Θεραπευτική. Aνταγωνιστές του παράγοντα νέκρωσης των όγκων: Θεραπευτικές εφαρμογές εκτός ψωρίασης: Μέρος Β*

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Θεραπευτική. Aνταγωνιστές του παράγοντα νέκρωσης των όγκων: Θεραπευτικές εφαρμογές εκτός ψωρίασης: Μέρος Β*"

Transcript

1 Aνταγωνιστές του παράγοντα νέκρωσης των όγκων: Θεραπευτικές εφαρμογές εκτός ψωρίασης: Μέρος Β* Θεραπευτική Καλαποθάκου Κ. Καραμπίδου Κ. Αυγερινού Γ. Σταυρόπουλος Π.Γ. Α Κλινική Δερματολογικών και Αφροδισίων Νόσων, Ιατρική Σχολή ΕΚΠΑ, Νοσοκομείο Α. Συγγρός Ðå ñß ëç øç Η συνεχής πρόοδος στην κατανόηση των παθογενετικών μηχανισμών ποικίλων φλεγμονωδών και αυτοανόσων νοσημάτων σε συνδυασμό με την εφαρμογή καινοτόμων βιοτεχνολογικών διεργασιών οδήγησε στην ανάπτυξη νέων φαρμάκων όπως oι αναστολείς νέκρωσης του όγκου-α (TNFα inhibitors) (ινφλιξιμάμπη, ανταλιμουμάμπη και ετανερσέπτη) με αποτέλεσμα την διεύρυνση της κλασικής θεραπευτικής προσέγγισης των νοσημάτων αυτών. Εκτός από την επίσημη εγκεκριμένη χορήγησή τους στην ψωρίαση και την ψωριασική αρθρίτιδα έχουν χρησιμοποιηθεί ανεπίσημα και σε άλλες φλεγμονώδεις δερματοπάθειες με ποικίλου βαθμού αποτελεσματικότητα όπως προκύπτει από την ανασκόπηση της πρόσφατης βιβλιογραφίας. Summa ry Τumour Necrosis Alpha Inhibitors: Innovative Therapeutic Interventions apart from Psoriasis. Part B Kalapothakou K., Karambidou K., Avgerinou G., Stavropoulos P.G. The ongoing progress in the knowledge of the pathogenic mechanisms of various inflammatory or immune-mediated skin diseases and the availability of innovative biotechnological approaches have led to the development of new drugs like TNF-alpha inhibitors (infliximab, adalimumab and etanercept) which add to conventional treatments. Besides their approved use in psoriasis and psoriatic arthritis there has been a lot of recent literature to support their off-label use and varying degree of efficacy in many skin inflammatory diseases. ËÅ ÎÅÉÓ ÅÕ ÑÅ ÔÇ ÑÉÏÕ Ινφλιξιμάμπη, ανταλιμουμάμπη, ετανερσέπτη, μη εγκεκριμένες θεραπευτικές εφαρμογές, φλεγμονώδεις δερματοπάθειες KEY WORDS Infliximab, adalimumab, etanercept, off-label use, skin inflammatory diseases ΠΟΜΦΟΛΥΓΩΔΕΣ ΠΕΜΦΙΓΟΕΙΔΕΣ ΚΑΙ ΠΕΜΦΙΓΟΕΙΔΕΣ ΤΩΝ ΒΛΕΝΝΟΓΟΝΩΝ Το Πομφολυγώδες Πεμφιγοειδές (ΠΠ) είναι μια οξεία ή χρόνια αυτοάνοση πομφολυγώδης δερματοπάθεια, που χαρακτηρίζεται από δημιουργίαανίχνευση αντισωμάτων έναντι αντιγονικών στοιχείων των ημιδεσμοσωματίων της επιδερμίδας. Το Πεμφιγοειδές των Βλεννογόνων (ΠΒ) χαρακτηρίζεται από την προσβολή κυρίως των βλεννογόνων, με λιγότερο *Σε συνέχεια του άρθρου «Ανταγωνιστές του παράγοντα νέκρωσης των όγκων. Θεραπευτικές εφαρμογές εκτός ψωρίασης. Μέρος Α», που δημοσιεύτηκε στο προηγούμενο τεύχος, παρουσιάζεται η μη εγκεκριμένη χορήγηση τους σε μία σειρά από άλλες φλεγμονώδεις και αυτοάνοσες δερματοπάθειες όπως στο πομφολυγώδες πεμφιγοειδές, συστηματικό ερυθηματώδη λύκο, ερυθρά ιόνθιο πιτυρίαση κ.α. Eëë. Åðéè. Äåñì. Áöñ. 22: , 2011

2 84 Κ. Καλαποθάκου, Κ. Καραμπίδου, Γ. Αυγερινού, Π.Γ. Σταυρόπουλος συχνή συμμετοχή του δέρματος, και σοβαρές επιπλοκές λόγω ουλοποίησης, όπως η τύφλωση. Στους α- σθενείς με ΠΠ έχουν βρεθεί αυξημένοι τίτλοι ΤΝF-α στον ορό, αλλά και στο υγρό των φυσαλίδων, και τα επίπεδά του φαίνεται να σχετίζονται με τη βαρύτητα της νόσου. 1 Αλλά και ασθενείς με οφθαλμικό ΠΒ παρουσιάζουν την ίδια εικόνα στον ορό τους σε σύγκριση με υγιείς. 2 Για το λόγο αυτό, οι ανταγωνιστές ΤΝFα έχουν χρησιμοποιηθεί για τη θεραπεία της νόσου. Έχει αναφερθεί μια περίπτωση ασθενούς με ΠΠ και ψωρίαση που αντιμετωπίστηκε με etanercept μετά από αρχική θεραπεία με πρεδνιζόνη. Η χρήση του etanercept επέτρεψε τη σταδιακή μείωση της πρεδνιζόνης, χωρίς να ακολουθήσει έξαρση της ψωρίασης ή του ΠΠ. 3 Δύο ανακοινώσεις αναφέρουν την προσθήκη στην αρχική θεραπεία etanercept 25 mg υποδόρια 2 φορές την εβδομάδα σε 4 ασθενείς με α- νθεκτικό ΠΒ, από τους οποίους οι 3 παρουσίαζαν προσβολή του στοματικού βλεννογόνου και 1 σοβαρή ο- φθαλμική προσβολή. Όλοι οι ασθενείς εμφάνισαν ύφεση. 4,5 Ίσως, αυτή η κατηγορία φαρμάκων θα μπορούσε να αποτελέσει αποτελεσματική λύση σε σοβαρές περιπτώσεις, όπου απαιτείται επιθετική συστηματική θεραπεία. ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΟΣ ΕΡΥΘΗΜΑΤΩΔΗΣ ΛΥΚΟΣ Ο Συστηματικός Ερυθηματώδης Λύκος (ΣΕΛ) είναι μια πολυσυστηματική, χρόνια φλεγμονώδης αυτοάνοση νόσος του κολλαγόνου-αγγειακού ιστού με εκδηλώσεις από τις αρθρώσεις, το δέρμα, τους πνεύμονες, τους νεφρούς, το νευρικό σύστημα και άλλα όργανα, που χαρακτηρίζεται από ανοσολογικές διαταραχές, με κυριότερη την παρουσία αντιπυρηνικών αντισωμάτων. Η ιστική καταστροφή επιτελείται μέσω της ενεργοποίησης του συμπληρώματος και της εναπόθεσής του στους ιστούς, ενώ ο ΤΝF-α, που είναι προφλεγμονώδης κυτταροκίνη, φαίνεται ότι διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στην παθογένεια της νόσου. Συνεπώς, φάρμακα που αναστέλλουν την δράση του και παρεμποδίζουν την ενεργοποίηση του συμπληρώματος περιορίζουν τις κλινικές εκδηλώσεις της νόσου. 6 Παρά ταύτα, οι απόψεις για τη θεραπεία του ΣΕΛ με ανταγωνιστές ΤΝF-α είναι αντικρουόμενες. Υπάρχουν πολλές αναφορές για την α- υξημένη παραγωγή αυτοαντισωμάτων καθώς και αρκετές περιπτώσεις εμφάνισης φαρμακευτικού ερυθηματώδους λύκου μετά από χορήγηση βιολογικών παραγόντων. Αύξηση του τίτλου αυτοαντισωμάτων παρατηρήθηκε κυρίως σε ασθενείς με ρευματοειδή αρθρίτιδα (ΡA) και νόσο του Crohn, όμως στις περισσότερες περιπτώσεις ο κίνδυνος αυτός αντισταθμίζεται από τα οφέλη της θεραπείας. Σε μια φινλανδική μελέτη 53 ασθενών που αντιμετωπίστηκαν με ανταγωνιστές ΤΝF-α, η ανταπόκριση ήταν μεγαλύτερη από 50% στο 74% των ασθενών, που έλαβαν etanercept και στο 60% των ασθενών που έλαβαν adalimumab. 7 Σε μια μελέτη του 2004 για την α- ποτελεσματικότητα του infliximab συγχορηγούμενου με αζαθειοπρίνη ή μεθοτρεξάτη, παρατηρήθηκε αύξηση του τίτλου αντισωμάτων έναντι της καρδιολιπίνης και της διπλής έλικας DNA (dsdna) σε αρκετούς ασθενείς. Ωστόσο, σε 6 ασθενείς με ΣΕΛ παρατηρήθηκε βελτίωση της αρθρίτιδας και της πρωτεϊνουρίας. Η αύξηση των αυτοαντισωμάτων δε σχετίστηκε με επιδείνωση της νόσου. 8 Σε άλλη αναφορά περιγράφεται η επιτυχής θεραπεία με etanercept ασθενούς με υποξύ δερματικό ερυθηματώδη λύκο και ΡA, χωρίς ταυτόχρονη αύξηση του τίτλου των αυτοαντισωμάτων, 9 ενώ άλλη περίπτωση χρήσης etanercept σε ασθενή με υποξύ δερματικό ερυθηματώδη λύκο αναφέρει βελτίωση της κλινικής εικόνας, χωρίς να κάνει λόγο για πιθανή αύξηση του τίτλου αυτοαντισωμάτων. 10 Πρόσφατα, οι Aringer και συν. 11 ανακοίνωσαν τη χρήση infliximab σε 13 ασθενείς με ανθεκτική αρθρίτιδα λόγω ΣΕΛ. Μετά από 4 εγχύσεις σε συνδυασμό με ανοσοκατασταλτική θεραπεία παρατηρήθηκε σημαντική κλινική βελτίωση. Σε άλλη μελέτη, 12 βελτίωση παρατηρήθηκε μετά την προσθήκη infliximab στην αρχική θεραπεία, συγκριτικά με την ομάδα ελέγχου. Αυτή τη στιγμή βρίσκονται σε εξέλιξη 2 μελέτες σχετικά με το προφίλ ασφαλείας των παραγόντων etanercept και infliximab στη θεραπεία του ΣΕΛ (http://clinicaltrials.gov). 11 Πάντως είναι γεγονός ότι περισσότερες μελέτες απαιτούνται για την εκτίμηση της ασφάλειας και της αποτελεσματικότητας των βιολογικών παραγόντων στη θ- εραπεία του ΣΕΛ. ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΣΚΛΗΡΟΔΕΡΜΙΑ Η Συστηματική Σκληροδερμία (ΣΣ) είναι μια χρόνια, αυτοάνοση πάθηση που χαρακτηρίζεται από την προοδευτική ίνωση του δέρματος και εσωτερικών ο- ργάνων, όπως οι πνεύμονες και ο γαστρεντερικός σωλήνας. Υπάρχει μεγάλη κλινική ετερογένεια όσο αφορά την έκταση και τη βαρύτητα της νόσου. Αν και η αιτιολογία της είναι άγνωστη, πιστεύεται ότι η διαιώνιση της οφείλεται στην επακόλουθη των αγγειακών αλ- ÅËËÇÍÉÊÇ ÅÐÉÈÅÙÑÇÓÇ ÄÅÑÌÁÔÏËÏÃÉÁÓ ÁÖÑÏÄÉÓÉÏËÏÃÉÁÓ

3 ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΕΣ ΤΟΥ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑ ΝΕΚΡΩΣΗΣ ΤΩΝ ΟΓΚΩΝ: ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΕΚΤΟΣ ΨΩΡΙΑΣΗΣ 85 λοιώσεων και της ίνωσης, φλεγμονή. Ο TNF-α παίζει σημαντικό ρόλο στη χημειοταξία των ινοβλαστών και τη μειωμένη παραγωγή κολλαγόνου. 13 Σε μοντέλα ποντικών με σκληροδερμία από μπλεομυκίνη, το etanercept έχει αποδειχθεί ότι μειώνει σημαντικά την σκλήρυνση του χορίου, τη συσσώρευση κολλαγόνου και τη διήθηση από μυοϊνοβλάστες. 14 Σε μια μελέτη του 2000, χορηγήθηκε etanercept 25 mg υποδόρια 2 φορές την εβδομάδα για 6 μήνες σε 10 ασθενείς με συστηματική σκληροδερμία. 4 από τους 10 εμφάνισαν βελτίωση, σύμφωνα με το RodnanSkinScore, καθώς και 3 από τους 4 ασθενείς με έλκη δακτύλων. Οι υπόλοιπες παράμετροι της νόσου, όπως η πνευμονική λειτουργία, το εύρος διάνοιξης του στόματος και η έκταση των άκρων χειρών παρέμειναν αμετάβλητες. Κλινική ε- πιδείνωση της νόσου παρατηρήθηκε σε 1 ασθενή. 15 Πιο πρόσφατα, σε μια αναδρομική μελέτη 18 ασθενών με φλεγμονή των αρθρώσεων που αντιμετωπίστηκαν με etanercept, οι 15 από τους 18 εμφάνισαν σημαντική βελτίωση της φλεγμονής και της ορογονίτιδας. Δεν υπήρξε επιδείνωση κατά τη διάρκεια της θεραπείας ενώ δεν αναφέρθηκαν επιπλοκές, όπως ευκαιριακές λοιμώξεις κ.α. 16 Το 2008, οι Denton και συν. 17 αντιμετώπισαν 16 ασθενείς με ΣΣ και εκτεταμένη δερματική προσβολή με 5 εγχύσεις infliximab 5 mg/kg. Μετά από 26 εβδομάδες δεν παρατηρήθηκε καμία μεταβολή σύμφωνα με το RodnanSkinScore. Κλινικά, η νόσος παρέμεινε σταθερή ενώ εργαστηριακά, παρατηρήθηκε μείωση της τιμής σε 2 δείκτες της κολλαγονικής σύνθεσης. Το 1/3 των ασθενών εμφάνισε αντιδράσεις κατά τις επόμενες εγχύσεις, λόγω ανάπτυξης αντισωμάτων. Πρόσφατα, ασθενής με ΣΣ, πνευμονική ίνωση και πνευμονική υπέρταση, εμφάνισε σταθεροποίηση της κλινικής εικόνας με βελτίωση της ποιότητας ζωής, όταν ε- τέθη σε θεραπεία με infliximab 5 mg/kg και μεθοτρεξάτη 10 mg εβδομαδιαίως. 18 Υπάρχουν αρκετές αναφορές για τις ανεπιθύμητες ενέργειες από τη χορήγηση ανταγωνιστών ΤΝF-α στη ΣΣ. Σύνδρομο φαρμακευτικού ερυθηματώδους λύκου έχει αναφερθεί μετά από θ- εραπεία με infliximab και etanercept. 19 Και στις 2 περιπτώσεις υπήρξε κλινική βελτίωση και μείωση του τίτλου αυτοαντισωμάτων μετά τη διακοπή της θεραπείας. Περιγράφεται επίσης ασθενής με ΣΣ που ανέπτυξε πανκυτταροπενία και μυκητιασική λοίμωξη μετά από χορήγηση infliximab. 20 ΔΕΡΜΑΤΟΜΥΟΣΙΤΙΔΑ Η Δερματομυοσίτιδα (ΔΜ) είναι αυτοάνοση νόσος του κολλαγόνου-αγγειακού ιστού, που χαρακτηρίζεται από φλεγμονή των μυών του δέρματος. Η αιτιολογία της είναι άγνωστη, πολλές μελέτες, όμως έχουν αναδείξει το σημαντικό ρόλο του ΤΝF-α στην παθογένεια της, καθώς και την επιτυχή θεραπεία με etanercept και infliximab. 21 Σε μελέτη 5 παιδιών με ανθεκτική νεανική ΔΜ, παρατηρήθηκε σημαντική κλινική βελτίωση μετά από θεραπεία με infliximab. 22 Σε μια ανοιχτή μελέτη, χορηγήθηκαν αντι-tnfα παράγοντες και μεθοτρεξάτη σε 6 ασθενείς με ΔΜ και πολυμυοσίτιδα, που δεν είχαν λάβει προηγούμενη ανάλογη θεραπεία. Μόνο 2 από τους 6 έφτασαν στην 26η εβδομάδα που ήταν ο τελικός στόχος ενώ 3 διέκοψαν τη θεραπεία λόγω επιδείνωσης της νόσου. Με βάση τα αποτελέσματα αυτά αλλά και προηγούμενες μελέτες, οι ερευνητές κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι οι βιολογικοί παράγοντες μπορεί να είναι αποτελεσματικοί σε κάποιες περιπτώσεις ΔΜ και πολυμυοσίτιδας, αλλά είναι δύσκολο να προβλεφθεί ποιοι ασθενείς θα ανταποκριθούν στη θεραπεία. 23 Σε άλλη μελέτη, 2 ασθενείς με ΔΜ αντιμετωπίστηκαν με infliximab και ενώ μετά από 3 εγχύσεις παρουσίασαν βελτίωση, ο ένας ανέπτυξε πνευμονία από εισρόφηση αν και παράλληλα ελάμβανε υψηλές δόσεις πρεδνιζόνης. 24 Έχει αναφερθεί επίσης, ασθενής με ανθεκτική ΔΜ που εμφάνισε σηπτική συμπτωματολογία μετά την 3η έγχυση infliximabη οποία αντιμετωπίστηκε με αντιβιοτικά. Ωστόσο 4 μήνες αργότερα διαγνώστηκε non-hodgking λέμφωμα. Για το λόγο αυτό, οι ερευνητές πιστεύουν ότι οι αντι-tnfα παράγοντες πρέπει να χορηγούνται με μεγάλη προσοχή σε ασθενείς με σύνδρομα που μπορεί να σχετίζονται με κακοήθειες. 25 ΝΟΣΟΣ ΑΔΑΜΑΝΤΙΑΔΗ-BEHCET Η νόσος Αδαμαντιάδη-Behcet είναι μια χρόνια, πολυσυστηματική, φλεγμονώδης πάθηση που συναντάται συχνότερα στη Μέση Ανατολή και τη Μεσόγειο. Το χαρακτηριστικό κλινικό γνώρισμά της είναι τα υποτροπιάζοντα, αφθώδη στοματικά έλκη. Άλλες εκδηλώσεις είναι τα έλκη γεννητικών οργάνων, δερματικές βλάβες, οφθαλμική φλεγμονή, παθέργεια, νευρολογικές και αγγειακές εκδηλώσεις. Τα περισσότερα από αυτά θεωρούνται αποτέλεσμα της αγγειίτιδας που προσβάλλει μικρού αλλά και μεγάλου μεγέθους αγγεία. Η διαταραχή της λειτουργίας των Τ λεμφοκυττάρων και η επακόλουθη αύξηση των επιπέδων του ΤΝF-α θεωρείται ότι διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στην παθογένεια της νόσου. Οι ανταγωνιστές του ΤΝF-α χρησιμοποιούνται πολλά χρόνια Ôüìïò 22, Ôåý ïò 2, Απρίλιος - Ιούνιος 2011

4 86 Κ. Καλαποθάκου, Κ. Καραμπίδου, Γ. Αυγερινού, Π.Γ. Σταυρόπουλος για τη θεραπεία της νόσου. Το 2001, οι Goossens και συν. 26 ανέφεραν την περίπτωση ασθενούς με ανθεκτικά έλκη στο στόμα και τα γεννητικά όργανα που αντιμετωπίστηκε επιτυχώς με 2 εγχύσεις infliximab 10 mg/kg. Από τότε έχουν υπάρξει πολλές αναφορές για την αντιμετώπιση των εκδηλώσεων της νόσου με ανταγωνιστές ΤΝF-α. Πρόσφατα, σε μια συγκριτική αναδρομική μελέτη, διαπιστώθηκε η αποτελεσματικότητα του infliximab σε ανθεκτική ραγοειδίτιδααμφιβληστροειδίτιδα, σχετιζόμενη με νόσο Behcet. Κατά τους 6 μήνες της θεραπείας, παρατηρήθηκαν λιγότερα επεισόδια ραγοειδίτιδας με χορήγηση infliximab συγκριτικά με την κυκλοσπορίνη. 27 Αναφορές υπάρχουν επίσης για την αποτελεσματικότητα του infliximab στην μορφή της νόσου με προσβολή εσωτερικών οργάνων, ειδικά στην περίπτωση που αυτό χορηγηθεί έγκαιρα, πριν την εμφάνιση οργανικής ανεπάρκειας. 28 Η χρήση του etanercept στη νόσο Αδαμαντιάδη-Behcet μελετήθηκε σε μια τυχαιοποιημένη μελέτη 40 ασθενών το Στην μια ομάδα χορηγήθηκε etanercept 25 mg υποδόρια 2 φορές την εβδομάδα για 4 εβδομάδες και στην άλλη (ομάδα αναφοράς) εικονικό φάρμακο. Παρατηρήθηκε υποχώρηση των στοματικών ελκών στο 45% των ασθενών που έλαβαν το φάρμακο έναντι 5% της ομάδας αναφοράς καθώς και των δερματικών εκδηλώσεων (οζώδεις βλάβες) στο 85% έναντι 25%, αντίστοιχα. 29 Και το adalimumab έχει φανεί αποτελεσματικό στη νόσο. 30 Σε μια αναφορά, ασθενής με σοβαρή μορφή της (ραγοειδίτιδα) και υπερευαισθησία στο infliximab αντιμετωπίστηκε επιτυχώς με adalimu-mab, δείχνοντας ότι το τελευταίο ίσως να αποτελεί καλή ε- ναλλακτική θεραπευτική λύση. 31 Μέχρι σήμερα έχουν ανακοινωθεί 3 περιπτώσεις αποτυχίας των βιολογικών παραγόντων: 2 με infliximab και 1 με etanercept. 32,33 Στην περίπτωση αποτυχίας του etanercept, ο ασθενής αντιμετωπίστηκε επιτυχώς με infliximab. Φαίνεται πάντως πως οι ανταγωνιστές ΤΝF-α αποτελούν πολλά υποσχόμενη θεραπευτική πρόταση για τη νόσο, με δυνατότητα αντικατάστασης κάποιου παράγοντα με άλλο, σε περίπτωση αποτυχίας του. ΕΡΥΘΡΑ ΙΟΝΘΙΟΣ ΠΙΤΥΡΙΑΣΗ Η Ερυθρά Ιόνθιος Πιτυρίαση (ΕΙΠ) αποτελεί χρόνια βλατιδολεπιδώδη διαταραχή η οποία χαρακτηρίζεται από ερυθρο-πορτοκαλόχροες λεπιδώδεις πλάκες, υπερκεράτωση παλαμών-πελμάτων και θυλακική υπερκεράτωση. Μερικοί ασθενείς μπορεί να αναπτύξουν ερυθροδερμία με νησίδες υγιούς δέρματος. Παρόλο που η παθογένεια της νόσου είναι άγνωστη, ωστόσο πιθανόν να οφείλεται σε υπερβολική απάντηση απέναντι σε ένα αντιγονικό ερέθισμα. Οι διάφορες θεραπείες οι οποίες έχουν, γενικά, χορηγηθεί όπως τοπικά κορτικοειδή και ρετινοειδή, ανάλογα βιταμίνης D και μεθοτρεξάτη, δεν είναι πάντοτε αποτελεσματικές. Μικρή μελέτη 3 ασθενών με ΕΙΠ οι οποίοι έλαβαν, εκτός από αντιβιοτικά, αντιισταμινικά και τοπικά κορτικοστεροειδή, ινφλιξιμάμπη 5 mg/kg ανά μήνα ενδοφλέβια, παρουσίασαν σημαντική κλινική βελτίωση εντός 2 εβδομάδων από την πρώτη έγχυση. 34 Αναφέρεται επίσης στην βιβλιογραφία περίπτωση 2 ασθενών με ανθεκτική στην θεραπεία με ασιτρετίνη νόσο, οι οποίοι εμφάνισαν σημαντική ύφεση της νόσου μετά από προσθήκη ι- νφλιξιμάμπης. Άλλες 4 πρόσφατες αναφορές περιστατικών με ΕΙΠ υποστηρίζουν την αποτελεσματικότητα της ινφλιξιμάμπης είτε ως μονοθεραπείας 35,36,37 ή σε συνδυασμό με μεθοτρεξάτη. 38 Επίσης, μικρή μελέτη 7 ασθενών με νεοδιαγνωσθείσα κλασσική τύπου Ι (6 ασθενείς) ή άτυπη τύπου ΙΙ (1 ασθενής) μορφή ΕΙΠ ενηλίκων, ανθεκτική σε συμβατικές θεραπείες, έδειξε πλήρη και μακροχρόνια ύφεση της νόσου στην ομάδα ασθενών με ΕΙΠ τύπου Ι μετά από ισόχρονη χορήγηση ινφλιξιμάμπης ή ετανερσέπτης ως μονοθεραπεία ή σε συνδυασμό με χαμηλή δόση ασιτρετίνης. 39 Υπάρχουν επίσης θετικές ενδείξεις για την αποτελεσματικότητα της ανταλιμουμάμπης στην θεραπεία της ΕΙΠ. Ασθενής 72 ετών με ιστολογικά αποδεδειγμένη νόσο παρουσίασε δραματική και ταχεία κλινική βελτίωση μετά από 8 εβδομάδες μονοθεραπείας με ανταλιμουμάμπη. Η αρχική δόση ήταν 80 mg ακολουθούμενη από εβδομαδιαίες δόσεις των 40 mg για συνολικά 32 εβδομάδες. 40 Η κλινική και ιστολογική ομοιότητα της ΕΙΠ με την ψωρίαση σε συνδυασμό με την ανεκδοτικές αναφορές περιστατικών ΕΙΠ που παρουσίασαν κλινική βελτίωση μετά από συστηματική χορήγηση TNF-α ανταγωνιστών, υποδηλώνει την σημασία τους στην θεραπεία της νόσου. Ωστόσο, για τον σαφή προσδιορισμό της αποτελεσματικότητας τους και τον καθορισμού ακριβούς δοσολογίας είναι απαραίτητα η διεξαγωγή τυχαιοποιημένων κλινικών δοκιμών. ΠΟΛΥΚΕΝΤΡΙΚΉ ΔΙΚΤΥΩΤΗ ΙΣΤΙΟΚΥΤΤΑΡΩΣΗ Αποτελεί σπάνια διαταραχή η οποία χαρακτηρίζεται από παραμορφωτική αρθρίτιδα και βλατι- ÅËËÇÍÉÊÇ ÅÐÉÈÅÙÑÇÓÇ ÄÅÑÌÁÔÏËÏÃÉÁÓ ÁÖÑÏÄÉÓÉÏËÏÃÉÁÓ

5 ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΕΣ ΤΟΥ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑ ΝΕΚΡΩΣΗΣ ΤΩΝ ΟΓΚΩΝ: ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΕΚΤΟΣ ΨΩΡΙΑΣΗΣ 87 δο-οζώδεις δερματικές βλάβες που αποδίδονται σε παρουσία ιστιοκυττάρων και πολυπύρηνων γιγαντοκυττάρων. Το ¼ των περιπτώσεων σχετίζεται με υποκείμενη κακοήθεια. Αν και η ακριβής παθογένεια της νόσου παραμένει άγνωστη, ωστόσο ανευρίσκονται αυξημένα επίπεδα TNF-α στο αίμα και τους ι- στούς ασθενών με τη νόσο αυτή. Η χρήση αντι-tnfα παραγόντων έχει αναφερθεί σε πολυάριθμες περιπτώσεις ανθεκτικών σε προηγούμενες ανοσοκατασταλτικές θεραπείες ασθενών, κυρίως ως συμπληρωματική αγωγή. 41 ΤΟΞΙΚΗ ΕΠΙΔΕΡΜΙΔΙΚΗ ΝΕΚΡΟΛΥΣΗ Η Τοξική Επιδερμιδική Νεκρόλυση (ΤΕΝ) αποτελεί μία απειλητική για την ζωή δερματική αντίδραση σε κάποιο φάρμακο, με αποτέλεσμα διάχυτο ερύθημα, νέκρωση και αποκόλληση της επιδερμίδας και των βλεννογόνων με εμφάνιση πομφολύγων. Η υπερπαραγωγή TNF-α έχει αποδειχθεί ότι παίζει σημαντικό ρόλο στην παθογένεια της νόσου. Πολλές μελέτες αναφέρουν αύξηση του TNF-α στο υγρό πομφολύγων ασθενών με ΤΕΝ σε σύγκριση με ανάλογες βλάβες από ασθενείς με εγκαύματα. 42 Αυτή η προφλεγμονώδης κυτταροκίνη δρα έμμεσα προσελκύοντας Τ λεμφοκύτταρα και άμεσα ενεργοποιώντας την διαδικασία της απόπτωσης των επιδερμιδικών κυττάρων. Έχει προταθεί ότι η αύξηση του TNF-α α- ποτελεί αμυντικό μηχανισμό των κυττάρων της επιδερμίδας εναντίον της εισβολής Τ λεμφοκυττάρων. Καμία από τις έως τώρα α γραμμής θεραπείες δεν έχει αποδειχθεί αποτελεσματική. Πρόσφατα υιοθετήθηκε η χορήγηση ενδοφλέβιας ανοσοσφαιρίνης με σκοπό την ανακοπή της εξέλιξης της νόσου, η αποτελεσματικότητα της όμως δεν έχει αποδειχθεί. Υπάρχουν 5 αναφορές για την χρήση αντι-tnfα στην θεραπεία της ΤΕΝ έως σήμερα. Η πρώτη αναφορά αφορά 3 ασθενείς οι οποίοι παρουσίασαν μεγάλη κλινική βελτίωση μετά από μεμονωμένες εγχύσεις ινφλιξιμάμπης (σε δόσεις 5 mg/kg σε 2 α- σθενείς και 3 mg/kg σε 1 ασθενή). Σε μία περίπτωση η βελτίωση σχετιζόταν με μείωση της έκφρασης TNF-α στο δέρμα και τα περιαγγειακά φλεγμονώδη κύτταρα. 43 Επίσης, έχουν αναφερθεί άλλες 2 περιπτώσεις ασθενών με ΤΕΝ που ανταποκρίθηκαν επιτυχώς σε θεραπεία με ετανερσέπτη. Το 2007 δημοσιεύτηκε η περίπτωση ενός 59χρονου άνδρα με ΤΕΝ μετά από χορήγηση σιπροφλοξασίνης, ο οποίος θεραπεύτηκε με ετανερσέπτη. Μάλιστα μετά την πρώτη κιόλας υποδόρια χορήγηση η επιθηλιακή αποκόλληση διακόπηκε, και αρκετές ημέρες μετά την δεύτερη χορήγηση η επανεπιθηλιοποίηση ολοκληρώθηκε. 44 Ο δεύτερος ασθενής με ΤΕΝ από λήψη φαινοβαρβιτάλης, έλαβε φαρμακευτική αγωγή με ετανερσέπτη (2 δόσεις των 25 mg) σε συνδυασμό με κορτικοειδή. Πλήρης επανεπιθηλιοποίηση σημειώθηκε σε 20 ημέρες μετά την 2η δόση. 45 Καθώς ο ΤΝF-α παίζει σημαντικό ρόλο στην παθογένεια του ΤΕΝ, ε- πιπρόσθετη έρευνα χρειάζεται για την αποσαφήνιση του πιθανού ρόλου των anti-tnf στην θεραπεία της νόσου. Επιπρόσθετα, αφού το δέρμα απογυμνώνεται ευρέως στο ΤΕΝ, είναι δικαιολογημένη η ανησυχία ότι αυτά τα φάρμακα μπορεί να προδιαθέτουν στην ανάπτυξη δερματικών λοιμώξεων ή/και σήψης. ΦΥΓΟΚΕΝΤΡΟ ΔΑΚΤΥΛΙΟΕΙΔΕΣ ΕΡΥΘΗΜΑ Αποτελεί αγνώστου αιτιολογίας νόσο που χαρακτηρίζεται από χαρακτηριστικής μορφής ερύθημα, το οποίο ίσως οφείλεται σε αντίδραση υπερευαισθησίας. Ιστολογικά χαρακτηρίζεται από παρακεράτωση και σπογγίωση της επιδερμίδας και λεμφοϊστιοκυτταρική περιαγγειακή διήθηση και εξαγγείωση ερυθρών αιμοσφαιρίων στο χόριο. Αν και η θεραπεία της νόσου με αντιϊσταμινικά και τοπικά κορτικοειδή είναι γενικά ανεπιτυχής, ωστόσο η τοπική χρήση καλσιτριόλης και τακρόλιμους ήταν σχετικά επωφελής. Αναφέρεται στην βιβλιογραφία η περίπτωση ενός 55χρονου άνδρα με ανθεκτική νόσο ο οποίος θεραπεύτηκε επιτυχώς με ετανερσέπτη σε δόση 50 mg εβδο μαδιαίως Μετά από 4 εβδομάδες παρατηρήθηκε βελτίωση κατά 95% ενώ μετά από 3 μήνες ο ασθενής ήταν ελεύθερος εξανθήματος και μετά από 6 μήνες η θεραπεία διεκόπη. Ωστόσο 2 μήνες αργότερα η νόσος υποτροπίασε. Έγινε επανεκκίνηση της θεραπείας η ο- ποία είχε παρόμοια αποτελέσματα. 46 Περισσότερες μελέτες είναι απαραίτητες για τον καθορισμό της αποτελεσματικότητας των αντι-τνfα παραγόντων στην θεραπεία της νόσου. ΝΟΣΟΣ HAILEY-HAILEY (ΚΑΛΟΗΘΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΗΣ ΠΕΜΦΙΓΑ) Αποτελεί συγγενή πομφολυγώδη δερματοπάθεια η οποία οφείλεται σε γενετικό έλλειμμα της αντλίας Ca ++ ATP2C1, που εντοπίζεται στο χρωμόσωμα 3. Ôüìïò 22, Ôåý ïò 2, Απρίλιος - Ιούνιος 2011

6 88 Κ. Καλαποθάκου, Κ. Καραμπίδου, Γ. Αυγερινού, Π.Γ. Σταυρόπουλος Τοπικά κορτικοστεροειδή στις εξάρσεις, αντιβιοτικά, αντιμυκητιασικά, θαλιδομίδη και κυκλοσπορίνη α- ποτελούν κάποιες προτάσεις που πάντως είναι ανεπιτυχείς για τις πιο χρόνιες και συχνά υποτροπιάζουσες μορφές της νόσου. Το 2006, οι Norman και συν. 10 δημοσίευσαν την περίπτωση μίας 47χρονης γυναίκας με χρόνια ανθεκτική στην θεραπεία νόσο Hailey-Hailey η οποία έλαβε ετανερσέπτη σε βαθμιαία αυξανόμενη δόση από 25 mg-75 mg υποδόρια εβδομαδιαίως για 10 μήνες. Η ασθενής παρουσίασε αξιοσημείωτη βελτίωση μετά από 15 μήνες θεραπείας. Ωστόσο, παράλληλα με την αγωγή παρουσίασε σημαντική απώλεια σωματικού βάρους (22,7 kg), γεγονός το οποίο μπορεί επίσης να συνετέλεσε στην βελτίωση της κλινικής της εικόνας. Ωστόσο οι ερευνητές σημειώνουν ότι οι η κλινική βελτίωση εμφανίστηκε πριν την απώλεια βάρους υποδηλώνοντας την πιθανό ρόλο των αντι-tnfα στην παθογένεια της νόσου. ΠΥΩΔΗΣ ΙΔΡΩΤΑΔΕΝΤΙΔΑ Οι TNF-α ανταγωνιστές έχουν αποδειχθεί ιδιαίτερα δραστικοί στην θεραπευτική διαχείριση αυτής της κλασσικά ανθεκτικής στη θεραπεία και ιδιαίτερα χρόνιας διαταραχής ενώ αρκετές μελέτες βρίσκονται σε εξέλιξη. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΙΚΑ Οι TNF-α ανταγωνιστές (infliximab, etanercept και adalimumab) χρησιμοποιούνται με ολοένα και α- υξανόμενη συχνότητα στην θεραπεία ποικίλων παθολογικών καταστάσεων με αξιοσημείωτη επιτυχία σε πολλές από αυτές, ειδικά σε περιπτώσεις όπου η νόσος είναι ανθεκτική σε παραδοσιακές θεραπείες. Επιπροσθέτως το προφίλ ασφαλείας αυτών των φαρμακευτικών παραγόντων φαίνεται να είναι περισσότερο αποδεκτό σε σύγκριση με την χρόνια χορήγηση α- νοκατασταλικών φαρμάκων, όπως τα κορτικοειδή. Ωστόσο η χορήγηση αντι-tnfα παραγόντων δεν είναι ελεύθερη κινδύνων (φυματίωση, λοιμώξεις, λεμφώματα). Δεν πρέπει, ακόμη, να παραβλεφθεί το υψηλό τους κόστος, που τους καθιστά μη ρεαλιστική θεραπευτική προοπτική για πολλούς ασθενείς, που η ασφαλιστική τους κάλυψη είναι αβέβαιη για μη επίσημα εγκεκριμένες θεραπείες. Παρά τους κινδύνους και τις δυσκολίες που σχετίζονται με την χρήση τους, προσφέρουν σημαντικό ενδεχόμενο θεραπευτικό όφελος, ιδιαίτερα ως 2 ης γραμμής θεραπεία σε περιπτώσεις α- σθενών με ανθεκτικές σε κλασσικές θεραπείες νόσο. Τέλος, καθώς όλο και περισσότερα γίνονται γνωστά για την παθογένεια αυτών των διαταραχών και για το ρόλο της κυτταροκίνης TNFα σε καθεμία από αυτές, αναμένεται ότι η χρήση και τα συνεπακόλουθα οφέλη των anti-tnf παραγόντων θα επεκταθούν ακόμη περισσότερο. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 1. D'Auria L, Mussi A, Bonifati C, et al. Increased serum IL-6, TNF-alpha and IL-10 levels in patients with bullous pemphigoid: relationships with disease activity. J EurAcadDermatol 1999;12: Lee SJ, Li Z, Sherman B, et al. Serum levels of tumor necrosis factor-alpha and interleukin-6 in ocular cicatricialpemphigoid. Invest Ophthalmol VisSci 1993; 34: Yamauchi PS, Lowe NJ, Gindi V. Treatment of coexisting bullous pemphigoid and psoriasis with the tumor necrosis factor antagonist etanercept. JAcadDermatol 2006; 54(3 Suppl 2):S Sacher C, Rubbert A, Konig C, et al. Treatment of recalcitrant cicatricialpemphigoid with the tumor necrosis factor alpha antagonist etanercept.j Am AcadDermatol 2002;46(1): Canizares MJ, Smith Dl, Conners MS, Successful treatment of mucous membranepemphigoidwith etanercept in 3 patients. Arch Dermatol 2006;142: Aringer M, Smolen JS. TNF inhibition in SLE: where do we stand? Lupus 2009;18(1): Levalampi T, Korpela M, Vuolteenaho K, et al. Etanercept and adalimumab treatment in patients with rheumatoid arthritis and spondyloarthropathies in clinical practice: adverse events and other reasons leading to discontinuation of the treatment. RheumatolInt 2008; 28(3): Aringer M, Graninger WB, Steiner G, Safety and efficacy of tumor necrosis alpha blockade in systemic lupus erythematosus: an open-label study. Arthritis Rheum 50(10): Fautrel B, Foltz V, Frances C, et al. Regression ofsubacute cutaneous lupus erythematosus in a patient with rheumatoid arthritis treated with a biologic tumor necrosis factor alpha-blocking agent: comment on the article by Pisetsky and the letter from Aringer et al. Arthritis Rheum 2002:46: [author reply: 1409]. 10. Norman R, Greenberg RG, Jackson JN, Case reports ofetanercept in inflammatory dermatoses J Am Acad- Dermatol 2006;54(3)(Suppl 2):S139-S Aringer M, Houssiau F, Gordon C, et al. Adverse events and efficacy of TNF-alpha blockade with infliximab in patients with systemic lupus erythmatosus: long-term follow-up of 13 patients. Rheumatology (Oxford) 2009;48(11): ÅËËÇÍÉÊÇ ÅÐÉÈÅÙÑÇÓÇ ÄÅÑÌÁÔÏËÏÃÉÁÓ ÁÖÑÏÄÉÓÉÏËÏÃÉÁÓ

7 ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΕΣ ΤΟΥ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑ ΝΕΚΡΩΣΗΣ ΤΩΝ ΟΓΚΩΝ: ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΕΚΤΟΣ ΨΩΡΙΑΣΗΣ Uppal SS, Hayat SJ, Raghupathy R. Efficacy and safety of infliximab in active SLE: a pilot study. Lupus 2009; 18(8): Shi-Wen X, Panesar M, Vancheeswaran R, et al. Expression and shedding of intercellular adhesion molecule 1 and lymphocyte function-associated antigen 3 by normal and scleroderma fibroblasts. Effects of interferon-gamma, tumor necrosis factor alpha, and estrogen. Arthritis Rheum 1994;37(11): Koca SS, Isik A, Ozercan IH, et al. Effectiveness of e- tanercept in bleomycin-induced experimental scleroderma. Rheumatology (Oxford) 2008;47(2): Ellman MH, MacDonald PA, Hayes FA. Etanercept as a treatment for diffuse scleroderma: a pilot study. Arthritis Rheum 2000;43:s Lam GK, Hummers LK, Woods A, et al. Efficacy and safety of etanercept in the treatment of sclero-dermaassociated joint disease. J Rheumatol 2007; 34(7); Denton CP, Engelhart M, Tvede N, et al. An open-label pilot study of infliximab therapy in diffuse cutaneous systemic sclerosis. Ann Rheum Dis 2009;68(9): Bargagli E, Galeazzi M, Bellisai F, et al. Infliximab treatment in a patient with systemic sclerosis associated with lung fibrosis and pulmonary hypertension. Respiration 2008;75(3): Christopher-Stine L, Wigley F. Tumor necrosis factoralpha antagonists induce lupus-like syndrome in patients with scleroderma overlap/ mixed connective tissue disease. J Rheumatol 2003;30; Menon Y, Cucurull E, Espinoza LR. Pancytopenia in a patient with scleroderma treated with infliximab. Rheumatology (Oxford) 2003;42; [author reply: 1274], 21. Efthimiou P, Schwartzman S, Kagen LJ. Possible role for tumor necrosis factor inhibitors in the treatment of resistant dermatomyositis and polymyositis: a retrospective study of eight patients. Ann Rheum Dis 2006; 65(9): Riley P, McCann LJ, Maillard SM, et al. Effectiveness of infliximab in the treatment of refractory juvenile dermatomyositis with calcinosis. Rheumatology (Oxford) 2008;47(6): Hengstman GJ, De Bleecker JL, Feist E, et al. Open-label trial of anti-tnf-alpha in dermato- and polymyositis treated concomitantly with methotrexate. EurNeurol 2008;59(3-4): Dold S, Justiniano ME, Marquez J, et al. Treatment of early and refractory dermatomyositis with infliximab: a report of two cases. ClinRheumatol 2007;26: Roddy E, Courtney PA, Morris A. Non-Hodgkin's lymphoma in a patient with refractory dermatomyositis which had been treated with infliximab. Rheumatology (Oxford) 2002;41: Goossens PH, Verburg RJ, Breedveld FC. Remission of Behcet's syndrome with tumour necrosis factor alpha blocking therapy.ann Rheum Dis 2001;60(6): Yamada Y, Sugita S, Tanaka H, et al. Comparison of infliximab versus cyclosporine during the initial 6-month treatment period in Behcet's disease. Br J Ophthalmol 2010; 94(3): Iwata S, Saito K, Yamaoka K, et al. Effects of anti-t- NF-alpha antibody infliximab in refractory entero-behcet's disease. Rheumatology (Oxford) 2009; 48(8): Melikoglu M, Kural-Seyahi E, Tascilar K, et al. The u- nique features of vasculitis in Behget's syndrome.clin Rev Allergy Immunol 2008;35(1-2): Ariyachaipanich A, Berkelhammer C, Nicola H. Intestinal Behget's disease: maintenance of remission with adalimumabmonotherapy. Inflamm Bowel Dis 2009; 15(12): Takase K, Ohno S, Ideguchi H, et al. Successful switching to adalimumab in an infliximab-allergic patient with severe Behcet disease-related uveitis. RheumatolInt [Epub ahead of print]. 32. Estrach C, Mpofu S, Moots RJ. Behcet's syndrome: response to infliximab after failure of etanercept. Rheumatology (Oxford) 2002:41: Yucel AE, Kart-Koseoglu H, AkovaYA, etal. Failure of infliximab treatment and occurrence of erythema nodosum during therapy in two patients with Behcet's disease. Rheumatology (Oxford) 2004;43: Drosou A, Kirsner RS, Welsh E, et al. Use of infliximab, an anti-tumor necrosis alpha antibody, for inflammatory dermatoses. J Cutan Med Sirg 2003: 7(5): Muller H, Gattringer C, Zelger B, et al. Infliximabmonotherapy as a first-line treatment for adult-onset pityriasisrubrapilaris: case report and review of the literature on biologic therapy. J Am AcadDermatol 2008; 59(Suppl 5):S Ruzzetti M, Saraceno R, Carboni I, et al. Type III juvenile pityriasisrubrapilaris: a successful treatment with infliximab. J Eur Acad Dermatol Venereol. 2008: 22(1): Dessinioti C, Vergou T, Moustou E, et al. Long-term infliximab treatment for refractory type III juvenile pityriasisrubrapilaris. Eur J Dermatol. 2011:21(4): Barth D, Harth W, Treudler R, et al. Successful treatment of pityriasisrubrapilaris (type 1) under combination of infliximab and methotrexate. J Dtsch Dermatol Ges 2009;7(12): Garcovich S, Di Giampetruzzi AR, Antonelli G, et al. Treatment of refractory adult-onset pityriasisrubrapilaris with TNF-alpha antagonists: a case series. J EurAcadDermatolVenereol. 2010:24: Walling HW, Swick BL. Pityriasisrubrapilaris responding rapidly to adalimumab. Arch Dermatol 2009; 145(1): Kovach BT, Calamia KT, Walsh JS, et al. Treatment of multicentricreticulohistiocytosis with etanercept. Arch Dermatol 2004;140: Correia 0, Delgado L, Barbosa IL, et al. Increased in- Ôüìïò 22, Ôåý ïò 2, Απρίλιος - Ιούνιος 2011

8 90 Κ. Καλαποθάκου, Κ. Καραμπίδου, Γ. Αυγερινού, Π.Γ. Σταυρόπουλος terleukin 10, tumor necrosis factor alpha, and interleukin 6 levels in blister fluid of toxic epidermal necrolysis. J Am AcadDermatol 2002:47: Fischer M, Fiedler E, Marsch WC, et al. Antitumour necrosis factor-alpha antibodies (infliximab) in the treatment of a patient with toxic epidermal necrolysis. Br J Dermatol 2002:146: Famularo G, Di Dona B, Canzona F, et al.etanercept for toxic epidermal necrolysis. Ann Pharmacother 2007; 41: Gubinelli E, Canzona F, Tonanzi T, et al. Case report: toxic epidermal necrolysis successfully treated with e- tanercept. J Dermatol 2009;36: Minni J, Sarro R. A novel therapeutic approach to erythema annularecentrifugum. J Am Acad Dermatol 2006; 54(Suppl):S : Áë ëç ëï ãñá ößá: Ð.Ã. Óôáõ ñü ðïõ ëïò Íï óï êï ìåßï Á. Óõã ãñüò, Áíï óï äåñ ìá ôï ëï ãé êü Åñ ãá óôþ ñéï Äñá ãïý ìç 5, Êá é óá ñéá íþ Ôçë.: Fax: ÅËËÇÍÉÊÇ ÅÐÉÈÅÙÑÇÓÇ ÄÅÑÌÁÔÏËÏÃÉÁÓ ÁÖÑÏÄÉÓÉÏËÏÃÉÁÓ

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΟΡΟΑΡΝΗΤΙΚΗ ΣΠΟΝΔΥΛΑΡΘΡΟΠΑΘΕΙΑ. Χατζημιχαηλίδου Σοφία

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΟΡΟΑΡΝΗΤΙΚΗ ΣΠΟΝΔΥΛΑΡΘΡΟΠΑΘΕΙΑ. Χατζημιχαηλίδου Σοφία ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΟΡΟΑΡΝΗΤΙΚΗ ΣΠΟΝΔΥΛΑΡΘΡΟΠΑΘΕΙΑ Χατζημιχαηλίδου Σοφία ΟΡΟΑΡΝΗΤΙΚΕΣ ΣΠΟΝΔΥΛΑΡΘΡΙΤΙΔΕΣ Οσφυαλγία (φλεγμονώδους τύπου) Ιερολαγονίτιδα Ασύμμετρη περιφερική αρθρίτιδα Ενθεσίτιδα

Διαβάστε περισσότερα

Ηλίας Κουρής - Ρευματολόγος. www.rheuma,gr

Ηλίας Κουρής - Ρευματολόγος. www.rheuma,gr Πολλες από τις ρευματικες παθησεις των ενηλικων προσβαλουν και τα παιδια,αν και σε μικροτερη συχνοτητα. Επιπλεον καποιες παθησεις όπως είναι ο συστηματικης έναρξης ή ο ολιγοαρθρικος τυπος εναρξης της Νεανικης

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως έχω Σκληρόδερµα;

Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Για να πληροφορηθώ µýëïò ôçò Σπάνιος ναι... Μόνος όχι Η Πανελλήνια Ένωση Σπανίων Παθήσεων (Π.Ε.Σ.ΠΑ) είναι ο μόνος φορέας, μη κερδοσκοπικό σωματείο, συλλόγων ασθενών σπανίων παθήσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΑΓΓΕΙΪΤΙΣ ΚΑΙ ΚΟΚΚΙΩΜΑΤΩΣΗ

ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΑΓΓΕΙΪΤΙΣ ΚΑΙ ΚΟΚΚΙΩΜΑΤΩΣΗ ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΑΓΓΕΙΪΤΙΣ ΚΑΙ ΚΟΚΚΙΩΜΑΤΩΣΗ Πνευμονική αγγειίτις και κοκκιωμάτωση είναι ένας περιγραφικός όρος που χαρακτηρίζεται από κυτταρική διήθηση του τοιχώματος των αγγείων (αγγειίτις) με καταστροφή και

Διαβάστε περισσότερα

Βιβλιογραφική Ενημέρωση

Βιβλιογραφική Ενημέρωση Βιβλιογραφική Ενημέρωση Bιβλιογραφική Ενημέρωση Ιωαννίδης Δ. Bακιρλής Ε. Καθηγητής Δερματολογίας, Νοσοκομείο Αφροδισίων και Δερματικών Νόσων Θεσσαλονίκης Λέκτορας Δερματολογίας, Νοσοκομείο Αφροδισίων και

Διαβάστε περισσότερα

Αυτοάνοσα νοσήματα. Χ.Μ. Μουτσόπουλος

Αυτοάνοσα νοσήματα. Χ.Μ. Μουτσόπουλος Αυτοάνοσα νοσήματα Χ.Μ. Μουτσόπουλος Καθηγητής Παθολογίας στην Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών Η έγκαιρη αντιμετώπιση αποτελεί «κλειδί» για τον έλεγχο των αυτοάνοσων ασθενειών- της μεγάλης αυτής κατηγορίας

Διαβάστε περισσότερα

Ρευματοειδής αρθρίτιδα

Ρευματοειδής αρθρίτιδα Ρευματοειδής αρθρίτιδα Μ.Ν. Μανουσάκης En. Καθηγητής Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών ρευματοειδής αρθρίτιδα είναι μία χρόνια φλεγμονή των αρθρώσεων (Πιν. 1). Με τον όρο χρόνια φλεγμονή των αρθρώσεων,

Διαβάστε περισσότερα

Φλεγμονωδης πολυσυστηματικη αυτόάνοση νοσος που αφορα συχνοτερα νεες γυναικες αναπαραγωγικης ηλικιας.

Φλεγμονωδης πολυσυστηματικη αυτόάνοση νοσος που αφορα συχνοτερα νεες γυναικες αναπαραγωγικης ηλικιας. Φλεγμονωδης πολυσυστηματικη αυτόάνοση νοσος που αφορα συχνοτερα νεες γυναικες αναπαραγωγικης ηλικιας. Ηλίας Κουρής - Ρευματολόγος Η κλινική εικόνα της πάθησης περιλαμβάνει την παρουσια γενικων συμπτωματων

Διαβάστε περισσότερα

Θεραπευτικές Παρεμβάσεις στην Πολλαπλή Σκλήρυνση

Θεραπευτικές Παρεμβάσεις στην Πολλαπλή Σκλήρυνση 1 Θεραπευτικές Παρεμβάσεις στην Πολλαπλή Σκλήρυνση Τα θεραπευτικά σχήματα τα οποία περιγράφονται παρακάτω είναι βασισμένα σε κλινικές μελέτες Φάσης ΙΙΙ και στις εγκρίσεις θεραπειών από τους Οργανισμό Φαρμάκων

Διαβάστε περισσότερα

Το γόνατο ως στόχος ρευματικών νοσημάτων

Το γόνατο ως στόχος ρευματικών νοσημάτων Το γόνατο ως στόχος ρευματικών νοσημάτων Χ. Μ. ΜουτσόπουΛος Αντεπιστέλλον μέλος της Ακαδημίας Αθηνών, Καθηγητής Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών α ρευματικά νοσήματα είναι ασθένειες που προσβάλλουν

Διαβάστε περισσότερα

Θέσεις & Αντιθέσεις στη θεραπεία της Σαρκοείδωσης. Κατερίνα Μανίκα Επιμελήτρια Β Α Πνευμονολογική Κλινική ΓΝΘ «Γ. Παπανικολάου»

Θέσεις & Αντιθέσεις στη θεραπεία της Σαρκοείδωσης. Κατερίνα Μανίκα Επιμελήτρια Β Α Πνευμονολογική Κλινική ΓΝΘ «Γ. Παπανικολάου» Θέσεις & Αντιθέσεις στη θεραπεία της Σαρκοείδωσης Κατερίνα Μανίκα Επιμελήτρια Β Α Πνευμονολογική Κλινική ΓΝΘ «Γ. Παπανικολάου» Εναλλακτικές Θεραπείες Παράγοντες στη θεραπεία της Σαρκοείδωσης Κορτικοειδή

Διαβάστε περισσότερα

13 ο Συνέδριο Πνευμονολογικής Κλινικής Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Ιωάννινα 8 10 Μαΐου 2015

13 ο Συνέδριο Πνευμονολογικής Κλινικής Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Ιωάννινα 8 10 Μαΐου 2015 13 ο Συνέδριο Πνευμονολογικής Κλινικής Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Ιωάννινα 8 10 Μαΐου 2015 Πρότυπο Ανάπτυξης (pattern) τύπου UIP και NSIP σε Νοσήματα Συνδετικού Ιστού Δρ Ροδούλα Τριγγίδου Παθολογοανατόμος

Διαβάστε περισσότερα

Διαβάστε περισσότερα στο διαδικτυακό τόπο www.psorinfo.gr

Διαβάστε περισσότερα στο διαδικτυακό τόπο www.psorinfo.gr Αυτό το φυλλάδιο είναι μέρος του «Προγράμματος Ενημέρωσης για την Ψωρίαση», το οποίο δημιουργήθηκε για να παρέχει πληροφορίες για την πάθηση. Το φυλλάδιο κάνει μία εισαγωγή στην ψωρίαση και στις θεραπείες

Διαβάστε περισσότερα

ΔΡΑΣΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΒΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ στη θεραπεία της Ψωρίασης. Γιώργος Χρ. Χαϊδεμένος, MD, PhD Θεσσαλονίκη

ΔΡΑΣΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΒΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ στη θεραπεία της Ψωρίασης. Γιώργος Χρ. Χαϊδεμένος, MD, PhD Θεσσαλονίκη ΔΡΑΣΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΒΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ στη θεραπεία της Ψωρίασης Γιώργος Χρ. Χαϊδεμένος, MD, PhD Θεσσαλονίκη Πορταριά Βόλου ΕΔΑΕ, Ιαν, 2012 Αποτελεσματικότητα Βιολογικών Παραγόντων: μετά από 20 μέρες Μετά

Διαβάστε περισσότερα

Aνταγωνιστές του παράγοντα νέκρωσης των όγκων: Θεραπευτικές εφαρμογές εκτός ψωρίασης. Μέρος Α

Aνταγωνιστές του παράγοντα νέκρωσης των όγκων: Θεραπευτικές εφαρμογές εκτός ψωρίασης. Μέρος Α Aνταγωνιστές του παράγοντα νέκρωσης των όγκων: Θεραπευτικές εφαρμογές εκτός ψωρίασης. Μέρος Α Θεραπευτική Καραμπίδου Κ. Καλαποθάκου Κ. Αυγερινού Γ. Σταυρόπουλος Π.Γ. Α Κλινική Δερματικών και Αφροδισίων

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΑΝΤΙ- ΤΝF ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΡΕΥΜΑΤΟΕΙΔΗ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑ ΑΠΟ ΤΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΑ REGISTRIES

ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΑΝΤΙ- ΤΝF ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΡΕΥΜΑΤΟΕΙΔΗ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑ ΑΠΟ ΤΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΑ REGISTRIES ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΑΝΤΙ- ΤΝF ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΡΕΥΜΑΤΟΕΙΔΗ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑ ΑΠΟ ΤΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΑ REGISTRIES ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΔΗΜΗΤΡΟΥΛΑΣ ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΕΑΡΙΝΕΣ ΗΜΕΡΕΣ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΙΑΣ ΡΕΘΥΜΝΟ

Διαβάστε περισσότερα

Ρευματοειδής αρθρίτιδα. Μαρία Γ. Τεκτονίδου Επίκουρος Καθηγήτρια Ρευματολογίας Α Παθολογική Κλινική, Ιατρική Σχολή Αθηνών

Ρευματοειδής αρθρίτιδα. Μαρία Γ. Τεκτονίδου Επίκουρος Καθηγήτρια Ρευματολογίας Α Παθολογική Κλινική, Ιατρική Σχολή Αθηνών Ρευματοειδής αρθρίτιδα Μαρία Γ. Τεκτονίδου Επίκουρος Καθηγήτρια Ρευματολογίας Α Παθολογική Κλινική, Ιατρική Σχολή Αθηνών Ρόλος Ανοσοποιητικού Συστήματος Προστασία του οργανισμού έναντι εξωτερικών εισβολέων

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Η ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΑΝΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΛΑΚΟΣΑΜΙΔΗΣ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ ΜΕ ΦΑΡΜΑΚΟΑΝΘΕΚΤΙΚΗ ΕΣΤΙΑΚΗ ΕΠΙΛΗΨΙΑ Κωνσταντίνα Κυπριανού Α.Τ.:

Διαβάστε περισσότερα

Dr. X. Baraliakos Rheumazentrum Ruhrgebiet Herne Ruhr-University Bochum Germany. 23-26 Ιουνίου 2011

Dr. X. Baraliakos Rheumazentrum Ruhrgebiet Herne Ruhr-University Bochum Germany. 23-26 Ιουνίου 2011 Ο ρευµατολόγος και η χρήση του µαγνητικού συντονισµού στην πρώιµη διάγνωση των σπονδυλαρθιτίδων και στην παρακολούθηση της αποτελεσµατικότητας της θεραπείας 23-26 Ιουνίου 2011 Dr. X. Baraliakos Rheumazentrum

Διαβάστε περισσότερα

Πρώιµη έναρξη βιολογικής θεραπείας στις σπονδυλαρθρίτιδες. Γιάννης Ελ. Πάκας Ρευµατολόγος

Πρώιµη έναρξη βιολογικής θεραπείας στις σπονδυλαρθρίτιδες. Γιάννης Ελ. Πάκας Ρευµατολόγος Πρώιµη έναρξη βιολογικής θεραπείας στις σπονδυλαρθρίτιδες Γιάννης Ελ. Πάκας Ρευµατολόγος Σπονδυλαρθρίτιδες(ΣπΑ) Κύριες εκδηλώσεις 1. Aξονική προσβολή/φλεγµονή ΣΣ 2. Περιφερική αρθρίτιδα 3. Περιφερική ενθεσίτιδα

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΟΝΙΑ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ/ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΑΠΩΛΕΙΑ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΜΟΣΧΕΥΜΑΤΩΝ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ

ΧΡΟΝΙΑ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ/ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΑΠΩΛΕΙΑ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΜΟΣΧΕΥΜΑΤΩΝ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ ΧΡΟΝΙΑ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ/ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΑΠΩΛΕΙΑ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΜΟΣΧΕΥΜΑΤΩΝ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ Εισαγωγή Η πρόληψη των επεισοδίων οξείας απόρριψης και η μακροχρόνια διατήρηση του νεφρικού μοσχεύματος αποτελούν

Διαβάστε περισσότερα

Το Simponi είναι αντιφλεγμονώδες φάρμακο. Χορηγείται σε ενήλικες για τη θεραπεία των ακόλουθων νόσων:

Το Simponi είναι αντιφλεγμονώδες φάρμακο. Χορηγείται σε ενήλικες για τη θεραπεία των ακόλουθων νόσων: EMA/411054/2015 EMEA/H/C/000992 Περίληψη EPAR για το κοινό γολιμουμάμπη Το παρόν έγγραφο αποτελεί σύνοψη της Ευρωπαϊκής Δημόσιας Έκθεσης Αξιολόγησης (EPAR) του. Επεξηγεί τον τρόπο με τον οποίο η Επιτροπή

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΟΣΟΚΑΤΑΣΤΑΛΤΙΚΑ ΣΧΗΜΑΤΑ ΣΤΗ ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ

ΑΝΟΣΟΚΑΤΑΣΤΑΛΤΙΚΑ ΣΧΗΜΑΤΑ ΣΤΗ ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ ΑΝΟΣΟΚΑΤΑΣΤΑΛΤΙΚΑ ΣΧΗΜΑΤΑ ΣΤΗ ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ Γενικά Η πρόληψη των επεισοδίων οξείας απόρριψης και η μακροχρόνια διατήρηση του νεφρικού μοσχεύματος αποτελούν τους στόχους της

Διαβάστε περισσότερα

Ψωρίαση. Αναπληρωτής Καθηγητής Δερματολογίας, ΟΡΙΣΜΟΣ-ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΠΑ

Ψωρίαση. Αναπληρωτής Καθηγητής Δερματολογίας, ΟΡΙΣΜΟΣ-ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΠΑ Ψωρίαση Δημήτριος Ιωαννίδης Αναπληρωτής Καθηγητής Δερματολογίας, ΑΠΘ ΟΡΙΣΜΟΣ-ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΠΑ ψωρίαση προσβάλλει κυρίως το δέρμα και είναι αρκετά συχνή πάθηση, αφού αφορά το 1-3% του γενικού πληθυσμού. Επομένως,

Διαβάστε περισσότερα

Τα DMARDs στην εποχή των βιολογικών θεραπειών: Το παράδειγμα της λεφλουνομίδης. Κωνσταντίνος Γεωργανάς. Ρευματολόγος

Τα DMARDs στην εποχή των βιολογικών θεραπειών: Το παράδειγμα της λεφλουνομίδης. Κωνσταντίνος Γεωργανάς. Ρευματολόγος Τα DMARDs στην εποχή των βιολογικών θεραπειών: Το παράδειγμα της λεφλουνομίδης Κωνσταντίνος Γεωργανάς Ρευματολόγος Θεραπεία Ρευματοειδούς Αρθρίτιδας Η εξάπλωση της χρήσης βιολογικών την περασμένη 10ετία,

Διαβάστε περισσότερα

Η φαρµακοκινητική και φαρµακοδυναµική του Rituximab. Αθηνά Θεοδωρίδου Ρευµατολόγος

Η φαρµακοκινητική και φαρµακοδυναµική του Rituximab. Αθηνά Θεοδωρίδου Ρευµατολόγος Η φαρµακοκινητική και φαρµακοδυναµική του Rituximab Αθηνά Θεοδωρίδου Ρευµατολόγος Ra: Διαρκής κίνηση αυτοδραστικών Β-κυττάρων από τον µυελό των οστών στα περιφερικά λεµφικά όργανα και τον προσβεβληµένο

Διαβάστε περισσότερα

είναι τα αυτοάνοσα νοσήματα

είναι τα αυτοάνοσα νοσήματα είναι τα αυτοάνοσα νοσήματα Χ.Μ. Μουτσόπουλος Καθηγητής Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών ο ανοσολογικό (αμυντικό) σύστημα έχει σκοπό την προστασία του οργανισμού από ξένους εισβολείς, όπως είναι τα

Διαβάστε περισσότερα

ασθενών με σοβαρή, ενεργό νόσο που δεν έχουν προηγουμένως λάβει θεραπευτική αγωγή με μεθοτρεξάτη,

ασθενών με σοβαρή, ενεργό νόσο που δεν έχουν προηγουμένως λάβει θεραπευτική αγωγή με μεθοτρεξάτη, EMA/502328/2014 EMEA/H/C/000955 Περίληψη EPAR για το κοινό τοκιλιζουμάμπη Το παρόν έγγραφο αποτελεί σύνοψη της Ευρωπαϊκής Δημόσιας Έκθεσης Αξιολόγησης (EPAR) του. Επεξηγεί τον τρόπο με τον οποίο η Επιτροπή

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ ΗΜΕΡΑ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ ΗΜΕΡΑ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ ΗΜΕΡΑ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑΣ 12 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2013 TI ENNOOYME ΛΕΓΟΝΤΑΣ «ΑΡΘΡΙΤΙΔΑ» Ο όρος «ΑΡΘΡΙΤΙΔΑ» περιλαμβάνει μια ομάδα μυοσκελετικών παθήσεων

Διαβάστε περισσότερα

Υποξύς δερματικός ερυθηματώδης λύκος. Παρουσίαση κλινικού περιστατικού

Υποξύς δερματικός ερυθηματώδης λύκος. Παρουσίαση κλινικού περιστατικού Παρουσίαση Περιστατικού Υποξύς δερματικός ερυθηματώδης λύκος. Παρουσίαση κλινικού περιστατικού Τζουβέκα Ε.Π. Αντωνίου Χ. Σταυρόπουλος Π.Γ. Αυγερινού Γ. Α Παν/κή Δερματολογική Κλινική, Νοσ. Αφροδισίων &

Διαβάστε περισσότερα

ΙΦΝΕ (ΕΚ, ν.crohn, απροσδιόριστη) Συνήθεις λοιμώδεις, παρατεταμένες συστηματικές, αφροδισιακές-παρασιτικές, ιογενείς λοιμώξεις Φάρμακα και τοξίνες

ΙΦΝΕ (ΕΚ, ν.crohn, απροσδιόριστη) Συνήθεις λοιμώδεις, παρατεταμένες συστηματικές, αφροδισιακές-παρασιτικές, ιογενείς λοιμώξεις Φάρμακα και τοξίνες ΦΛΕΓΜΟΝΩΔΗ ΝΟΣΗΜΑΤΑ Π.Ε ΙΦΝΕ (ΕΚ, ν.crohn, απροσδιόριστη) Συνήθεις λοιμώδεις, παρατεταμένες συστηματικές, αφροδισιακές-παρασιτικές, ιογενείς λοιμώξεις Φάρμακα και τοξίνες (ΜΣΑΦ κ.ά) Ισχαιμική Μετακτινική

Διαβάστε περισσότερα

Tocilizumab: Ταχεία ή και µακροχρόνια σταθερή δράση - Έχουν κλινική σηµασία;

Tocilizumab: Ταχεία ή και µακροχρόνια σταθερή δράση - Έχουν κλινική σηµασία; Tocilizumab: Ταχεία ή και µακροχρόνια σταθερή δράση - Έχουν κλινική σηµασία; ΝΕΚΤΑΡΙΟΣ ΖΥΓΟΥΡΗΣ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΟΣ IL- 6 IL- 6 mil- 6R gp13 gp13 Το Tocilizumab (TCZ) είναι το πρώτο ανασυνδυασµένο ανθρωποποιηµένο

Διαβάστε περισσότερα

Ασθενείς. Προηγηθείσα ανεπιτυχής θεραπεία με 1 ή περισσότερα [γλυκοκορτικοειδή, ανοσοκατασταλτικά (ΑΖΑ, 6ΜΡ), anti-tnf]

Ασθενείς. Προηγηθείσα ανεπιτυχής θεραπεία με 1 ή περισσότερα [γλυκοκορτικοειδή, ανοσοκατασταλτικά (ΑΖΑ, 6ΜΡ), anti-tnf] Σχεδιασμός Μελέτης Φάσης 3, τυχαιοποιημένη, διπλή-τυφλή, ελεγχόμενη με placebo, μελέτη Ξεχωριστές μελέτες επαγωγής ύφεσης και συντήρησης Διενεργήθηκε σε 211 ιατρικά κέντρα σε 34 χώρες από το 2008-2012

Διαβάστε περισσότερα

Quiz. Ποιά είναι η διάγνωσή σας ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ. Στόγιου Π. Πετανίδης Σ. Δελλή Φ-Σ. Στρατηγός Α. Μαντέκου-Λεφάκη Ι.

Quiz. Ποιά είναι η διάγνωσή σας ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ. Στόγιου Π. Πετανίδης Σ. Δελλή Φ-Σ. Στρατηγός Α. Μαντέκου-Λεφάκη Ι. Quiz Ποιά είναι η διάγνωσή σας Στόγιου Π. Πετανίδης Σ. Δελλή Φ-Σ. Στρατηγός Α. Μαντέκου-Λεφάκη Ι. Α Παν/κή Δερματολογική Κλινική, ΝΟσ. Δερματικών και Αφροδισίων Νόσων Α. Συγγρός ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Ι. Βλαχογιαννάκος, Γ. Β. Παπαθεοδωρίδης, Γ.Ν. Νταλέκος, Α. Αλεξοπούλου, Χ. Τριάντος, Ε. Χολόγκιτας, Ι. Κοσκίνας

Ι. Βλαχογιαννάκος, Γ. Β. Παπαθεοδωρίδης, Γ.Ν. Νταλέκος, Α. Αλεξοπούλου, Χ. Τριάντος, Ε. Χολόγκιτας, Ι. Κοσκίνας ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΗΠΑΤΟΣ (ΕΕΜΗ) ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΗΣ ΕΝΕΡΓΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΟΥ ΙΟΥ ΤΗΣ ΗΠΑΤΙΤΙΔΑΣ Β ΚΑΤΑ ΤΗ ΧΟΡΗΓΗΣΗ ΑΝΟΣΟΚΑΤΑΣΤΑΛΤΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Ι. Βλαχογιαννάκος,

Διαβάστε περισσότερα

Τα αποτελέσματά μας δεν αποτελούν ελεγχόμενη μελέτη ή κλινική δοκιμή, αλλά στοιχεία μητρώου των ασθενών μας.

Τα αποτελέσματά μας δεν αποτελούν ελεγχόμενη μελέτη ή κλινική δοκιμή, αλλά στοιχεία μητρώου των ασθενών μας. CUMMULATINE SUCCESS SCORE % ΙΣΧΙΟ CUMMULATINE SUCCESS RATE % YΛΙΚΟ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟΥ ΑΣΘΕΝΕΙΣ 42 ΑΝΔΡΕΣ 16 ΓΥΝΑΙΚΕΣ 26 ΗΛΙΚΙΑ 63.1 (42-92) ΥΨΟΣ 171 (162-191) Δ.Μ.Σ 36 (22-47) Το ποσοστό των ασθενών που αναφέρουν

Διαβάστε περισσότερα

Νοσολογία_Νοσ. 1201 Παθήσεις των Αρθρώσεων και Οστών. C.D.A. Εβδ.9

Νοσολογία_Νοσ. 1201 Παθήσεις των Αρθρώσεων και Οστών. C.D.A. Εβδ.9 1.Γενικά περί Ρευµατικών Νοσηµάτων 2.Συστηµατικός Ερυθηµατώδης Λύκος ( Σ. Ε. Λ.) 3. Ρευµατοειδής Αρθρίτιδα 4. Οστεοαρθρίτιδα 5. Σκληρόδερµα, Προοδευτική Συστηµατική Σκλήρυνση 01/15 1.Γενικά περί Ρευµατικών

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Η ΣΧΕΤΙΖΟΜΕΝΗ ΜΕ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΝΕΑΝΙΚΗ ΙΔΙΟΠΑΘΗ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑ Όνομα Φοιτήτριας: Μαρία Θωμά Αριθμός φοιτητικής ταυτότητας:2010221455

Διαβάστε περισσότερα

ενήλικες με ενεργή και εξελισσόμενη ψωριασική αρθρίτιδα (νόσος που προκαλεί ερυθρές, φολιδωτές κηλίδες στο δέρμα και φλεγμονή των αρθρώσεων)

ενήλικες με ενεργή και εξελισσόμενη ψωριασική αρθρίτιδα (νόσος που προκαλεί ερυθρές, φολιδωτές κηλίδες στο δέρμα και φλεγμονή των αρθρώσεων) EMA/178267/2015 EMEA/H/C/000481 Περίληψη EPAR για το κοινό αδαλιμουμάμπη Το παρόν έγγραφο αποτελεί σύνοψη της Ευρωπαϊκής Δημόσιας Έκθεσης Αξιολόγησης (EPAR) του. Επεξηγεί τον τρόπο με τον οποίο η Επιτροπή

Διαβάστε περισσότερα

ΗPV και Καρκίνος Δέρµατος. Ηλέκτρα Νικολαΐδου Επ. Καθηγήτρια Δερµατολογίας ΕΚΠΑ Νοσ. «Α. Συγγρός»

ΗPV και Καρκίνος Δέρµατος. Ηλέκτρα Νικολαΐδου Επ. Καθηγήτρια Δερµατολογίας ΕΚΠΑ Νοσ. «Α. Συγγρός» ΗPV και Καρκίνος Δέρµατος Ηλέκτρα Νικολαΐδου Επ. Καθηγήτρια Δερµατολογίας ΕΚΠΑ Νοσ. «Α. Συγγρός» ΓΕΝΗ HPV Α γένος: βλεννογόνοι αιτιολογική συσχέτιση µε καρκίνο τραχήλου µήτρας, πρωκτού, αιδοίου, πέους

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΑΠΟ ΤΟ FALK SYMPOSIUM 196 6 & 7 MARCH, 2015 FRANKFURT, GERMANY

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΑΠΟ ΤΟ FALK SYMPOSIUM 196 6 & 7 MARCH, 2015 FRANKFURT, GERMANY ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΑΠΟ ΤΟ FALK SYMPOSIUM 196 6 & 7 MARCH, 2015 FRANKFURT, GERMANY Βασικά σημεία ενδιαφέροντος στο τελευταίο Falk Symposium No196 στη Φρανκφούρτη της Γερμανίας αποτέλεσαν οι εξελίξεις στο πεδίο της

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΓΕΙΙΤΙΔΕΣ-ΘΕΡΑΠΕ ΘΕΡΑΠΕYTIKH ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ. ΣΙΩΠΗ ΔΗΜΗΤΡΑ Πνευμονολόγος Γ.Ν.Σερρών

ΑΓΓΕΙΙΤΙΔΕΣ-ΘΕΡΑΠΕ ΘΕΡΑΠΕYTIKH ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ. ΣΙΩΠΗ ΔΗΜΗΤΡΑ Πνευμονολόγος Γ.Ν.Σερρών ΑΓΓΕΙΙΤΙΔΕΣ-ΘΕΡΑΠΕ ΘΕΡΑΠΕYTIKH ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΣΙΩΠΗ ΔΗΜΗΤΡΑ Πνευμονολόγος Γ.Ν.Σερρών ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Επιθετική ανοσοκαταστολή Συχνές/ σοβαρές επιπλοκές Ακριβής και τακτική αξιολόγηση της βαρύτητας

Διαβάστε περισσότερα

Βοηθά η θεραπεία στην ιδιοπαθή πνευμονική ίνωση;

Βοηθά η θεραπεία στην ιδιοπαθή πνευμονική ίνωση; Βοηθά η θεραπεία στην ιδιοπαθή πνευμονική ίνωση; Μάης 2010 Κατερίνα Μαρκοπούλου Επιμελήτρια Α 1 η Πνευμονολογική Κλινική Ν.Γ.Παπανικολάου Στόχοι θεραπείας Βελτίωση επιβίωσης Βελτίωση κλινικών συμπτωμάτων

Διαβάστε περισσότερα

Ψωρίαση: Mία νόσος με πολλαπλές συνέπειες στην ποιότητα ζωής των ασθενών και το σύστημα υγείας

Ψωρίαση: Mία νόσος με πολλαπλές συνέπειες στην ποιότητα ζωής των ασθενών και το σύστημα υγείας Aνασκόπηση Ψωρίαση: Mία νόσος με πολλαπλές συνέπειες στην ποιότητα ζωής των ασθενών και το σύστημα υγείας Βέργου Θ. Παπουτσάκη Μ. Αντωνίου Χρ. Ðå ñß ëç øç Το παρόν άρθρο ανασκόπησης αναφέρεται στα δεδομένα

Διαβάστε περισσότερα

Στο μη-hodgkin λέμφωμα, το MabThera χρησιμοποιείται για τη θεραπεία αμφότερων των μορφών της νόσου που επηρεάζουν τα Β-λεμφοκύτταρα:

Στο μη-hodgkin λέμφωμα, το MabThera χρησιμοποιείται για τη θεραπεία αμφότερων των μορφών της νόσου που επηρεάζουν τα Β-λεμφοκύτταρα: EMA/614203/2010 EMEA/H/C/000165 Περίληψη EPAR για το κοινό ριτουξιμάμπη Το παρόν έγγραφο αποτελεί σύνοψη της Ευρωπαϊκής Δημόσιας Έκθεσης Αξιολόγησης (EPAR) του. Επεξηγεί τον τρόπο με τον οποίο η Επιτροπή

Διαβάστε περισσότερα

Α. ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΣΤΡΟΓΓΥΛΗΣ ΤΡΑΠΕΖΗΣ ΓΙΑ ΝΟΣΗΛΕΥΟΜΕΝΟΥΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΤΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ

Α. ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΣΤΡΟΓΓΥΛΗΣ ΤΡΑΠΕΖΗΣ ΓΙΑ ΝΟΣΗΛΕΥΟΜΕΝΟΥΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΤΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΜΕΤΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ 2013 2014 Α. ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΣΤΡΟΓΓΥΛΗΣ ΤΡΑΠΕΖΗΣ ΓΙΑ ΝΟΣΗΛΕΥΟΜΕΝΟΥΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΤΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ Χρόνος: Δευτέρα έως

Διαβάστε περισσότερα

Θεραπευτικές παρεμβάσεις στη Πολλαπλή Σκλήρυνση. 1. βασισμένες σε μελέτες Φάσης ΙΙΙ 2. Εγκεκριμένες από ΕΜΕΑ και FDA

Θεραπευτικές παρεμβάσεις στη Πολλαπλή Σκλήρυνση. 1. βασισμένες σε μελέτες Φάσης ΙΙΙ 2. Εγκεκριμένες από ΕΜΕΑ και FDA Θεραπευτικές παρεμβάσεις στη Πολλαπλή Σκλήρυνση 1. βασισμένες σε μελέτες Φάσης ΙΙΙ 2. Εγκεκριμένες από ΕΜΕΑ και FDA Αντώνης Ρόμπος Αναπληρωτής Καθηγητής Νευρολογίας Θεραπευτικές παρεμβάσεις στη πολλαπλή

Διαβάστε περισσότερα

Μαντάς Αθανάσιος Δερματολόγος Αφροδισιολόγος Επιστημονικός συνεργάτης B Κλινική Δερματικών και Αφροδισίων Νοσημάτων Α.Π.Θ Γ.Ν.

Μαντάς Αθανάσιος Δερματολόγος Αφροδισιολόγος Επιστημονικός συνεργάτης B Κλινική Δερματικών και Αφροδισίων Νοσημάτων Α.Π.Θ Γ.Ν. Νόσος Queyrat Μαντάς Αθανάσιος Δερματολόγος Αφροδισιολόγος Επιστημονικός συνεργάτης B Κλινική Δερματικών και Αφροδισίων Νοσημάτων Α.Π.Θ Γ.Ν. «Παπαγεωργίου» ΟΡΙΣΜΟΣ Η ερυρθροπλασία του Queyrat είναι μία

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΔΙΣΚΟΕΙΔΟΥΣ ΛΥΚΟΥ ΖΩΗ-ΤΟΛΗ ΟΥΡΑΝΙΑ ΔΕΡΜΑΤΟΛΟΓΟΣ ΙΩΑΝΝΙΝΑ

ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΔΙΣΚΟΕΙΔΟΥΣ ΛΥΚΟΥ ΖΩΗ-ΤΟΛΗ ΟΥΡΑΝΙΑ ΔΕΡΜΑΤΟΛΟΓΟΣ ΙΩΑΝΝΙΝΑ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΔΙΣΚΟΕΙΔΟΥΣ ΛΥΚΟΥ ΖΩΗ-ΤΟΛΗ ΟΥΡΑΝΙΑ ΔΕΡΜΑΤΟΛΟΓΟΣ ΙΩΑΝΝΙΝΑ 9 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2012 ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΕΙΔΙΚΩΝ ΒΛΑΒΩΝ ΔΕΡΜΑΤΙΚΟΥ ΛΥΚΟΥ Οξύς δερματικός λύκος Υποξύς δερματικός λύκος Χρόνιος δερματικός λύκος Δισκοειδής

Διαβάστε περισσότερα

«Επιδημιολογία του Ερυθηματώδους Λύκου- Η εμπειρία της Ομάδας Μελέτης Λύκου της Θεσσαλονίκης» Στεφανίδου Στυλιανή

«Επιδημιολογία του Ερυθηματώδους Λύκου- Η εμπειρία της Ομάδας Μελέτης Λύκου της Θεσσαλονίκης» Στεφανίδου Στυλιανή «Επιδημιολογία του Ερυθηματώδους Λύκου- Η εμπειρία της Ομάδας Μελέτης Λύκου της Θεσσαλονίκης» Στεφανίδου Στυλιανή Ορισμός Ο συστηματικός ερυθηματώδης λύκος (ΣΕΛ) είναι ένα τυπικό μη οργανοειδικό αυτοάνοσο

Διαβάστε περισσότερα

7 ο ετήσιο συνέδριο αθηροσκλήρωσης. Θεσσαλονίκη 10-12 Μαρτίου 2011

7 ο ετήσιο συνέδριο αθηροσκλήρωσης. Θεσσαλονίκη 10-12 Μαρτίου 2011 7 ο ετήσιο συνέδριο αθηροσκλήρωσης Θεσσαλονίκη 10-12 Μαρτίου 2011 Κάπνισμα, περιοδοντική νόσος και υγιεινή του στόματος Νίκος Α. Ευθυμιάδης, D.D.S., M.Sc. Οδοντίατρος-Περιοδοντολόγος Τι είναι η περιοδοντίτιδα

Διαβάστε περισσότερα

Αυτόλογη μεταμόσχευση αιμοποιητικών κυττάρων Λίγκα Μαρία

Αυτόλογη μεταμόσχευση αιμοποιητικών κυττάρων Λίγκα Μαρία Αυτόλογη μεταμόσχευση αιμοποιητικών κυττάρων Λίγκα Μαρία Αιματολόγος, Επιμελήτρια Β Αιματολογικό Τμήμα Παθολογικής Κλινικής Πανεπιστημιακό Γενικό Νοσοκομείο Πατρών Μεταμόσχευση αιμοποιητικών κυττάρων (ΜΑΚ)

Διαβάστε περισσότερα

Συστηματικά κορτικοστεροειδή και ανοσοκατασταλτικά. Dr Σέρασλη Ευαγγελία Β Πνευμονολογική Κλινική ΓΝ<Γ.Παπανικολάου>

Συστηματικά κορτικοστεροειδή και ανοσοκατασταλτικά. Dr Σέρασλη Ευαγγελία Β Πνευμονολογική Κλινική ΓΝ<Γ.Παπανικολάου> Συστηματικά κορτικοστεροειδή και ανοσοκατασταλτικά Dr Σέρασλη Ευαγγελία Β Πνευμονολογική Κλινική ΓΝ Σημεία κλειδιά κορτικοστεροειδή: παραγωγή από φλοιό επινεφριδίων υπό την επίδραση της

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΝΟΣΟΛΟΓΙΑΣ ΣΠΛΑΧΝΙΚΗ ΛΕΪΣΜΑΝΙΑΣΗ 1. Αιτιολογικοίπαράγοντες L. donovani L. infantum L. amazonensis (λεκάνη Αµαζονίου, Βραζιλία) L. tropica (Μέση Ανατολή, Ινδία, ανατολική Ευρώπη, υτική Ασία) L.

Διαβάστε περισσότερα

Οργανωτική Επιτροπή. Θεματολογία

Οργανωτική Επιτροπή. Θεματολογία Οργανωτική Επιτροπή Πρόεδρος: Μέλη: Λάζαρος Σακκάς Ιωάννης Αλεξίου Χαράλαμπος Γεροδήμος Αθανάσιος Ζιώγας Αλέξιος Ηλιόπουλος Χριστίνα Κατσιάρη Αθανάσιος Κουτρούμπας Ευάγγελος Ντάβας Θεματολογία Ανοσολογία

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΑΠΕΙΑ CIDP ΧΡΟΝΙΑΣ ΦΛΕΓΜΟΝΩΔΟΥΣ ΑΠΟΜΥΕΛΙΝΩΤΙΚΗΣ ΠΟΛΥΝΕΥΡΟΠΑΘΕΙΑΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΜΥΑΣΘΕΝΕΙΑΣ GRAVIS

ΘΕΡΑΠΕΙΑ CIDP ΧΡΟΝΙΑΣ ΦΛΕΓΜΟΝΩΔΟΥΣ ΑΠΟΜΥΕΛΙΝΩΤΙΚΗΣ ΠΟΛΥΝΕΥΡΟΠΑΘΕΙΑΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΜΥΑΣΘΕΝΕΙΑΣ GRAVIS ΘΕΡΑΠΕΙΑ CIDP ΧΡΟΝΙΑΣ ΦΛΕΓΜΟΝΩΔΟΥΣ ΑΠΟΜΥΕΛΙΝΩΤΙΚΗΣ ΠΟΛΥΝΕΥΡΟΠΑΘΕΙΑΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΜΥΑΣΘΕΝΕΙΑΣ GRAVIS ΘΕΡΑΠΕΙΑ CIDP Aσθενείς με ήπια συμπτώματα που δεν δημιουργούν πρόβλημα στις καθημερινές δραστηριότητες δεν

Διαβάστε περισσότερα

www.pediatric-rheumathology.printo.it ΝΟΣΟΣ BEHÇET

www.pediatric-rheumathology.printo.it ΝΟΣΟΣ BEHÇET www.pediatric-rheumathology.printo.it ΝΟΣΟΣ BEHÇET Τι είναι; Το σύνδροµο Behçet ή η νόσος Behçet (ΝΒ) είναι µία συστηµατική αγγειίτιδα (φλεγµονή των αγγείων) άγνωστης αιτίας, που χαρακτηρίζεται από υποτροπιάζοντα

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟ-ΟΜΟΕΙΔΗ (Biosimilars) ΦΑΡΜΑΚΑ ΣΤΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΙΑ: «ΠΑΡΟΜΟΙΑ ΑΛΛΑ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΑ».

ΒΙΟ-ΟΜΟΕΙΔΗ (Biosimilars) ΦΑΡΜΑΚΑ ΣΤΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΙΑ: «ΠΑΡΟΜΟΙΑ ΑΛΛΑ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΑ». Αθήνα, 14 Μαΐου 2015 ΒΙΟ-ΟΜΟΕΙΔΗ (Biosimilars) ΦΑΡΜΑΚΑ ΣΤΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΙΑ: «ΠΑΡΟΜΟΙΑ ΑΛΛΑ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΑ». ΕΙΣΑΓΩΓΗ Τα φάρμακα μετά από ένα χρονικό διάστημα 10-15 ετών χάνουν την «πατέντα» τους, δηλαδή η δραστική

Διαβάστε περισσότερα

Σύνδρομο Sjogren: αυτοάνοση επιθηλπτιδα

Σύνδρομο Sjogren: αυτοάνοση επιθηλπτιδα Σύνδρομο Sjogren: αυτοάνοση επιθηλπτιδα Α. Γ. Τζιούφας Αναπλ. Καθηγητής Παθολογικής Φυσιολογίας, Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών ο σύνδρομο Sjogren ή αυτοάνοση επιθηλιΐτιδα είναι ένα χρόνιο αυτοάνοσο

Διαβάστε περισσότερα

Ηθέσητωναντι-TNF παραγόντων στην θεραπεία της περιεδρικής νόσου Crohn. Χρηστίδου Αγγελική Γαστρεντερολόγος ΓΝΑ ΠΟΛΥΚΛΙΝΙΚΗ

Ηθέσητωναντι-TNF παραγόντων στην θεραπεία της περιεδρικής νόσου Crohn. Χρηστίδου Αγγελική Γαστρεντερολόγος ΓΝΑ ΠΟΛΥΚΛΙΝΙΚΗ Ηθέσητωναντι-TNF παραγόντων στην θεραπεία της περιεδρικής νόσου Crohn Χρηστίδου Αγγελική Γαστρεντερολόγος ΓΝΑ ΠΟΛΥΚΛΙΝΙΚΗ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΟΣ CROHN ΣΥΡΙΓΓΙΟ Τα συρίγγια είναι συχνή εκδήλωση της ν.crohn (17%-

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟΠΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ : ποια και πότε ΧΑΡΑΛΑΜΠΙΔΗΣ ΣΤΕΛΙΟΣ ΔΕΡΜΑΤΟΛΟΓΟΣ ΑΦΡΟΔΙΣΙΟΛΟΓΟΣ

ΤΟΠΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ : ποια και πότε ΧΑΡΑΛΑΜΠΙΔΗΣ ΣΤΕΛΙΟΣ ΔΕΡΜΑΤΟΛΟΓΟΣ ΑΦΡΟΔΙΣΙΟΛΟΓΟΣ ΤΟΠΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ : ποια και πότε ΧΑΡΑΛΑΜΠΙΔΗΣ ΣΤΕΛΙΟΣ ΔΕΡΜΑΤΟΛΟΓΟΣ ΑΦΡΟΔΙΣΙΟΛΟΓΟΣ ΠΡΟΥΠΟΘΕΣΕΙΣ ΓΙΑ ΣΩΣΤΗ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ Αξιολόγηση κλινικής εικόνας ακμής(μορφή και βαρύτητα) Γνώση του σκευάσματος

Διαβάστε περισσότερα

Ζητήματα συμμόρφωσης στη θεραπευτικη αγωγη

Ζητήματα συμμόρφωσης στη θεραπευτικη αγωγη Ζητήματα συμμόρφωσης στη θεραπευτικη αγωγη 3 η Πανελλήνια Συνάντηση Συλλόγων Ατόμων και Γονέων Παιδιών με Ρευματικές παθήσεις Αθήνα 3-4 Οκτωβρίου 2014 Κατερίνα Κουτσογιάννη Πρόεδρος Σ Ρ Κ Ορισμός Ως "συμμόρφωση

Διαβάστε περισσότερα

ΡΕΥΜΑΤΟΕΙ ΗΣ ΑΡΘΡΙΤΙΣ

ΡΕΥΜΑΤΟΕΙ ΗΣ ΑΡΘΡΙΤΙΣ ΡΕΥΜΑΤΟΕΙ ΗΣ ΑΡΘΡΙΤΙΣ Ρευµατικά οζίδια, γαγγραινώδες πυόδερµα, αγγειίτιδα µικρών και µεσαίου µεγέθους αγγείων. Ουδετεροφιλικές δερµατοπάθειες PNGD (Palisaded( neutrophilic and granulomatous dermatosis)

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ/ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΣΠΕΙΡΑΜΑΤΟΝΕΦΡΙΤΙΔΩΝ

ΟΔΗΓΙΕΣ/ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΣΠΕΙΡΑΜΑΤΟΝΕΦΡΙΤΙΔΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΑΙΑΝΔΡΟΥ 15 11528 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 2107298586 FAX: 2107237705 E-mail: nefreter@otenet.gr HELLENIC SOCIETY OF NEPHROLOGY 15 MEANDROU STR. ATHENS, 11528 GREECE TEL.: (+3021) 07298586

Διαβάστε περισσότερα

MabThera. ριτουξιμάβη. Τι είναι το MabThera; Σε ποιες περιπτώσεις χρησιμοποιείται το MabThera; Περίληψη EPAR για το κοινό

MabThera. ριτουξιμάβη. Τι είναι το MabThera; Σε ποιες περιπτώσεις χρησιμοποιείται το MabThera; Περίληψη EPAR για το κοινό EMA/614203/2010 EMEA/H/C/000165 Περίληψη EPAR για το κοινό ριτουξιμάβη Το παρόν έγγραφο αποτελεί σύνοψη της Ευρωπαϊκής Δημόσιας Έκθεσης Αξιολόγησης (EPAR) του. Επεξηγεί τον τρόπο με τον οποίο η Επιτροπή

Διαβάστε περισσότερα

Αθανάσιος Γ. Τζιούφας

Αθανάσιος Γ. Τζιούφας National University of Athens Greece Το Ανοσολογικό Εργαστήριο στα Συστηματικά Αυτοάνοσα Νοσήματα: δυνατότητες και περιορισμοί Αθανάσιος Γ. Τζιούφας Dept. of Pathophysiology School of Medicine ΑΥΤΟΑΝΟΣΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΟΑΡΝΗΤΙΚΕΣ ΣΠΟΝΔΥΛΑΡΘΡΟΠΑΘΕΙΕΣ

ΟΡΟΑΡΝΗΤΙΚΕΣ ΣΠΟΝΔΥΛΑΡΘΡΟΠΑΘΕΙΕΣ ΟΡΟΑΡΝΗΤΙΚΕΣ ΣΠΟΝΔΥΛΑΡΘΡΟΠΑΘΕΙΕΣ Η έννοια της οροαρνητικής ΣπΑ Προακτινολογική ΣπΑ ΣΠΥΡΟΣ ΑΣΛΑΝΙΔΗΣ ΣπΑ Ομάδα φλεγμονωδών αρθροπαθειών Με κοινά κλινικά χαρακτηριστικά και γενετικούς προδιαθεσικούς παράγοντες

Διαβάστε περισσότερα

Φαρμακευτικοί παράγοντες που προκαλούν εξάρσεις ψωρίασης

Φαρμακευτικοί παράγοντες που προκαλούν εξάρσεις ψωρίασης Φαρμακευτικοί παράγοντες που προκαλούν εξάρσεις ψωρίασης Χριστίνα Φωτιάδου Δερματολόγος Αφροδισιολόγος Επιστ. Συνεργ. Α Δερματολογικής Κλινικής Α.Π.Θ ΔΕΝ ΥΠΑΡΧΕΙ ΚΑΜΜΙΑ ΣΥΓΚΡΟΥΣΗ ΣΥΜΦΕΡΟΝΤΩΝ Γενετική προδιάθεση

Διαβάστε περισσότερα

ΛΕΥΚΗ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΛΟΓΕΣ. Θεοδώρα Καράγιωργα Δερματολόγος - Αφροδισιολόγος

ΛΕΥΚΗ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΛΟΓΕΣ. Θεοδώρα Καράγιωργα Δερματολόγος - Αφροδισιολόγος ΛΕΥΚΗ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΛΟΓΕΣ Θεοδώρα Καράγιωργα Δερματολόγος - Αφροδισιολόγος ΛΕΥΚΗ Κοινή δερματική νόσος που οδηγεί σε αποχρωματισμό Σημαντική η ψυχολογική υποστήριξη. Γνώση προγνωστικών παραγόντων. ΑΡΝΗΤΙΚΟΙ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΠΙ ΡΑΣΗ ΙΝΩΤΙΚΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΣΤΟΝ ΕΝΤΕΡΙΚΟ ΒΛΕΝΝΟΓΟΝΟ ΩΣ ΣΤΟΧΟΣ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΩΝ ΣΤΗ ΝΟΣΟ ΤΟΥ CROHN

Η ΕΠΙ ΡΑΣΗ ΙΝΩΤΙΚΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΣΤΟΝ ΕΝΤΕΡΙΚΟ ΒΛΕΝΝΟΓΟΝΟ ΩΣ ΣΤΟΧΟΣ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΩΝ ΣΤΗ ΝΟΣΟ ΤΟΥ CROHN ΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ιατµηµατικό Μεταπτυχιακό Πρόγραµµα Σπουδών «Κλινική Φαρµακολογία και Θεραπευτική» Η ΕΠΙ ΡΑΣΗ ΙΝΩΤΙΚΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΣΤΟΝ ΕΝΤΕΡΙΚΟ ΒΛΕΝΝΟΓΟΝΟ ΩΣ ΣΤΟΧΟΣ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Το προφίλ του ασθενούς µε ρευµατοειδή αρθρίτιδα έχει σηµασία κατά την επιλογή του βιολογικού παράγοντα;

Το προφίλ του ασθενούς µε ρευµατοειδή αρθρίτιδα έχει σηµασία κατά την επιλογή του βιολογικού παράγοντα; Το προφίλ του ασθενούς µε ρευµατοειδή αρθρίτιδα έχει σηµασία κατά την επιλογή του βιολογικού παράγοντα;. ώ ς ί ά π ί ώ MSc ί ά ί ς ής ής ής.. ί ς «Ά ς ύ ς» ό π ί ς Έλεγχος συµπτωµάτων της νόσου -πόνος,

Διαβάστε περισσότερα

Συστηματικό σκληρόδερμα

Συστηματικό σκληρόδερμα Συστηματικό σκληρόδερμα Π.Γ. Βλαχογιαννόπουλος En. Καθηγητής Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών ο συστηματικό σκληρόδερμα είναι μία χρόνια νόσος η οποία λειτουργεί με αυτοάνοσο μηχανισμό. Τα ερωτήματα

Διαβάστε περισσότερα

«ΟΣΤΕΟΑΡΘΡΙΤΙΣ» Ευστάθιος Χρονόπουλος Επίκουρος Καθηγητής ΕΚΠΑ Β Πανεπιστημιακή ήορθοπαιδική ήκλινική Κωνσταντοπούλειο Νοσοκομείο Ν.

«ΟΣΤΕΟΑΡΘΡΙΤΙΣ» Ευστάθιος Χρονόπουλος Επίκουρος Καθηγητής ΕΚΠΑ Β Πανεπιστημιακή ήορθοπαιδική ήκλινική Κωνσταντοπούλειο Νοσοκομείο Ν. «ΟΣΤΕΟΑΡΘΡΙΤΙΣ» Ευστάθιος Χρονόπουλος Επίκουρος Καθηγητής ΕΚΠΑ Β Πανεπιστημιακή ήορθοπαιδική ήκλινική Κωνσταντοπούλειο Νοσοκομείο Ν.ΙΩΝΙΑΣ Εισαγωγή: γή Η συνηθέστερη των παθήσεων που προσβάλλει τους ενήλικες

Διαβάστε περισσότερα

Quiz. Ποιά είναι η διάγνωσή σας ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ. Δελλή Φ-Σ. Στρατηγός Α. Μαντέκου-Λεφάκη Ι.

Quiz. Ποιά είναι η διάγνωσή σας ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ. Δελλή Φ-Σ. Στρατηγός Α. Μαντέκου-Λεφάκη Ι. Quiz Ποιά είναι η διάγνωσή σας Δελλή Φ-Σ. Στρατηγός Α. Μαντέκου-Λεφάκη Ι. Κρατική Κλινική, Νοσοκομείο Αφροδισίων και Δερματικών Νόσων Θεσσαλονίκης ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ Άνδρας 39 ετών, με γνωστή νόσο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΥΠΟ TNF ΘΕΡΑΠΕΙΑ

ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΥΠΟ TNF ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΥΠΟ ANTI-TNF TNF ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ ΠΑΝΤΕΡΗΣ, MD, FEBG ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΟΣ Γ.Ν.ΝΙΚΑΙΑΣΝΙΚΑΙΑΣ "ΑΓ.ΠΑΝΤΕΛΕΗΜΩΝ" Σημαντικά θέματα ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ ΕΓΧΥΣΕΩΣ

Διαβάστε περισσότερα

Αποτελεσματική αντιμετώπιση λειχηνοειδούς πιτυρίασης με χορήγηση μεθοτρεξάτης

Αποτελεσματική αντιμετώπιση λειχηνοειδούς πιτυρίασης με χορήγηση μεθοτρεξάτης ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙΣ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΩΝ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΩΝ 9 Αποτελεσματική αντιμετώπιση λειχηνοειδούς πιτυρίασης με χορήγηση μεθοτρεξάτης Κυριαζή Μαρία Τραχανά Μαρία Εισαγωγή Η λειχηνοειδής πιτυρίαση (Λ.Π.) είναι μια λεμφοϋπερπλαστική

Διαβάστε περισσότερα

Παμπελοννησιακό Ιατρικό Συνέδριο Πάτρα, 23 Οκτ. 2010

Παμπελοννησιακό Ιατρικό Συνέδριο Πάτρα, 23 Οκτ. 2010 Σπονδυλαρθροπάθειες Η σημασία της πρώιμης διάγνωσης Δαούσης Δημήτριος Λέκτορας Παθολογίας/Ρευματολογίας Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Πατρών Παμπελοννησιακό Ιατρικό Συνέδριο Πάτρα, 23 Οκτ. 2010 Σπονδυλαρθροπάθειες

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΗΣΗ & ΡΕΥΜΑΤΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ

ΚΥΗΣΗ & ΡΕΥΜΑΤΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ Ελένη Κομνηνού, Ρευματολόγος, Επιστημονικά Υπεύθυνη Ρευματολογικού Τμήματος ΙΑΣΩ General ΚΥΗΣΗ & ΡΕΥΜΑΤΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ Οι ρευματικές παθήσεις αφορούν,σε ένα μεγάλο ποσοστό, νέες γυναίκες που βρίσκονται σε

Διαβάστε περισσότερα

Ενδείξεις μέτρησης εκπνεομένου NO στα παιδιά

Ενδείξεις μέτρησης εκπνεομένου NO στα παιδιά Ενδείξεις μέτρησης εκπνεομένου NO στα παιδιά Ε.Παρασκάκης Eπικ. Καθηγητής Παιδιατρικής Μονάδα Αναπνευστικών Νοσημάτων Παίδων Παιδιατρική Κλινική Πανεπιστημίου Θράκης ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η παρακολούθηση αρκετών αναπνευστικών

Διαβάστε περισσότερα

NeuroBloc Αλλαντική τοξίνη τύπου Β ενέσιμο διάλυμα 5.000 U/ml

NeuroBloc Αλλαντική τοξίνη τύπου Β ενέσιμο διάλυμα 5.000 U/ml NeuroBloc Αλλαντική τοξίνη τύπου Β ενέσιμο διάλυμα 5.000 U/ml Σημαντικές πληροφορίες ασφάλειας για γιατρούς Σκοπός αυτού του εγχειριδίου είναι να παρέχει σε γιατρούς με δικαίωμα συνταγογράφησης και χορήγησης

Διαβάστε περισσότερα

Quiz. Ποιά είναι η διάγνωσή σας ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ. Δελλή Φ-Σ. Μάρκου Σ. Μαντέκου-Λεφάκη Ι.

Quiz. Ποιά είναι η διάγνωσή σας ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ. Δελλή Φ-Σ. Μάρκου Σ. Μαντέκου-Λεφάκη Ι. Quiz Ποιά είναι η διάγνωσή σας Δελλή Φ-Σ. Μάρκου Σ. Μαντέκου-Λεφάκη Ι. Δερματολογική Κλινική, Νοσοκομείο Αφροδισίων και Δερματικών Νόσων Θεσσαλονίκης Πνευμονολόγος, Ιδιωτικό Ιατρείο Δερματολογική Κλινική,

Διαβάστε περισσότερα

Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ Γ.Ν.Α. «ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ» ΝΟΣΟΣ PAGET ΑΙΔΟΙΟΥ

Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ Γ.Ν.Α. «ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ» ΝΟΣΟΣ PAGET ΑΙΔΟΙΟΥ Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ Γ.Ν.Α. «ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ» ΝΟΣΟΣ PAGET ΑΙΔΟΙΟΥ Κουτρούµπα Ι, Χαϊδόπουλος Δ, Θωµάκος Ν, Σωτηροπούλου Μ, Καθοπούλης Ν, Βλάχος

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΥΝΙΣΤΩΜΕΝΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΕ ΣΥΝΗΘΕΙΣ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΕΣ ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ

Η ΣΥΝΙΣΤΩΜΕΝΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΕ ΣΥΝΗΘΕΙΣ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΕΣ ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ Ι. Ντότης- Ημερίδα Α Παιδιατρικής Κλινικής Α.Π.Θ 2013 Η ΣΥΝΙΣΤΩΜΕΝΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΕ ΣΥΝΗΘΕΙΣ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΕΣ ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ Ιωάννης Ντότης Παιδίατρος Εντατικολόγος Επιμελητής Α Π/Δ Κλινική Ι. Ντότης- Ημερίδα

Διαβάστε περισσότερα

Α Παν/κή Δερματολογική-Αφροδισιολογική Κλινική Α.Π.Θ.

Α Παν/κή Δερματολογική-Αφροδισιολογική Κλινική Α.Π.Θ. Ανασκόπηση Κλινική περίπτωση δυσχερούς διάγνωσης σπογγοειδούς μυκητίασης Φαχαντίδης Π. Απάλλα Ζ. Σωτηρίου Ε. Ιωαννίδης Δ. Α Παν/κή Δερματολογική-Αφροδισιολογική Κλινική Α.Π.Θ. Ðå ñß ëç øç Παρουσιάζουμε

Διαβάστε περισσότερα

αυτοάνοσα νοσήματα πενήντα εκατομμύρια Αμερικανοί,

αυτοάνοσα νοσήματα πενήντα εκατομμύρια Αμερικανοί, Αυτοάνοσα Νοσήματα Τα αυτοάνοσα νοσήματα είναι ασθένειες που προκύπτουν γιατί το σώμα μας επιτίθεται και καταστρέφει τα δικά του κύτταρα και όργανα. Ένας στους δέκα πολίτες στην Ευρωπαϊκή Ένωση πάσχει

Διαβάστε περισσότερα

13 Επιστημονική Συνάντηση Ρευματολόγων Βορειοδυτικής 21 & 22 Ιανουαρίου 2011, Μέτσοβο. Ο ρόλος της µαγνητικής τοµογραφίας στις σπονδυλοαρθροπάθειες

13 Επιστημονική Συνάντηση Ρευματολόγων Βορειοδυτικής 21 & 22 Ιανουαρίου 2011, Μέτσοβο. Ο ρόλος της µαγνητικής τοµογραφίας στις σπονδυλοαρθροπάθειες 13 Επιστημονική Συνάντηση Ρευματολόγων Βορειοδυτικής Ελλάδος 21 & 22 Ιανουαρίου 2011, Μέτσοβο Ο ρόλος της µαγνητικής τοµογραφίας στις σπονδυλοαρθροπάθειες Σε ασθενείς µε οροαρνητική σπονδυλαρθροπάθεια

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗ Η ΑΝΑΓΚΑΙΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΩΝ ΙΑΤΡΙΚΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΩΝ Πορταριά, 14-16 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 2014

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗ Η ΑΝΑΓΚΑΙΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΩΝ ΙΑΤΡΙΚΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΩΝ Πορταριά, 14-16 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 2014 ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗ Η ΑΝΑΓΚΑΙΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΩΝ ΙΑΤΡΙΚΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΩΝ Πορταριά, 14-16 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 2014 ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ ΠΡΟΕΔΡΟΥ Η βελτίωση της ποιότητας ζωής των ασθενών είναι η τελική επιδίωξη των λειτουργών

Διαβάστε περισσότερα

Σμηγματορροικές υπερκερατώσεις. Μιχαέλα Πλάκα Δερματολόγος Επιστημονικός συνεργάτης Nος. «Α. Συγγρός»

Σμηγματορροικές υπερκερατώσεις. Μιχαέλα Πλάκα Δερματολόγος Επιστημονικός συνεργάτης Nος. «Α. Συγγρός» Σμηγματορροικές υπερκερατώσεις Μιχαέλα Πλάκα Δερματολόγος Επιστημονικός συνεργάτης Nος. «Α. Συγγρός» Σμηγματορροική υπερκεράτωση (μυρκηκία) Εξαιρετικά συχνή, καλοήθης δερματική βλάβη Συνήθως αφορά τις

Διαβάστε περισσότερα

Ασθενής με ΑΝΑ και φωτοευαισθησία Η κλινική αξία των κριτηρίων ταξινόμησης

Ασθενής με ΑΝΑ και φωτοευαισθησία Η κλινική αξία των κριτηρίων ταξινόμησης Ασθενής με ΑΝΑ και φωτοευαισθησία Η κλινική αξία των κριτηρίων ταξινόμησης Ντάλη Στέλλα Ρευματολόγος Επιστημονική συνεργάτιδα Δ Παθολογικής Κλινικής Ιπποκράτειο Θεσσαλονίκη Φωτοευαισθησία και ΑΝΑ αποτελούν

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΗ ΦΑΣΗ ΤΗΣ ΑΝΑΚΟΠΗΣ

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΗ ΦΑΣΗ ΤΗΣ ΑΝΑΚΟΠΗΣ Από την καρδιοπνευμονική στην καρδιοεγκεφαλική αναζωογόνηση ΤΗΣ ΑΝΑΚΟΠΗΣ Μαρία Ι. Σεφέρου Ειδικευόμενη Καρδιολογίας Σισμανόγλειο Γ.Ν.Α. ΑΝΑΚΟΠΗ Ηλεκτρική Φάση Κυκλοφορική Φάση Μεταβολική Φάση ΕΛΛΗΝΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Επιστημονικό Πρόγραμμα

Επιστημονικό Πρόγραμμα Επιστημονικό Πρόγραμμα Πέμπτη 23 Μαΐου 2013 17.00-20.30 Ώρες λειτουργίας Γραμματείας - Εγγραφές 19.30-19.45 Τελετή Έναρξης Καλοσώρισμα προέδρου Προεδρείο: Λάζαρος Σακκάς, Χαράλαμπος Μπερμπερίδης 19.45-20.30

Διαβάστε περισσότερα

Ιδιαίτερες νοσολογικές οντότητες στα λεμφώματα υψηλού βαθμού κακοηθείας

Ιδιαίτερες νοσολογικές οντότητες στα λεμφώματα υψηλού βαθμού κακοηθείας Ιδιαίτερες νοσολογικές οντότητες στα λεμφώματα υψηλού βαθμού κακοηθείας Απαρτιωμένη διδασκαλία στην Αιματολογία 2015 Αργύρης Σ. Συμεωνίδης Οντότητες μη Hodgkin λεμφωμάτων που θα αναφερθούν Πρωτοπαθές Β-λέμφωμα

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι ο Συστηματικός Ερυθηματώδης Λύκος («λύκος» ή ΣΕΛ);

Τι είναι ο Συστηματικός Ερυθηματώδης Λύκος («λύκος» ή ΣΕΛ); Συστηματικός Ερυθηματώδης Λύκος Σκοπός αυτού του φυλλαδίου είναι να ενημερώσετε υπεύθυνα το κοινό για το συστηματικό ερυθηματώδη λύκο (για συντομία «λύκος» ή ΣΕΛ) απαντώντας στα πιο συχνά ερωτήματα για

Διαβάστε περισσότερα

Τοπική θεραπεία : Ποια & πότε

Τοπική θεραπεία : Ποια & πότε ΑΚΜΗ από το Α έως το Ω κλινικό φροντιστήριο Τοπική θεραπεία : Ποια & πότε Παντελής Παναγάκης Δερματολόγος - Αφροδισιολόγος Νοσοκομείο «Ανδρέας Συγγρός» Η πιο κοινή δερματική πάθηση Μία φυσιολογική κατάσταση

Διαβάστε περισσότερα

ΙΦΝΕ & εγκυμοσύνη. Σ. Μιχόπουλος Γαστρεντερολογική κλινική Νοσ. «Αλεξάνδρα»

ΙΦΝΕ & εγκυμοσύνη. Σ. Μιχόπουλος Γαστρεντερολογική κλινική Νοσ. «Αλεξάνδρα» ΙΦΝΕ & εγκυμοσύνη Σ. Μιχόπουλος Γαστρεντερολογική κλινική Νοσ. «Αλεξάνδρα» Γονιμότητα ΙΦΝΕ & εγκυμοσύνη Επίδραση εγκυμοσύνης στις ΙΦΝΕ Επίδραση των ΙΦΝΕ στην εγκυμοσύνη Χειρισμός ΙΦΝΕ κατά την εγκυμοσύνη

Διαβάστε περισσότερα

ANTIMETΩΠΙΣΗ ΟΥΛΩΤΙΚΩΝ ΑΛΩΠΕΚΙΩΝ

ANTIMETΩΠΙΣΗ ΟΥΛΩΤΙΚΩΝ ΑΛΩΠΕΚΙΩΝ ANTIMETΩΠΙΣΗ ΟΥΛΩΤΙΚΩΝ ΑΛΩΠΕΚΙΩΝ Μιχάλης Κακέπης Δερματολόγος-Αφροδισιολόγος Νοσοκομείο Ερρίκος Ντυνάν ΟΡΙΣΜΟΣ Με τον όρο ουλωτική αλωπεκία, εννοούμε μία ομάδα σπανίων διαταραχών, που καταστρέφουν τον

Διαβάστε περισσότερα

«Πρόληψη υποτροπών και επιπλοκών της κοιλιοκάκης» 12 η Εκπαιδευτική Διημερίδα της ΕΠΕΓΕ Αθήνα 2014

«Πρόληψη υποτροπών και επιπλοκών της κοιλιοκάκης» 12 η Εκπαιδευτική Διημερίδα της ΕΠΕΓΕ Αθήνα 2014 «Πρόληψη υποτροπών και επιπλοκών της κοιλιοκάκης» 12 η Εκπαιδευτική Διημερίδα της ΕΠΕΓΕ Αθήνα 2014 Κοιλιοκάκη Ι Η κοιλιοκάκη είναι ανοσολογική πάθηση, που προκαλεί κυρίως βλάβες στο λεπτό έντερο αλλά και

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΙ-ΙΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΓΡΙΠΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΟ ΙΟ Α/Η1Ν1 ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΤΕΝΩΝ ΕΠΑΦΩΝ ΤΟΥΣ

ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΙ-ΙΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΓΡΙΠΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΟ ΙΟ Α/Η1Ν1 ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΤΕΝΩΝ ΕΠΑΦΩΝ ΤΟΥΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΙ-ΙΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΓΡΙΠΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΟ ΙΟ Α/Η1Ν1 ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΤΕΝΩΝ ΕΠΑΦΩΝ ΤΟΥΣ Ιούλιος 2009 Το παρόν έγγραφο

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές ιστοπαθολογικές αλλοιώσεις του δέρματος έπειτα από δράση παραγόντων που προξενούν βλάβη. Αναφορά βασικών μακροσκοπικών και μικροσκοπικών όρων

Βασικές ιστοπαθολογικές αλλοιώσεις του δέρματος έπειτα από δράση παραγόντων που προξενούν βλάβη. Αναφορά βασικών μακροσκοπικών και μικροσκοπικών όρων ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΔΕΡΜΑΤΟΣ Συνοπτική παρουσίαση διδακτέας ύλης Εισαγωγικά σχόλια Επανάληψη θεμελιωδών γνώσεων ιστολογίας Βασικές ιστοπαθολογικές αλλοιώσεις του δέρματος έπειτα από δράση παραγόντων που προξενούν

Διαβάστε περισσότερα

ΚΝΙΔΩΣΗ ΕΞΑΝΘΗΜΑΤΑ ΟΙΔΗΜΑ ΒΛΕΦΑΡΩΝ ΟΙΔΗΜΑ ΓΛΩΣΣΑΣ ΟΙΔΗΜΑ ΧΕΙΛΕΩΝ ΚΝΗΣΜΟΣ

ΚΝΙΔΩΣΗ ΕΞΑΝΘΗΜΑΤΑ ΟΙΔΗΜΑ ΒΛΕΦΑΡΩΝ ΟΙΔΗΜΑ ΓΛΩΣΣΑΣ ΟΙΔΗΜΑ ΧΕΙΛΕΩΝ ΚΝΗΣΜΟΣ ΚΝΙΔΩΣΗ ΕΞΑΝΘΗΜΑΤΑ ΟΙΔΗΜΑ ΒΛΕΦΑΡΩΝ ΟΙΔΗΜΑ ΓΛΩΣΣΑΣ ΟΙΔΗΜΑ ΧΕΙΛΕΩΝ ΚΝΗΣΜΟΣ Τι είναι κνίδωση; Κνίδωση είναι η αλλεργική αντίδραση που εμφανίζεται στο δέρμα, έναντι εξωγενών ή ενδογενών ερεθισμάτων. Εκδηλώνεται

Διαβάστε περισσότερα