Βρογχόσπασμος κατά την άσκηση: Mια κλινική προσέγγιση

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Βρογχόσπασμος κατά την άσκηση: Mια κλινική προσέγγιση"

Transcript

1 Ανασκόπηση Βρογχόσπασμος κατά την άσκηση: Mια κλινική προσέγγιση Ανδριάνα Ι. Παπαϊωάννου, Κωνσταντίνος Μπαρτζιώκας, Στέλιος Λουκίδης, Σπυρίδων Παπίρης, Κωνσταντίνος Κωστίκας Β Πνευμονολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών, Νοσοκομείο «Αττικόν» Λέξεις κλειδιά: - Επαγόμενος από την άσκηση βρογχόσπασμος - Άσθμα - Βρογχοδιασταλτικά - Έμμεσες δοκιμασίες πρόκλησης ΠΕΡIΛΗΨΗ. Ο όρος Επαγόμενος από την Άσκηση Βρογχόσπασμος (ΕΑΒ) περιγράφει την οξεία στένωση των αεραγωγών η οποία εμφανίζεται ως αποτέλεσμα της άσκησης. Ο ΕΑΒ συνήθως επηρεάζει άτομα με ή χωρίς υποκείμενο βρογχικό άσθμα, και ειδικά αθλητές υψηλών επιδόσεων. Ο ΕΑΒ πιστεύεται ότι προκαλείται από την απώλεια ύδατος από τις κατώτερες αναπνευστικές οδούς, η οποία είναι το αποτέλεσμα θέρμανσης και εφύγρανσης μεγάλων όγκων αέρα σε σύντομο χρονικό διάστημα. Η παραπάνω διαδικασία οδηγεί σε ένα υπερωσμωτικό περιβάλλον το οποίο προκαλεί ενεργοποίηση διαφόρων κυτταρικών μηχανισμών και απελευθέρωση φλεγμονωδών μεσολαβητών που με τη σειρά τους οδηγούν σε σύσπαση των λείων μυϊκών ινών των αεραγωγών και τελικά στην εμφάνιση βρογχόσπασμου. Στους αθλητές υψηλών επιδόσεων ο ΕΑΒ μπορεί επίσης να αναπτυχθεί από βλάβη των αεραγωγών και μια σειρά αλλαγών στις συσταλτικές ικανότητες των λείων μυϊκών ινών. Οι β2-διεγέρτες βραχείας δράσης συνιστώνται ως φάρμακα πρώτης γραμμής. Ανταγωνιστές των υποδοχέων των λευκοτριενίων ή εισπνεόμενα κορτικοστεροειδή με ή χωρίς β2-διεγέρτες μακράς δράσης μπορεί να χρειαστούν σε πιο σοβαρές περιπτώσεις. Αν τα συμπτώματα επιμένουν παρά τη θεραπεία, θα πρέπει να εξετάζονται εναλλακτικές διαγνώσεις. Σε αυτή την ανασκόπηση συνοψίζουμε την παθοφυσιολογία, τις κλινικές εκδηλώσεις, τη διαγνωστική προσέγγιση και τις στρατηγικές θεραπείας του ΕΑΒ. Πνεύμων 2014, 27(2): Εισαγωγή Επικοινωνία Κωνσταντίνος Κωστίκας Σταμούλη 3, Καρδίτσα Τηλ.: , Fax: Ο όρος επαγόμενος από την άσκηση βρογχόσπασμος (ΕΑΒ) χρησιμοποιείται για να περιγράψει την παροδική και αναστρέψιμη στένωση των κατώτερων αεραγωγών που ακολουθεί την έντονη άσκηση, ανεξάρτητα από την παρουσία ή όχι υποκείμενου βρογχικού άσθματος 1. Ο όρος «άσθμα που επάγεται κατά την άσκηση» που χρησιμοποιήθηκε κατά τα προηγούμενα έτη, έχει πλέον αντικατασταθεί από τον όρο «επαγόμενος από την άσκηση βρογχόσπασμος». Η αλλαγή της ορολογίας φαίνεται ότι είναι ακριβής δεδομένου ότι το άσθμα που προκαλείται από την άσκηση αναφέρεται στο

2 132 ΠΝΕΥΜΩΝ Τεύχος 2ο, Τόμος 27ος, Απρίλιος - Ιούνιος 2014 βρογχόσπασμο που εμφανίζεται σε ασθενείς με άσθμα όταν ασκούνται 2. Ωστόσο ο επαγόμενος από την άσκηση βρογχόσπασμος μπορεί επίσης να εμφανιστεί σε ασθενείς χωρίς υποκείμενο άσθμα 3. Έτσι, οι ασθενείς με επαγόμενο από την άσκηση βρογχόσπασμο, είναι ασθενείς που μπορεί να μην έχουν συμπτώματα άσθματος σύμφωνα με τις κατευθυντήριες οδηγίες για το άσθμα, μπορεί να έχουν φυσιολογικό λειτουργικό έλεγχο του αναπνευστικού στην ηρεμία, να μην έχουν καθόλου συμπτώματα κατά τη διάρκεια της καθημερινής σωματικής τους δραστηριότητας, να μη χρειάζεται να χρησιμοποιούν ένα β 2-διεγέρτη παρά μόνο κατά τη διάρκεια της άσκησης, και να έχουν φυσιολογικό asthma control test (ή οποιοδήποτε άλλο ερωτηματολόγιο χρησιμοποιείται για την εκτίμηση των συμπτωμάτων του άσθματος) 2. Ο ΕΑΒ εμφανίζεται στο 90% περίπου των ασθματικών ασθενών και στο 40% των ασθενών με αλλεργική ρινίτιδα 4. Οι ασθματικοί ασθενείς με περισσότερο σοβαρό ή ανεπαρκώς ελεγχόμενο άσθμα είναι πιο πιθανό να εμφανίσουν ΕΑΒ συγκριτικά με εκείνους με λιγότερο σοβαρή ή καλά ελεγχόμενη νόσο 5. Στο γενικό πληθυσμό ο επιπολασμός του ΕΑΒ κυμαίνεται από 7% έως 20% 4. Μελέτες έχουν δείξει ότι στους αθλητές υψηλού επιπέδου, ο επιπολασμός του ΕΑΒ κυμαίνεται μεταξύ 30 και 70%, ανάλογα με τον πληθυσμό που μελετάται, το είδος του αθλήματος, τις περιβαλλοντικές συνθήκες και τις μεθόδους που εφαρμόζονται 4,6. Παθοφυσιολογία Δύο είναι οι κύριες θεωρίες που έχουν χρησιμοποιηθεί για να εξηγήσουν το μηχανισμό του ΕΑΒ: η θερμική θεωρία και η ωσμωτική θεωρία. Η θερμική θεωρία, υποστηρίζει ότι η ψύξη του αεραγωγού, η οποία δημιουργείται ως αποτέλεσμα της απώλειας ύδατος, προκαλεί αγγειοσύσπαση στο αγγειακό σύστημα των βρόγχων. Κατά την αναθέρμανση, θα συμβεί στένωση των αεραγωγών λόγω των μηχανικών συνεπειών της αγγειακής διάτασης, της αύξησης της αγγειακής διαπερατότητας και του οιδήματος του τοιχώματος των αεραγωγών 1. Έτσι, σε αυτήν την περίπτωση, η στένωση των αεραγωγών αποτελεί άμεση συνέπεια των αγγειακών συμβαμάτων και δεν συνδέεται με απελευθέρωση μεσολαβητών ή σύσπαση των λείων μυικών ινών των αεραγωγών. Αντίθετα, η ωσμωτική θεωρία υποστηρίζει ότι η απώλεια ύδατος των αεραγωγών οδηγεί σε αυξημένη ωσμωτικότητα του υγρού στην επιφάνεια των αεραγωγών, η οποία επεκτείνεται για να περιλάβει τα επιθηλιακά κύτταρα των αεραγωγών και την υποβλενογόννια στιβάδα. Αυτό το υπερωσμωτικό περιβάλλον ενεργοποιεί κυτταρικούς μηχανισμούς που οδηγούν στην απελευθέρωση διαφόρων μεσολαβητών. Αυτοί οι μεσολαβητές, με τη σειρά τους, προκαλούν σύσπαση των λείων μυών των αεραγωγών και επακόλουθη στένωση των αεραγωγών 1. Οι παραπάνω θεωρίες συνοψίζονται στην Εικόνα 1. Εικόνα 1. Σύνοψη της παθοφυσιολογίας του επαγόμενου από την άσκηση βρογχόσπασμου.

3 ΠΝΕΥΜΩΝ Τεύχος 2ο, Τόμος 27ος, Απρίλιος - Ιούνιος Σε αθλητές υψηλού επιπέδου, η ανάπτυξη του ΕΑΒ φαίνεται να προκαλείται από έναν άλλο μηχανισμό, ο οποίος περιλαμβάνει βλάβη των αεραγωγών και βρογχική υπεραντιδραστικότητα. Η έντονη σωματική δραστηριότητα για παρατεταμένα χρονικά διαστήματα οδηγεί σε διαρκώς αυξανόμενη συμμετοχή των μικρών αεραγωγών στη διαδικασία της εφύγρανσης. Αυτή η διαδικασία επαναλαμβάνεται διαρκώς κατά τη διάρκεια της άσκησης και έχει ως αποτελέσματα τον τραυματισμό του αναπνευστικού επιθηλίου λόγω της αφυδάτωσης 1. Η επιδιόρθωση του επιθηλίου που ακολουθεί αυτή τη βλάβη των αεραγωγών οδηγεί σε μικροαγγειακή διαρροή και εξαγγείωση πλάσματος. Η βλάβη του επιθηλίου οδηγεί σε μειωμένη ικανότητα μεταφοράς ύδατος στον αεραγωγό ώστε να ανταποκριθεί σε ένα υπερωσμωτικό ερέθισμα. Με την επαναλαμβανόμενη πρόκληση βλάβης, μεγαλύτερη επιφάνεια των αεραγωγών χρειάζεται να επιστρατευθεί στη διαδικασία αυτή, προκαλώντας συνεχιζόμενη εξέλιξη της βλάβης των αεραγωγών 1. Αυτή η επαναλαμβανόμενη έκθεση των λείων μυϊκών κυττάρων των αεραγωγών στην προκαλούμενη από την έντονη άσκηση βλάβη οδηγεί στην εμφάνιση βρογχικής υπεραντιδραστικότητας στους αθλητές υψηλών επιδόσεων. Αυτή η βρογχική υπεραντιδραστικότητα είναι αναστρέψιμη και δεν παρατηρείται εκτός της περιόδου άθλησης αλλά και μετά την απόσυρσή του αθλητή από την ενεργό δράση. Διάγνωση Τα συμπτώματα του ΕΑΒ δεν διαφέρουν από εκείνα του κανονικού άσθματος και περιλαμβάνουν δύσπνοια, βήχα, συριγμό και παραγωγή βλέννας 3. Μπορεί επίσης να εμφανιστούν άτυπα συμπτώματα, όπως κακή απόδοση ή η αίσθηση κακής φυσικής κατάστασης, κοιλιακό άλγος, κεφαλαλγία, μυϊκές κράμπες, κόπωση και ζάλη 2. Τα συμπτώματα του ΕΑΒ αρχίζουν συνήθως 6-8 λεπτά μετά από έντονη άσκηση 7. Σε ορισμένες περιπτώσεις, οι ασθενείς αντιλαμβάνονται τα συμπτώματα του άσθματος κατά τη διάρκεια της άσκησης και τα συμπτώματα αυτά συνεχίζουν να εντείνονται ακόμη και όταν η ένταση της άσκησης μειώνεται. Παρόλα αυτά, τα συμπτώματα δεν έχουν υψηλή ειδικότητα ή ευαισθησία και συχνά προκαλούνται από έντονη άσκηση παρά από ΕΑΒ 8,9. Αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο η διάγνωση του ΕΑΒ απαιτεί τεκμηρίωση μεταβολής της αναπνευστικής λειτουργίας μετά από άσκηση. Είναι σημαντικό να τονιστεί ότι σε μια πρόσφατη μελέτη μόνο το 35% των αθλητών που ανέφεραν συμπτώματα που παρέπεμπαν σε ΕΑΒ είχε αντικειμενικά τεκμηριωμένο ΕΑΒ μετά τον έλεγχο της αναπνευστικής λειτουργίας 8. Η διάγνωση του ΕΑΒ απαιτεί τυπικά μια μείωση του δυναμικά εκπνεόμενου όγκου στο 1 ο δευτερόλεπτο (FEV 1) κατά τουλάχιστον 10-15% σε σχέση με την τιμή του πριν από την άσκηση, σε οποιαδήποτε από δύο συνεχόμενες μετρήσεις που θα πραγματοποιηθούν μέσα σε 30 λεπτά από το τέλος της άσκησης 6. Σύμφωνα με τις κατευθυντήριες οδηγίες της ATS/ERS, ο FEV 1 συνήθως μετριέται σε 5, 10, 15, και 30 λεπτά μετά την άσκηση, αλλά μπορεί να μετρηθεί και πιο συχνά αν αναμένεται πιο σοβαρή απάντηση 3. Ωστόσο, δεν υπάρχει κάποια ιδανική διαγνωστική δοκιμασία για τη διάγνωση του ΕΑΒ και διάφορες δοκιμασίες μπορούν να χρησιμοποιηθούν 9. Οι διαγνωστικές εξετάσεις που χρησιμοποιούνται για τη διάγνωση του ΕΑΒ συνοψίζονται στον Πίνακα 1. Οι άμεσες φαρμακευτικές δοκιμασίες πρόκλησης βασίζονται στη χορήγηση παραγόντων (όπως η ισταμίνη και η μεταχολίνη) που επάγουν βρογχόσπασμο επιδρώντας απευθείας στα λεία μυϊκά κύτταρα των αεραγωγών. Παρά το γεγονός ότι η δοκιμασία πρόκλησης με μεταχολίνη είναι παραδοσιακά μία πολύ αξιόπιστη δοκιμασία για τη διάγνωση του άσθματος, ο ρόλος της στη διάγνωση του ΕΑΒ είναι περιορισμένος. Ως εκ τούτου, μία θετική δοκιμασία δεν επιβεβαιώνει ειδικά τον ΕΑΒ, ενώ μία αρνητική δεν τον αποκλείει 9. Σε αντίθεση με τις άμεσες δοκιμασίες πρόκλησης, οι έμμεσες δοκιμασίες μπορούν να διαγνώσουν με ακρίβεια τον ΕΑΒ 10. Οι έμμεσες δοκιμασίες πρόκλησης περιλαμβάνουν τις δοκιμές πρόκλησης κατά την άσκηση, τον εκούσιο ισοκαπνικό υπεραερισμό και την εισπνοή υπερωσμωτικού διαλύματος (υπέρτονο διάλυμα NaCl 4,5% ή ξηρή σκόνη μαννιτόλης) 3,10. Αν και καμία από αυτές τις δοκιμές δεν είναι εντελώς ευαίσθητη ή ειδική για τον ΕΑΒ, παρόλα αυτά είναι πολύ χρήσιμες για τη διάγνωση της βρογχικής υπεραντιδραστικότητας, η οποία είναι ταυτόσημη με τη διάγνωση του ΕΑΒ 3. Η δοκιμασία κοπώσεως (σε κυλιόμενο τάπητα ή ειδικό εργομετρικό ποδήλατο) και οι δοκιμασίες που πραγματοποιούνται σε εξωτερικό περιβάλλον (δηλαδή κατά την πραγματοποίηση της αθλητικής δραστηριότητας) είναι πολύ συχνά χρησιμοποιούμενες μέθοδοι για τη διάγνωση του ΕΑΒ 9. Κατά τη διάρκεια της δοκιμασίας πρόκλησης κατά την άσκηση, ο ασθενής υποβάλλεται σε μια ταχεία αύξηση της έντασης της άσκησης επί περίπου 2-4 λεπτά, προκειμένου να επιτευχθεί πολύ υψηλό επίπεδο αερισμού. Τα περισσότερα πρωτόκολλα συνιστούν την εισπνοή ξηρού αέρα (10 mg H 2O/L) και κλείσιμο της μύτης με ρινικό κλιπ κατά τη διάρκεια τρεξίματος ή ποδηλασίας σε επίπεδο, ώστε να αυξήσει την καρδιακή συχνότητα

4 134 ΠΝΕΥΜΩΝ Τεύχος 2ο, Τόμος 27ος, Απρίλιος - Ιούνιος 2014 Πίνακας 1. Δοκιμασίες για τη διάγνωση του Επαγόμενου από την Άσκηση Βρογχόσπασμου. Έμμεσες δοκιμασίες Πλεονεκτήματα Μειονεκτήματα Εκούσιος ισοκαπνικός υπεραερισμός Εξέταση στο πεδίο της άσκησης Εισπνοή υπερωσμωτικών διαλυμάτων Δοκιμασία άσκησης στο εργαστήριο Άμεσες δοκιμασίες Πρόκληση με μεταχολίνη Πρόκληση με ισταμίνη ICS: εισπνεόμενα κορτικοστεροειδή Καλή ειδικότητα και ευαισθησία Απαιτείται λιγότερος εξοπλισμός Καλή ειδικότητα και ευαισθησία στους αθλητές χειμερινών αθλημάτων Ελάχιστος εξοπλισμός Χαμηλό κόστος Καλή ειδικότητα και ευαισθησία Ελάχιστος εξοπλισμός Καλή ειδικότητα και ευαισθησία Τυποποιημένη διαδικασία Απαιτείται λιγότερος εξοπλισμός Τυποποιημένη διαδικασία Απαιτείται λιγότερος εξοπλισμός Τυποποιημένη διαδικασία Απαραίτητη η παρακολούθηση του αερισμού/λεπτό Σχετικά ακριβός Μη τυποποιημένη διαδικασία Το περιβάλλον δεν είναι ελεγχόμενο Όχι απόλυτα διαγνωστικό εάν ο ασθενής λαμβάνει ICS Παρακολούθηση καρδιακού ρυθμού και αερισμού/λεπτό Υψηλό κόστος Χαμηλή ειδικότητα Χαμηλή ειδικότητα στο 80-90% της μέγιστης προβλεπόμενης τιμής ή τον αερισμό προκειμένου να φτάσει 17,5-21 φορές την τιμή του FEV 1. Μόλις επιτευχθεί αυτό το επίπεδο της άσκησης, ο εξεταζόμενος θα πρέπει να συνεχίσει την άσκηση σε αυτό το υψηλό επίπεδο για επιπλέον 4-6 λεπτά. Τα επίπεδα αυτά επιτυγχάνονται πιο γρήγορα με το τρέξιμο σε σχέση με την ποδηλασία 3. Ο FEV 1 μετριέται στην αρχή και σε διάφορες χρονικές περιόδους μετά την έναρξη της άσκησης. Ένα από τα κύρια μειονεκτήματα αυτής της μεθόδου είναι η αδυναμία να αυξηθεί το επίπεδο της άσκησης στο απαιτούμενο επίπεδο ώστε να πυροδοτηθεί η εμφάνιση ΕΑΒ 9. Επιπλέον, κατά τη διάρκεια των δοκιμασιών σε εξωτερικό περιβάλλον, το παραγόμενο έργο και οι περιβαλλοντικές συνθήκες είναι δύσκολο να ελεγχθούν και να μετρηθούν και αυτό μπορεί να οδηγήσει σε ψευδώς αρνητικά αποτελέσματα 9. Η δοκιμασία του εκούσιου ισοκαπνικού υπεραερισμού περιλαμβάνει εισπνοή ενός μίγματος αερίων αποτελούμενο από 5% διοξείδιο του άνθρακα και 21% οξυγόνο με στόχο την επίτευξη του 85% του μέγιστου εκούσιου αερισμού (MVV) του ασθενούς 11. Αυτή η διαδικασία του υπεραερισμού συνεχίζεται για 6 λεπτά και οι μετρήσεις του FEV 1 πραγματοποιούνται σε συγκεκριμένα χρονικά διαστήματα άνω των 20 λεπτών μετά τη δοκιμασία και συγκρίνονται με την αρχική τιμή 11. Η δοκιμασία εκούσιου ισοκαπνικού υπεραερισμού έχει υψηλή ευαισθησία για τον προσδιορισμό του ΕΑΒ και υψηλή αρνητική προγνωστική αξία 9. Το κύριο μειονέκτημα αυτής της μεθόδου είναι ότι απαιτείται ειδικός εξοπλισμός που δεν είναι ευρέως διαθέσιμος και είναι ενδεχομένως ακριβός. Η εισπνοή μαννιτόλης και του υπέρτονου διαλύματος NaCl (4,5% NaCl) είναι παραδείγματα ωσμωτικών δοκιμασιών πρόκλησης για την τεκμηρίωση του ΕΑΒ. Ως διαγνωστικό εργαλείο, η εισπνοή ξηράς σκόνης μαννιτόλης είναι συγκρίσιμη με τη δοκιμασία του εκούσιου ισοκαπνικού υπεραερισμού και με τη δοκιμασία κόπωσης Η μαννιτόλη, είναι εμπορικώς διαθέσιμη ως ένα εύχρηστο τυποποιημένο kit που περιλαμβάνει προγεμισμένες κάψουλες ξηρής σκόνης και μία φορητή συσκευή εισπνοών 15. Αυτό αποτελεί σημαντικό πλεονέκτημα σε σχέση με άλλες μεθόδους βρογχικής πρόκλησης οι οποίες απαιτούν ακριβό εξοπλισμό που δεν είναι φορητός. Όσον αφορά τα αποτελέσματα των έμμεσων δοκιμασιών πρόκλησης, η σοβαρότητα του ΕΑΒ μπορεί να ταξινομηθεί ως ήπια, μέτρια ή σοβαρή, αν το ποσοστό μείωσης του FEV 1 από τα πριν την άσκηση επίπεδα είναι >10% αλλά 25%, >25% αλλά 50% ή >50%, αντιστοίχως 3. Στην περίπτωση που ο ασθενής λαμβάνει αγωγή για θεραπεία του άσθματος ή ρινίτιδας, τα χορηγούμενα φάρμακα θα πρέπει να διακοπούν πριν την πραγματοποίηση των δοκιμασιών πρόκλησης. Ο συνιστώμενος χρόνος διακοπής των φαρμάκων φαίνεται στον πίνακα Η διαφορική διάγνωση του ΕΑΒ περιλαμβάνει διάφορες παθήσεις, όπως αγχώδεις διαταραχές, καρδιακά νοσήματα (π.χ. συμφορητική καρδιακή ανεπάρκεια, στεφανιαία νόσο, αρρυθμίες, υπερτροφική μυοκαρδιοπάθεια, βαλβιδικές

5 ΠΝΕΥΜΩΝ Τεύχος 2ο, Τόμος 27ος, Απρίλιος - Ιούνιος Πίνακας 2. Ελάχιστος χρόνος διακοπής των φαρμάκων πριν από την πραγματοποίηση των έμμεσων δοκιμασιών πρόκλησης Φάρμακο Ελάχιστος απαιτούμενος χρόνος διακοπής Σταθεροποιητές των μαστοκυττάρων (π.χ. χρωμογλυκονικό νάτριο, νατριούχος 8 ώρες νεδοχρομίλη) Βραχείας διάρκειας β2-διεγέρτες 8 ώρες (π.χ. σαλβουταμόλη, τερβουταλίνη) Εισπνεόμενο κορτικοστεροειδή 12 ώρες Βρωμιούχο ιπρατρόπιο ώρες Μακράς διάρκειας β2-διεγέρτες 24 ώρες Θεοφυλλίνη 24 ώρες Βρωμιούχο τιοτρόπιο 7 ημέρες Αντιισταμινικά (π.χ. σετιριζίνη, λοραταδίνη) 72 ώρες Ανταγωνιστές των υποδοχέων 4 ημέρες λευκοτριενίων (π.χ. μοντελουκάστη) Καφές, τσάι, αναψυκτικών τύπου, σοκολάτα ή άλλες τροφές που περιέχουν καφεΐνη θα πρέπει να μην καταναλώνονται την ημέρα της εξέτασης. Έντονη άσκηση θα πρέπει να αποφεύγεται κατά την ημέρα της εξέτασης. Οι ασθενείς θα πρέπει να απέχουν από το κάπνισμα για τουλάχιστον 6 ώρες πριν από την εξέταση. (Τροποποιημένο από 16 ). ανωμαλίες κ.λπ.), κακή φυσική κατάσταση, παχυσαρκία, σύνδρομο υπεραερισμού, μυοπάθειες, πνευμονικές αρτηριοφλεβώδεις δυσπλασίες, πνευμονικές παθήσεις (π.χ. χρόνιο άσθμα, χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια, κυστική ίνωση, διάμεση πνευμονοπάθεια, σκαφοειδής θώρακας, σκολίωση, τραχειοβρογχομαλακία, και δυσλειτουργία των φωνητικών χορδών 10,17. Η διαφορική διάγνωση θα πρέπει να εξετάζεται πάντα, ιδίως όταν τα αποτελέσματα των δοκιμασιών βρογχικής πρόκλησης είναι φυσιολογικά 10. Ένας διαγνωστικός αλγόριθμος για την προσέγγιση ασθενών με υποψία ΕΑΒ παρουσιάζεται στην Εικόνα 2. Θεραπεία O EAB επηρεάζει πολλές παραμέτρους της ζωής του ασθενούς, και αποτελεί ένα πολύ σημαντικό πρόβλημα για τους αθλητές, ανεξάρτητα από τη σοβαρότητα των συμπτωμάτων. Παρόλο που ο ΕΑΒ είναι συνήθως ήπιος ή μέτριος, έχουν αναφερθεί και περιπτώσεις θανάτων. Κύριος στόχος της θεραπείας είναι όχι μόνο να διασφαλίσει ότι ο ασθενής θα ασκείται με ασφάλεια, αλλά και να βοηθήσει τους αθλητές όλων των επιπέδων να μεγιστοποιήσουν την απόδοσή τους κατά τη διάρκεια αθλητικών δραστηριοτήτων 10. Εικόνα 2. Διαγνωστικός και θεραπευτικός αλγόριθμος του επαγόμενου από την άσκηση βρογχόσπασμου.

6 136 ΠΝΕΥΜΩΝ Τεύχος 2ο, Τόμος 27ος, Απρίλιος - Ιούνιος 2014 Η θεραπεία του ΕΑΒ μπορεί να χωριστεί σε δύο μεγάλες κατηγορίες, τη μη φαρμακευτική και τη φαρμακευτική θεραπεία. Οι μη φαρμακευτικές επιλογές για τη διαχείριση του ΕΑΒ περιλαμβάνουν την πραγματοποίηση προθέρμανσης πριν την άσκηση, τη χρήση μάσκας ανταλλαγής θερμότητας και διατροφικές παρεμβάσεις. Τυπικά, η προθέρμανση πριν την άσκηση περιλαμβάνει λεπτά άσκησης μέτριας έντασης και ο επακόλουθος ΕΑΒ μειώνεται για τις επόμενες 2 ώρες, που αποτελούν την λεγόμενη «ανερέθιστη περίοδο» 3. Παρόλο που διάφορες παραλλαγές της προθέρμανσης πριν την άσκηση έχουν δοκιμαστεί, όπως η άσκηση χαμηλής και υψηλής έντασης, η διαλειμματική άσκηση και οι συνδυασμοί τους, η παρέμβαση αυτή δεν έχει αποδειχθεί ότι είναι αποτελεσματική στους αθλητές υψηλού επιπέδου, ιδίως σε εκείνους που ασκούνται σε κρύο νερό 10. Οι μάσκες ανταλλαγής θερμότητας χρησιμοποιούνται για να περιορίσουν την έκθεση στον κρύο αέρα κατά τη διάρκεια της άσκησης σε αθλητές με ΕΑΒ. Τέτοιες μάσκες υπάρχουν διαθέσιμες στο εμπόριο, ωστόσο η χρήση τους δεν φαίνεται να είναι τόσο αποτελεσματική για την πρόληψη του βρογχόσπασμου όσο η λήψη σαλβουταμόλης πριν την άσκηση και μερικές φορές δεν είναι εύκολο να χρησιμοποιηθούν κατά τη διάρκεια των αγώνων 10,18. Οι διατροφικές αλλαγές φαίνεται ότι μειώνουν τον ΕΑΒ. Ωστόσο, οι μελέτες μακράς διαρκείας είναι λίγες. Η πιο σημαντική διαιτητική παρέμβαση φαίνεται να είναι η πρόσληψη υψηλής δόσης συμπληρώματος ιχθυελαίων πλούσιων σε ωμέγα-3 λιπαρά. Μια πρόσφατη μελέτη έδειξε ότι η υψηλή δόση συμπληρωμάτων ιχθυελαίων πλούσιων σε ω3 λιπαρά για τρεις εβδομάδες, όχι μόνο μείωσε τη χρήση βρογχοδιασταλτικών, αλλά επίσης συνέβαλλε και στη μείωση ειδικών βιολογικών δεικτών φλεγμονής, όπως τα επίπεδα του LTB 4, του TNF-α και της IL1β στο πλάσμα 19. Μια δεύτερη μελέτη συνέκρινε την αποτελεσματικότητα των ιχθυελαίων με τη μοντελουκάστη και έδειξε ότι και οι δύο παρεμβάσεις είχαν παρόμοια επίδραση στην πρόληψη του ΕΑΒ και ότι ο συνδυασμός ιχθυελαίων με μοντελουκάστη δεν παρείχε μεγαλύτερη προστατευτική δράση από ότι η κάθε παρέμβαση μεμονωμένα 20. Η πιθανή αντιφλεγμονώδης δράση των ω3 ιχθυελαίων οφείλεται στο ενεργό συστατικό τους το εικοσαπεντανοϊκό οξύ, το οποίο ανταγωνίζεται το αραχιδονικό οξύ στην επαγωγή φλεγμονωδών μεσολαβητών. Τα παράγωγα του αραχιδονικού οξέος είναι το λευκοτριένιο Β4 (LTB4), ένας ισχυρός χημειοτακτικός παράγοντας των ουδετεροφίλων, και τα κυστεϊνιλικά λευκοτριένια (LTC4, LTD4, και LTE4), τα οποία προκαλούν ισχυρή σύσπαση των λείων μυϊκών ινών και βρογχόσπασμο 21. Το αραχιδονικό οξύ αποτελεί πρόδρομη ουσία του LTB4 μέσω της μεταβολικής οδού της 5-λιποξυγενάσης. Το εικοσαπεντανοϊκό οξύ μπορεί να αναστείλει την οδό του αραχιδονικού οξέος δρώντας ανταγωνιστικά σε αυτά τα ενζυμικά μονοπάτια και με τον τρόπο αυτό την παραγωγή των παραπάνω μεσολαβητών. Έτσι, η αύξηση της διαιτητικής πρόσληψης ω-3 λιπαρών μπορεί να οδηγήσει στην παραγωγή ενός λιγότερο φλεγμονώδους μίγματος, μειώνοντας την παραγωγή των προφλεγμονωδών λευκοτριενίων 19. Η φαρμακευτική θεραπεία αποτελεί την πιο αποτελεσματική θεραπεία για τον ΕΑΒ και περιλαμβάνει β 2- διεγέρτες βραχείας δράσης (SABA), β 2-διεγέρτες μακράς δράσης (LABA), ανταγωνιστές των υποδοχέων των λευκοτριενίων (LTRA) και εισπνεόμενα κορτικοστεροειδή (ICS). Στο παρελθόν χρησιμοποιήθηκαν επίσης σταθεροποιητικοί παράγοντες των μαστοκυττάρων, που δεν προτιμώνται στις μέρες μας. Τα εισπνεόμενα αντιχολινεργικά (όπως το ιπρατρόπιο) και τα αντιισταμινικά, μπορεί να έχουν κάποιο δευτερεύοντα ρόλο στη θεραπεία ορισμένων ασθενών με ΕΑΒ. Οι β 2-διεγέρτες βραχείας δράσης (όπως η σαλβουταμόλη) συνιστώνται ως θεραπεία πρώτης γραμμής, τόσο στην πρόληψη όσο και στην ανακούφιση των οξέων συμπτωμάτων. Θα πρέπει να χορηγούνται λίγο πριν από την άσκηση (περίπου 15 λεπτά), δεδομένου ότι έχουν μία μέγιστη δράση εντός λεπτών που διαρκεί περίπου 4 ώρες 10. Ο τρόπος δράσης των φαρμάκων αυτών έγκειται στο ότι διεγείροντας τους β 2-υποδοχείς των λείων μυών των αεραγωγών, προκαλούν μυϊκή χάλαση και βρογχοδιαστολή καθώς και στο ότι ενδεχομένως εμποδίζουν την αποκοκκίωση των μαστοκυττάρων. Ωστόσο, οι β 2- διεγέρτες βραχείας δράσης δεν καταφέρνουν να αποτρέψουν το βρογχόσπασμο στο 15-20% των ασθενών με άσθμα. Επιπλέον, η καθημερινή χρήση των β 2-διεγερτών βραχείας δράσης οδηγεί σε κάποιο είδος ανοχής, λόγω της απευαισθητοποίησης των β2-υποδοχέων των μαστοκυττάρων και των λείων μυών των αεραγωγών, και αυτή η ανοχή εκδηλώνεται ως μειωμένη διάρκεια προστασίας από τον ΕΑΒ και σε επιβράδυνση της υποχώρησης του βρογχόσπασμου σαν ανταπόκριση στη χρήση SABA μετά την άσκηση 3. Αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο συνιστάται οι β 2-διεγέρτες βραχείας δράσης να χρησιμοποιούνται λιγότερο από μία φορά την ημέρα κατά μέσο όρο για την πρόληψη του ΕΑΒ. Οι ασθενείς που χρησιμοποιούν SABA συχνότερα (π.χ. καθημερινά) είναι προτιμότερο να αντιμετωπίζονται με ένα ρυθμιστικό φάρμακο, όπως τα ICS ή τα LTRA 3.

7 ΠΝΕΥΜΩΝ Τεύχος 2ο, Τόμος 27ος, Απρίλιος - Ιούνιος Οι μακράς δράσης β 2-διεγέρτες είναι επίσης αποτελεσματικοί στην πρόληψη του ΕΑΒ. Ωστόσο, σύμφωνα με τις οδηγίες αντιμετώπισης του άσθματος συνιστάται να μην χρησιμοποιούνται παρά μόνο με ταυτόχρονη λήψη ρυθμιστικού φαρμάκου, όπως είναι τα εισπνεόμενα κορτικοστεροειδή (ICS). Η ταυτόχρονη χρήση συνδυασμού ICS και ενός β 2-διεγέρτη μακράς δράσης έχει αποδειχθεί ότι είναι πιο αποτελεσματική από τη μεμονωμένη χρήση ICS στην αντιμετώπιση του ΕΑΒ 10. Οι σταθεροποιητές των μαστοκυττάρων, όπως το χρωμογλυκονικό νάτριο και η νεδοχρομίλη, όταν εισπνέονται λίγο πριν από την άσκηση μειώνουν τον ΕΑΒ, αλλά η διάρκεια δράσης τους είναι μικρή (1-2 ώρες). Επιπλέον, δεν έχουν βρογχοδιασταλτική δράση. Μπορεί να είναι αποτελεσματικοί από μόνοι τους ή ως επιπρόσθετη θεραπεία με άλλα φάρμακα για τον ΕΑΒ 5. Η παρατεταμένη χρήση οποιουδήποτε από αυτά τα φάρμακα δεν συνοδεύεται από ανάπτυξη ανοχής. Επιπλέον, τα φάρμακα αυτά έχουν εξαιρετικό προφίλ ασφάλειας το οποίο σε συνδυασμό με την ταχεία δράση τους, έχει ως αποτέλεσμα να αμβλύνουν τον ΕΑΒ στα άτομα που ανταποκρίνονται 5. Ωστόσο, τα φάρμακα αυτά δεν αποτελούν φάρμακα πρώτης εκλογής για τον ΕΑΒ σήμερα. Ο ΕΑΒ ο οποίος εμφανίζεται σε ασθματικούς ασθενείς ελέγχεται με θεραπεία συντήρησης με αντιφλεγμονώδη είτε μεμονωμένα είτε σε συνδυασμό με κάποια άλλη βραχυχρόνια προληπτική αγωγή. Η χρήση ICS στο άσθμα έχει επίσης συσχετιστεί με μείωση της βρογχικής υπεραντιδραστικότητας σε άμεσα και έμμεσα ερεθίσματα, συμπεριλαμβανομένης και της σωματικής άσκησης. Η επίδραση των ICS στον ΕΑΒ φαίνεται να είναι δοσο- και χρονο-εξαρτώμενη και μπορεί να σχετίζεται με μείωση των φλεγμονωδών μεσολαβητών 5. Αυτή η βρογχο-προστατευτική δράση των ICS ξεκινά περίπου 4 ώρες μετά την πρώτη δόση και φθάνει τη μέγιστη αποτελεσματικότητά τους μετά από 1 εβδομάδα θεραπείας. Τα ICS μπορούν επίσης να χρησιμοποιηθούν σε συνδυασμό με β 2-διεγέρτες ή ανταγωνιστές των υποδοχέων λευκοτριενίων. Ωστόσο, είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι τα εισπνεόμενα κορτικοστεροειδή δεν εμποδίζουν την εμφάνιση της ανοχής από την καθημερινή χρήση των β 2-διεγερτών. Μια πρόσφατη μελέτη έδειξε ότι η χρήση του σταθερού συνδυασμού φορμοτερόλης/βουδεσονίδης (6/200 μg) κατ επίκληση σε ασθματικούς ασθενείς με ήπιο άσθμα που εμφάνισαν ΕΑΒ, ήταν αποτελεσματικότερος από τη χρήση τερβουταλίνης (ενός βραχείας δράσης β 2-διεγέρτη) και ήταν εξίσου αποτελεσματικός με την καθημερινή χρήση βουδεσονίδης. Οι συγγραφείς κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι, εκτός από την αντίστοιχη αποτελεσματικότητα του κατ επίκληση συνδυασμού με την καθημερινή χρήση ICS, οι ασθενείς λάμβαναν επίσης χαμηλότερες δόσεις ICS, γεγονός που ενδέχεται να σχετίζεται με λιγότερες ανεπιθύμητες ενέργειες από τα ICS 22. Οι ανταγωνιστές των υποδοχέων των λευκοτριενίων έχει αποδειχθεί ότι έχουν ένα σημαντικό όφελος στην αντιμετώπιση του ΕΑΒ. Η μοντελουκάστη πετυχαίνει έναρξη δράσης μέσα σε 2 ώρες και συνεχίζει να έχει προστατευτικό όφελος για περισσότερο από 24 ώρες μετά από μία εφάπαξ δόση από το στόμα 10. Όταν χρησιμοποιείται καθημερινά δεν οδηγεί σε ανοχή και μπορεί να χρησιμοποιηθεί για διαλείπουσα ή συντηρητική προφύλαξη. Ωστόσο, παρέχει προστασία που μπορεί να μην είναι πλήρης, και παρά το γεγονός ότι έχει δειχθεί ότι επιταχύνει το χρόνο υποχώρησης του ΕΑΒ όταν αυτός εμφανίζεται, δεν είναι αποτελεσματική για την αντιμετώπιση της απόφραξης των αεραγωγών 5. Τέλος, έχει αποδειχθεί ότι οι β 2-διεγέρτες βραχείας δράσης είναι πιο αποτελεσματικοί από τη μοντελουκάστη στην πρόληψη του ΕΑΒ 10. Τα αντιχολινεργικά παρέχουν κάποια προστασία έναντι του ΕΑΒ, αλλά δεν είναι εξίσου αποτελεσματικά με τους β 2-διεγέρτες βραχείας δράσης ή τους ανταγωνιστές των υποδοχέων των λευκοτριενίων 10. Επιπλέον, φαίνεται ότι δεν ανταποκρίνονται όλοι οι ασθενείς στα αντιχολινεργικά, και η ανταπόκριση μπορεί να μεταβάλλεται στον ίδιο ασθενή 5. Τέλος, τα αντιισταμινικά μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως επιπρόσθετη θεραπεία σε ασθενείς με ΕΑΒ οι οποίοι έχουν αλλεργίες και συνεχίζουν να έχουν συμπτώματα παρά τη χρήση ενός εισπνεόμενου β 2-διεγέρτη βραχείας δράσης πριν από την άσκηση 3. Οι θεραπευτικές παρεμβάσεις για την πρόληψη του ΕΑΒ φαίνονται στον Πίνακα 3. Συμπέρασμα Ο ΕΑΒ συνήθως επηρεάζει άτομα με και χωρίς άσθμα, και είναι πολύ συχνός σε αθλητές υψηλού επιπέδου. Το αρχικό ερέθισμα για τον ΕΑΒ προκαλείται από την απώλεια ύδατος από τους αεραγωγούς, που συμβαίνει όταν οι κατώτεροι αεραγωγοί πρέπει να εφυγράνουν μεγάλες ποσότητες αέρα σε σύντομο χρονικό διάστημα. Το υπερωσμωτικό περιβάλλον που δημιουργείται ενεργοποιεί διάφορους κυτταρικούς μηχανισμούς που οδηγούν σε απελευθέρωση πολυάριθμων μεσολαβητών, οι οποίοι, με τη σειρά τους, οδηγούν σε σύσπαση των λείων μυϊκών ινών των αεραγωγών και βρογχόσπασμο. Τα συμπτώματα δεν είναι ειδικά και είναι απαραίτητη η επιβεβαίωση της διάγνωσης, κατά προτίμηση με έμμε-

8 138 ΠΝΕΥΜΩΝ Τεύχος 2ο, Τόμος 27ος, Απρίλιος - Ιούνιος 2014 Πίνακας 3. Θεραπεία του επαγόμενου από την άσκηση βρογχόσπασμου Φαρμακευτική Θεραπεία Χορήγηση ενός εισπνεόμενου β2-διεγέρτη βραχείας δράσης (SABA) 15 λεπτά πριν από την άσκηση. Προσθήκη ενός ρυθμιστικού φαρμάκου όταν οι SABA χρησιμοποιούνται καθημερινά ή συχνότερα. Αν ο ασθενής συνεχίσει να έχει συμπτώματα παρά τη χρήση ενός εισπνεόμενου SABA, ή αν απαιτείται η χρήση SABA καθημερινά ή συχνότερα: - Οι κατευθυντήριες οδηγίες δεν συνιστούν τη καθημερινή χρήση ενός εισπνεόμενου β 2-διεγέρτη μακράς δράσης ως μονοθεραπεία. - Συνιστάται η καθημερινή χορήγηση ενός εισπνεόμενου κορτικοστεροειδούς (αλλά όχι μόνο πριν από την έναρξη της άσκησης), - Χορήγηση ενός ανταγωνιστή του υποδοχέα των λευκοτριενίων - Χορήγηση ενός σταθεροποιητή των μαστοκυττάρων πριν την άσκηση - Χορήγηση ενός εισπνεόμενου αντιχολινεργικού πριν την άσκηση Για τους ασθενείς με συνυπάρχουσες αλλεργίες που συνεχίζουν να έχουν συμπτώματα παρά τη χρήση ενός εισπνεόμενου SABA πριν από την άσκηση, συνιστάται η χορήγηση ενός αντιισταμινικού Μη Φαρμακευτική Θεραπεία Προθέρμανση πριν από την προγραμματισμένη άσκηση Σε αθλητές που ασκούνται σε ψυχρό περιβάλλον, συνιστάται η συστηματική χρήση συσκευών (πχ μασκών) οι οποίες θερμαίνουν και υγραίνουν τον αέρα κατά τη διάρκεια της άσκησης Για τους ασθενείς με ΕΑΒ που ενδιαφέρονται να τροποποιήσουν τις διατροφικές τους συνήθειες προκειμένου να ρυθμίσουν τα συμπτώματά τους συνιστάται: - κατανάλωση τροφών με χαμηλή περιεκτικότητα σε αλάτι - κατανάλωση ιχθυελαίων - κατανάλωση ασκορβικού οξέος - δεν συνιστάται η κατανάλωση λυκοπενίου σες δοκιμασίες πρόκλησης. Οι β 2-διεγέρτες βραχείας δράσης αποτελούν τη φαρμακευτική θεραπεία πρώτης γραμμής, αλλά μπορεί να χρειαστεί να χρησιμοποιηθούν και ανταγωνιστές των υποδοχέων των λευκοτριενίων ή εισπνεόμενα κορτικοστεροειδή με ή χωρίς β 2-διεγέρτες μακράς δράσης σε ανθεκτικές περιπτώσεις. Η καλύτερη κατανόηση των μηχανισμών του ΕΑΒ θα συμβάλει στην πιο αποτελεσματική αντιμετώπισή του. Βιβλιογραφία Βλέπε αγγλικό κείμενο

Άσθμα κατά την άσκηση. Ανδριάνα Ι Παπαϊωάννου Πνευμονολόγος

Άσθμα κατά την άσκηση. Ανδριάνα Ι Παπαϊωάννου Πνευμονολόγος Άσθμα κατά την άσκηση Ανδριάνα Ι Παπαϊωάννου Πνευμονολόγος Ορισμός Ως βρογχόσπασμος επαγόμενος κατά την άσκηση ορίζεται η παροδική και αναστρέψιμη στένωση των αεραγωγών που ακολουθεί την έντονη άσκηση,

Διαβάστε περισσότερα

Η φλεγμονή των βρόγχων προκαλεί οίδημα και παραγωγή εκκρίσεων, και έτσι περιορίζεται περισσότερο η ροή του αέρα μέσα από τους βρόγχους.

Η φλεγμονή των βρόγχων προκαλεί οίδημα και παραγωγή εκκρίσεων, και έτσι περιορίζεται περισσότερο η ροή του αέρα μέσα από τους βρόγχους. Βρογχικό Άσθμα Το άσθμα είναι μια πάθηση που χαρακτηρίζεται από χρόνια κυτταρική φλεγμονή των αεραγωγών και βρογχική υπεραντιδραστικότητα. Έτσι προκαλείται μια μεταβλητή απόφραξη των αεροφόρων οδών που

Διαβάστε περισσότερα

Διαγνωστικές προσεγγίσεις στο Άσθμα

Διαγνωστικές προσεγγίσεις στο Άσθμα Ανασκόπηση Διαγνωστικές προσεγγίσεις στο Άσθμα Κωνσταντίνος Κατσούλης Διευθυντής Πνευμονολογικής Κλινικής, 424 Στρατιωτικού Νοσοκομείου Θεσσαλονίκης Λέξεις κλειδιά - Άσθμα - Σπιρομέτρηση - Δοκιμασία προκλήσεως

Διαβάστε περισσότερα

Θεραπευτική αντιμετώπιση της οξείας κρίσης άσθματος. Μίνα Γκάγκα Νοσοκομείο Νοσημάτων Θώρακος Αθηνών

Θεραπευτική αντιμετώπιση της οξείας κρίσης άσθματος. Μίνα Γκάγκα Νοσοκομείο Νοσημάτων Θώρακος Αθηνών Θεραπευτική αντιμετώπιση της οξείας κρίσης άσθματος Μίνα Γκάγκα Νοσοκομείο Νοσημάτων Θώρακος Αθηνών Το άσθμα είναι μία νόσος με διακυμάνσεις Συμπτώματα & προσαρμογή θεραπείας Παροξυσμοί Χορήγηση per os

Διαβάστε περισσότερα

AΣΘΜΑ ΚΑΙ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΑΣΘΜΑΤΟΣ & ΚΥΗΣΗΣ

AΣΘΜΑ ΚΑΙ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΑΣΘΜΑΤΟΣ & ΚΥΗΣΗΣ AΣΘΜΑ ΚΑΙ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ Το άσθμα είναι ένα από τις πιο συχνές νόσους που περιπλέκει την εγκυμοσύνη. Πρόσφατες μελέτες δείχνουν πως περίπου 8-10% των εγκύων έχουν άσθμα και μπορεί να επηρεάσει την εγκυμοσύνη

Διαβάστε περισσότερα

27. ΑΣΘΜΑ ΚΑΙ ΚΥΗΣΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ. Πίνακας 1: Επιπλοκές σοβαρού ή μη ελεγχόμενου άσθματος στην κύηση.

27. ΑΣΘΜΑ ΚΑΙ ΚΥΗΣΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ. Πίνακας 1: Επιπλοκές σοβαρού ή μη ελεγχόμενου άσθματος στην κύηση. Το βρογχικό άσθμα είναι η πιο συχνή πάθηση του αναπνευστικού συστήματος στη διάρκεια της κύησης, με το ποσοστό εμφάνισης να κυμαίνεται μεταξύ 3-8%. Η πορεία της νόσου στις εγκυμονούσες γυναίκες ποικίλει,

Διαβάστε περισσότερα

ΧΑΠ. Συνδυασµένη αξιολόγηση στη ΧΑΠ. Θεραπευτικές επιλογές:

ΧΑΠ. Συνδυασµένη αξιολόγηση στη ΧΑΠ. Θεραπευτικές επιλογές: ιαπανεπιστηµιακό Μεταπτυχιακό Πρόγραµµα Σπουδών Κλινική Φαρµακολογία- Θεραπευτική ΧΑΠ ιπλωµατική εργασία: Η ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗς ΧΑΠ &ΤΟΥ ΒΡΟΓΧΙΚΟΥ ΑΣΘΜΑΤΟΣ ΣΤΗΝ Π.Φ.Υ Συχνή πάθηση, που µπορεί

Διαβάστε περισσότερα

Η μπεκλομεθαζόνη σε επανεξέταση: η μοντέρνα άποψη για ένα κλασσικό εισπνεόμενο κορτικοειδές

Η μπεκλομεθαζόνη σε επανεξέταση: η μοντέρνα άποψη για ένα κλασσικό εισπνεόμενο κορτικοειδές Άρθρο Σύνταξης Η μπεκλομεθαζόνη σε επανεξέταση: η μοντέρνα άποψη για ένα κλασσικό εισπνεόμενο κορτικοειδές Πέτρος Μπακάκος, Στέλιος Λουκίδης, Κωνσταντίνος Κωστίκας Συντακτική ομάδα Πνεύμων Αλληλογραφία

Διαβάστε περισσότερα

Ημερίδα με Θέμα Η ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΩΣ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟ ΑΙΤΗΜΑ:

Ημερίδα με Θέμα Η ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΩΣ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟ ΑΙΤΗΜΑ: Ημερίδα με Θέμα Η ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΩΣ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟ ΑΙΤΗΜΑ: ΓΝΩΡΙΖΩ-ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ-ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΖΩ 2 Ιουνίου 2014 / 14 O Δημοτικό Σχολείο Ιλίου ΒΡΟΧΙΚΟ ΑΣΜΑ & ΠΑΙΔΙΑ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ Π. ΚΩΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Κατευθυντήριες οδηγίες αντιμετώπισης του άσθματος στα παιδιά.

Κατευθυντήριες οδηγίες αντιμετώπισης του άσθματος στα παιδιά. Κατευθυντήριες οδηγίες αντιμετώπισης του στα παιδιά. Φώτης Β. Κυρβασίλης Επίκουρος Καθηγητής Παιδιατρικής Πνευμονολογίας Γ Παιδιατρική Κλινική Α.Π.Θ www.pd3.gr Η αντιμετώπιση του βρογχικού στα παιδιά κατευθύνεται

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ 1. ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ Aridol, κόνις για εισπνοή (σκληρό καψάκιο) 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ 1 καψάκιο περιέχει 0 mg, 5 mg, 10 mg, 20 mg

Διαβάστε περισσότερα

Το συχνότερο χρόνιο νόσημα της παιδικής ηλικίας.

Το συχνότερο χρόνιο νόσημα της παιδικής ηλικίας. ΤΟ ΠΑΙΔΙΚΟ ΑΣΘΜΑ Το συχνότερο χρόνιο νόσημα της παιδικής ηλικίας. Αν από το τρέξιμο, τη γυμναστική ή άλλη εργασία, δυσκολεύεται η αναπνοή, αυτό λέγεται άσθμα. Αρεταίος Καππαδόκης, 100 μχ Οι γυναίκες ήταν

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση και θεραπεία Από τα πρωτόκολλα των SOS Ιατρών Επιμέλεια Γεώργιος Θεοχάρης

Αξιολόγηση και θεραπεία Από τα πρωτόκολλα των SOS Ιατρών Επιμέλεια Γεώργιος Θεοχάρης Αξιολόγηση και θεραπεία Από τα πρωτόκολλα των SOS Ιατρών Επιμέλεια Γεώργιος Θεοχάρης Παθολόγος Αξιολόγηση βαρύτητας περιστατικού - Από την βαρύτητα των κλινικών σημείων (αναπνευστική συχνότητα >35, ταχυκαρδία,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΩΣΤΕ ΤΕΛΟΣ ΣΤΗΝ ΤΑΛΑΙΠΩΡΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΛΕΡΓΙΑ

ΔΩΣΤΕ ΤΕΛΟΣ ΣΤΗΝ ΤΑΛΑΙΠΩΡΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΛΕΡΓΙΑ ΔΩΣΤΕ ΤΕΛΟΣ ΣΤΗΝ ΤΑΛΑΙΠΩΡΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΛΕΡΓΙΑ Αλλεργία και άσθμα; Αν πάσχετε από αυτές τις παθήσεις, θα υποφέρετε για όλη σας τη ζωή ; ΟΙ ΜΕΛΕΤΕΣ ΤΗΣ ΤΕΛΕΥΤΑΙΑΣ ΔΕΚΑΕΤΙΑΣ ΛΕΝΕ ΟΧΙ. Η Ελληνική Εταιρεία Αλλεργιολογίας,

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΛΗΣ ΜΠΑΓΚΑΛΑΣ ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΟΣ ΕΝΤΑΤΙΚΟΛΟΓΟΣ ΜΟΝΑΔΑ ΑΝΑΠΝΕΣΤΙΚΗΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ Γ.Ν.Θ. Γ. ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ

ΒΑΣΙΛΗΣ ΜΠΑΓΚΑΛΑΣ ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΟΣ ΕΝΤΑΤΙΚΟΛΟΓΟΣ ΜΟΝΑΔΑ ΑΝΑΠΝΕΣΤΙΚΗΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ Γ.Ν.Θ. Γ. ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ ΒΑΣΙΛΗΣ ΜΠΑΓΚΑΛΑΣ ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΟΣ ΕΝΤΑΤΙΚΟΛΟΓΟΣ ΜΟΝΑΔΑ ΑΝΑΠΝΕΣΤΙΚΗΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ Γ.Ν.Θ. Γ. ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Η Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια είναι μια νόσος που μπορεί να προληφθεί και να θεραπευθεί, και περιλαμβάνει

Διαβάστε περισσότερα

Διαλείπουσα αγωγή στο ήπιο άσθμα. Α. Φλέμιγκ, Πνευμονολογικό Τμήμα Παναγιώτα Λάμπρου

Διαλείπουσα αγωγή στο ήπιο άσθμα. Α. Φλέμιγκ, Πνευμονολογικό Τμήμα Παναγιώτα Λάμπρου Διαλείπουσα αγωγή στο ήπιο άσθμα Α. Φλέμιγκ, Πνευμονολογικό Τμήμα Παναγιώτα Λάμπρου Υπέρτατη Ιπποκρατική εντολή στον Ιατρό είναι ωφελέειν ή μη βλάπτειν Μία από τις βασικότερες αρχές της μοντέρνας ιατρικής:

Διαβάστε περισσότερα

Βρογχικό άσθμα. Ενότητα 4: Αποφρακτικά νοσήματα

Βρογχικό άσθμα. Ενότητα 4: Αποφρακτικά νοσήματα Βρογχικό άσθμα Ενότητα 4: Αποφρακτικά νοσήματα Κωνσταντίνος Σπυρόπουλος, Καθηγητής Κυριάκος Καρκούλιας, Επίκουρος Καθηγητής Σχολή Επιστημών Υγείας Τμήμα Ιατρικής ΑΣΘΜΑ Είναι ένα από τα συχνότερα χρόνια

Διαβάστε περισσότερα

Χρόνια βρογχίτιδα στην τρίτη ηλικία. Χρυσόστομος Αρβανιτάκης 7ο εξάμηνο

Χρόνια βρογχίτιδα στην τρίτη ηλικία. Χρυσόστομος Αρβανιτάκης 7ο εξάμηνο Χρόνια βρογχίτιδα στην τρίτη ηλικία Χρυσόστομος Αρβανιτάκης 7ο εξάμηνο Τι είναι η χρόνια βρογχίτιδα? Βρογχίτιδα είναι μια φλεγμονή των βρογχικών σωλήνων, που μεταφέρουν τον αέρα στους πνεύμονες. Χρόνια

Διαβάστε περισσότερα

Γιατί σε κάποιες περιπτώσεις, οι αλλεργίες μπορεί να είναι θανατηφόρες; Το αλλεργικό shock

Γιατί σε κάποιες περιπτώσεις, οι αλλεργίες μπορεί να είναι θανατηφόρες; Το αλλεργικό shock Γιατί σε κάποιες περιπτώσεις, οι αλλεργίες μπορεί να είναι θανατηφόρες; Το αλλεργικό shock 1 Τι συμβαίνει στο σώμα σας σε μια αλλεργική αντίδραση; Μια ξένη ουσία εισέρχεται μέσω της τροφής στο σώμα Τα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΞΕΡΕΤΕ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΡΟΦΙΚΗ ΑΛΛΕΡΓΙΑ

ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΞΕΡΕΤΕ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΡΟΦΙΚΗ ΑΛΛΕΡΓΙΑ ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΞΕΡΕΤΕ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΡΟΦΙΚΗ ΑΛΛΕΡΓΙΑ Τι είναι η τροφική αλλεργία; Τροφική αλλεργία είναι η αναπάντεχη και μη κανονική ανοσολογική αντίδραση του οργανισμού εναντίον ενός τμήματος μιας τροφής (συνήθως

Διαβάστε περισσότερα

Διευθυντής Παθολογικής Κλινικής Ευρωκλινική Αθηνών

Διευθυντής Παθολογικής Κλινικής Ευρωκλινική Αθηνών Κωνσταντίνος Χαλκιάς Διευθυντής Παθολογικής Κλινικής Ευρωκλινική Αθηνών «Συνήθη Συµβάµατα του Χειµώνα από το αναπνευστικό και Βασικές γνώσεις αντιµετώπισής τους µε σκευάσµατα OTC- ΒΗΧΑΣ» Ο βήχας είναι

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρία ενιαίων αεραγωγών. το 80% των περιπτώσεων λλεργικής ρινίτιδος υνυπάρχει αλλεργικό άσθµα

Θεωρία ενιαίων αεραγωγών. το 80% των περιπτώσεων λλεργικής ρινίτιδος υνυπάρχει αλλεργικό άσθµα Τί είναι το άσθμα- Θεωρία ενιαίων αεραγωγών το 80% των περιπτώσεων λλεργικής ρινίτιδος υνυπάρχει αλλεργικό άσθµα Τί είναι το άσθμα γµονή των αεραγωγών που χαρακτηρίζεται από αναστρέψιµη απόφρα των βρόγχων

Διαβάστε περισσότερα

Μη φαρμακευτική προσέγγιση- Επεμβατικές θεραπείες Πασχάλης Στειρόπουλος MD, PhD, FCCP ΓΝΘ Γ. ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Θεσσαλονίκη

Μη φαρμακευτική προσέγγιση- Επεμβατικές θεραπείες Πασχάλης Στειρόπουλος MD, PhD, FCCP ΓΝΘ Γ. ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Θεσσαλονίκη Σοβαρό άσθμα-λύσεις για το παρόν Μη φαρμακευτική προσέγγιση- Επεμβατικές θεραπείες Πασχάλης Στειρόπουλος MD, PhD, FCCP ΓΝΘ Γ. ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Θεσσαλονίκη Δομή Σοβαρό άσθμα: ορισμός, προβληματισμοί Ρόλος των

Διαβάστε περισσότερα

Αναγνώριση της βαρύτητας των παροξυσμών άσθματος

Αναγνώριση της βαρύτητας των παροξυσμών άσθματος Αναγνώριση της βαρύτητας των παροξυσμών άσθματος Σύσταση 9: Συστήνεται οι Γενικοί Ιατροί και οι Επαγγελματίες Υγείας της Π.Φ.Υ., να αναγνωρίζουν έγκαιρα τους παροξυσμούς άσθματος με βάση τα κλινικά σημεία,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΑΡ ΙΟΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΗ ΟΚΙΜΑΣΙΑ ΚΟΠΩΣΕΩΣ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΑΡ ΙΟΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΗ ΟΚΙΜΑΣΙΑ ΚΟΠΩΣΕΩΣ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 13 ΕΙΣΑΓΩΓΗ... 17 ΚΑΡ ΙΟΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΗ ΟΚΙΜΑΣΙΑ ΚΟΠΩΣΕΩΣ Ι. ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΚΑΡ ΙΟΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΗ ΟΚΙΜΑΣΙΑ ΚΟΠΩΣΕΩΣ...23 1. Περιγραφή της δοκιμασίας... 23 1.1 Προετοιμασία του ασθενή πριν από τη δοκιμασία

Διαβάστε περισσότερα

Διάγνωση και σταδιοποίηση άσθματος. Μίνα Γκάγκα Νοσοκομείο Νοσημάτων Θώρακος Αθηνών

Διάγνωση και σταδιοποίηση άσθματος. Μίνα Γκάγκα Νοσοκομείο Νοσημάτων Θώρακος Αθηνών Διάγνωση και σταδιοποίηση άσθματος Μίνα Γκάγκα Νοσοκομείο Νοσημάτων Θώρακος Αθηνών Είναι Άσθμα; Επαναλαμβανόμενα επεισόδια αναπνευστικού συριγμού Ενοχλητικός Βήχας κατά την νύχτα Βήχας ή αναπνευστικός

Διαβάστε περισσότερα

Ενδείξεις μέτρησης εκπνεομένου NO στα παιδιά

Ενδείξεις μέτρησης εκπνεομένου NO στα παιδιά Ενδείξεις μέτρησης εκπνεομένου NO στα παιδιά Ε.Παρασκάκης Eπικ. Καθηγητής Παιδιατρικής Μονάδα Αναπνευστικών Νοσημάτων Παίδων Παιδιατρική Κλινική Πανεπιστημίου Θράκης ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η παρακολούθηση αρκετών αναπνευστικών

Διαβάστε περισσότερα

Αρμοδιότητες διεπιστημονικής ομάδας Χρόνιας Αποφρακτικής Πνευμονοπάθειας

Αρμοδιότητες διεπιστημονικής ομάδας Χρόνιας Αποφρακτικής Πνευμονοπάθειας Επαγγελματίες υγείας και υπηρεσίες υγείας Αρμοδιότητες διεπιστημονικής ομάδας Χρόνιας Αποφρακτικής Πνευμονοπάθειας Σύσταση 40: Συστήνεται να γίνεται εκτίμηση των αναγκών του ασθενή, συμβουλευτική σε προγράμματα

Διαβάστε περισσότερα

Αλληλεπικάλυψη Άσθματος και ΧΑΠ. Μ.Τουμπής Πνευμονολόγος

Αλληλεπικάλυψη Άσθματος και ΧΑΠ. Μ.Τουμπής Πνευμονολόγος Αλληλεπικάλυψη Άσθματος και ΧΑΠ Μ.Τουμπής Πνευμονολόγος Αλληλεπικάλυψη Άσθματος και ΧΑΠ Χαρακτηριστικές διαφορές Προϋποθέσεις επικάλυψης Επιπολασμός Ορισμοί Ιδιαίτερα χαρακτηριστικά Θεραπευτικές προτάσεις

Διαβάστε περισσότερα

Η εφαρμογή της Καρδιοαναπνευστικής δοκιμασίας κόπωσης σε ασθενείς με Πνευμονική Αρτηριακή υπέρταση

Η εφαρμογή της Καρδιοαναπνευστικής δοκιμασίας κόπωσης σε ασθενείς με Πνευμονική Αρτηριακή υπέρταση Η εφαρμογή της Καρδιοαναπνευστικής δοκιμασίας κόπωσης σε ασθενείς με Πνευμονική Αρτηριακή υπέρταση Κωνσταντίνος Κώντσας, Παρασκευή Τριβήλου, Αναστασία Καραγκιούλη, Ελένη Τριανταφυλλίδη Εργαστήριο Καρδιοαναπνευστικής

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΟΝΙΑ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΠΝΕΥΜΟΝΟΠΑΘΕΙΑ

ΧΡΟΝΙΑ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΠΝΕΥΜΟΝΟΠΑΘΕΙΑ ΧΡΟΝΙΑ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΠΝΕΥΜΟΝΟΠΑΘΕΙΑ ΧΡΟΝΙΑ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΠΝΕΥΜΟΝΟΠΑΘΕΙΑ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΣ ΕΚΠΝΕΥΣΤΙΚΗΣ ΡΟΗΣ ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΤΗΣ ΑΝΑΠΝΟΗΣ F = k. l Εκπτυξη θώρακος Είσοδος αέρος στους πνεύµονες Σύσπαση εισπνευστικών µυών

Διαβάστε περισσότερα

Ενδείξεις της δοκιμασίας κόπωσης σε παιδιά με χρόνια αναπνευστικά προβλήματα. Θ. Τσιλιγιάννης

Ενδείξεις της δοκιμασίας κόπωσης σε παιδιά με χρόνια αναπνευστικά προβλήματα. Θ. Τσιλιγιάννης Ενδείξεις της δοκιμασίας κόπωσης σε παιδιά με χρόνια αναπνευστικά προβλήματα Θ. Τσιλιγιάννης Παιδίατρος Εξειδικευμένος Παιδοπνευμονολόγος Διευθυντής Παιδοπνευμονολογικού Παιδιατρική Κλινική ΜΗΤΕΡΑ Φυσική

Διαβάστε περισσότερα

Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3

Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3 Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3 Για χρόνια, οι καταναλωτές µαθαίνουν για τα οφέλη της µείωσης των καρδιαγγειακών παθήσεων µε τη λήψη ωµέγα-3 λιπαρών οξέων. Αυτή η άποψη έχει επικρατήσει,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΉ ΑΠΟΚΑΤΆΣΤΑΣΗ ΚΑΤΑΝΟΏΝΤΑΣ ΤΙΣ ΕΙΔΙΚΈΣ ΟΔΗΓΊΕΣ

ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΉ ΑΠΟΚΑΤΆΣΤΑΣΗ ΚΑΤΑΝΟΏΝΤΑΣ ΤΙΣ ΕΙΔΙΚΈΣ ΟΔΗΓΊΕΣ ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΉ ΑΠΟΚΑΤΆΣΤΑΣΗ ΚΑΤΑΝΟΏΝΤΑΣ ΤΙΣ ΕΙΔΙΚΈΣ ΟΔΗΓΊΕΣ Αυτός ο οδηγός γνώσεων περιλαμβάνει πληροφορίες σχετικά με την πνευμονική αποκατάσταση της Ευρωπαϊκής Πνευμονολογικής Εταιρείας και της Αμερικάνικης

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση και Καρδιοπάθειες

Άσκηση και Καρδιοπάθειες Συμμαχία για την υγεία - Άσκηση Άσκηση και Καρδιοπάθειες Συγγραφική ομάδα: Φλουρής Ανδρέας, Ερευνητής Βογιατζής Ιωάννης, Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΦΑΑ, ΕΚΠΑ Σταυρόπουλος- Καλίνογλου Αντώνης, Ερευνητής Σύγχρονες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩN ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩN ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩN ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ 1. ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ Fluticapen. 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ ΣΕ ΔΡΑΣΤΙΚΟ ΣΥΣΤΑΤΙΚΟ Κάθε δόση (blister) περιέχει 250mcg ή 500mcg fluticasone

Διαβάστε περισσότερα

Σοβαρό Άσθμα Τωρινές και μελλοντικές θεραπευτικές προσεγγίσεις

Σοβαρό Άσθμα Τωρινές και μελλοντικές θεραπευτικές προσεγγίσεις Ειδικά Άρθρα για το Άσθμα Σοβαρό Άσθμα Τωρινές και μελλοντικές θεραπευτικές προσεγγίσεις Ελευθέριος Ζέρβας 1, Chris Brightling 2, Μίνα Γκάγκα 1 1 7 η Πνευμονολογική Κλινική και Κέντρο Άσθματος, Νοσοκομείο

Διαβάστε περισσότερα

Βρογχικό Άσθμα. Ελευθέριος Ζέρβας, Πέτρος Μπακάκος. Διάγνωση του βρογχικού άσθματος

Βρογχικό Άσθμα. Ελευθέριος Ζέρβας, Πέτρος Μπακάκος. Διάγνωση του βρογχικού άσθματος Βρογχικό Άσθμα Ελευθέριος Ζέρβας, Πέτρος Μπακάκος Διάγνωση του βρογχικού άσθματος Η διάγνωση του άσθματος βασίζεται στο ιστορικό, την κλινική εξέταση και τις λειτουργικές δοκιμασίες του αναπνευστικού.

Διαβάστε περισσότερα

Οι μεγάλες προσδοκίες από τους μικρούς αεραγωγούς

Οι μεγάλες προσδοκίες από τους μικρούς αεραγωγούς Άρθρο Σύνταξης Οι μεγάλες προσδοκίες από τους μικρούς αεραγωγούς Πέτρος Μπακάκος, Στέλιος Λουκίδης, Κωνσταντίνος Κωστίκας «Μην αξιολογείς τίποτε όπως φαίνεται αναζήτησε πάντα αποδείξεις. Δεν υπάρχει καλύτερος

Διαβάστε περισσότερα

Πρόληψη στα καρδιαγγειακά νοσήματα

Πρόληψη στα καρδιαγγειακά νοσήματα Πρόληψη στα καρδιαγγειακά νοσήματα www.pegkaspanagiotis.gr Τι εννοούμε με τον όρο πρόληψη καρδιαγγειακής νόσου; Εννοούμε τη συντονισμένη δέσμη ενεργειών, τόσο σε ατομικό, όσο και σε συλλογικό επίπεδο,

Διαβάστε περισσότερα

Μυϊκές θλάσεις και αποκατάσταση ΠΗΔΟΥΛΑΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΤΕΦΑΑ ΚΟΜΟΤΙΝΗΣ

Μυϊκές θλάσεις και αποκατάσταση ΠΗΔΟΥΛΑΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΤΕΦΑΑ ΚΟΜΟΤΙΝΗΣ Μυϊκές θλάσεις και αποκατάσταση ΠΗΔΟΥΛΑΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΤΕΦΑΑ ΚΟΜΟΤΙΝΗΣ Ορισμός : Οξεία μυϊκή θλάση ορίζεται η ρήξη των μυϊκών ινών στο μυ η οποία είναι αποτέλεσμα εφαρμογής υπέρμετρης ξαφνικής δύναμης στο μυ

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΕΡΤΡΟΦΙΑ ΡΙΝΙΚΩΝ ΚΟΓΧΩΝ. Τι είναι οι ρινικές κόγχες;

ΥΠΕΡΤΡΟΦΙΑ ΡΙΝΙΚΩΝ ΚΟΓΧΩΝ. Τι είναι οι ρινικές κόγχες; ΥΠΕΡΤΡΟΦΙΑ ΡΙΝΙΚΩΝ ΚΟΓΧΩΝ Τι είναι οι ρινικές κόγχες; Οι Ρινικές κόγχες είναι οστικές δομές μέσα στη μύτη σας που καλύπτονται από τους βλεννογόνους. Ενεργούν ως θερμαντικά σώματα στη μύτη σας, υγραίνουν,

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος των προκλητών πτυέλων στο βρογχικό άσθμα

Ο ρόλος των προκλητών πτυέλων στο βρογχικό άσθμα Ανασκόπηση Ο ρόλος των προκλητών πτυέλων στο βρογχικό άσθμα Αναστασία Παπαπορφυρίου 1, Στυλιανός Λουκίδης 1, Γεώργιος Χειλάς 3, Θωμάς Τσαγανός 4, Φίλιππος Εμμανουήλ 2, Βασιλική Πέττα 2, Πέτρος Μπακάκος

Διαβάστε περισσότερα

ΣΟΒΑΡΟ ΑΣΘΜΑ ΚΑΙ ΡΙΝΙΤΙΔΑ «ΩΡΛ ΑΠΟΨΗ» ΠΑΥΛΟΣ Β. ΜΑΡΑΓΚΟΥΔΑΚΗΣ ΕΠ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Β ΏΡΛ ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΚΠΑ

ΣΟΒΑΡΟ ΑΣΘΜΑ ΚΑΙ ΡΙΝΙΤΙΔΑ «ΩΡΛ ΑΠΟΨΗ» ΠΑΥΛΟΣ Β. ΜΑΡΑΓΚΟΥΔΑΚΗΣ ΕΠ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Β ΏΡΛ ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΚΠΑ ΣΟΒΑΡΟ ΑΣΘΜΑ ΚΑΙ ΡΙΝΙΤΙΔΑ «ΩΡΛ ΑΠΟΨΗ» ΠΑΥΛΟΣ Β. ΜΑΡΑΓΚΟΥΔΑΚΗΣ ΕΠ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Β ΏΡΛ ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΚΠΑ ΝΕΟΤΕΡΕΣ ΑΠΟΨΕΙΣ Το δεύτερο αιώνα ο Γαληνός τόνιζε τη συσχέτιση ρινικών συμπτωμάτων και άσθματος συνιστώντας

Διαβάστε περισσότερα

Φαινότυπος μόνιμης απόφραξης αεραγωγών

Φαινότυπος μόνιμης απόφραξης αεραγωγών Φαινότυπος μόνιμης απόφραξης αεραγωγών Δρ. Κατσούλης Κωνσταντίνος Δντης Πνευμονολογικής κλινικής 424 Στρατιωτικού Νοσοκομείου Θεσσαλονίκης Ορισμός του άσθματος σήμερα Το άσθμα είναι μια χρόνια φλεγμονώδης

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση και Χρόνιες Πνευμονοπάθειες

Άσκηση και Χρόνιες Πνευμονοπάθειες Συµµαχία για την υγεία - Άσκηση Άσκηση και Χρόνιες Πνευμονοπάθειες Συγγραφική ομάδα: Βογιατζής Ιωάννης, Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΦΑΑ, ΕΚΠΑ Φλουρής Ανδρέας, Ερευνητής ΕΚΕΤΑ Δίπλα Κωνσταντίνα, Λέκτορας ΤΕΦΑΑ

Διαβάστε περισσότερα

Καρδιολογική Εταιρεία Κύπρου

Καρδιολογική Εταιρεία Κύπρου Προστάτεψε την καρδία σου Καρδιολογική Εταιρεία Κύπρου Καρδιοαγγειακές παθήσεις και γυναικείο φύλο Εισαγωγή Οι καρδιαγγειακές παθήσεις αποτελούν σε παγκόσμιο επίπεδο την κυριότερη αιτία θανάτου στο γυναικείο

Διαβάστε περισσότερα

LAΜA στο άσθμα: Έχουν θέση; Ναι

LAΜA στο άσθμα: Έχουν θέση; Ναι LAΜA στο άσθμα: Έχουν θέση; Ναι Γεώργιος Χειλάς Πνευμονολόγος Επιστημονικός Συνεργάτης Πνευμονολογικής Μονάδας Α Κλινικής Εντατικής Θεραπείας-ΕΚΠΑ Συντονιστής Ομάδας ΧΑΠ Ε.Π.Ε. Μουσκαρινικοί υποδοχείς

Διαβάστε περισσότερα

ΕΑΡΙΝΕΣ ΑΛΛΕΡΓΙΕΣ & ΑΛΛΕΡΓΙΚΗ ΡΙΝΙΤΙΔΑ

ΕΑΡΙΝΕΣ ΑΛΛΕΡΓΙΕΣ & ΑΛΛΕΡΓΙΚΗ ΡΙΝΙΤΙΔΑ ΕΑΡΙΝΕΣ ΑΛΛΕΡΓΙΕΣ & ΑΛΛΕΡΓΙΚΗ ΡΙΝΙΤΙΔΑ Η αλλεργία θα πρέπει να θεωρείται γενετικό νόσημα. Πολλοί παράγοντες, γενετικοί και περιβαλλοντικοί, επιδρούν και τροποποιούν την έκφραση των γονιδίων της αλλεργίας.

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΥΠΝΟΥ

ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΥΠΝΟΥ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΥΠΝΟΥ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Η κεντρική υπνική άπνοια (central sleep apnea - CSA) συναντάται σε ποσοστό 5-10% όλων των ασθενών με διαταραχή της αναπνοής στον ύπνο (sleep-disordered breathing

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΜΘ ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΑΣΘΜΑΤΟΣ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΜΘ ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΑΣΘΜΑΤΟΣ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΜΘ ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΑΣΘΜΑΤΟΣ Ε. Παρασκάκης Επικ. Καθηγητής Παιδιατρικής Μονάδα Αναπνευστικών Νοσημάτων Παίδων Παιδιατρική Κλινική Πανεπιστημίου Θράκης Ορισμός Το άσθμα είναι μία χρόνια φλεγμονώδης

Διαβάστε περισσότερα

Κατευθυντήριες οδηγίες για την αλλεργία στο αυγό(bsaci)

Κατευθυντήριες οδηγίες για την αλλεργία στο αυγό(bsaci) Κατευθυντήριες οδηγίες για την αλλεργία στο αυγό(bsaci) Clinical & Experimental Allergy 2010(40):1116-1129 Παρουσίαση : Αντιγόνη Μαυρουδή, Λέκτορας Παιδιατρικής Αλλεργιολογίας, Γ ΠΔ Α.Π.Θ. ΕΙΣΑΓΩΓΗ: ΤΥΠΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Διαπανεπιστημιακό Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών Κλινική Φαρμακολογία Θεραπευτική

Διαπανεπιστημιακό Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών Κλινική Φαρμακολογία Θεραπευτική Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης Τμήμα Ιατρικής Πανεπιστήμιο Κρήτης Τμήμα Ιατρικής Διαπανεπιστημιακό Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών Κλινική Φαρμακολογία Θεραπευτική Ανασκόπηση της βιβλιογραφίας των πολυμορφισμών

Διαβάστε περισσότερα

Συνιστώνται για... Οι δονήσεις είναι αποτελεσματικές...

Συνιστώνται για... Οι δονήσεις είναι αποτελεσματικές... ΠΕΔΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ Εκφυλιστικές αλλοιώσεις Αγγειακές παθήσεις Παθολογίες των πνευμόνων Ουρο-γυναικολογικές διαταραχές Καρδιακές παθήσεις Παθολογίες σπονδυλικής στήλης Παθολογίες αρθρώσεων Παθολογίες συνδέσμων

Διαβάστε περισσότερα

ÐÍÅÕÌÏÍÏËÏÃÉÊÁ ÈÅÌÁÔÁ

ÐÍÅÕÌÏÍÏËÏÃÉÊÁ ÈÅÌÁÔÁ ÐÍÅÕÌÏÍÏËÏÃÉÊÁ ÈÅÌÁÔÁ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2008 Περιοδικεσ εκδοσεισ τησ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥ ΑΣΘΜΑΤΟΣ ΣΤΟΥΣ ΕΝΗΛΙΚΕΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ ΚΑΙ ΧΑΠ. Δρ. Ανδρέας Φλουρής. Ερευνητής Περιβαλλοντικής Φυσιολογίας Εθνικό Κέντρο Έρευνας και Τεχνολογικής Ανάπτυξης

ΑΣΚΗΣΗ ΚΑΙ ΧΑΠ. Δρ. Ανδρέας Φλουρής. Ερευνητής Περιβαλλοντικής Φυσιολογίας Εθνικό Κέντρο Έρευνας και Τεχνολογικής Ανάπτυξης ΑΣΚΗΣΗ ΚΑΙ ΧΑΠ Δρ. Ανδρέας Φλουρής Ερευνητής Περιβαλλοντικής Φυσιολογίας Εθνικό Κέντρο Έρευνας και Τεχνολογικής Ανάπτυξης ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΧΑΠ Συμπτώματα βήχας απόχρεμψη δύσπνοια Έκθεση σε βλαπτικούς παράγοντες

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΛΕΡΓΙΚΗ ΡΙΝΙΤΙΔΑ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ & ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ

ΑΛΛΕΡΓΙΚΗ ΡΙΝΙΤΙΔΑ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ & ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΑΛΛΕΡΓΙΚΗ ΡΙΝΙΤΙΔΑ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ & ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ Η άνοιξη είναι συνυφασμένη με την εμφάνιση πολλών αλλεργιών. Η συχνότερη από αυτές, μια ιδιαίτερα κοινή και ενοχλητική μορφή αλλεργίας, είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΛΕΡΓΙΑ: Ο ΑΟΡΑΤΟΣ ΕΧΘΡΟΣ ΠΩΣ ΓΙΝΕΤΑΙ ΚΑΠΟΙΟΣ ΑΛΛΕΡΓΙΚΟΣ;

ΑΛΛΕΡΓΙΑ: Ο ΑΟΡΑΤΟΣ ΕΧΘΡΟΣ ΠΩΣ ΓΙΝΕΤΑΙ ΚΑΠΟΙΟΣ ΑΛΛΕΡΓΙΚΟΣ; ΑΛΛΕΡΓΙΑ: Ο ΑΟΡΑΤΟΣ ΕΧΘΡΟΣ ΠΩΣ ΓΙΝΕΤΑΙ ΚΑΠΟΙΟΣ ΑΛΛΕΡΓΙΚΟΣ; Αλλεργία, όπως ορίζει και η λέξη, σημαίνει άλλο έργο. Είναι η μη αναμενόμενη αντίδραση του ανοσιακού συστήματος του οργανισμού εναντίον ακίνδυνων

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΗΣ ΔΥΣΧΕΡΕΙΑΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ

ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΗΣ ΔΥΣΧΕΡΕΙΑΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΗΣ ΔΥΣΧΕΡΕΙΑΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΗΣ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗΣ (Ι) Γυναίκα 34 ετών με διαβήτη προσέρχεται στο τμήμα επειγόντων περιστατικών με πυρετό, αίσθημα ρίγους, πόνο στην πλάτη, ίλιγγο και δυσκολία

Διαβάστε περισσότερα

Σοβαρό άσθμα: Διαγνωστικά κριτήρια και διαγνωστικά προβλήματα

Σοβαρό άσθμα: Διαγνωστικά κριτήρια και διαγνωστικά προβλήματα Ειδικά Άρθρα για το Άσθμα Σοβαρό άσθμα: Διαγνωστικά κριτήρια και διαγνωστικά προβλήματα Ελένη Γ. Τζωρτζάκη 1, Alberto Papi 2, Νικόλαος Μ. Σιαφάκας 1 1 Πνευμονολογική Κλινική, Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο

Διαβάστε περισσότερα

Σοβαρό άσθμα: φλεγμονή

Σοβαρό άσθμα: φλεγμονή Ειδικά Άρθρα για το Άσθμα Σοβαρό άσθμα: φλεγμονή Νικολέττα Ροβίνα 1, Simonetta Baraldo 2, Marina Saetta 2 1 1 η Πανεπιστημιακή Πνευμονολογική Κλινική, ΓΝΝΘΑ «Η Σωτηρία» Ιατρική Σχολή, Εθνικό Καποδιστριακό

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΠΙ ΡΑΣΗ ΤΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΜΕ ΘΥΡΕΟΕΙ ΙΚΕΣ ΟΡΜΟΝΕΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ, ΥΠΕΡΑΝΤΙ ΡΑΣΤΙΚΟΤΗΤΑ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΥΠΟΘΥΡΕΟΕΙ ΙΣΜΟ.

Η ΕΠΙ ΡΑΣΗ ΤΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΜΕ ΘΥΡΕΟΕΙ ΙΚΕΣ ΟΡΜΟΝΕΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ, ΥΠΕΡΑΝΤΙ ΡΑΣΤΙΚΟΤΗΤΑ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΥΠΟΘΥΡΕΟΕΙ ΙΣΜΟ. Η ΕΠΙ ΡΑΣΗ ΤΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΜΕ ΘΥΡΕΟΕΙ ΙΚΕΣ ΟΡΜΟΝΕΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ, ΦΛΕΓΜΟΝΗ ΤΩΝ ΑΕΡΑΓΩΓΩΝ ΚΑΙ ΒΡΟΓΧΙΚΗ ΥΠΕΡΑΝΤΙ ΡΑΣΤΙΚΟΤΗΤΑ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΥΠΟΘΥΡΕΟΕΙ ΙΣΜΟ Παναγιώτης Λυµ ερό ουλος, 1 Μελ οµένη

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 2: ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 2: ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 2: ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια 25% - 40% των ασθενών με ΧΑΠ υποσιτίζονται. ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ Κάλυψη των ενεργειακών αναγκών Πρόληψη

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 14: ΤΡΑΥΜΑ Η διατροφική υποστήριξη κρίνεται απαραίτητη κατά την φλεγμονώδη και μεταβολική φάση διότι βελτιώνει σημαντικά την έκβαση του ασθενούς. Η μέτρια

Διαβάστε περισσότερα

Προαγωγή Υγείας. Προγράμματα άσκησης

Προαγωγή Υγείας. Προγράμματα άσκησης Προαγωγή Υγείας Προγράμματα άσκησης Σύσταση 13: Συστήνεται οι Γενικοί Ιατροί, άλλοι Ιατροί, καθώς και επαγγελματίες υγείας της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας να ενθαρρύνουν τους ασθενείς με κατάθλιψη (κυρίως

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΡΧΕΣ ΡΟΟΜΕΤΡΙΑΣ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΡΧΕΣ ΡΟΟΜΕΤΡΙΑΣ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΡΧΕΣ ΡΟΟΜΕΤΡΙΑΣ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ Χάρης Β. Κατσαρδής Επίκουρος Καθηγητής Παιδοπνευμονολογίας Συντ. Διευθυντής Παιδιατρικού-Παιδοπνευμονολογικού Τμήματος Γενικού Νοσοκομείου Αθηνών «Η ΕΛΠΙΣ» α β Flow

Διαβάστε περισσότερα

Τοπική θεραπεία : Ποια & πότε

Τοπική θεραπεία : Ποια & πότε ΑΚΜΗ από το Α έως το Ω κλινικό φροντιστήριο Τοπική θεραπεία : Ποια & πότε Παντελής Παναγάκης Δερματολόγος - Αφροδισιολόγος Νοσοκομείο «Ανδρέας Συγγρός» Η πιο κοινή δερματική πάθηση Μία φυσιολογική κατάσταση

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ Μέρος Β Δρ. Ανδρέας Φλουρής Ερευνητής Περιβαλλοντικής Φυσιολογίας Κέντρο Έρευνας, Τεχνολογίας και Ανάπτυξης Θεσσαλίας ΑΝΤΑΛΛΑΓΗ ΑΕΡΙΩΝ ΣΤΙΣ ΚΥΨΕΛΙΔΕΣ 2 ΑΝΤΑΛΛΑΓΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗΣ ΑΠΝΟΙΑΣ ΚΑΤΑ ΤΟΝ ΥΠΝΟ ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ

ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗΣ ΑΠΝΟΙΑΣ ΚΑΤΑ ΤΟΝ ΥΠΝΟ ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗΣ ΑΠΝΟΙΑΣ ΚΑΤΑ ΤΟΝ ΥΠΝΟ ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ Αποφρακτική άπνοια είναι οι συνεχείς και επαναλαμβανόμενες διακοπές της αναπνοής λόγω αποφράξεως των ανώτερων αναπνευστικών οδών

Διαβάστε περισσότερα

Χρήσιμες πληροφορίες για τη δοκιμασία κόπωσης

Χρήσιμες πληροφορίες για τη δοκιμασία κόπωσης Χρήσιμες πληροφορίες για τη δοκιμασία κόπωσης Ποια στοιχεία σχετικά με την κατάσταση της υγείας του ασθενή μας δίνει η δοκιμασία κόπωσης; Η δοκιμασία κόπωσης σε τάπητα χρησιμοποιείται κυρίως ως αναίμακτη

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ: ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΧΡΗΣΤΗ. Aridol, κόνις για εισπνοή, σκληρά καψάκια Mανιτόλη

ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ: ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΧΡΗΣΤΗ. Aridol, κόνις για εισπνοή, σκληρά καψάκια Mανιτόλη ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ: ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΧΡΗΣΤΗ Aridol, κόνις για εισπνοή, σκληρά καψάκια Mανιτόλη Διαβάστε προσεκτικά ολόκληρο το φύλλο οδηγιών χρήσης προτού αρχίσετε να παίρνετε αυτό το φάρμακο. Φυλάξτε

Διαβάστε περισσότερα

Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια

Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια Ενότητα 4: Αποφρακτικά νοσήματα Κωνσταντίνος Σπυρόπουλος, Καθηγητής Κυριάκος Καρκούλιας, Επίκουρος Καθηγητής Σχολή Επιστημών Υγείας Τμήμα Ιατρικής ΟΡΙΣΜΟΣ ΧΑΠ Η Χρόνια

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΗ ΦΑΣΗ ΤΗΣ ΑΝΑΚΟΠΗΣ

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΗ ΦΑΣΗ ΤΗΣ ΑΝΑΚΟΠΗΣ Από την καρδιοπνευμονική στην καρδιοεγκεφαλική αναζωογόνηση ΤΗΣ ΑΝΑΚΟΠΗΣ Μαρία Ι. Σεφέρου Ειδικευόμενη Καρδιολογίας Σισμανόγλειο Γ.Ν.Α. ΑΝΑΚΟΠΗ Ηλεκτρική Φάση Κυκλοφορική Φάση Μεταβολική Φάση ΕΛΛΗΝΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΗΚΓ- ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΜΥΟΚΑΡΔΙΟΥ

ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΗΚΓ- ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΜΥΟΚΑΡΔΙΟΥ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΗΚΓ- ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΜΥΟΚΑΡΔΙΟΥ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Άνδρας 57 ετών προσέρχεται στα επείγοντα νοσοκομείου παραπονούμενος για θωρακικό άλγος που επεκτείνεται στην κάτω γνάθο και αντανακλά στο αριστερό

Διαβάστε περισσότερα

Τώρα που ο γιατρός σας είπε ότι πάσχετε από ΧΑΠ ή Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια, ίσως έχετε ερωτήσεις όπως: Τι είναι η ΧΑΠ; Πώς με επηρεάζει;

Τώρα που ο γιατρός σας είπε ότι πάσχετε από ΧΑΠ ή Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια, ίσως έχετε ερωτήσεις όπως: Τι είναι η ΧΑΠ; Πώς με επηρεάζει; Τώρα που ο γιατρός σας είπε ότι πάσχετε από ΧΑΠ ή Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια, ίσως έχετε ερωτήσεις όπως: Τι είναι η ΧΑΠ; Πώς με επηρεάζει; Πώς μπορώ να αντιμετωπίσω τη ΧΑΠ; Αυτό το ενημερωτικό φυλλάδιο

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΟΝΙΑ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ/ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΑΠΩΛΕΙΑ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΜΟΣΧΕΥΜΑΤΩΝ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ

ΧΡΟΝΙΑ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ/ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΑΠΩΛΕΙΑ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΜΟΣΧΕΥΜΑΤΩΝ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ ΧΡΟΝΙΑ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ/ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΑΠΩΛΕΙΑ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΜΟΣΧΕΥΜΑΤΩΝ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ Εισαγωγή Η πρόληψη των επεισοδίων οξείας απόρριψης και η μακροχρόνια διατήρηση του νεφρικού μοσχεύματος αποτελούν

Διαβάστε περισσότερα

Μεθοδολογία ανάπτυξης των Κ.Ο.

Μεθοδολογία ανάπτυξης των Κ.Ο. Μεθοδολογία ανάπτυξης των Κ.Ο. Η ομάδα ανασκόπησης των κατευθυντήριων οδηγιών για το άσθμα, είχε ως σκοπό την ανάπτυξη και τη συγγραφή συστάσεων για το άσθμα ώστε να παραδοθούν στην ομάδα ομοφωνίας (consensus

Διαβάστε περισσότερα

Επιδημιολογική μελέτη ασθενών με Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια σε επίπεδο πρωτοβάθμιας περίθαλψης στην Ελλάδα Η μελέτη EPIPTOSI

Επιδημιολογική μελέτη ασθενών με Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια σε επίπεδο πρωτοβάθμιας περίθαλψης στην Ελλάδα Η μελέτη EPIPTOSI Πρωτότυπη Εργασία Επιδημιολογική μελέτη ασθενών με Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια σε επίπεδο πρωτοβάθμιας περίθαλψης στην Ελλάδα Η μελέτη EPIPTOSI Χρίστος Π. Καρβούνης 1, Νίκος Νίκας 2, Έλενα Πανίττι

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως έχω Σκληρόδερµα;

Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Για να πληροφορηθώ µýëïò ôçò Σπάνιος ναι... Μόνος όχι Η Πανελλήνια Ένωση Σπανίων Παθήσεων (Π.Ε.Σ.ΠΑ) είναι ο μόνος φορέας, μη κερδοσκοπικό σωματείο, συλλόγων ασθενών σπανίων παθήσεων

Διαβάστε περισσότερα

Νόσημα: Άσθμα. Επιστημονικός Υπεύθυνος: Καθηγητής Χρήστος Λιονής UNIVERSITY OF CRETE FACULTY OF MEDICINE ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ

Νόσημα: Άσθμα. Επιστημονικός Υπεύθυνος: Καθηγητής Χρήστος Λιονής UNIVERSITY OF CRETE FACULTY OF MEDICINE ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ «Ανάπτυξη 13 Κατευθυντήριων Οδηγιών Γενικής Ιατρικής για τη διαχείριση των πιο συχνών νοσημάτων και καταστάσεων υγείας στην Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας», Κωδικός MIS: 464637 Νόσημα: Άσθμα Ομάδα εργασίας:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΣΕ. Παρουσίαση περιστατικού. ΑΜΕΘ Γ.Ν.Θ. «Γ. Παπανικολάου»

ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΣΕ. Παρουσίαση περιστατικού. ΑΜΕΘ Γ.Ν.Θ. «Γ. Παπανικολάου» ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΣΕ ARDS - ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΜΕ ΝΟ Παρουσίαση περιστατικού ΑΜΕΘ Γ.Ν.Θ. «Γ. Παπανικολάου» Παρουσίαση περιστατικού Από τον απεικονιστικό έλεγχο διαπιστώθηκαν: κατάγµατα λεκάνης και δεξιού άνω

Διαβάστε περισσότερα

Άσθμα και ΧΑΠ. Γιάννης Καλομενίδης. Επ Καθηγητής Πνευμονολογίας Α Κλινική Εντατικής Θεραπείας

Άσθμα και ΧΑΠ. Γιάννης Καλομενίδης. Επ Καθηγητής Πνευμονολογίας Α Κλινική Εντατικής Θεραπείας Άσθμα και ΧΑΠ Γιάννης Καλομενίδης Επ Καθηγητής Πνευμονολογίας Α Κλινική Εντατικής Θεραπείας Άσθμα Το άσθμα είναι μία συνηθισμένη και δυνητικά επικίνδυνη νόσος 300 εκατομμύρια ασθενείς με άσθμα παγκοσμίως.

Διαβάστε περισσότερα

Παράρτημα ΙΙΙ. Τροποποιήσεις στις σχετικές παραγράφους της Περίληψης των Χαρακτηριστικών του Προϊόντος και τα Φύλλα Οδηγιών Χρήσης

Παράρτημα ΙΙΙ. Τροποποιήσεις στις σχετικές παραγράφους της Περίληψης των Χαρακτηριστικών του Προϊόντος και τα Φύλλα Οδηγιών Χρήσης Παράρτημα ΙΙΙ Τροποποιήσεις στις σχετικές παραγράφους της Περίληψης των Χαρακτηριστικών του Προϊόντος και τα Φύλλα Οδηγιών Χρήσης Σημείωση : Οι τροποποιήσεις στην Περίληψη των Χαρακτηριστικών του Προϊόντος

Διαβάστε περισσότερα

Δυσλιπιδαιμίες αντιμετώπιση. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ

Δυσλιπιδαιμίες αντιμετώπιση. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Δυσλιπιδαιμίες αντιμετώπιση Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Δυσλιπιδαιμίες LDL-C HDL-C < 40 mg/dl Τριγλυκερίδια 150-199 mg/dl : οριακά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΣΤΑΔΙΟΔΡΟΜΙΑΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΗΣ ΑΓΩΝΩΝ ΔΡΟΜΟΥ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΣΤΑΔΙΟΔΡΟΜΙΑΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΗΣ ΑΓΩΝΩΝ ΔΡΟΜΟΥ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΣΤΑΔΙΟΔΡΟΜΙΑΣ ESCAPE ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΗΣ ΑΓΩΝΩΝ ΔΡΟΜΟΥ Βασικές απαιτήσεις για τη διατροφή των αθλητών Τα τελευταία χρόνια οι αθλητικές επιδόσεις αυξάνονται αδιάκοπα. Η συνηθισμένη

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΤΗΣ ΡaΟ 2 ΚΑΙ ΤΟΥ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ ΤΗΣ ΑΝΑΠΝΟΗΣ ΜΕ ΤΗΝ ΑΝΟΧΗ ΣΤΗΝ ΚΟΠΩΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΠΝΕΥΜΟΝΟΠΑΘΕΙΑ.

ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΤΗΣ ΡaΟ 2 ΚΑΙ ΤΟΥ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ ΤΗΣ ΑΝΑΠΝΟΗΣ ΜΕ ΤΗΝ ΑΝΟΧΗ ΣΤΗΝ ΚΟΠΩΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΠΝΕΥΜΟΝΟΠΑΘΕΙΑ. ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ Σχολή Επιστημών Υγείας Τμήμα Ιατρικής Παθολογική Κλινική Πνευμονολογικό Τμήμα Διευθυντής: Καθηγητής Κωνσταντίνος Σπυρόπουλος ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΤΗΣ ΡaΟ 2 ΚΑΙ ΤΟΥ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ ΤΗΣ ΑΝΑΠΝΟΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΝΑΦΥΛΑΚΤΙΚΟΥ SHOCK

ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΝΑΦΥΛΑΚΤΙΚΟΥ SHOCK Διευθυντής : Καθηγητής Ιωάννης Ν. Τσανάκας ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΝΑΦΥΛΑΚΤΙΚΟΥ SHOCK ΟΡΙΣΜΟΣ ΑΝΑΦΥΛΑΚΤΙΚΟΥ SHOCK Πρόκειται για μια σοβαρή, απειλητική για τη ζωή, πολυοργανική αντίδραση υπερευαισθησίας, η οποία

Διαβάστε περισσότερα

Αθλητιατρική Παρέμβαση Στο Εξατομικευμένο Προπονητικό Πρόγραμμα. ΧΡΟΝΗΣ ΔΡΟΥΓΙΑΣ.

Αθλητιατρική Παρέμβαση Στο Εξατομικευμένο Προπονητικό Πρόγραμμα. ΧΡΟΝΗΣ ΔΡΟΥΓΙΑΣ. Αθλητιατρική Παρέμβαση Στο Εξατομικευμένο Προπονητικό Πρόγραμμα. ΧΡΟΝΗΣ ΔΡΟΥΓΙΑΣ. Ταλέντο (Costill): Η ικανότητα του οργανισμού να ανταπεξέρχεται σε υψηλά στρεσσογόνα ερεθίσματα και να προσαρμόζεται σε

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΛΕΤΗ ΥΠΝΟΥ ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΠΟΥ ΡΟΧΑΛΙΖΕΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗΣ ΑΠΝΟΙΑΣ -ΥΠΟΠΝΟΙΑΣ ΣΤΟΝ ΥΠΝΟ (ΣΑΑΥ - OSAS) ΡΟΧΑΛΗΤΟ Ή ΡΕΓΧΩ ΗΣ ΑΝΑΠΝΟΗ Ή ΡΕΓΧΑΣΜΟΣ: Ορισμός

ΜΕΛΕΤΗ ΥΠΝΟΥ ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΠΟΥ ΡΟΧΑΛΙΖΕΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗΣ ΑΠΝΟΙΑΣ -ΥΠΟΠΝΟΙΑΣ ΣΤΟΝ ΥΠΝΟ (ΣΑΑΥ - OSAS) ΡΟΧΑΛΗΤΟ Ή ΡΕΓΧΩ ΗΣ ΑΝΑΠΝΟΗ Ή ΡΕΓΧΑΣΜΟΣ: Ορισμός ΜΕΛΕΤΗ ΥΠΝΟΥ ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΠΟΥ ΡΟΧΑΛΙΖΕΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗΣ ΑΠΝΟΙΑΣ -ΥΠΟΠΝΟΙΑΣ ΣΤΟΝ ΥΠΝΟ (ΣΑΑΥ - OSAS) ΡΟΧΑΛΗΤΟ Ή ΡΕΓΧΩ ΗΣ ΑΝΑΠΝΟΗ Ή ΡΕΓΧΑΣΜΟΣ: Ορισμός Ένας ήχος ή θορυβώδης αναπνοή (διαταραχή αναπνοής)

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 3: ΗΠΑΤΟΛΟΓΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΗΠΑΤΙΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ Κάλυψη των ενεργειακών αναγκών Πρόληψη της απώλειας βάρους Ενίσχυση προγράμματος αποκατάστασης ΕΡΓΑΛΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ: ΠΑΓΚΡΕΑΤΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΠΑΓΚΡΕΑΤΙΤΙΔΑ ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ Κάλυψη των ενεργειακών αναγκών Πρόληψη/ αντιμετώπιση κακής θρέψης Πρόληψη της απώλειας βάρους Αντιμετώπιση της

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως είσαι αφυδατωμένος; Πως θα είσαι σίγουρος ότι ενυδατώθηκες επαρκώς Πριν - Κατά τη διάρκεια - Μετά την άσκηση;

Μήπως είσαι αφυδατωμένος; Πως θα είσαι σίγουρος ότι ενυδατώθηκες επαρκώς Πριν - Κατά τη διάρκεια - Μετά την άσκηση; Μήπως είσαι αφυδατωμένος; Πως θα είσαι σίγουρος ότι ενυδατώθηκες επαρκώς Πριν - Κατά τη διάρκεια - Μετά την άσκηση; Κατά τη διάρκεια της άσκησης, η εξάτμιση του ιδρώτα είναι ο βασικός μηχανισμός για την

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΟΞΥΝΣΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΠΝΕΥΜΟΝΟΠΑΘΕΙΑ (ΧΑΠ)

ΠΑΡΟΞΥΝΣΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΠΝΕΥΜΟΝΟΠΑΘΕΙΑ (ΧΑΠ) Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ ΣΤΗΝ ΕΚΒΑΣΗ ΤΗΣ ΠΑΡΟΞΥΝΣΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΠΝΕΥΜΟΝΟΠΑΘΕΙΑ (ΧΑΠ) Ανδριάνα Ι Παπαϊωάννου 1, Κωνσταντίνος Μπαρτζιώκας 2, Σταματούλα Τσικρικά 1, Φωτεινή Καρακοντάκη

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια είναι η προοδευτική, μη αναστρέψιμη μείωση της νεφρικής λειτουργίας, η οποία προκαλείται από βλάβη του νεφρού ποικίλης αιτιολογίας. Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

Άσθμα και ΧΑΠ. Γιάννης Καλομενίδης. Επ Καθηγητής Πνευμονολογίας Α Κλινική Εντατικής Θεραπείας

Άσθμα και ΧΑΠ. Γιάννης Καλομενίδης. Επ Καθηγητής Πνευμονολογίας Α Κλινική Εντατικής Θεραπείας Άσθμα και ΧΑΠ Γιάννης Καλομενίδης Επ Καθηγητής Πνευμονολογίας Α Κλινική Εντατικής Θεραπείας Άσθμα Το άσθμα είναι μία συνηθισμένη και δυνητικά επικίνδυνη νόσος 300 εκατομμύρια ασθενείς με άσθμα παγκοσμίως.

Διαβάστε περισσότερα

Κράμπα. Παράγοντες πρόκλησης μυϊκής κράμπας

Κράμπα. Παράγοντες πρόκλησης μυϊκής κράμπας Κράμπα -Η εμφάνιση κράμπας είναι συχνότερη σε άτομα της 3ης ηλικίας, σε μη γυμνασμένους και υπέρβαρους ανθρώπους ακόμα και στους αθλητές,ιδίως ύστερα απο μακρά εξαντλητική προσπάθεια και έντονη εφίδρωση.

Διαβάστε περισσότερα

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. Νικολούδη Μαρία. Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος»

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. Νικολούδη Μαρία. Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος» ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ Νικολούδη Μαρία Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος» Ο όρος δυσλιπιδαιμία εκφράζει τις ποσοτικές και ποιοτικές διαταραχές των λιπιδίων του αίματος. Τα λιπίδια όπως η χοληστερόλη και

Διαβάστε περισσότερα

Πρότυπα περίθαλψης (ΠΠ) για ανθρώπους με οστεοαρθρίτιδα

Πρότυπα περίθαλψης (ΠΠ) για ανθρώπους με οστεοαρθρίτιδα Πρότυπα περίθαλψης () για ανθρώπους με οστεοαρθρίτιδα Μετάφρασ η σε: Ολοκληρώθ ηκε από: Email: 1 1 2 3 4 Οι άνθρωποι με συμπτώματα οστεοαρθρίτιδας (ΟΑ) θα πρέπει να έχουν πρόσβαση σε επαγγελματία του τομέα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΜΥΙΚΗΣ ΥΝΑΜΗΣ ΚΑΙ ΙΣΧΥΟΣ

ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΜΥΙΚΗΣ ΥΝΑΜΗΣ ΚΑΙ ΙΣΧΥΟΣ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΜΥΙΚΗΣ ΥΝΑΜΗΣ ΚΑΙ ΙΣΧΥΟΣ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΗΣ ΜΥΙΚΗΣ ΥΝΑΜΗΣ Πώς μπορούμε να μετρήσουμε τη δύναμη; Ημικάθισμα Smith Ισοκίνηση - Ισομετρία Βάρος του σώματος Ρίψη ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα