Η κλίµακα κατάθλιψης του Hamilton: Μορφές, εφαρµογές και προοπτικές

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Η κλίµακα κατάθλιψης του Hamilton: Μορφές, εφαρµογές και προοπτικές"

Transcript

1 136 ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ 14 (2), 2003 Ειδικό άρθρο Special article Η κλίµακα κατάθλιψης του Hamilton: Μορφές, εφαρµογές και προοπτικές Π.Π. Φερεντίνος, Β.Π. Κονταξάκης, Κ.Γ. Παπλός, Γ.Ν. Χριστοδούλου Ψυχιατρική Κλινική Πανεπιστηµίου Αθηνών, Αιγινήτειο Νοσοκοµείο Ψυχιατρική 2003, 14: Εισαγωγή Η Κλίµακα Κατάθλιψης του Hamilton είναι η ευρύτερα χρησιµοποιούµενη κλίµακα µέτρησης της βαρύτητας της κατάθλιψης παγκοσµίως. Από την εποχή της αρχικής της δηµοσίευσης, το 1960, έχουν δηµοσιευθεί και χρησιµοποιούνται πολλές άλλες εκδοχές της κλίµακας, µε αποτέλεσµα να υπάρχει σύγχυση µεταξύ των κλινικών και ερευνητών σχετικά µε τις διαθέσιµες εκδοχές και µείωση της αξιοπιστίας των κλινικών µελετών. Τα προβλήµατα που διαπιστώθηκαν κατά τη χρήση της κλίµακας, τα αποτελέσµατα της µελέτης των ψυχοµετρικών της ιδιοτήτων, τα προβλήµατα προτύπωσης στη χορήγηση και βαθµολόγησή της και η ανάγκη χρησιµοποίησης και µη ιατρικού προσωπικού για τη χορήγησή της ώθησαν τους ερευνητές κατά την τελευταία εικοσαετία να προτείνουν πρόσθετες εκδοχές και βοηθήµατα στη χορήγησή της: αυτοχορηγούµενες εκδοχές, δοµηµένους οδηγούς συνεντεύξεων, τροποποιηµένες εκδοχές, παράγωγα µειωµένου αριθµού ληµµάτων και παράγωγα µε επέκταση του αριθµού των ληµµάτων. Πρόσφατα συστάθηκε στις Η.Π.Α. ένα α- καδηµαϊκό φόρουµ που ίσως αποτελέσει ένα πρώτο βήµα προς τη δηµιουργία ενός οργάνου µέτρησης της βαρύτητας της κατάθλιψης µε µεγαλύτερη αξιοπιστία και εγκυρότητα. Λέξεις ευρετηρίουs κατάθλιψη, κλίµακες, προτύπωση, ψυχοµετρικές ιδιότητες, δοµηµένοι ο- δηγοί συνεντεύξεων. Η κλίµακα κατάθλιψης του Hamilton είναι η ευρύτερα- χρησιµοποιούµενη κλίµακα µέτρησης της βαρύτητας της κατάθλιψης παγκοσµίως. Μια αναζήτηση στο PubMed µε λέξη-κλειδί "Hamilton Depression Rating Scale" αποδίδει πάνω από 2400 αναφορές. Από την εποχή της αρχικής δηµοσίευσής της το 1960, πολλές άλλες εκδοχές και µορφές χορήγησης της κλίµακας έχουν δηµοσιευθεί και χρησιµοποιούνται, αν και οι ερευνητές σπανίως διευκρινίζουν ποια ακριβώς εκδοχή χρησιµοποιούν. Παρακάτω συζητείται το ιστορικό της ανάπτυξης των διαφόρων εκδοχών και µορφών χορήγησης της κλίµακας, οι σύγχρονες εφαρµογές της, καθώς και οι προοπτικές περαιτέρω βελτιώσεων. Αρχικές µορφές της κλίµακας Η Κλίµακα Κατάθλιψης του Hamilton (HDRS) δηµοσιεύθηκε αρχικά από τον Μax Hamilton 1 το 1960 και σχεδιάσθηκε για να µετράει τη βαρύτητα της κατάθλιψης σε ήδη διαγνωσµένους νοσηλευόµενους ασθενείς µε µείζονα καταθλιπτική διαταραχή. Περιλαµβάνει 17 λήµµατα που βαθµολογούνται από 0 έως 2 ή από 0 έως 4, δίνοντας έτσι ένα συνολικό score που κυµαίνεται από Στην ίδια µελέτη παρατίθεται και µία εκδοχή της κλίµακας µε 21 λήµµατα. Σε αυτήν περιλαµβάνονται 4 επιπλέον λήµµατα (ηµερήσια διακύµανση, αποπροσωποποίηση/αποπραγµατοποίηση, παρανοειδή συµπτώµατα, ιδεοψυχαναγκαστικά συµπτώµατα), που κατά τον Hamilton δεν πρέπει να προσµετρούνται στο τελικό score, επειδή είτε δεν αποτελούν µέτρο της βαρύτητας της κατάθλιψης, παρά µόνο δίνουν πληροφορίες για το είδος της (ενδογενής-αντιδραστική) [το πρώτο λήµµα], είτε επειδή είναι σπάνια [τα άλλα τρία λήµµατα]. Ωστόσο, υπάρχουν πολλές µελέτες που αναφέρουν αποτελέσµατα και µε την εκδοχή αυτή της HDRS. Η βαθµολόγηση των ληµµάτων γίνεται βάσει των συµπτωµάτων που αναφέρει ο ασθενής κατά τη συνέντευξη, των παρατηρήσεων του εκτιµητή και των πληροφοριών που συλλέγει από τρίτους (συγγενείς, νοσηλευτές). Κατά τη βαθµολόγηση δεν γίνεται διάκριση ανάµεσα στην ένταση και στη συχνότητα των συµπτωµάτων, αλλ' αυτά τα δύο Θα πρέπει να βαρύνουν εξίσου στην κρίση του εκτιµητή. Η κλίµακα καλύπτει την κατάσταση του ασθενούς κατά την εβδοµάδα που προηγείται της βαθµολόγησης όσον αφορά τα περισσότερα συµπτώµατα, εκτός από τις διαταραχές του ύπνου που αφορούν το τελευταίο τριήµερο. Προτείνεται ως πιο αξιόπιστη η ανεξάρτητη βαθµολόγηση από δύο εκτιµητές, οπότε το τελικό score είναι ο µέσος όρος των scores των δύο εκτιµητών. Ο χρόνος που απαιτείται για την ολοκλήρωση της κλίµακας είναι min.

2 Ο Hamilton δηµοσίευσε στην ίδια µελέτη και κάποια πρώτα στοιχεία παραγοντικής ανάλυσης της κλίµακας. Ανίχνευσε 4 παράγοντες (F Ι - F IV), από τους οποίους κανένας δεν ήταν γενικός και στους οποίους προσπάθησε να προσδώσει εννοιολογικό περιεχόµενο. Σε µεταγενέστερη µελέτη του, το 1967, ο Hamilton2 επανεκτίµησε τη βαθµολόγηση του 9ου λήµµατος (κινητική ανησυχία) από 0 έως 4 (ενώ πριν ήταν από 0 έως 2). 'Έτσι, η µορφή αυτή περιλαµβάνει 9 λήµµατα µε βαθµολογική κλίµακα 5 σηµείων και 8 λήµµατα µε κλίµακα 3 σηµείων και το συνολικό score κυµαίνεται από 0 έως 52. Η µορφή αυτή της HDRS µε 17 λήµµατα είναι αυτή που χρησιµοποιείται µέχρι σήµερα συχνότερα στην κλινική πράξη. Στην ίδια µελέτη ο Hamilton παρουσίασε πρόσθετα στοιχεία παραγοντικής ανάλυσης της κλίµακας, βασισµένα σε µεγαλύτερο δείγµα ασθενών (152 άντρες και 120 γυναίκες), προκειµένου να ελέγξει την εσωτερική εγκυρότητα της κλίµακας. Βρήκε 6 παράγοντες αυτή τη φορά (F1 - F6), από τους οποίους ένας ήταν γενικός (F1=συνολική βαρύτητα της κατάθλιψης). Την αµερικανική εκδοχή της κλίµακας µε περισσότερα από 17 λήµµατα παρουσίασε το 1976 ο Guy3 σε µία έκδοση εγκεκριµένη από το ΝΙΜΗ (National Institute οf Μental Health). Η εκδοχή αυτή, που ο Hamilton ποτέ δεν ενέκρινε, είναι η συχνότερα χρησιµοποιούµενη στις Η.Π.Α. Αργότερα προστέθηκαν στην κλίµακα επιπλέον τρία λήµµατα: ανηµπόρια, απελπισία, αναξιότητα, δηµιουργώντας έτσι την εκδοχή των 24 ληµµάτων. Η ακριβής προέλευση της εκδοχής αυτής δεν είναι γνωστή. Ωστόσο, ήδη το 1966 οι Rosenthal και Klerman 4 ανέφεραν σε µελέτη τους µια τροποποιηµένη HDRS, που περιελάµβανε λήµµα για την αναξιότητα. Οι Paykel και Klerman 5 από το Yale University δηµοσίευσαν το 1970 µια άλλη εκδοχή της HDRS σε µορφή ηµιδοµηµένης συνέντευξης µε πρόσθετα νέα λήµµατα, µεταξύ των οποίων ήταν η ανηµπόρια και η απελπισία. Το 1981, οι Kovacs και συν. 6 χρησιµοποίησαν σε µελέτη τους µία εκδοχή της HDRS µε 24 λήµµατα, όπου περιελάµβαναν τα τρία προαναφερθέντα λήµµατα, χωρίς όµως να κάνουν ιδιαίτερη αναφορά σε αυτά. Μετά τη δηµοσίευση αυτή, πολλοί συγγραφείς έχουν χρησιµοποιήσει την εκδοχή της κλίµακας µε τα 24 λήµµατα, αν και αναφέρουν στη βιβλιογραφία τους την πρωτότυπη εκδοχή του Hamilton (1960 ή 1967). Σύγχρονες εφαρµογές και προβληµατισµοί Κατά την τελευταία εικοσαετία έχουν προταθεί διάφορες εκδοχές της κλίµακας, µε διαφορετικό αριθµό ληµµάτων, ερµηνεία και κλίµακα βαθµολόγησής τους, καθώς και διαφορετικούς τρόπους χορήγησης (Πίνακας 1). Αποτέλεσµα αυτού είναι ότι πολλοί κλινικοί και ερευνητές έχουν χάσει τον έλεγχο των µορφών που διατίθενται και των χαρακτηριστικών κάθε µίας, ενώ παράλληλα πολλές εκδοχές ξεπερνιούνται µε την καθιέρωση νέων διαγνωστικών συστηµάτων. 'Έτσι σε διάφορες µελέτες συχνά δεν αναφέρεται ποια ακριβώς εκδοχή της κλίµακας χρησιµοποιείται ή, συνηθέστερα, αναφέρεται λάθος εκδοχή. Η κατάσταση αυτή απεικονίζεται σε µια µελέτη του Snaith 7, το 1996, ο οποίος ανασκόπησε όλες τις εργασίες που χρησιµοποιούσαν την HDRS και δηµοσιεύθηκαν σε 5 διεθνή ψυχιατρικά περιοδικά επί ένα έτος (το 1994). Τα ευρήµατά του φαίνονται παρακάτω: Η HDRS διατηρούσε την πρωτοκαθεδρία της µεταξύ των χρησιµοποιούµενων κλιµάκων κατάθλιψης (66% των εργασιών που αφορούσαν συναισθηµατική διαταραχή). Από το σύνολο των εργασιών που χρησιµοποιούσαν την HDRS: (α) Στο 40% δεν αναφερόταν η εκδοχή της κλίµακας που χρησιµοποιείτο, ενώ στο 13% χρησιµοποιείτο κάποια άλλη εκδοχή ή προσωπική προσαρµογή της κλίµακας. (β) 'Ένα αυθαίρετο score επί κάποιας εκδοχής της κλίµακας χρησιµοποιείτο είτε ως διαγνωστικό κριτήριο ή/και ως κριτήριο αποδοχής ασθενούς στη µελέτη (στο 47%) είτε ως κριτήριο ύφεσης της νόσου (στο 32%). Παρόµοια µελέτη είχαν δηµοσιεύσει και οι Zitman και συν. το 1990 µε ανάλογα αποτελέσµατα. Τα ευρήµατα των παραπάνω µελετών επιβεβαιώνουν τη σύγχυση που επικρατεί γύρω από τις διάφορες εκδοχές της HDRS και επιπλέον ρίχνουν φως σε µια σειρά άλλων προβληµάτων που αφορούν τη χρήση της κλίµακας: α. Μη τήρηση των κανόνων χορήγησης: Ο εκτιµητής δεν αναζητεί πάντα πληροφορίες από άλλες πηγές (συγγενείς, νοσηλευτές) πλην των δικών του παρατηρήσεων και όσων αναφέρει ο ασθενής. Σπανίως γίνεται ανεξάρτητη βαθµολόγηση από δύο εκτιµητές. β. Υπέρβαση ενδείξεων χρήσης της κλίµακας: Η κλίµακα χρησιµοποιείται συχνά ως διαγνωστική και ως κριτήριο αποδοχής ή αποκλεισµού ασθενών σε µελέτες. Η κλίµακα δεν χρησιµοποιείται αυστηρά σε µείζονα καταθλιπτική διαταραχή, αλλά για τη βαθµολόγηση οποιασδήποτε καταθλιπτικού τύπου συµπτωµατολογίας. Η κλίµακα δεν χρησιµοποιείται αυστηρά σε νοσηλευόµενους ασθενείς, αλλά και σε εξωτερικούς ασθενείς µε λιγότερο σοβαρά συµπτώµατα. γ. 'Έλλειψη κοινώς αποδεκτών κριτηρίων αξιολόγησης της κλίµακας: εν υπάρχουν κοινώς αποδεκτά cut-off points για τις διάφορες εκδοχές της κλίµακας Χρησιµοποιούνται συχνά cut-oft points που αφορούν άλλη εκδοχή της κλίµακας

3 Πίνακας 1. ηµοσιεύσεις εκδοχές της HDRS σε σχέση µε τα λήµµατα που καλύπτουν. 1 Πρώιµη ενύπνιση, 2 παρατεταµένος ύπνος, 3 πολλά σύντοµα διαστήµατα ύπνου, 4 απογευµατινή δυσθυµία. Η κατάσταση αυτή δυναµιτίζει την αξιοπιστία και την ακρίβεια των διαγνωστικών µας οργάνων και έχει πιθανώς οδηγήσει σε ανακριβείς εκτιµήσεις σχετικά µε την αποτελεσµατικότητα διαφόρων αντικαταθλιπτικών αγωγών που έχουν δοκιµασθεί στο παρελθόν. Μελέτη των ψυχοµετρικών ιδιοτήτων της κλίµακας Κατά την τελευταία εικοσαετία έχουν γίνει εκτεταµένες µελέτες των ψυχοµετρικών ιδιοτήτων της κλίµακας:

4 1. Η αξιοπιστία (reliability) της κλίµακας διακρίνεται σε αξιοπιστία µεταξύ των εκτιµητών (inter-cater reliability) και επανελέγχου (test-retest reliability). Εκφράζεται µε τους συντελεστές κ και R (intraclass correlation coefficient- ICC). 'Έχει βρεθεί σε διάφορες µελέτες αρκετά υψηλή (> 0,70,8). Ωστόσο, κάποιες µελέτες 15 δείχνουν ότι η αξιοπιστία κάθε λήµµατος χωριστά είναι συχνά χαµηλή, γεγονός που ίσως οφείλεται στα προβλήµατα προτύπωσης στη χορήγηση και στη βαθµολόγηση της κλίµακας. 2. Η εσωτερική εγκυρότητα (internal validity) της κλίµακας διακρίνεται σε εγκυρότητα περιεχοµένου (content validity) και κατασκευής (construct validity). Ελέγχθηκε µε διάφορες µεθόδους: παραγοντική ανάλυση, ανάλυση κατά πρότυπα Rasch, µε τον συντελεστή α του Cronbach και µε τον συντελεστή οµοιογένειας του Loevinger. Κάποιες πρώτες µελέτες παραγοντικής ανάλυσης είχαν γίνει, όπως είδαµε, από τον ίδιο τον Hamiltonl 1,2 και συνηγορούσαν υπέρ της χαµηλής οµοιογένειας της κλίµακας. Μεταγενέστερες µελέτες παραγοντικής ανάλυσης άλλων ερευνητών έδωσαν αντιφατικά αποτελέσµατα, ανάλογα µε το δείγµα που χρησιµοποιούσαν. 16 Η κλίµακα κρίθηκε ανοµοιογενής σε µελέτες των Bech και συν. 16,17 (1981) που χρησιµοποίησαν ανάλυση κατά πρότυπα Rasch. 3. Η εξωτερική εγκυρότητα (external validity) της κλίµακας διακρίνεται στην προγνωστική (predictive validity), στη διακριτική (discriminant validity) και στην εγκυρότητα σύµπτωσης (concurrent validity) και εκφράζει την ευαισθησία και την ειδικότητα της κλίµακας, καθώς και την απαντητικότητά της σε αλλαγές. 'Έχει βρεθεί αρκετά υψηλή σε διάφορες µελέτες συσχέτισης µε κλινικές εκτιµήσεις. 13,17 Από µεταγενέστερες συσχετίσεις µε κλινικές εκτιµήσεις, 18 έχουν βρεθεί τα ακόλουθα κριτήρια βαρύτητας της κατάθλιψης (cut-oft points): 0-7 όχι κατάθλιψη, 8-12 ήπια, µέτρια, σοβαρή, πολύ σοβαρή κατάθλιψη. Περισσότερο από κάθε άλλον, ο Per Bech έχει συνεισφέρει σηµαντικά, όπως είδαµε, στη βιβλιογραφία της HDRS. Το 1986 οι Bech και συν. 18 δηµοσίευσαν σε ένα συνοπτικό εγχειρίδιο κλιµάκων µία εκδοχή της κλίµακας, που είχε αναπτυχθεί σε συνεργασία µε τον ίδιο τον Hamilton, 19 στην οποία εξηγούντο σαφέστερα τα κριτήρια βαθµολόγησης του κάθε λήµµατος. Πρόκειται για την εκδοχή του DUAG (Danish University Antidepressant Group), 20 που έτυχε ευρείας αποδοχής στην Ευρώπη. Η µετάφραση της κλίµακας (της εκδοχής µε τα 24 λήµµατα) στα ελληνικά έχει γίνει από τον Β. Αλεβίζο (1981). Πρόσθετες εκδοχές της κλίµακας και βοηθήµατα στη χορήγησή της Τα αποτελέσµατα της διερεύνησης των ψυχοµετρικών ιδιοτήτων της κλίµακας, τα προβλήµατα που διαπιστώθηκαν κατά τη χρήση της, τα προβλήµατα προτύπωσης στη χορήγηση και βαθµολόγησή της, οι ολοένα αυξανόµενες απαιτήσεις (σε ακρίβεια και πολυπλοκότητα) των κλινικών µελετών καθώς και η ανάγκη χρησιµοποίησης και λιγότερο έµπειρου και εκπαιδευµένου προσωπικού για τη χορήγησή της ώθησαν τους ερευνητές να προτείνουν πρόσθετες εκδοχές της κλίµακας ή διάφορες µεθόδους και βοηθήµατα στη χορήγησή της. Παρακάτω περιγράφονται οι σηµαντικότερες από αυτές. Αυτοχορηγούµενες εκδοχές της HDRS Η πρώτη αυτοχορηγούµενη εκδοχή της HDRS, η κλίµακα κατάθλιψης του Carroll 21 (CDRS) µε 17 λήµµατα δηµοσιεύθηκε το 1981, αν και είχε αρχικά αναφερθεί σε άρθρο του το Πολύ αργότερα (1995) οι Reynolds και Kobak 22 ανέπτυξαν και έλεγξαν µία αυτοχορηγούµενη εκδοχή της ΗDRS µε 23 λήµµατα, την HDI (Hamilton Depression Inventory). Οι Williams και συν. 23 δηµοσίευσαν το 1998 µία αυτοχορηγούµενη εκδοχή του SIGH-SAD µε 29 λήµµατα, την SIGH- SAD-SR, αν και δεδοµένα ελέγχου αξιοπιστίας αυτής είχαν αναφερθεί ήδη σε άρθρο των Terman και συν. το Αυτοχορηγούµενες εκδοχές της HDRS µε τη βοήθεια υπολογιστή Η πρώτη τέτοια εκδοχή µε 18 λήµµατα (4 για αυτοκτονικό ιδεασµό) περιγράφηκε από τους Carr και συν. 25 το Ακολούθησαν διάφορες άλλες, µεταξύ των οποίων εκείνη των Kobak και συν. 26 του 1990 µε 17 λήµµατα. Τέλος, οι Kobak και συν. 27 δηµοσίευσαν το 2000 µία αυτοµατοποιηµένη εκδοχή µε IVR (interactive voice response) µε 17 λήµµατα. Οι αυτοχορηγούµενες εκδοχές (είτε µε χαρτί και µολύβι είτε µε τη βοήθεια υπολογιστή) είναι δηµοφιλείς, διότι είναι εύκολες στη χορήγηση. Ωστόσο, οι περιορισµοί τους είναι προφανείς: δεν µπορούν να χρησιµοποιηθούν σε ασθενείς που είναι αναλφάβητοι, πολύ βαριά άρρωστοι, µη συνεργάσιµοι, µε γνωστικά ελλείµµατα ή/και µε πτωχή εναισθησία. Γι' αυτό Θα πρέπει να είναι µάλλον συµπληρωµατικές στις πρωτότυπες εκδοχές της HDRS και να χρησιµοποιούνται κυρίως σε ήπιες καταθλίψεις. οµηµένοι οδηγοί συνεντεύξεων για την HDRS Προτάθηκαν προκειµένου να επιτευχθεί η προτύ πωση στη χορήγηση και τη βαθµολόγηση της HDRS. 'Ήδη το 1981 οι Endicott και συν. 28 περιέγραψαν την XHDRS (Extracted Hamilton Depression Rating Scale), έναν τρόπο δηλαδή για να εξαγάγουν το score µιας HDRS µε 17 λήµµατα από µια δοµηµένη κλινική συνέντευξη (την SADS-C, Schedule for Affective Disorders and Schizophrenia- Condensed). Οι παραπάνω συγγραφείς προτίµησαν, εποµένως, να χρησιµοποιήσουν απλώς µια ήδη υπάρχουσα δοµηµένη συνέντευξη (την SADS-C) και να τη συσχετίσουν µε την HDRS. Ο πρώτος από µία σειρά οδηγών συνεντεύξεων ειδικά για την HDRS (και µάλιστα αυτή των 21 ληµµάτων) εµφανίσθηκε ως παράρτηµα σε βιβλίο ψυχοθεραπείας των Klerman και συν. 29 το Υπάρχουν πολλοί άλλοι δοµηµένοι οδηγοί συνεντεύξεων, των οποίων η χρήση είναι πιο περιορισµένη. Ο πιο συχνά χρησιµοποιούµενος δοµηµένος οδηγός συνέντευξης, ο SIGH-D (= Structured Interview Guide for the Hamilton Depression Rating Scale), δηµοσιεύθηκε από τη Williams 30 το 1988 και έδινε scores και για τις δύο εκδοχές της κλίµακας (17 και 21 ληµµάτων). Άλλοι δοµηµένοι οδηγοί συνεντεύξεων αναπτύχθηκαν (όπως θα δούµε και πιο κάτω), για να διευκολύνουν τη χορήγηση της HDRS από εκτιµητές µη ψυχιάτρους (Whisman και συν , Potts και συν ).

5 'Όπως έδειξαν η Williams και άλλοι, η βαθµολόγηση της κλίµακας µε τον SIGH-D βελτιώνει την (µικρή κατά µερικούς) αξιοπιστία της κλίµακας ανά λήµµα, χωρίς να αυξάνει το συνολικό χρόνο χορήγησης της κλίµακας. Οι Moberg και συν. 33 βρήκαν σε µελέτη τους το 2001 σταθερά υψηλότερη αξιοπιστία µεταξύ των εκτιµητών, τόσο συνολική όσο και ανά λήµµα, του SIGH-D σε σχέση µε την απλή HDRS στο ίδιο δείγµα ασθενών. Αυτό θεωρείται ιδιαίτερα σηµαντικό, αφού τα φάρµακα στοχεύουν αρκετές φορές και σε συγκεκριµένα συµπτώµατα και οι κλινικές δοκιµές συχνά ελέγχουν την ειδική δράση των φαρµάκων σε οµάδες συµπτωµάτων Τέλος, η χρήση δοµηµένων οδηγών συνεντεύξεων διευκολύνει την εκπαίδευση νέων εκτιµητών της κλίµακας. Τροποποιηµένες εκδοχές της HDRS Οι Miller και συν. 36 πρότειναν το 1985 µία τροποποιηµένη HDRS (Modified HRSD) µε 25 λήµµατα για να διευκολύνουν τη χορήγησή της από παραϊατρικό προσωπικό µετά από ειδική εκπαίδευση. Πίνακας 2. Παράγωγα της HDRS µε µειωµένο αριθµό ληµµάτων. Για τον ίδιο σκοπό πρότειναν, όπως είδαµε, τροποποιηµένες εκδοχές της HDRS και οι Whisman και συν. 31 (1989), Potts και συν. 32 (1990) - και οι δύο για την εκδοχή των 17 ληµµάτων - καθώς και οι Rehm και O'Hara 15 (1985). Οι µορφές αυτές, αν και επιδεικνύουν σηµαντικό οικονοµικό πλεονέκτηµα, αφού σχεδιάσθηκαν για να χορηγούνται από µη εξειδικευµένο προσωπικό, ωστόσο δεν καταφέρνουν να αναπληρώσουν την γνώση και εµπειρία ενός κλινικού εκτιµητή, µε συνέπειες, πιθανώς, επί της αξιοπιστίας τους. Παράγωγα της HDRS µε µειωµένο αριθµό ληµµάτων (Πίνακας 2) 'Όπως είδαµε σε άλλο σηµείο, οι Bech και συν.,16.17 (1981) και αργότερα και άλλοι 34 απέδειξαν την ανοµοιογένεια (ή πολυδιαστατικότητα) της HDRS (µε µελέτες ανάλυσης κατά πρότυπα Rasch) και υποστήριξαν ότι αυτή περιορίζει τη χρήση της ως ακριβούς µέτρου της βαρύτητας της κατάθλιψης. Βρήκαν επίσης ότι µια υποκλίµακα 6 ληµµάτων της HDRS (καταθλιπτική διάθεση, ενοχή, εργασία και ενδιαφέροντα, επιβράδυνση, ψυχική τάση, γενικά σωµατικά συµπτώµατα) είχε υψηλότερη εγκυρότητα συµπτώσεως και εσωτερική συνοχή από την HDRS και µπορούσε να διακρίνει καλύτερα µέτρια από βαριά κατάθλιψη. Στηριζόµενοι στο παραπάνω εύρηµα καθώς και σε µία παλαιότερη (σύγχρονη της HDRS) κλίµακα κατάθλιψης, αυτήν των Cronholm-Ottosson, οι Bech και Rafaelsen 37 δηµοσίευσαν το 1980 την Κλίµακα Μελαγχολίας (MES), µια κλίµακα δεύτερης γενιάς, σε µορφή ηµιδοµηµένης συνέντευξης, µε 11 λήµµατα, όλα βαθµολογούµενα από 0 έως 4. Η κλίµακα βρέθηκε να έχει υψηλούς δείκτες αξιοπιστίας, εσωτερικής και εξωτερικής εγκυρότητας και υπερτερούσε έναντι της HDRS στην ανίχνευση µεταβολών στην κατάθλιψη κατά τη διάρκεια της θεραπείας. 38 Η MES χρησιµοποιείται ευρέως σήµερα, ιδίως σε δευτεροπαθείς καταθλίψεις, συνοδούς άλλων παθολογικών καταστάσεων. Το 1983, οι Thase και συν. 39,40 πρότειναν µια υποκλίµακα της HDRS µε 8 λήµµατα, που µπορούσε να προβλέψει καλύτερα από την HDRS περιπτώσεις ασθενών µε χαρακτηριστικά ενδογενούς κατάθλιψης (κατά DSM-111). Στα επόµενα χρόνια, οι Maier και Philip 41 (1985) πρότειναν τη δική τους εκδοχή µειωµένου αριθµού ληµµάτων της HDRS, αφού επιβεβαίωσαν την εγκυρότητα των 5 από τα 6 λήµµατα που απετέλεσαν τον πυρήνα της MES. Το 1993 οι Gibbons και συν. 34 πρότειναν, εµπειρικά, µια εκδοχή 8 ληµµάτων ως ένα βελτιωµένο µονοδιάστατο δείκτη της συνολικής βαρύτητας της κατάθλιψης.

6 Πίνακας 3. Παράγωγα της HDRS µε ε[έκταση του αριθµού ληµµάτων. Σε µία πρόσφατη µετανάλυση µελετών (συνολικά 2800 ασθενών) οι Faries και συν. 35 βρήκαν ότι από Τις.παραπάνω κλίµακες η MES είχε τις καλύτερες επιδόσεις στην ανίχνευση διαφορών φαρµάκουplacebo στην πλειονότητα των µελετών. Παράγωγα της HDRS µε επέκταση του αριθµού ληµµάτων (Πίνακας 3) Πολλοί ερευνητές επέκτειναν τον κατάλογο των ληµµάτων της HDRS, προκειµένου να συµπεριλάβουν συµπτώµατα άτυπης κατάθλιψης. 'Έτσι, ο Paykel 42 δηµοσίευσε το 1985 την "Κλινική Συνέντευξη για την Κατάθλιψη", που ήταν µία επέκταση (µε 36 λήµµατα) και τροποποίηση (βαθµολόγηση όλων πλην ενός των ληµµάτων σε κλίµακα 1-7) της HDRS. Η κλίµακα αυτή έχει χρησιµοποιηθεί σε µεγάλη ποικιλία µελετών, όπως µελέτες κοινωνικής φοβίας, νευρογενούς βουλιµίας και αποτελεσµατικότητας της γνωσιακής συµπεριφορικής θεραπείας. Το 1988 οι Williams και συν. 43 ανέπτυξαν τον SIGH-SAD (Structured Interview Guide for the Hamilton Depression Scale - Seasonal Affectiνe Disorders Version), έναν δοµηµένο οδηγό συνέντευξης για µια HDRS 29 ληµµάτων, µε επιπλέον λήµµατα που καλύπτουν άτυπη καταθλιπτική συµπτωµατολογία. Ο SIGH-SAD έχει χρησιµοποιηθεί ευρέως σε µελέτες άτυπης κατάθλιψης και συναισθηµατικής διαταραχής µε εποχική εµφάνιση. 44 Οι Gelenberg και συν. 45 πρότειναν το 1990 µια "Τροποποιηµένη HDRS 27 ληµµάτων" µε έξι επιπλέον λήµµατα άτυπης καταθλιπτικής συµπτωµατολογίας. Οι Thase και συν. 46 δηµοσίευσαν το 1992 µια εκδοχή της HDRS, στην οποία ξαναέγραψαν και αναβαθµολόγησαν µερικά από τα αρχικά λήµµατα και προσέθεσαν λήµµατα για ασθενείς µε αντίστροφα νευροφυτικά χαρακτηριστικά (όπως: υπερυπνία, αυξηµένη όρεξη, αύξηση βάρους). Προοπτικές Το 1999 συστάθηκε στις Η.Π.Α. ένα φόρουµ (DRSST, Depression Rating Scale Standardization Team), στο οποίο µετείχαν µέλη της ακαδηµαϊκής κοινότητας, εκπρόσωποι των φαρµακευτικών βιοµηχανιών, κλινικοί ψυχίατροι, καθώς και κυβερνητικοί παράγοντες, προκειµένου να συνεργασθούν για να αναπτύξουν µία κοινή πρότυπη προσέγγιση της χορήγησης και βαθµολόγησης της HDRS, που θα γίνει κοινά αποδεκτή και θα εφαρµοσθεί τόσο από τις φαρµακευτικές βιοµηχανίες όσο και από τους κλινικούς και ακαδηµαϊκούς ερευνητές. Στο κείµενο εργασίας που έχει διαµορφωθεί προτείνεται ένα σύστηµα βαθµολόγησης, κατά το οποίο βαθµολογούνται πρώτα χωριστά η ένταση και η συχνότητα ενός συµπτώµατος και µετά δίδεται ένα score συνολικής βαρύτητας του συµπτώµατος. Προτείνεται βαθµολογική κλίµακα 5 σηµείων (0-4) µε σκοπό τη χρησιµότητα της HDRS και σε εξωτερικούς ασθενείς. Μετά την επίτευξη γενικής συµφωνίας στην νέα σταθµισµένη κλίµακα, αναµένονται: η επεξεργασία ενός οδηγού κανόνων βαθµολόγησης και ενός δοµηµένου οδηγού συνέντευξης για να συµπληρώσουν το όργανο, η σύγκριση µε το προφίλ της πρωτότυπης HDRS και η περαιτέρω διενέργεια καλά µεθοδευµένων µελετών αξιοπιστίας και εγκυρότητας της νέας κλίµακας. Συµπεράσµατα

7 Η HDRS είναι η πλέον διαδεδοµένη κλίµακα µέτρησης της βαρύτητας της κατάθλιψης. Υπάρχουν πάρα πολλές εκδοχές και τρόποι χορήγησης της κλίµακας που έχουν αναπτυχθεί κατά τα τελευταία 40 χρόνια, µε αποτέλεσµα να υπάρχει σύγχυση στους ερευνητές γύρω από τις διάφορες εκδοχές και µείωση της αξιοπιστίας των µελετών. Τα προβλήµατα προτύπωσης στη χορήγηση και τη βαθµολόγησή της και οι συχνές περιπτώσεις κακής χρήσης της από τους ερευνητές επιβάλλουν τη βελτίωση και προτύπωση της κλίµακας. Η προσπάθεια του ακαδηµαϊκού φόρουµ που πρόσφατα συστάθηκε στις Η.Π.Α. ίσως αποτελέσει ένα πρώτο βήµα προς τη δηµιουργία ενός οργάνου µέτρησης της βαρύτητας της κατάθλιψης µε µεγαλύτερη αξιοπιστία και εγκυρότητα.

Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια

Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια ρ ZΩΗ ΚΑΤΣΑΡΟΥ Νευρολόγος ιευθύντρια ΕΣΥ Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια µορφή κατάθλιψης,

Διαβάστε περισσότερα

Προαγωγή Υγείας. Προγράμματα άσκησης

Προαγωγή Υγείας. Προγράμματα άσκησης Προαγωγή Υγείας Προγράμματα άσκησης Σύσταση 13: Συστήνεται οι Γενικοί Ιατροί, άλλοι Ιατροί, καθώς και επαγγελματίες υγείας της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας να ενθαρρύνουν τους ασθενείς με κατάθλιψη (κυρίως

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Πορεία, Πρόγνωση και Θεραπεία. Φίλιππος Γουρζής Καθηγητής Ψυχιατρικής Πανεπιστημίου Πατρών

ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Πορεία, Πρόγνωση και Θεραπεία. Φίλιππος Γουρζής Καθηγητής Ψυχιατρικής Πανεπιστημίου Πατρών ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Πορεία, Πρόγνωση και Θεραπεία Φίλιππος Γουρζής Καθηγητής Ψυχιατρικής Πανεπιστημίου Πατρών Πορεία, Πρόγνωση Η πορεία είναι κρίσιμος παράγοντας για την εκτίμηση των κοινωνικών συνεπειών, του κόστους,

Διαβάστε περισσότερα

212 ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ 23 (3), 2012. Ψυχιατρική 2012, 23:212 220

212 ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ 23 (3), 2012. Ψυχιατρική 2012, 23:212 220 212 ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ 23 (3), 2012 Ερευνητική εργασία Research article M. Σαμακουρή, 1,2 Γ. Μπούχος, 1 Μ. Καδόγλου, 1 Α. Γιαντσελίδου, 1 Κ. Τσολάκη, 1 Μ. Λειβαδίτης, 1,2 1 Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών «Κοινωνική

Διαβάστε περισσότερα

Αιμιλίζα Στεφανίδου 1, Δημοσθένης Μπούρος 2, Μιλτιάδης Λειβαδίτης 2, Αθανασία Πατάκα 1, Παρασκευή Αργυροπούλου 1

Αιμιλίζα Στεφανίδου 1, Δημοσθένης Μπούρος 2, Μιλτιάδης Λειβαδίτης 2, Αθανασία Πατάκα 1, Παρασκευή Αργυροπούλου 1 Αιμιλίζα Στεφανίδου 1, Δημοσθένης Μπούρος 2, Μιλτιάδης Λειβαδίτης 2, Αθανασία Πατάκα 1, Παρασκευή Αργυροπούλου 1 1 Μονάδα Αναπνευστικής Ανεπάρκειας, Α.Π.Θ., Γ.Π.Ν. «Γ.Παπανικολάου» 2 Τμήμα Ιατρικής, Δημοκρίτειο

Διαβάστε περισσότερα

5. Τελικές συστάσεις, βαθμός τεκμηρίωσης και σύστασης με υποστηρικτικό κείμενο

5. Τελικές συστάσεις, βαθμός τεκμηρίωσης και σύστασης με υποστηρικτικό κείμενο 5. Τελικές συστάσεις, βαθμός τεκμηρίωσης και σύστασης με υποστηρικτικό κείμενο Διάγνωση και διαγνωστικά εργαλεία Αναγνώριση Ανίχνευση της κατάθλιψης σε ομάδες υψηλού κινδύνου Σύσταση 1: Συστήνεται στους

Διαβάστε περισσότερα

Είναι υποειδικότητα της ψυχιατρικής που διαμεσολαβεί μεταξύ της ψυχιατρικής και υπόλοιπης ιατρικής Αντικείμενο της ο ασθενής του γενικού νοσοκομείου

Είναι υποειδικότητα της ψυχιατρικής που διαμεσολαβεί μεταξύ της ψυχιατρικής και υπόλοιπης ιατρικής Αντικείμενο της ο ασθενής του γενικού νοσοκομείου Είναι υποειδικότητα της ψυχιατρικής που διαμεσολαβεί μεταξύ της ψυχιατρικής και υπόλοιπης ιατρικής Αντικείμενο της ο ασθενής του γενικού νοσοκομείου που αντιμετωπίζει ψυχικά προβλήματα λόγω της σωματικής

Διαβάστε περισσότερα

Η αξιολόγηση πρέπει να γίνεται σε σχέση µε το πώς ο/η ασθενής αισθάνονταν την περασµένη εβδοµάδα.

Η αξιολόγηση πρέπει να γίνεται σε σχέση µε το πώς ο/η ασθενής αισθάνονταν την περασµένη εβδοµάδα. Κλίµακα Μontgomery Asberg για την Κατάθλιψη Ο ΗΓΙΕΣ ΣΥΜΠΛΗΡΩΣΗΣ ΤΗΣ ΚΛΙΜΑΚΑΣ MADRS: Η βαθµολόγηση πρέπει να γίνεται κατόπιν συνέντευξης µε τον/την ασθενή, αρχίζοντας από γενικές ερωτήσεις µε τα συµπτώµατα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΙΜΑΚΑ ΤΟΥ HAMILTON ΓΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΠΤΙΚΟΥΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ (HAM-D)

ΚΛΙΜΑΚΑ ΤΟΥ HAMILTON ΓΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΠΤΙΚΟΥΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ (HAM-D) ΚΛΙΜΑΚΑ ΤΟΥ HAMILTON ΓΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΠΤΙΚΟΥΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ (HAM-D) Ο ΗΓΙΕΣ ΣΥΠΛΗΡΩΣΗΣ ΤΗΣ ΚΛΙΜΑΚΑΣ HAM-D : Για κάθε ερώτηση, επιλέξτε τον αριθµό εκείνο που αντιπροσωπεύει καλύτερα τον/την ασθενή κατά τη διάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΙ-ΙΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΓΡΙΠΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΟ ΙΟ Α/Η1Ν1 ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΤΕΝΩΝ ΕΠΑΦΩΝ ΤΟΥΣ

ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΙ-ΙΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΓΡΙΠΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΟ ΙΟ Α/Η1Ν1 ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΤΕΝΩΝ ΕΠΑΦΩΝ ΤΟΥΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΙ-ΙΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΓΡΙΠΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΟ ΙΟ Α/Η1Ν1 ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΤΕΝΩΝ ΕΠΑΦΩΝ ΤΟΥΣ Ιούλιος 2009 Το παρόν έγγραφο

Διαβάστε περισσότερα

Ένα οµαδικό πρόγραµµα παρέµβασης για τη διαχείριση του στρες σε µετεφηβικό-φοιτητικό πληθυσµό

Ένα οµαδικό πρόγραµµα παρέµβασης για τη διαχείριση του στρες σε µετεφηβικό-φοιτητικό πληθυσµό Ευάγγελος Χ. Καραδήµας & Αναστασία Καλαντζή-Αζίζι Τοµέας Ψυχολογίας, Πανεπιστήµιο Αθηνών Ένα οµαδικό παρέµβασης για τη διαχείριση του στρες σε µετεφηβικό-φοιτητικό πληθυσµό Παρουσίαση στη ιηµερίδα του

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΝΕΥΡΙΚΗ ΑΝΟΡΕΞΙΑ ΦΟΙΤΗΤΡΙΕΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΡΟΓΙΑΝΝΗ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΜΑΥΡΙΔΟΥ ΠΑΡΘΕΝΑ

ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΝΕΥΡΙΚΗ ΑΝΟΡΕΞΙΑ ΦΟΙΤΗΤΡΙΕΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΡΟΓΙΑΝΝΗ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΜΑΥΡΙΔΟΥ ΠΑΡΘΕΝΑ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΜΑΘΗΜΑ : ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣ/ΚΗ ΙΙ ΥΠ. ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ : ΚΥΠΑΡΙΣΗ ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΝΕΥΡΙΚΗ ΑΝΟΡΕΞΙΑ ΦΟΙΤΗΤΡΙΕΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΡΟΓΙΑΝΝΗ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΜΑΥΡΙΔΟΥ ΠΑΡΘΕΝΑ ΛΑΡΙΣΑ 2010 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Λέξεις ευρετηρίου: νόσος του Πάρκινσον, µείζων κατάθλιψη, δυσθυµία, διαταραχές διάθεσης, άνοια.

Λέξεις ευρετηρίου: νόσος του Πάρκινσον, µείζων κατάθλιψη, δυσθυµία, διαταραχές διάθεσης, άνοια. ιαταραχές της διάθεσης και άνοια σε παρκινσονικούς ασθενείς Ε. Πάλλης, 1 Ι. Πεδιαδίτης, 2 Ε. Καναβάκης, 3 Η. Πρασσάς 1 1 Νευρολογικό, 2 Παθολογικό, 3 ΨυχιατρικόΤµήµα Βενιζελείου Περιφερειακού Γενικού Νοσοκοµείου

Διαβάστε περισσότερα

Αυτισμός καλής λειτουργικότητας: Δυο χρόνια εμπειρίας στο Τ.Ε.Ν.Ε. ΑΝΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΣΙΩΤΗ ΠΑΙΔΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ MD, Ph.D

Αυτισμός καλής λειτουργικότητας: Δυο χρόνια εμπειρίας στο Τ.Ε.Ν.Ε. ΑΝΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΣΙΩΤΗ ΠΑΙΔΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ MD, Ph.D Αυτισμός καλής λειτουργικότητας: Δυο χρόνια εμπειρίας στο Τ.Ε.Ν.Ε. ΑΝΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΣΙΩΤΗ ΠΑΙΔΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ MD, Ph.D ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ Χαρακτηριστικά Αυτισμού Καλής Λειτουργικότητας ( ομιλία, κινητικός συντονισμός,

Διαβάστε περισσότερα

Τρίτη 7 Οκτωβρίου 2008

Τρίτη 7 Οκτωβρίου 2008 ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ - ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΜΑΣΤΟΥ Τρίτη 7 Οκτωβρίου 2008 Ο καρκίνος του µαστού είναι ο συχνότερος καρκίνος στις γυναίκες. Οι Ελληνίδες φαίνεται να ανησυχούν αρκετά για το ενδεχόµενο να νοσήσουν οι ίδιες, χωρίς

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΑΙΤΙΑ & ΘΕΡΑΠΕΙΑ

ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΑΙΤΙΑ & ΘΕΡΑΠΕΙΑ Συνεδρίου-Σεμιναρίου Μητρικού Θηλασμού Μιλένα Ρούσκοβα 22-26 Οκτωβρίου 2014 ΞΑΝΘΗ ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΑΙΤΙΑ & ΘΕΡΑΠΕΙΑ Παναγιώτης Μ. Σαμαράς Ψυχολόγος Mphil, PgDip, BSc Hons κατάθλιψη της λοχείας Κύρια

Διαβάστε περισσότερα

Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Άσκηση & Υγεία. Άσκηση και Αγωγή Υγείας Κλινικοί Πληθυσμοί. Διάλεξη 3 Ψυχομετρία - Ερευνητικές Εφαρμογές. Ερευνητικές Εφαρμογές

Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Άσκηση & Υγεία. Άσκηση και Αγωγή Υγείας Κλινικοί Πληθυσμοί. Διάλεξη 3 Ψυχομετρία - Ερευνητικές Εφαρμογές. Ερευνητικές Εφαρμογές Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Άσκηση & Υγεία Άσκηση και Αγωγή Υγείας Κλινικοί Πληθυσμοί Ερευνητικές Εφαρμογές είδη - μέθοδοι αξιολόγησης - παραδείγματα είδη - μέθοδοι αξιολόγησης Εφαρμογές ερωτηματολογίων Διάλεξη

Διαβάστε περισσότερα

Αποκατάσταση Καρδιοπαθούς Ασθενούς Ο ρόλος του Ψυχιάτρου

Αποκατάσταση Καρδιοπαθούς Ασθενούς Ο ρόλος του Ψυχιάτρου Αποκατάσταση Καρδιοπαθούς Ασθενούς Ο ρόλος του Ψυχιάτρου Πανταζής Α. Ιορδανίδης Διδάκτωρ Ψυχιατρικής Α.Π.Θ Καθηγητής Ψυχολογίας & Διατροφής, ΑΤΕΙ Ιορδανίδης,, 10/3/11 1 ρ.πανταζής Ιορδανίδης, 10/3/11 2

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής στην Εφηβεία

Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής στην Εφηβεία Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής στην Εφηβεία Β. Α. Παπαγεωργίου MD, Med, Δρ. Α.Π.Θ. Παιδοψυχίατρος - TEACCH Consultant τ. Επίκουρος Καθηγήτρια Παιδοψυχιατρικής Οι Δ.Π.Τ. Δεν είναι απλώς αποκλίνουσες διατροφικές

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ Τμήμα Ιατρικής Ψυχιατρική Κλινική

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ Τμήμα Ιατρικής Ψυχιατρική Κλινική ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ Τμήμα Ιατρικής Ψυχιατρική Κλινική Διευθυντής: Καθηγητής Φ. Γουρζής ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Ακ. Έτος 2014-2015 Πάτρα, 2014 Επιστημονικό Προσωπικό Ψυχιατρικής Κλινικής Διευθυντής: Καθηγητής

Διαβάστε περισσότερα

Θεραπευτική διαχείριση μέτριας-σοβαρής κατάθλιψης

Θεραπευτική διαχείριση μέτριας-σοβαρής κατάθλιψης Θεραπευτική διαχείριση μέτριας-σοβαρής κατάθλιψης Σύσταση 6: Σε άτομα με μέτρια και σοβαρή κατάθλιψη οι Γενικοί Ιατροί και οι άλλοι Ιατροί στην Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας συστήνεται να χορηγούν αντικαταθλιπτική

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη παραγόντων που επηρεάζουν την ακούσια νοσηλεία ασθενών σε µια ψυχιατρική κλινική

Μελέτη παραγόντων που επηρεάζουν την ακούσια νοσηλεία ασθενών σε µια ψυχιατρική κλινική 110 ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ 14 (2), 2003 Ερευνητική εργασία Research paper Μελέτη παραγόντων που επηρεάζουν την ακούσια νοσηλεία ασθενών σε µια ψυχιατρική κλινική Β. Μποζίκας, 1 Β. Τσιπροπούλου, 1 Χ. εσερή, 1 Μ. Κοσµίδου,

Διαβάστε περισσότερα

Τεύχος 7 ο - Άρθρο 2.1 β

Τεύχος 7 ο - Άρθρο 2.1 β Τεύχος 7 ο - Άρθρο 2.1 β Η ΑΜΕΡΙΚΑΝΙΚΗ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ (APA) ΔΙΝΕΙ ΕΚΣΥΓΧΡΟΝΙΣΜΕΝΕΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΜΕΙΖΟΝΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ Μετάφραση-επιμέλεια: Τσίντου Μαγδαληνή* Ιατρική Σχολή

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές συμπεριφοράς στην Άνοια

Διαταραχές συμπεριφοράς στην Άνοια Διαταραχές συμπεριφοράς στην Άνοια Κώστας Νικολάου ψυχίατρος Παρουσίαση βασισμένη στο: BPSD Educational Pack, International Psychogeriatric Association (IPA) 2002 Τα Συμπεριφορικά και Ψυχολογικά συμπτώματα

Διαβάστε περισσότερα

Περίληψη Αναφορά στην ηλικία του θεραπευόµενου. Θεραπευτής/τρια: Επόπτης/τρια: Εξωτερικός κριτής:

Περίληψη Αναφορά στην ηλικία του θεραπευόµενου. Θεραπευτής/τρια: Επόπτης/τρια: Εξωτερικός κριτής: Θεραπευτής/τρια: Επόπτης/τρια: Εξωτερικός κριτής: Έντυπο Συµµόρφωσης προς το Υπόδειγµα Συγγραφής Μελέτης Περίπτωσης µε Κύρια ιάγνωση ιαταραχή Προσωπικότητας Σηµειώστε: Τίτλος Έναρξη µε "Περιγραφή ατοµικής

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΙΙ ΓΑΤΣΙΑ ΕΥΦΡΟΣΥΝΗ ΔΗΜΗΤΡΑ ΜΙΙ ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ

ΜΙΙΙ ΓΑΤΣΙΑ ΕΥΦΡΟΣΥΝΗ ΔΗΜΗΤΡΑ ΜΙΙ ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΜIV ΜΗΛΙΩΝΗ ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΜΙΙΙ ΓΑΤΣΙΑ ΕΥΦΡΟΣΥΝΗ ΔΗΜΗΤΡΑ ΜΙΙ ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ Παγκόσμια Ημέρα Alzheimer Η Παγκόσμια Ημέρα Αlzheimer γιορτάζεται κάθε χρόνο στις 21 Σεπτεμβρίου. Σκοπόs: ευαισθητοποίηση της

Διαβάστε περισσότερα

ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΕΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ

ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΕΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΕΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΟΡΙΣΜΟΣ Η αυτοκτονική συµπεριφορά ορίζεται ως η συµπεριφορά, κατά την οποία το άτοµο θέλει να κάνει κακό στον εαυτό του µε σκοπό να δώσει ένα τέλος στη ζωή του. ιαχωρίζεται

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ο ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΜΕΛΕΤΗΣ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ο ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΜΕΛΕΤΗΣ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ο ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΜΕΛΕΤΗΣ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Στην έρευνα χρησιµοποίησης υπηρεσιών υγείας χρησιµοποιούνται επιδηµιολογικές, κοινωνιολογικές, οικονοµετρικές, καθώς και καθαρά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΤΑ και άλλες βιομηχανικές δραστηριότητες

ΕΤΑ και άλλες βιομηχανικές δραστηριότητες Το παρακάτω κείμενο περιέχει οδηγίες, παραδείγματα και διευκρινήσεις σχετικά με το τι θεωρείται Έρευνα και Τεχνολογική Ανάπτυξη, με έμφαση σε βιομηχανικές δραστηριότητες. Βασίζεται στο εγχειρίδιο Frascati

Διαβάστε περισσότερα

Αξιοπιστία Εγκυρότητα της Μέτρησης. Παιδαγωγικό Τµήµα ηµοτικής Εκπαίδευσης ηµοκρίτειο Πανεπιστήµιο Θράκης Αλεξανδρούπολη 2012-2013

Αξιοπιστία Εγκυρότητα της Μέτρησης. Παιδαγωγικό Τµήµα ηµοτικής Εκπαίδευσης ηµοκρίτειο Πανεπιστήµιο Θράκης Αλεξανδρούπολη 2012-2013 Αξιοπιστία Εγκυρότητα της Μέτρησης Παιδαγωγικό Τµήµα ηµοτικής Εκπαίδευσης ηµοκρίτειο Πανεπιστήµιο Θράκης Αλεξανδρούπολη 2012-2013 Η παρουσίαση βασίζεται σε υλικό από - Cohen, L., Manion, L. & Keith, M.

Διαβάστε περισσότερα

Η Αξιοπιστία και η Εγκυρότητα των Εργαλείων Μέτρησης σε Ποσοτικές Μελέτες

Η Αξιοπιστία και η Εγκυρότητα των Εργαλείων Μέτρησης σε Ποσοτικές Μελέτες ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ 2011, 50(2): 231 239 NOSILEFTIKI 2011, 50(2): 231 239 ΑΡΘΡΟ ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ CONTINUING EDUCATION ARTICLE Η Αξιοπιστία και η Εγκυρότητα των Εργαλείων Μέτρησης σε Ποσοτικές Μελέτες

Διαβάστε περισσότερα

ιοίκηση Ανθρωπίνων Πόρων

ιοίκηση Ανθρωπίνων Πόρων ιοίκηση Ανθρωπίνων Πόρων Επιλογή Προσωπικού Ιωάννης Νικολάου inikol@aueb.gr Λέκτορας Οργανωσιακής Συµπεριφοράς Οικονοµικό Πανεπιστήµιο Αθηνών Τµήµα ιοικητικής Επιστήµης και Τεχνολογίας Τα Στάδια της Συστηµατικής

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Γνώσεις, στάσεις και ποιότητα ζωής σε ασθενείς με λέμφωμα Οι ασθενείς που πάσχουν από λέμφωμα στην Ελλάδα εμφανίζονται ελλιπώς ενημερωμένοι σχετικά με ζητήματα που αφορούν στην

Διαβάστε περισσότερα

Οργανωτική Επιτροπή. Πρόεδρος: Γεώργιος Ν. Παπαδημητρίου. Γραμματείς: Ιωάννης Λιάππας Ζωή Παπαδοπούλου-Νταϊφώτη

Οργανωτική Επιτροπή. Πρόεδρος: Γεώργιος Ν. Παπαδημητρίου. Γραμματείς: Ιωάννης Λιάππας Ζωή Παπαδοπούλου-Νταϊφώτη Οργανωτική Επιτροπή Πρόεδρος: Γεώργιος Ν. Παπαδημητρίου Γραμματείς: Ιωάννης Λιάππας Ζωή Παπαδοπούλου-Νταϊφώτη Μέλη: Ιωάννης Ζέρβας Γεράσιμος Κολαϊτης Μαρία Τζινιέρη-Κοκκώση Μαρίνα Οικονόμου Χρίστος Χριστοδούλου

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφικές Διαταραχές. Κεφάλαια 7 8

Διατροφικές Διαταραχές. Κεφάλαια 7 8 Διατροφικές Διαταραχές Κεφάλαια 7 8 7. Πώς να βοηθήσουμε τα άτομα που υποφέρουν από Ψυχογενή Ανορεξία Στόχος η πάσχουσα να τρέφεται κανονικά ώστε να αποκατασταθεί το φυσιολογικό της βάρος. Ο στόχος αυτός

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές συμπεριφοράς ανοϊκών

Διαταραχές συμπεριφοράς ανοϊκών Επιστημονικό Συμπόσιο ALCOVE Αθήνα 12 & 13 Οκτωβρίου 2012 Διαταραχές συμπεριφοράς ανοϊκών ασθενών που φροντίζονται στο σπίτι Ελένη Μαργιώτη Κλινική Νευροψυχολόγος Συντονίστρια Κέντρου Ημέρας Αμαρουσίου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ Τμήμα Ιατρικής Ψυχιατρική Κλινική

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ Τμήμα Ιατρικής Ψυχιατρική Κλινική ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ Τμήμα Ιατρικής Ψυχιατρική Κλινική Διευθυντής: Αν. Καθηγητής Φ. Γουρζής ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Ακ. Έτος 2013-2014 Πάτρα, 2013 Επιστημονικό Προσωπικό Ψυχιατρικής Κλινικής Διευθυντής:

Διαβάστε περισσότερα

H Πορεία προσαρµογής ή Δυσπροσαρµογής των καρκινοπαθών στην Νόσο τους. Η συνεισφορά των Επαγγελµατιών Υγείας

H Πορεία προσαρµογής ή Δυσπροσαρµογής των καρκινοπαθών στην Νόσο τους. Η συνεισφορά των Επαγγελµατιών Υγείας H Πορεία προσαρµογής ή Δυσπροσαρµογής των καρκινοπαθών στην Νόσο τους. Η συνεισφορά των Επαγγελµατιών Υγείας Γιάννης Νικολής Ψυχίατρος Ψυχαναλυτής Οµάδας Η έννοια της προσαρµογής Προσαρµογή: Εφαρµογή,

Διαβάστε περισσότερα

Οσφυαλγία-Ισχιαλγία ( Πόνος στη µέση )

Οσφυαλγία-Ισχιαλγία ( Πόνος στη µέση ) Οσφυαλγία-Ισχιαλγία ( Πόνος στη µέση ) Συντηρητική ή Χειρουργική Αντιµετώπιση Γ. Στράντζαλης Νευροχειρουργική Κλινική, Πανεπιστήµιο Αθηνών, Θεραπευτήριο Ευαγγελισµός ΓΕΝΙΚΑ Η οσφυo-ισχιαλγία ή ο «πόνος

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστηριακή Διάγνωση της HIV λοίμωξης. Δρ. Μαρία Κοτσιανοπούλου Βιολόγος Υπεύθυνη Εργαστηριού Κέντρου Αναφοράς AIDS, ΕΣΔΥ

Εργαστηριακή Διάγνωση της HIV λοίμωξης. Δρ. Μαρία Κοτσιανοπούλου Βιολόγος Υπεύθυνη Εργαστηριού Κέντρου Αναφοράς AIDS, ΕΣΔΥ Εργαστηριακή Διάγνωση της HIV λοίμωξης Δρ. Μαρία Κοτσιανοπούλου Βιολόγος Υπεύθυνη Εργαστηριού Κέντρου Αναφοράς AIDS, ΕΣΔΥ Διάγνωση της HIV λοίμωξης Από το 1985 και μέχρι σήμερα η διαγνωστική διαδικασία

Διαβάστε περισσότερα

Cross sectional Panel Omnibus

Cross sectional Panel Omnibus είδη ερευνών Ποσοτικές έρευνες Η έρευνα µε δοµηµένο ερωτηµατολόγιο Πρόσωπο µε πρόσωπο Τηλεφωνική Ταχυδροµική Μέσω ιαδικτύου 1 Ποσοτικές έρευνες (συνέχεια) Η έρευνα µε δοµηµένο ερωτηµατολόγιο Cross sectional

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ ΛΑΡΙΣΑ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΘΕΜΑ: ΤΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΤΟΥ BURN OUT

ΤΕΙ ΛΑΡΙΣΑ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΘΕΜΑ: ΤΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΤΟΥ BURN OUT ΤΕΙ ΛΑΡΙΣΑ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΘΕΜΑ: ΤΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΤΟΥ BURN OUT ΥΠΕΡΥΘΥΝΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: ΚΥΠΑΡΙΣΗ ΣΠΟΥΔΑΣΤΡΙΕΣ : ΣΚΛΑΒΟΥ ΜΕΛΑΧΡΙΝΗ ΣΚΟΤΗ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΛΑΡΙΣΑ 2011 Σύμφωνα με

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση και κατάθλιψη. Γιάννης Θεοδωράκης Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας

Άσκηση και κατάθλιψη. Γιάννης Θεοδωράκης Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Άσκηση και κατάθλιψη. Γιάννης Θεοδωράκης Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Θέματα που θα αναπτυχθούν Άσκηση και κατάθλιψη Άσκηση και σχιζοφρένεια Άσκηση και αλκοόλ Εισαγωγή Για την αντιμετώπιση της κατάθλιψης και

Διαβάστε περισσότερα

ΔΩΣΤΕ ΤΕΛΟΣ ΣΤΗΝ ΤΑΛΑΙΠΩΡΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΛΕΡΓΙΑ

ΔΩΣΤΕ ΤΕΛΟΣ ΣΤΗΝ ΤΑΛΑΙΠΩΡΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΛΕΡΓΙΑ ΔΩΣΤΕ ΤΕΛΟΣ ΣΤΗΝ ΤΑΛΑΙΠΩΡΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΛΕΡΓΙΑ Αλλεργία και άσθμα; Αν πάσχετε από αυτές τις παθήσεις, θα υποφέρετε για όλη σας τη ζωή ; ΟΙ ΜΕΛΕΤΕΣ ΤΗΣ ΤΕΛΕΥΤΑΙΑΣ ΔΕΚΑΕΤΙΑΣ ΛΕΝΕ ΟΧΙ. Η Ελληνική Εταιρεία Αλλεργιολογίας,

Διαβάστε περισσότερα

Ανιχνευτικές εξετάσεις (screening) στη φροντίδα του παιδιού

Ανιχνευτικές εξετάσεις (screening) στη φροντίδα του παιδιού Ανιχνευτικές εξετάσεις (screening) στη φροντίδα του παιδιού Μάιος 2007 Τ. Παναγιωτόπουλος Τομέας υγείας του παιδιού Εθνική Σχολή Δημόσιας Υγείας «Όλα τα προγράμματα screening προκαλούν βλάβη, ορισμένα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ. Γραμμή Βοήθειας για την Κατάθλιψη Απολογιστικά Στοιχεία: Ιούλιος Δεκέμβριος 2012

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ. Γραμμή Βοήθειας για την Κατάθλιψη Απολογιστικά Στοιχεία: Ιούλιος Δεκέμβριος 2012 ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ Γραμμή Βοήθειας για την Κατάθλιψη Απολογιστικά Στοιχεία: Ιούλιος Δεκέμβριος 2012 Πρόγραμμα «αντι-στίγμα» Τι είναι η Γραμμή Βοήθειας για την Κατάθλιψη

Διαβάστε περισσότερα

Επίπεδο C σηµαίνει αναχώρηση οχηµάτων από την αφετηρία µε µεγάλες

Επίπεδο C σηµαίνει αναχώρηση οχηµάτων από την αφετηρία µε µεγάλες ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Τα πρώτα αποτελέσµατα της έρευνας αξιολόγησης υπηρεσιών και δικτύου του ΟΑΣΘ την οποία διεξάγει το Ινστιτούτο Μεταφορών για λογαριασµό του Συµβουλίου Αστικών Συγκοινωνιών Θεσσαλονίκης (ΣΑΣΘ),

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟΠΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ : ποια και πότε ΧΑΡΑΛΑΜΠΙΔΗΣ ΣΤΕΛΙΟΣ ΔΕΡΜΑΤΟΛΟΓΟΣ ΑΦΡΟΔΙΣΙΟΛΟΓΟΣ

ΤΟΠΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ : ποια και πότε ΧΑΡΑΛΑΜΠΙΔΗΣ ΣΤΕΛΙΟΣ ΔΕΡΜΑΤΟΛΟΓΟΣ ΑΦΡΟΔΙΣΙΟΛΟΓΟΣ ΤΟΠΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ : ποια και πότε ΧΑΡΑΛΑΜΠΙΔΗΣ ΣΤΕΛΙΟΣ ΔΕΡΜΑΤΟΛΟΓΟΣ ΑΦΡΟΔΙΣΙΟΛΟΓΟΣ ΠΡΟΥΠΟΘΕΣΕΙΣ ΓΙΑ ΣΩΣΤΗ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ Αξιολόγηση κλινικής εικόνας ακμής(μορφή και βαρύτητα) Γνώση του σκευάσματος

Διαβάστε περισσότερα

PORGROW NE S T INSI GH T

PORGROW NE S T INSI GH T PORGROW NE S T INSI GH T Κλινική Προληπτικής Ιατρικής & Ιατροφής Τµήµα Ιατρικής Πανεπιστήµιο Κρήτης Ελλάδα PorGrow Ένα NEST insight Ευρωπαϊκό Πρόγραμμα ιερεύνηση Στρατηγικών για την Πρόληψη και Αντιµετώπιση

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΙΑΤΡΟΣ ΠΡΩΤΟΓΕΡΟΥ ΧΡΙΣΤΙΝΑ

ΨΥΧΙΑΤΡΟΣ ΠΡΩΤΟΓΕΡΟΥ ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΨΥΧΙΑΤΡΟΣ ΠΡΩΤΟΓΕΡΟΥ ΧΡΙΣΤΙΝΑ Σωµατόµορφες διαταραχές: οµάδα ψυχικών παθήσεων που παρουσιάζονται µε τη µορφή σωµατικών συµπτωµάτων, για τα οποία δεν µπορεί να δοθεί επαρκής παθοφυσιολογική ερµηνεία. Κοινή

Διαβάστε περισσότερα

Ενσωματωμένες υπηρεσίες Συμπεριφορικής Υγείας στις δομές υγείας. Β Μέρος

Ενσωματωμένες υπηρεσίες Συμπεριφορικής Υγείας στις δομές υγείας. Β Μέρος Ενσωματωμένες υπηρεσίες Συμπεριφορικής Υγείας στις δομές υγείας Β Μέρος Κατάθλιψη Αξιολόγηση Χρήση ψυχομετρικών εργαλείων Ερωτήσειςγια: Συναίσθημα Ύπνο Ενδιαφέροντα Ενοχή Ενέργεια Συγκέντρωση Όρεξη Ψυχοκοινωνική

Διαβάστε περισσότερα

BRAIN MATTERS INSTITUTE. Προγράμματα. Σεπτέμβριος - Δεκέμβριος 2015. Promoting Excellence in Mental Health through Learning

BRAIN MATTERS INSTITUTE. Προγράμματα. Σεπτέμβριος - Δεκέμβριος 2015. Promoting Excellence in Mental Health through Learning BRAIN MATTERS INSTITUTE Προγράμματα Σεπτέμβριος - Δεκέμβριος 2015 Στόχος του η Προώθηση της Ψυχικής Υγείας μέσα από την Μάθηση Promoting Excellence in Mental Health through Learning www.brainmattersinstitute.com

Διαβάστε περισσότερα

Άμεσα αποτελέσματα διακοπής του καπνίσματος. Στερητικά Συμπτώματα. Μ.Τουμπής Πνευμονολόγος

Άμεσα αποτελέσματα διακοπής του καπνίσματος. Στερητικά Συμπτώματα. Μ.Τουμπής Πνευμονολόγος Άμεσα αποτελέσματα διακοπής του καπνίσματος Στερητικά Συμπτώματα Μ.Τουμπής Πνευμονολόγος Εκδηλώσεις αμέσως μετά τη διακοπή του καπνίσματος Στερητικές εκδηλώσεις - ταξινόμηση Εργαλεία διάγνωσης και καταγραφής

Διαβάστε περισσότερα

Γεώργιος Ν.Λυράκος Μάθηµα Ψυχολογία της Υγείας Φυσικοθεραπεία ιάλεξη 8η 2014

Γεώργιος Ν.Λυράκος Μάθηµα Ψυχολογία της Υγείας Φυσικοθεραπεία ιάλεξη 8η 2014 Γεώργιος Ν.Λυράκος Μάθηµα Ψυχολογία της Υγείας Φυσικοθεραπεία ιάλεξη 8η 2014 Τις τελευταίες τρεις δεκαετίες ένας αριθµός εναλλακτικών µοντέλων για τον πόνο πέραν του ιατρικού ενσωµατώνουν ψυχολογικούς(αντίληψη,

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής

Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής ΚΕΦΑΛΑΙΟ 25 Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής Από το: Goodman, R., Scott S. (2012). Eating Disorders In R. Goodman, S. Scott (Eds.), Child Psychiatry (pp. 199-203). Oxford, Wiley-Blackwell, Μετάφραση στα ελληνικά:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚA ΣΥΣTHΜΑΤΑ

ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚA ΣΥΣTHΜΑΤΑ ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚA ΣΥΣTHΜΑΤΑ Ιωάννα Τζουλάκη Κώστας Τσιλίδης Ιωαννίδης: κεφάλαιο 2 Guyatt: κεφάλαιο 18 ΕΠΙςΤΗΜΟΝΙΚΗ ΙΑΤΡΙΚΗ Επιστήμη (θεωρία) Πράξη (φροντίδα υγείας) Γνωστικό μέρος Αιτιό-γνωση Διά-γνωση Πρό-γνωση

Διαβάστε περισσότερα

ψυχικής νόσου Εθνικό Ίδρυµα Ερευνών 2010

ψυχικής νόσου Εθνικό Ίδρυµα Ερευνών 2010 H ποιότητα ζωής στον αντίποδα της ψυχικής νόσου Εθνικό Ίδρυµα Ερευνών 16-2-2010 2010 Μ. Τζινιέρη Κοκκώση, Ph.D Επικ. Καθηγήτρια Κλινικής Ψυχολογίας Α Ψυχιατρική Κλινική Πανεπιστηµίου Αθηνών-Αιγινήτειο

Διαβάστε περισσότερα

Σύνδροµο Μηροκοτυλιαίας Πρόσκρουσης Femoroacetabular Impingement Syndrome (FAI)

Σύνδροµο Μηροκοτυλιαίας Πρόσκρουσης Femoroacetabular Impingement Syndrome (FAI) Σύνδροµο Μηροκοτυλιαίας Πρόσκρουσης Femoroacetabular Impingement Syndrome (FAI) Τι είναι το σύνδροµο µηροκοτυλιαίας πρόσκρουσης; Φυσιολογικά, η κεφαλή του ισχίου δεν προσκρούει στο χείλος της κοτύλης κατά

Διαβάστε περισσότερα

Επιχειρησιακό Σχέδιο ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ

Επιχειρησιακό Σχέδιο ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ 7 η Υ.ΠΕ ΚΡΗΤΗΣ Επιχειρησιακό Σχέδιο ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ 2014-2020 ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΕΡΓΑ Στόχος: η ομοιόμορφη ανά νομό κατανομή των δομών ψυχικής υγείας σε επίπεδο Περιφέρειας Κρήτης Ανάπτυξη και

Διαβάστε περισσότερα

Μία νέα προσέγγιση µελέτης του εργασιακού στρες και εφαρµογή της σε κέντρο τηλεφωνικής εξυπηρέτησης πελατών

Μία νέα προσέγγιση µελέτης του εργασιακού στρες και εφαρµογή της σε κέντρο τηλεφωνικής εξυπηρέτησης πελατών Μία νέα προσέγγιση µελέτης του εργασιακού στρες και εφαρµογή της σε κέντρο τηλεφωνικής εξυπηρέτησης πελατών Σ. ΠΑΠΑ ΟΠΟΥΛΟΣ (1), Ν. ΜΑΡΜΑΡΑΣ (2) (1) (2) ΕΡΓΟΝΟΜΙΑ ΕΠΕ, Ελ. Βενιζέλου 63-71, 142 31 Νέα Ιωνία,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ 1. Τι εννοούµε µε τον όρο κατάθλιψη στην καθηµερινή γλώσσα

ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ 1. Τι εννοούµε µε τον όρο κατάθλιψη στην καθηµερινή γλώσσα ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ 1. Τι εννοούµε µε τον όρο κατάθλιψη στην καθηµερινή γλώσσα Η λέξη κατάθλιψη έχει πολλές διαφορετικές σηµασίες. Άλλα εννοούµε όταν την χρησιµοποιούµε στην καθηµερινή µας γλώσσα και άλλα όταν την

Διαβάστε περισσότερα

Συµµόρφωση στη φαρµακευτική αγωγή. Ευαγγελία Χαρέλα Νοσηλεύτρια MSc Β ΚΚ Ιπποκράτειο Θεσ/νικης

Συµµόρφωση στη φαρµακευτική αγωγή. Ευαγγελία Χαρέλα Νοσηλεύτρια MSc Β ΚΚ Ιπποκράτειο Θεσ/νικης Συµµόρφωση στη φαρµακευτική αγωγή Ευαγγελία Χαρέλα Νοσηλεύτρια MSc Β ΚΚ Ιπποκράτειο Θεσ/νικης Η καρδιακή ανεπάρκεια αποτελεί ένα σύνδροµο µε ζοφερή πρόγνωση :! ΝΥΗΑ Ι-ΙΙ: 2-5% θνητότητα ανά έτος! ΝΥΗΑ

Διαβάστε περισσότερα

Αγχώδειςδιαταραχές. διαταραχέςκαι Πανικός. Ψυχίατρος- Γνωσιακός Ψυχοθεραπευτής ιδάκτωρ Πανεπιστηµίου Αθηνών. Αθηνών

Αγχώδειςδιαταραχές. διαταραχέςκαι Πανικός. Ψυχίατρος- Γνωσιακός Ψυχοθεραπευτής ιδάκτωρ Πανεπιστηµίου Αθηνών. Αθηνών Αγχώδειςδιαταραχές διαταραχέςκαι Πανικός Εµµανουήλ Ν. Κάττουλας MD, PhD Ψυχίατρος- Γνωσιακός Ψυχοθεραπευτής ιδάκτωρ Πανεπιστηµίου Αθηνών Επιστηµονικός Συνεργάτης Α Ψυχιατικής Κλινικής Παν/µίου Αθηνών Ψυχίατρος

Διαβάστε περισσότερα

Διλήμματα underwriting: σχεδιάζοντας λύσεις

Διλήμματα underwriting: σχεδιάζοντας λύσεις Διλήμματα underwriting: σχεδιάζοντας λύσεις Γιάννης Βασαλάκης Chief Uwr Ζωής & Υγείας Interamerican Τάσος Γαρυφαλλάκης Uwr Ζωής & Υγείας Αξίωμα Συνήθη ερωτήματα- προβληματισμοί Είναι παθολογικό το αποτέλεσμα

Διαβάστε περισσότερα

Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3

Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3 Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3 Για χρόνια, οι καταναλωτές µαθαίνουν για τα οφέλη της µείωσης των καρδιαγγειακών παθήσεων µε τη λήψη ωµέγα-3 λιπαρών οξέων. Αυτή η άποψη έχει επικρατήσει,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΑ ΤΟΥ ΚΕΘΕΑ ΓΙΑ ΤΟ ΚΟΣΤΟΣ ΤΗΣ ΕΞΑΡΤΗΣΗΣ ΚΑΙ ΤΑ ΟΦΕΛΗ ΤΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ

ΕΡΕΥΝΑ ΤΟΥ ΚΕΘΕΑ ΓΙΑ ΤΟ ΚΟΣΤΟΣ ΤΗΣ ΕΞΑΡΤΗΣΗΣ ΚΑΙ ΤΑ ΟΦΕΛΗ ΤΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΕΡΕΥΝΑ ΤΟΥ ΚΕΘΕΑ ΓΙΑ ΤΟ ΚΟΣΤΟΣ ΤΗΣ ΕΞΑΡΤΗΣΗΣ ΚΑΙ ΤΑ ΟΦΕΛΗ ΤΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΤΟΧΟΙ Το ερευνητικό αυτό σχέδιο εντάσσεται στο ευρύτερο πεδίο της οικονομικής αξιολόγησης. Πιο συγκεκριμένα, συνίσταται στη συγκριτική

Διαβάστε περισσότερα

Κατάθλιψη. Αυτό το φυλλάδιο εξηγεί τι ειναι η Kατάθλιψη και πώς μπορείτε να βρείτε βοήθεια.

Κατάθλιψη. Αυτό το φυλλάδιο εξηγεί τι ειναι η Kατάθλιψη και πώς μπορείτε να βρείτε βοήθεια. Αυτό το φυλλάδιο εξηγεί τι ειναι η Kατάθλιψη και πώς μπορείτε να βρείτε βοήθεια. Αισθάνεστε λύπημενος/η ή στεναχωρημένος/η; Κλαίτε χωρίς λόγο; Αισθάνεστε κουρασμένος/η; Εχετε απώλεια ενδιαφέροντος για

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΟ Α ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ 1. Γαστροοισοφαγική παλινδρόµηση (ΓΟΠ) Η συχνότητα της ΓΟΠ σε παιδιά µε ΕΠ αναφέρεται από 26% - 75%, ενώ σε φυσιολογικά παιδιά και βρέφη εκτιµάται περίπου στο 7-8% (Cadman και συν. 1978,

Διαβάστε περισσότερα

Γραμμή Βοήθειας για την Κατάθλιψη

Γραμμή Βοήθειας για την Κατάθλιψη Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγιεινής Κατάθλιψη και Οικονομική Κρίση Γραμμή Βοήθειας για την Κατάθλιψη Στοιχεία για το διάστημα Ιανουάριος Ιούνιος 2011 Πρόγραμμα «αντι-στίγμα» Αθήνα, Ιούλιος

Διαβάστε περισσότερα

πρίσμα της παραγωγικότητας Ολιστική προσέγγιση" Κρικέλλα Αλκινόη-Ιατρός Εργασίας Πετροχείλου Αικατερίνη-Κλινική Ψυχολόγος

πρίσμα της παραγωγικότητας Ολιστική προσέγγιση Κρικέλλα Αλκινόη-Ιατρός Εργασίας Πετροχείλου Αικατερίνη-Κλινική Ψυχολόγος "Η χρόνια νόσος μέσα από το πρίσμα της παραγωγικότητας Ολιστική προσέγγιση" Κρικέλλα Αλκινόη-Ιατρός Εργασίας Πετροχείλου Αικατερίνη-Κλινική Ψυχολόγος ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Η ιατρική ομάδα

Διαβάστε περισσότερα

Σύστημα Μετα-αξιολόγησης του ΠΣΑ

Σύστημα Μετα-αξιολόγησης του ΠΣΑ ΙΧ Σύστημα Μετα-αξιολόγησης του ΠΣΑ Σκοποί του Συστήματος Μετα-Αξιολόγησης Η άποψη πως όλα τα άτομα, όλες οι σχολικές μονάδες και όλα τα συστήματα μπορούν και πρέπει συνεχώς να βελτιώνονται αποτελεί μια

Διαβάστε περισσότερα

Διετές εκπαιδευτικό πρόγραμμα 2013-2014 Η Θεραπεία Συμπεριφοράς στις Διαταραχές Άγχους. Οργανώνεται από

Διετές εκπαιδευτικό πρόγραμμα 2013-2014 Η Θεραπεία Συμπεριφοράς στις Διαταραχές Άγχους. Οργανώνεται από Διετές εκπαιδευτικό πρόγραμμα 2013-2014 Η Θεραπεία Συμπεριφοράς στις Διαταραχές Άγχους Οργανώνεται από Το Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγιεινής (Ε.Π.Ι.Ψ.Υ.) Την Α Ψυχιατρική Κλινική του

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΤΟΠΑΘΕΙΣ ΚΙΝΗΤΙΚΕΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΟΙΣΟΦΑΓΟΥ Κοτσικόρος Νικόλαος Ειδικευόµενος Β Γαστρεντερολογικής Κλινικής ΓΝΑ «Ο Ευαγγελισµός» ΠΡΩΤΟΠΑΘΕΙΣ ΚΙΝΗΤΙΚΕΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΟΙΣΟΦΑΓΟΥ 1. Ιδιοπαθής αχαλασία 2. Ιδιοπαθής

Διαβάστε περισσότερα

Ψυχιατρικά επείγοντα στη ιασυνδετική Ψυχιατρική της Ογκολογίας: Συγκριτική µελέτη Β. Ιακωβίδης, Γ. Καλλέργης, Φ. Αναγνωστόπουλος, Χ.

Ψυχιατρικά επείγοντα στη ιασυνδετική Ψυχιατρική της Ογκολογίας: Συγκριτική µελέτη Β. Ιακωβίδης, Γ. Καλλέργης, Φ. Αναγνωστόπουλος, Χ. Ψυχιατρικά επείγοντα στη ιασυνδετική Ψυχιατρική της Ογκολογίας: Συγκριτική µελέτη Β. Ιακωβίδης, Γ. Καλλέργης, Φ. Αναγνωστόπουλος, Χ. Μπεντενίδης Τοµέας Ψυχικής Υγείας Ειδικού Αντικαρκινικού Νοσοκοµείου

Διαβάστε περισσότερα

διοτι ολος ο νομος εις εναν λογο συμπληρουται εις τον θελεις αγαπα τον πλησιον σου ως σεαυτον Γαλάτας, κεφ. Ε, εδ. 14

διοτι ολος ο νομος εις εναν λογο συμπληρουται εις τον θελεις αγαπα τον πλησιον σου ως σεαυτον Γαλάτας, κεφ. Ε, εδ. 14 διοτι ολος ο νομος εις εναν λογο συμπληρουται εις τον θελεις αγαπα τον πλησιον σου ως σεαυτον Γαλάτας, κεφ. Ε, εδ. 14 το όραμα φιλοδοξούμε σε ένα κόσμο που η ανθρωπότητα πλήγεται καθημερινά από ασθένειες,

Διαβάστε περισσότερα

Μέρα Νταλαντύσε Αχµέτι Φλούτουρα

Μέρα Νταλαντύσε Αχµέτι Φλούτουρα Μέρα Νταλαντύσε Αχµέτι Φλούτουρα πολυσύνθετο εξελισσόµενο θέµα Τέλη 90 ο ιό ήταν θανατηφόρο Σύνδροµο επίκτητη ανοσολογική ανεπάρκεια (AIDS) 1998 πρώτε αποτελεσµατικέ θεραπείε Χρόνιο νόσηµα Ο φορέα συνεχίζει

Διαβάστε περισσότερα

Νόσημα: Κατάθλιψη. Επιστημονικός Υπεύθυνος: Καθηγητής Χρήστος Λιονής UNIVERSITY OF CRETE FACULTY OF MEDICINE ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ

Νόσημα: Κατάθλιψη. Επιστημονικός Υπεύθυνος: Καθηγητής Χρήστος Λιονής UNIVERSITY OF CRETE FACULTY OF MEDICINE ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ «Ανάπτυξη 13 Κατευθυντήριων Οδηγιών Γενικής Ιατρικής για τη διαχείριση των πιο συχνών νοσημάτων και καταστάσεων υγείας στην Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας», Κωδικός MIS: 464637 Νόσημα: Κατάθλιψη Ομάδα εργασίας:

Διαβάστε περισσότερα

Panel II: «Πλεονεκτήματα και οφέλη για τα νοσοκομεία από την ανάπτυξη της κλινικής έρευνας»

Panel II: «Πλεονεκτήματα και οφέλη για τα νοσοκομεία από την ανάπτυξη της κλινικής έρευνας» 1 Panel II: «Πλεονεκτήματα και οφέλη για τα νοσοκομεία από την ανάπτυξη της κλινικής έρευνας» Συντονιστής: κ. Αιμίλιος Νεγκής, δημοσιογράφος, Pharma & Health Business,Virus.com.gr Ομιλητές: Δρ. Μιλτιάδης

Διαβάστε περισσότερα

Αρμοδιότητες διεπιστημονικής ομάδας Χρόνιας Αποφρακτικής Πνευμονοπάθειας

Αρμοδιότητες διεπιστημονικής ομάδας Χρόνιας Αποφρακτικής Πνευμονοπάθειας Επαγγελματίες υγείας και υπηρεσίες υγείας Αρμοδιότητες διεπιστημονικής ομάδας Χρόνιας Αποφρακτικής Πνευμονοπάθειας Σύσταση 40: Συστήνεται να γίνεται εκτίμηση των αναγκών του ασθενή, συμβουλευτική σε προγράμματα

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρομαγνητικά πεδία και δημόσια υγεία: κινητά τηλέφωνα

Ηλεκτρομαγνητικά πεδία και δημόσια υγεία: κινητά τηλέφωνα Ηλεκτρομαγνητικά πεδία και δημόσια υγεία: κινητά τηλέφωνα Ενημερωτικό δελτίο υπ. αρ. 193 Ιούνιος 2011 ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ Κύρια στοιχεία Η χρήση κινητών τηλεφώνων είναι ευρύτατα διαδεδομένη, καθώς υπολογίζεται ότι

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΧΑ ΕΝΑ ΜΑΥΡΟ ΣΚΥΛΟ ΤΟ ΟΝΟΜΑ ΤΟΥ ΗΤΑΝ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ

ΕΙΧΑ ΕΝΑ ΜΑΥΡΟ ΣΚΥΛΟ ΤΟ ΟΝΟΜΑ ΤΟΥ ΗΤΑΝ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΕΙΧΑ ΕΝΑ ΜΑΥΡΟ ΣΚΥΛΟ ΤΟ ΟΝΟΜΑ ΤΟΥ ΗΤΑΝ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ (Όχι) για την οικογένεια και τους φίλους μου ΕΙΧΑ ΕΙΧΑ ΕΝΑ ΜΑΥΡΟ ΣΚΥΛΟ ΣΚΥΛΟ ΤΟ ΟΝΟΜΑ ΤΟΥ ΗΤΑΝ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ Κείμενο - εικονογράφηση Μάθιου Τζόνστοουν, πρόλογος

Διαβάστε περισσότερα

Η Ευρωπαϊκή Διακήρυξη για τη Νοσοκομειακή Φαρμακευτική

Η Ευρωπαϊκή Διακήρυξη για τη Νοσοκομειακή Φαρμακευτική Η Ευρωπαϊκή Διακήρυξη για τη Νοσοκομειακή Φαρμακευτική Οι επόμενες σελίδες αποτελούν την Ευρωπαϊκή Διακήρυξη για τη Νοσοκομειακή Φαρμακευτική. Τα άρθρα της Διακήρυξης είναι τα κοινώς συμφωνηθέντα σε ευρωπαϊκό

Διαβάστε περισσότερα

Οι ασφαλισμένοι ΕΟΠΥΥ αποζημιώνονται, μόνο εφόσον έχει προηγηθεί η έγκριση του ελεγκτή ιατρού ΕΟΠΥΥ για την αποστολή του δείγματος στο εξωτερικό.

Οι ασφαλισμένοι ΕΟΠΥΥ αποζημιώνονται, μόνο εφόσον έχει προηγηθεί η έγκριση του ελεγκτή ιατρού ΕΟΠΥΥ για την αποστολή του δείγματος στο εξωτερικό. 2.α. ΟNCOTYPE Σε γυναίκες με καρκίνο του μαστού αρχικού σταδίου (με θετικούς ορμονοϋποδοχείς και αρνητικούς μασχαλιαίους λεμφαδένες) παρέχεται η τεχνική της αλυσιδωτής αντίδρασης της αντίστροφης μεταγραφάσης

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ο ΟΙ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΥΓΕΙΑΣ ΣΤΗ ΕΛΛΑ Α

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ο ΟΙ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΥΓΕΙΑΣ ΣΤΗ ΕΛΛΑ Α ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ο ΟΙ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΥΓΕΙΑΣ ΣΤΗ ΕΛΛΑ Α Ο όρος «προσφορά υπηρεσιών υγείας» εκφράζει την παροχή υπηρεσιών που προέρχονται από προµηθευτές υγείας (γιατρούς, νοσοκοµεία κ.τ.λ). Οι παράγοντες που προσδιορίζουν

Διαβάστε περισσότερα

Aγχώδεις διαταραχές. Αυτό το φυλλάδιο εξηγεί τι είναι οι αγχώδεις διαταραχές και πώς μπορείτε να βρείτε βοήθεια.

Aγχώδεις διαταραχές. Αυτό το φυλλάδιο εξηγεί τι είναι οι αγχώδεις διαταραχές και πώς μπορείτε να βρείτε βοήθεια. Αυτό το φυλλάδιο εξηγεί τι είναι οι αγχώδεις διαταραχές και πώς μπορείτε να βρείτε βοήθεια. Οι αγχώδεις διαταραχές, όπως η Γενικευμένη Αγχώδης Διαταραχή, η Διαταραχή Πανικού και η Κοινωνική Φοβία, συνήθως

Διαβάστε περισσότερα

Επιστημονικά πορίσματα

Επιστημονικά πορίσματα Παράρτημα II Επιστημονικά πορίσματα και λόγοι για την ανάκληση ή την τροποποίηση των όρων των αδειών κυκλοφορίας και λεπτομερής αιτιολόγηση των αποκλίσεων από τη σύσταση της PRAC 69 Επιστημονικά πορίσματα

Διαβάστε περισσότερα

Τεύχος 6 ο - Άρθρο 2 α

Τεύχος 6 ο - Άρθρο 2 α Τεύχος 6 ο - Άρθρο 2 α ΚΑΘΟΔΗΓΗΤΙΚΗ ΠΡΟΣΠΑΘΕΙΑ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟΥ ΓΙΑ ΤΗ ΓΗΡΑΝΣΗ ΚΑΙ ΤΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΝΟΣΟΥ ALZHEIMER ΓΙΑ ΝΑ ΕΚΣΥΓΧΡΟΝΙΣΘΟΥΝ ΤΑ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΑ ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΝΟΣΟ ALZHEIMER Μετάφραση:

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Μελέτη απορρόφησης του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Επιστημονικός Κλάδος: Καλών Τεχνών Τμήματα Εικαστικών & Εφαρμοσμένων Τεχνών, Θεάτρου, Μουσικών Σπουδών 1 Ιδρυματικά Υπεύθυνη Γραφείου Διασύνδεσης Α.Π.Θ.:

Διαβάστε περισσότερα

Χαιρετισμός. Αγαπητοί συνάδελφοι και φίλοι,

Χαιρετισμός. Αγαπητοί συνάδελφοι και φίλοι, Χαιρετισμός Αγαπητοί συνάδελφοι και φίλοι, Με ιδιαίτερη χαρά σας προσκαλούμε στο 6 ο Πανελλήνιο Συνέδριο της Ελληνικής Εταιρείας Κλιμακτηρίου και Εμμηνόπαυσης, που θα πραγματοποιηθεί στις 4 και 5 Απριλίου

Διαβάστε περισσότερα

Alzheimer - βλ. Άνοια

Alzheimer - βλ. Άνοια Φαινόμενα όπως θλίψη, σύγχυση, άγχος κλπ είναι συνηθισμένα και φυσιολογικώς απαντώμενα στην καθημερινότητα. Ένα άτομο που έχει όμως ψυχικά προβλήματα ή ψυχική νόσο βιώνει αυτά τα φαινόμενα ή συμπτώματα

Διαβάστε περισσότερα

Οι τομείς πρακτικής άσκησης περιλαμβάνουν : Α. ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΕΣ Β. ΔΙΟΙΚΗΣΗ Α. ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΕΣ Α.1. ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΙΚΟΙ ΣΚΟΠΟΙ ΣΤΗΝ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ

Οι τομείς πρακτικής άσκησης περιλαμβάνουν : Α. ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΕΣ Β. ΔΙΟΙΚΗΣΗ Α. ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΕΣ Α.1. ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΙΚΟΙ ΣΚΟΠΟΙ ΣΤΗΝ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ Οι τομείς πρακτικής άσκησης περιλαμβάνουν : Α. ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΕΣ Β. ΔΙΟΙΚΗΣΗ Α. ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΕΣ Α.1. ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΙΚΟΙ ΣΚΟΠΟΙ ΣΤΗΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑ Η άσκηση σε νοσηλευτικά τμήματα παθολογικής ειδικότητας

Διαβάστε περισσότερα

Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο

Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο Χριστιάνα Μήτση Ψυχολόγος Μsc-Ψυχοθεραπεύτρια Πανελληνίου Συλλόγου Γυναικών με Καρκίνο Μαστού «Άλμα Ζωής» ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ: Υπάρχουν

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΩΝ ΤΜΗΜΑΤΩΝ ΣΕ ΓΕΝΙΚΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑ ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗ ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ ΙΕΥΘΥΝΤΡΙΑ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΟΥ ΚΥΡΙΑΚΟΥ»

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΩΝ ΤΜΗΜΑΤΩΝ ΣΕ ΓΕΝΙΚΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑ ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗ ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ ΙΕΥΘΥΝΤΡΙΑ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΟΥ ΚΥΡΙΑΚΟΥ» ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΩΝ ΤΜΗΜΑΤΩΝ ΣΕ ΓΕΝΙΚΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑ ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗ ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ ΙΕΥΘΥΝΤΡΙΑ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ, Γ.Ν.Π. «Π.. & Α. ΚΥΡΙΑΚΟΥ» ΟΜEΣ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΤΟΥ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΟΥ ΤΟΜΕΑ

Διαβάστε περισσότερα

Κλινικές Μελέτες. Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών

Κλινικές Μελέτες. Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών Κλινικές Μελέτες Δέσποινα Ν. Περρέα Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών Διευθύντρια Εργαστηρίου Πειραματικής Χειρουργικής και Χειρουργικής Ερεύνης «Ν.Σ. Χρηστέας» Κλινικές Μελέτες

Διαβάστε περισσότερα

Σοβαρό άσθμα: Μαθήματα από το παρελθόν Λύσεις για το παρόν Προοπτικές για το μέλλον Βόλος, Απρίλης 2009

Σοβαρό άσθμα: Μαθήματα από το παρελθόν Λύσεις για το παρόν Προοπτικές για το μέλλον Βόλος, Απρίλης 2009 Σοβαρό άσθμα: Μαθήματα από το παρελθόν Λύσεις για το παρόν Προοπτικές για το μέλλον Βόλος, Απρίλης 2009 Kόστος για τον ασθενή και το σύστημα υγείας από τη Γεωργία Παυλάκου Αντωνίου Πνευμονολόγο 2007: 300

Διαβάστε περισσότερα

Ο καλόςύπνος μαζίμετησωστή διατροφή και την άσκηση είναι απαραίτητος για τη διατήρηση της υγείας

Ο καλόςύπνος μαζίμετησωστή διατροφή και την άσκηση είναι απαραίτητος για τη διατήρηση της υγείας Ο καλόςύπνος μαζίμετησωστή διατροφή και την άσκηση είναι απαραίτητος για τη διατήρηση της υγείας εγρήγορση Στάδιο ύπνου ώρες H AΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚH ΤΟΥ ΥΠΝΟΥ Υπνικοί κύκλοι διάρκειας 90 λεπτών Υπνοςμη-REM Στάδιο1-στάδιο4

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑ-ΑΝΑΛΥΣΗ (Meta-Analysis)

ΜΕΤΑ-ΑΝΑΛΥΣΗ (Meta-Analysis) ΚΕΦΑΛΑΙΟ 23 ΜΕΤΑ-ΑΝΑΛΥΣΗ (Meta-Analysis) ΕΙΣΑΓΩΓΗ Έχοντας παρουσιάσει τις βασικές έννοιες των ελέγχων υποθέσεων, θα ήταν, ίσως, χρήσιμο να αναφερθούμε σε μια άλλη περιοχή στατιστικής συμπερασματολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Τα αποτελέσµατα της οµαδικής Γνωσιακής/Συµπεριφοριστικής παρέµβασης στη διακοπή του καπνίσµατος µε και χωρίς τη χρήση bupropion

Τα αποτελέσµατα της οµαδικής Γνωσιακής/Συµπεριφοριστικής παρέµβασης στη διακοπή του καπνίσµατος µε και χωρίς τη χρήση bupropion Τα αποτελέσµατα της οµαδικής Γνωσιακής/Συµπεριφοριστικής παρέµβασης στη διακοπή του καπνίσµατος µε και χωρίς τη χρήση bupropion Αγγελή, Κ., Ευθυµίου, Κ., Χαρίλα,, Ν., Καλπάκογλου,, Θ., Βλάχου, Μ., & Καλαντζή

Διαβάστε περισσότερα

22-23-24 ΔΙΑΚΛΙΝΙΚΟ ΣΥΜΠΟΣΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗ ΚΑΤΑ ΠΛΑΚΑΣ ΜΑΪΟΣ 2015

22-23-24 ΔΙΑΚΛΙΝΙΚΟ ΣΥΜΠΟΣΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗ ΚΑΤΑ ΠΛΑΚΑΣ ΜΑΪΟΣ 2015 2 ΔΙΑΚΛΙΝΙΚΟ ΣΥΜΠΟΣΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗ ΚΑΤΑ ΠΛΑΚΑΣ «Διαγνωστικά και θεραπευτικά διλήμματα στην ΣΚΠ Η Πολλαπλή Σκλήρυνση ως Νευρο-Ψυχιατρική νόσος» THE MET HOTEL Θεσσαλονίκη 22-23-24 ΜΑΪΟΣ 2015 Οι Στόχοι

Διαβάστε περισσότερα