Θεραπευτική. Aνταγωνιστές του παράγοντα νέκρωσης των όγκων: Θεραπευτικές εφαρμογές εκτός ψωρίασης: Μέρος Β*

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Θεραπευτική. Aνταγωνιστές του παράγοντα νέκρωσης των όγκων: Θεραπευτικές εφαρμογές εκτός ψωρίασης: Μέρος Β*"

Transcript

1 Aνταγωνιστές του παράγοντα νέκρωσης των όγκων: Θεραπευτικές εφαρμογές εκτός ψωρίασης: Μέρος Β* Θεραπευτική Καλαποθάκου Κ. Καραμπίδου Κ. Αυγερινού Γ. Σταυρόπουλος Π.Γ. Α Κλινική Δερματολογικών και Αφροδισίων Νόσων, Ιατρική Σχολή ΕΚΠΑ, Νοσοκομείο Α. Συγγρός Ðå ñß ëç øç Η συνεχής πρόοδος στην κατανόηση των παθογενετικών μηχανισμών ποικίλων φλεγμονωδών και αυτοανόσων νοσημάτων σε συνδυασμό με την εφαρμογή καινοτόμων βιοτεχνολογικών διεργασιών οδήγησε στην ανάπτυξη νέων φαρμάκων όπως oι αναστολείς νέκρωσης του όγκου-α (TNFα inhibitors) (ινφλιξιμάμπη, ανταλιμουμάμπη και ετανερσέπτη) με αποτέλεσμα την διεύρυνση της κλασικής θεραπευτικής προσέγγισης των νοσημάτων αυτών. Εκτός από την επίσημη εγκεκριμένη χορήγησή τους στην ψωρίαση και την ψωριασική αρθρίτιδα έχουν χρησιμοποιηθεί ανεπίσημα και σε άλλες φλεγμονώδεις δερματοπάθειες με ποικίλου βαθμού αποτελεσματικότητα όπως προκύπτει από την ανασκόπηση της πρόσφατης βιβλιογραφίας. Summa ry Τumour Necrosis Alpha Inhibitors: Innovative Therapeutic Interventions apart from Psoriasis. Part B Kalapothakou K., Karambidou K., Avgerinou G., Stavropoulos P.G. The ongoing progress in the knowledge of the pathogenic mechanisms of various inflammatory or immune-mediated skin diseases and the availability of innovative biotechnological approaches have led to the development of new drugs like TNF-alpha inhibitors (infliximab, adalimumab and etanercept) which add to conventional treatments. Besides their approved use in psoriasis and psoriatic arthritis there has been a lot of recent literature to support their off-label use and varying degree of efficacy in many skin inflammatory diseases. ËÅ ÎÅÉÓ ÅÕ ÑÅ ÔÇ ÑÉÏÕ Ινφλιξιμάμπη, ανταλιμουμάμπη, ετανερσέπτη, μη εγκεκριμένες θεραπευτικές εφαρμογές, φλεγμονώδεις δερματοπάθειες KEY WORDS Infliximab, adalimumab, etanercept, off-label use, skin inflammatory diseases ΠΟΜΦΟΛΥΓΩΔΕΣ ΠΕΜΦΙΓΟΕΙΔΕΣ ΚΑΙ ΠΕΜΦΙΓΟΕΙΔΕΣ ΤΩΝ ΒΛΕΝΝΟΓΟΝΩΝ Το Πομφολυγώδες Πεμφιγοειδές (ΠΠ) είναι μια οξεία ή χρόνια αυτοάνοση πομφολυγώδης δερματοπάθεια, που χαρακτηρίζεται από δημιουργίαανίχνευση αντισωμάτων έναντι αντιγονικών στοιχείων των ημιδεσμοσωματίων της επιδερμίδας. Το Πεμφιγοειδές των Βλεννογόνων (ΠΒ) χαρακτηρίζεται από την προσβολή κυρίως των βλεννογόνων, με λιγότερο *Σε συνέχεια του άρθρου «Ανταγωνιστές του παράγοντα νέκρωσης των όγκων. Θεραπευτικές εφαρμογές εκτός ψωρίασης. Μέρος Α», που δημοσιεύτηκε στο προηγούμενο τεύχος, παρουσιάζεται η μη εγκεκριμένη χορήγηση τους σε μία σειρά από άλλες φλεγμονώδεις και αυτοάνοσες δερματοπάθειες όπως στο πομφολυγώδες πεμφιγοειδές, συστηματικό ερυθηματώδη λύκο, ερυθρά ιόνθιο πιτυρίαση κ.α. Eëë. Åðéè. Äåñì. Áöñ. 22: , 2011

2 84 Κ. Καλαποθάκου, Κ. Καραμπίδου, Γ. Αυγερινού, Π.Γ. Σταυρόπουλος συχνή συμμετοχή του δέρματος, και σοβαρές επιπλοκές λόγω ουλοποίησης, όπως η τύφλωση. Στους α- σθενείς με ΠΠ έχουν βρεθεί αυξημένοι τίτλοι ΤΝF-α στον ορό, αλλά και στο υγρό των φυσαλίδων, και τα επίπεδά του φαίνεται να σχετίζονται με τη βαρύτητα της νόσου. 1 Αλλά και ασθενείς με οφθαλμικό ΠΒ παρουσιάζουν την ίδια εικόνα στον ορό τους σε σύγκριση με υγιείς. 2 Για το λόγο αυτό, οι ανταγωνιστές ΤΝFα έχουν χρησιμοποιηθεί για τη θεραπεία της νόσου. Έχει αναφερθεί μια περίπτωση ασθενούς με ΠΠ και ψωρίαση που αντιμετωπίστηκε με etanercept μετά από αρχική θεραπεία με πρεδνιζόνη. Η χρήση του etanercept επέτρεψε τη σταδιακή μείωση της πρεδνιζόνης, χωρίς να ακολουθήσει έξαρση της ψωρίασης ή του ΠΠ. 3 Δύο ανακοινώσεις αναφέρουν την προσθήκη στην αρχική θεραπεία etanercept 25 mg υποδόρια 2 φορές την εβδομάδα σε 4 ασθενείς με α- νθεκτικό ΠΒ, από τους οποίους οι 3 παρουσίαζαν προσβολή του στοματικού βλεννογόνου και 1 σοβαρή ο- φθαλμική προσβολή. Όλοι οι ασθενείς εμφάνισαν ύφεση. 4,5 Ίσως, αυτή η κατηγορία φαρμάκων θα μπορούσε να αποτελέσει αποτελεσματική λύση σε σοβαρές περιπτώσεις, όπου απαιτείται επιθετική συστηματική θεραπεία. ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΟΣ ΕΡΥΘΗΜΑΤΩΔΗΣ ΛΥΚΟΣ Ο Συστηματικός Ερυθηματώδης Λύκος (ΣΕΛ) είναι μια πολυσυστηματική, χρόνια φλεγμονώδης αυτοάνοση νόσος του κολλαγόνου-αγγειακού ιστού με εκδηλώσεις από τις αρθρώσεις, το δέρμα, τους πνεύμονες, τους νεφρούς, το νευρικό σύστημα και άλλα όργανα, που χαρακτηρίζεται από ανοσολογικές διαταραχές, με κυριότερη την παρουσία αντιπυρηνικών αντισωμάτων. Η ιστική καταστροφή επιτελείται μέσω της ενεργοποίησης του συμπληρώματος και της εναπόθεσής του στους ιστούς, ενώ ο ΤΝF-α, που είναι προφλεγμονώδης κυτταροκίνη, φαίνεται ότι διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στην παθογένεια της νόσου. Συνεπώς, φάρμακα που αναστέλλουν την δράση του και παρεμποδίζουν την ενεργοποίηση του συμπληρώματος περιορίζουν τις κλινικές εκδηλώσεις της νόσου. 6 Παρά ταύτα, οι απόψεις για τη θεραπεία του ΣΕΛ με ανταγωνιστές ΤΝF-α είναι αντικρουόμενες. Υπάρχουν πολλές αναφορές για την α- υξημένη παραγωγή αυτοαντισωμάτων καθώς και αρκετές περιπτώσεις εμφάνισης φαρμακευτικού ερυθηματώδους λύκου μετά από χορήγηση βιολογικών παραγόντων. Αύξηση του τίτλου αυτοαντισωμάτων παρατηρήθηκε κυρίως σε ασθενείς με ρευματοειδή αρθρίτιδα (ΡA) και νόσο του Crohn, όμως στις περισσότερες περιπτώσεις ο κίνδυνος αυτός αντισταθμίζεται από τα οφέλη της θεραπείας. Σε μια φινλανδική μελέτη 53 ασθενών που αντιμετωπίστηκαν με ανταγωνιστές ΤΝF-α, η ανταπόκριση ήταν μεγαλύτερη από 50% στο 74% των ασθενών, που έλαβαν etanercept και στο 60% των ασθενών που έλαβαν adalimumab. 7 Σε μια μελέτη του 2004 για την α- ποτελεσματικότητα του infliximab συγχορηγούμενου με αζαθειοπρίνη ή μεθοτρεξάτη, παρατηρήθηκε αύξηση του τίτλου αντισωμάτων έναντι της καρδιολιπίνης και της διπλής έλικας DNA (dsdna) σε αρκετούς ασθενείς. Ωστόσο, σε 6 ασθενείς με ΣΕΛ παρατηρήθηκε βελτίωση της αρθρίτιδας και της πρωτεϊνουρίας. Η αύξηση των αυτοαντισωμάτων δε σχετίστηκε με επιδείνωση της νόσου. 8 Σε άλλη αναφορά περιγράφεται η επιτυχής θεραπεία με etanercept ασθενούς με υποξύ δερματικό ερυθηματώδη λύκο και ΡA, χωρίς ταυτόχρονη αύξηση του τίτλου των αυτοαντισωμάτων, 9 ενώ άλλη περίπτωση χρήσης etanercept σε ασθενή με υποξύ δερματικό ερυθηματώδη λύκο αναφέρει βελτίωση της κλινικής εικόνας, χωρίς να κάνει λόγο για πιθανή αύξηση του τίτλου αυτοαντισωμάτων. 10 Πρόσφατα, οι Aringer και συν. 11 ανακοίνωσαν τη χρήση infliximab σε 13 ασθενείς με ανθεκτική αρθρίτιδα λόγω ΣΕΛ. Μετά από 4 εγχύσεις σε συνδυασμό με ανοσοκατασταλτική θεραπεία παρατηρήθηκε σημαντική κλινική βελτίωση. Σε άλλη μελέτη, 12 βελτίωση παρατηρήθηκε μετά την προσθήκη infliximab στην αρχική θεραπεία, συγκριτικά με την ομάδα ελέγχου. Αυτή τη στιγμή βρίσκονται σε εξέλιξη 2 μελέτες σχετικά με το προφίλ ασφαλείας των παραγόντων etanercept και infliximab στη θεραπεία του ΣΕΛ (http://clinicaltrials.gov). 11 Πάντως είναι γεγονός ότι περισσότερες μελέτες απαιτούνται για την εκτίμηση της ασφάλειας και της αποτελεσματικότητας των βιολογικών παραγόντων στη θ- εραπεία του ΣΕΛ. ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΣΚΛΗΡΟΔΕΡΜΙΑ Η Συστηματική Σκληροδερμία (ΣΣ) είναι μια χρόνια, αυτοάνοση πάθηση που χαρακτηρίζεται από την προοδευτική ίνωση του δέρματος και εσωτερικών ο- ργάνων, όπως οι πνεύμονες και ο γαστρεντερικός σωλήνας. Υπάρχει μεγάλη κλινική ετερογένεια όσο αφορά την έκταση και τη βαρύτητα της νόσου. Αν και η αιτιολογία της είναι άγνωστη, πιστεύεται ότι η διαιώνιση της οφείλεται στην επακόλουθη των αγγειακών αλ- ÅËËÇÍÉÊÇ ÅÐÉÈÅÙÑÇÓÇ ÄÅÑÌÁÔÏËÏÃÉÁÓ ÁÖÑÏÄÉÓÉÏËÏÃÉÁÓ

3 ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΕΣ ΤΟΥ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑ ΝΕΚΡΩΣΗΣ ΤΩΝ ΟΓΚΩΝ: ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΕΚΤΟΣ ΨΩΡΙΑΣΗΣ 85 λοιώσεων και της ίνωσης, φλεγμονή. Ο TNF-α παίζει σημαντικό ρόλο στη χημειοταξία των ινοβλαστών και τη μειωμένη παραγωγή κολλαγόνου. 13 Σε μοντέλα ποντικών με σκληροδερμία από μπλεομυκίνη, το etanercept έχει αποδειχθεί ότι μειώνει σημαντικά την σκλήρυνση του χορίου, τη συσσώρευση κολλαγόνου και τη διήθηση από μυοϊνοβλάστες. 14 Σε μια μελέτη του 2000, χορηγήθηκε etanercept 25 mg υποδόρια 2 φορές την εβδομάδα για 6 μήνες σε 10 ασθενείς με συστηματική σκληροδερμία. 4 από τους 10 εμφάνισαν βελτίωση, σύμφωνα με το RodnanSkinScore, καθώς και 3 από τους 4 ασθενείς με έλκη δακτύλων. Οι υπόλοιπες παράμετροι της νόσου, όπως η πνευμονική λειτουργία, το εύρος διάνοιξης του στόματος και η έκταση των άκρων χειρών παρέμειναν αμετάβλητες. Κλινική ε- πιδείνωση της νόσου παρατηρήθηκε σε 1 ασθενή. 15 Πιο πρόσφατα, σε μια αναδρομική μελέτη 18 ασθενών με φλεγμονή των αρθρώσεων που αντιμετωπίστηκαν με etanercept, οι 15 από τους 18 εμφάνισαν σημαντική βελτίωση της φλεγμονής και της ορογονίτιδας. Δεν υπήρξε επιδείνωση κατά τη διάρκεια της θεραπείας ενώ δεν αναφέρθηκαν επιπλοκές, όπως ευκαιριακές λοιμώξεις κ.α. 16 Το 2008, οι Denton και συν. 17 αντιμετώπισαν 16 ασθενείς με ΣΣ και εκτεταμένη δερματική προσβολή με 5 εγχύσεις infliximab 5 mg/kg. Μετά από 26 εβδομάδες δεν παρατηρήθηκε καμία μεταβολή σύμφωνα με το RodnanSkinScore. Κλινικά, η νόσος παρέμεινε σταθερή ενώ εργαστηριακά, παρατηρήθηκε μείωση της τιμής σε 2 δείκτες της κολλαγονικής σύνθεσης. Το 1/3 των ασθενών εμφάνισε αντιδράσεις κατά τις επόμενες εγχύσεις, λόγω ανάπτυξης αντισωμάτων. Πρόσφατα, ασθενής με ΣΣ, πνευμονική ίνωση και πνευμονική υπέρταση, εμφάνισε σταθεροποίηση της κλινικής εικόνας με βελτίωση της ποιότητας ζωής, όταν ε- τέθη σε θεραπεία με infliximab 5 mg/kg και μεθοτρεξάτη 10 mg εβδομαδιαίως. 18 Υπάρχουν αρκετές αναφορές για τις ανεπιθύμητες ενέργειες από τη χορήγηση ανταγωνιστών ΤΝF-α στη ΣΣ. Σύνδρομο φαρμακευτικού ερυθηματώδους λύκου έχει αναφερθεί μετά από θ- εραπεία με infliximab και etanercept. 19 Και στις 2 περιπτώσεις υπήρξε κλινική βελτίωση και μείωση του τίτλου αυτοαντισωμάτων μετά τη διακοπή της θεραπείας. Περιγράφεται επίσης ασθενής με ΣΣ που ανέπτυξε πανκυτταροπενία και μυκητιασική λοίμωξη μετά από χορήγηση infliximab. 20 ΔΕΡΜΑΤΟΜΥΟΣΙΤΙΔΑ Η Δερματομυοσίτιδα (ΔΜ) είναι αυτοάνοση νόσος του κολλαγόνου-αγγειακού ιστού, που χαρακτηρίζεται από φλεγμονή των μυών του δέρματος. Η αιτιολογία της είναι άγνωστη, πολλές μελέτες, όμως έχουν αναδείξει το σημαντικό ρόλο του ΤΝF-α στην παθογένεια της, καθώς και την επιτυχή θεραπεία με etanercept και infliximab. 21 Σε μελέτη 5 παιδιών με ανθεκτική νεανική ΔΜ, παρατηρήθηκε σημαντική κλινική βελτίωση μετά από θεραπεία με infliximab. 22 Σε μια ανοιχτή μελέτη, χορηγήθηκαν αντι-tnfα παράγοντες και μεθοτρεξάτη σε 6 ασθενείς με ΔΜ και πολυμυοσίτιδα, που δεν είχαν λάβει προηγούμενη ανάλογη θεραπεία. Μόνο 2 από τους 6 έφτασαν στην 26η εβδομάδα που ήταν ο τελικός στόχος ενώ 3 διέκοψαν τη θεραπεία λόγω επιδείνωσης της νόσου. Με βάση τα αποτελέσματα αυτά αλλά και προηγούμενες μελέτες, οι ερευνητές κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι οι βιολογικοί παράγοντες μπορεί να είναι αποτελεσματικοί σε κάποιες περιπτώσεις ΔΜ και πολυμυοσίτιδας, αλλά είναι δύσκολο να προβλεφθεί ποιοι ασθενείς θα ανταποκριθούν στη θεραπεία. 23 Σε άλλη μελέτη, 2 ασθενείς με ΔΜ αντιμετωπίστηκαν με infliximab και ενώ μετά από 3 εγχύσεις παρουσίασαν βελτίωση, ο ένας ανέπτυξε πνευμονία από εισρόφηση αν και παράλληλα ελάμβανε υψηλές δόσεις πρεδνιζόνης. 24 Έχει αναφερθεί επίσης, ασθενής με ανθεκτική ΔΜ που εμφάνισε σηπτική συμπτωματολογία μετά την 3η έγχυση infliximabη οποία αντιμετωπίστηκε με αντιβιοτικά. Ωστόσο 4 μήνες αργότερα διαγνώστηκε non-hodgking λέμφωμα. Για το λόγο αυτό, οι ερευνητές πιστεύουν ότι οι αντι-tnfα παράγοντες πρέπει να χορηγούνται με μεγάλη προσοχή σε ασθενείς με σύνδρομα που μπορεί να σχετίζονται με κακοήθειες. 25 ΝΟΣΟΣ ΑΔΑΜΑΝΤΙΑΔΗ-BEHCET Η νόσος Αδαμαντιάδη-Behcet είναι μια χρόνια, πολυσυστηματική, φλεγμονώδης πάθηση που συναντάται συχνότερα στη Μέση Ανατολή και τη Μεσόγειο. Το χαρακτηριστικό κλινικό γνώρισμά της είναι τα υποτροπιάζοντα, αφθώδη στοματικά έλκη. Άλλες εκδηλώσεις είναι τα έλκη γεννητικών οργάνων, δερματικές βλάβες, οφθαλμική φλεγμονή, παθέργεια, νευρολογικές και αγγειακές εκδηλώσεις. Τα περισσότερα από αυτά θεωρούνται αποτέλεσμα της αγγειίτιδας που προσβάλλει μικρού αλλά και μεγάλου μεγέθους αγγεία. Η διαταραχή της λειτουργίας των Τ λεμφοκυττάρων και η επακόλουθη αύξηση των επιπέδων του ΤΝF-α θεωρείται ότι διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στην παθογένεια της νόσου. Οι ανταγωνιστές του ΤΝF-α χρησιμοποιούνται πολλά χρόνια Ôüìïò 22, Ôåý ïò 2, Απρίλιος - Ιούνιος 2011

4 86 Κ. Καλαποθάκου, Κ. Καραμπίδου, Γ. Αυγερινού, Π.Γ. Σταυρόπουλος για τη θεραπεία της νόσου. Το 2001, οι Goossens και συν. 26 ανέφεραν την περίπτωση ασθενούς με ανθεκτικά έλκη στο στόμα και τα γεννητικά όργανα που αντιμετωπίστηκε επιτυχώς με 2 εγχύσεις infliximab 10 mg/kg. Από τότε έχουν υπάρξει πολλές αναφορές για την αντιμετώπιση των εκδηλώσεων της νόσου με ανταγωνιστές ΤΝF-α. Πρόσφατα, σε μια συγκριτική αναδρομική μελέτη, διαπιστώθηκε η αποτελεσματικότητα του infliximab σε ανθεκτική ραγοειδίτιδααμφιβληστροειδίτιδα, σχετιζόμενη με νόσο Behcet. Κατά τους 6 μήνες της θεραπείας, παρατηρήθηκαν λιγότερα επεισόδια ραγοειδίτιδας με χορήγηση infliximab συγκριτικά με την κυκλοσπορίνη. 27 Αναφορές υπάρχουν επίσης για την αποτελεσματικότητα του infliximab στην μορφή της νόσου με προσβολή εσωτερικών οργάνων, ειδικά στην περίπτωση που αυτό χορηγηθεί έγκαιρα, πριν την εμφάνιση οργανικής ανεπάρκειας. 28 Η χρήση του etanercept στη νόσο Αδαμαντιάδη-Behcet μελετήθηκε σε μια τυχαιοποιημένη μελέτη 40 ασθενών το Στην μια ομάδα χορηγήθηκε etanercept 25 mg υποδόρια 2 φορές την εβδομάδα για 4 εβδομάδες και στην άλλη (ομάδα αναφοράς) εικονικό φάρμακο. Παρατηρήθηκε υποχώρηση των στοματικών ελκών στο 45% των ασθενών που έλαβαν το φάρμακο έναντι 5% της ομάδας αναφοράς καθώς και των δερματικών εκδηλώσεων (οζώδεις βλάβες) στο 85% έναντι 25%, αντίστοιχα. 29 Και το adalimumab έχει φανεί αποτελεσματικό στη νόσο. 30 Σε μια αναφορά, ασθενής με σοβαρή μορφή της (ραγοειδίτιδα) και υπερευαισθησία στο infliximab αντιμετωπίστηκε επιτυχώς με adalimu-mab, δείχνοντας ότι το τελευταίο ίσως να αποτελεί καλή ε- ναλλακτική θεραπευτική λύση. 31 Μέχρι σήμερα έχουν ανακοινωθεί 3 περιπτώσεις αποτυχίας των βιολογικών παραγόντων: 2 με infliximab και 1 με etanercept. 32,33 Στην περίπτωση αποτυχίας του etanercept, ο ασθενής αντιμετωπίστηκε επιτυχώς με infliximab. Φαίνεται πάντως πως οι ανταγωνιστές ΤΝF-α αποτελούν πολλά υποσχόμενη θεραπευτική πρόταση για τη νόσο, με δυνατότητα αντικατάστασης κάποιου παράγοντα με άλλο, σε περίπτωση αποτυχίας του. ΕΡΥΘΡΑ ΙΟΝΘΙΟΣ ΠΙΤΥΡΙΑΣΗ Η Ερυθρά Ιόνθιος Πιτυρίαση (ΕΙΠ) αποτελεί χρόνια βλατιδολεπιδώδη διαταραχή η οποία χαρακτηρίζεται από ερυθρο-πορτοκαλόχροες λεπιδώδεις πλάκες, υπερκεράτωση παλαμών-πελμάτων και θυλακική υπερκεράτωση. Μερικοί ασθενείς μπορεί να αναπτύξουν ερυθροδερμία με νησίδες υγιούς δέρματος. Παρόλο που η παθογένεια της νόσου είναι άγνωστη, ωστόσο πιθανόν να οφείλεται σε υπερβολική απάντηση απέναντι σε ένα αντιγονικό ερέθισμα. Οι διάφορες θεραπείες οι οποίες έχουν, γενικά, χορηγηθεί όπως τοπικά κορτικοειδή και ρετινοειδή, ανάλογα βιταμίνης D και μεθοτρεξάτη, δεν είναι πάντοτε αποτελεσματικές. Μικρή μελέτη 3 ασθενών με ΕΙΠ οι οποίοι έλαβαν, εκτός από αντιβιοτικά, αντιισταμινικά και τοπικά κορτικοστεροειδή, ινφλιξιμάμπη 5 mg/kg ανά μήνα ενδοφλέβια, παρουσίασαν σημαντική κλινική βελτίωση εντός 2 εβδομάδων από την πρώτη έγχυση. 34 Αναφέρεται επίσης στην βιβλιογραφία περίπτωση 2 ασθενών με ανθεκτική στην θεραπεία με ασιτρετίνη νόσο, οι οποίοι εμφάνισαν σημαντική ύφεση της νόσου μετά από προσθήκη ι- νφλιξιμάμπης. Άλλες 4 πρόσφατες αναφορές περιστατικών με ΕΙΠ υποστηρίζουν την αποτελεσματικότητα της ινφλιξιμάμπης είτε ως μονοθεραπείας 35,36,37 ή σε συνδυασμό με μεθοτρεξάτη. 38 Επίσης, μικρή μελέτη 7 ασθενών με νεοδιαγνωσθείσα κλασσική τύπου Ι (6 ασθενείς) ή άτυπη τύπου ΙΙ (1 ασθενής) μορφή ΕΙΠ ενηλίκων, ανθεκτική σε συμβατικές θεραπείες, έδειξε πλήρη και μακροχρόνια ύφεση της νόσου στην ομάδα ασθενών με ΕΙΠ τύπου Ι μετά από ισόχρονη χορήγηση ινφλιξιμάμπης ή ετανερσέπτης ως μονοθεραπεία ή σε συνδυασμό με χαμηλή δόση ασιτρετίνης. 39 Υπάρχουν επίσης θετικές ενδείξεις για την αποτελεσματικότητα της ανταλιμουμάμπης στην θεραπεία της ΕΙΠ. Ασθενής 72 ετών με ιστολογικά αποδεδειγμένη νόσο παρουσίασε δραματική και ταχεία κλινική βελτίωση μετά από 8 εβδομάδες μονοθεραπείας με ανταλιμουμάμπη. Η αρχική δόση ήταν 80 mg ακολουθούμενη από εβδομαδιαίες δόσεις των 40 mg για συνολικά 32 εβδομάδες. 40 Η κλινική και ιστολογική ομοιότητα της ΕΙΠ με την ψωρίαση σε συνδυασμό με την ανεκδοτικές αναφορές περιστατικών ΕΙΠ που παρουσίασαν κλινική βελτίωση μετά από συστηματική χορήγηση TNF-α ανταγωνιστών, υποδηλώνει την σημασία τους στην θεραπεία της νόσου. Ωστόσο, για τον σαφή προσδιορισμό της αποτελεσματικότητας τους και τον καθορισμού ακριβούς δοσολογίας είναι απαραίτητα η διεξαγωγή τυχαιοποιημένων κλινικών δοκιμών. ΠΟΛΥΚΕΝΤΡΙΚΉ ΔΙΚΤΥΩΤΗ ΙΣΤΙΟΚΥΤΤΑΡΩΣΗ Αποτελεί σπάνια διαταραχή η οποία χαρακτηρίζεται από παραμορφωτική αρθρίτιδα και βλατι- ÅËËÇÍÉÊÇ ÅÐÉÈÅÙÑÇÓÇ ÄÅÑÌÁÔÏËÏÃÉÁÓ ÁÖÑÏÄÉÓÉÏËÏÃÉÁÓ

5 ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΕΣ ΤΟΥ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑ ΝΕΚΡΩΣΗΣ ΤΩΝ ΟΓΚΩΝ: ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΕΚΤΟΣ ΨΩΡΙΑΣΗΣ 87 δο-οζώδεις δερματικές βλάβες που αποδίδονται σε παρουσία ιστιοκυττάρων και πολυπύρηνων γιγαντοκυττάρων. Το ¼ των περιπτώσεων σχετίζεται με υποκείμενη κακοήθεια. Αν και η ακριβής παθογένεια της νόσου παραμένει άγνωστη, ωστόσο ανευρίσκονται αυξημένα επίπεδα TNF-α στο αίμα και τους ι- στούς ασθενών με τη νόσο αυτή. Η χρήση αντι-tnfα παραγόντων έχει αναφερθεί σε πολυάριθμες περιπτώσεις ανθεκτικών σε προηγούμενες ανοσοκατασταλτικές θεραπείες ασθενών, κυρίως ως συμπληρωματική αγωγή. 41 ΤΟΞΙΚΗ ΕΠΙΔΕΡΜΙΔΙΚΗ ΝΕΚΡΟΛΥΣΗ Η Τοξική Επιδερμιδική Νεκρόλυση (ΤΕΝ) αποτελεί μία απειλητική για την ζωή δερματική αντίδραση σε κάποιο φάρμακο, με αποτέλεσμα διάχυτο ερύθημα, νέκρωση και αποκόλληση της επιδερμίδας και των βλεννογόνων με εμφάνιση πομφολύγων. Η υπερπαραγωγή TNF-α έχει αποδειχθεί ότι παίζει σημαντικό ρόλο στην παθογένεια της νόσου. Πολλές μελέτες αναφέρουν αύξηση του TNF-α στο υγρό πομφολύγων ασθενών με ΤΕΝ σε σύγκριση με ανάλογες βλάβες από ασθενείς με εγκαύματα. 42 Αυτή η προφλεγμονώδης κυτταροκίνη δρα έμμεσα προσελκύοντας Τ λεμφοκύτταρα και άμεσα ενεργοποιώντας την διαδικασία της απόπτωσης των επιδερμιδικών κυττάρων. Έχει προταθεί ότι η αύξηση του TNF-α α- ποτελεί αμυντικό μηχανισμό των κυττάρων της επιδερμίδας εναντίον της εισβολής Τ λεμφοκυττάρων. Καμία από τις έως τώρα α γραμμής θεραπείες δεν έχει αποδειχθεί αποτελεσματική. Πρόσφατα υιοθετήθηκε η χορήγηση ενδοφλέβιας ανοσοσφαιρίνης με σκοπό την ανακοπή της εξέλιξης της νόσου, η αποτελεσματικότητα της όμως δεν έχει αποδειχθεί. Υπάρχουν 5 αναφορές για την χρήση αντι-tnfα στην θεραπεία της ΤΕΝ έως σήμερα. Η πρώτη αναφορά αφορά 3 ασθενείς οι οποίοι παρουσίασαν μεγάλη κλινική βελτίωση μετά από μεμονωμένες εγχύσεις ινφλιξιμάμπης (σε δόσεις 5 mg/kg σε 2 α- σθενείς και 3 mg/kg σε 1 ασθενή). Σε μία περίπτωση η βελτίωση σχετιζόταν με μείωση της έκφρασης TNF-α στο δέρμα και τα περιαγγειακά φλεγμονώδη κύτταρα. 43 Επίσης, έχουν αναφερθεί άλλες 2 περιπτώσεις ασθενών με ΤΕΝ που ανταποκρίθηκαν επιτυχώς σε θεραπεία με ετανερσέπτη. Το 2007 δημοσιεύτηκε η περίπτωση ενός 59χρονου άνδρα με ΤΕΝ μετά από χορήγηση σιπροφλοξασίνης, ο οποίος θεραπεύτηκε με ετανερσέπτη. Μάλιστα μετά την πρώτη κιόλας υποδόρια χορήγηση η επιθηλιακή αποκόλληση διακόπηκε, και αρκετές ημέρες μετά την δεύτερη χορήγηση η επανεπιθηλιοποίηση ολοκληρώθηκε. 44 Ο δεύτερος ασθενής με ΤΕΝ από λήψη φαινοβαρβιτάλης, έλαβε φαρμακευτική αγωγή με ετανερσέπτη (2 δόσεις των 25 mg) σε συνδυασμό με κορτικοειδή. Πλήρης επανεπιθηλιοποίηση σημειώθηκε σε 20 ημέρες μετά την 2η δόση. 45 Καθώς ο ΤΝF-α παίζει σημαντικό ρόλο στην παθογένεια του ΤΕΝ, ε- πιπρόσθετη έρευνα χρειάζεται για την αποσαφήνιση του πιθανού ρόλου των anti-tnf στην θεραπεία της νόσου. Επιπρόσθετα, αφού το δέρμα απογυμνώνεται ευρέως στο ΤΕΝ, είναι δικαιολογημένη η ανησυχία ότι αυτά τα φάρμακα μπορεί να προδιαθέτουν στην ανάπτυξη δερματικών λοιμώξεων ή/και σήψης. ΦΥΓΟΚΕΝΤΡΟ ΔΑΚΤΥΛΙΟΕΙΔΕΣ ΕΡΥΘΗΜΑ Αποτελεί αγνώστου αιτιολογίας νόσο που χαρακτηρίζεται από χαρακτηριστικής μορφής ερύθημα, το οποίο ίσως οφείλεται σε αντίδραση υπερευαισθησίας. Ιστολογικά χαρακτηρίζεται από παρακεράτωση και σπογγίωση της επιδερμίδας και λεμφοϊστιοκυτταρική περιαγγειακή διήθηση και εξαγγείωση ερυθρών αιμοσφαιρίων στο χόριο. Αν και η θεραπεία της νόσου με αντιϊσταμινικά και τοπικά κορτικοειδή είναι γενικά ανεπιτυχής, ωστόσο η τοπική χρήση καλσιτριόλης και τακρόλιμους ήταν σχετικά επωφελής. Αναφέρεται στην βιβλιογραφία η περίπτωση ενός 55χρονου άνδρα με ανθεκτική νόσο ο οποίος θεραπεύτηκε επιτυχώς με ετανερσέπτη σε δόση 50 mg εβδο μαδιαίως Μετά από 4 εβδομάδες παρατηρήθηκε βελτίωση κατά 95% ενώ μετά από 3 μήνες ο ασθενής ήταν ελεύθερος εξανθήματος και μετά από 6 μήνες η θεραπεία διεκόπη. Ωστόσο 2 μήνες αργότερα η νόσος υποτροπίασε. Έγινε επανεκκίνηση της θεραπείας η ο- ποία είχε παρόμοια αποτελέσματα. 46 Περισσότερες μελέτες είναι απαραίτητες για τον καθορισμό της αποτελεσματικότητας των αντι-τνfα παραγόντων στην θεραπεία της νόσου. ΝΟΣΟΣ HAILEY-HAILEY (ΚΑΛΟΗΘΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΗΣ ΠΕΜΦΙΓΑ) Αποτελεί συγγενή πομφολυγώδη δερματοπάθεια η οποία οφείλεται σε γενετικό έλλειμμα της αντλίας Ca ++ ATP2C1, που εντοπίζεται στο χρωμόσωμα 3. Ôüìïò 22, Ôåý ïò 2, Απρίλιος - Ιούνιος 2011

6 88 Κ. Καλαποθάκου, Κ. Καραμπίδου, Γ. Αυγερινού, Π.Γ. Σταυρόπουλος Τοπικά κορτικοστεροειδή στις εξάρσεις, αντιβιοτικά, αντιμυκητιασικά, θαλιδομίδη και κυκλοσπορίνη α- ποτελούν κάποιες προτάσεις που πάντως είναι ανεπιτυχείς για τις πιο χρόνιες και συχνά υποτροπιάζουσες μορφές της νόσου. Το 2006, οι Norman και συν. 10 δημοσίευσαν την περίπτωση μίας 47χρονης γυναίκας με χρόνια ανθεκτική στην θεραπεία νόσο Hailey-Hailey η οποία έλαβε ετανερσέπτη σε βαθμιαία αυξανόμενη δόση από 25 mg-75 mg υποδόρια εβδομαδιαίως για 10 μήνες. Η ασθενής παρουσίασε αξιοσημείωτη βελτίωση μετά από 15 μήνες θεραπείας. Ωστόσο, παράλληλα με την αγωγή παρουσίασε σημαντική απώλεια σωματικού βάρους (22,7 kg), γεγονός το οποίο μπορεί επίσης να συνετέλεσε στην βελτίωση της κλινικής της εικόνας. Ωστόσο οι ερευνητές σημειώνουν ότι οι η κλινική βελτίωση εμφανίστηκε πριν την απώλεια βάρους υποδηλώνοντας την πιθανό ρόλο των αντι-tnfα στην παθογένεια της νόσου. ΠΥΩΔΗΣ ΙΔΡΩΤΑΔΕΝΤΙΔΑ Οι TNF-α ανταγωνιστές έχουν αποδειχθεί ιδιαίτερα δραστικοί στην θεραπευτική διαχείριση αυτής της κλασσικά ανθεκτικής στη θεραπεία και ιδιαίτερα χρόνιας διαταραχής ενώ αρκετές μελέτες βρίσκονται σε εξέλιξη. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΙΚΑ Οι TNF-α ανταγωνιστές (infliximab, etanercept και adalimumab) χρησιμοποιούνται με ολοένα και α- υξανόμενη συχνότητα στην θεραπεία ποικίλων παθολογικών καταστάσεων με αξιοσημείωτη επιτυχία σε πολλές από αυτές, ειδικά σε περιπτώσεις όπου η νόσος είναι ανθεκτική σε παραδοσιακές θεραπείες. Επιπροσθέτως το προφίλ ασφαλείας αυτών των φαρμακευτικών παραγόντων φαίνεται να είναι περισσότερο αποδεκτό σε σύγκριση με την χρόνια χορήγηση α- νοκατασταλικών φαρμάκων, όπως τα κορτικοειδή. Ωστόσο η χορήγηση αντι-tnfα παραγόντων δεν είναι ελεύθερη κινδύνων (φυματίωση, λοιμώξεις, λεμφώματα). Δεν πρέπει, ακόμη, να παραβλεφθεί το υψηλό τους κόστος, που τους καθιστά μη ρεαλιστική θεραπευτική προοπτική για πολλούς ασθενείς, που η ασφαλιστική τους κάλυψη είναι αβέβαιη για μη επίσημα εγκεκριμένες θεραπείες. Παρά τους κινδύνους και τις δυσκολίες που σχετίζονται με την χρήση τους, προσφέρουν σημαντικό ενδεχόμενο θεραπευτικό όφελος, ιδιαίτερα ως 2 ης γραμμής θεραπεία σε περιπτώσεις α- σθενών με ανθεκτικές σε κλασσικές θεραπείες νόσο. Τέλος, καθώς όλο και περισσότερα γίνονται γνωστά για την παθογένεια αυτών των διαταραχών και για το ρόλο της κυτταροκίνης TNFα σε καθεμία από αυτές, αναμένεται ότι η χρήση και τα συνεπακόλουθα οφέλη των anti-tnf παραγόντων θα επεκταθούν ακόμη περισσότερο. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 1. D'Auria L, Mussi A, Bonifati C, et al. Increased serum IL-6, TNF-alpha and IL-10 levels in patients with bullous pemphigoid: relationships with disease activity. J EurAcadDermatol 1999;12: Lee SJ, Li Z, Sherman B, et al. Serum levels of tumor necrosis factor-alpha and interleukin-6 in ocular cicatricialpemphigoid. Invest Ophthalmol VisSci 1993; 34: Yamauchi PS, Lowe NJ, Gindi V. Treatment of coexisting bullous pemphigoid and psoriasis with the tumor necrosis factor antagonist etanercept. JAcadDermatol 2006; 54(3 Suppl 2):S Sacher C, Rubbert A, Konig C, et al. Treatment of recalcitrant cicatricialpemphigoid with the tumor necrosis factor alpha antagonist etanercept.j Am AcadDermatol 2002;46(1): Canizares MJ, Smith Dl, Conners MS, Successful treatment of mucous membranepemphigoidwith etanercept in 3 patients. Arch Dermatol 2006;142: Aringer M, Smolen JS. TNF inhibition in SLE: where do we stand? Lupus 2009;18(1): Levalampi T, Korpela M, Vuolteenaho K, et al. Etanercept and adalimumab treatment in patients with rheumatoid arthritis and spondyloarthropathies in clinical practice: adverse events and other reasons leading to discontinuation of the treatment. RheumatolInt 2008; 28(3): Aringer M, Graninger WB, Steiner G, Safety and efficacy of tumor necrosis alpha blockade in systemic lupus erythematosus: an open-label study. Arthritis Rheum 50(10): Fautrel B, Foltz V, Frances C, et al. Regression ofsubacute cutaneous lupus erythematosus in a patient with rheumatoid arthritis treated with a biologic tumor necrosis factor alpha-blocking agent: comment on the article by Pisetsky and the letter from Aringer et al. Arthritis Rheum 2002:46: [author reply: 1409]. 10. Norman R, Greenberg RG, Jackson JN, Case reports ofetanercept in inflammatory dermatoses J Am Acad- Dermatol 2006;54(3)(Suppl 2):S139-S Aringer M, Houssiau F, Gordon C, et al. Adverse events and efficacy of TNF-alpha blockade with infliximab in patients with systemic lupus erythmatosus: long-term follow-up of 13 patients. Rheumatology (Oxford) 2009;48(11): ÅËËÇÍÉÊÇ ÅÐÉÈÅÙÑÇÓÇ ÄÅÑÌÁÔÏËÏÃÉÁÓ ÁÖÑÏÄÉÓÉÏËÏÃÉÁÓ

7 ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΕΣ ΤΟΥ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑ ΝΕΚΡΩΣΗΣ ΤΩΝ ΟΓΚΩΝ: ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΕΚΤΟΣ ΨΩΡΙΑΣΗΣ Uppal SS, Hayat SJ, Raghupathy R. Efficacy and safety of infliximab in active SLE: a pilot study. Lupus 2009; 18(8): Shi-Wen X, Panesar M, Vancheeswaran R, et al. Expression and shedding of intercellular adhesion molecule 1 and lymphocyte function-associated antigen 3 by normal and scleroderma fibroblasts. Effects of interferon-gamma, tumor necrosis factor alpha, and estrogen. Arthritis Rheum 1994;37(11): Koca SS, Isik A, Ozercan IH, et al. Effectiveness of e- tanercept in bleomycin-induced experimental scleroderma. Rheumatology (Oxford) 2008;47(2): Ellman MH, MacDonald PA, Hayes FA. Etanercept as a treatment for diffuse scleroderma: a pilot study. Arthritis Rheum 2000;43:s Lam GK, Hummers LK, Woods A, et al. Efficacy and safety of etanercept in the treatment of sclero-dermaassociated joint disease. J Rheumatol 2007; 34(7); Denton CP, Engelhart M, Tvede N, et al. An open-label pilot study of infliximab therapy in diffuse cutaneous systemic sclerosis. Ann Rheum Dis 2009;68(9): Bargagli E, Galeazzi M, Bellisai F, et al. Infliximab treatment in a patient with systemic sclerosis associated with lung fibrosis and pulmonary hypertension. Respiration 2008;75(3): Christopher-Stine L, Wigley F. Tumor necrosis factoralpha antagonists induce lupus-like syndrome in patients with scleroderma overlap/ mixed connective tissue disease. J Rheumatol 2003;30; Menon Y, Cucurull E, Espinoza LR. Pancytopenia in a patient with scleroderma treated with infliximab. Rheumatology (Oxford) 2003;42; [author reply: 1274], 21. Efthimiou P, Schwartzman S, Kagen LJ. Possible role for tumor necrosis factor inhibitors in the treatment of resistant dermatomyositis and polymyositis: a retrospective study of eight patients. Ann Rheum Dis 2006; 65(9): Riley P, McCann LJ, Maillard SM, et al. Effectiveness of infliximab in the treatment of refractory juvenile dermatomyositis with calcinosis. Rheumatology (Oxford) 2008;47(6): Hengstman GJ, De Bleecker JL, Feist E, et al. Open-label trial of anti-tnf-alpha in dermato- and polymyositis treated concomitantly with methotrexate. EurNeurol 2008;59(3-4): Dold S, Justiniano ME, Marquez J, et al. Treatment of early and refractory dermatomyositis with infliximab: a report of two cases. ClinRheumatol 2007;26: Roddy E, Courtney PA, Morris A. Non-Hodgkin's lymphoma in a patient with refractory dermatomyositis which had been treated with infliximab. Rheumatology (Oxford) 2002;41: Goossens PH, Verburg RJ, Breedveld FC. Remission of Behcet's syndrome with tumour necrosis factor alpha blocking therapy.ann Rheum Dis 2001;60(6): Yamada Y, Sugita S, Tanaka H, et al. Comparison of infliximab versus cyclosporine during the initial 6-month treatment period in Behcet's disease. Br J Ophthalmol 2010; 94(3): Iwata S, Saito K, Yamaoka K, et al. Effects of anti-t- NF-alpha antibody infliximab in refractory entero-behcet's disease. Rheumatology (Oxford) 2009; 48(8): Melikoglu M, Kural-Seyahi E, Tascilar K, et al. The u- nique features of vasculitis in Behget's syndrome.clin Rev Allergy Immunol 2008;35(1-2): Ariyachaipanich A, Berkelhammer C, Nicola H. Intestinal Behget's disease: maintenance of remission with adalimumabmonotherapy. Inflamm Bowel Dis 2009; 15(12): Takase K, Ohno S, Ideguchi H, et al. Successful switching to adalimumab in an infliximab-allergic patient with severe Behcet disease-related uveitis. RheumatolInt [Epub ahead of print]. 32. Estrach C, Mpofu S, Moots RJ. Behcet's syndrome: response to infliximab after failure of etanercept. Rheumatology (Oxford) 2002:41: Yucel AE, Kart-Koseoglu H, AkovaYA, etal. Failure of infliximab treatment and occurrence of erythema nodosum during therapy in two patients with Behcet's disease. Rheumatology (Oxford) 2004;43: Drosou A, Kirsner RS, Welsh E, et al. Use of infliximab, an anti-tumor necrosis alpha antibody, for inflammatory dermatoses. J Cutan Med Sirg 2003: 7(5): Muller H, Gattringer C, Zelger B, et al. Infliximabmonotherapy as a first-line treatment for adult-onset pityriasisrubrapilaris: case report and review of the literature on biologic therapy. J Am AcadDermatol 2008; 59(Suppl 5):S Ruzzetti M, Saraceno R, Carboni I, et al. Type III juvenile pityriasisrubrapilaris: a successful treatment with infliximab. J Eur Acad Dermatol Venereol. 2008: 22(1): Dessinioti C, Vergou T, Moustou E, et al. Long-term infliximab treatment for refractory type III juvenile pityriasisrubrapilaris. Eur J Dermatol. 2011:21(4): Barth D, Harth W, Treudler R, et al. Successful treatment of pityriasisrubrapilaris (type 1) under combination of infliximab and methotrexate. J Dtsch Dermatol Ges 2009;7(12): Garcovich S, Di Giampetruzzi AR, Antonelli G, et al. Treatment of refractory adult-onset pityriasisrubrapilaris with TNF-alpha antagonists: a case series. J EurAcadDermatolVenereol. 2010:24: Walling HW, Swick BL. Pityriasisrubrapilaris responding rapidly to adalimumab. Arch Dermatol 2009; 145(1): Kovach BT, Calamia KT, Walsh JS, et al. Treatment of multicentricreticulohistiocytosis with etanercept. Arch Dermatol 2004;140: Correia 0, Delgado L, Barbosa IL, et al. Increased in- Ôüìïò 22, Ôåý ïò 2, Απρίλιος - Ιούνιος 2011

8 90 Κ. Καλαποθάκου, Κ. Καραμπίδου, Γ. Αυγερινού, Π.Γ. Σταυρόπουλος terleukin 10, tumor necrosis factor alpha, and interleukin 6 levels in blister fluid of toxic epidermal necrolysis. J Am AcadDermatol 2002:47: Fischer M, Fiedler E, Marsch WC, et al. Antitumour necrosis factor-alpha antibodies (infliximab) in the treatment of a patient with toxic epidermal necrolysis. Br J Dermatol 2002:146: Famularo G, Di Dona B, Canzona F, et al.etanercept for toxic epidermal necrolysis. Ann Pharmacother 2007; 41: Gubinelli E, Canzona F, Tonanzi T, et al. Case report: toxic epidermal necrolysis successfully treated with e- tanercept. J Dermatol 2009;36: Minni J, Sarro R. A novel therapeutic approach to erythema annularecentrifugum. J Am Acad Dermatol 2006; 54(Suppl):S : Áë ëç ëï ãñá ößá: Ð.Ã. Óôáõ ñü ðïõ ëïò Íï óï êï ìåßï Á. Óõã ãñüò, Áíï óï äåñ ìá ôï ëï ãé êü Åñ ãá óôþ ñéï Äñá ãïý ìç 5, Êá é óá ñéá íþ Ôçë.: Fax: ÅËËÇÍÉÊÇ ÅÐÉÈÅÙÑÇÓÇ ÄÅÑÌÁÔÏËÏÃÉÁÓ ÁÖÑÏÄÉÓÉÏËÏÃÉÁÓ

Ρευματοειδής αρθρίτιδα

Ρευματοειδής αρθρίτιδα Ρευματοειδής αρθρίτιδα Μ.Ν. Μανουσάκης En. Καθηγητής Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών ρευματοειδής αρθρίτιδα είναι μία χρόνια φλεγμονή των αρθρώσεων (Πιν. 1). Με τον όρο χρόνια φλεγμονή των αρθρώσεων,

Διαβάστε περισσότερα

Φλεγμονωδης πολυσυστηματικη αυτόάνοση νοσος που αφορα συχνοτερα νεες γυναικες αναπαραγωγικης ηλικιας.

Φλεγμονωδης πολυσυστηματικη αυτόάνοση νοσος που αφορα συχνοτερα νεες γυναικες αναπαραγωγικης ηλικιας. Φλεγμονωδης πολυσυστηματικη αυτόάνοση νοσος που αφορα συχνοτερα νεες γυναικες αναπαραγωγικης ηλικιας. Ηλίας Κουρής - Ρευματολόγος Η κλινική εικόνα της πάθησης περιλαμβάνει την παρουσια γενικων συμπτωματων

Διαβάστε περισσότερα

Διαβάστε περισσότερα στο διαδικτυακό τόπο www.psorinfo.gr

Διαβάστε περισσότερα στο διαδικτυακό τόπο www.psorinfo.gr Αυτό το φυλλάδιο είναι μέρος του «Προγράμματος Ενημέρωσης για την Ψωρίαση», το οποίο δημιουργήθηκε για να παρέχει πληροφορίες για την πάθηση. Το φυλλάδιο κάνει μία εισαγωγή στην ψωρίαση και στις θεραπείες

Διαβάστε περισσότερα

Το γόνατο ως στόχος ρευματικών νοσημάτων

Το γόνατο ως στόχος ρευματικών νοσημάτων Το γόνατο ως στόχος ρευματικών νοσημάτων Χ. Μ. ΜουτσόπουΛος Αντεπιστέλλον μέλος της Ακαδημίας Αθηνών, Καθηγητής Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών α ρευματικά νοσήματα είναι ασθένειες που προσβάλλουν

Διαβάστε περισσότερα

Aνταγωνιστές του παράγοντα νέκρωσης των όγκων: Θεραπευτικές εφαρμογές εκτός ψωρίασης. Μέρος Α

Aνταγωνιστές του παράγοντα νέκρωσης των όγκων: Θεραπευτικές εφαρμογές εκτός ψωρίασης. Μέρος Α Aνταγωνιστές του παράγοντα νέκρωσης των όγκων: Θεραπευτικές εφαρμογές εκτός ψωρίασης. Μέρος Α Θεραπευτική Καραμπίδου Κ. Καλαποθάκου Κ. Αυγερινού Γ. Σταυρόπουλος Π.Γ. Α Κλινική Δερματικών και Αφροδισίων

Διαβάστε περισσότερα

Dr. X. Baraliakos Rheumazentrum Ruhrgebiet Herne Ruhr-University Bochum Germany. 23-26 Ιουνίου 2011

Dr. X. Baraliakos Rheumazentrum Ruhrgebiet Herne Ruhr-University Bochum Germany. 23-26 Ιουνίου 2011 Ο ρευµατολόγος και η χρήση του µαγνητικού συντονισµού στην πρώιµη διάγνωση των σπονδυλαρθιτίδων και στην παρακολούθηση της αποτελεσµατικότητας της θεραπείας 23-26 Ιουνίου 2011 Dr. X. Baraliakos Rheumazentrum

Διαβάστε περισσότερα

Πρώιµη έναρξη βιολογικής θεραπείας στις σπονδυλαρθρίτιδες. Γιάννης Ελ. Πάκας Ρευµατολόγος

Πρώιµη έναρξη βιολογικής θεραπείας στις σπονδυλαρθρίτιδες. Γιάννης Ελ. Πάκας Ρευµατολόγος Πρώιµη έναρξη βιολογικής θεραπείας στις σπονδυλαρθρίτιδες Γιάννης Ελ. Πάκας Ρευµατολόγος Σπονδυλαρθρίτιδες(ΣπΑ) Κύριες εκδηλώσεις 1. Aξονική προσβολή/φλεγµονή ΣΣ 2. Περιφερική αρθρίτιδα 3. Περιφερική ενθεσίτιδα

Διαβάστε περισσότερα

Υποξύς δερματικός ερυθηματώδης λύκος. Παρουσίαση κλινικού περιστατικού

Υποξύς δερματικός ερυθηματώδης λύκος. Παρουσίαση κλινικού περιστατικού Παρουσίαση Περιστατικού Υποξύς δερματικός ερυθηματώδης λύκος. Παρουσίαση κλινικού περιστατικού Τζουβέκα Ε.Π. Αντωνίου Χ. Σταυρόπουλος Π.Γ. Αυγερινού Γ. Α Παν/κή Δερματολογική Κλινική, Νοσ. Αφροδισίων &

Διαβάστε περισσότερα

είναι τα αυτοάνοσα νοσήματα

είναι τα αυτοάνοσα νοσήματα είναι τα αυτοάνοσα νοσήματα Χ.Μ. Μουτσόπουλος Καθηγητής Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών ο ανοσολογικό (αμυντικό) σύστημα έχει σκοπό την προστασία του οργανισμού από ξένους εισβολείς, όπως είναι τα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ ΗΜΕΡΑ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ ΗΜΕΡΑ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ ΗΜΕΡΑ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑΣ 12 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2013 TI ENNOOYME ΛΕΓΟΝΤΑΣ «ΑΡΘΡΙΤΙΔΑ» Ο όρος «ΑΡΘΡΙΤΙΔΑ» περιλαμβάνει μια ομάδα μυοσκελετικών παθήσεων

Διαβάστε περισσότερα

Νοσολογία_Νοσ. 1201 Παθήσεις των Αρθρώσεων και Οστών. C.D.A. Εβδ.9

Νοσολογία_Νοσ. 1201 Παθήσεις των Αρθρώσεων και Οστών. C.D.A. Εβδ.9 1.Γενικά περί Ρευµατικών Νοσηµάτων 2.Συστηµατικός Ερυθηµατώδης Λύκος ( Σ. Ε. Λ.) 3. Ρευµατοειδής Αρθρίτιδα 4. Οστεοαρθρίτιδα 5. Σκληρόδερµα, Προοδευτική Συστηµατική Σκλήρυνση 01/15 1.Γενικά περί Ρευµατικών

Διαβάστε περισσότερα

ενήλικες με ενεργή και εξελισσόμενη ψωριασική αρθρίτιδα (νόσος που προκαλεί ερυθρές, φολιδωτές κηλίδες στο δέρμα και φλεγμονή των αρθρώσεων)

ενήλικες με ενεργή και εξελισσόμενη ψωριασική αρθρίτιδα (νόσος που προκαλεί ερυθρές, φολιδωτές κηλίδες στο δέρμα και φλεγμονή των αρθρώσεων) EMA/178267/2015 EMEA/H/C/000481 Περίληψη EPAR για το κοινό αδαλιμουμάμπη Το παρόν έγγραφο αποτελεί σύνοψη της Ευρωπαϊκής Δημόσιας Έκθεσης Αξιολόγησης (EPAR) του. Επεξηγεί τον τρόπο με τον οποίο η Επιτροπή

Διαβάστε περισσότερα

Στο μη-hodgkin λέμφωμα, το MabThera χρησιμοποιείται για τη θεραπεία αμφότερων των μορφών της νόσου που επηρεάζουν τα Β-λεμφοκύτταρα:

Στο μη-hodgkin λέμφωμα, το MabThera χρησιμοποιείται για τη θεραπεία αμφότερων των μορφών της νόσου που επηρεάζουν τα Β-λεμφοκύτταρα: EMA/614203/2010 EMEA/H/C/000165 Περίληψη EPAR για το κοινό ριτουξιμάμπη Το παρόν έγγραφο αποτελεί σύνοψη της Ευρωπαϊκής Δημόσιας Έκθεσης Αξιολόγησης (EPAR) του. Επεξηγεί τον τρόπο με τον οποίο η Επιτροπή

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΔΙΣΚΟΕΙΔΟΥΣ ΛΥΚΟΥ ΖΩΗ-ΤΟΛΗ ΟΥΡΑΝΙΑ ΔΕΡΜΑΤΟΛΟΓΟΣ ΙΩΑΝΝΙΝΑ

ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΔΙΣΚΟΕΙΔΟΥΣ ΛΥΚΟΥ ΖΩΗ-ΤΟΛΗ ΟΥΡΑΝΙΑ ΔΕΡΜΑΤΟΛΟΓΟΣ ΙΩΑΝΝΙΝΑ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΔΙΣΚΟΕΙΔΟΥΣ ΛΥΚΟΥ ΖΩΗ-ΤΟΛΗ ΟΥΡΑΝΙΑ ΔΕΡΜΑΤΟΛΟΓΟΣ ΙΩΑΝΝΙΝΑ 9 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2012 ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΕΙΔΙΚΩΝ ΒΛΑΒΩΝ ΔΕΡΜΑΤΙΚΟΥ ΛΥΚΟΥ Οξύς δερματικός λύκος Υποξύς δερματικός λύκος Χρόνιος δερματικός λύκος Δισκοειδής

Διαβάστε περισσότερα

Τα αποτελέσματά μας δεν αποτελούν ελεγχόμενη μελέτη ή κλινική δοκιμή, αλλά στοιχεία μητρώου των ασθενών μας.

Τα αποτελέσματά μας δεν αποτελούν ελεγχόμενη μελέτη ή κλινική δοκιμή, αλλά στοιχεία μητρώου των ασθενών μας. CUMMULATINE SUCCESS SCORE % ΙΣΧΙΟ CUMMULATINE SUCCESS RATE % YΛΙΚΟ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟΥ ΑΣΘΕΝΕΙΣ 42 ΑΝΔΡΕΣ 16 ΓΥΝΑΙΚΕΣ 26 ΗΛΙΚΙΑ 63.1 (42-92) ΥΨΟΣ 171 (162-191) Δ.Μ.Σ 36 (22-47) Το ποσοστό των ασθενών που αναφέρουν

Διαβάστε περισσότερα

Tocilizumab: Ταχεία ή και µακροχρόνια σταθερή δράση - Έχουν κλινική σηµασία;

Tocilizumab: Ταχεία ή και µακροχρόνια σταθερή δράση - Έχουν κλινική σηµασία; Tocilizumab: Ταχεία ή και µακροχρόνια σταθερή δράση - Έχουν κλινική σηµασία; ΝΕΚΤΑΡΙΟΣ ΖΥΓΟΥΡΗΣ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΟΣ IL- 6 IL- 6 mil- 6R gp13 gp13 Το Tocilizumab (TCZ) είναι το πρώτο ανασυνδυασµένο ανθρωποποιηµένο

Διαβάστε περισσότερα

Οργανωτική Επιτροπή. Θεματολογία

Οργανωτική Επιτροπή. Θεματολογία Οργανωτική Επιτροπή Πρόεδρος: Μέλη: Λάζαρος Σακκάς Ιωάννης Αλεξίου Χαράλαμπος Γεροδήμος Αθανάσιος Ζιώγας Αλέξιος Ηλιόπουλος Χριστίνα Κατσιάρη Αθανάσιος Κουτρούμπας Ευάγγελος Ντάβας Θεματολογία Ανοσολογία

Διαβάστε περισσότερα

«Επιδημιολογία του Ερυθηματώδους Λύκου- Η εμπειρία της Ομάδας Μελέτης Λύκου της Θεσσαλονίκης» Στεφανίδου Στυλιανή

«Επιδημιολογία του Ερυθηματώδους Λύκου- Η εμπειρία της Ομάδας Μελέτης Λύκου της Θεσσαλονίκης» Στεφανίδου Στυλιανή «Επιδημιολογία του Ερυθηματώδους Λύκου- Η εμπειρία της Ομάδας Μελέτης Λύκου της Θεσσαλονίκης» Στεφανίδου Στυλιανή Ορισμός Ο συστηματικός ερυθηματώδης λύκος (ΣΕΛ) είναι ένα τυπικό μη οργανοειδικό αυτοάνοσο

Διαβάστε περισσότερα

7 ο ετήσιο συνέδριο αθηροσκλήρωσης. Θεσσαλονίκη 10-12 Μαρτίου 2011

7 ο ετήσιο συνέδριο αθηροσκλήρωσης. Θεσσαλονίκη 10-12 Μαρτίου 2011 7 ο ετήσιο συνέδριο αθηροσκλήρωσης Θεσσαλονίκη 10-12 Μαρτίου 2011 Κάπνισμα, περιοδοντική νόσος και υγιεινή του στόματος Νίκος Α. Ευθυμιάδης, D.D.S., M.Sc. Οδοντίατρος-Περιοδοντολόγος Τι είναι η περιοδοντίτιδα

Διαβάστε περισσότερα

ΗPV και Καρκίνος Δέρµατος. Ηλέκτρα Νικολαΐδου Επ. Καθηγήτρια Δερµατολογίας ΕΚΠΑ Νοσ. «Α. Συγγρός»

ΗPV και Καρκίνος Δέρµατος. Ηλέκτρα Νικολαΐδου Επ. Καθηγήτρια Δερµατολογίας ΕΚΠΑ Νοσ. «Α. Συγγρός» ΗPV και Καρκίνος Δέρµατος Ηλέκτρα Νικολαΐδου Επ. Καθηγήτρια Δερµατολογίας ΕΚΠΑ Νοσ. «Α. Συγγρός» ΓΕΝΗ HPV Α γένος: βλεννογόνοι αιτιολογική συσχέτιση µε καρκίνο τραχήλου µήτρας, πρωκτού, αιδοίου, πέους

Διαβάστε περισσότερα

www.pediatric-rheumathology.printo.it ΝΟΣΟΣ BEHÇET

www.pediatric-rheumathology.printo.it ΝΟΣΟΣ BEHÇET www.pediatric-rheumathology.printo.it ΝΟΣΟΣ BEHÇET Τι είναι; Το σύνδροµο Behçet ή η νόσος Behçet (ΝΒ) είναι µία συστηµατική αγγειίτιδα (φλεγµονή των αγγείων) άγνωστης αιτίας, που χαρακτηρίζεται από υποτροπιάζοντα

Διαβάστε περισσότερα

Σύνδρομο Sjogren: αυτοάνοση επιθηλπτιδα

Σύνδρομο Sjogren: αυτοάνοση επιθηλπτιδα Σύνδρομο Sjogren: αυτοάνοση επιθηλπτιδα Α. Γ. Τζιούφας Αναπλ. Καθηγητής Παθολογικής Φυσιολογίας, Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών ο σύνδρομο Sjogren ή αυτοάνοση επιθηλιΐτιδα είναι ένα χρόνιο αυτοάνοσο

Διαβάστε περισσότερα

Ζητήματα συμμόρφωσης στη θεραπευτικη αγωγη

Ζητήματα συμμόρφωσης στη θεραπευτικη αγωγη Ζητήματα συμμόρφωσης στη θεραπευτικη αγωγη 3 η Πανελλήνια Συνάντηση Συλλόγων Ατόμων και Γονέων Παιδιών με Ρευματικές παθήσεις Αθήνα 3-4 Οκτωβρίου 2014 Κατερίνα Κουτσογιάννη Πρόεδρος Σ Ρ Κ Ορισμός Ως "συμμόρφωση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΥΠΟ TNF ΘΕΡΑΠΕΙΑ

ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΥΠΟ TNF ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΥΠΟ ANTI-TNF TNF ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ ΠΑΝΤΕΡΗΣ, MD, FEBG ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΟΣ Γ.Ν.ΝΙΚΑΙΑΣΝΙΚΑΙΑΣ "ΑΓ.ΠΑΝΤΕΛΕΗΜΩΝ" Σημαντικά θέματα ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ ΕΓΧΥΣΕΩΣ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΠΙ ΡΑΣΗ ΙΝΩΤΙΚΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΣΤΟΝ ΕΝΤΕΡΙΚΟ ΒΛΕΝΝΟΓΟΝΟ ΩΣ ΣΤΟΧΟΣ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΩΝ ΣΤΗ ΝΟΣΟ ΤΟΥ CROHN

Η ΕΠΙ ΡΑΣΗ ΙΝΩΤΙΚΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΣΤΟΝ ΕΝΤΕΡΙΚΟ ΒΛΕΝΝΟΓΟΝΟ ΩΣ ΣΤΟΧΟΣ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΩΝ ΣΤΗ ΝΟΣΟ ΤΟΥ CROHN ΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ιατµηµατικό Μεταπτυχιακό Πρόγραµµα Σπουδών «Κλινική Φαρµακολογία και Θεραπευτική» Η ΕΠΙ ΡΑΣΗ ΙΝΩΤΙΚΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΣΤΟΝ ΕΝΤΕΡΙΚΟ ΒΛΕΝΝΟΓΟΝΟ ΩΣ ΣΤΟΧΟΣ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΛΕΥΚΗ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΛΟΓΕΣ. Θεοδώρα Καράγιωργα Δερματολόγος - Αφροδισιολόγος

ΛΕΥΚΗ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΛΟΓΕΣ. Θεοδώρα Καράγιωργα Δερματολόγος - Αφροδισιολόγος ΛΕΥΚΗ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΛΟΓΕΣ Θεοδώρα Καράγιωργα Δερματολόγος - Αφροδισιολόγος ΛΕΥΚΗ Κοινή δερματική νόσος που οδηγεί σε αποχρωματισμό Σημαντική η ψυχολογική υποστήριξη. Γνώση προγνωστικών παραγόντων. ΑΡΝΗΤΙΚΟΙ

Διαβάστε περισσότερα

MabThera. ριτουξιμάβη. Τι είναι το MabThera; Σε ποιες περιπτώσεις χρησιμοποιείται το MabThera; Περίληψη EPAR για το κοινό

MabThera. ριτουξιμάβη. Τι είναι το MabThera; Σε ποιες περιπτώσεις χρησιμοποιείται το MabThera; Περίληψη EPAR για το κοινό EMA/614203/2010 EMEA/H/C/000165 Περίληψη EPAR για το κοινό ριτουξιμάβη Το παρόν έγγραφο αποτελεί σύνοψη της Ευρωπαϊκής Δημόσιας Έκθεσης Αξιολόγησης (EPAR) του. Επεξηγεί τον τρόπο με τον οποίο η Επιτροπή

Διαβάστε περισσότερα

Αποτελεσματική αντιμετώπιση λειχηνοειδούς πιτυρίασης με χορήγηση μεθοτρεξάτης

Αποτελεσματική αντιμετώπιση λειχηνοειδούς πιτυρίασης με χορήγηση μεθοτρεξάτης ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙΣ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΩΝ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΩΝ 9 Αποτελεσματική αντιμετώπιση λειχηνοειδούς πιτυρίασης με χορήγηση μεθοτρεξάτης Κυριαζή Μαρία Τραχανά Μαρία Εισαγωγή Η λειχηνοειδής πιτυρίαση (Λ.Π.) είναι μια λεμφοϋπερπλαστική

Διαβάστε περισσότερα

Ηθέσητωναντι-TNF παραγόντων στην θεραπεία της περιεδρικής νόσου Crohn. Χρηστίδου Αγγελική Γαστρεντερολόγος ΓΝΑ ΠΟΛΥΚΛΙΝΙΚΗ

Ηθέσητωναντι-TNF παραγόντων στην θεραπεία της περιεδρικής νόσου Crohn. Χρηστίδου Αγγελική Γαστρεντερολόγος ΓΝΑ ΠΟΛΥΚΛΙΝΙΚΗ Ηθέσητωναντι-TNF παραγόντων στην θεραπεία της περιεδρικής νόσου Crohn Χρηστίδου Αγγελική Γαστρεντερολόγος ΓΝΑ ΠΟΛΥΚΛΙΝΙΚΗ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΟΣ CROHN ΣΥΡΙΓΓΙΟ Τα συρίγγια είναι συχνή εκδήλωση της ν.crohn (17%-

Διαβάστε περισσότερα

Α Παν/κή Δερματολογική-Αφροδισιολογική Κλινική Α.Π.Θ.

Α Παν/κή Δερματολογική-Αφροδισιολογική Κλινική Α.Π.Θ. Ανασκόπηση Κλινική περίπτωση δυσχερούς διάγνωσης σπογγοειδούς μυκητίασης Φαχαντίδης Π. Απάλλα Ζ. Σωτηρίου Ε. Ιωαννίδης Δ. Α Παν/κή Δερματολογική-Αφροδισιολογική Κλινική Α.Π.Θ. Ðå ñß ëç øç Παρουσιάζουμε

Διαβάστε περισσότερα

Quiz. Ποιά είναι η διάγνωσή σας ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ. Δελλή Φ-Σ. Μάρκου Σ. Μαντέκου-Λεφάκη Ι.

Quiz. Ποιά είναι η διάγνωσή σας ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ. Δελλή Φ-Σ. Μάρκου Σ. Μαντέκου-Λεφάκη Ι. Quiz Ποιά είναι η διάγνωσή σας Δελλή Φ-Σ. Μάρκου Σ. Μαντέκου-Λεφάκη Ι. Δερματολογική Κλινική, Νοσοκομείο Αφροδισίων και Δερματικών Νόσων Θεσσαλονίκης Πνευμονολόγος, Ιδιωτικό Ιατρείο Δερματολογική Κλινική,

Διαβάστε περισσότερα

Συστηματικό σκληρόδερμα

Συστηματικό σκληρόδερμα Συστηματικό σκληρόδερμα Π.Γ. Βλαχογιαννόπουλος En. Καθηγητής Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών ο συστηματικό σκληρόδερμα είναι μία χρόνια νόσος η οποία λειτουργεί με αυτοάνοσο μηχανισμό. Τα ερωτήματα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΗΣΗ & ΡΕΥΜΑΤΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ

ΚΥΗΣΗ & ΡΕΥΜΑΤΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ Ελένη Κομνηνού, Ρευματολόγος, Επιστημονικά Υπεύθυνη Ρευματολογικού Τμήματος ΙΑΣΩ General ΚΥΗΣΗ & ΡΕΥΜΑΤΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ Οι ρευματικές παθήσεις αφορούν,σε ένα μεγάλο ποσοστό, νέες γυναίκες που βρίσκονται σε

Διαβάστε περισσότερα

που φιλοξενεί τα όργανα του ανθρώπινου οργανισμού. Ένα υγειές σύστημα με ισχυρά οστά είναι απαραίτητο για την γενική υγεία και ποιότητα ζωής.

που φιλοξενεί τα όργανα του ανθρώπινου οργανισμού. Ένα υγειές σύστημα με ισχυρά οστά είναι απαραίτητο για την γενική υγεία και ποιότητα ζωής. ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΤΙΤΛΟΣ : ΟΙ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΟΣΤΩΝ ΚΑΙ ΤΑ ΑΙΤΙΑ ΠΟΥ ΤΙΣ ΠΡΟΚΑΛΟΥΝ! Εισαγωγή : Τα οστά είναι το σπίτι για να μείνουμε, είναι η στέγη που φιλοξενεί τα όργανα του ανθρώπινου οργανισμού. Ένα

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι ο Συστηματικός Ερυθηματώδης Λύκος («λύκος» ή ΣΕΛ);

Τι είναι ο Συστηματικός Ερυθηματώδης Λύκος («λύκος» ή ΣΕΛ); Συστηματικός Ερυθηματώδης Λύκος Σκοπός αυτού του φυλλαδίου είναι να ενημερώσετε υπεύθυνα το κοινό για το συστηματικό ερυθηματώδη λύκο (για συντομία «λύκος» ή ΣΕΛ) απαντώντας στα πιο συχνά ερωτήματα για

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟΠΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ : ποια και πότε ΧΑΡΑΛΑΜΠΙΔΗΣ ΣΤΕΛΙΟΣ ΔΕΡΜΑΤΟΛΟΓΟΣ ΑΦΡΟΔΙΣΙΟΛΟΓΟΣ

ΤΟΠΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ : ποια και πότε ΧΑΡΑΛΑΜΠΙΔΗΣ ΣΤΕΛΙΟΣ ΔΕΡΜΑΤΟΛΟΓΟΣ ΑΦΡΟΔΙΣΙΟΛΟΓΟΣ ΤΟΠΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ : ποια και πότε ΧΑΡΑΛΑΜΠΙΔΗΣ ΣΤΕΛΙΟΣ ΔΕΡΜΑΤΟΛΟΓΟΣ ΑΦΡΟΔΙΣΙΟΛΟΓΟΣ ΠΡΟΥΠΟΘΕΣΕΙΣ ΓΙΑ ΣΩΣΤΗ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ Αξιολόγηση κλινικής εικόνας ακμής(μορφή και βαρύτητα) Γνώση του σκευάσματος

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές ιστοπαθολογικές αλλοιώσεις του δέρματος έπειτα από δράση παραγόντων που προξενούν βλάβη. Αναφορά βασικών μακροσκοπικών και μικροσκοπικών όρων

Βασικές ιστοπαθολογικές αλλοιώσεις του δέρματος έπειτα από δράση παραγόντων που προξενούν βλάβη. Αναφορά βασικών μακροσκοπικών και μικροσκοπικών όρων ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΔΕΡΜΑΤΟΣ Συνοπτική παρουσίαση διδακτέας ύλης Εισαγωγικά σχόλια Επανάληψη θεμελιωδών γνώσεων ιστολογίας Βασικές ιστοπαθολογικές αλλοιώσεις του δέρματος έπειτα από δράση παραγόντων που προξενούν

Διαβάστε περισσότερα

ΙΦΝΕ & εγκυμοσύνη. Σ. Μιχόπουλος Γαστρεντερολογική κλινική Νοσ. «Αλεξάνδρα»

ΙΦΝΕ & εγκυμοσύνη. Σ. Μιχόπουλος Γαστρεντερολογική κλινική Νοσ. «Αλεξάνδρα» ΙΦΝΕ & εγκυμοσύνη Σ. Μιχόπουλος Γαστρεντερολογική κλινική Νοσ. «Αλεξάνδρα» Γονιμότητα ΙΦΝΕ & εγκυμοσύνη Επίδραση εγκυμοσύνης στις ΙΦΝΕ Επίδραση των ΙΦΝΕ στην εγκυμοσύνη Χειρισμός ΙΦΝΕ κατά την εγκυμοσύνη

Διαβάστε περισσότερα

ANTIMETΩΠΙΣΗ ΟΥΛΩΤΙΚΩΝ ΑΛΩΠΕΚΙΩΝ

ANTIMETΩΠΙΣΗ ΟΥΛΩΤΙΚΩΝ ΑΛΩΠΕΚΙΩΝ ANTIMETΩΠΙΣΗ ΟΥΛΩΤΙΚΩΝ ΑΛΩΠΕΚΙΩΝ Μιχάλης Κακέπης Δερματολόγος-Αφροδισιολόγος Νοσοκομείο Ερρίκος Ντυνάν ΟΡΙΣΜΟΣ Με τον όρο ουλωτική αλωπεκία, εννοούμε μία ομάδα σπανίων διαταραχών, που καταστρέφουν τον

Διαβάστε περισσότερα

Ανοσορυθµιστικά φάρµακα

Ανοσορυθµιστικά φάρµακα Κατερίνα Τυλιγάδα Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Φαρµακολογίας Ανοσορυθµιστικά φάρµακα Ανοσορυθµιστικά φάρµακα Τροποποίηση του ανοσοποιητικού συστήµατος Ανοσοτροποιητές Ανοσοκατασταλτικά Ανοσοδιεγερτικά Ανοσοκατασταλτικά

Διαβάστε περισσότερα

Επιστημονικό Πρόγραμμα

Επιστημονικό Πρόγραμμα Επιστημονικό Πρόγραμμα Πέμπτη 23 Μαΐου 2013 17.00-20.30 Ώρες λειτουργίας Γραμματείας - Εγγραφές 19.30-19.45 Τελετή Έναρξης Καλοσώρισμα προέδρου Προεδρείο: Λάζαρος Σακκάς, Χαράλαμπος Μπερμπερίδης 19.45-20.30

Διαβάστε περισσότερα

Παμπελοννησιακό Ιατρικό Συνέδριο Πάτρα, 23 Οκτ. 2010

Παμπελοννησιακό Ιατρικό Συνέδριο Πάτρα, 23 Οκτ. 2010 Σπονδυλαρθροπάθειες Η σημασία της πρώιμης διάγνωσης Δαούσης Δημήτριος Λέκτορας Παθολογίας/Ρευματολογίας Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Πατρών Παμπελοννησιακό Ιατρικό Συνέδριο Πάτρα, 23 Οκτ. 2010 Σπονδυλαρθροπάθειες

Διαβάστε περισσότερα

Αντιμικροβιακά πεπτίδια και ψωρίαση

Αντιμικροβιακά πεπτίδια και ψωρίαση Αντιμικροβιακά πεπτίδια και ψωρίαση Ψωρίαση: Πέρα από τα όρια Πορταριά, 18-20 Ιανουαρίου 2013 Ελισάβετ Λαζαρίδου Επικ. Καθηγήτρια Δερματολογίας-Αφροδισιολογίας Α Δερματολογική Κλινική Α.Π.Θ. Αντιμικροβιακά

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΦΟΡΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ

ΔΙΑΦΟΡΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ Παθολογική Κλινική Γ.Ν. «Η Παμμακάριστος» ΔΙΑΦΟΡΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ Κωνσταντινίδης Ιωάννης Συντ. Διευθυντής Μανιατάκου Μαρία Επικ. Παθολόγος Παρούσα νόσος Άνδρας 38 ετών με: Εμπύρετο

Διαβάστε περισσότερα

Συλλογή Υπεζωκοτικού Υγρού σε Συστηματικά Νοσήματα

Συλλογή Υπεζωκοτικού Υγρού σε Συστηματικά Νοσήματα Συλλογή Υπεζωκοτικού Υγρού σε Συστηματικά Νοσήματα Γιάννης Καλομενίδης Πνευμονολόγος B Πνευμονολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών, Νοσοκομείο «Αττικόν» Τύπος προσβολής «Ξηρά» Πλευρίτιδα Υπεζωκοτική συλλογή

Διαβάστε περισσότερα

«Πρόληψη υποτροπών και επιπλοκών της κοιλιοκάκης» 12 η Εκπαιδευτική Διημερίδα της ΕΠΕΓΕ Αθήνα 2014

«Πρόληψη υποτροπών και επιπλοκών της κοιλιοκάκης» 12 η Εκπαιδευτική Διημερίδα της ΕΠΕΓΕ Αθήνα 2014 «Πρόληψη υποτροπών και επιπλοκών της κοιλιοκάκης» 12 η Εκπαιδευτική Διημερίδα της ΕΠΕΓΕ Αθήνα 2014 Κοιλιοκάκη Ι Η κοιλιοκάκη είναι ανοσολογική πάθηση, που προκαλεί κυρίως βλάβες στο λεπτό έντερο αλλά και

Διαβάστε περισσότερα

ΚΝΙΔΩΣΗ ΕΞΑΝΘΗΜΑΤΑ ΟΙΔΗΜΑ ΒΛΕΦΑΡΩΝ ΟΙΔΗΜΑ ΓΛΩΣΣΑΣ ΟΙΔΗΜΑ ΧΕΙΛΕΩΝ ΚΝΗΣΜΟΣ

ΚΝΙΔΩΣΗ ΕΞΑΝΘΗΜΑΤΑ ΟΙΔΗΜΑ ΒΛΕΦΑΡΩΝ ΟΙΔΗΜΑ ΓΛΩΣΣΑΣ ΟΙΔΗΜΑ ΧΕΙΛΕΩΝ ΚΝΗΣΜΟΣ ΚΝΙΔΩΣΗ ΕΞΑΝΘΗΜΑΤΑ ΟΙΔΗΜΑ ΒΛΕΦΑΡΩΝ ΟΙΔΗΜΑ ΓΛΩΣΣΑΣ ΟΙΔΗΜΑ ΧΕΙΛΕΩΝ ΚΝΗΣΜΟΣ Τι είναι κνίδωση; Κνίδωση είναι η αλλεργική αντίδραση που εμφανίζεται στο δέρμα, έναντι εξωγενών ή ενδογενών ερεθισμάτων. Εκδηλώνεται

Διαβάστε περισσότερα

www.pediatric-rheumathology.printo.it ΝΕΑΝΙΚΗ ΕΡΜΑΤΟΜΥΟΣΙΤΙ Α

www.pediatric-rheumathology.printo.it ΝΕΑΝΙΚΗ ΕΡΜΑΤΟΜΥΟΣΙΤΙ Α www.pediatric-rheumathology.printo.it ΝΕΑΝΙΚΗ ΕΡΜΑΤΟΜΥΟΣΙΤΙ Α Τι είδους νόσος είναι; Η νεανική δερµατοµυοσίτιδα (Ν Μ) ανήκει στην οµάδα των λεγόµενων αυτοάνοσων νόσων. Στις αυτοάνοσες νόσους µία µη φυσιολογική

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΥΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ.

ΣΤΥΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ. ΣΤΥΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ. Η στυτική δυσλειτουργία είναι ένα από τα συχνότερα νοσήματα των ανδρών στην σημερινή εποχή.σε νεαρότερες ηλικίες το 30% οφείλεται σε οργανικές αιτίες και το 70 % σε ψυχολογικά αίτια

Διαβάστε περισσότερα

Κατευθυντήριες οδηγίες στη διερεύνηση της χρόνιας πνευμονοπάθειας στα παιδιά

Κατευθυντήριες οδηγίες στη διερεύνηση της χρόνιας πνευμονοπάθειας στα παιδιά Κατευθυντήριες οδηγίες στη διερεύνηση της χρόνιας πνευμονοπάθειας στα παιδιά 2012 Ελπίδα Χατζηαγόρου Παιδοπνευµονολογική Μονάδα Ιπποκράτειο Νοσοκοµείο Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο Θεσσαλονίκης Χρόνια πνευµονοπάθεια

Διαβάστε περισσότερα

«ΟΣΤΕΟΑΡΘΡΙΤΙΣ» Ευστάθιος Χρονόπουλος Επίκουρος Καθηγητής ΕΚΠΑ Β Πανεπιστημιακή ήορθοπαιδική ήκλινική Κωνσταντοπούλειο Νοσοκομείο Ν.

«ΟΣΤΕΟΑΡΘΡΙΤΙΣ» Ευστάθιος Χρονόπουλος Επίκουρος Καθηγητής ΕΚΠΑ Β Πανεπιστημιακή ήορθοπαιδική ήκλινική Κωνσταντοπούλειο Νοσοκομείο Ν. «ΟΣΤΕΟΑΡΘΡΙΤΙΣ» Ευστάθιος Χρονόπουλος Επίκουρος Καθηγητής ΕΚΠΑ Β Πανεπιστημιακή ήορθοπαιδική ήκλινική Κωνσταντοπούλειο Νοσοκομείο Ν.ΙΩΝΙΑΣ Εισαγωγή: γή Η συνηθέστερη των παθήσεων που προσβάλλει τους ενήλικες

Διαβάστε περισσότερα

ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ - ΡΑΔΙΟΒΙΟΛΟΓΙΑ

ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ - ΡΑΔΙΟΒΙΟΛΟΓΙΑ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ - ΡΑΔΙΟΒΙΟΛΟΓΙΑ Βασικές γνώσεις I SBN 960-372-069-0 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΑΡΙΣ Α. ΚΟΣΜΙΔΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΤΣΑΚΙΡΗΣ Μ Ε Ρ Ο Σ Ι ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ Κεφάλαιο 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ... 3 Το καρκινικό κύτταρο... 3 Κυτταρικός

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΥΠΟ ΕΓΓΡΑΦΗΣ ΣΥΓΚΑΤΑΘΕΣΗΣ ΚΑΤΟΠΙΝ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ

ΕΝΤΥΠΟ ΕΓΓΡΑΦΗΣ ΣΥΓΚΑΤΑΘΕΣΗΣ ΚΑΤΟΠΙΝ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΕΝΤΥΠΟ ΕΓΓΡΑΦΗΣ ΣΥΓΚΑΤΑΘΕΣΗΣ ΚΑΤΟΠΙΝ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ Τίτλος Μελέτης: Ιδιοπαθής φλεγμονώδης νόσος του εντέρου και προκαρκινικές αλλοιώσεις /καρκίνος του τραχήλου της μήτρας. Παρακαλώ διαβάστε προσεκτικά αυτό

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΗ ΦΑΣΗ ΤΗΣ ΑΝΑΚΟΠΗΣ

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΗ ΦΑΣΗ ΤΗΣ ΑΝΑΚΟΠΗΣ Από την καρδιοπνευμονική στην καρδιοεγκεφαλική αναζωογόνηση ΤΗΣ ΑΝΑΚΟΠΗΣ Μαρία Ι. Σεφέρου Ειδικευόμενη Καρδιολογίας Σισμανόγλειο Γ.Ν.Α. ΑΝΑΚΟΠΗ Ηλεκτρική Φάση Κυκλοφορική Φάση Μεταβολική Φάση ΕΛΛΗΝΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΑ ΜΕΤΑΔΙΔΟΜΕΝΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ - ΧΛΑΜΥΔΙΑ - ΜΥΚΟΠΛΑΣΜΑ - ΕΡΠΗΣ - ΚΟΝΔΥΛΩΜΑΤΑ - ΣΥΦΙΛΗ - HIV - ΓΟΝΟΡΡΟΙΑ

ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΑ ΜΕΤΑΔΙΔΟΜΕΝΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ - ΧΛΑΜΥΔΙΑ - ΜΥΚΟΠΛΑΣΜΑ - ΕΡΠΗΣ - ΚΟΝΔΥΛΩΜΑΤΑ - ΣΥΦΙΛΗ - HIV - ΓΟΝΟΡΡΟΙΑ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΑ ΜΕΤΑΔΙΔΟΜΕΝΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ - ΧΛΑΜΥΔΙΑ - ΜΥΚΟΠΛΑΣΜΑ - ΕΡΠΗΣ - ΚΟΝΔΥΛΩΜΑΤΑ - ΣΥΦΙΛΗ - HIV - ΓΟΝΟΡΡΟΙΑ Σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα ή σεξουαλικώς μεταδιδόμενες ασθένειες ή αφροδίσια νοσήματα ονομάζονται

Διαβάστε περισσότερα

ΦΛΥΚΤΑΙΝΩΔΗΣ ΨΩΡΙΑΣΗ. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ Η. ΚΙΜΠΟΥΡΗ Επιστημονικός συνεργάτης Νοσ.Α.Συγγρός

ΦΛΥΚΤΑΙΝΩΔΗΣ ΨΩΡΙΑΣΗ. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ Η. ΚΙΜΠΟΥΡΗ Επιστημονικός συνεργάτης Νοσ.Α.Συγγρός ΦΛΥΚΤΑΙΝΩΔΗΣ ΨΩΡΙΑΣΗ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ Η. ΚΙΜΠΟΥΡΗ Επιστημονικός συνεργάτης Νοσ.Α.Συγγρός CONFLICTS OF INTEREST ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ Σπάνια Άνδρες > Γυναίκες 65 % σε έδαφος προυπάρχουσας κοινής ψωρίασης Ηλικία

Διαβάστε περισσότερα

Οργανωτική Επιτροπή. Θεματολογία

Οργανωτική Επιτροπή. Θεματολογία Οργανωτική Επιτροπή Πρόεδρος: Μέλη: Λάζαρος Σακκάς Ιωάννης Αλεξίου Χαράλαμπος Γεροδήμος Αθανάσιος Ζιώγας Αλέξιος Ηλιόπουλος Χριστίνα Κατσιάρη Αθανάσιος Κουτρούμπας Ευάγγελος Ντάβας Θεματολογία Επείγουσες

Διαβάστε περισσότερα

NeuroBloc Αλλαντική τοξίνη τύπου Β ενέσιμο διάλυμα 5.000 U/ml

NeuroBloc Αλλαντική τοξίνη τύπου Β ενέσιμο διάλυμα 5.000 U/ml NeuroBloc Αλλαντική τοξίνη τύπου Β ενέσιμο διάλυμα 5.000 U/ml Σημαντικές πληροφορίες ασφάλειας για γιατρούς Σκοπός αυτού του εγχειριδίου είναι να παρέχει σε γιατρούς με δικαίωμα συνταγογράφησης και χορήγησης

Διαβάστε περισσότερα

Ψωρίαση: ο πονοκέφαλος του δερματολόγου και του ασθενούς

Ψωρίαση: ο πονοκέφαλος του δερματολόγου και του ασθενούς Ψωρίαση: ο πονοκέφαλος του δερματολόγου και του ασθενούς Αντώνης Βαρελιζίδης Ομοτ. Καθηγητής Δερματολογίας, Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών Δ εν υπάρχει πιο πολυπρόσωπη δερματοπάθεια από την ψωρίαση.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΟ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ και ΩΡΟΛΟΓΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΟ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ και ΩΡΟΛΟΓΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗ ΜΥΟΣΚΕΛΕΤΙΚΗ ΥΓΕΙΑ - (ΕΠΕΜΥ) 6 ο Επιστημονικό Συμπόσιο Μυοσκελετικών Παθήσεων - ΕΠΕΜΥ 2014 «Εξελίξεις στις φλεγμονώδεις ρευματικές παθήσεις και στα νοσήματα του οστικού μεταβολισμού»

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση Περιστατικού

Παρουσίαση Περιστατικού Παρουσίαση Περιστατικού H ροδόχρους νόσος στην εποχή των βιολογικών θεραπειών Δελλή Φ. Επιμελήτρια, Νοσοκομείο Αφροδισίων και Δερματικών Νόσων Θεσσαλονίκης Ðå ñß ëç øç Η βλατιδοφλυκταινώδης ροδόχρους (ΒΦΡ)

Διαβάστε περισσότερα

Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ Γ.Ν.Α. «ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ» ΝΟΣΟΣ PAGET ΑΙΔΟΙΟΥ

Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ Γ.Ν.Α. «ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ» ΝΟΣΟΣ PAGET ΑΙΔΟΙΟΥ Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ Γ.Ν.Α. «ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ» ΝΟΣΟΣ PAGET ΑΙΔΟΙΟΥ Κουτρούµπα Ι, Χαϊδόπουλος Δ, Θωµάκος Ν, Σωτηροπούλου Μ, Καθοπούλης Ν, Βλάχος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙΙ ΑΝΤΙΣΤΟΙΧΕΣ ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΙ ΤΗΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗΣ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΦΥΛΛΟΥ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙΙ ΑΝΤΙΣΤΟΙΧΕΣ ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΙ ΤΗΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗΣ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΦΥΛΛΟΥ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙΙ ΑΝΤΙΣΤΟΙΧΕΣ ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΙ ΤΗΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗΣ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΦΥΛΛΟΥ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ Σημείωση: Οι εν λόγω τροποποιήσεις της περίληψης των χαρακτηριστικών του προϊόντος και

Διαβάστε περισσότερα

σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου επί τουλάχιστον 3

σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου επί τουλάχιστον 3 Το σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου (ΣΕΕ) ανήκει σε μια ομάδα λειτουργικών διαταραχών του πεπτικού σωλήνα. Το κοιλιακό άλγος, ο μετεωρισμός και η εναλλαγή των συνηθειών του εντέρου αποτελούν τυπικά συμπτώματα.

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Χαμηλά επίπεδα βιταμίνης D σχετιζόμενα με το βρογχικό άσθμα στα παιδιά και στους έφηβους Κουρομπίνα Αλεξάνδρα Λεμεσός [2014] i ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

HIV & Ca τραχήλου μήτρας. Άτομα μολυσμένα με HIV έχουν αυξημένη ροπή για την ανάπτυξη καρκίνου.

HIV & Ca τραχήλου μήτρας. Άτομα μολυσμένα με HIV έχουν αυξημένη ροπή για την ανάπτυξη καρκίνου. HIV & Ca τραχήλου μήτρας Άτομα μολυσμένα με HIV έχουν αυξημένη ροπή για την ανάπτυξη καρκίνου. ΠΑΘΟΓΕΝΕΙΑ Πολλαπλοί παράγοντες μπορούν να συμβάλουν στην ανάπτυξη της κακοήθειας σε ασθενείς με AIDS. Οι

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΔΡΟΜΑ ΕΠΙΚΑΛΥΨΗΣ. Καλλιόπη Ζάχου. 12 Ο Πανελλήνιο Ηπατολογικό Συνέδριο. Παθολόγος Παθολογική Κλινική & Ερευνητικό Εργαστήριο Παν/μίου Θεσσαλίας

ΣΥΝΔΡΟΜΑ ΕΠΙΚΑΛΥΨΗΣ. Καλλιόπη Ζάχου. 12 Ο Πανελλήνιο Ηπατολογικό Συνέδριο. Παθολόγος Παθολογική Κλινική & Ερευνητικό Εργαστήριο Παν/μίου Θεσσαλίας ΣΥΝΔΡΟΜΑ ΕΠΙΚΑΛΥΨΗΣ Καλλιόπη Ζάχου Παθολόγος Παθολογική Κλινική & Ερευνητικό Εργαστήριο Παν/μίου Θεσσαλίας 12 Ο Πανελλήνιο Ηπατολογικό Συνέδριο Χανιά 12-15 Μαΐου 2011 ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ελκωτική παιδική πανσκληρωτική εντοπισμένη σκληροδερμία: Περιγραφή περιστατικού

Ελκωτική παιδική πανσκληρωτική εντοπισμένη σκληροδερμία: Περιγραφή περιστατικού Mελέτη Περίπτωσης Ελκωτική παιδική πανσκληρωτική εντοπισμένη σκληροδερμία: Περιγραφή περιστατικού Ζακοπούλου Ν. Βέρρα Π. Ζώτου Δ. Φραγκούλης Μ. Ζουριδάκη Ε. Μονάδα Ελκών, Νοσοκομείο Αφροδισίων και Δερματικών

Διαβάστε περισσότερα

Αντιφωσφολιπιδικό Σύνδρομο

Αντιφωσφολιπιδικό Σύνδρομο 10 η Ημερίδα Ελληνικής Εταιρίας Αιμαφαίρεσης Αντιφωσφολιπιδικό Σύνδρομο Δημήτριος Ε. Μπούτσης Διευθυντής Αιματολογικής Κλινικής Ναυτικού Νοσοκομείου Αθηνών Ορισμός Αντιφωσφολιπιδικού Συνδρόμου Αρτηριακή

Διαβάστε περισσότερα

ρ Ελενα Κουλλαπή 2014

ρ Ελενα Κουλλαπή 2014 ρ Ελενα Κουλλαπή 2014 Κυρτέ κερατίνε πλάκε. Καλύπτουν τη ραχιαία επιφάνεια του τελευταίου τµήµατο των δακτύλων. Το χρώµα του είναι υπόλευκο ή ελαφρώ ρόδινο (οφείλεται στι αγκύλε των αγγείων του χορίου,

Διαβάστε περισσότερα

Αορτίτις Απεικόνιση. Φοινίτσης Στέφανος

Αορτίτις Απεικόνιση. Φοινίτσης Στέφανος Στέφανος Φοινίτσης - Αορτίτις Απεικόνιση 31 Αορτίτις Απεικόνιση. Φοινίτσης Στέφανος Λέκτορας Α.Π.Θ. Η αορτίτιδα ορίζεται ως φλεγμονή του τοιχώματος της αορτής. Αιτιολογικά ταξινομείται σε δύο μεγάλες ομάδες:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ III ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΙΟΝΤΟΣ, ΕΠΙΣΗΜΑΝΣΗ ΚΑΙ ΦΥΛΛΟ Ο ΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ (ΣΧΕΤΙΚΑ ΤΜΗΜΑΤΑ ΜΟΝΟ)

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ III ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΙΟΝΤΟΣ, ΕΠΙΣΗΜΑΝΣΗ ΚΑΙ ΦΥΛΛΟ Ο ΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ (ΣΧΕΤΙΚΑ ΤΜΗΜΑΤΑ ΜΟΝΟ) ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ III ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΙΟΝΤΟΣ, ΕΠΙΣΗΜΑΝΣΗ ΚΑΙ ΦΥΛΛΟ Ο ΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ (ΣΧΕΤΙΚΑ ΤΜΗΜΑΤΑ ΜΟΝΟ) ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ 1 ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΕΙΣ ΠΡΟΣ ΕΝΤΑΞΗ

Διαβάστε περισσότερα

Τεκμηρίωση ΙΦΝΕ. «Ενδοσκοπική. Εκτίμηση» Φίλιππος Γεωργόπουλος. Επιμελητής Α. Γενικό Νοσοκομείο Νίκαιας «Αγ. Παντελεήμων»

Τεκμηρίωση ΙΦΝΕ. «Ενδοσκοπική. Εκτίμηση» Φίλιππος Γεωργόπουλος. Επιμελητής Α. Γενικό Νοσοκομείο Νίκαιας «Αγ. Παντελεήμων» Τεκμηρίωση ΙΦΝΕ «Ενδοσκοπική Εκτίμηση» Φίλιππος Γεωργόπουλος Επιμελητής Α Γενικό Νοσοκομείο Νίκαιας «Αγ. Παντελεήμων» Περίγραμμα ομιλίας Ενδείξεις ενδοσκόπησης Συνήθεις ενδοσκοπικές βλάβες Σύστημα ταξινόμησης

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ

ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ 1 ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ: ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΧΡΗΣΤΗ MUPHORAN 200 mg, κόνις και διαλύτης για διάλυμα (προς αραίωση) για έγχυση. Fotemustine Διαβάστε προσεκτικά ολόκληρο το φύλλο οδηγιών

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΙΝΙΚΟ ΚΟΥΙΖ. Κορίτσι 7 ετών με πυρετό και αρθραλγίες. Ηλίας Μανδηλάρης Ειδικευόμενος Γενικής Ιατρικής Γ.Ν.Ν.Καλαμάτας

ΚΛΙΝΙΚΟ ΚΟΥΙΖ. Κορίτσι 7 ετών με πυρετό και αρθραλγίες. Ηλίας Μανδηλάρης Ειδικευόμενος Γενικής Ιατρικής Γ.Ν.Ν.Καλαμάτας ΚΛΙΝΙΚΟ ΚΟΥΙΖ Κορίτσι 7 ετών με πυρετό και αρθραλγίες. Ηλίας Μανδηλάρης Ειδικευόμενος Γενικής Ιατρικής Γ.Ν.Ν.Καλαμάτας ΠΑΡΟΥΣΑ ΝΟΣΟΣ Αρθραλγίες κάτω άκρων από 10ημέρου Εμπύρετο από 24ώρου Προ εβδομάδος

Διαβάστε περισσότερα

Φύλλο Οδηγιών χρήσης. Διαβάστε προσεκτικά ολόκληρο το φύλλο οδηγιών χρήσης προτού αρχίσετε να χρησιμοποιείτε αυτό το φάρμακο.

Φύλλο Οδηγιών χρήσης. Διαβάστε προσεκτικά ολόκληρο το φύλλο οδηγιών χρήσης προτού αρχίσετε να χρησιμοποιείτε αυτό το φάρμακο. Φύλλο Οδηγιών χρήσης Διαβάστε προσεκτικά ολόκληρο το φύλλο οδηγιών χρήσης προτού αρχίσετε να χρησιμοποιείτε αυτό το φάρμακο. Φυλάξτε αυτό το φύλλο οδηγιών χρήσης. Ίσως χρειασθεί να το διαβάσετε ξανά. Εάν

Διαβάστε περισσότερα

Το Xarelto είναι φάρμακο που περιέχει τη δραστική ουσία ριβαροξαβάνη. Διατίθεται σε μορφή δισκίων (2,5, 10, 15 και 20 mg).

Το Xarelto είναι φάρμακο που περιέχει τη δραστική ουσία ριβαροξαβάνη. Διατίθεται σε μορφή δισκίων (2,5, 10, 15 και 20 mg). EMA/230698/2013 EMEA/H/C/000944 Περίληψη EPAR για το κοινό ριβαροξαβάνη Το παρόν έγγραφο αποτελεί σύνοψη της Ευρωπαϊκής Δημόσιας Έκθεσης Αξιολόγησης (EPAR) του. Επεξηγεί τον τρόπο με τον οποίο η Επιτροπή

Διαβάστε περισσότερα

Φαρμακευτ μακε ική Φροντίδα : όταν ο ασθενή ασθε ς βρίσκετ ίσκε αι στ αι ο κέντ κέ ρο της επ ε ιχειρ ιχε ηματικότητας

Φαρμακευτ μακε ική Φροντίδα : όταν ο ασθενή ασθε ς βρίσκετ ίσκε αι στ αι ο κέντ κέ ρο της επ ε ιχειρ ιχε ηματικότητας Φαρμακευτική Φροντίδα : όταν ο ασθενής βρίσκεται στο κέντρο της επιχειρηματικότητας 22/1/2012 Dr. Ίνα Πιπεράκη 1 Επιχειρηματικότητα εν μέσω κρίσης Τον κυρίαρχο ρόλο του Φαρμακοποιού Διευκολύνει στη μείωση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ 1 1. ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ Enbrel 25 mg κόνις και διαλύτης για ενέσιμο διάλυμα. 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ Κάθε φιαλίδιο περιέχει

Διαβάστε περισσότερα

ΑΚΜΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ

ΑΚΜΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΑΚΜΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ Κόγια Μαρία Δερματολόγος Αφροδισιολόγος H παρούσα διάλεξη δε σχετίζεται με κάποιο προσωπικό συμφέρον ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ Νεογνική ακμή (1-28 ημέρες ζωής) Βρεφική ακμή (3-16 μηνών)

Διαβάστε περισσότερα

Μη φαρμακευτική προσέγγιση- Επεμβατικές θεραπείες Πασχάλης Στειρόπουλος MD, PhD, FCCP ΓΝΘ Γ. ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Θεσσαλονίκη

Μη φαρμακευτική προσέγγιση- Επεμβατικές θεραπείες Πασχάλης Στειρόπουλος MD, PhD, FCCP ΓΝΘ Γ. ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Θεσσαλονίκη Σοβαρό άσθμα-λύσεις για το παρόν Μη φαρμακευτική προσέγγιση- Επεμβατικές θεραπείες Πασχάλης Στειρόπουλος MD, PhD, FCCP ΓΝΘ Γ. ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Θεσσαλονίκη Δομή Σοβαρό άσθμα: ορισμός, προβληματισμοί Ρόλος των

Διαβάστε περισσότερα

www.pediatric-rheumathology.printo.it ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ

www.pediatric-rheumathology.printo.it ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ www.pediatric-rheumathology.printo.it ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΜΣΑΦ: Μη Στεροειδή Αντιφλεγµονώδη Φάρµακα Είναι συµπτωµατικά, αντιφλεγµονώδη, αντιπυρετικά και αναλγητικά φάρµακα. Συµπτωµατικά σηµαίνει ότι

Διαβάστε περισσότερα

Στην περισσότερο επιτυχημένη αντιμετώπιση του καρκίνου έχει συμβάλλει σημαντικά η ανακά-λυψη και εφαρμογή των καρκινι-κών δεικτών.

Στην περισσότερο επιτυχημένη αντιμετώπιση του καρκίνου έχει συμβάλλει σημαντικά η ανακά-λυψη και εφαρμογή των καρκινι-κών δεικτών. Όλες μαζί οι μορφές καρκίνου αποτελούν, παγκοσμίως τη δεύτερη αιτία θανάτου μετά από τα καρδιαγγειακά νοσήματα. Τα κρούσματα συνεχώς αυξάνονται και σε πολλές αναπτυγμένες χώρες αποτελεί την πρώτη αιτία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΝΤΙΘΡΟΜΒΩΤΙΚΩΝ ΦΑΡΜΑΚΩΝ. Ανδρέας Μ. Λάζαρης ΠΓΝ «Αττικόν»

ΠΕΡΙΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΝΤΙΘΡΟΜΒΩΤΙΚΩΝ ΦΑΡΜΑΚΩΝ. Ανδρέας Μ. Λάζαρης ΠΓΝ «Αττικόν» ΠΕΡΙΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΝΤΙΘΡΟΜΒΩΤΙΚΩΝ ΦΑΡΜΑΚΩΝ Ανδρέας Μ. Λάζαρης ΠΓΝ «Αττικόν» Αντιπηκτική θεραπεία Βαλβιδοπάθειες προσθετικές βαλβίδες Κολπική μαρμαρυγή Φλεβική θρόμβωση πνευμονική εμβολή Γενικά

Διαβάστε περισσότερα

«Ψωρίαση: πέρα απο τα όρια» μελλοντικες προοπτικες. Α. Β. Ρουσσάκη-Σούλτσε Αναπλ. Καθηγήτρια Παν. Θεσσαλίας Διευθύντρια Παν. Δερματολογικής Κλινικής

«Ψωρίαση: πέρα απο τα όρια» μελλοντικες προοπτικες. Α. Β. Ρουσσάκη-Σούλτσε Αναπλ. Καθηγήτρια Παν. Θεσσαλίας Διευθύντρια Παν. Δερματολογικής Κλινικής «Ψωρίαση: πέρα απο τα όρια» μελλοντικες προοπτικες Α. Β. Ρουσσάκη-Σούλτσε Αναπλ. Καθηγήτρια Παν. Θεσσαλίας Διευθύντρια Παν. Δερματολογικής Κλινικής OFF LABEL ΦΑΡΜΑΚΑ ΤΑ ΟΠΟΙΑ ΔΕΝ ΕΧΟΥΝ ΩΣ ΕΝΔΕΙΞΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ/ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΧΝΝ ΣΕ ΕΞΩΝΕΦΡΙΚΗ ΚΑΘΑΡΣΗ*

ΟΔΗΓΙΕΣ/ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΧΝΝ ΣΕ ΕΞΩΝΕΦΡΙΚΗ ΚΑΘΑΡΣΗ* ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΑΙΑΝΔΡΟΥ 15 11528 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 2107298586 FAX: 2107237705 E-mail: nefreter@otenet.gr HELLENIC SOCIETY OF NEPHROLOGY 15 MEANDROU STR. ATHENS, 11528 GREECE TEL.: (+3021) 07298586

Διαβάστε περισσότερα

Γιάννης Καλομενίδης Πνευμονολόγος. B Πνευμονολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών, Νοσοκομείο «Αττικόν»

Γιάννης Καλομενίδης Πνευμονολόγος. B Πνευμονολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών, Νοσοκομείο «Αττικόν» Συλλογή Υπεζωκοτικού Υγρού σε Συστηματικά Νοσήματα Γιάννης Καλομενίδης Πνευμονολόγος B Πνευμονολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών, Νοσοκομείο «Αττικόν» Τύπος προσβολής «Ξηρά» Πλευρίτιδα Υπεζωκοτική συλλογή

Διαβάστε περισσότερα

ΑΚΜΗ στην ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ. ΑΛΙΝ ΤΑΝΤΡΟΣ Δερματολόγος Αφροδισιολόγος

ΑΚΜΗ στην ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ. ΑΛΙΝ ΤΑΝΤΡΟΣ Δερματολόγος Αφροδισιολόγος ΑΚΜΗ στην ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΑΛΙΝ ΤΑΝΤΡΟΣ Δερματολόγος Αφροδισιολόγος Δήλωση Σύγκρουσης Συμφερόντων Απόφαση Ε.Ο.Φ. 47558/4-7-2012 Στη διαμόρφωση του περιεχομένου της παρούσας εργασίας, δεν υπήρξε κάποια εξωτερική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ 1. ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΚΤΗΝΙΑΤΡΙΚΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ 1. ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΚΤΗΝΙΑΤΡΙΚΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ 1. ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΚΤΗΝΙΑΤΡΙΚΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ PANOLOG 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ Δραστικό(ά) συστατικό(ά): Κάθε ml της αλοιφής PANOLOG περιέχει :

Διαβάστε περισσότερα

Μη ειδική διάμεση πνευμονία Non specific interstitial pneumonia (NSIP) Σπύρος Α Παπίρης

Μη ειδική διάμεση πνευμονία Non specific interstitial pneumonia (NSIP) Σπύρος Α Παπίρης Μη ειδική διάμεση πνευμονία Non specific interstitial pneumonia (NSIP) Σπύρος Α Παπίρης Μαθήματα Πνευμονολογίας-Αθήνα Μάρτιος 2006 NSIP Κατάταξη των διάμεσων παρεγχυματικών νοσημάτων πνεύμονα Διάχυτα Παρεγχυματικά

Διαβάστε περισσότερα

ΔΩΣΤΕ ΤΕΛΟΣ ΣΤΗΝ ΤΑΛΑΙΠΩΡΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΛΕΡΓΙΑ

ΔΩΣΤΕ ΤΕΛΟΣ ΣΤΗΝ ΤΑΛΑΙΠΩΡΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΛΕΡΓΙΑ ΔΩΣΤΕ ΤΕΛΟΣ ΣΤΗΝ ΤΑΛΑΙΠΩΡΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΛΕΡΓΙΑ Αλλεργία και άσθμα; Αν πάσχετε από αυτές τις παθήσεις, θα υποφέρετε για όλη σας τη ζωή ; ΟΙ ΜΕΛΕΤΕΣ ΤΗΣ ΤΕΛΕΥΤΑΙΑΣ ΔΕΚΑΕΤΙΑΣ ΛΕΝΕ ΟΧΙ. Η Ελληνική Εταιρεία Αλλεργιολογίας,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ 1 1. ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ Remicade 100 mg κόνις για πυκνό διάλυμα για παρασκευή διαλύματος προς έγχυση. 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

1. ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ. Humira 40 mg/0,8 ml ενέσιμο διάλυμα για παιδιατρική χρήση. 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ

1. ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ. Humira 40 mg/0,8 ml ενέσιμο διάλυμα για παιδιατρική χρήση. 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ 1. ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ Humira 40 mg/0,8 ml ενέσιμο διάλυμα για παιδιατρική χρήση. 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ Κάθε φιαλίδιο μίας δόσης 0,8 ml περιέχει 40 mg adalimumab. Το adalimumab

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΗΡΗΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΔΙΑΤΡΗΣΗΣ ΓΑΣΤΡΟΔΩΔΕΚΑΔΑΚΤΥΛΙΚΟΥ ΕΛΚΟΥΣ ΣΕ ΥΨΗΛΟΥ ΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΥΠΕΡΗΛΙΚΕΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ.

ΣΥΝΤΗΡΗΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΔΙΑΤΡΗΣΗΣ ΓΑΣΤΡΟΔΩΔΕΚΑΔΑΚΤΥΛΙΚΟΥ ΕΛΚΟΥΣ ΣΕ ΥΨΗΛΟΥ ΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΥΠΕΡΗΛΙΚΕΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ. Νικολέτα Στόγια, Μάριος Φερφέλης, Γ.Ν. Αθηνών, "ΕΛΠΙΣ", Β Χειρουργική Κλινική Εισαγωγή Παρά την σημαντικότατη μείωση της γαστρικής χειρουργικής την τελευταία 20ετία, λόγω της ευρείας χρήσης των νεότερων

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω;

Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω; Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω; MegalakriaBroshure.indd 1 17/11/2010 1:27:39 μμ Η Πανελλήνια Ένωση Σπανίων Παθήσεων (Π.Ε.Σ.ΠΑ) είναι ο μόνος φορέας, μη κερδοσκοπικό σωματείο, συλλόγων ασθενών

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ νεφρά νεφρών Η υψηλή αρτηριακή πίεση (υπέρταση) είναι ένα από τα δύο κύρια αίτια χρόνιας νεφρικής νόσου παγκοσμίως (το άλλο είναι ο διαβήτης). Επίσης, τα νεφρά έχουν βασικό ρόλο στη

Διαβάστε περισσότερα

Quiz. Ποιά είναι η διάγνωσή σας ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ. Καρτερίδου Α. Παπαγεωργίου Μ. Κοτέλη Χ. Μαντέκου-Λεφάκη Ι.

Quiz. Ποιά είναι η διάγνωσή σας ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ. Καρτερίδου Α. Παπαγεωργίου Μ. Κοτέλη Χ. Μαντέκου-Λεφάκη Ι. Quiz Ποιά είναι η διάγνωσή σας Καρτερίδου Α. Παπαγεωργίου Μ. Κοτέλη Χ. Μαντέκου-Λεφάκη Ι. Κρατική Κλινική, Νοσοκομείο Αφροδισίων και Δερματικών Νόσων Θεσσαλονίκης ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ Άρρεν βρέφος ηλικίας

Διαβάστε περισσότερα

παράκαμψη κατά Roux-en-Y σε 4 ασθενείς με κρανιοφαρυγγίωμα

παράκαμψη κατά Roux-en-Y σε 4 ασθενείς με κρανιοφαρυγγίωμα παράκαμψη κατά Roux-en-Y 1 Hôpital Bichat-Claude Berard, Paris, 2 ΓΝΑ «ΛΑΪΚΟ», Αθήνα, 3 Hôpital Bichat-Claude Berard, Paris, 4Hôpital Bichat-Claude Berard, Paris, 5 Hôpital Bichat-Claude Berard, Paris,

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ

ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ Α. ΠΟΤΕ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΟΙ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΣΕ ΜΕΤΡΗΣΗ ΟΣΤΙΚΗΣ ΠΥΚΝΟΤΗΤΑΣ (ΑΝΔΡΕΣ ΚΑΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ): ΗΛΙΚΙΑ < 50 ΕΤΩΝ: Κατάγματα χαμηλής βίας

Διαβάστε περισσότερα

Αν. Καθηγήτρια Ε. Λαμπρινουδάκη

Αν. Καθηγήτρια Ε. Λαμπρινουδάκη Αν. Καθηγήτρια Ε. Λαμπρινουδάκη upadate swfobject.embedswf('/plugins/content/avreloaded/mediaplayer.swf','avreloaded0','400',' 320','7.0.14','/plugins/content/avreloaded/expressinstall.swf', {file:'http://www.aretaieio-obgyn.com/images/stories/videos/emino.flv',width:'400',height:'

Διαβάστε περισσότερα