εξογκωμάτων) που συμπίπτουν διά της εξωτερικής μορφής- με τον τρόπο με τον οποίο ο Σπ.Μαρινάτος εντόπισε αρχικά τη συγκεκριμένη αρχαιολογική θέση (ας θυμηθούμε ότι είχε παρατηρήσει μικρά εξάρματα που του κίνησαν το ενδιαφέρον και προχώρησε σε ανασκαφή η οποία αποκάλυψε το θολωτό τάφο). Τα ίδιου τύπου ίχνη σκιών μικροαναγλύφου (τα οποία μετά από ψηφιακή επεξεργασία λαμβάνουν μία πιο έντονη μορφή μικρών εξογκωμάτων) παρατηρήθηκαν και στο βορείως κείμενο πλάτωμα (στις αεροφωτογραφίες του 1975 και 1989) γεγονός που ενισχύει την εικασία της πιθανούς ύπαρξης ΠΕ ΙΙ νεκροταφείου και/ή ΠΕ ΙΙ-ΜΕ-ΥΕ οικισμού στην εν λόγω περιοχή (σε συνδυασμό πάντα με δεδομένα τα οποία έχουν ήδη αναφερθεί). Η αναλογική στερεοσκοπική μελέτη και φωτοερμηνεία των παγχρωματικών αεροφωτογραφιών του 1945, 1964, 1965, 1975 και 1992 (εικ. 2) οδήγησε στον εντοπισμό γραμμικών ιχνών, τα οποία είναι πολύ πιθανό να δηλώνουν τα θαμμένα αρχαιολογικά κατάλοιπα του ζητούμενου ΠΕ ΙΙ-ΜΕ-ΥΕ οικισμού, αν λάβουμε υπόψη το μέγεθος των οικισμών και οικιών, καθώς και τη μορφή και χωροταξική διευθέτηση των οικιών, όσον αφορά στις συγκεκριμένες

22 περιόδους. Είναι εξαιρετικά αδύναμη η υπόθεση ταύτισης των ιχνών αυτών με χαμηλού ύψους τοιχάρια περίφραξης οικοπέδων (εξάλλου πρόκειται για μια περιοχή όπου ποτέ δεν αναπτύχθηκε καθεστώς ιδιοκτησίας) δεδομένου ότι από τη στερεοσκοπική μελέτη των ζευγών των αεροφωτογραφιών δε διαπιστώθηκε η διάσταση του ύψους στους συγκεκριμένους σχηματισμούς, ούτε όμως και με μονοπάτια, δεδομένου ότι πρόκειται για ιδιαίτερα ευθύγραμμα ίχνη που δεν οδηγούν πουθενά. Το γεγονός ότι τα γραμμικά αυτά ίχνη εμφανίζονται στις τηλεπισκοπικές απεικονίσεις με ανοιχτότερους τόνους σε σχέση με τον περιβάλλοντα χώρο, ενισχύει την άποψη ότι ίσως να αποτελούν τους μάρτυρες θαμμένων τοίχων οικιών. Η ψηφιακή επεξεργασία των τηλεπισκοπικών απεικονίσεων ενίσχυσε και επιβεβαίωσε τα αποτελέσματα της αναλογικής φωτοερμηνείας: με την επέμβαση στο ιστόγραμμα των εικόνων και τη χρήση των κατάλληλων φίλτρων τονίσθηκαν τα προαναφερθέντα γραμμικά ίχνη καθώς και τα ίχνη σκιών μικροαναγλύφου τόσο στην ανασκαμμένη περιοχή του τύμβου, όσο και στην άσκαφη περιοχή του βορείως κειμένου πλατώματος (εικ. 2). Η χωρική σύμπτωση των διαφορετικών ιχνών που εντοπίσθηκαν στο σύνολο των τηλεπισκοπικών απεικονίσεων της συγκεκριμένης μελέτης, οι οποίες καλύπτουν ένα χρονικό εύρος 55 ετών ( ), ενισχύει την άποψη ότι αποκαλύπτουν θαμμένα αρχαιολογικά κατάλοιπα και όχι πρόχειρου τύπου νεότερες κατασκευές. Τα αποτελέσματα του επίγειου ελέγχου της περιοχής του βορείως κείμενου πλατώματος, ενισχύουν και επιβεβαιώνουν τα προαναφερθέντα στοιχεία (εικ. 4α, 4β). Τα αποτελέσματα της γεωφυσικής διασκόπησης τμήματος της περιοχής του βορείως κείμενου πλατώματος, ενισχύουν και επιβεβαιώνουν τα προαναφερθέντα στοιχεία. Πιο συγκεκριμένα: το βάθος στο οποίο εντοπίζονται τα πιθανά αρχαιολογικά κατάλοιπα με τη μέθοδο της ηλεκτρικής τομογραφίας και του γεωραντάρ, είτε πρόκειται για οικισμό είτε για νεκροταφείο, αν ληφθούν υπόψη: 1. οι διαστάσεις των οικιών και η ποιότητα κατασκευής τους κατά τις συγκεκριμένες χρονολογικές περιόδους (ΠΕ ΙΙ/ΜΕ/ΥΕ),

23 2. οι διαστάσεις των τάφων κατά τις συγκεκριμένες χρονολογικές περιόδους (ΠΕ ΙΙ/ΜΕ/ΥΕ), 3. το γεγονός των επιχώσεων που πιθανόν να έχουν πραγματοποιηθεί, από την αρχαιότητα έως σήμερα, στο συγκεκριμένο πλάτωμα από την πλαγιά του λοφίσκου όπου βρίσκεται σήμερα το εκκλησάκι του Προφήτη Ηλία, 4. το γεγονός ότι, για παρόμοια βάθη, υπάρχει χωρική σύμπτωση της θέσης των πιθανών θαμμένων κατασκευών ανάμεσα στις απεικονίσεις-χάρτες της ηλεκτρικής τομογραφίας και του γεωραντάρ (εικ. 5, 6), είναι και το πλέον πιθανό βάθος στο οποίο θα ήταν αναμενόμενο να κείνται τα συγκεκριμένου τύπου και χρονολογικής περιόδου αρχαιολογικά κατάλοιπα, ενώ η χωρική σύμπτωση των αυξημένων τιμών του επιστρεφόμενου σήματος που παρατηρείται ανάμεσα στις απεικονίσεις-χάρτες της ηλεκτρικής τομογραφίας και του γεωραντάρ με τα αποτελέσματα της εφαρμογής της φωτοερμηνείας και τηλεπισκόπησης, ενισχύει την υπόθεση ότι πρόκειται για αρχαίες θαμμένες κατασκευές. 11. Τελικό συμπέρασμα Συνδυάζοντας τα στοιχεία που προέκυψαν από: την εφαρμογή της φωτοερμηνευτικής μεθοδολογίας, την πραγματοποίηση του επίγειου ελέγχου, την υλοποίηση της γεωφυσικής διασκόπησης με τις μεθόδους της ηλεκτρικής τομογραφίας και του γεωραντάρ, μπορούμε να θεωρήσουμε εξαιρετικά πολύ πιθανή την ύπαρξη αρχαιολογικών καταλοίπων στο πλάτωμα το βορείως κείμενο της ανασκαμμένης περιοχής στο βόρειο βραχίονα του όρμου της Βοϊδοκοιλιάς. Ωστόσο, είναι απαραίτητη η επαλήθευση των πορισμάτων της παρούσης μελέτης και με την ανασκαφική σκαπάνη, με τη διεξαγωγή, σε πρώτη τουλάχιστον φάση, δοκιμαστικών τομών, με προτεραιότητα στην περιοχή του πλατώματος τη διερευνηθείσα και με τη μέθοδο της γεωφυσικής διασκόπησης. 12. Πλεονεκτήματα - προοπτικές της προτεινόμενης μεθοδολογίας Η προτεινόμενη μεθοδολογία:

24 εν διαταράσσει το περιβάλλον της περιοχής όπου εφαρμόζεται. Είναι εξαιρετικά οικονομική. Είναι εξαιρετικά γρήγορη. εν απαιτείται η επίσκεψη των ερευνητών στον υπό μελέτη χώρο (για τις περιπτώσεις δυσπρόσιτων περιοχών), δεδομένου ότι μπορεί να ολοκληρωθεί μόνο εργαστηριακά. Η διεκπεραίωσή της δεν εξαρτάται από την έκδοση άδειας από την εκάστοτε αρμόδια Υπηρεσία, δεδομένου ότι δεν είναι απαραίτητη η επίσκεψη των ερευνητών στον υπό μελέτη χώρο. Μπορεί να συμβάλει στη συμπλήρωση του ψηφιδωτού του αρχαιολογικού πορτραίτου της ευρύτερης περιοχής που σχετίζεται με το διερευνώμενο σημείο, προφυλάσσοντάς την έτσι από ανεξέλεγκτες ανθρώπινες επεμβάσεις (ιδιωτικά ή δημόσια έργα). Είναι, επίσης, δυνατόν να εφαρμόζεται πριν την ολοκλήρωση μιας αγοραπωλησίας (ιδιωτικής ή δημόσιας) προκειμένου να καθίσταται γνωστή η κατάσταση κάτω από την επιφάνεια του εδάφους (όσον αφορά σε αρχαιολογικά κατάλοιπα) και να μην προκύπτουν έτσι, στη συνέχεια, προβλήματα νομικής φύσεως. Η συγκεκριμένη εργασία αποτελεί μόνο ένα μικρό βήμα, περιμένοντας τα επόμενα που θα πραγματοποιηθούν από τους μελλοντικούς ερευνητές.

25 ΕΙΚΟΝΕΣ ΠΕ ΙΙ οικισμός / ΜΕ τύμβος (Α' Βοϊδοκοιλιάς) / ΥΕ θολωτός τάφος / Ελληνιστικής περιόδου αγγεία, ειδώλια και λατρευτικά πλακίδια. Αρχαιοπιθανό πλάτωμα. Εκκλησάκι Προφήτη Ηλία: 1.Εντοπισμός από τον McDonald εξαρμάτων στην ανατολική, σχετικά επίπεδη, πλαγιά του λόφου του Προφήτη Ηλία,τα οποία θεωρεί πιθανούς μάρτυρες αρχαιολογικών καταλοίπων ΠΕ περιόδου (πιθανόν ΠΕ νεκροταφείο ή ΠΕ, και πάλι, οικισμό). 2.Κατά το έτος 1980, όταν μετά από λαθρανασκαφή πραγματοποιήθηκε καθαρισμός στην κορυφή του λόφου του Προφήτη Ηλία, αποκαλύφθηκε μερικώς αναμοχλεμευμένος ΜΕ πίθος με νεκρό που, προφανώς ανήκε σε τύμβο (Β' Βοϊδοκοιλιάς). Στην επίχωση του πίθου ανακαλύφθηκαν όστρακα ΠΕ ΙΙ χρόνων. Στην ίδια αυτή δοκιμαστική έρευνα βρέθηκαν και ελληνιστικά όστρακα. Έτσι, η εικόνα ομοιάζει προς αυτήν του ανασκαμμένου τύμβου (Α') της Βοϊδοκοιλιάς, δεδομένου ότι και εκεί υπάρχει ο ΠΕ οικισμός, ο ΜΕ τύμβος και ελληνιστικής περιόδου αγγεία, ειδώλια και λατρευτικά πλακίδια που προφανώς σχετίζονταν με τον ή τους νεκρούς του θολωτού τάφου. Εικόνα 1: Ευρύτερη περιοχή του βόρειου βραχίονα του όρμου της Βοϊδοκοιλιάς (https://maps.google.com/) (Χρόνη, 2011, 225 /

26 : Ψηφιοποιημένη παγχρωματική αεροφωτογραφία 1964: Ψηφιοποιημένη παγχρωματική αεροφωτογραφία 1965: Ψηφιοποιημένη παγχρωματική αεροφωτογραφία : Ψηφιοποιημένη παγχρωματική αεροφωτογραφία : Ψηφιοποιημένη παγχρωματική αεροφωτογραφία : Ψηφιοποιημένη παγχρωματική αεροφωτογραφία : Παγχρωματική απεικόνιση από το δορυφόρο IKONOS : Παγχρωματική απεικόνιση από το δορυφόρο IKONOS Εικόνα 2: Συνοπτική παρουσίαση των ανιχνευθέντων (στις διαφορετικές τηλεπισκοπικές απεικονίσεις που μελετήθηκαν) γραμμικών ιχνών και ιχνών σκιών μικροαναγλύφου στο πλάτωμα το βορείως κείμενο της ανασκαμμένης περιοχής και ταυτόχρονος προσδιορισμός των θέσεων του ΜΕ τύμβου (ανασκάφηκε κατά τα έτη ) και του ΥΕ θολωτού τάφου

27 (ανασκάφηκε κατά τα έτη ). (Χρόνη, 2011, / Ανάκτορο του Νέστορος Βόρειος βραχίονας του όρμου της Βοϊδοκοιλιάς ιαδρομή από το Ανάκτορο του Νέστορος έως τον βόρειο μυχό του όρμου της Βοϊδοκοιλιάς: 8,6 χλμ Εικόνα 3: Απόδοση της διαδρομής από το Ανάκτορο του Νέστορος έως το βόρειο μυχό του όρμου της Βοϊδοκοιλιάς, ακολουθώντας το σύγχρονο οδικό δίκτυο. Απόσταση: περίπου 8,6 χιλιόμετρα Απαιτούμενος χρόνος για την κάλυψη της διαδρομής πεζή: περίπου 1 ώρα και 44 λεπτά Απαιτούμενος χρόνος για την κάλυψη της διαδρομής με αυτοκίνητο: περίπου 11 λεπτά (https://maps.google.com/) (Χρόνη, 2011, 275 / r/handle/ /6 389) Εικόνα 4α: Άποψη του ανασκαμμένου αρχαιολογικού χώρου στο βόρειο βραχίονα του όρμου της Βοϊδοκοιλιάς: διακρίνεται ευκρινώς το δομικό υλικό των αρχαίολογικών λειψάνων. (Φωτογραφία: Αθηνά Χρόνη) (Χρόνη, 2011, 492 / gr/handle/ / 6389)

28 Εικόνα 4β: Λεπτομέρεια των λίθων που συναντώνται στο πλάτωμα το βορείως κείμενο του ανασκαμμένου αρχαιολογικού χώρου του βόρειου βραχίονα του όρμου της Βοϊδοκοιλιάς: είναι προφανής η ομοιότητά τους με το δομικό υλικό των αρχαιολογικών λειψάνων του ανασκαμμένου χώρου, όπως αυτό φαίνεται στην προηγούμενη εικόνα. (Φωτογραφία: Αθηνά Χρόνη) (Χρόνη, 2011, 492 / gr/handle/ / 6389) Εικόνα 5: Συγκριτική παράθεση των αποτελεσμάτων της ηλεκτρικής τομογραφίας και της φωτοερμηνευτικής μεθοδολογίας (Χρόνη, 2011, / Ηλεκτρική τομογραφία.βάθος: 2,00 μέτρα ndle/ /6389) Γεωραντάρ. Βάθος: 1,09-1,37 μέτρα Γεωραντάρ. Βάθος: 1,37-1,64 μέτρα

29 Γεωραντάρ. Βάθος: 1,64-1,91 μέτρα Γεωραντάρ. Βάθος: 1,91-2,19 μέτρα Εικόνα 6: Συγκριτική παράθεση των αποτελεσμάτων του γεωραντάρ και της φωτοερμηνευτικής μεθοδολογίας (Χρόνη, 2011, / ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ Alexakis D., Sarris A., Astaras Th. & Albanakis K., Detection of Neolithic settlements in Thessaly, Greece, through multispectral and hyperspectral satellite imagery, fig. 12, pp. 1177, 23 February 2009 (http://www.mdpi.com/ /9/2/1167). Αργιαλάς.Π., Φωτοερμηνεία Τηλεπισκόπηση, Εργαστήριο Τηλεπισκόπησης, Τ.Α.Τ.Μ., Ε.Μ.Π., Αθήνα Barber R.L.N., Οι Κυκλάδες στην Εποχή του Χαλκού (σε μετάφραση Όλγας Χατζηαναστασίου), Εμπορική Τράπεζα της Ελλάδος Α.Ε., Αθήνα Bintliff J.L., Natural Environment and Human Settlement in Prehistoric Greece, Brittish Archaeological Reports, Oxford Blegen C., Rawson M., Taylour W. & Donovan W.P., The Palace of Nestor at Pylos in Western Messenia, III, Acropolis and lower town, tholoi, grave circle and chamber tombs. Discoveries outside the citadel, Princeton Brackman P. & Goosens R., Mapping of soil material in S.W. Messenia (Greece) using SPOT-HRV data, 10th Annual International Geosciensce & Remote Sensing Symposium, Volume I, The University of Maryland, IGARSS '90, Washington D.C.. Bradford J., Ancient Landscapes - Studies in Field Archaeology, G.Bell & Sons Ltd, London 1957.

ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ ΙΑ 10. Η Παλαιοανακτορική Κρήτη (ΜΜΙΒ ΜΜΙΙΙΑ)

ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ ΙΑ 10. Η Παλαιοανακτορική Κρήτη (ΜΜΙΒ ΜΜΙΙΙΑ) ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ ΙΑ 10 Η Παλαιοανακτορική Κρήτη (ΜΜΙΒ ΜΜΙΙΙΑ) Ίδρυση των πρώτων ανακτορικών κέντρων Κύριο χαρακτηριστικό στην κεραμική η εμφάνιση του καμαραϊκού ρυθμού, ο οποίοςαποτελεί προϊόν των

Διαβάστε περισσότερα

iv. Παράκτια Γεωμορφολογία

iv. Παράκτια Γεωμορφολογία iv. Παράκτια Γεωμορφολογία Η παράκτια ζώνη περιλαμβάνει, τόσο το υποθαλάσσιο τμήμα της ακτής, μέχρι το βάθος όπου τα ιζήματα υπόκεινται σε περιορισμένη μεταφορά εξαιτίας της δράσης των κυμάτων, όσο και

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΚΒ ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ & ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΔΩΔΕΚΑΝΗΣΑ Θ Ε Α Τ Ρ Ο ΛΙΝΔΟΥ ΧΟΡΗΓΙΚΟΣ ΦΑΚΕΛΟΣ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΚΒ ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ & ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΔΩΔΕΚΑΝΗΣΑ Θ Ε Α Τ Ρ Ο ΛΙΝΔΟΥ ΧΟΡΗΓΙΚΟΣ ΦΑΚΕΛΟΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΚΒ ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ & ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΔΩΔΕΚΑΝΗΣΑ Θ Ε Α Τ Ρ Ο ΛΙΝΔΟΥ ΧΟΡΗΓΙΚΟΣ ΦΑΚΕΛΟΣ ΡΟΔΟΣ, ΜΑΡΤΙΟΣ 2011 1 1. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Σελ. 2 2. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΜΝΗΜΕΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας. Πολυτεχνική Σχολή ΘΕΜΑΤΙΚΗ : ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΕΡΟΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ

Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας. Πολυτεχνική Σχολή ΘΕΜΑΤΙΚΗ : ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΕΡΟΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Πολυτεχνική Σχολή Τμήμα Μηχανικών Χωροταξίας Πολεοδομίας και Περιφερειακής Ανάπτυξης ΘΕΜΑΤΙΚΗ : ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΕΡΟΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ Ιωάννης Φαρασλής Τηλ : 24210-74466, Πεδίον Άρεως, Βόλος

Διαβάστε περισσότερα

Οι αρχαίοι πύργοι της Σερίφου Οι αρχαίοι πύργοι, αυτόνομες οχυρές κατασκευές αποτελούν ιδιαίτερο τύπο κτιρίου με κυκλική, τετράγωνη ή ορθογώνια

Οι αρχαίοι πύργοι της Σερίφου Οι αρχαίοι πύργοι, αυτόνομες οχυρές κατασκευές αποτελούν ιδιαίτερο τύπο κτιρίου με κυκλική, τετράγωνη ή ορθογώνια Οι αρχαίοι πύργοι της Σερίφου Οι αρχαίοι πύργοι, αυτόνομες οχυρές κατασκευές αποτελούν ιδιαίτερο τύπο κτιρίου με κυκλική, τετράγωνη ή ορθογώνια κάτοψη, περισσότερους από έναν ορόφους και στιβαρή κατασκευή.

Διαβάστε περισσότερα

ΔΡΑΣΗ 2: Καταγραφή της υφιστάμενης κατάστασης των ελαιοτριβείων και των περιοχών διάθεσης αποβλήτων ελαιοτριβείων στην Κρήτη ΠΑΡΑΔΟΤΕΟ 2Γ:

ΔΡΑΣΗ 2: Καταγραφή της υφιστάμενης κατάστασης των ελαιοτριβείων και των περιοχών διάθεσης αποβλήτων ελαιοτριβείων στην Κρήτη ΠΑΡΑΔΟΤΕΟ 2Γ: «ΘΑΛΗΣ: Ενίσχυση της Διεπιστημονικής ή και Διιδρυματικής έρευνας και καινοτομίας με δυνατότητα προσέλκυσης ερευνητών υψηλού επιπέδου από το εξωτερικό μέσω της διενέργειας βασικής και εφαρμοσμένης έρευνας

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμογή των σύγχρονων τεχνολογιών στην εκτίμηση των μεταβολών στη παράκτια περιοχή του Δέλτα Αξιού

Εφαρμογή των σύγχρονων τεχνολογιών στην εκτίμηση των μεταβολών στη παράκτια περιοχή του Δέλτα Αξιού Εφαρμογή των σύγχρονων τεχνολογιών στην εκτίμηση των μεταβολών στη παράκτια περιοχή του Δέλτα Αξιού Μελιάδου Βαρβάρα: Μεταπτυχιακός Τμημ. Γεωγραφίας Πανεπιστημίου Αιγαίου Μελιάδης Μιλτιάδης: Υποψήφιος

Διαβάστε περισσότερα

Αγροτεμάχιο προς πώληση, 165 στρεμμάτων στην παραλία Ορκός της Κέας (Τζιας) στις Κυκλάδες ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟ ΑΓΡΟΤΕΜΑΧΙΟ

Αγροτεμάχιο προς πώληση, 165 στρεμμάτων στην παραλία Ορκός της Κέας (Τζιας) στις Κυκλάδες ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟ ΑΓΡΟΤΕΜΑΧΙΟ Αγροτεμάχιο προς πώληση, 165 στρεμμάτων στην παραλία Ορκός της Κέας (Τζιας) στις Κυκλάδες ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟ ΑΓΡΟΤΕΜΑΧΙΟ Κέα 2009 Αγροτεμάχιο 165 στρέμματα, ιδανικό για επένδυση στις Κυκλάδες

Διαβάστε περισσότερα

Γεωπληροφορική και Γεωργία Ακριβείας

Γεωπληροφορική και Γεωργία Ακριβείας Γεωπληροφορική και Γεωργία Ακριβείας Η Γεωπληροφορική αφορά γενικά πληροφορικής στις επιστήµες της γης. στις εφαρµογές της Η Γεωργία Ακριβείας βασίζεται σε τεχνολογίες και σε µέσα ικανά να καταγράψουν

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΠΛΩΜΑΤΟΥΧΟΣ ΑΓΡΟΝΟΜΟΣ ΤΟΠΟΓΡΑΦΟΣ ΜΗΧΑΝΙΚΟΣ Ε.Μ.Π.

ΔΙΠΛΩΜΑΤΟΥΧΟΣ ΑΓΡΟΝΟΜΟΣ ΤΟΠΟΓΡΑΦΟΣ ΜΗΧΑΝΙΚΟΣ Ε.Μ.Π. ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΑΒΡΑΑΜ ΔΙΠΛΩΜΑΤΟΥΧΟΣ ΑΓΡΟΝΟΜΟΣ ΤΟΠΟΓΡΑΦΟΣ ΜΗΧΑΝΙΚΟΣ Ε.Μ.Π. ΜΕΛΟΣ Τ.Ε.Ε. 66101 ΤΗΛ.2104111120-2104174370-6944714211 ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ:ΝΙΚΗΤΑ 15 ΠΕΙΡΑΙΑΣ Τ.Κ.18531 E-MAIL:g.avraam@hotmail.com ΕΙΣΗΓΗΣΗ του

Διαβάστε περισσότερα

Η Βοιωτία θεωρείται από αρχαίους και συγχρόνους ιστορικούς καθώς και γεωγράφους, περιοχή ευνοημένη από τη φύση και τη γεωπολιτική θέση της.

Η Βοιωτία θεωρείται από αρχαίους και συγχρόνους ιστορικούς καθώς και γεωγράφους, περιοχή ευνοημένη από τη φύση και τη γεωπολιτική θέση της. Η Βοιωτία θεωρείται από αρχαίους και συγχρόνους ιστορικούς καθώς και γεωγράφους, περιοχή ευνοημένη από τη φύση και τη γεωπολιτική θέση της. Βρίσκεται στο κέντρο σχεδόν της ελληνικής χερσονήσου, πάνω στο

Διαβάστε περισσότερα

Γ ΚΟΙΝΟΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΣΤΗΡΙΞΗΣ

Γ ΚΟΙΝΟΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΣΤΗΡΙΞΗΣ Γ ΚΟΙΝΟΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΣΤΗΡΙΞΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ» 2000-2006 ΑΞΟΝΑΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ: 1 - ΠΑΙ ΕΙΑ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΜΕΤΡΟ: 1.3 ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ, ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΑ ΕΙΞΗ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ

ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ 19η ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΤΡΙΚΑΛΑ Πλάτανος Θέση «Ομβριάσα» Η 19η ΕΒΑ διενεργεί ανασκαφική έρευνα στον αγρό ιδιοκτησίας Σ. και Α. Υφαντή, η οποία είναι συνέχεια αυτής που διενεργούσε η 7η ΕΒΑ,

Διαβάστε περισσότερα

Δημήτρης Δαμάσκος Δημήτρης Πλάντζος Πανεπιστημιακή Ανασκαφή Άργους Ορεστικού

Δημήτρης Δαμάσκος Δημήτρης Πλάντζος Πανεπιστημιακή Ανασκαφή Άργους Ορεστικού Δημήτρης Δαμάσκος Δημήτρης Πλάντζος Πανεπιστημιακή Ανασκαφή Άργους Ορεστικού Η ανασκαφή τού 2012 είχε ως στόχους: την περαιτέρω διερεύνηση της στοάς του μεγάλου ρωμαϊκού κτιρίου με τη στοά περιμετρικά

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΣ ΙΗΤΩΝ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΔΡΑΣΕΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΑΦΝΗ

ΔΗΜΟΣ ΙΗΤΩΝ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΔΡΑΣΕΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΑΦΝΗ ΔΗΜΟΣ ΙΗΤΩΝ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΔΡΑΣΕΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΑΦΝΗ 0 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η διαμόρφωση των στόχων για το πρόγραμμα ΔΑΦΝΗ προέκυψε κατόπιν του σχετικού σχεδιασμού του Δήμου Ιητών και με βάση την έκθεση που εκπονήθηκε

Διαβάστε περισσότερα

Παρακολούθηση διαρροών νερού με τη χρήση δορυφορικών εικόνων και επίγειων φασματοραδιομέτρων

Παρακολούθηση διαρροών νερού με τη χρήση δορυφορικών εικόνων και επίγειων φασματοραδιομέτρων Ημερίδα: ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΧΡΗΣΗ ΔΟΡΥΦΟΡΙΚΩΝ, ΓΕΩΦYΣΙΚΩΝ ΚΑΙ ΥΠΕΡΦΑΣΜΑΤΙΚΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΓΙΑ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΔΙΑΡΡΟΩΝ ΝΕΡΟΥ ΣΕ ΔΙΚΤΥΑ ΥΔΡΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ. Παρακολούθηση διαρροών νερού με τη χρήση δορυφορικών εικόνων

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΙΚΗ ΓΕΩΛΟΓΙΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 1 Ο ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΚΟΙ ΧΑΡΤΕΣ Δρ. ΜΑΡΙΑ ΦΕΡΕΝΤΙΝΟΥ 2008-2009

ΤΕΧΝΙΚΗ ΓΕΩΛΟΓΙΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 1 Ο ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΚΟΙ ΧΑΡΤΕΣ Δρ. ΜΑΡΙΑ ΦΕΡΕΝΤΙΝΟΥ 2008-2009 ΤΕΧΝΙΚΗ ΓΕΩΛΟΓΙΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 1 Ο ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΚΟΙ ΧΑΡΤΕΣ Δρ. ΜΑΡΙΑ ΦΕΡΕΝΤΙΝΟΥ 2008-2009 Τοπογραφικοί Χάρτες Περίγραμμα - Ορισμοί - Χαρακτηριστικά Στοιχεία - Ισοϋψείς Καμπύλες - Κατασκευή τοπογραφικής τομής

Διαβάστε περισσότερα

Για να περιγράψουμε την ατμοσφαιρική κατάσταση, χρησιμοποιούμε τις έννοιες: ΚΑΙΡΟΣ. και ΚΛΙΜΑ

Για να περιγράψουμε την ατμοσφαιρική κατάσταση, χρησιμοποιούμε τις έννοιες: ΚΑΙΡΟΣ. και ΚΛΙΜΑ Το κλίμα της Ευρώπης Το κλίμα της Ευρώπης Για να περιγράψουμε την ατμοσφαιρική κατάσταση, χρησιμοποιούμε τις έννοιες: ΚΑΙΡΟΣ και ΚΛΙΜΑ Καιρός: Οι ατμοσφαιρικές συνθήκες που επικρατούν σε μια περιοχή, σε

Διαβάστε περισσότερα

Ο αρχαιολογικός χώρος του Καλαμωτού βρίσκεται 2 χλμ. νότια του χωριού και είναι γνωστός στους κατοίκους του με την ονομασία Τούμπες ή Καστέλλια.

Ο αρχαιολογικός χώρος του Καλαμωτού βρίσκεται 2 χλμ. νότια του χωριού και είναι γνωστός στους κατοίκους του με την ονομασία Τούμπες ή Καστέλλια. ΑΡΧΑΙΑ ΚΑΛΙΝΔΟΙΑ ΣΥΝΟΨΗ ΙΣΤΟΡΙΚΟΥ ΕΥΡΗΜΑΤΩΝ ΤΟΠΟΘΕΣΙΑ ΑΡΧΑΙΑΣ ΠΟΛΗΣ: Ο αρχαιολογικός χώρος του Καλαμωτού βρίσκεται 2 χλμ. νότια του χωριού και είναι γνωστός στους κατοίκους του με την ονομασία Τούμπες

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΚΓ ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΙΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΜΕΓΑΛΟ ΘΕΑΤΡΟ ΓΟΡΤΥΝΑΣ ΧΟΡΗΓΙΚΟΣ ΦΑΚΕΛΟΣ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΚΓ ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΙΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΜΕΓΑΛΟ ΘΕΑΤΡΟ ΓΟΡΤΥΝΑΣ ΧΟΡΗΓΙΚΟΣ ΦΑΚΕΛΟΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΚΓ ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΙΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΜΕΓΑΛΟ ΘΕΑΤΡΟ ΓΟΡΤΥΝΑΣ ΧΟΡΗΓΙΚΟΣ ΦΑΚΕΛΟΣ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 2010 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Ο ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΧΩΡΟΣ ΤΗΣ ΓΟΡΤΥΝΑΣ ΤΟ ΜΕΓΑΛΟ ΘΕΑΤΡΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΛΙΠΑΝΣΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΝΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ (ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Π.Ε. ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ)

ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΛΙΠΑΝΣΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΝΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ (ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Π.Ε. ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ) ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΛΙΠΑΝΣΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΝΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ (ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Π.Ε. ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ) ρ. Αριστοτέλης Παπαδόπουλος Γενικός /ντης Αγροτικής Έρευνας ΕΛ.Γ.Ο. «ΗΜΗΤΡΑ» ρ. Φραντζής Παπαδόπουλος Τακτικός Ερευνητής

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΕΙΚΑΣΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΣΜΈΝΩΝ ΤΕΧΝΏΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ. Μάθημα: Τεχνολογία Υλικών. Όνομα: Νικόλαος Καρναμπατίδης ΑΕΜ:438

ΤΜΗΜΑ ΕΙΚΑΣΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΣΜΈΝΩΝ ΤΕΧΝΏΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ. Μάθημα: Τεχνολογία Υλικών. Όνομα: Νικόλαος Καρναμπατίδης ΑΕΜ:438 ΤΜΗΜΑ ΕΙΚΑΣΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΣΜΈΝΩΝ ΤΕΧΝΏΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ Μάθημα: Τεχνολογία Υλικών Όνομα: Νικόλαος Καρναμπατίδης ΑΕΜ:438 Εξάμηνο: 8 ο (εικ.1) Νίκη της ΣαμοθράκηςParis, Musée du Louvre Φθορά:

Διαβάστε περισσότερα

Α.1.1.α.6 ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗ ΛΟΙΠΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΑ ΜΕΓΕΘΗ ΚΑΙ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΧΩΡΟΤΑΞΙΚΗΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ

Α.1.1.α.6 ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗ ΛΟΙΠΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΑ ΜΕΓΕΘΗ ΚΑΙ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΧΩΡΟΤΑΞΙΚΗΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ Α.1.1.α.6 ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗ ΛΟΙΠΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΑ ΜΕΓΕΘΗ ΚΑΙ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΧΩΡΟΤΑΞΙΚΗΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ 1. ΗΜΟΓΡΑΦΙΚΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΚΑΙ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ 1.1 Πληθυσµός Κατά την εκπόνηση του

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΟΤΗΤΑ 3 3.0 ΜΕΣΑ ΜΕΤΑΔΟΣΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ

ΕΝΟΤΗΤΑ 3 3.0 ΜΕΣΑ ΜΕΤΑΔΟΣΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΕΝΟΤΗΤΑ 3 3.0 ΜΕΣΑ ΜΕΤΑΔΟΣΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Όπως είναι ήδη γνωστό, ένα σύστημα επικοινωνίας περιλαμβάνει τον πομπό, το δέκτη και το κανάλι επικοινωνίας. Στην ενότητα αυτή, θα εξετάσουμε τη δομή και τα χαρακτηριστικά

Διαβάστε περισσότερα

Certified in Crisis Management with G.I.S. (C.C.M.G.)

Certified in Crisis Management with G.I.S. (C.C.M.G.) Certified in Crisis Management with G.I.S. (C.C.M.G.) Τίτλος Προγράμματος: «Συστήματα Διαχείρισης Κρίσεων Φυσικών Καταστροφών με την εφαρμογή G.I.S.» Περίγραμμα εκπαίδευσης (Syllabus) 1. Πρόληψη Φυσικών

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΙ ΔΙΑΧΥΣ ΤΟΥ ΕΡΓΟΥ. Κύριος

ΚΑΙ ΔΙΑΧΥΣ ΤΟΥ ΕΡΓΟΥ. Κύριος ΕΝΟΤΗΤΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 5: ΠΡΟΒΟΛΗ ΚΑΙ ΔΙΑΧΥΣ ΣΗ ΤΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΤΟΥ ΕΡΓΟΥ ΠΑΡΑΔΟΤΕΟ 5.4.1: 1 η ΨΗΦΙΑΚΟ ΔΙΓΛΩΣΣΟ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ Βασίλης Αμοιρίδης Κύριος Ερευνητής Αθήνα, Φεβρουάριος 2014 Ανίχνευση αλλαγών

Διαβάστε περισσότερα

Γεωλογικές- γεωµορφολογικές έρευνες για την. αγωγών"

Γεωλογικές- γεωµορφολογικές έρευνες για την. αγωγών Γεωλογικές- γεωµορφολογικές έρευνες για την ασφαλή πόντιση υποθαλάσσιων καλωδίων και αγωγών" ρ. Γρηγόρης Π. Ρουσάκης ΤΟΜΕΑΣ ΘΑΛΑΣΣΙΑΣ ΓΕΟΛΟΓΙΑΣ & ΓΕΩΦΥΣΙΚΗΣ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΩΚΕΑΝΟΓΡΑΦΙΑΣ ΕΛΚΕΘΕ Σκοπός των ερευνών

Διαβάστε περισσότερα

http://enallaktikos-tourismos-messinia.weebly.com ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΤΟΥ 1 ου ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ

http://enallaktikos-tourismos-messinia.weebly.com ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΤΟΥ 1 ου ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ http://enallaktikos-tourismos-messinia.weebly.com ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΤΟΥ 1 ου ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ Eναλλακτικός Τουρισμός - είναι μια καινούρια φιλοσοφία στον τομέα του τουρισμού και περιλαμβάνει

Διαβάστε περισσότερα

Στα 1849 ο Sir David Brewster περιγράφει τη μακροσκοπική μηχανή λήψης και παράγονται οι πρώτες στερεοσκοπικές φωτογραφίες (εικ. 5,6).

Στα 1849 ο Sir David Brewster περιγράφει τη μακροσκοπική μηχανή λήψης και παράγονται οι πρώτες στερεοσκοπικές φωτογραφίες (εικ. 5,6). ΣΤΕΡΕΟΣΚΟΠΙΑ Η στερεοσκοπία είναι μια τεχνική που δημιουργεί την ψευδαίσθηση του βάθους σε μια εικόνα. Στηρίζεται στο ότι η τρισδιάστατη φυσική όραση πραγματοποιείται διότι κάθε μάτι βλέπει το ίδιο αντικείμενο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΛΙΚΟ ΠΑΡΑΔΟΤΕΟ: ΠΕ - 4 : ΤΕΛΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ

ΤΕΛΙΚΟ ΠΑΡΑΔΟΤΕΟ: ΠΕ - 4 : ΤΕΛΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΜΕΛΕΤΗ ΜΕΤΑΒΟΛΩΝ ΧΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΑΞΙΩΝ ΓΗΣ ΣΕ ΕΠΙΛΕΓΜΕΝΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΤΗΣ ΑΜΕΣΗΣ ΖΩΝΗΣ ΕΠΙΡΡΟΗΣ ΤΗΣ ΕΓΝΑΤΙΑΣ ΟΔΟΥ (ΚΩΔΙΚΟΣ ΑΝΑΦΟΡΑΣ: 3654) ΤΕΛΙΚΟ ΠΑΡΑΔΟΤΕΟ: ΠΕ - 4 : ΤΕΛΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΤΕΥΧΟΣ 4 Ο ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΔΕΙΚΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΛΙΘΙΚΟΣ ΟΙΚΙΣΜΟΣ ΑΥΓΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΕΣ ΡΑΣΕΙΣ 2014

ΝΕΟΛΙΘΙΚΟΣ ΟΙΚΙΣΜΟΣ ΑΥΓΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΕΣ ΡΑΣΕΙΣ 2014 ΝΕΟΛΙΘΙΚΟΣ ΟΙΚΙΣΜΟΣ ΑΥΓΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΕΣ ΡΑΣΕΙΣ 2014 Η ΚΘ Εφορεία Προϊστορικών & Κλασικών Αρχαιοτήτων και η Επιστημονική Ομάδα των Ανασκαφών Αυγής οργανώνουν για πέμπτη χρονιά εκπαιδευτικές δράσεις με αφορμή

Διαβάστε περισσότερα

Πίνακας 1. Πίνακας προτεινόμενων πτυχιακών εργασιών για το χειμερινό εξάμηνο 2012-13. Αριθμός σπουδαστών

Πίνακας 1. Πίνακας προτεινόμενων πτυχιακών εργασιών για το χειμερινό εξάμηνο 2012-13. Αριθμός σπουδαστών Πίνακας. Πίνακας προτεινόμενων πτυχιακών εργασιών για το χειμερινό εξάμηνο 0-3 ΤΜΗΜΑ: ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ Α/Α Τίτλος θέματος Μέλος Ε.Π Σύντομη περιγραφή Διακόπτες δικτύων ισχύος 3 4 5 Μηχανικά χαρακτηριστικά

Διαβάστε περισσότερα

2. Περιγράφουμε τα στοιχεία του καιρού, σαν να είμαστε μετεωρολόγοι.

2. Περιγράφουμε τα στοιχεία του καιρού, σαν να είμαστε μετεωρολόγοι. 1. Παρατηρούμε τον καιρό σήμερα και περιγράφουμε τις συνθήκες που αφορούν τη βροχή, τον άνεμο, τον ήλιο και τη θερμοκρασία. βροχή άνεμος ήλιος-σύννεφα θερμοκρασίαάνεση 2. Περιγράφουμε τα στοιχεία του καιρού,

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρικές Διασκοπήσεις για την Χαρτογράφηση Αγωγών και Διαρροών

Ηλεκτρικές Διασκοπήσεις για την Χαρτογράφηση Αγωγών και Διαρροών Ηλεκτρικές Διασκοπήσεις για την Χαρτογράφηση Αγωγών και Διαρροών Δρ. Νίκος Παπαδόπουλος Εργαστήριο Γεωφυσικής Δορυφορικής Τηλεπισκόπισης και Αρχαιοπεριβάλλοντος Ινστιτούτο Μεσογειακών Σπουδών (Ι.Μ.Σ.)

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑ02 ΥΣΤΕΡΗ ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ ΧΑΛΚΟΥ

ΙΑ02 ΥΣΤΕΡΗ ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ ΧΑΛΚΟΥ ΙΑ02 ΥΣΤΕΡΗ ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ ΧΑΛΚΟΥ Από τη Μεσοχαλκή στην Υστεροχαλκή Στην αρχή της ΥΧ περιόδου η εικόνα σε κάθε περιοχή παραμένει η ίδια με τη ΜΧ, με εξαίρεση την Ηπειρωτική Ελλάδα. Κρήτη: η ανακτορική κοινωνία,

Διαβάστε περισσότερα

9. Ανάλυση κυρίων συνιστωσών *Principal Component Analysis)

9. Ανάλυση κυρίων συνιστωσών *Principal Component Analysis) 1 9. Ανάλυση κυρίων συνιστωσών *Principal Component Analysis) Προαπαιτούμενα: MULTISPEC και η πολυφασματική εικόνα του φακέλου \Multispec_tutorial_Files\Images and Files \ salamina_multispectral.tiff Σκοπός:

Διαβάστε περισσότερα

Επίδραση του συνδυασμού μόνωσης και υαλοπινάκων στη μεταβατική κατανάλωση ενέργειας των κτιρίων

Επίδραση του συνδυασμού μόνωσης και υαλοπινάκων στη μεταβατική κατανάλωση ενέργειας των κτιρίων Επίδραση του συνδυασμού μόνωσης και υαλοπινάκων στη μεταβατική κατανάλωση ενέργειας των κτιρίων Χ. Τζιβανίδης, Λέκτορας Ε.Μ.Π. Φ. Γιώτη, Μηχανολόγος Μηχανικός, υπ. Διδάκτωρ Ε.Μ.Π. Κ.Α. Αντωνόπουλος, Καθηγητής

Διαβάστε περισσότερα

Αρχαιολογία των γεωμετρικών και αρχαϊκών χρόνων (1100-480 π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος

Αρχαιολογία των γεωμετρικών και αρχαϊκών χρόνων (1100-480 π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος [IA11] ΚΛΑΣΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ Α Αρχαιολογία των γεωμετρικών και αρχαϊκών χρόνων (1100-480 π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος Πρώιμοι και Γεωμετρικοί χρόνοι (1100-700 π.χ.) Οι περίοδοι της αρχαίας ελληνικής τέχνης:

Διαβάστε περισσότερα

Μάρτιος 2014. Λίγο μετά το αρχαιολογικό συνέδριο για την ανασκαφική δραστηριότητα στη Μακεδονία η επικεφαλής της ανασκαφής αποκαλύπτει:

Μάρτιος 2014. Λίγο μετά το αρχαιολογικό συνέδριο για την ανασκαφική δραστηριότητα στη Μακεδονία η επικεφαλής της ανασκαφής αποκαλύπτει: «Η αρχαιολογία είναι πάντα μαγεία και είναι πάντα το άγνωστο. Δεν ξέρουμε τι θα μας κρύψει και τι θα μας βγάλει η αυριανή μέρα. Ποτέ δεν πρέπει να απογοητευόμαστε, πάντα πρέπει να είμαστε αισιόδοξοι ότι

Διαβάστε περισσότερα

Έκθεση καθαρισμού της αμφιπρόσωπης εικόνας του Βυζαντινού Μουσείου

Έκθεση καθαρισμού της αμφιπρόσωπης εικόνας του Βυζαντινού Μουσείου Έκθεση καθαρισμού της αμφιπρόσωπης εικόνας του Βυζαντινού Μουσείου Τάσος ΜΑΡΓΑΡΙΤΩΦ Δελτίον XAE 1 (1959), Περίοδος Δ'. Στη μνήμη του Νίκου Βέη (1883-1958) Σελ. 144-148 ΑΘΗΝΑ 1960 ΕΚΘΕΣΗ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΥ ΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

"Γεωπεριβαλλοντικές επιπτώσεις των πυρκαγιών στον ευρύτερο χώρο της Αρχαίας Ολυµπίας, Κρόνιος λόφος - Προτάσεις µέτρων."

Γεωπεριβαλλοντικές επιπτώσεις των πυρκαγιών στον ευρύτερο χώρο της Αρχαίας Ολυµπίας, Κρόνιος λόφος - Προτάσεις µέτρων. "Γεωπεριβαλλοντικές επιπτώσεις των πυρκαγιών στον ευρύτερο χώρο της Αρχαίας Ολυµπίας, Κρόνιος λόφος - Προτάσεις µέτρων." Dr. rer nat. ΗΛΙΑΣ ΜΑΡΙΟΛΑΚΟΣ, Οµότιµος Καθηγητής Γεωλογίας* Dr. ΙΩΑΝΝΗΣ ΦΟΥΝΤΟΥΛΗΣ,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΤΗΣ ΛΙΝΔΟΥ ΣΟΦΙΑ ΒΑΣΑΛΟΥ ΒΠΠΓ

ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΤΗΣ ΛΙΝΔΟΥ ΣΟΦΙΑ ΒΑΣΑΛΟΥ ΒΠΠΓ ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΤΗΣ ΛΙΝΔΟΥ ΣΟΦΙΑ ΒΑΣΑΛΟΥ ΒΠΠΓ Περιγραφή μνημείου Το αρχαίο θέατρο της Λίνδου διαμορφώνεται στους πρόποδες της δυτικής πλαγιάς του βράχου της λινδιακής ακρόπολης. Το κοίλο χωρίζεται σε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΔΡΟΓΟΝΑΝΘΡΑΚΩΝ (ΕΛΛΙΝΥ)

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΔΡΟΓΟΝΑΝΘΡΑΚΩΝ (ΕΛΛΙΝΥ) ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΔΡΟΓΟΝΑΝΘΡΑΚΩΝ (ΕΛΛΙΝΥ) Συνέντευξη ΕΣΗΕΑ 6 Μαρτίου 2014 www.elliny.gr Δρ. ΒΑΣΙΛΗΣ ΚΑΡΚΟΥΛΙΑΣ Γεωλόγος Μηχανικός πρ. Δ/ντής ΔΕΠ,ΔΕΠ-ΕΚΥ Α.Ε Πρόεδρος ΕΛΛΙΝΥ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ 27 ΚΣΤ' ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΠΕΙΡΑΙΑΣ Κατά την περίοδο 2000-2009 πραγματοποιήθηκαν πολυάριθμες σωστικές ανασκαφές μέσα στην πόλη του Πειραιά, κατά τις οποίες αποκαλύφθηκαν τμήματα

Διαβάστε περισσότερα

Αιολικό Σύστημα Παραγωγής Ηλεκτρικής Ενέργειας (ΑΣΠΗΕ) ισχύος 706 MW στις νήσους Χίος-Λέσβος-Λήμνος από την εταιρεία ROKAS RENEWABLES - ΑΙΓΑΙΑ ΖΕΥΞΗ

Αιολικό Σύστημα Παραγωγής Ηλεκτρικής Ενέργειας (ΑΣΠΗΕ) ισχύος 706 MW στις νήσους Χίος-Λέσβος-Λήμνος από την εταιρεία ROKAS RENEWABLES - ΑΙΓΑΙΑ ΖΕΥΞΗ «Αιολικό Σύστημα Παραγωγής Ηλεκτρικής Ενέργειας (ΑΣΠΗΕ) ισχύος 706 MW στις νήσους Χίος-Λέσβος-Λήμνος από την εταιρεία ROKAS RENEWABLES - ΑΙΓΑΙΑ ΖΕΥΞΗ». Παρατηρήσεις της ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ επί της Μελέτης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΘΗΤΙΚΑ ΗΛΙΑΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ

ΠΑΘΗΤΙΚΑ ΗΛΙΑΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ νέες κατασκευές ανακαίνιση και µετασκευή ιστορικών κτιρίων αναδιαµόρφωση καινούριων κτιρίων έργα "εκ του µηδενός" σε ιστορικά πλαίσια 2 Ο ενεργειακός σχεδιασµός του κτιριακού κελύφους θα πρέπει

Διαβάστε περισσότερα

Γεωγραφικά Πληροφοριακά Συστήµατα (Geographical Information Systems GIS)

Γεωγραφικά Πληροφοριακά Συστήµατα (Geographical Information Systems GIS) Γεωγραφικά Πληροφοριακά Συστήµατα (Geographical Information Systems GIS) ρ. ΧΑΛΚΙΑΣ ΧΡΙΣΤΟΣ xalkias@hua.gr Χ. Χαλκιάς - Εισαγωγή στα GIS 1 Ορισµοί ΓΠΣ Ένα γεωγραφικό πληροφοριακό σύστηµα Geographic Information

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΜΕΡΕΣ ΘΕΡΜΙΚΗΣ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗΣ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗΣ ΕΠΙΤΗΡΗΣΗΣ ΚΡΙΣΙΜΩΝ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΚΑΙ ΣΥΝΟΡΩΝ

ΚΑΜΕΡΕΣ ΘΕΡΜΙΚΗΣ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗΣ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗΣ ΕΠΙΤΗΡΗΣΗΣ ΚΡΙΣΙΜΩΝ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΚΑΙ ΣΥΝΟΡΩΝ ΚΑΜΕΡΕΣ ΘΕΡΜΙΚΗΣ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗΣ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗΣ ΕΠΙΤΗΡΗΣΗΣ ΚΡΙΣΙΜΩΝ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΚΑΙ ΣΥΝΟΡΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΘΕΡΜΙΚΩΝ ΚΑΜΕΡΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΘΝΙΚΗ ΑΣΦΑΛΕΙΑ Η προστασία των συνόρων μιας χώρας είναι ζωτικής

Διαβάστε περισσότερα

Αναλυτική περιγραφή των διαδικασιών που λαμβάνουν χώρα στον Ενεργειακό Σχεδιασμό κάτω από διαφορετικές καταστάσεις και συνθήκες.

Αναλυτική περιγραφή των διαδικασιών που λαμβάνουν χώρα στον Ενεργειακό Σχεδιασμό κάτω από διαφορετικές καταστάσεις και συνθήκες. Πίνακας. Πίνακας προτεινόμενων πτυχιακών εργασιών για το εαρινό εξάμηνο 202-3 ΤΜΗΜΑ: ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ Α/Α Τίτλος θέματος Μέλος Ε.Π Σύντομη περιγραφή 2 3 4 5 6 Έλεγχος της τάσης και της άεργης ισχύος

Διαβάστε περισσότερα

6.3 Αποτελέσματα Δοκιμαστικής Λειτουργίας, Αξιολόγηση και Προτάσεις Βελτίωσης και Έρευνας

6.3 Αποτελέσματα Δοκιμαστικής Λειτουργίας, Αξιολόγηση και Προτάσεις Βελτίωσης και Έρευνας 25SMEs2009 ΠΑΡΑΔΟΤΕΑ ΕΝΟΤΗΤΑΣ ΕΡΓΑΣΙΩΝ 6: ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΔΟΚΙΜΑΣΤΙΚΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ 6.3 Αποτελέσματα Δοκιμαστικής Λειτουργίας, Αξιολόγηση και Προτάσεις Βελτίωσης και Έρευνας Σελίδα 1 REVISION HISTORY

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόµενα. Περιεχόµενα... 7. Ευρετήριο Γραφηµάτων... 11. Ευρετήριο Εικόνων... 18. Κεφάλαιο 1

Περιεχόµενα. Περιεχόµενα... 7. Ευρετήριο Γραφηµάτων... 11. Ευρετήριο Εικόνων... 18. Κεφάλαιο 1 Περιεχόµενα Περιεχόµενα... 7 Ευρετήριο Γραφηµάτων... 11 Ευρετήριο Εικόνων... 18 Κεφάλαιο 1 ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΚΑΙ ΟΡΙΣΜΟΙ... 19 Θεωρία... 19 1.1 Έννοιες και ορισµοί... 20 1.2 Μονάδες µέτρησης γωνιών και µηκών...

Διαβάστε περισσότερα

Στόχοι του HydroSense

Στόχοι του HydroSense LIFE+ HydroSense Καινοτόµες τεχνολογίες ακριβείας για τη βελτιστο οίηση της άρδευσης και την ολοκληρωµένη διαχείριση καλλιεργειών σε εριβάλλοντα έλλειψης νερού 2010-2012 Στόχοι του HydroSense Σε επίπεδο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΥΧΟΣ ΒΙΟΚΛΙΜΑΤΙΣΜΟΥ

ΤΕΥΧΟΣ ΒΙΟΚΛΙΜΑΤΙΣΜΟΥ ΤΕΥΧΟΣ ΒΙΟΚΛΙΜΑΤΙΣΜΟΥ Στο τεύχος αυτό, γίνεται μία όσο το δυνατόν λεπτομερής προσέγγιση των γενικών αρχών της Βιοκλιματικής που εφαρμόζονται στο έργο αυτό. 1. Γενικές αρχές αρχές βιοκλιματικής 1.1. Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ Κ' ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ Από το 2000 έως το 2009 στην περιοχή αρμοδιότητας της Κ ΕΠΚΑ που περιλαμβάνει τα νησιά Λέσβο, Λήμνο, Χίο, Οινούσσες, Ψαρά και Άγιο Ευστράτιο, πραγματοποιήθηκε

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Κ. ΛΑΣΚΑΡΙΔΗΣ, Δρ. Μ. ΠΑΤΡΩΝΗΣ

Δρ. Κ. ΛΑΣΚΑΡΙΔΗΣ, Δρ. Μ. ΠΑΤΡΩΝΗΣ ΣΗΜΑΝΣΗ CE ΓΙΑ ΤΑ ΔΟΜΙΚΑ ΥΛΙΚΑ ΑΠΟ ΔΙΑΚΟΣΜΗΤΙΚΑ ΠΕΤΡΩΜΑΤΑ. Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ ΛΙΘΟΣ (ΙΓΜΕ) Δρ. Κ. ΛΑΣΚΑΡΙΔΗΣ, Δρ. Μ. ΠΑΤΡΩΝΗΣ Ι.Γ.Μ.Ε., Διεύθυνση Κοιτασματολογίας, Τμήμα Μαρμάρων και Αδρανών Υλικών,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΣ ΡΟΔΟΥ Παρασκευοπούλου Άννα Ζαχαρόπουλος Θανάσης Καραγιάννη Δέσποινα

ΔΗΜΟΣ ΡΟΔΟΥ Παρασκευοπούλου Άννα Ζαχαρόπουλος Θανάσης Καραγιάννη Δέσποινα Χάρτες Χερσαίας Παραλιακής Ζώνης ΡΟΔΟΥ και δημιουργία βάσης Περιβαλλοντικών-χωρικών δεδομένων (GIS) που υλοποιήθηκε στα πλαίσια Διασυνοριακής Συνεργασίας Ελλάδα Κύπρος και στα πλαίσια του εγκεκριμένου

Διαβάστε περισσότερα

Πως επηρεάζεται το μικρόκλιμα μιας περιοχής από την τοπογραφία (πειραματική έρευνα) Ομάδα Μαθητών: Συντονιστής καθηγητής: Λύκειο Αγίου Αντωνίου

Πως επηρεάζεται το μικρόκλιμα μιας περιοχής από την τοπογραφία (πειραματική έρευνα) Ομάδα Μαθητών: Συντονιστής καθηγητής: Λύκειο Αγίου Αντωνίου 1 Πως επηρεάζεται το μικρόκλιμα μιας περιοχής από την τοπογραφία (πειραματική έρευνα) Ομάδα Μαθητών: Ζαντής Γιώργος, Παρεκκλησίτης Ορέστης, Ιωάννου Γιώργος Συντονιστής καθηγητής: Νικόλας Νικολάου Λύκειο

Διαβάστε περισσότερα

Συμβολή στην Χαρτογράφηση Θαλάσσιων Οικοτόπων των Όρμων Κορθίου και Χώρας Άνδρου (Νοτιοανατολική Άνδρος, Κυκλάδες)

Συμβολή στην Χαρτογράφηση Θαλάσσιων Οικοτόπων των Όρμων Κορθίου και Χώρας Άνδρου (Νοτιοανατολική Άνδρος, Κυκλάδες) Συμβολή στην Χαρτογράφηση Θαλάσσιων Οικοτόπων των Όρμων Κορθίου και Χώρας Άνδρου (Νοτιοανατολική Άνδρος, Κυκλάδες) 1 1. Εισαγωγή Οι θαλάσσιοι τύποι οικοτόπων αποτελούν τμήμα του Παραρτήματος Ι της Οδηγίας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΚΘ' ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΦΛΩΡΙΝΑ Άγιος Αχίλλειος Πρεσπών Το 2007 διενεργήθηκε σωστική ανασκαφή, με χρηματοδοτική συνεισφορά του ΥΠΠΟΤ, του Υπουργείου Μακεδονίας-Θράκης και του

Διαβάστε περισσότερα

«DARIAH-ΑΤΤΙΚΗ Ανάπτυξη της ελληνικής ερευνητικής υποδομής για τις ανθρωπιστικές επιστήμες ΔΥΑΣ» Αθήνα, 26 Φεβρουαρίου 2015

«DARIAH-ΑΤΤΙΚΗ Ανάπτυξη της ελληνικής ερευνητικής υποδομής για τις ανθρωπιστικές επιστήμες ΔΥΑΣ» Αθήνα, 26 Φεβρουαρίου 2015 ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΑΘΗΝΩΝ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΑΘΗΝΑ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΑΝΩΤΑΤΗ ΣΧΟΛΗ ΚΑΛΩΝ ΤΕΧΝΩΝ ΙΔΡΥΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΡΕΥΝΑΣ Αθήνα, 26 Φεβρουαρίου 2015 Αξιότιμες

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΝΝΟΙΑΣ ΤΟΥ ΟΡΙΟΥ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΝΝΟΙΑΣ ΤΟΥ ΟΡΙΟΥ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΑΞΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΝΝΟΙΑΣ ΤΟΥ ΟΡΙΟΥ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ ΟΡΙΟ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ ΕΞ ΑΡΙΣΤΕΡΩΝ ΚΑΙ ΕΚ ΔΕΞΙΩΝ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ: ΚΟΥΤΙΔΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικό Α.Ε. Το Ακίνητο

Ελληνικό Α.Ε. Το Ακίνητο Ελληνικό Α.Ε. Το Ακίνητο Η Θέση του Aκίνητου στην περιοχή της Μεσογείου Σημείωση: Η ακτίνα χρόνου πτήσης είναι ενδεικτική. Η θέση του Ακινήτου στην Ελλάδα Σημείωση: Η ακτίνα χρόνου πτήσης είναι ενδεικτική.

Διαβάστε περισσότερα

Το σύνολο των βραχογραφιών και κάτω λεπτομέρεια

Το σύνολο των βραχογραφιών και κάτω λεπτομέρεια ΠΡΟΝΕΟΛΙΘΙΚΗ ΚΡΗΤΗ Πριν από τις επιφανειακές έρευνες στην περιοχή του Πλακιά και της Πρεβέλης στη νότια Κρήτη, τα μόνα γνωστά προνεολιθικά ευρήματα προέρχονταν από το εσωτερικό του σπηλαίου Ασφέντου στο

Διαβάστε περισσότερα

ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΠΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΪΟΥ / ΙΟΥΝΙΟΥ 2014

ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΠΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΪΟΥ / ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΜΑΚΑΡΙΟΣ Γ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2013 2014 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΠΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΪΟΥ / ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 Κατεύθυνση: ΠΡΑΚΤΙΚΗ Κλάδος: ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΑ Μάθημα: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ Τάξη: A Τμήμα:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΑΣΗ ΧΟΡΗΓΙΑΣ Πολιτιστική Διαδρομή στα Αρχαία Θέατρα της Ηπείρου

ΠΡΟΤΑΣΗ ΧΟΡΗΓΙΑΣ Πολιτιστική Διαδρομή στα Αρχαία Θέατρα της Ηπείρου ΠΡΟΤΑΣΗ ΧΟΡΗΓΙΑΣ Πολιτιστική Διαδρομή στα Αρχαία Θέατρα της Ηπείρου Μάρτιος 2015 Ι. Φορέας Υλοποίησης Φορέας Υλοποίησης: Διάζωμα Το ΔΙΑΖΩΜΑ είναι ένα σωματείο που ιδρύθηκε με πρωτοβουλία του τέως Υπουργού

Διαβάστε περισσότερα

NON TECHNICAL REPORT_MAGGANIOTIKA 3 MW ΜΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΠΕΡΙΛΗΨΗ

NON TECHNICAL REPORT_MAGGANIOTIKA 3 MW ΜΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΜΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΠΕΡΙΛΗΨΗ Η παρούσα Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων αφορά το έργο της εγκατάστασης και λειτουργίας Φωτοβολταϊκού Σταθμού Παραγωγής Ηλεκτρικής Ενέργειας, συνολικής ισχύος 3,0 MW σε μισθωμένο

Διαβάστε περισσότερα

Έκθεση αποτελεσμάτων της ανασκαφής στον Αζοριά (2014) Donald C. Haggis, Πανεπιστήμιο της Βόρειας Καρολίνας (Chapel Hill)

Έκθεση αποτελεσμάτων της ανασκαφής στον Αζοριά (2014) Donald C. Haggis, Πανεπιστήμιο της Βόρειας Καρολίνας (Chapel Hill) Έκθεση αποτελεσμάτων της ανασκαφής στον Αζοριά (2014) Donald C. Haggis, Πανεπιστήμιο της Βόρειας Καρολίνας (Chapel Hill) Εισαγωγή Οι εργασίες στον αρχαιολογικό χώρο του Αζοριά στη βορειοανατολική Κρήτη

Διαβάστε περισσότερα

Είναι αυτή η πρώτη πόλη της υτικής Ευρώπης;

Είναι αυτή η πρώτη πόλη της υτικής Ευρώπης; Είναι αυτή η πρώτη πόλη της υτικής Ευρώπης; Μέρος της οχύρωσης Οι αρχαιολογικές ανασκαφές που διενεργούνται στην περιοχή της La Bastida (Totana, Murcia στην Ισπανία) έχουν αποκαλύψει ένα επιβλητικό οχυρωματικό

Διαβάστε περισσότερα

Περίθλαση φωτός από συμπαγή δίσκο (CD)

Περίθλαση φωτός από συμπαγή δίσκο (CD) Περίθλαση φωτός από συμπαγή δίσκο (CD) Επίδειξη-Πείραμα Σκοπός Με την άσκηση αυτή θέλουμε να εξοικειωθούν οι μαθητές με τα φαινόμενα της συμβολής και περίθλασης, χρησιμοποιώντας ένα καθημερινό και πολύ

Διαβάστε περισσότερα

Συνολικός Χάρτης Πόλης

Συνολικός Χάρτης Πόλης Στα πλαίσια εφαρµογής της οδηγίας 2002/49/ΕΚ, για την αντιµετώπιση των σοβαρών περιβαλλοντικών προβληµάτων που αντιµετωπίζουν οι πόλεις, εξαιτίας του οδικού Θορύβου, µε σοβαρές επιπτώσεις στην ανθρώπινη

Διαβάστε περισσότερα

Μάθημα 4.10: Οπτικά Αποθηκευτικά Μέσα

Μάθημα 4.10: Οπτικά Αποθηκευτικά Μέσα Κεφάλαιο 4 ο Ο Προσωπικός Υπολογιστής Μάθημα 4.10: Οπτικά Αποθηκευτικά Μέσα Όταν ολοκληρώσεις το κεφάλαιο θα μπορείς: Να εξηγείς τις αρχές λειτουργίας των οπτικών αποθηκευτικών μέσων. Να περιγράφεις τον

Διαβάστε περισσότερα

Εικόνα. Τεχνολογία Πολυμέσων και Πολυμεσικές Επικοινωνίες 05-1

Εικόνα. Τεχνολογία Πολυμέσων και Πολυμεσικές Επικοινωνίες 05-1 Εικόνα Εισαγωγή Ψηφιακή αναπαράσταση Κωδικοποίηση των χρωμάτων Συσκευές εισόδου και εξόδου Βάθος χρώματος και ανάλυση Συμβολική αναπαράσταση Μετάδοση εικόνας Σύνθεση εικόνας Ανάλυση εικόνας Τεχνολογία

Διαβάστε περισσότερα

8. Συµπεράσµατα Προτάσεις

8. Συµπεράσµατα Προτάσεις 8. Συµπεράσµατα Προτάσεις Όπως φάνηκε από όλα τα παραπάνω ο οικότοπος των Μεσογειακών Εποχικών Λιµνίων αποτελεί συγκριτικό πλεονέκτηµα των περιοχών µελέτης και η διατήρηση του µπορεί να συνδυαστεί άµεσα

Διαβάστε περισσότερα

Νέες Τεχνολογίες στη Διαχείριση των Δασών

Νέες Τεχνολογίες στη Διαχείριση των Δασών Νέες Τεχνολογίες στη Διαχείριση των Δασών Δρ. Βασιλική Καζάνα Αναπλ. Καθηγήτρια ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας & Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Δράμας Εργαστήριο Δασικής Διαχειριστικής Τηλ. & Φαξ: 25210

Διαβάστε περισσότερα

Oι Σπουδές και το Επάγγελμα του Αγρονόμου και Τοπογράφου Μηχανικού. Πάρις Σαββαΐδης, καθηγητής ΑΠΘ

Oι Σπουδές και το Επάγγελμα του Αγρονόμου και Τοπογράφου Μηχανικού. Πάρις Σαββαΐδης, καθηγητής ΑΠΘ Oι Σπουδές και το Επάγγελμα του Αγρονόμου και Τοπογράφου Μηχανικού Πάρις Σαββαΐδης, καθηγητής ΑΠΘ Θεσσαλονίκη, 13 Μαρτίου 2014 Ο Αγρονόμος και Τοπογράφος Μηχανικός (ΑΤΜ) είναι ο μηχανικός που ασχολείται

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΚΛΙΜΑΤΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΚΤΗΡΙΩΝ. Εύη Τζανακάκη Αρχιτέκτων Μηχ. MSc

ΒΙΟΚΛΙΜΑΤΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΚΤΗΡΙΩΝ. Εύη Τζανακάκη Αρχιτέκτων Μηχ. MSc ΒΙΟΚΛΙΜΑΤΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΚΤΗΡΙΩΝ Εύη Τζανακάκη Αρχιτέκτων Μηχ. MSc Αρχές ενεργειακού σχεδιασμού κτηρίων Αξιοποίηση των τοπικών περιβαλλοντικών πηγών και τους νόμους ανταλλαγής ενέργειας κατά τον αρχιτεκτονικό

Διαβάστε περισσότερα

Η ΓΗ ΣΑΝ ΠΛΑΝΗΤΗΣ. Γεωγραφικά στοιχεία της Γης Σχήµα και µέγεθος της Γης - Κινήσεις της Γης Βαρύτητα - Μαγνητισµός

Η ΓΗ ΣΑΝ ΠΛΑΝΗΤΗΣ. Γεωγραφικά στοιχεία της Γης Σχήµα και µέγεθος της Γης - Κινήσεις της Γης Βαρύτητα - Μαγνητισµός Η ΓΗ ΣΑΝ ΠΛΑΝΗΤΗΣ Γεωγραφικά στοιχεία της Γης Σχήµα και µέγεθος της Γης - Κινήσεις της Γης Βαρύτητα - Μαγνητισµός ρ. Ε. Λυκούδη Αθήνα 2005 Γεωγραφικά στοιχεία της Γης Η Φυσική Γεωγραφία εξετάζει: τον γήινο

Διαβάστε περισσότερα

1. Επεμβάσεις συντήρησης

1. Επεμβάσεις συντήρησης Έκθεση εργασιών συντήρησης αρχιτεκτονικών καταλοίπων στον αρχαιολογικό του Αζοριά κατά την ανασκαφική περίοδο του 2014 της Σ. Χλουβεράκη, Επιστημονική Συνεργάτιδα, ΙΝΣΤΑΠ Κέντρο Μελέτης Αν Κρήτης Αρ. Αδειας

Διαβάστε περισσότερα

Επίσκεψη στο υδροδοτικό σύστηµα της Αθήνας Σχολή Πολιτικών Μηχανικών ΕΜΠ. Μάθηµα: Αστικά Υδραυλικά Έργα Μάιος 2012

Επίσκεψη στο υδροδοτικό σύστηµα της Αθήνας Σχολή Πολιτικών Μηχανικών ΕΜΠ. Μάθηµα: Αστικά Υδραυλικά Έργα Μάιος 2012 Επίσκεψη στο υδροδοτικό σύστηµα της Αθήνας Σχολή Πολιτικών Μηχανικών ΕΜΠ. Μάθηµα: Αστικά Υδραυλικά Έργα Μάιος 2012 Πρόγραµµα επίσκεψης Μόρνος (Φράγµα, Υδροληψία, Έξοδος σήραγγας Ευήνου) Σάββατο 16:00-19:00

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ. «Τα μυστικά ενός αγγείου»

ΣΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ. «Τα μυστικά ενός αγγείου» ΣΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ «Τα μυστικά ενός αγγείου» ΜΠΙΛΙΟΥΡΗ ΑΡΓΥΡΗ 2011 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΟΥΣΕΙΑΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ «ΤΑ ΜΥΣΤΙΚΑ ΕΝΟΣ ΑΓΓΕΙΟΥ» ΘΕΜΑ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ Η παρούσα εργασία αποτελεί το θεωρητικό

Διαβάστε περισσότερα

ΑΤΤΙΚΗ. Γενικές πληροφορίες

ΑΤΤΙΚΗ. Γενικές πληροφορίες ΑΤΤΙΚΗ Γενικές πληροφορίες Την 1 η Αυγούστου 2014, σύμφωνα με τις κείμενες διατάξεις, περισσότεροι από 4 εκατομμύρια τηλεθεατές στην Αττική, τον Αργοσαρωνικό, την κεντρική και νότια Εύβοια, αλλά και τις

Διαβάστε περισσότερα

Περίθλαση από ακµή και από εµπόδιο.

Περίθλαση από ακµή και από εµπόδιο. ρ. Χ. Βοζίκης Εργαστήριο Φυσικής ΙΙ 63 6. Άσκηση 6 Περίθλαση από ακµή και από εµπόδιο. 6.1 Σκοπός της εργαστηριακής άσκησης Σκοπός της άσκησης αυτής, καθώς και των δύο εποµένων, είναι η γνωριµία των σπουδαστών

Διαβάστε περισσότερα

Το Φως Είναι Εγκάρσιο Κύμα!

Το Φως Είναι Εγκάρσιο Κύμα! ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΣΗΜΕΛΛΗΣ Μαθήματα Οπτικής 3. Πόλωση Το Φως Είναι Εγκάρσιο Κύμα! Αυτό που βλέπουμε με τα μάτια μας ή ανιχνεύουμε με αισθητήρες είναι το αποτέλεσμα που προκύπτει όταν φως με συγκεκριμένο χρώμα -είδος,

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρομαγνητικά πεδία και δημόσια υγεία: κινητά τηλέφωνα

Ηλεκτρομαγνητικά πεδία και δημόσια υγεία: κινητά τηλέφωνα Ηλεκτρομαγνητικά πεδία και δημόσια υγεία: κινητά τηλέφωνα Ενημερωτικό δελτίο υπ. αρ. 193 Ιούνιος 2011 ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ Κύρια στοιχεία Η χρήση κινητών τηλεφώνων είναι ευρύτατα διαδεδομένη, καθώς υπολογίζεται ότι

Διαβάστε περισσότερα

February 2013. RETS ENERGY S.A. Tsigarides Panagiotis Greek PV Solar Portfolio

February 2013. RETS ENERGY S.A. Tsigarides Panagiotis Greek PV Solar Portfolio February 2013 RETS ENERGY S.A. Tsigarides Panagiotis Greek PV Solar Portfolio Σύντομη εταιρική παρουσίαση Η επιχειρηματική δραστηριότητα της εταιρίας «Rets Energy S.A.» ξεκίνησε το 2012 μέσω του προέδρου

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΒΛΙΟ ΕΚΑΤΟ ΤΕΤΑΡΤΟ. ΤΟ ΠΑΛΙΟΦΡΑΝΤΖΙ (ΠΑΛΙΟΥΦΡΑΝΤΖΙ) Του Αντιστρατήγου ε.α. Παναγιώτη Πανταζή.

ΒΙΒΛΙΟ ΕΚΑΤΟ ΤΕΤΑΡΤΟ. ΤΟ ΠΑΛΙΟΦΡΑΝΤΖΙ (ΠΑΛΙΟΥΦΡΑΝΤΖΙ) Του Αντιστρατήγου ε.α. Παναγιώτη Πανταζή. ΒΙΒΛΙΟ ΕΚΑΤΟ ΤΕΤΑΡΤΟ ΤΟ ΠΑΛΙΟΦΡΑΝΤΖΙ (ΠΑΛΙΟΥΦΡΑΝΤΖΙ) Του Αντιστρατήγου ε.α. Παναγιώτη Πανταζή. Είναι γνωστά τα της Μάχης του Σπερχειού. ΒΙΒΛΙΟ ΕΝ ΕΚΑΤΟ (ΜΑΧΗ ΤΟΥ ΣΠΕΡΧΕΙΟΥ). Στο σηµερινό χωριό Φραντζί

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ ΜΕ ΤΟ GOOGLE EARTH: Η ΕΥΡΩΠΗ

ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ ΜΕ ΤΟ GOOGLE EARTH: Η ΕΥΡΩΠΗ 1 ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ ΜΕ ΤΟ GOOGLE EARTH: Η ΕΥΡΩΠΗ ΦΥΛΛΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΑΘΗΤΗ Κώστας Κύρος ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 1 1. Ανοίξτε το λογισμικό Google Earth και προσπαθήστε να εντοπίσετε τη θέση της Ευρώπης στη Γη. Κατόπιν για να

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟÏΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟÏΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΙΒ' ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟÏΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ Έως πρόσφατα στη δικαιοδοσία της ΙΒ Εφορείας Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων, με έδρα τα Ιωάννινα, περιλαμβάνονταν οι Ν. Ιωαννίνων, Άρτας, Πρέβεζας

Διαβάστε περισσότερα

Πώς και γιατί μετακινούμαστε;

Πώς και γιατί μετακινούμαστε; 137 Πώς και γιατί μετακινούμαστε; Διδακτική πρόταση 1: Γιατί μετακινούνταν οι άνθρωποι της Νεολιθικής Εποχής; Πώς μετακινούνταν; Πού έκτιζαν τα χωριά τους; Ερωτήματα-κλειδιά Γιατί μετακινούνταν οι άνθρωποι

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (Ι) ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΣΧΟΛΩΝ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα : Τεχνολογία Ηλεκτρονικών

Διαβάστε περισσότερα

9. Τοπογραφική σχεδίαση

9. Τοπογραφική σχεδίαση 9. Τοπογραφική σχεδίαση 9.1 Εισαγωγή Το κεφάλαιο αυτό εξετάζει τις παραμέτρους, μεθόδους και τεχνικές της τοπογραφικής σχεδίασης. Η προσέγγιση του κεφαλαίου γίνεται τόσο για την περίπτωση της συμβατικής

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ <ΟΙΚΟΠΕΔΩΝ ΣΤΗ ΘΕΣΗ ΤΣΙΚΡΙΚΑ Η ΑΓΙΟΣ ΚΥΡΗΚΟΣ, ΔΗΜΟΣ ΣΤΥΛΙΔΑΣ ΦΘΙΩΤΙΔΑΣ>

ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ <ΟΙΚΟΠΕΔΩΝ ΣΤΗ ΘΕΣΗ ΤΣΙΚΡΙΚΑ Η ΑΓΙΟΣ ΚΥΡΗΚΟΣ, ΔΗΜΟΣ ΣΤΥΛΙΔΑΣ ΦΘΙΩΤΙΔΑΣ> ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ Κωδικός / Σύντομη Περιγραφή Ακινήτου: Α.Κ. 1908 έως Α.Κ. 1935, και Α.Κ. 1937 έως Α.Κ. 1945 / ΟΙΚΟΠΕΔΑ ΣΤΗ ΘΕΣΗ ΤΣΙΚΡΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΜΥ ΟΚΑΛΛΙΕΡΓΙΕΣ ΣΤΟ ΝΟΜΟ ΠΙΕΡΙΑΣ

ΟΙ ΜΥ ΟΚΑΛΛΙΕΡΓΙΕΣ ΣΤΟ ΝΟΜΟ ΠΙΕΡΙΑΣ ΑΛΕΞΑΝ ΡΕΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΖΩΪΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΟΙ ΜΥ ΟΚΑΛΛΙΕΡΓΙΕΣ ΣΤΟ ΝΟΜΟ ΠΙΕΡΙΑΣ ΣΠΟΥ ΑΣΤΡΙΑ ΑΓΓΕΛΙ ΟΥ ΑΓΓΕΛΙΚΗ-ΜΑΡΙΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΚΥΡΙΤΣΗ ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομική Προσφορά για την οργάνωση της πενθήμερης εκδρομής της Γ τάξης Λυκείου του Πρότυπου Πειραματικού Γενικού

Οικονομική Προσφορά για την οργάνωση της πενθήμερης εκδρομής της Γ τάξης Λυκείου του Πρότυπου Πειραματικού Γενικού Οικονομική Προσφορά για την οργάνωση της πενθήμερης εκδρομής της Γ τάξης Λυκείου του Πρότυπου Πειραματικού Γενικού Λυκείου Ηρακλείου στη Θεσσαλονίκη Χρόνος πραγματοποίησης εκδρομής: Μεταξύ 23/2/2012 και

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΚΙΝΗΣΗΣ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΖΩΗΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΚΙΝΗΣΗΣ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΖΩΗΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΚΙΝΗΣΗΣ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΖΩΗΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Οδηγός Εκπόνησης Διπλωματικής Εργασίας ΣΠΑΡΤΗ 2010-11 Περιεχόμενα 1.ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ Της ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Όνομα Ομάδας:... Μέλη της ομάδας :...... Τάξη:... Ημερομηνία επίσκεψης:...

Όνομα Ομάδας:... Μέλη της ομάδας :...... Τάξη:... Ημερομηνία επίσκεψης:... Φυτά της Αλυκής και προσαρμογές στην Ξηρασία Όνομα Ομάδας:... Μέλη της ομάδας :...... Σχολείο:... Τάξη:... Ημερομηνία επίσκεψης:... Καταγραφή Περιβαλλοντικών συνθηκών Καλή σας μέρα. Ονομάζομαι Άγγελος

Διαβάστε περισσότερα

Βαθμολογία φασματοσκοπίου και προσδιορισμός φασμάτων εκπομπής και απορρόφησης.

Βαθμολογία φασματοσκοπίου και προσδιορισμός φασμάτων εκπομπής και απορρόφησης. Ο9 Βαθμολογία φασματοσκοπίου και προσδιορισμός φασμάτων εκπομπής και απορρόφησης. 1 Σκοπός Όταν αναλύεται το φως που εκπέμπεται από ένα σώμα τότε λαμβάνεται το φάσμα του. Ειδικά το φάσμα των αερίων αποτελείται

Διαβάστε περισσότερα

Ανοικτή Πρόσβαση και αρχαιολογικά Δεδομένα.

Ανοικτή Πρόσβαση και αρχαιολογικά Δεδομένα. Ανοικτή Πρόσβαση και αρχαιολογικά Δεδομένα. Εισηγήτριες: Κανελλοπούλου Μπότη Μαρία, Δικηγόρος, Επίκουρη Καθηγήτρια του Ιονίου Πανεπιστημίου Βουλιγέα Ελένη, Αρχαιολόγος της Η Εφορείας Προϊστορικών και Κλασικών

Διαβάστε περισσότερα

Γενική Διάταξη Λιμενικών Έργων

Γενική Διάταξη Λιμενικών Έργων Γενική Διάταξη Λιμενικών Έργων Η διάταξη των έργων σε ένα λιμένα πρέπει να είναι τέτοια ώστε να εξασφαλίζει τον ελλιμενισμό των πλοίων με ευκολία και την φορτοεκφόρτωση των εμπορευμάτων και αποεπιβίβαση

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. 1. Γεωλογείν περί Σεισμών...3. 2. Λιθοσφαιρικές πλάκες στον Ελληνικό χώρο... 15. 3. Κλάδοι της Γεωλογίας των σεισμών...

ΜΕΡΟΣ 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. 1. Γεωλογείν περί Σεισμών...3. 2. Λιθοσφαιρικές πλάκες στον Ελληνικό χώρο... 15. 3. Κλάδοι της Γεωλογίας των σεισμών... ΜΕΡΟΣ 1 1. Γεωλογείν περί Σεισμών....................................3 1.1. Σεισμοί και Γεωλογία....................................................3 1.2. Γιατί μελετάμε τους σεισμούς...........................................

Διαβάστε περισσότερα