Η κλίµακα κατάθλιψης του Hamilton: Μορφές, εφαρµογές και προοπτικές

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Η κλίµακα κατάθλιψης του Hamilton: Μορφές, εφαρµογές και προοπτικές"

Transcript

1 136 ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ 14 (2), 2003 Ειδικό άρθρο Special article Η κλίµακα κατάθλιψης του Hamilton: Μορφές, εφαρµογές και προοπτικές Π.Π. Φερεντίνος, Β.Π. Κονταξάκης, Κ.Γ. Παπλός, Γ.Ν. Χριστοδούλου Ψυχιατρική Κλινική Πανεπιστηµίου Αθηνών, Αιγινήτειο Νοσοκοµείο Ψυχιατρική 2003, 14: Εισαγωγή Η Κλίµακα Κατάθλιψης του Hamilton είναι η ευρύτερα χρησιµοποιούµενη κλίµακα µέτρησης της βαρύτητας της κατάθλιψης παγκοσµίως. Από την εποχή της αρχικής της δηµοσίευσης, το 1960, έχουν δηµοσιευθεί και χρησιµοποιούνται πολλές άλλες εκδοχές της κλίµακας, µε αποτέλεσµα να υπάρχει σύγχυση µεταξύ των κλινικών και ερευνητών σχετικά µε τις διαθέσιµες εκδοχές και µείωση της αξιοπιστίας των κλινικών µελετών. Τα προβλήµατα που διαπιστώθηκαν κατά τη χρήση της κλίµακας, τα αποτελέσµατα της µελέτης των ψυχοµετρικών της ιδιοτήτων, τα προβλήµατα προτύπωσης στη χορήγηση και βαθµολόγησή της και η ανάγκη χρησιµοποίησης και µη ιατρικού προσωπικού για τη χορήγησή της ώθησαν τους ερευνητές κατά την τελευταία εικοσαετία να προτείνουν πρόσθετες εκδοχές και βοηθήµατα στη χορήγησή της: αυτοχορηγούµενες εκδοχές, δοµηµένους οδηγούς συνεντεύξεων, τροποποιηµένες εκδοχές, παράγωγα µειωµένου αριθµού ληµµάτων και παράγωγα µε επέκταση του αριθµού των ληµµάτων. Πρόσφατα συστάθηκε στις Η.Π.Α. ένα α- καδηµαϊκό φόρουµ που ίσως αποτελέσει ένα πρώτο βήµα προς τη δηµιουργία ενός οργάνου µέτρησης της βαρύτητας της κατάθλιψης µε µεγαλύτερη αξιοπιστία και εγκυρότητα. Λέξεις ευρετηρίουs κατάθλιψη, κλίµακες, προτύπωση, ψυχοµετρικές ιδιότητες, δοµηµένοι ο- δηγοί συνεντεύξεων. Η κλίµακα κατάθλιψης του Hamilton είναι η ευρύτερα- χρησιµοποιούµενη κλίµακα µέτρησης της βαρύτητας της κατάθλιψης παγκοσµίως. Μια αναζήτηση στο PubMed µε λέξη-κλειδί "Hamilton Depression Rating Scale" αποδίδει πάνω από 2400 αναφορές. Από την εποχή της αρχικής δηµοσίευσής της το 1960, πολλές άλλες εκδοχές και µορφές χορήγησης της κλίµακας έχουν δηµοσιευθεί και χρησιµοποιούνται, αν και οι ερευνητές σπανίως διευκρινίζουν ποια ακριβώς εκδοχή χρησιµοποιούν. Παρακάτω συζητείται το ιστορικό της ανάπτυξης των διαφόρων εκδοχών και µορφών χορήγησης της κλίµακας, οι σύγχρονες εφαρµογές της, καθώς και οι προοπτικές περαιτέρω βελτιώσεων. Αρχικές µορφές της κλίµακας Η Κλίµακα Κατάθλιψης του Hamilton (HDRS) δηµοσιεύθηκε αρχικά από τον Μax Hamilton 1 το 1960 και σχεδιάσθηκε για να µετράει τη βαρύτητα της κατάθλιψης σε ήδη διαγνωσµένους νοσηλευόµενους ασθενείς µε µείζονα καταθλιπτική διαταραχή. Περιλαµβάνει 17 λήµµατα που βαθµολογούνται από 0 έως 2 ή από 0 έως 4, δίνοντας έτσι ένα συνολικό score που κυµαίνεται από Στην ίδια µελέτη παρατίθεται και µία εκδοχή της κλίµακας µε 21 λήµµατα. Σε αυτήν περιλαµβάνονται 4 επιπλέον λήµµατα (ηµερήσια διακύµανση, αποπροσωποποίηση/αποπραγµατοποίηση, παρανοειδή συµπτώµατα, ιδεοψυχαναγκαστικά συµπτώµατα), που κατά τον Hamilton δεν πρέπει να προσµετρούνται στο τελικό score, επειδή είτε δεν αποτελούν µέτρο της βαρύτητας της κατάθλιψης, παρά µόνο δίνουν πληροφορίες για το είδος της (ενδογενής-αντιδραστική) [το πρώτο λήµµα], είτε επειδή είναι σπάνια [τα άλλα τρία λήµµατα]. Ωστόσο, υπάρχουν πολλές µελέτες που αναφέρουν αποτελέσµατα και µε την εκδοχή αυτή της HDRS. Η βαθµολόγηση των ληµµάτων γίνεται βάσει των συµπτωµάτων που αναφέρει ο ασθενής κατά τη συνέντευξη, των παρατηρήσεων του εκτιµητή και των πληροφοριών που συλλέγει από τρίτους (συγγενείς, νοσηλευτές). Κατά τη βαθµολόγηση δεν γίνεται διάκριση ανάµεσα στην ένταση και στη συχνότητα των συµπτωµάτων, αλλ' αυτά τα δύο Θα πρέπει να βαρύνουν εξίσου στην κρίση του εκτιµητή. Η κλίµακα καλύπτει την κατάσταση του ασθενούς κατά την εβδοµάδα που προηγείται της βαθµολόγησης όσον αφορά τα περισσότερα συµπτώµατα, εκτός από τις διαταραχές του ύπνου που αφορούν το τελευταίο τριήµερο. Προτείνεται ως πιο αξιόπιστη η ανεξάρτητη βαθµολόγηση από δύο εκτιµητές, οπότε το τελικό score είναι ο µέσος όρος των scores των δύο εκτιµητών. Ο χρόνος που απαιτείται για την ολοκλήρωση της κλίµακας είναι min.

2 Ο Hamilton δηµοσίευσε στην ίδια µελέτη και κάποια πρώτα στοιχεία παραγοντικής ανάλυσης της κλίµακας. Ανίχνευσε 4 παράγοντες (F Ι - F IV), από τους οποίους κανένας δεν ήταν γενικός και στους οποίους προσπάθησε να προσδώσει εννοιολογικό περιεχόµενο. Σε µεταγενέστερη µελέτη του, το 1967, ο Hamilton2 επανεκτίµησε τη βαθµολόγηση του 9ου λήµµατος (κινητική ανησυχία) από 0 έως 4 (ενώ πριν ήταν από 0 έως 2). 'Έτσι, η µορφή αυτή περιλαµβάνει 9 λήµµατα µε βαθµολογική κλίµακα 5 σηµείων και 8 λήµµατα µε κλίµακα 3 σηµείων και το συνολικό score κυµαίνεται από 0 έως 52. Η µορφή αυτή της HDRS µε 17 λήµµατα είναι αυτή που χρησιµοποιείται µέχρι σήµερα συχνότερα στην κλινική πράξη. Στην ίδια µελέτη ο Hamilton παρουσίασε πρόσθετα στοιχεία παραγοντικής ανάλυσης της κλίµακας, βασισµένα σε µεγαλύτερο δείγµα ασθενών (152 άντρες και 120 γυναίκες), προκειµένου να ελέγξει την εσωτερική εγκυρότητα της κλίµακας. Βρήκε 6 παράγοντες αυτή τη φορά (F1 - F6), από τους οποίους ένας ήταν γενικός (F1=συνολική βαρύτητα της κατάθλιψης). Την αµερικανική εκδοχή της κλίµακας µε περισσότερα από 17 λήµµατα παρουσίασε το 1976 ο Guy3 σε µία έκδοση εγκεκριµένη από το ΝΙΜΗ (National Institute οf Μental Health). Η εκδοχή αυτή, που ο Hamilton ποτέ δεν ενέκρινε, είναι η συχνότερα χρησιµοποιούµενη στις Η.Π.Α. Αργότερα προστέθηκαν στην κλίµακα επιπλέον τρία λήµµατα: ανηµπόρια, απελπισία, αναξιότητα, δηµιουργώντας έτσι την εκδοχή των 24 ληµµάτων. Η ακριβής προέλευση της εκδοχής αυτής δεν είναι γνωστή. Ωστόσο, ήδη το 1966 οι Rosenthal και Klerman 4 ανέφεραν σε µελέτη τους µια τροποποιηµένη HDRS, που περιελάµβανε λήµµα για την αναξιότητα. Οι Paykel και Klerman 5 από το Yale University δηµοσίευσαν το 1970 µια άλλη εκδοχή της HDRS σε µορφή ηµιδοµηµένης συνέντευξης µε πρόσθετα νέα λήµµατα, µεταξύ των οποίων ήταν η ανηµπόρια και η απελπισία. Το 1981, οι Kovacs και συν. 6 χρησιµοποίησαν σε µελέτη τους µία εκδοχή της HDRS µε 24 λήµµατα, όπου περιελάµβαναν τα τρία προαναφερθέντα λήµµατα, χωρίς όµως να κάνουν ιδιαίτερη αναφορά σε αυτά. Μετά τη δηµοσίευση αυτή, πολλοί συγγραφείς έχουν χρησιµοποιήσει την εκδοχή της κλίµακας µε τα 24 λήµµατα, αν και αναφέρουν στη βιβλιογραφία τους την πρωτότυπη εκδοχή του Hamilton (1960 ή 1967). Σύγχρονες εφαρµογές και προβληµατισµοί Κατά την τελευταία εικοσαετία έχουν προταθεί διάφορες εκδοχές της κλίµακας, µε διαφορετικό αριθµό ληµµάτων, ερµηνεία και κλίµακα βαθµολόγησής τους, καθώς και διαφορετικούς τρόπους χορήγησης (Πίνακας 1). Αποτέλεσµα αυτού είναι ότι πολλοί κλινικοί και ερευνητές έχουν χάσει τον έλεγχο των µορφών που διατίθενται και των χαρακτηριστικών κάθε µίας, ενώ παράλληλα πολλές εκδοχές ξεπερνιούνται µε την καθιέρωση νέων διαγνωστικών συστηµάτων. 'Έτσι σε διάφορες µελέτες συχνά δεν αναφέρεται ποια ακριβώς εκδοχή της κλίµακας χρησιµοποιείται ή, συνηθέστερα, αναφέρεται λάθος εκδοχή. Η κατάσταση αυτή απεικονίζεται σε µια µελέτη του Snaith 7, το 1996, ο οποίος ανασκόπησε όλες τις εργασίες που χρησιµοποιούσαν την HDRS και δηµοσιεύθηκαν σε 5 διεθνή ψυχιατρικά περιοδικά επί ένα έτος (το 1994). Τα ευρήµατά του φαίνονται παρακάτω: Η HDRS διατηρούσε την πρωτοκαθεδρία της µεταξύ των χρησιµοποιούµενων κλιµάκων κατάθλιψης (66% των εργασιών που αφορούσαν συναισθηµατική διαταραχή). Από το σύνολο των εργασιών που χρησιµοποιούσαν την HDRS: (α) Στο 40% δεν αναφερόταν η εκδοχή της κλίµακας που χρησιµοποιείτο, ενώ στο 13% χρησιµοποιείτο κάποια άλλη εκδοχή ή προσωπική προσαρµογή της κλίµακας. (β) 'Ένα αυθαίρετο score επί κάποιας εκδοχής της κλίµακας χρησιµοποιείτο είτε ως διαγνωστικό κριτήριο ή/και ως κριτήριο αποδοχής ασθενούς στη µελέτη (στο 47%) είτε ως κριτήριο ύφεσης της νόσου (στο 32%). Παρόµοια µελέτη είχαν δηµοσιεύσει και οι Zitman και συν. το 1990 µε ανάλογα αποτελέσµατα. Τα ευρήµατα των παραπάνω µελετών επιβεβαιώνουν τη σύγχυση που επικρατεί γύρω από τις διάφορες εκδοχές της HDRS και επιπλέον ρίχνουν φως σε µια σειρά άλλων προβληµάτων που αφορούν τη χρήση της κλίµακας: α. Μη τήρηση των κανόνων χορήγησης: Ο εκτιµητής δεν αναζητεί πάντα πληροφορίες από άλλες πηγές (συγγενείς, νοσηλευτές) πλην των δικών του παρατηρήσεων και όσων αναφέρει ο ασθενής. Σπανίως γίνεται ανεξάρτητη βαθµολόγηση από δύο εκτιµητές. β. Υπέρβαση ενδείξεων χρήσης της κλίµακας: Η κλίµακα χρησιµοποιείται συχνά ως διαγνωστική και ως κριτήριο αποδοχής ή αποκλεισµού ασθενών σε µελέτες. Η κλίµακα δεν χρησιµοποιείται αυστηρά σε µείζονα καταθλιπτική διαταραχή, αλλά για τη βαθµολόγηση οποιασδήποτε καταθλιπτικού τύπου συµπτωµατολογίας. Η κλίµακα δεν χρησιµοποιείται αυστηρά σε νοσηλευόµενους ασθενείς, αλλά και σε εξωτερικούς ασθενείς µε λιγότερο σοβαρά συµπτώµατα. γ. 'Έλλειψη κοινώς αποδεκτών κριτηρίων αξιολόγησης της κλίµακας: εν υπάρχουν κοινώς αποδεκτά cut-off points για τις διάφορες εκδοχές της κλίµακας Χρησιµοποιούνται συχνά cut-oft points που αφορούν άλλη εκδοχή της κλίµακας

3 Πίνακας 1. ηµοσιεύσεις εκδοχές της HDRS σε σχέση µε τα λήµµατα που καλύπτουν. 1 Πρώιµη ενύπνιση, 2 παρατεταµένος ύπνος, 3 πολλά σύντοµα διαστήµατα ύπνου, 4 απογευµατινή δυσθυµία. Η κατάσταση αυτή δυναµιτίζει την αξιοπιστία και την ακρίβεια των διαγνωστικών µας οργάνων και έχει πιθανώς οδηγήσει σε ανακριβείς εκτιµήσεις σχετικά µε την αποτελεσµατικότητα διαφόρων αντικαταθλιπτικών αγωγών που έχουν δοκιµασθεί στο παρελθόν. Μελέτη των ψυχοµετρικών ιδιοτήτων της κλίµακας Κατά την τελευταία εικοσαετία έχουν γίνει εκτεταµένες µελέτες των ψυχοµετρικών ιδιοτήτων της κλίµακας:

4 1. Η αξιοπιστία (reliability) της κλίµακας διακρίνεται σε αξιοπιστία µεταξύ των εκτιµητών (inter-cater reliability) και επανελέγχου (test-retest reliability). Εκφράζεται µε τους συντελεστές κ και R (intraclass correlation coefficient- ICC). 'Έχει βρεθεί σε διάφορες µελέτες αρκετά υψηλή (> 0,70,8). Ωστόσο, κάποιες µελέτες 15 δείχνουν ότι η αξιοπιστία κάθε λήµµατος χωριστά είναι συχνά χαµηλή, γεγονός που ίσως οφείλεται στα προβλήµατα προτύπωσης στη χορήγηση και στη βαθµολόγηση της κλίµακας. 2. Η εσωτερική εγκυρότητα (internal validity) της κλίµακας διακρίνεται σε εγκυρότητα περιεχοµένου (content validity) και κατασκευής (construct validity). Ελέγχθηκε µε διάφορες µεθόδους: παραγοντική ανάλυση, ανάλυση κατά πρότυπα Rasch, µε τον συντελεστή α του Cronbach και µε τον συντελεστή οµοιογένειας του Loevinger. Κάποιες πρώτες µελέτες παραγοντικής ανάλυσης είχαν γίνει, όπως είδαµε, από τον ίδιο τον Hamiltonl 1,2 και συνηγορούσαν υπέρ της χαµηλής οµοιογένειας της κλίµακας. Μεταγενέστερες µελέτες παραγοντικής ανάλυσης άλλων ερευνητών έδωσαν αντιφατικά αποτελέσµατα, ανάλογα µε το δείγµα που χρησιµοποιούσαν. 16 Η κλίµακα κρίθηκε ανοµοιογενής σε µελέτες των Bech και συν. 16,17 (1981) που χρησιµοποίησαν ανάλυση κατά πρότυπα Rasch. 3. Η εξωτερική εγκυρότητα (external validity) της κλίµακας διακρίνεται στην προγνωστική (predictive validity), στη διακριτική (discriminant validity) και στην εγκυρότητα σύµπτωσης (concurrent validity) και εκφράζει την ευαισθησία και την ειδικότητα της κλίµακας, καθώς και την απαντητικότητά της σε αλλαγές. 'Έχει βρεθεί αρκετά υψηλή σε διάφορες µελέτες συσχέτισης µε κλινικές εκτιµήσεις. 13,17 Από µεταγενέστερες συσχετίσεις µε κλινικές εκτιµήσεις, 18 έχουν βρεθεί τα ακόλουθα κριτήρια βαρύτητας της κατάθλιψης (cut-oft points): 0-7 όχι κατάθλιψη, 8-12 ήπια, µέτρια, σοβαρή, πολύ σοβαρή κατάθλιψη. Περισσότερο από κάθε άλλον, ο Per Bech έχει συνεισφέρει σηµαντικά, όπως είδαµε, στη βιβλιογραφία της HDRS. Το 1986 οι Bech και συν. 18 δηµοσίευσαν σε ένα συνοπτικό εγχειρίδιο κλιµάκων µία εκδοχή της κλίµακας, που είχε αναπτυχθεί σε συνεργασία µε τον ίδιο τον Hamilton, 19 στην οποία εξηγούντο σαφέστερα τα κριτήρια βαθµολόγησης του κάθε λήµµατος. Πρόκειται για την εκδοχή του DUAG (Danish University Antidepressant Group), 20 που έτυχε ευρείας αποδοχής στην Ευρώπη. Η µετάφραση της κλίµακας (της εκδοχής µε τα 24 λήµµατα) στα ελληνικά έχει γίνει από τον Β. Αλεβίζο (1981). Πρόσθετες εκδοχές της κλίµακας και βοηθήµατα στη χορήγησή της Τα αποτελέσµατα της διερεύνησης των ψυχοµετρικών ιδιοτήτων της κλίµακας, τα προβλήµατα που διαπιστώθηκαν κατά τη χρήση της, τα προβλήµατα προτύπωσης στη χορήγηση και βαθµολόγησή της, οι ολοένα αυξανόµενες απαιτήσεις (σε ακρίβεια και πολυπλοκότητα) των κλινικών µελετών καθώς και η ανάγκη χρησιµοποίησης και λιγότερο έµπειρου και εκπαιδευµένου προσωπικού για τη χορήγησή της ώθησαν τους ερευνητές να προτείνουν πρόσθετες εκδοχές της κλίµακας ή διάφορες µεθόδους και βοηθήµατα στη χορήγησή της. Παρακάτω περιγράφονται οι σηµαντικότερες από αυτές. Αυτοχορηγούµενες εκδοχές της HDRS Η πρώτη αυτοχορηγούµενη εκδοχή της HDRS, η κλίµακα κατάθλιψης του Carroll 21 (CDRS) µε 17 λήµµατα δηµοσιεύθηκε το 1981, αν και είχε αρχικά αναφερθεί σε άρθρο του το Πολύ αργότερα (1995) οι Reynolds και Kobak 22 ανέπτυξαν και έλεγξαν µία αυτοχορηγούµενη εκδοχή της ΗDRS µε 23 λήµµατα, την HDI (Hamilton Depression Inventory). Οι Williams και συν. 23 δηµοσίευσαν το 1998 µία αυτοχορηγούµενη εκδοχή του SIGH-SAD µε 29 λήµµατα, την SIGH- SAD-SR, αν και δεδοµένα ελέγχου αξιοπιστίας αυτής είχαν αναφερθεί ήδη σε άρθρο των Terman και συν. το Αυτοχορηγούµενες εκδοχές της HDRS µε τη βοήθεια υπολογιστή Η πρώτη τέτοια εκδοχή µε 18 λήµµατα (4 για αυτοκτονικό ιδεασµό) περιγράφηκε από τους Carr και συν. 25 το Ακολούθησαν διάφορες άλλες, µεταξύ των οποίων εκείνη των Kobak και συν. 26 του 1990 µε 17 λήµµατα. Τέλος, οι Kobak και συν. 27 δηµοσίευσαν το 2000 µία αυτοµατοποιηµένη εκδοχή µε IVR (interactive voice response) µε 17 λήµµατα. Οι αυτοχορηγούµενες εκδοχές (είτε µε χαρτί και µολύβι είτε µε τη βοήθεια υπολογιστή) είναι δηµοφιλείς, διότι είναι εύκολες στη χορήγηση. Ωστόσο, οι περιορισµοί τους είναι προφανείς: δεν µπορούν να χρησιµοποιηθούν σε ασθενείς που είναι αναλφάβητοι, πολύ βαριά άρρωστοι, µη συνεργάσιµοι, µε γνωστικά ελλείµµατα ή/και µε πτωχή εναισθησία. Γι' αυτό Θα πρέπει να είναι µάλλον συµπληρωµατικές στις πρωτότυπες εκδοχές της HDRS και να χρησιµοποιούνται κυρίως σε ήπιες καταθλίψεις. οµηµένοι οδηγοί συνεντεύξεων για την HDRS Προτάθηκαν προκειµένου να επιτευχθεί η προτύ πωση στη χορήγηση και τη βαθµολόγηση της HDRS. 'Ήδη το 1981 οι Endicott και συν. 28 περιέγραψαν την XHDRS (Extracted Hamilton Depression Rating Scale), έναν τρόπο δηλαδή για να εξαγάγουν το score µιας HDRS µε 17 λήµµατα από µια δοµηµένη κλινική συνέντευξη (την SADS-C, Schedule for Affective Disorders and Schizophrenia- Condensed). Οι παραπάνω συγγραφείς προτίµησαν, εποµένως, να χρησιµοποιήσουν απλώς µια ήδη υπάρχουσα δοµηµένη συνέντευξη (την SADS-C) και να τη συσχετίσουν µε την HDRS. Ο πρώτος από µία σειρά οδηγών συνεντεύξεων ειδικά για την HDRS (και µάλιστα αυτή των 21 ληµµάτων) εµφανίσθηκε ως παράρτηµα σε βιβλίο ψυχοθεραπείας των Klerman και συν. 29 το Υπάρχουν πολλοί άλλοι δοµηµένοι οδηγοί συνεντεύξεων, των οποίων η χρήση είναι πιο περιορισµένη. Ο πιο συχνά χρησιµοποιούµενος δοµηµένος οδηγός συνέντευξης, ο SIGH-D (= Structured Interview Guide for the Hamilton Depression Rating Scale), δηµοσιεύθηκε από τη Williams 30 το 1988 και έδινε scores και για τις δύο εκδοχές της κλίµακας (17 και 21 ληµµάτων). Άλλοι δοµηµένοι οδηγοί συνεντεύξεων αναπτύχθηκαν (όπως θα δούµε και πιο κάτω), για να διευκολύνουν τη χορήγηση της HDRS από εκτιµητές µη ψυχιάτρους (Whisman και συν , Potts και συν ).

5 'Όπως έδειξαν η Williams και άλλοι, η βαθµολόγηση της κλίµακας µε τον SIGH-D βελτιώνει την (µικρή κατά µερικούς) αξιοπιστία της κλίµακας ανά λήµµα, χωρίς να αυξάνει το συνολικό χρόνο χορήγησης της κλίµακας. Οι Moberg και συν. 33 βρήκαν σε µελέτη τους το 2001 σταθερά υψηλότερη αξιοπιστία µεταξύ των εκτιµητών, τόσο συνολική όσο και ανά λήµµα, του SIGH-D σε σχέση µε την απλή HDRS στο ίδιο δείγµα ασθενών. Αυτό θεωρείται ιδιαίτερα σηµαντικό, αφού τα φάρµακα στοχεύουν αρκετές φορές και σε συγκεκριµένα συµπτώµατα και οι κλινικές δοκιµές συχνά ελέγχουν την ειδική δράση των φαρµάκων σε οµάδες συµπτωµάτων Τέλος, η χρήση δοµηµένων οδηγών συνεντεύξεων διευκολύνει την εκπαίδευση νέων εκτιµητών της κλίµακας. Τροποποιηµένες εκδοχές της HDRS Οι Miller και συν. 36 πρότειναν το 1985 µία τροποποιηµένη HDRS (Modified HRSD) µε 25 λήµµατα για να διευκολύνουν τη χορήγησή της από παραϊατρικό προσωπικό µετά από ειδική εκπαίδευση. Πίνακας 2. Παράγωγα της HDRS µε µειωµένο αριθµό ληµµάτων. Για τον ίδιο σκοπό πρότειναν, όπως είδαµε, τροποποιηµένες εκδοχές της HDRS και οι Whisman και συν. 31 (1989), Potts και συν. 32 (1990) - και οι δύο για την εκδοχή των 17 ληµµάτων - καθώς και οι Rehm και O'Hara 15 (1985). Οι µορφές αυτές, αν και επιδεικνύουν σηµαντικό οικονοµικό πλεονέκτηµα, αφού σχεδιάσθηκαν για να χορηγούνται από µη εξειδικευµένο προσωπικό, ωστόσο δεν καταφέρνουν να αναπληρώσουν την γνώση και εµπειρία ενός κλινικού εκτιµητή, µε συνέπειες, πιθανώς, επί της αξιοπιστίας τους. Παράγωγα της HDRS µε µειωµένο αριθµό ληµµάτων (Πίνακας 2) 'Όπως είδαµε σε άλλο σηµείο, οι Bech και συν.,16.17 (1981) και αργότερα και άλλοι 34 απέδειξαν την ανοµοιογένεια (ή πολυδιαστατικότητα) της HDRS (µε µελέτες ανάλυσης κατά πρότυπα Rasch) και υποστήριξαν ότι αυτή περιορίζει τη χρήση της ως ακριβούς µέτρου της βαρύτητας της κατάθλιψης. Βρήκαν επίσης ότι µια υποκλίµακα 6 ληµµάτων της HDRS (καταθλιπτική διάθεση, ενοχή, εργασία και ενδιαφέροντα, επιβράδυνση, ψυχική τάση, γενικά σωµατικά συµπτώµατα) είχε υψηλότερη εγκυρότητα συµπτώσεως και εσωτερική συνοχή από την HDRS και µπορούσε να διακρίνει καλύτερα µέτρια από βαριά κατάθλιψη. Στηριζόµενοι στο παραπάνω εύρηµα καθώς και σε µία παλαιότερη (σύγχρονη της HDRS) κλίµακα κατάθλιψης, αυτήν των Cronholm-Ottosson, οι Bech και Rafaelsen 37 δηµοσίευσαν το 1980 την Κλίµακα Μελαγχολίας (MES), µια κλίµακα δεύτερης γενιάς, σε µορφή ηµιδοµηµένης συνέντευξης, µε 11 λήµµατα, όλα βαθµολογούµενα από 0 έως 4. Η κλίµακα βρέθηκε να έχει υψηλούς δείκτες αξιοπιστίας, εσωτερικής και εξωτερικής εγκυρότητας και υπερτερούσε έναντι της HDRS στην ανίχνευση µεταβολών στην κατάθλιψη κατά τη διάρκεια της θεραπείας. 38 Η MES χρησιµοποιείται ευρέως σήµερα, ιδίως σε δευτεροπαθείς καταθλίψεις, συνοδούς άλλων παθολογικών καταστάσεων. Το 1983, οι Thase και συν. 39,40 πρότειναν µια υποκλίµακα της HDRS µε 8 λήµµατα, που µπορούσε να προβλέψει καλύτερα από την HDRS περιπτώσεις ασθενών µε χαρακτηριστικά ενδογενούς κατάθλιψης (κατά DSM-111). Στα επόµενα χρόνια, οι Maier και Philip 41 (1985) πρότειναν τη δική τους εκδοχή µειωµένου αριθµού ληµµάτων της HDRS, αφού επιβεβαίωσαν την εγκυρότητα των 5 από τα 6 λήµµατα που απετέλεσαν τον πυρήνα της MES. Το 1993 οι Gibbons και συν. 34 πρότειναν, εµπειρικά, µια εκδοχή 8 ληµµάτων ως ένα βελτιωµένο µονοδιάστατο δείκτη της συνολικής βαρύτητας της κατάθλιψης.

6 Πίνακας 3. Παράγωγα της HDRS µε ε[έκταση του αριθµού ληµµάτων. Σε µία πρόσφατη µετανάλυση µελετών (συνολικά 2800 ασθενών) οι Faries και συν. 35 βρήκαν ότι από Τις.παραπάνω κλίµακες η MES είχε τις καλύτερες επιδόσεις στην ανίχνευση διαφορών φαρµάκουplacebo στην πλειονότητα των µελετών. Παράγωγα της HDRS µε επέκταση του αριθµού ληµµάτων (Πίνακας 3) Πολλοί ερευνητές επέκτειναν τον κατάλογο των ληµµάτων της HDRS, προκειµένου να συµπεριλάβουν συµπτώµατα άτυπης κατάθλιψης. 'Έτσι, ο Paykel 42 δηµοσίευσε το 1985 την "Κλινική Συνέντευξη για την Κατάθλιψη", που ήταν µία επέκταση (µε 36 λήµµατα) και τροποποίηση (βαθµολόγηση όλων πλην ενός των ληµµάτων σε κλίµακα 1-7) της HDRS. Η κλίµακα αυτή έχει χρησιµοποιηθεί σε µεγάλη ποικιλία µελετών, όπως µελέτες κοινωνικής φοβίας, νευρογενούς βουλιµίας και αποτελεσµατικότητας της γνωσιακής συµπεριφορικής θεραπείας. Το 1988 οι Williams και συν. 43 ανέπτυξαν τον SIGH-SAD (Structured Interview Guide for the Hamilton Depression Scale - Seasonal Affectiνe Disorders Version), έναν δοµηµένο οδηγό συνέντευξης για µια HDRS 29 ληµµάτων, µε επιπλέον λήµµατα που καλύπτουν άτυπη καταθλιπτική συµπτωµατολογία. Ο SIGH-SAD έχει χρησιµοποιηθεί ευρέως σε µελέτες άτυπης κατάθλιψης και συναισθηµατικής διαταραχής µε εποχική εµφάνιση. 44 Οι Gelenberg και συν. 45 πρότειναν το 1990 µια "Τροποποιηµένη HDRS 27 ληµµάτων" µε έξι επιπλέον λήµµατα άτυπης καταθλιπτικής συµπτωµατολογίας. Οι Thase και συν. 46 δηµοσίευσαν το 1992 µια εκδοχή της HDRS, στην οποία ξαναέγραψαν και αναβαθµολόγησαν µερικά από τα αρχικά λήµµατα και προσέθεσαν λήµµατα για ασθενείς µε αντίστροφα νευροφυτικά χαρακτηριστικά (όπως: υπερυπνία, αυξηµένη όρεξη, αύξηση βάρους). Προοπτικές Το 1999 συστάθηκε στις Η.Π.Α. ένα φόρουµ (DRSST, Depression Rating Scale Standardization Team), στο οποίο µετείχαν µέλη της ακαδηµαϊκής κοινότητας, εκπρόσωποι των φαρµακευτικών βιοµηχανιών, κλινικοί ψυχίατροι, καθώς και κυβερνητικοί παράγοντες, προκειµένου να συνεργασθούν για να αναπτύξουν µία κοινή πρότυπη προσέγγιση της χορήγησης και βαθµολόγησης της HDRS, που θα γίνει κοινά αποδεκτή και θα εφαρµοσθεί τόσο από τις φαρµακευτικές βιοµηχανίες όσο και από τους κλινικούς και ακαδηµαϊκούς ερευνητές. Στο κείµενο εργασίας που έχει διαµορφωθεί προτείνεται ένα σύστηµα βαθµολόγησης, κατά το οποίο βαθµολογούνται πρώτα χωριστά η ένταση και η συχνότητα ενός συµπτώµατος και µετά δίδεται ένα score συνολικής βαρύτητας του συµπτώµατος. Προτείνεται βαθµολογική κλίµακα 5 σηµείων (0-4) µε σκοπό τη χρησιµότητα της HDRS και σε εξωτερικούς ασθενείς. Μετά την επίτευξη γενικής συµφωνίας στην νέα σταθµισµένη κλίµακα, αναµένονται: η επεξεργασία ενός οδηγού κανόνων βαθµολόγησης και ενός δοµηµένου οδηγού συνέντευξης για να συµπληρώσουν το όργανο, η σύγκριση µε το προφίλ της πρωτότυπης HDRS και η περαιτέρω διενέργεια καλά µεθοδευµένων µελετών αξιοπιστίας και εγκυρότητας της νέας κλίµακας. Συµπεράσµατα

7 Η HDRS είναι η πλέον διαδεδοµένη κλίµακα µέτρησης της βαρύτητας της κατάθλιψης. Υπάρχουν πάρα πολλές εκδοχές και τρόποι χορήγησης της κλίµακας που έχουν αναπτυχθεί κατά τα τελευταία 40 χρόνια, µε αποτέλεσµα να υπάρχει σύγχυση στους ερευνητές γύρω από τις διάφορες εκδοχές και µείωση της αξιοπιστίας των µελετών. Τα προβλήµατα προτύπωσης στη χορήγηση και τη βαθµολόγησή της και οι συχνές περιπτώσεις κακής χρήσης της από τους ερευνητές επιβάλλουν τη βελτίωση και προτύπωση της κλίµακας. Η προσπάθεια του ακαδηµαϊκού φόρουµ που πρόσφατα συστάθηκε στις Η.Π.Α. ίσως αποτελέσει ένα πρώτο βήµα προς τη δηµιουργία ενός οργάνου µέτρησης της βαρύτητας της κατάθλιψης µε µεγαλύτερη αξιοπιστία και εγκυρότητα.

Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια

Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια ρ ZΩΗ ΚΑΤΣΑΡΟΥ Νευρολόγος ιευθύντρια ΕΣΥ Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια µορφή κατάθλιψης,

Διαβάστε περισσότερα

Είναι υποειδικότητα της ψυχιατρικής που διαμεσολαβεί μεταξύ της ψυχιατρικής και υπόλοιπης ιατρικής Αντικείμενο της ο ασθενής του γενικού νοσοκομείου

Είναι υποειδικότητα της ψυχιατρικής που διαμεσολαβεί μεταξύ της ψυχιατρικής και υπόλοιπης ιατρικής Αντικείμενο της ο ασθενής του γενικού νοσοκομείου Είναι υποειδικότητα της ψυχιατρικής που διαμεσολαβεί μεταξύ της ψυχιατρικής και υπόλοιπης ιατρικής Αντικείμενο της ο ασθενής του γενικού νοσοκομείου που αντιμετωπίζει ψυχικά προβλήματα λόγω της σωματικής

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ ΧΑΤΖΗΣΤΕΦΑΝΟΥ ΦΑΝΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΡΙΑ Τ.Ε. Β Γ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Η στεφανιαία µονάδα είναι ένας χώρος

Διαβάστε περισσότερα

Κατανομή συχνοτήτων. Μέτρα κεντρικής τάσης. Μέτρα διασποράς. Σφάλματα μέτρησης. Εγκυρότητα. Ακρίβεια

Κατανομή συχνοτήτων. Μέτρα κεντρικής τάσης. Μέτρα διασποράς. Σφάλματα μέτρησης. Εγκυρότητα. Ακρίβεια Ενότητα 2α: Τρόποι παρουσίασης επιδημιολογικών δεδομένων Εγκυρότητα, ακρίβεια Ροβίθης Μιχαήλ 2006 Τρόποι παρουσίασης επιδημιολογικών δεδομένων Κατανομή συχνοτήτων Μέτρα κεντρικής τάσης Μέτρα διασποράς

Διαβάστε περισσότερα

Προαγωγή Υγείας. Προγράμματα άσκησης

Προαγωγή Υγείας. Προγράμματα άσκησης Προαγωγή Υγείας Προγράμματα άσκησης Σύσταση 13: Συστήνεται οι Γενικοί Ιατροί, άλλοι Ιατροί, καθώς και επαγγελματίες υγείας της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας να ενθαρρύνουν τους ασθενείς με κατάθλιψη (κυρίως

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη χρήση ψυχομετρικών εργαλείων: Αξιοπιστία και εγκυρότητα

Εισαγωγή στη χρήση ψυχομετρικών εργαλείων: Αξιοπιστία και εγκυρότητα Εισαγωγή στη χρήση ψυχομετρικών εργαλείων: Αξιοπιστία και εγκυρότητα Ποια ψυχομετρικά εργαλεία να χρησιμοποιήσω για να μετρήσω τα χαρακτηριστικά των ατόμων; ή Γιατί να χρησιμοποιήσω ψυχομετρικά εργαλεία;

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΙ-ΙΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΓΡΙΠΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΟ ΙΟ Α/Η1Ν1 ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΤΕΝΩΝ ΕΠΑΦΩΝ ΤΟΥΣ

ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΙ-ΙΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΓΡΙΠΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΟ ΙΟ Α/Η1Ν1 ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΤΕΝΩΝ ΕΠΑΦΩΝ ΤΟΥΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΙ-ΙΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΓΡΙΠΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΟ ΙΟ Α/Η1Ν1 ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΤΕΝΩΝ ΕΠΑΦΩΝ ΤΟΥΣ Ιούλιος 2009 Το παρόν έγγραφο

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Πορεία, Πρόγνωση και Θεραπεία. Φίλιππος Γουρζής Καθηγητής Ψυχιατρικής Πανεπιστημίου Πατρών

ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Πορεία, Πρόγνωση και Θεραπεία. Φίλιππος Γουρζής Καθηγητής Ψυχιατρικής Πανεπιστημίου Πατρών ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Πορεία, Πρόγνωση και Θεραπεία Φίλιππος Γουρζής Καθηγητής Ψυχιατρικής Πανεπιστημίου Πατρών Πορεία, Πρόγνωση Η πορεία είναι κρίσιμος παράγοντας για την εκτίμηση των κοινωνικών συνεπειών, του κόστους,

Διαβάστε περισσότερα

Αιμιλίζα Στεφανίδου 1, Δημοσθένης Μπούρος 2, Μιλτιάδης Λειβαδίτης 2, Αθανασία Πατάκα 1, Παρασκευή Αργυροπούλου 1

Αιμιλίζα Στεφανίδου 1, Δημοσθένης Μπούρος 2, Μιλτιάδης Λειβαδίτης 2, Αθανασία Πατάκα 1, Παρασκευή Αργυροπούλου 1 Αιμιλίζα Στεφανίδου 1, Δημοσθένης Μπούρος 2, Μιλτιάδης Λειβαδίτης 2, Αθανασία Πατάκα 1, Παρασκευή Αργυροπούλου 1 1 Μονάδα Αναπνευστικής Ανεπάρκειας, Α.Π.Θ., Γ.Π.Ν. «Γ.Παπανικολάου» 2 Τμήμα Ιατρικής, Δημοκρίτειο

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Πρόλογος 15 Ευχαριστίες 19. Κεφάλαιο 1 Ιστορική Αναδρομή & Ορισμός της Ψυχομετρίας

Περιεχόμενα. Πρόλογος 15 Ευχαριστίες 19. Κεφάλαιο 1 Ιστορική Αναδρομή & Ορισμός της Ψυχομετρίας Περιεχόμενα Πρόλογος 15 Ευχαριστίες 19 Κεφάλαιο 1 Ιστορική Αναδρομή & Ορισμός της Ψυχομετρίας 1.1. Η Εμφάνιση της Ψυχομετρίας 21 1.1.1. Κατά τη Νεολιθική Περίοδο 21 1.1.2. Κατά την Αιγυπτιακή και Σουμερική

Διαβάστε περισσότερα

5. Τελικές συστάσεις, βαθμός τεκμηρίωσης και σύστασης με υποστηρικτικό κείμενο

5. Τελικές συστάσεις, βαθμός τεκμηρίωσης και σύστασης με υποστηρικτικό κείμενο 5. Τελικές συστάσεις, βαθμός τεκμηρίωσης και σύστασης με υποστηρικτικό κείμενο Διάγνωση και διαγνωστικά εργαλεία Αναγνώριση Ανίχνευση της κατάθλιψης σε ομάδες υψηλού κινδύνου Σύσταση 1: Συστήνεται στους

Διαβάστε περισσότερα

212 ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ 23 (3), 2012. Ψυχιατρική 2012, 23:212 220

212 ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ 23 (3), 2012. Ψυχιατρική 2012, 23:212 220 212 ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ 23 (3), 2012 Ερευνητική εργασία Research article M. Σαμακουρή, 1,2 Γ. Μπούχος, 1 Μ. Καδόγλου, 1 Α. Γιαντσελίδου, 1 Κ. Τσολάκη, 1 Μ. Λειβαδίτης, 1,2 1 Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών «Κοινωνική

Διαβάστε περισσότερα

ιαγνώσεις που ιαφεύγουν στο ΤΕΠ: Συχνότητα και Σηµασία Π. Αγγουριδάκης 1 ο Πανελλήνιο Συνέδριο Επείγουσας Ιατρικής Αθήνα εκέµβριος 2007

ιαγνώσεις που ιαφεύγουν στο ΤΕΠ: Συχνότητα και Σηµασία Π. Αγγουριδάκης 1 ο Πανελλήνιο Συνέδριο Επείγουσας Ιατρικής Αθήνα εκέµβριος 2007 ιαγνώσεις που ιαφεύγουν στο ΤΕΠ: Συχνότητα και Σηµασία Π. Αγγουριδάκης 1 ο Πανελλήνιο Συνέδριο Επείγουσας Ιατρικής Αθήνα εκέµβριος 2007 Μια αληθινή ιστορία... Ελληνοτουρκικός πόλεµος 1920.. Στρατιωτικό

Διαβάστε περισσότερα

Τρίτη 7 Οκτωβρίου 2008

Τρίτη 7 Οκτωβρίου 2008 ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ - ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΜΑΣΤΟΥ Τρίτη 7 Οκτωβρίου 2008 Ο καρκίνος του µαστού είναι ο συχνότερος καρκίνος στις γυναίκες. Οι Ελληνίδες φαίνεται να ανησυχούν αρκετά για το ενδεχόµενο να νοσήσουν οι ίδιες, χωρίς

Διαβάστε περισσότερα

Ιχνηλασιμότητα στην εργαστηριακή ιατρική

Ιχνηλασιμότητα στην εργαστηριακή ιατρική ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ - ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ - ΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2009, ΤΕΥΧΟΣ 52 Ιχνηλασιμότητα στην εργαστηριακή ιατρική Μετάφραση-Προσαρμογή: Ευγενία Κώνστα, Χημικός PhD Πρωτότυπος τίτλος: Traceability in Laboratory Medicine Clinical

Διαβάστε περισσότερα

HEKTIΜΗΣΗ ΤΟΥ ΕΠΙΠΟΛΑΣΜΟΥ ΤΗΣ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΣΑΛΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ

HEKTIΜΗΣΗ ΤΟΥ ΕΠΙΠΟΛΑΣΜΟΥ ΤΗΣ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΣΑΛΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ HEKTIΜΗΣΗ ΤΟΥ ΕΠΙΠΟΛΑΣΜΟΥ ΤΗΣ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΣΑΛΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ X.ΠΩΓΩΝΙΔΗΣ 1,Α.ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ 2,Ε.ΞΕΝΟΔΟΧΙΔΟΥ 3, Δ.ΟΥΖΟΥΝΗΣ 2, Μ.ΤΣΟΥΛΗ 3,Α.ΠΑΠΠΑ 3, Ε.ΚΑΡΑΜΠΕΛΑ 4 1.Κ.Υ ΜΑΥΡΟΘΑΛΑΣΣΑΣ, 2.Κ.Υ ΣΙΔΗΡΟΚΑΣΤΡΟΥ,

Διαβάστε περισσότερα

Journal Club. Journal club. Journal club

Journal Club. Journal club. Journal club Ορόλοςτηςγραπτήςµελέτηςπερίπτωσης (case study) ως εκπαιδευτικό εργαλείο και ως πιστοποίηση της επιτυχηµένης εκπαίδευσης στο Γνωσιακό Συµπεριφοριστικό µοντέλο θεραπείας Κ. Ευθυµίου Ινστιτούτο Έρευνας και

Διαβάστε περισσότερα

Αποκατάσταση Καρδιοπαθούς Ασθενούς Ο ρόλος του Ψυχιάτρου

Αποκατάσταση Καρδιοπαθούς Ασθενούς Ο ρόλος του Ψυχιάτρου Αποκατάσταση Καρδιοπαθούς Ασθενούς Ο ρόλος του Ψυχιάτρου Πανταζής Α. Ιορδανίδης Διδάκτωρ Ψυχιατρικής Α.Π.Θ Καθηγητής Ψυχολογίας & Διατροφής, ΑΤΕΙ Ιορδανίδης,, 10/3/11 1 ρ.πανταζής Ιορδανίδης, 10/3/11 2

Διαβάστε περισσότερα

Περίληψη Αναφορά στην ηλικία του θεραπευόµενου. Θεραπευτής/τρια: Επόπτης/τρια: Εξωτερικός κριτής:

Περίληψη Αναφορά στην ηλικία του θεραπευόµενου. Θεραπευτής/τρια: Επόπτης/τρια: Εξωτερικός κριτής: Θεραπευτής/τρια: Επόπτης/τρια: Εξωτερικός κριτής: Έντυπο Συµµόρφωσης προς το Υπόδειγµα Συγγραφής Μελέτης Περίπτωσης µε Κύρια ιάγνωση ιαταραχή Προσωπικότητας Σηµειώστε: Τίτλος Έναρξη µε "Περιγραφή ατοµικής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΑΝΘΙΑ ΣΟΥΜΠΑΣΗ ΑΠΑΡΤΙΩΜΕΝΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ

ΕΥΑΝΘΙΑ ΣΟΥΜΠΑΣΗ ΑΠΑΡΤΙΩΜΕΝΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΥΑΝΘΙΑ ΣΟΥΜΠΑΣΗ ΑΠΑΡΤΙΩΜΕΝΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ Εισαγωγή Ψυχική διαταραχή : αφορά τον τρόπο με τον οποίο το άτομο σκέπτεται, συμπεριφέρεται προς τους άλλους, και σχετίζεται με τον εαυτό

Διαβάστε περισσότερα

Η αξιολόγηση πρέπει να γίνεται σε σχέση µε το πώς ο/η ασθενής αισθάνονταν την περασµένη εβδοµάδα.

Η αξιολόγηση πρέπει να γίνεται σε σχέση µε το πώς ο/η ασθενής αισθάνονταν την περασµένη εβδοµάδα. Κλίµακα Μontgomery Asberg για την Κατάθλιψη Ο ΗΓΙΕΣ ΣΥΜΠΛΗΡΩΣΗΣ ΤΗΣ ΚΛΙΜΑΚΑΣ MADRS: Η βαθµολόγηση πρέπει να γίνεται κατόπιν συνέντευξης µε τον/την ασθενή, αρχίζοντας από γενικές ερωτήσεις µε τα συµπτώµατα

Διαβάστε περισσότερα

Ένα οµαδικό πρόγραµµα παρέµβασης για τη διαχείριση του στρες σε µετεφηβικό-φοιτητικό πληθυσµό

Ένα οµαδικό πρόγραµµα παρέµβασης για τη διαχείριση του στρες σε µετεφηβικό-φοιτητικό πληθυσµό Ευάγγελος Χ. Καραδήµας & Αναστασία Καλαντζή-Αζίζι Τοµέας Ψυχολογίας, Πανεπιστήµιο Αθηνών Ένα οµαδικό παρέµβασης για τη διαχείριση του στρες σε µετεφηβικό-φοιτητικό πληθυσµό Παρουσίαση στη ιηµερίδα του

Διαβάστε περισσότερα

«Μαθησιακές δυσκολίες και παραβατική συμπεριφορά»

«Μαθησιακές δυσκολίες και παραβατική συμπεριφορά» «Μαθησιακές δυσκολίες και παραβατική συμπεριφορά» Θεοδώρα Πάσχου α.μ 12181 Τμήμα Λογοθεραπείας-Τ.Ε.Ι ΗΠΕΙΡΟΥ Εισαγωγικές επισημάνσεις 1) η εκδήλωση διαταραχών στην κατάκτηση μαθησιακών δεξιοτήτων προκαλεί

Διαβάστε περισσότερα

Η δημιουργία και η πιλοτική εφαρμογή ενός πρωτοκόλλου αξιολόγησης νευρογενών διαταραχών κατάποσης.

Η δημιουργία και η πιλοτική εφαρμογή ενός πρωτοκόλλου αξιολόγησης νευρογενών διαταραχών κατάποσης. Α.Τ.Ε.Ι. ΗΠΕΙΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ Η δημιουργία και η πιλοτική εφαρμογή ενός πρωτοκόλλου αξιολόγησης νευρογενών διαταραχών κατάποσης. Σπουδαστές: Κάτανα Ελευθερία

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΗΣ ΙΔΙΟΠΑΘΟΥΣ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ: ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΠΡΟΣΟΧΗ ΣΤΗΝ ΣΥΝΝΟΣΗΡΟΤΗΤΑ ΑΠΌ ΑΛΛΟΥΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ

Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΗΣ ΙΔΙΟΠΑΘΟΥΣ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ: ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΠΡΟΣΟΧΗ ΣΤΗΝ ΣΥΝΝΟΣΗΡΟΤΗΤΑ ΑΠΌ ΑΛΛΟΥΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΗΣ ΙΔΙΟΠΑΘΟΥΣ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ: ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΠΡΟΣΟΧΗ ΣΤΗΝ ΣΥΝΝΟΣΗΡΟΤΗΤΑ ΑΠΌ ΑΛΛΟΥΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ Καρδιολογικό τμήμα, Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Ψυχιατρική Κλινική Πανεπιστημίου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ Τμήμα Ιατρικής Ψυχιατρική Κλινική

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ Τμήμα Ιατρικής Ψυχιατρική Κλινική ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ Τμήμα Ιατρικής Ψυχιατρική Κλινική Διευθυντής: Καθηγητής Φ. Γουρζής ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Ακ. Έτος 2014-2015 Πάτρα, 2014 Επιστημονικό Προσωπικό Ψυχιατρικής Κλινικής Διευθυντής: Καθηγητής

Διαβάστε περισσότερα

Kλινικές ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΕ ΒΑΣΙΚΑ ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ

Kλινικές ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΕ ΒΑΣΙΚΑ ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ Kλινικές Mελέτες ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΕ ΒΑΣΙΚΑ ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ 1Τι είναι οι κλινικές μελέτες είναι σημαντικές; > Μη διστάσετε να ρωτήσετε το γιατρό σας για οποιαδήποτε και άλλη γιατί πληροφορία ή διευκρίνηση χρειάζεστε

Διαβάστε περισσότερα

Περίληψη (150 λέξεις) Ελληνικά (και Αγγλικά αν ζητείται) Αναφορά στην ηλικία του θεραπευόµενου. Θεραπευτής/τρια: Επόπτης/τρια: Εξωτερικός κριτής:

Περίληψη (150 λέξεις) Ελληνικά (και Αγγλικά αν ζητείται) Αναφορά στην ηλικία του θεραπευόµενου. Θεραπευτής/τρια: Επόπτης/τρια: Εξωτερικός κριτής: Θεραπευτής/τρια: Επόπτης/τρια: Εξωτερικός κριτής: Έντυπο Συµµόρφωσης προς το Υπόδειγµα Συγγραφής Μελέτης Περίπτωσης µε Κύρια ιάγνωση στον Άξονα Ι Σηµειώστε: Τίτλος Έναρξη µε "Περιγραφή ατοµικής περίπτωσης..."

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΙΜΑΚΑ ΤΟΥ HAMILTON ΓΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΠΤΙΚΟΥΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ (HAM-D)

ΚΛΙΜΑΚΑ ΤΟΥ HAMILTON ΓΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΠΤΙΚΟΥΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ (HAM-D) ΚΛΙΜΑΚΑ ΤΟΥ HAMILTON ΓΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΠΤΙΚΟΥΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ (HAM-D) Ο ΗΓΙΕΣ ΣΥΠΛΗΡΩΣΗΣ ΤΗΣ ΚΛΙΜΑΚΑΣ HAM-D : Για κάθε ερώτηση, επιλέξτε τον αριθµό εκείνο που αντιπροσωπεύει καλύτερα τον/την ασθενή κατά τη διάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΑΙΤΙΑ & ΘΕΡΑΠΕΙΑ

ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΑΙΤΙΑ & ΘΕΡΑΠΕΙΑ Συνεδρίου-Σεμιναρίου Μητρικού Θηλασμού Μιλένα Ρούσκοβα 22-26 Οκτωβρίου 2014 ΞΑΝΘΗ ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΑΙΤΙΑ & ΘΕΡΑΠΕΙΑ Παναγιώτης Μ. Σαμαράς Ψυχολόγος Mphil, PgDip, BSc Hons κατάθλιψη της λοχείας Κύρια

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΝΕΥΡΙΚΗ ΑΝΟΡΕΞΙΑ ΦΟΙΤΗΤΡΙΕΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΡΟΓΙΑΝΝΗ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΜΑΥΡΙΔΟΥ ΠΑΡΘΕΝΑ

ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΝΕΥΡΙΚΗ ΑΝΟΡΕΞΙΑ ΦΟΙΤΗΤΡΙΕΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΡΟΓΙΑΝΝΗ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΜΑΥΡΙΔΟΥ ΠΑΡΘΕΝΑ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΜΑΘΗΜΑ : ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣ/ΚΗ ΙΙ ΥΠ. ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ : ΚΥΠΑΡΙΣΗ ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΝΕΥΡΙΚΗ ΑΝΟΡΕΞΙΑ ΦΟΙΤΗΤΡΙΕΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΡΟΓΙΑΝΝΗ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΜΑΥΡΙΔΟΥ ΠΑΡΘΕΝΑ ΛΑΡΙΣΑ 2010 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΕΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ

ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΕΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΕΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΟΡΙΣΜΟΣ Η αυτοκτονική συµπεριφορά ορίζεται ως η συµπεριφορά, κατά την οποία το άτοµο θέλει να κάνει κακό στον εαυτό του µε σκοπό να δώσει ένα τέλος στη ζωή του. ιαχωρίζεται

Διαβάστε περισσότερα

Ακούσια νοσηλεία: Η αναγκαιότητα για εναλλακτική προσέγγιση

Ακούσια νοσηλεία: Η αναγκαιότητα για εναλλακτική προσέγγιση PSYCHIATRIKI 14 (2), 2003 101 Ερευνητική εργασία Research paper Ακούσια νοσηλεία: Η αναγκαιότητα για εναλλακτική προσέγγιση Α.Πολίτης, Γ. Τρίκκας, Α. Πεχλιβανίδης, Π. Μουρτζούχου, Γ.Ν. Χριστοδούλου Ψυχιατρική

Διαβάστε περισσότερα

Λέξεις ευρετηρίου: νόσος του Πάρκινσον, µείζων κατάθλιψη, δυσθυµία, διαταραχές διάθεσης, άνοια.

Λέξεις ευρετηρίου: νόσος του Πάρκινσον, µείζων κατάθλιψη, δυσθυµία, διαταραχές διάθεσης, άνοια. ιαταραχές της διάθεσης και άνοια σε παρκινσονικούς ασθενείς Ε. Πάλλης, 1 Ι. Πεδιαδίτης, 2 Ε. Καναβάκης, 3 Η. Πρασσάς 1 1 Νευρολογικό, 2 Παθολογικό, 3 ΨυχιατρικόΤµήµα Βενιζελείου Περιφερειακού Γενικού Νοσοκοµείου

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής στην Εφηβεία

Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής στην Εφηβεία Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής στην Εφηβεία Β. Α. Παπαγεωργίου MD, Med, Δρ. Α.Π.Θ. Παιδοψυχίατρος - TEACCH Consultant τ. Επίκουρος Καθηγήτρια Παιδοψυχιατρικής Οι Δ.Π.Τ. Δεν είναι απλώς αποκλίνουσες διατροφικές

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚA ΣΥΣTHΜΑΤΑ

ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚA ΣΥΣTHΜΑΤΑ ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚA ΣΥΣTHΜΑΤΑ Ιωάννα Τζουλάκη Κώστας Τσιλίδης Ιωαννίδης: κεφάλαιο 2 Guyatt: κεφάλαιο 18 ΕΠΙςΤΗΜΟΝΙΚΗ ΙΑΤΡΙΚΗ Επιστήμη (θεωρία) Πράξη (φροντίδα υγείας) Γνωστικό μέρος Αιτιό-γνωση Διά-γνωση Πρό-γνωση

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ο ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΜΕΛΕΤΗΣ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ο ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΜΕΛΕΤΗΣ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ο ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΜΕΛΕΤΗΣ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Στην έρευνα χρησιµοποίησης υπηρεσιών υγείας χρησιµοποιούνται επιδηµιολογικές, κοινωνιολογικές, οικονοµετρικές, καθώς και καθαρά

Διαβάστε περισσότερα

Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Άσκηση & Υγεία. Άσκηση και Αγωγή Υγείας Κλινικοί Πληθυσμοί. Διάλεξη 3 Ψυχομετρία - Ερευνητικές Εφαρμογές. Ερευνητικές Εφαρμογές

Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Άσκηση & Υγεία. Άσκηση και Αγωγή Υγείας Κλινικοί Πληθυσμοί. Διάλεξη 3 Ψυχομετρία - Ερευνητικές Εφαρμογές. Ερευνητικές Εφαρμογές Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Άσκηση & Υγεία Άσκηση και Αγωγή Υγείας Κλινικοί Πληθυσμοί Ερευνητικές Εφαρμογές είδη - μέθοδοι αξιολόγησης - παραδείγματα είδη - μέθοδοι αξιολόγησης Εφαρμογές ερωτηματολογίων Διάλεξη

Διαβάστε περισσότερα

Διερεύνηση της Αξιοπιστίας και της Εγκυρότητας Ψυχομετρικής Κλίμακας με το λογισμικό SPSS

Διερεύνηση της Αξιοπιστίας και της Εγκυρότητας Ψυχομετρικής Κλίμακας με το λογισμικό SPSS Διερεύνηση της Αξιοπιστίας και της Εγκυρότητας Ψυχομετρικής Κλίμακας με το λογισμικό SPSS 1. Εισαγωγή Άγγελος Μάρκος Αλεξανδρούπολη, 04.04.2013 Η μέτρηση στις επιστήμες της συμπεριφοράς συχνά στοχεύει

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη παραγόντων που επηρεάζουν την ακούσια νοσηλεία ασθενών σε µια ψυχιατρική κλινική

Μελέτη παραγόντων που επηρεάζουν την ακούσια νοσηλεία ασθενών σε µια ψυχιατρική κλινική 110 ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ 14 (2), 2003 Ερευνητική εργασία Research paper Μελέτη παραγόντων που επηρεάζουν την ακούσια νοσηλεία ασθενών σε µια ψυχιατρική κλινική Β. Μποζίκας, 1 Β. Τσιπροπούλου, 1 Χ. εσερή, 1 Μ. Κοσµίδου,

Διαβάστε περισσότερα

Το φαρμακείο στην εποχή του internet. Παπαδόπουλος Γιάννης Φαρμακοποιός Οικονομολόγος Υγείας

Το φαρμακείο στην εποχή του internet. Παπαδόπουλος Γιάννης Φαρμακοποιός Οικονομολόγος Υγείας Το φαρμακείο στην εποχή του internet Παπαδόπουλος Γιάννης Φαρμακοποιός Οικονομολόγος Υγείας Χαρακτηριστικά της εποχής μας Χαρακτηριστικά της εποχής μας είναι: η ραγδαία ανάπτυξη της τεχνολογίας η ευρεία

Διαβάστε περισσότερα

ιοίκηση Ανθρωπίνων Πόρων

ιοίκηση Ανθρωπίνων Πόρων ιοίκηση Ανθρωπίνων Πόρων Επιλογή Προσωπικού Ιωάννης Νικολάου inikol@aueb.gr Λέκτορας Οργανωσιακής Συµπεριφοράς Οικονοµικό Πανεπιστήµιο Αθηνών Τµήµα ιοικητικής Επιστήµης και Τεχνολογίας Τα Στάδια της Συστηµατικής

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΛΟΣΩΡΙΣΑΤΕ ΣΤΗΝ ΣΗΜΕΡΙΝΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ

ΚΑΛΟΣΩΡΙΣΑΤΕ ΣΤΗΝ ΣΗΜΕΡΙΝΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΚΑΛΟΣΩΡΙΣΑΤΕ ΣΤΗΝ ΣΗΜΕΡΙΝΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΘΕΜΑ Διερεύνηση ποσοτικών και ποιοτικών χαρακτηριστικών συνύπαρξης ψυχιατρικής διαταραχής με εξάρτηση από ψυχοδραστικές ουσίες. Η Περίπτωση του θεραπευτικού προγράμματος

Διαβάστε περισσότερα

Αυτισμός καλής λειτουργικότητας: Δυο χρόνια εμπειρίας στο Τ.Ε.Ν.Ε. ΑΝΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΣΙΩΤΗ ΠΑΙΔΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ MD, Ph.D

Αυτισμός καλής λειτουργικότητας: Δυο χρόνια εμπειρίας στο Τ.Ε.Ν.Ε. ΑΝΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΣΙΩΤΗ ΠΑΙΔΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ MD, Ph.D Αυτισμός καλής λειτουργικότητας: Δυο χρόνια εμπειρίας στο Τ.Ε.Ν.Ε. ΑΝΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΣΙΩΤΗ ΠΑΙΔΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ MD, Ph.D ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ Χαρακτηριστικά Αυτισμού Καλής Λειτουργικότητας ( ομιλία, κινητικός συντονισμός,

Διαβάστε περισσότερα

Παράρτημα III Τροποποιήσεις στην περίληψη των χαρακτηριστικών του προϊόντος και στο φύλλο οδηγιών χρήσης

Παράρτημα III Τροποποιήσεις στην περίληψη των χαρακτηριστικών του προϊόντος και στο φύλλο οδηγιών χρήσης Παράρτημα III Τροποποιήσεις στην περίληψη των χαρακτηριστικών του προϊόντος και στο φύλλο οδηγιών χρήσης Σημείωση: Αυτές οι τροποποιήσεις πρόκειται να ενσωματωθούν στην έγκυρη Περίληψη των Χαρακτηριστικών

Διαβάστε περισσότερα

Συνέντευξη Τύπου Παγκόσμια Ημέρα Συνέντευξη Υγείας Πεπτικού Τύπου Συστήματος. Παγκόσμια Ημέρα Υγείας Πεπτικού Συστήματος

Συνέντευξη Τύπου Παγκόσμια Ημέρα Συνέντευξη Υγείας Πεπτικού Τύπου Συστήματος. Παγκόσμια Ημέρα Υγείας Πεπτικού Συστήματος Συνέντευξη Τύπου Παγκόσμια Ημέρα Συνέντευξη Υγείας Πεπτικού Τύπου Συστήματος Παγκόσμια Ημέρα Υγείας Πεπτικού Συστήματος ΟΜΙΛΗΤΕΣ - Μερκούρης Μποδοσάκης, Πρόεδρος της Ελληνικής Εταιρείας Γενικής Ιατρικής

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΙΙ ΓΑΤΣΙΑ ΕΥΦΡΟΣΥΝΗ ΔΗΜΗΤΡΑ ΜΙΙ ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ

ΜΙΙΙ ΓΑΤΣΙΑ ΕΥΦΡΟΣΥΝΗ ΔΗΜΗΤΡΑ ΜΙΙ ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΜIV ΜΗΛΙΩΝΗ ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΜΙΙΙ ΓΑΤΣΙΑ ΕΥΦΡΟΣΥΝΗ ΔΗΜΗΤΡΑ ΜΙΙ ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ Παγκόσμια Ημέρα Alzheimer Η Παγκόσμια Ημέρα Αlzheimer γιορτάζεται κάθε χρόνο στις 21 Σεπτεμβρίου. Σκοπόs: ευαισθητοποίηση της

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές συμπεριφοράς στην Άνοια

Διαταραχές συμπεριφοράς στην Άνοια Διαταραχές συμπεριφοράς στην Άνοια Κώστας Νικολάου ψυχίατρος Παρουσίαση βασισμένη στο: BPSD Educational Pack, International Psychogeriatric Association (IPA) 2002 Τα Συμπεριφορικά και Ψυχολογικά συμπτώματα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ ΜΕ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2.

ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ ΜΕ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2. ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ ΜΕ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2. Χαράλαμπος Ταμβάκος, Αναστάσιος Κουτσοβασίλης, Αλέξης Σωτηρόπουλος, Μαρία Παππά, Ουρανία Αποστόλου,

Διαβάστε περισσότερα

Κλασικοί παράγοντες κινδύνου καρδιαγγειακής νόσου Ψυχοκοινωνικοί παράγοντες κινδύνου (άγχος, κατάθλιψη, κοινωνική τάξη, συμπεριφορά τύπου Α). Ψυχιατρικές διαταραχές Ψυχοκοινωνικά προβλήματα (ψυχολογικές

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστηριακή Διάγνωση της HIV λοίμωξης. Δρ. Μαρία Κοτσιανοπούλου Βιολόγος Υπεύθυνη Εργαστηριού Κέντρου Αναφοράς AIDS, ΕΣΔΥ

Εργαστηριακή Διάγνωση της HIV λοίμωξης. Δρ. Μαρία Κοτσιανοπούλου Βιολόγος Υπεύθυνη Εργαστηριού Κέντρου Αναφοράς AIDS, ΕΣΔΥ Εργαστηριακή Διάγνωση της HIV λοίμωξης Δρ. Μαρία Κοτσιανοπούλου Βιολόγος Υπεύθυνη Εργαστηριού Κέντρου Αναφοράς AIDS, ΕΣΔΥ Διάγνωση της HIV λοίμωξης Από το 1985 και μέχρι σήμερα η διαγνωστική διαδικασία

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟΠΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ : ποια και πότε ΧΑΡΑΛΑΜΠΙΔΗΣ ΣΤΕΛΙΟΣ ΔΕΡΜΑΤΟΛΟΓΟΣ ΑΦΡΟΔΙΣΙΟΛΟΓΟΣ

ΤΟΠΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ : ποια και πότε ΧΑΡΑΛΑΜΠΙΔΗΣ ΣΤΕΛΙΟΣ ΔΕΡΜΑΤΟΛΟΓΟΣ ΑΦΡΟΔΙΣΙΟΛΟΓΟΣ ΤΟΠΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ : ποια και πότε ΧΑΡΑΛΑΜΠΙΔΗΣ ΣΤΕΛΙΟΣ ΔΕΡΜΑΤΟΛΟΓΟΣ ΑΦΡΟΔΙΣΙΟΛΟΓΟΣ ΠΡΟΥΠΟΘΕΣΕΙΣ ΓΙΑ ΣΩΣΤΗ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ Αξιολόγηση κλινικής εικόνας ακμής(μορφή και βαρύτητα) Γνώση του σκευάσματος

Διαβάστε περισσότερα

Οργανωτική Επιτροπή. Πρόεδρος: Γεώργιος Ν. Παπαδημητρίου. Γραμματείς: Ιωάννης Λιάππας Ζωή Παπαδοπούλου-Νταϊφώτη

Οργανωτική Επιτροπή. Πρόεδρος: Γεώργιος Ν. Παπαδημητρίου. Γραμματείς: Ιωάννης Λιάππας Ζωή Παπαδοπούλου-Νταϊφώτη Οργανωτική Επιτροπή Πρόεδρος: Γεώργιος Ν. Παπαδημητρίου Γραμματείς: Ιωάννης Λιάππας Ζωή Παπαδοπούλου-Νταϊφώτη Μέλη: Ιωάννης Ζέρβας Γεράσιμος Κολαϊτης Μαρία Τζινιέρη-Κοκκώση Μαρίνα Οικονόμου Χρίστος Χριστοδούλου

Διαβάστε περισσότερα

Τεύχος 7 ο - Άρθρο 2.1 β

Τεύχος 7 ο - Άρθρο 2.1 β Τεύχος 7 ο - Άρθρο 2.1 β Η ΑΜΕΡΙΚΑΝΙΚΗ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ (APA) ΔΙΝΕΙ ΕΚΣΥΓΧΡΟΝΙΣΜΕΝΕΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΜΕΙΖΟΝΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ Μετάφραση-επιμέλεια: Τσίντου Μαγδαληνή* Ιατρική Σχολή

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΙΜΑΚΑ ΤΟΥ HAMILTON ΓΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΠΤΙΚΟΥΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ. (Κατήφεια, απαισιοδοξία, λύπη, απελπισία, τάση να κλαίει)

ΚΛΙΜΑΚΑ ΤΟΥ HAMILTON ΓΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΠΤΙΚΟΥΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ. (Κατήφεια, απαισιοδοξία, λύπη, απελπισία, τάση να κλαίει) ΚΛΙΜΑΚΑ ΤΟΥ HAMILTON ΓΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΠΤΙΚΟΥΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ (HAM-D) Ο ΗΓΙΕΣ ΣΥΠΛΗΡΩΣΗΣ ΤΗΣ ΚΛΙΜΑΚΑΣ HAM-D : Για κάθε ερώτηση, επιλέξτε τον αριθµό εκείνο που αντιπροσωπεύει καλύτερα τον/την ασθενή κατά τη διάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

H Πορεία προσαρµογής ή Δυσπροσαρµογής των καρκινοπαθών στην Νόσο τους. Η συνεισφορά των Επαγγελµατιών Υγείας

H Πορεία προσαρµογής ή Δυσπροσαρµογής των καρκινοπαθών στην Νόσο τους. Η συνεισφορά των Επαγγελµατιών Υγείας H Πορεία προσαρµογής ή Δυσπροσαρµογής των καρκινοπαθών στην Νόσο τους. Η συνεισφορά των Επαγγελµατιών Υγείας Γιάννης Νικολής Ψυχίατρος Ψυχαναλυτής Οµάδας Η έννοια της προσαρµογής Προσαρµογή: Εφαρµογή,

Διαβάστε περισσότερα

Κατευθυντήριες Οδηγίες Ποιότητας. Βιοπαθολογικό Εργαστήριο

Κατευθυντήριες Οδηγίες Ποιότητας. Βιοπαθολογικό Εργαστήριο Κατευθυντήριες Οδηγίες Ποιότητας Ιανουάριος 2013 Περιεχόμενα Υπόμνημα - Επεξηγήσεις... 3 Κεφάλαιο 1: Διαχείριση Προσωπικού... 4 Κεφάλαιο 2: Διαχείριση Εξοπλισμού/ Εγκαταστάσεων... 5 Κεφάλαιο 3: Πρακτικές

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Γνώσεις, στάσεις και ποιότητα ζωής σε ασθενείς με λέμφωμα Οι ασθενείς που πάσχουν από λέμφωμα στην Ελλάδα εμφανίζονται ελλιπώς ενημερωμένοι σχετικά με ζητήματα που αφορούν στην

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ Τμήμα Ιατρικής Ψυχιατρική Κλινική

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ Τμήμα Ιατρικής Ψυχιατρική Κλινική ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ Τμήμα Ιατρικής Ψυχιατρική Κλινική Διευθυντής: Αν. Καθηγητής Φ. Γουρζής ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Ακ. Έτος 2013-2014 Πάτρα, 2013 Επιστημονικό Προσωπικό Ψυχιατρικής Κλινικής Διευθυντής:

Διαβάστε περισσότερα

Συµµόρφωση στη φαρµακευτική αγωγή. Ευαγγελία Χαρέλα Νοσηλεύτρια MSc Β ΚΚ Ιπποκράτειο Θεσ/νικης

Συµµόρφωση στη φαρµακευτική αγωγή. Ευαγγελία Χαρέλα Νοσηλεύτρια MSc Β ΚΚ Ιπποκράτειο Θεσ/νικης Συµµόρφωση στη φαρµακευτική αγωγή Ευαγγελία Χαρέλα Νοσηλεύτρια MSc Β ΚΚ Ιπποκράτειο Θεσ/νικης Η καρδιακή ανεπάρκεια αποτελεί ένα σύνδροµο µε ζοφερή πρόγνωση :! ΝΥΗΑ Ι-ΙΙ: 2-5% θνητότητα ανά έτος! ΝΥΗΑ

Διαβάστε περισσότερα

Η οικολογία μάθησης για τους υπολογιστές ΙII: Η δική σας οικολογία μάθησης

Η οικολογία μάθησης για τους υπολογιστές ΙII: Η δική σας οικολογία μάθησης Η οικολογία μάθησης για τους υπολογιστές ΙII: Η δική σας οικολογία μάθησης Παλαιγεωργίου Γιώργος Τμήμα Μηχανικών Η/Υ, Τηλεπικοινωνιών και Δικτύων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Ιανουάριος 2011 Ψυχομετρία Η κατασκευή

Διαβάστε περισσότερα

Η ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΤΑ ΣΥΓΧΡΟΝΑ ΤΑΞΙΝΟΜΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ

Η ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΤΑ ΣΥΓΧΡΟΝΑ ΤΑΞΙΝΟΜΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ Η ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΤΑ ΣΥΓΧΡΟΝΑ ΤΑΞΙΝΟΜΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΓΕΩΡΓΙΛΑ ΕΛΕΝΗ Απαρτιωμένη Διδασκαλία ΕΙΣΑΓΩΓΗ Διάγνωση: είναι η πολύπλοκη διαδικασία αναγνώρισης και ταυτοποίησης μιας διαταραχής που γίνεται

Διαβάστε περισσότερα

Θεραπευτική διαχείριση μέτριας-σοβαρής κατάθλιψης

Θεραπευτική διαχείριση μέτριας-σοβαρής κατάθλιψης Θεραπευτική διαχείριση μέτριας-σοβαρής κατάθλιψης Σύσταση 6: Σε άτομα με μέτρια και σοβαρή κατάθλιψη οι Γενικοί Ιατροί και οι άλλοι Ιατροί στην Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας συστήνεται να χορηγούν αντικαταθλιπτική

Διαβάστε περισσότερα

Εγκυρότητα και αξιοπιστία των ερωτηματολογίων στις επιδημιολογικές μελέτες

Εγκυρότητα και αξιοπιστία των ερωτηματολογίων στις επιδημιολογικές μελέτες Copyright Athens Medical Society www.mednet.gr/archives ARCHIVES OF HELLENIC MEDICINE: ISSN 11-05-3992 APPLIED MEDICAL RESEARCH Εγκυρότητα και αξιοπιστία των ερωτηματολογίων στις επιδημιολογικές μελέτες

Διαβάστε περισσότερα

Αξιοπιστία Εγκυρότητα της Μέτρησης. Παιδαγωγικό Τµήµα ηµοτικής Εκπαίδευσης ηµοκρίτειο Πανεπιστήµιο Θράκης Αλεξανδρούπολη 2012-2013

Αξιοπιστία Εγκυρότητα της Μέτρησης. Παιδαγωγικό Τµήµα ηµοτικής Εκπαίδευσης ηµοκρίτειο Πανεπιστήµιο Θράκης Αλεξανδρούπολη 2012-2013 Αξιοπιστία Εγκυρότητα της Μέτρησης Παιδαγωγικό Τµήµα ηµοτικής Εκπαίδευσης ηµοκρίτειο Πανεπιστήµιο Θράκης Αλεξανδρούπολη 2012-2013 Η παρουσίαση βασίζεται σε υλικό από - Cohen, L., Manion, L. & Keith, M.

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην επιστήμη και την επιστημονική μέθοδο

Εισαγωγή στην επιστήμη και την επιστημονική μέθοδο Εισαγωγή στην επιστήμη και την επιστημονική μέθοδο I. Τι είναι η επιστήμη; A. Ο στόχος της επιστήμης είναι να διερευνήσει και να κατανοήσει τον φυσικό κόσμο, για να εξηγήσει τα γεγονότα στο φυσικό κόσμο,

Διαβάστε περισσότερα

Ενσωματωμένες υπηρεσίες Συμπεριφορικής Υγείας στις δομές υγείας. Β Μέρος

Ενσωματωμένες υπηρεσίες Συμπεριφορικής Υγείας στις δομές υγείας. Β Μέρος Ενσωματωμένες υπηρεσίες Συμπεριφορικής Υγείας στις δομές υγείας Β Μέρος Κατάθλιψη Αξιολόγηση Χρήση ψυχομετρικών εργαλείων Ερωτήσειςγια: Συναίσθημα Ύπνο Ενδιαφέροντα Ενοχή Ενέργεια Συγκέντρωση Όρεξη Ψυχοκοινωνική

Διαβάστε περισσότερα

Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο

Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο Χριστιάνα Μήτση Ψυχολόγος Μsc-Ψυχοθεραπεύτρια Πανελληνίου Συλλόγου Γυναικών με Καρκίνο Μαστού «Άλμα Ζωής» ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ: Υπάρχουν

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση πτυχιακής εργασίας. Γιώτη Κωνσταντίνα Φρογάκη Ήρα-Αφροδίτη

Παρουσίαση πτυχιακής εργασίας. Γιώτη Κωνσταντίνα Φρογάκη Ήρα-Αφροδίτη Παρουσίαση πτυχιακής εργασίας Γιώτη Κωνσταντίνα Φρογάκη Ήρα-Αφροδίτη Περιεχόμενα Εισαγωγή Γνώση και κατανόηση του αυτισμού Διαγνωστικά εργαλεία για την ανίχνευση του αυτισμού Βασικές αρχές αποτελεσματικής

Διαβάστε περισσότερα

ψυχικής νόσου Εθνικό Ίδρυµα Ερευνών 2010

ψυχικής νόσου Εθνικό Ίδρυµα Ερευνών 2010 H ποιότητα ζωής στον αντίποδα της ψυχικής νόσου Εθνικό Ίδρυµα Ερευνών 16-2-2010 2010 Μ. Τζινιέρη Κοκκώση, Ph.D Επικ. Καθηγήτρια Κλινικής Ψυχολογίας Α Ψυχιατρική Κλινική Πανεπιστηµίου Αθηνών-Αιγινήτειο

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ο ΟΙ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΥΓΕΙΑΣ ΣΤΗ ΕΛΛΑ Α

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ο ΟΙ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΥΓΕΙΑΣ ΣΤΗ ΕΛΛΑ Α ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ο ΟΙ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΥΓΕΙΑΣ ΣΤΗ ΕΛΛΑ Α Ο όρος «προσφορά υπηρεσιών υγείας» εκφράζει την παροχή υπηρεσιών που προέρχονται από προµηθευτές υγείας (γιατρούς, νοσοκοµεία κ.τ.λ). Οι παράγοντες που προσδιορίζουν

Διαβάστε περισσότερα

Φόβος απώλειας του ελέγχου ή φόβος του θανάτου

Φόβος απώλειας του ελέγχου ή φόβος του θανάτου Φόβος απώλειας του ελέγχου ή φόβος του θανάτου Ταχυκαρδία Ιδρώτας Τρεμούλα Κοντανάσαιμα Υπέρπνοια Ρίγη Εξάψεις Ναυτία Κράμπες στην κοιλιά Πόνος στο στήθος Πονοκέφαλος Ζάλη Τάση για λιποθυμία Σφίξιμο στον

Διαβάστε περισσότερα

Οι ασφαλισμένοι ΕΟΠΥΥ αποζημιώνονται, μόνο εφόσον έχει προηγηθεί η έγκριση του ελεγκτή ιατρού ΕΟΠΥΥ για την αποστολή του δείγματος στο εξωτερικό.

Οι ασφαλισμένοι ΕΟΠΥΥ αποζημιώνονται, μόνο εφόσον έχει προηγηθεί η έγκριση του ελεγκτή ιατρού ΕΟΠΥΥ για την αποστολή του δείγματος στο εξωτερικό. 2.α. ΟNCOTYPE Σε γυναίκες με καρκίνο του μαστού αρχικού σταδίου (με θετικούς ορμονοϋποδοχείς και αρνητικούς μασχαλιαίους λεμφαδένες) παρέχεται η τεχνική της αλυσιδωτής αντίδρασης της αντίστροφης μεταγραφάσης

Διαβάστε περισσότερα

1. Μετρήσεις και τεστ... 21

1. Μετρήσεις και τεστ... 21 Περιεχόμενα Πρόλογος........................................................ 13 Πρόλογος στη νεότερη έκδοση.................................... 17 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΤΩΝ ΤΕΣΤ, ΙΣΤΟΡΙΑ, ΘΕΩΡΙΕΣ, ΑΝΑΛΥΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφικές Διαταραχές. Κεφάλαια 7 8

Διατροφικές Διαταραχές. Κεφάλαια 7 8 Διατροφικές Διαταραχές Κεφάλαια 7 8 7. Πώς να βοηθήσουμε τα άτομα που υποφέρουν από Ψυχογενή Ανορεξία Στόχος η πάσχουσα να τρέφεται κανονικά ώστε να αποκατασταθεί το φυσιολογικό της βάρος. Ο στόχος αυτός

Διαβάστε περισσότερα

Ανιχνευτικές εξετάσεις (screening) στη φροντίδα του παιδιού

Ανιχνευτικές εξετάσεις (screening) στη φροντίδα του παιδιού Ανιχνευτικές εξετάσεις (screening) στη φροντίδα του παιδιού Μάιος 2007 Τ. Παναγιωτόπουλος Τομέας υγείας του παιδιού Εθνική Σχολή Δημόσιας Υγείας «Όλα τα προγράμματα screening προκαλούν βλάβη, ορισμένα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΩΣΤΕ ΤΕΛΟΣ ΣΤΗΝ ΤΑΛΑΙΠΩΡΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΛΕΡΓΙΑ

ΔΩΣΤΕ ΤΕΛΟΣ ΣΤΗΝ ΤΑΛΑΙΠΩΡΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΛΕΡΓΙΑ ΔΩΣΤΕ ΤΕΛΟΣ ΣΤΗΝ ΤΑΛΑΙΠΩΡΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΛΕΡΓΙΑ Αλλεργία και άσθμα; Αν πάσχετε από αυτές τις παθήσεις, θα υποφέρετε για όλη σας τη ζωή ; ΟΙ ΜΕΛΕΤΕΣ ΤΗΣ ΤΕΛΕΥΤΑΙΑΣ ΔΕΚΑΕΤΙΑΣ ΛΕΝΕ ΟΧΙ. Η Ελληνική Εταιρεία Αλλεργιολογίας,

Διαβάστε περισσότερα

Ε.Κατσάµπα, Γ.Ευσταθίου

Ε.Κατσάµπα, Γ.Ευσταθίου Περιγραφή ατοµικής περίπτωσης γυναίκας µε Υποχονδρίαση και Ιδεοψυχαναγκαστική ιαταραχή και στοιχεία Ιδεοψυχαναγκαστικής ιαταραχής Προσωπικότητας 12ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ψυχολογικής Έρευνας της Ελληνικής

Διαβάστε περισσότερα

ΧΟΡΗΓΗΣΗ ΤΟΥ ΑΘΗΝΑΤΕΣΤ ΣΕ ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗΣ ΠΑΙΔΙΟΥ ΠΡΩΤΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ ΜΕ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ

ΧΟΡΗΓΗΣΗ ΤΟΥ ΑΘΗΝΑΤΕΣΤ ΣΕ ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗΣ ΠΑΙΔΙΟΥ ΠΡΩΤΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ ΜΕ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου Τμήμα Λογοθεραπείας ΧΟΡΗΓΗΣΗ ΤΟΥ ΑΘΗΝΑΤΕΣΤ ΣΕ ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗΣ ΠΑΙΔΙΟΥ ΠΡΩΤΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ ΜΕ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Παρουσίαση πτυχιακής εργασίας από τις

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση και κατάθλιψη. Γιάννης Θεοδωράκης Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας

Άσκηση και κατάθλιψη. Γιάννης Θεοδωράκης Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Άσκηση και κατάθλιψη. Γιάννης Θεοδωράκης Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Θέματα που θα αναπτυχθούν Άσκηση και κατάθλιψη Άσκηση και σχιζοφρένεια Άσκηση και αλκοόλ Εισαγωγή Για την αντιμετώπιση της κατάθλιψης και

Διαβάστε περισσότερα

Βασιλική Ψάρρα, MSc Επιμελήτρια Β Ψυχιατρικής Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Αττικής

Βασιλική Ψάρρα, MSc Επιμελήτρια Β Ψυχιατρικής Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Αττικής Βασιλική Ψάρρα, MSc Επιμελήτρια Β Ψυχιατρικής Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Αττικής Εισαγωγή Η διάγνωση καρκίνου του μαστού αποτελεί ιδιαίτερα τραυματικό γεγονός 1,2 Στην τελευταία έκδοση του Diagnostic and Statistical

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΛΗΨΗΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΟΥ ΙΣΤΟΡΙΚΟΥ ΑΠΟ ΨΥΧΩΣΙΚΟ ΑΣΘΕΝΗ. Επιµέλεια:Τσακανίκα Μαρία Καρυπίδου Ελίνα

ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΛΗΨΗΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΟΥ ΙΣΤΟΡΙΚΟΥ ΑΠΟ ΨΥΧΩΣΙΚΟ ΑΣΘΕΝΗ. Επιµέλεια:Τσακανίκα Μαρία Καρυπίδου Ελίνα ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΛΗΨΗΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΟΥ ΙΣΤΟΡΙΚΟΥ ΑΠΟ ΨΥΧΩΣΙΚΟ ΑΣΘΕΝΗ Επιµέλεια:Τσακανίκα Μαρία Καρυπίδου Ελίνα ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΗ ΝΟΣΟΣ Ψυχική Υγεία είναι η αρµονική λειτουργία της ψυχοσωµατικής ενότητας της

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές συμπεριφοράς ανοϊκών

Διαταραχές συμπεριφοράς ανοϊκών Επιστημονικό Συμπόσιο ALCOVE Αθήνα 12 & 13 Οκτωβρίου 2012 Διαταραχές συμπεριφοράς ανοϊκών ασθενών που φροντίζονται στο σπίτι Ελένη Μαργιώτη Κλινική Νευροψυχολόγος Συντονίστρια Κέντρου Ημέρας Αμαρουσίου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΙΟΥΝΙΟΣ 2009

ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΙΟΥΝΙΟΣ 2009 EUFAMI ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΙΟΥΝΙΟΣ 2009 Επιμέλεια Πανελ. Συλ. Οικογ. για την Ψυχική Ύγεία ΣΟΨΥ 1 1 Σκοποί της έρευνας To 2008, η EUFAMI έκανε μια έρευνα σε 11 Ευρωπαϊκές χώρες, για να αξιολογήσει:

Διαβάστε περισσότερα

Panel II: «Πλεονεκτήματα και οφέλη για τα νοσοκομεία από την ανάπτυξη της κλινικής έρευνας»

Panel II: «Πλεονεκτήματα και οφέλη για τα νοσοκομεία από την ανάπτυξη της κλινικής έρευνας» 1 Panel II: «Πλεονεκτήματα και οφέλη για τα νοσοκομεία από την ανάπτυξη της κλινικής έρευνας» Συντονιστής: κ. Αιμίλιος Νεγκής, δημοσιογράφος, Pharma & Health Business,Virus.com.gr Ομιλητές: Δρ. Μιλτιάδης

Διαβάστε περισσότερα

ιερεύνηση των Όρων και των Προϋποθέσεων που ενισχύουν την Ανάδειξη της Πολιτισµικής υναµικής της Εκπαίδευσης

ιερεύνηση των Όρων και των Προϋποθέσεων που ενισχύουν την Ανάδειξη της Πολιτισµικής υναµικής της Εκπαίδευσης ιερεύνηση των Όρων και των Προϋποθέσεων που ενισχύουν την Ανάδειξη της Πολιτισµικής υναµικής της Εκπαίδευσης Η σύγχρονη εκπαίδευση στοχεύει στην ολόπλευρη ανάπτυξη του µαθητή τόσο σε ατοµικό όσο και σε

Διαβάστε περισσότερα

Νοσηλευτική Ψυχικής Υγείας

Νοσηλευτική Ψυχικής Υγείας Ελληνική Δημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου Νοσηλευτική Ψυχικής Υγείας Ενότητα 6:Κατάθλιψη: Συναισθηματικά, Σωματικά, Γνωσιακά, Συμπεριφορικά Συμπτώματα Μαίρη Γκούβα 1 Ανοιχτά Ακαδημαϊκά

Διαβάστε περισσότερα

ΓΑΣΤΡΟ-ΟΙΣΟΦΑΓΙΚΗ ΠΑΛΙΝΔΡΟΜΙΚΗ ΝΟΣΟΣ Η ΜΙΖΕΡΙΑ ΤΗΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΤΗΤΑΣ

ΓΑΣΤΡΟ-ΟΙΣΟΦΑΓΙΚΗ ΠΑΛΙΝΔΡΟΜΙΚΗ ΝΟΣΟΣ Η ΜΙΖΕΡΙΑ ΤΗΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΤΗΤΑΣ ΓΑΣΤΡΟ-ΟΙΣΟΦΑΓΙΚΗ ΠΑΛΙΝΔΡΟΜΙΚΗ ΝΟΣΟΣ Η ΜΙΖΕΡΙΑ ΤΗΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΤΗΤΑΣ ΓΑΣΤΡΟ-ΟΙΣΟΦΑΓΙΚΗ ΠΑΛΙΝΔΡΟΜΙΚΗ ΝΟΣΟΣ Αίτιο Χαλάρωση σφιγκτήρα κατώτερου οισοφάγου Συχνή παλινδρόμηση (μετακίνηση προς τα πάνω) υγρών του

Διαβάστε περισσότερα

Σοβαρό άσθμα: Μαθήματα από το παρελθόν Λύσεις για το παρόν Προοπτικές για το μέλλον Βόλος, Απρίλης 2009

Σοβαρό άσθμα: Μαθήματα από το παρελθόν Λύσεις για το παρόν Προοπτικές για το μέλλον Βόλος, Απρίλης 2009 Σοβαρό άσθμα: Μαθήματα από το παρελθόν Λύσεις για το παρόν Προοπτικές για το μέλλον Βόλος, Απρίλης 2009 Kόστος για τον ασθενή και το σύστημα υγείας από τη Γεωργία Παυλάκου Αντωνίου Πνευμονολόγο 2007: 300

Διαβάστε περισσότερα

Σύνδροµο Μηροκοτυλιαίας Πρόσκρουσης Femoroacetabular Impingement Syndrome (FAI)

Σύνδροµο Μηροκοτυλιαίας Πρόσκρουσης Femoroacetabular Impingement Syndrome (FAI) Σύνδροµο Μηροκοτυλιαίας Πρόσκρουσης Femoroacetabular Impingement Syndrome (FAI) Τι είναι το σύνδροµο µηροκοτυλιαίας πρόσκρουσης; Φυσιολογικά, η κεφαλή του ισχίου δεν προσκρούει στο χείλος της κοτύλης κατά

Διαβάστε περισσότερα

Στυλιανή Ανή Χρόνη, Ph.D. Λέκτορας ΤΕΦΑΑ, ΠΘ, Τρίκαλα

Στυλιανή Ανή Χρόνη, Ph.D. Λέκτορας ΤΕΦΑΑ, ΠΘ, Τρίκαλα ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΟ ΓΥΝΑΙΚΕΙΟ ΦΥΛΟ ΣΤΟΝ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟ Στυλιανή Ανή Χρόνη, Ph.D. Λέκτορας ΤΕΦΑΑ, ΠΘ, Τρίκαλα ΕΠΕΑΕΚ: ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΘΕΜΑΤΑ ΦΥΛΟΥ ΚΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΤΗΛΕΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗΣ ΩΣ ΜΕΘΟΔΟΥ ΠΑΡΟΧΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΩΣ ΜΕΣΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΤΩΝ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑ ΠΕΡΙΘΑΛΨΗ

Η ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΤΗΛΕΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗΣ ΩΣ ΜΕΘΟΔΟΥ ΠΑΡΟΧΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΩΣ ΜΕΣΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΤΩΝ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑ ΠΕΡΙΘΑΛΨΗ Η ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΤΗΛΕΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗΣ ΩΣ ΜΕΘΟΔΟΥ ΠΑΡΟΧΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΩΣ ΜΕΣΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΤΩΝ ΕΙΔΙΚΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑ ΠΕΡΙΘΑΛΨΗ Ι. Α. Μαλογιάννης, Χ. Ζαχαροπούλου, Κ. Κατσαδώρος Μη Κυβερνητική

Διαβάστε περισσότερα

BRAIN MATTERS INSTITUTE. Προγράμματα. Σεπτέμβριος - Δεκέμβριος 2015. Promoting Excellence in Mental Health through Learning

BRAIN MATTERS INSTITUTE. Προγράμματα. Σεπτέμβριος - Δεκέμβριος 2015. Promoting Excellence in Mental Health through Learning BRAIN MATTERS INSTITUTE Προγράμματα Σεπτέμβριος - Δεκέμβριος 2015 Στόχος του η Προώθηση της Ψυχικής Υγείας μέσα από την Μάθηση Promoting Excellence in Mental Health through Learning www.brainmattersinstitute.com

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΝΟΣΟΥ ALZHEIMER ΚΑΙ ΣΥΓΓΕΝΩΝ ΔΙΑΤΑΡΑΧΩΝ Π. ΣΥΝΔΙΚΑ 13, ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΤΗΛ: 2310810411, 2310909000 ΛΕΩΦ.Κ.ΚΑΡΑΜΑΝΛΗ 164, ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ, ΤΗΛ: 2310351451-5 ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ Η

Διαβάστε περισσότερα

Κατά την άποψη σας πόσο συχνά ανακύπτουν «ζητήματα» ηθικής στη ρευματολογία; (επιλέξτε μια απάντηση για κάθε στοιχείο)

Κατά την άποψη σας πόσο συχνά ανακύπτουν «ζητήματα» ηθικής στη ρευματολογία; (επιλέξτε μια απάντηση για κάθε στοιχείο) Στα πλαίσια πολυκεντρικής μελέτης, η οποία αποσκοπεί στην κατανόηση ηθικών ζητημάτων που αφορούν τους ρευματολόγους, καλείστε να συμπληρώσετε το επισυναπτόμενο ερωτηματολόγιο, το οποίο διερευνά ζητήματα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΨΥΧΟΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑΣ 3⁰ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΨΥΧΟΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑΣ (Με Διεθνή Συμμετοχή)

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΨΥΧΟΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑΣ 3⁰ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΨΥΧΟΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑΣ (Με Διεθνή Συμμετοχή) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΨΥΧΟΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑΣ 3⁰ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΨΥΧΟΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑΣ (Με Διεθνή Συμμετοχή) ΚΑΣΣΑΝΔΡΑ- ΧΑΛΚΙΔΙΚΗ 24-27 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2014 ΠΕΜΠΤΗ 24 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2014 10:00 11:00 ΔΙΑΛΕΞΗ

Διαβάστε περισσότερα

Από τον Κώστα κουραβανα

Από τον Κώστα κουραβανα Από τον Κώστα κουραβανα Περιεχόμενα Γενικός ορισμός παχυσαρκίας Ορμονικοί-Γονιδιακοί-παράγοντες Επιπτώσεις στην υγεία Θεραπεία-Δίαιτα Γενικός ορισμός παχυσαρκίας Παχυσαρκία είναι κλινική κατάσταση στην

Διαβάστε περισσότερα

Παιδιά και νέοι με χρόνια προβλήματα υγείας και ειδικές ανάγκες. Σύγχρονες ιατρικές θεωρήσεις και ελληνική πραγματικότητα.

Παιδιά και νέοι με χρόνια προβλήματα υγείας και ειδικές ανάγκες. Σύγχρονες ιατρικές θεωρήσεις και ελληνική πραγματικότητα. Παιδιά και νέοι με χρόνια προβλήματα υγείας και ειδικές ανάγκες. Σύγχρονες ιατρικές θεωρήσεις και ελληνική πραγματικότητα. Μαρία Φωτουλάκη Επίκουρη καθηγήτρια Παιδιατρικής-Παιδιατρικής Γαστρεντερολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Δημήτριος Ι Ζαφειρίου Καθηγητής Παιδιατρικής Νευρολογίας- Αναπτυξιολογίας ΑΠΘ

Δημήτριος Ι Ζαφειρίου Καθηγητής Παιδιατρικής Νευρολογίας- Αναπτυξιολογίας ΑΠΘ Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής και Υπερκινητικότητας (Attention Deficit Hyperactivity Disorder,ADHD) στην Εφηβεία Δημήτριος Ι Ζαφειρίου Καθηγητής Παιδιατρικής Νευρολογίας- Αναπτυξιολογίας ΑΠΘ Μαρία Κυριαζή

Διαβάστε περισσότερα