Ο ρόλος των προκλητών πτυέλων στο βρογχικό άσθμα

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Ο ρόλος των προκλητών πτυέλων στο βρογχικό άσθμα"

Transcript

1 Ανασκόπηση Ο ρόλος των προκλητών πτυέλων στο βρογχικό άσθμα Αναστασία Παπαπορφυρίου 1, Στυλιανός Λουκίδης 1, Γεώργιος Χειλάς 3, Θωμάς Τσαγανός 4, Φίλιππος Εμμανουήλ 2, Βασιλική Πέττα 2, Πέτρος Μπακάκος 2 1 Β Πανεπιστημιακή Πνευμονολογική Κλινική, Ιατρική Σχολή Αθηνών, ΠΓΝΑ «Αττικόν» 2 Α Πανεπιστημιακή Πνευμονολογική Κλινική, Ιατρική Σχολή Αθηνών, ΝΝΘΑ «Η Σωτηρία» 3 Κέντρο Αναπνευστικής Ανεπάρκειας, Ερευνητικό Εργαστήριο, ΝΝΘΑ «Η Σωτηρία» 4 Δ Πανεπιστημιακή Παθολογική Κλινική, Ιατρική Σχολή Αθηνών, ΠΓΝ «Αττικόν» Λέξεις- Κλειδιά: - βρογχικό άσθμα, - προκλητά πτύελα Περiληψη. Τα τελευταία χρόνια υπάρχει αυξανόμενο ενδιαφέρον για τη χρήση μη επεμβατικών μεθόδων στην εκτίμηση της φλεγμονής των αεραγωγών σε ασθενείς με βρογχικό άσθμα. Σήμερα, η πρόκληση πτυέλων αποτελεί τη μόνη τέτοια μέθοδο που έχει σαφή ρόλο στη διαχείριση του άσθματος. Η μέτρηση φλεγμονωδών κυττάρων και μεσολαβητών στα προκλητά πτύελα έχει αξιολογηθεί επαρκώς. Αρκετοί διαλυτοί μεσολαβητές μπορεί να μετρηθούν στο υπερκείμενο των πτυέλων, όπως ηωσινοφιλικές πρωτεΐνες, κυτταροκίνες και πρωτεΐνες που σχετίζονται με την αναδιαμόρφωση των αεραγωγών. Ηωσινόφιλα πτυέλων >3% αποτελούν σύνηθες χαρακτηριστικό του άσθματος αν και ένα μικρό ποσοστό ασθματικών παρουσιάζει μη ηωσινοφιλικό κυτταρικό πρότυπο. Το ποσοστό των ηωσινοφίλων στα πτύελα έχει δειχθεί χρήσιμο στην πρόβλεψη της βραχείας απάντησης στα εισπνεόμενα κορτικοστεροειδή. Υπάρχει σαφώς πεδίο για την εφαρμογή και άλλων δεικτών από τα πτύελα στην καθ ημέρα κλινική πράξη. Η πρόκληση πτυέλων είναι μια καλά ανεκτή και ασφαλής διαδικασία και έχει δημοσιευτεί μια ανασκόπηση της μεθοδολογίας της από την Ευρωπαϊκή Πνευμονολογική Εταιρεία. Η ευρεία εφαρμογή της πρόκλησης πτυέλων στο άσθμα και κυρίως στη μέτρια-σοβαρή νόσο έχει δώσει πληροφορίες για τη σχέση πνευμονικής λειτουργίας και φλεγμονής των αεραγωγών, έχει προτείνει νέους φαινότυπους και έχει καθορίσει ποιοι από αυτούς απαντούν καλύτερα στη σύγχρονη θεραπεία. Έτσι, αποτελεί ένα επιπρόσθετο εργαλείο στην κλινική διαχείρηση των ασθματικών ασθενών. Πνεύμων 2012, 25(3): Εισαγωγή Αλληλογραφία: Πέτρος Μπακάκος Κόνωνος 11 Αθήνα Το βρογχικό άσθμα είναι μια χρόνια φλεγμονώδης νόσος των αεραγωγών, η οποία χαρακτηρίζεται κυρίως από φλεγμονή, βρογχική υπεραντιδραστηκότητα και δομικές αλλαγές στο τοίχωμα των αεραγωγών που καλούνται αναδιαμόρφωση (remodeling) και που οδηγούν σε χρόνια απόφραξη και έκπτωση της λειτουργίας των πνευμόνων 1. Διάφορα κύτταρα και φλεγμο-

2 ΠΝΕΥΜΩΝ Τεύχος 3ο, Τόμος 25ος, Ιούλιος - Σεπτέμβριος νώδεις μεσολαβητές έχουν κατά καιρούς ενοχοποιηθεί για τη συμμετοχή τους στις ανωτέρω διαδικασίες. Ωστόσο, το άσθμα αποτελεί μια σύνθετη νόσο με πλειάδα εκλυτικών παραγόντων, διαφορετική ανταπόκριση στη θεραπεία και διαφορετικούς τύπους φλεγμονής. Έτσι, στο επίκεντρο της ιατρικής έρευνας βρίσκονται πιθανοί βιολογικοί δείκτες, οι οποίοι θα μπορούσαν να εκφράσουν καλύτερα τον τύπο της φλεγμονής και την ανταπόκριση στη θεραπεία. Η χρήση επεμβατικών μεθόδων, όπως η βρογχοσκόπηση με τη λήψη ενδοβρογχικών βιοψιών και βρογχοκυψελιδικού εκπλύματος (BAL), έχει αποσαφηνίσει έως ένα βαθμό το ρόλο που έχουν στο άσθμα διάφορα φλεγμονώδη κύτταρα, όπως τα ηωσινόφιλα, τα μαστοκύτταρα, τα Τ λεμφοκύτταρα και πιο πρόσφατα τα δομικά κύτταρα των αεραγωγών όπως οι ινοβλάστες, τα ενδοθηλιακά και τα επιθηλιακά κύτταρα 2. Παρόλα αυτά, η βρογχοσκόπηση λόγω του επεμβατικού της χαρακτήρα έχει περιορισμένη εφαρμογή στην καθημερινή κλινική πράξη και ως εκ τούτου δεν είναι δυνατό να χρησιμοποιηθεί για την παρακολούθηση της κλινικής πορείας και την ανταπόκριση στη θεραπεία μιας χρόνιας νόσου, όπως το άσθμα. Τα τελευταία χρόνια, η χρήση λιγότερο επεμβατικών μεθόδων έρχεται να υπερκεράσει αυτό το μειονέκτημα. Έτσι, η εφαρμογή των προκλητών πτυέλων εγκαινιάζει μια νέα εποχή για την έρευνα στο άσθμα. Αν και για αρκετό χρονικό διάστημα ήταν γνωστό ότι τα πτύελα ασθματικών ασθενών περιέχουν περισσότερα ηωσινόφιλα από εκείνα υγιών, ωστόσο η εκτεταμένη εφαρμογή και ο καθορισμός αλγορίθμων για τη μέθοδο των προκλητών πτυέλων στο άσθμα δεν αριθμεί πάνω από δύο δεκαετίες. Μετά την πρώτη περιγραφή και τυποποίηση της μεθόδου το 1992 από τους Pin και συν. 3, υπήρξε ένας μεγάλος αριθμός δημοσιεύσεων για να φτάσουμε στην παρουσίαση μιας περιεκτικής ανακεφαλαίωσης της μεθοδολογίας των προκλητών πτυέλων από την ομάδα της Ευρωπαϊκής Πνευμονολογικής Εταιρίας (European Respiratory Society Task Force) 2,4,5. Η μέθοδος πρόκλησης πτυέλων Ο σκοπός της πρόκλησης πτυέλων, είναι η συλλογή ενός επαρκούς δείγματος εκκρίσεων από τους κατώτερους αεραγωγούς σε ασθενείς που δεν παράγουν αυτόματα πτύελα. Θεωρητικά, τα πτύελα που συλλέγονται με τη διαδικασία της πρόκλησης προέρχονται από περιφερικότερους αεραγωγούς και επομένως μπορεί η αξία τους να είναι μεγαλύτερη. Τα προκλητά πτύελα παρέχουν πληροφορίες για το κυτταρικό αλλά και το μοριακό στοιχείο της φλεγμονής. Η εισπνοή υπέρτονων ή υπότονων διαλυμάτων με τη διαδικασία της νεφελοποίησης μπορεί να προκαλέσει την παραγωγή πτυέλων τα οποία συλλέγονται και αναλύονται. Οι μηχανισμοί με τους οποίους γίνεται η πρόκληση δεν είναι πλήρως γνωστοί, αλλά θεωρείται ότι η αυξημένη ωσμωτικότητα του υγρού που επικάθεται στους αεραγωγούς αυξάνει την αγγειακή διαπερατότητα στο βρογχικό βλεννογόνο και προκαλεί την παραγωγή εκκρίσεων από τους υποβλεννογόνιους αδένες. Διαδικασία πρόκλησης Τα προκλητά πτύελα συλλέγονται νωρίς το πρωί. Ο ασθενής εισπνέει, με τη χρήση ενός νεφελοποιητή υπερήχων, ποσότητα υπέρτονου διαλύματος NaCl με δύο διαφορετικές μεθόδους: α) εισπνοή των ίδιων (3-4,5%) ή αυξανόμενων (3,4 και 5%) συγκεντρώσεων υπέρτονου διαλύματος για καθορισμένη χρονική περίοδο 3,6 ή β) εισπνοή της ίδιας συγκέντρωσης υπέρτονου διαλύματος (4,5%) για αυξανόμενη χρονική περίοδο 7. Η επιλογή της τεχνικής δεν δείχνει να επηρεάζει ούτε τον συνολικό αριθμό κυττάρων ούτε το ποσοστό των επιμέρους κυτταρικών πληθυσμών στα πτύελα. Η διάρκεια όμως της πρόκλησης πρέπει να είναι καθορισμένη και συνήθως κυμαίνεται μεταξύ 10 και 20 λεπτών. Κι αυτό γιατί ο ασθενής του οποίου η πρόκληση είναι σύντομης διάρκειας (5 λεπτά) δίνει δείγμα πτυέλων που περιέχει περισσότερα κοκκιοκύτταρα (ηωσινόφιλα και ουδετερόφιλα), από έναν ασθενή ο οποίος υποβάλλεται σε μεγαλύτερης διάρκειας πρόκληση και του οποίου το δείγμα περιέχει περισσότερα μονοπύρηνα (μακροφάγα και λεμφοκύτταρα) 8. Επιπρόσθετα, οι συγκεντρώσεις της βλέννης είναι υψηλότερες σε δείγματα που συλλέγονται νωρίτερα (0-4 min) από τα δείγματα που συλλέγονται αργότερα (16-20 min). Το αντίθετο συμβαίνει με τις συγκεντρώσεις του επιφανειοδραστικού παράγοντα. Αυτό δείχνει, πως το υλικό που συλλέγεται κατά τη διαδικασία της πρόκλησης σε διάφορα χρονικά σημεία, προέρχεται από διαφορετικά τμήματα του αναπνευστικού συστήματος. Έτσι τα δείγματα που συλλέγονται νωρίτερα προέρχονται κυρίως από τους κεντρικούς αεραγωγούς, ενώ αυτά που συλλέγονται αργότερα προέρχονται από τους περιφερικούς αεραγωγούς και τις κυψελίδες 8,9. Επίσης, αν και δεν υπάρχει σαφής ένδειξη σχετικά με τον όγκο του εισπνεόμενου διαλύματος που απαιτείται για την πρόκληση ενός επαρκούς δείγματος πτυέλων και ούτε αν αυτό επιτυγχάνεται καλύτερα αλλάζοντας την διάρκεια της εισπνοής ή την παροχή του νεφελοποιητή ή και τα δύο 10, σημαντικό είναι να καθορίζεται ο συνολικός όγκος του εισπνεόμενου διαλύματος που απαιτείται. Τέλος, το

3 278 ΠΝΕΥΜΩΝ Τεύχος 3ο, Τόμος 25ος, Ιούλιος - Σεπτέμβριος 2012 μέγεθος των εισπνεόμενων σωματιδίων επηρεάζει την καθήλωση και κατανομή τους στους αεραγωγούς, το οποίο με τη σειρά του, μπορεί να έχει επιδράσεις στην σύνθεση των πτυέλων και στην επιτυχία της πρόκλησης 11. Η επίδραση των διαφόρων εξαρτημάτων του νεφελοποιητή (μήκος σωληνώσεων, βαλβίδα κ.λπ.) δεν έχει συστηματικά εκτιμηθεί. Συμπερασματικά, υπάρχει η ομοφωνία ότι θα πρέπει να χρησιμοποιούνται νεφελοποιητές υπερήχων με παροχή της τάξεως ~1ml/min για 15 με 20 λεπτά για την καλύτερη επίτευξη ενός κατάλληλου δείγματος πτυέλων 12. Επειδή η εισπνοή υπέρτονου NaCl μπορεί να προκαλέσει κάποιου βαθμού βρογχοστένωση, συνιστάται η προετοιμασία των ασθενών με χορήγηση εισπνεόμενων β 2 αγωνιστών βραχείας διάρκειας δράσης πριν την έναρξη της διαδικασίας της πρόκλησης 13. Επίσης, προτείνεται η χρήση ισότονου αντί υπέρτονου διαλύματος NaCl σε ασθενείς με FEV 1 μετά βρογχοδιαστολή <65%, καθώς και η προσθήκη β 2 διεγέρτη βραχείας διάρκειας δράσης (σαλβουταμόλη) στο νεφελοποιητή μαζί με το υπέρτονο NaCl κατά τη διάρκεια της πρόκλησης χωρίς καμία επίδραση στο συνολικό αριθμό κυττάρων που θα υπολογιστούν από τα προκλητά πτύελα 14,15. Επεξεργασία Η επεξεργασία των προκλητών πτυέλων πρέπει να αρχίσει εντός δύο ωρών από τη στιγμή της συλλογής του δείγματος ώστε να μην υπάρξουν σημαντικές αλλαγές στον αριθμό των κυττάρων και στους φλεγμονώδεις μεσολαβητές. Ωστόσο, η τοποθέτηση του δείγματος στους 4 0 C μπορεί να παρατείνει το χρόνο αναμονής μέχρι την έναρξη της επεξεργασίας του έως και 9 ώρες 16. Το επόμενο βήμα που είναι η επιλογή του δείγματος του πτυέλου αποτελεί ίσως ένα από τα κρισιμότερα σημεία της μεθόδου. Τρεις διαφορετικές τεχνικές προτείνονται όσον αφορά τη φάση της επιλογής: i) Χρήση όλου του δείγματος που δόθηκε από τον ασθενή, ii) επιλογή των τμημάτων του πτυέλου που είναι πιο ιξώδη και πιο πυκνά με στόχο την αποφυγή λήψης σιέλου που προέρχεται από τη στοματική κοιλότητα, iii) χρήση ανεστραμένου μικροσκοπίου με σκοπό την καλύτερη απομάκρυνση του σιέλου και των πλακωδών επιθηλιακών κυττάρων που περιέχει (αποτελεί ουσιαστικά μια παραλλαγή της μεθόδου (ii) η οποία γίνεται με γυμνό οφθαλμό του ερευνητή) 4. Μετά τη διαλογή το δείγμα τοποθετείται σε ένα κυλινδρικό σωληνάριο από πολυστυρένιο, το οποίο έχει ήδη ζυγιστεί κενό. Ακολουθεί ζύγισμα του σωληναρίου μαζί με το πτύελο. Η ποσότητα του DTT (0,1% Dithiothreitol) ή του αναλόγου του DTE (Dithioerythritol) που πρέπει να προστεθεί ώστε να σπάσουν οι δυσουλφιδικοί δεσμοί στα βλεννώδη στοιχεία του πτυέλου και να απελευθερωθούν τα κύτταρα, υπολογίζεται με τον τετραπλασιασμό του βάρους του πτυέλου 17. Ακολούθως, το παρασκεύασμα αναδεύεται στον αναδευτήρα vortex για 30 δευτερόλεπτα και τοποθετείται για ομογενοποίηση σε τρισδιάστατο αναδευτήρα στους 22 0 C για περίπου 20 λεπτά. Ακολουθεί η προσθήκη διαλύματος PBS (phosphate-buffer saline) ίσης ποσότητας με το μίγμα με σκοπό την περαιτέρω αραίωση του δείγματος και την απελευθέρωση των κυττάρων. Το δείγμα τοποθετείται εκ νέου στον αναδευτήρα vortex για 15 δευτερόλεπτα και έπειτα ομογενοποιείται στον τρισδιάστατο αναδευτήρα για περίπου 5 λεπτά. Κατόπιν, συνιστάται φιλτράρισμα του δείγματος με τη χρήση φίλτρου 48μm με σκοπό την απομάκρυνση των στοιχείων βλέννης και των ξένων σωμάτων που έχουν παραμείνει. Η διαδικασία αυτή όπως και η φυγοκέντρηση που έπεται, μειώνουν κατά ένα μικρό ποσοστό τον συνολικό αριθμό κυττάρων (TCC) που θα μετρηθούν στο δείγμα 18. Η φυγοκέντρηση συνήθως διαρκεί 10 λεπτά ( g) και το υπερδιήθημα που προκύπτει τοποθετείται στους C. Το ίζημα χρησιμοποιείται για τον υπολογισμό του συνολικού αριθμού κυττάρων (TCC) με τη χρήση αιμοκυτταρομετρικής πλάκας neubauer και χρωστικής trypan blue. Ακολούθως, το κυτταρικό ίζημα αραιώνεται με τη χρήση PBS ώστε να προκύψει τελική συγκέντρωση κύτταρα/ml. Τελικά, τα πλακίδια ετοιμάζονται με cytotube (σε κάθε ένα τοποθετείται ποσότητα περίπου μl) και τοποθετούνται στην κυτταροφυγόκεντρο για 6 λεπτά στα 22g 19. H χρώση των δειγμάτων πραγματοποιείται με Giemsa και May-Grunwald και καθορίζεται το ποσοστό κάθε τύπου φλεγμονωδών κυττάρων με μέτρηση 400 μη πλακωδών κυττάρων και υπολογίζονται οι σχετικοί αριθμοί των μακροφάγων, ουδετεροφίλων, λεμφοκυττάρων, ηωσινοφίλων και βρογχικών επιθηλιακών κυττάρων, εκφραζόμενοι ως ποσοστό επί του συνόλου των μη πλακωδών κυττάρων. Το ποσοστό των πλακωδών κυττάρων πρέπει επίσης να αναφέρεται για να δειχθεί η καταλληλότητα του δείγματος (πρέπει να είναι λιγότερα από 20% του συνολικού αριθμού των κυττάρων) 4. Μετρήσεις κυτταρικών πληθυσμών στα προκλητά πτύελα Στο βρογχικό άσθμα τα προκλητά πτύελα περιέχουν μεγαλύτερο αριθμό ζώντων κυττάρων σε σύγκριση με τα αυτόματα πτύελα 20. Οι περισσότεροι ασθενείς με συμπτωματικό άσθμα έχουν μεγαλύτερο αριθμό ηωσινοφίλων στα πτύελα από τα υγιή άτομα 21,22. Περισσότεροι από το 80%

4 ΠΝΕΥΜΩΝ Τεύχος 3ο, Τόμος 25ος, Ιούλιος - Σεπτέμβριος των ασθματικών που δεν έχουν λάβει ποτέ θεραπεία με εισπνεόμενα ή από του στόματος κορτικοστεροειδή και άνω του 50% εκείνων που έχουν λάβει τέτοια θεραπεία, έχουν ηωσινοφιλική φλεγμονή στα πτύελα τους, η οποία συνήθως ορίζεται ως η παρουσία ηωσινοφίλων > από 3% 23,24. Επίσης, ασθενείς με βαριά κρίση άσθματος συνήθως εμφανίζουν ηωσινοφιλία στα πτύελα, αν και ορισμένοι ασθενείς που λαμβάνουν θεραπεία με κορτικοστεροειδή ίσως να εμφανίζουν υψηλό αριθμό ουδετεροφίλων στα πτύελα κατά τη διάρκεια της παρόξυνσης 24. Έχουν περιγραφεί, με βάση τον επικρατούντα κυτταρικό πληθυσμό στα πτύελα, και μη ηωσινοφιλικές (συνήθως ουδετεροφιλικές) εξάρσεις βρογχικού άσθματος, αλλά η αιτία και η συχνότητά τους δεν έχει επακριβώς διευκρινιστεί. Μια πιθανή αιτία τους είναι οι ιογενείς λοιμώξεις 25,26. Η αξία του υψηλού αριθμού ηωσινοφίλων στα πτύελα για την διάγνωση του άσθματος θεωρείται μεγαλύτερη από την μεταβλητότητα της μέγιστης εκπνευστικής ροής (PEF) ενώ η ανταπόκριση στη βρογχοδιαστολή έχει αξιολογηθεί με ευαισθησία και ειδικότητα που προσεγγίζει αυτή της μέτρησης της βρογχικής υπεραντιδραστικότητας 27. Ωστόσο, υπάρχει φτωχή συσχέτιση μεταξύ της βαρύτητας του άσθματος, της βρογχικής υπεραντιδραστικότητας και της ηωσινοφιλίας στα πτύελα 22,28 αν και μια μελέτη έδειξε αντιστρόφως ανάλογη συσχέτιση του αριθμού των ηωσινοφίλων στα πτύελα με τα κλινικά συμπτώματα, τον FEV 1 και την PC 20 μεταχολίνης 21. Γενικά με βάση την επικράτηση του κυτταρικού πληθυσμού στα προκλητά πτύελα μπορούν να καθοριστούν τέσσερις υποκατηγορίες άσθματος: το ηωσινοφιλικό άσθμα (>3% ηωσινόφιλα), το ουδετεροφιλικό άσθμα (>60% ουδετερόφιλα), το μικτό κοκκιοκυτταρικό άσθμα (>3% ηωσινόφιλα και >60% ουδετερόφιλα) και το ακοκκιοκυτταρικό άσθμα (<3% ηωσινόφιλα και <60% ουδετερόφιλα) 29. Η κατηγοριοποίηση των ασθματικών ασθενών με βάση την ηωσινοφιλία στα πτύελα είναι ιδιαίτερα χρήσιμη σε συμπτωματικούς ασθενείς που λαμβάνουν θεραπεία με εισπνεόμενα κορτικοστεροειδή, διότι οι επιπρόσθετες θεραπευτικές επιλογές (μακράς διάρκειας δράσης β2-διεγέρτες, υψηλότερη δόση εισπνεόμενων κορτικοστεροειδών, ανταγωνιστές υποδοχέων λευκοτριενίων και θεοφυλλίνη) διαφέρουν στην επίδρασή τους στην ηωσινοφιλική φλεγμονή των αεραγωγών 30,31. Η χορήγηση μοντελουκάστης για 4 εβδομάδες βελτίωσε την κλινική εικόνα και μείωσε τον αριθμό των ηωσινοφίλων στα πτύελα ασθματικών 32. Η βραχεία απάντηση στα εισπνεόμενα κορτικοστεροειδή διαφέρει σημαντικά ανάλογα με τον αριθμό των ηωσινοφίλων στα πτύελα. Έτσι, έχει βρεθεί ότι ασθενείς με < 3% ηωσινόφιλα στα πτύελα παρουσιάζουν μικρή μόνο βελτίωση των συμπτωμάτων τους. Τα ευρήματα αυτά δείχνουν ότι η μέτρηση της υποκείμενης φλεγμονής των αεραγωγών μπορεί να παρέχει ένα πιο αξιόπιστο οδηγό για την ανάγκη χρήσης κορτικοστεροειδών σε σύγκριση με τη διαταραχή του λειτουργικού ελέγχου (FEV 1). Παρόλα αυτά, χρειάζονται περισσότερες μελέτες για να καθοριστεί επακριβώς η συσχέτιση της φλεγμονής των αεραγωγών με τα συμπτώματα και την ανταπόκριση στα κορτικοστεροειδή 12. Είναι αναγκαίο να κατανοήσουμε γιατί ορισμένοι ασθενείς εμφανίζουν εμμένουσα ηωσινοφιλική φλεγμονή των αεραγωγών παρά τη θεραπεία με κορτικοστεροειδή καθώς και το αν η ομάδα αυτή των ασθενών βελτιώνεται με επιπρόσθετη αντιφλεγμονώδη αγωγή. Έχει υποστηριχθεί ότι εμμένουσα ηωσινοφιλία στα πτύελα σε ασθενείς με «σοβαρό άσθμα» πρέπει να εγείρει υπόνοιες υποθεραπείας ή κακής συμμόρφωσης του ασθενούς στη θεραπεία με κορτικοστεροειδή 33. Η ουδετεροφιλία στα πτύελα φαίνεται να σχετίζεται με πιο σοβαρή νόσο 34. Τόσο το ποσοστό όσο και ο απόλυτος αριθμός των ουδετεροφίλων συσχετίστηκαν με χαμηλές τιμές του FEV 1 μετά από βρογχοδιαστολή, εύρημα που οδήγησε στην υπόθεση ότι η ουδετεροφιλική φλεγμονή των αεραγωγών πιθανώς συμβάλλει στην εξέλιξη προς τη μόνιμη απόφραξη των αεραγωγών στο άσθμα 35. Επίσης, θεωρείται πιθανό ότι κάποιοι ασθματικοί με μη ηωσινοφιλικό πρότυπο στα πτύελα που βρίσκονται σε αγωγή με εισπνεόμενα κορτικοστεροειδή παρουσιάζουν στην πραγματικότητα μια υπολειμματική ηωσινοφιλική φλεγμονή στα τοιχώματα των αεραγωγών. Επιπρόσθετα, υποστηρίχθηκε ότι για τους συγκεκριμένους ασθενείς η παρουσία μακροφάγων με μια μεγάλη βαθυχρωματική κόκκινη περιοχή, μπορεί να προβλέψει υποτροπή στην ηωσινοφιλική φλεγμονή των αεραγωγών όταν μειωθούν ή σταματήσουν τα εισπνεόμενα στεροειδή 36. Πρόσφατα, το ενδιαφέρον των ερευνητών έχει στραφεί προς τη συσχέτιση των γυναικείων ορμονών και της παχυσαρκίας με το άσθμα. Στα πλαίσια αυτής της αναζήτησης έχει φανεί ότι οι μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες με άσθμα έχουν ουδετεροφιλική φλεγμονή στα πτύελα τους, ενώ οι προεμμηνοπαυσιακές ηωσινοφιλική 37. Επιπλέον, όσον αφορά τους παχύσαρκους ασθματικούς, αν και φαίνεται να έχουν φτωχότερο έλεγχο της νόσου από τους μη παχύσαρκους ασθματικούς δεν έχει ακόμα αποδειχθεί καμία συσχέτιση μεταξύ του δείκτη μάζας σώματος (BMI) και των φλεγμονωδών κυττάρων που ανευρίσκονται στα πτύελα 38. Έχει, επίσης, διερευνηθεί η πρακτική αξία της εκτίμησης

5 280 ΠΝΕΥΜΩΝ Τεύχος 3ο, Τόμος 25ος, Ιούλιος - Σεπτέμβριος 2012 δεικτών φλεγμονής στα προκλητά πτύελα σε ασθενείς με επαγγελματικό άσθμα 39,40. Γενικά, το επαγγελματικό άσθμα χαρακτηρίζεται από παρόμοια ευρήματα στα πτύελα με το μη επαγγελματικό άσθμα και οι ειδικές προκλήσεις με επαγγελματικά αλλεργιογόνα συνοδεύονται από αύξηση των ηωσινοφίλων στα πτύελα Υπάρχουν ενδείξεις ότι ο αριθμός των ηωσινοφίλων αυξάνει κατά τη διάρκεια της έκθεσης στον εργασιακό χώρο σε ασθενείς με επαγγελματικό άσθμα και μειώνεται μετά την απομάκρυνση από αυτόν 40,42. Η ηωσινοφιλία των πτυέλων μοιάζει να προδικάζει σοβαρότερη μορφή της νόσου και σημαντικότερη αναστρεψιμότητα μετά από βρογχοδιαστολή στη σπιρομέτρηση χωρίς όμως διαφορά στην αλλαγή της PEF κατά την έκθεση στον εργασιακό χώρο 43. Έχουν επίσης αναφερθεί περιπτώσεις επαγγελματικού άσθματος με ουδετεροφιλική φλεγμονή στα πτύελα τους 44. Υπερδιήθημα των προκλητών πτυέλων Στο υπερδιήθημα των προκλητών πτυέλων έχουν μελετηθεί πολλοί φλεγμονώδεις μεσολαβητές που έχουν συσχετισθεί με το άσθμα και την έκβασή του. Οι μεσολαβητές αυτοί μπορούν να αντικατοπτρίζουν διαφορετικούς τύπους φλεγμονής και αναδιαμόρφωσης των αεραγωγών συμπεριλαμβανομένων: της ενεργοποίησης των ηωσινοφίλων (π.χ. ηωσινοφιλική κατιονική πρωτεΐνη, ECP), της ενεργοποίησης των μαστοκυττάρων (π.χ. τρυπτάση), της παραγωγής κυτταροκινών (π.χ. IL-5, TNF-α) και της αύξησης της διαπερατότητας των αγγείων (π.χ. αλβουμίνη και ινωδογόνο) 23. Το DTT, όπως προαναφέρθηκε, διασπά τους δυσουλφιδικούς δεσμούς και προκαλεί μετουσίωση των πρωτεϊνών. Αυτός είναι ο λόγος που η χρήση του, έχει διερευνηθεί ως προς την πιθανότητα να επηρεάζει τους κυτταρικούς δείκτες που είναι ως επί το πλείστον πρωτεΐνικές δομές. Ωστόσο, η χρήση DTT δεν φαίνεται να επηρεάζει τη συγκέντρωση ουσιών ή κυτταροκινών όπως η IL-5, η τρυπτάση, η ισταμίνη και η ανοσοσφαιρίνη Α (Ig-A) 45. Αντίθετα, θεωρείται ότι η αναστολή της δράσης των πρωτεασών που επιτυγχάνεται με τη χρήση του DTT, βοηθά καλύτερα στον εντοπισμό των διαφόρων κυτταροκινών και χυμοκινών 46. Οι μετρήσεις διαφόρων βιολογικών δεικτών στο υπερδιήθημα των προκλητών πτυέλων ασθενών με άσθμα έχουν βοηθήσει στην κατάταξή τους σε διαφορετικούς φαινοτύπους. Πιο συγκεκριμένα, μεταξύ ασθματικών με σοβαρή νόσο εκείνοι που έχουν συχνότερες παροξύνσεις, βρέθηκε ότι είχαν στο υπερδιήθημα των πτυέλων τους υψηλότερα επίπεδα IL-5 και GM-CSF σε σύγκριση με εκείνους που είχαν μόνιμη απόφραξη των αεραγωγών 47. Οι μελέτες στο υπερδιήθημα των προκλητών πτυέλων φάνηκε να συμβάλλουν και στην αξιολόγηση της θεραπείας του άσθματος. Τα κυστεΐνικά λευκοτριένια ανιχνεύονται στο υπερδιήθημα των προκλητών πτυέλων ασθενών με άσθμα και επιπλέον έχει καταδειχθεί ότι με τη χρήση της μοντελουκάστης (ανταγωνιστής των υποδοχέων των λευκοτριενίων) παρεμποδίστηκε η ηωσινοφιλική χημειοτακτική δραστηριότητα τόσο σε ασθενείς που ελάμβαναν όσο και σε εκείνους που δεν ελάμβαναν κορτικοστεροειδή 48. Επιπροσθέτως, οι επαναλαμβανόμενες μετρήσεις φλεγμονωδών παραγόντων όπως ο GM-CSF, ο RANTES και η IL-8 σε κύτταρα που ελήφθησαν με τη μέθοδο των προκλητών πτυέλων και καλλιεργήθηκαν με διπροπιονική μπεκλομεθαζόνη (beclomethasone dipropionate, BDP), σαλβουταμόλη και φορμοτερόλη υποστήριξαν το πλεονέκτημα της χρήσης του συνδυασμού μπεκλομεθαζόνης με β 2 αγωνιστή έναντι της μονοθεραπείας με μπεκλομεθαζόνη στον έλεγχο της φλεγμονής της νόσου αναδεικνύοντας μείωση των επιπέδων αυτών των μεσολαβητών 49. Το υπερδιήθημα των προκλητών πτυέλων έχει συμβάλει ουσιαστικά στην κατανόηση της παθοφυσιολογίας του άσθματος και ιδιαίτερα στο στοιχείο της φλεγμονής που καθορίζει τη νόσο. Μια πρόσφατη μελέτη ασθενών με ήπιας έως μέτριας βαρύτητας άσθμα σε σταθερή κατάσταση συνέκρινε την παραγωγή κυτταροκινών στα πτύελα ανάμεσα σε ασθενείς με ηωσινοφιλικό και μη ηωσινοφιλικό πρότυπο φλεγμονής. Τα αποτελέσματα της μελέτης έδειξαν ότι μόνο η πρώτη ομάδα είχε υψηλότερα επίπεδα IL-4 και TNF-α σε σχέση με υγιείς μάρτυρες 50. Επιπρόσθετα, μια άλλη μελέτη σε προκλητά πτύελα ασθενών με μέτριας βαρύτητας έως σοβαρό άσθμα που θεραπεύονταν με εισπνεόμενα κορτικοστεροειδή έδειξε υψηλότερα επίπεδα IL-6 σε σύγκριση με τους υγιείς μάρτυρες, αντανακλώντας διαταραγμένη φυσική ανοσία 51. Το ph των προκλητών πτυέλων φαίνεται να αντικατοπτρίζει από μια διαφορετική οπτική γωνία το άσθμα σε σχέση με την ηωσινοφιλική φλεγμονή καθώς αφορά διαφορετικούς παθοφυσιολογικούς μηχανισμούς. Έτσι, οι ασθματικοί ασθενείς έχουν χαμηλότερα επίπεδα ph προκλητών πτυέλων από τον υγιή πληθυσμό, ενώ το ίδιο ισχύει και για τους ασθενείς με μη ελεγχόμενο άσθμα σε σύγκριση με εκείνους που έχουν ελεγχόμενο άσθμα 52. Παρόμοια αποτελέσματα υπάρχουν και για το αυξημένο οξειδωτικό στρες που παρατηρείται στους αεραγωγούς ασθματικών ασθενών με ανθιστάμενο στη θεραπεία άσθμα, οι οποίοι εμφάνιζαν ενισχυμένη δράση της οξειδάσης της ξανθίνης και της 3-νιτροτυροσίνης στα πτύελά

6 ΠΝΕΥΜΩΝ Τεύχος 3ο, Τόμος 25ος, Ιούλιος - Σεπτέμβριος τους σε σύγκριση με τους ασθματικούς που ήταν καλά ελεγχόμενοι με τη θεραπεία 53. Το άσθμα εμφανίζει ένα επιπλέον εξίσου σημαντικό χαρακτηριστικό εκτός της χρονιότητας της φλεγμονής και αυτό είναι η αναδιαμόρφωση των αεραγωγών (remodeling). Διάφοροι παράγοντες έχουν σταδιακά συνδεθεί με τη διαδικασία της αναδιαμόρφωσης, όπως τα πεπτίδια σύνθεσης προκολλαγόνου, διάφορες μεταλλοπρωτεϊνάσες του συνδετικού ιστού (MMPs), ιστικοί αναστολείς μεταλλοπρωτεϊνασών (TIMPs) 54-58, καθώς και διάφορες κυτταροκίνες όπως ο αυξητικός παράγοντας όγκων β (TGF-β) 59. Οι Mattos W. και συν., έδειξαν ότι τα επίπεδα της MMP-9 είναι αυξημένα σε ασθενείς με σοβαρό άσθμα ύστερα από πρόκληση με αλλεργιογόνο και δεν επηρεάζονται από τη θεραπεία με εισπνεόμενα κορτικοστεροειδή 58. Ένα επιπρόσθετο εύρημα της μελέτης ήταν η διαταραχή στη σχέση των επιπέδων MMP-9 και TIMP-1, η οποία θεωρήθηκε η αιτίας της εκσεσημασμένης διάσπασης των πρωτεϊνών της εξωκυττάριας θεμέλιας ουσίας (ECM) οι οποίες συμμετέχουν στις διαδικασίες τραυματισμού-επιδιόρθωσης 58. Οι Nomura και συν, υποστήριξαν την υπόθεση ότι κατά τη διάρκεια των παροξύνσεων του άσθματος πιθανώς παρατηρείται ανατροπή της ισορροπίας μεταξύ σύνθεσης και διάσπασης του κολλαγόνου τύπου Ι με σαφή υπερίσχυση της σύνθεσής του που οδηγεί στην αναδιαμόρφωση των αεραγωγών 59. Παράλληλα, ενισχύθηκε η άποψη ότι το άσθμα πιθανώς συνδέεται με προαγωγή της νεοαγγειογένεσης, καθώς τα επίπεδα του αγγειακού ενδοθηλιακού αυξητικού παράγοντα (VEGF) βρέθηκαν αυξημένα στο υπερδιήθημα των προκλητών πτυέλων ασθενών με άσθμα 60. Τέλος, η οστεοποντίνη, μια γλυκοπρωτεΐνη με ρόλο τόσο εξωκυττάριου μορίου όσο και κυτταροκίνης διερευνήθηκε για την συμμετοχή της στις διαδικασίες φλεγμονής και αναδιαμόρφωσης των αεραγωγών σε ασθματικούς ασθενείς. Τα αποτελέσματα της μελέτης αυτής έδειξαν ότι οι ασθενείς με σοβαρό ανθιστάμενο στη θεραπεία άσθμα είχαν στατιστικά σημαντικά υψηλότερα επίπεδα οστεοποντίνης από ασθενείς με ηπιότερα στάδια της νόσου και επιπλέον καταδείχθηκε μια ισχυρή συσχέτιση της οστεοποντίνης με τις κυτταροκίνες TGF-β1, IL-13 και τα κυστεϊνικά λευκοτριένια 61. Προκλητά πτύελα - Εκπνεόμενο μονοξείδιο του αζώτου - Συμπύκνωμα του εκπνεόμενου αέρα Το εκπνεόμενο μονοξείδιο του αζώτου, (FeNO) και το συμπύκνωμα του εκπνεόμενου αέρα (ΕBC) αποτελούν δύο ακόμη μη επεμβατικές μεθόδους αξιολόγησης της φλεγμονής των αεραγωγών. Υψηλά επίπεδα του FeNO (>42 ppb) έχουν συσχετισθεί ισχυρά με ηωσινοφιλία στα προκλητά πτύελα ασθενών με άσθμα. Ωστόσο, διάφοροι παράγοντες όπως οι υψηλές δόσεις εισπνεόμενων κορτικοστεροειδών, η ατοπία και το κάπνισμα πιθανότατα ασκούν τροποποιητική επίδραση στα επίπεδα του FeNO. Έτσι σε μια πρόσφατη μελέτη, ασθματικοί ασθενείς που ελάμβαναν υψηλές δόσεις εισπνεόμενων κορτικοστεροειδών (>1000 μg φλουτικαζόνης ημερησίως) είχαν FeNO <27 ppb, εκείνοι που ήταν ενεργοί καπνιστές <28 ppb, ενώ για τους μη ατοπικούς το καλύτερο όριο ήταν 30 ppb για την αναγνώριση της ηωσινοφιλικής φλεγμονής στα πτύελα 62. Επίσης, σε μια άλλη μελέτη σε ασθενείς με σοβαρό ανθιστάμενο στη θεραπεία άσθμα, τα αυξημένα επίπεδα FeNO μπορούσαν σε μεγάλο βαθμό να προβλέψουν την ηωσινοφιλία στα προκλητά πτύελα ανεξαρτήτως της αγωγής με υψηλές δόσεις εισπνεόμενων κορτικοστεροειδών. Σε αυτή τη μελέτη, επίπεδα FeNO > 19 ppb μπορούσαν να προβλέψουν ποσοστό ηωσινοφίλων στα προκλητά πτύελα >3%. Από την άλλη πλευρά, επίπεδα FeNO <19 ppb φάνηκε να καταδεικνύουν παρουσία ουδετεροφίλων στα πτύελα >40% ανεξαρτήτως της παρουσίας ηωσινοφίλων. Τα αποτελέσματα αυτά αποδόθηκαν πιθανότατα στην αντοχή στα κορτικοστεροειδή που εμφανίζουν συχνά οι ασθενείς με σοβαρό άσθμα ή στην εμμένουσα ενεργοποίηση των επιθηλιακών κυττάρων που είναι η βασική πηγή σύνθεσης του ΝΟ 63. Όσον αφορά το ph στο συμπύκνωμα του εκπνεόμενου αέρα (EBC), δεν υπάρχουν αρκετές ενδείξεις ότι μπορεί να συσχετιστεί με το κυτταρικό προφίλ στα προκλητά πτύελα. Πιο αναλυτικά, αν και χαμηλές τιμές ph του EBC έχουν κατά καιρούς συσχετιστεί με την ηωσινοφιλία στο άσθμα, αυτό φαίνεται να μην ισχύει για τους ασθενείς με σοβαρό άσθμα. Στους ασθενείς με μέτριας βαρύτητας άσθμα στους οποίους παρατηρείται επικράτηση των ηωσινοφίλων στα πτύελα, το ph του EBC αποδείχθηκε καλός προγνωστικός δείκτης της ηωσινοφιλίας 63. Το EBC χρησιμοποιείται και για τη μέτρηση δεικτών φλεγμονής, ωστόσο δεν είναι εύκολο να γίνουν συγκρίσεις με τα επίπεδα αυτών των δεικτών από το υπερδιήθημα των προκλητών πτυέλων λόγω της μεγάλης διακύμανσης που έχει παρατηρηθεί. Για παράδειγμα, τα επίπεδα ολικής πρωτεΐνης και επιφανειοδραστικής πρωτεΐνης Α (SPA) είναι κατά 100 φορές χαμηλότερα στο EBC από εκείνα που ανιχνεύονται στο υπερκείμενο των προκλητών πτυέλων 64. Σε μια πρόσφατη μελέτη που έγινε σε ασθενείς με άσθμα σε σταθερή κατάσταση που ήταν ενεργοί καπνι-

7 282 ΠΝΕΥΜΩΝ Τεύχος 3ο, Τόμος 25ος, Ιούλιος - Σεπτέμβριος 2012 στές, παρατηρήθηκε μια αρνητική συσχέτιση μεταξύ του EBC ph και της παρουσίας τόσο των ηωσινοφίλων όσο και των ουδετεροφίλων. Από την άλλη πλευρά, τιμές FeNO >14 ppb μπορούσαν να αναγνωρίσουν με υψηλή ειδικότητα την παρουσία ηωσινοφιλικού προτύπου στα πτύελα, ενώ επίπεδα FeNO 14ppb και EBC ph >7,20 μπορούσαν να προβλέψουν την παρουσία ακοκκιοκυτταρικού τύπου φλεγμονής στα προκλητά πτύελα των ασθματικών καπνιστών 65. Συμπεράσματα Τα τελευταία χρόνια, το αυξανόμενο ενδιαφέρον για τη χρήση των προκλητών πτυέλων έχει οδηγήσει σε μια πληρέστερη κατανόηση και παρακολούθηση της φλεγμονής των αεραγωγών σε ασθενείς με άσθμα. Τα προκλητά πτύελα είναι πλέον η καλύτερη μέθοδος για την αξιολόγηση της φλεγμονής των αεραγωγών και είναι γενικά ασφαλής και καλά ανεκτή από τους περισσότερους ασθενείς. Η ευρεία εφαρμογή της παρέχει μια βαθύτερη κατανόηση της σχέσης μεταξύ της πνευμονικής λειτουργίας και της φλεγμονής των αεραγωγών, έχει αναδείξει νέους φαινότυπους της νόσου και έχει καθορίσει ποιοι από αυτούς ανταποκρίνονται στην εφαρμοζόμενη θεραπεία. Η πρόκληση πτυέλων θα πρέπει να είναι διαθέσιμη σε ειδικά κέντρα με σκοπό την αξιολόγηση και τον χειρισμό ασθματικών ασθενών με σοβαρό ή δύσκολο στη θεραπεία άσθμα, καθώς φαίνεται πιο χρήσιμη σε αυτούς τους ασθενείς. Σήμερα, η πρόκληση πτυέλων είναι η μόνη μη επεμβατική μέθοδος παρακολούθησης της φλεγμονής των αεραγωγών που έχει αποδεδειγμένο ρόλο στο χειρισμό του μέτριου και σοβαρού άσθματος. BΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ (Βλέπε αγγλικό κείμενο)

Ενδείξεις μέτρησης εκπνεομένου NO στα παιδιά

Ενδείξεις μέτρησης εκπνεομένου NO στα παιδιά Ενδείξεις μέτρησης εκπνεομένου NO στα παιδιά Ε.Παρασκάκης Eπικ. Καθηγητής Παιδιατρικής Μονάδα Αναπνευστικών Νοσημάτων Παίδων Παιδιατρική Κλινική Πανεπιστημίου Θράκης ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η παρακολούθηση αρκετών αναπνευστικών

Διαβάστε περισσότερα

Διαγνωστικές προσεγγίσεις στο Άσθμα

Διαγνωστικές προσεγγίσεις στο Άσθμα Ανασκόπηση Διαγνωστικές προσεγγίσεις στο Άσθμα Κωνσταντίνος Κατσούλης Διευθυντής Πνευμονολογικής Κλινικής, 424 Στρατιωτικού Νοσοκομείου Θεσσαλονίκης Λέξεις κλειδιά - Άσθμα - Σπιρομέτρηση - Δοκιμασία προκλήσεως

Διαβάστε περισσότερα

Θεραπεύοντας το άσθμα με βάση του βιολογικούς δείκτες: Επιστημονική φαντασία ή εικόνες από το άμεσο μέλλον;

Θεραπεύοντας το άσθμα με βάση του βιολογικούς δείκτες: Επιστημονική φαντασία ή εικόνες από το άμεσο μέλλον; Ανασκόπηση Θεραπεύοντας το άσθμα με βάση του βιολογικούς δείκτες: Επιστημονική φαντασία ή εικόνες από το άμεσο μέλλον; Ανδριάνα Ι. Παπαϊωάννου, Κωνσταντίνος Μπαρτζιώκας, Στέλιος Λουκίδης, Σπυρίδων Παπίρης,

Διαβάστε περισσότερα

Πτύελα. Ενότητα 1: Εισαγωγή. Κωνσταντίνος Σπυρόπουλος, Καθηγητής Κυριάκος Καρκούλιας, Επίκουρος Καθηγητής Σχολή Επιστημών Υγείας Τμήμα Ιατρικής

Πτύελα. Ενότητα 1: Εισαγωγή. Κωνσταντίνος Σπυρόπουλος, Καθηγητής Κυριάκος Καρκούλιας, Επίκουρος Καθηγητής Σχολή Επιστημών Υγείας Τμήμα Ιατρικής Πτύελα Ενότητα 1: Εισαγωγή Κωνσταντίνος Σπυρόπουλος, Καθηγητής Κυριάκος Καρκούλιας, Επίκουρος Καθηγητής Σχολή Επιστημών Υγείας Τμήμα Ιατρικής Πτύελα Τα πτύελα αποτελούν ένα μίγμα από σίελο, βλέννη και

Διαβάστε περισσότερα

Η φλεγμονή των βρόγχων προκαλεί οίδημα και παραγωγή εκκρίσεων, και έτσι περιορίζεται περισσότερο η ροή του αέρα μέσα από τους βρόγχους.

Η φλεγμονή των βρόγχων προκαλεί οίδημα και παραγωγή εκκρίσεων, και έτσι περιορίζεται περισσότερο η ροή του αέρα μέσα από τους βρόγχους. Βρογχικό Άσθμα Το άσθμα είναι μια πάθηση που χαρακτηρίζεται από χρόνια κυτταρική φλεγμονή των αεραγωγών και βρογχική υπεραντιδραστικότητα. Έτσι προκαλείται μια μεταβλητή απόφραξη των αεροφόρων οδών που

Διαβάστε περισσότερα

Η μπεκλομεθαζόνη σε επανεξέταση: η μοντέρνα άποψη για ένα κλασσικό εισπνεόμενο κορτικοειδές

Η μπεκλομεθαζόνη σε επανεξέταση: η μοντέρνα άποψη για ένα κλασσικό εισπνεόμενο κορτικοειδές Άρθρο Σύνταξης Η μπεκλομεθαζόνη σε επανεξέταση: η μοντέρνα άποψη για ένα κλασσικό εισπνεόμενο κορτικοειδές Πέτρος Μπακάκος, Στέλιος Λουκίδης, Κωνσταντίνος Κωστίκας Συντακτική ομάδα Πνεύμων Αλληλογραφία

Διαβάστε περισσότερα

Σοβαρό άσθμα: φλεγμονή

Σοβαρό άσθμα: φλεγμονή Ειδικά Άρθρα για το Άσθμα Σοβαρό άσθμα: φλεγμονή Νικολέττα Ροβίνα 1, Simonetta Baraldo 2, Marina Saetta 2 1 1 η Πανεπιστημιακή Πνευμονολογική Κλινική, ΓΝΝΘΑ «Η Σωτηρία» Ιατρική Σχολή, Εθνικό Καποδιστριακό

Διαβάστε περισσότερα

Οι μεγάλες προσδοκίες από τους μικρούς αεραγωγούς

Οι μεγάλες προσδοκίες από τους μικρούς αεραγωγούς Άρθρο Σύνταξης Οι μεγάλες προσδοκίες από τους μικρούς αεραγωγούς Πέτρος Μπακάκος, Στέλιος Λουκίδης, Κωνσταντίνος Κωστίκας «Μην αξιολογείς τίποτε όπως φαίνεται αναζήτησε πάντα αποδείξεις. Δεν υπάρχει καλύτερος

Διαβάστε περισσότερα

Ουδετεροφιλική φλεγμονή στο άσθμα. Νικολέττα Ροβίνα Επιμελήτρια Β Α Πανεπιστημιακή Πνευμονολογική Κλινική Νοσ/μείο «η Σωτηρία»

Ουδετεροφιλική φλεγμονή στο άσθμα. Νικολέττα Ροβίνα Επιμελήτρια Β Α Πανεπιστημιακή Πνευμονολογική Κλινική Νοσ/μείο «η Σωτηρία» Ουδετεροφιλική φλεγμονή στο άσθμα Νικολέττα Ροβίνα Επιμελήτρια Β Α Πανεπιστημιακή Πνευμονολογική Κλινική Νοσ/μείο «η Σωτηρία» The common disease asthma is probably not a single disease, but rather a complex

Διαβάστε περισσότερα

Ν.Ροβίνα. αναδιαμόρφωση των αεραγωγών στο σοβαρό ανθιστάμενο στη θεραπεία άσθμα. λχανάτηs 1, Σ. Λουκίδης 3. Τσέλιου 1, K. KοντογιάννηK.

Ν.Ροβίνα. αναδιαμόρφωση των αεραγωγών στο σοβαρό ανθιστάμενο στη θεραπεία άσθμα. λχανάτηs 1, Σ. Λουκίδης 3. Τσέλιου 1, K. KοντογιάννηK. αναδιαμόρφωση των αεραγωγών στο σοβαρό ανθιστάμενο στη θεραπεία άσθμα Ν.Ροβίνα 1, Π. Μπακάκος 1, E. Δήµα 1, Γ. Χειλάς 2, E. Τσέλιου 1, K. KοντογιάννηK 1, Σ. Παπίρης 3, M. AλχανάτηA λχανάτηs 1, Σ. Λουκίδης

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι το άσθμα; Άρθρο ιδιωτών Πνευμονολόγων Τρικάλων για το Άσθμα - ΚΑΛΑΜΠΑΚΑ CITY KALAMPAKA METEORA

Τι είναι το άσθμα; Άρθρο ιδιωτών Πνευμονολόγων Τρικάλων για το Άσθμα - ΚΑΛΑΜΠΑΚΑ CITY KALAMPAKA METEORA Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Άσθματος στις 2 Μαΐου η οποία καθιερώθηκε το 1998 από την Παγκόσμια Πρωτοβουλία για το άσθμα» και την υποστήριξη της Παγκόσμιας Οργάνωσης Υγείας, θα θέλαμε να ενημερώσουμε

Διαβάστε περισσότερα

Διαλείπουσα αγωγή στο ήπιο άσθμα. Α. Φλέμιγκ, Πνευμονολογικό Τμήμα Παναγιώτα Λάμπρου

Διαλείπουσα αγωγή στο ήπιο άσθμα. Α. Φλέμιγκ, Πνευμονολογικό Τμήμα Παναγιώτα Λάμπρου Διαλείπουσα αγωγή στο ήπιο άσθμα Α. Φλέμιγκ, Πνευμονολογικό Τμήμα Παναγιώτα Λάμπρου Υπέρτατη Ιπποκρατική εντολή στον Ιατρό είναι ωφελέειν ή μη βλάπτειν Μία από τις βασικότερες αρχές της μοντέρνας ιατρικής:

Διαβάστε περισσότερα

Θεραπεύοντας με βάση τους βιολογικούς δείκτες-εφικτό; Α. Ι. Παπαϊωάννου Ειδικευόμενη Πνευμονολόγος Γ Πνευμονολογική Κλινική Γ.Ν.

Θεραπεύοντας με βάση τους βιολογικούς δείκτες-εφικτό; Α. Ι. Παπαϊωάννου Ειδικευόμενη Πνευμονολόγος Γ Πνευμονολογική Κλινική Γ.Ν. Θεραπεύοντας με βάση τους βιολογικούς δείκτες-εφικτό; Α. Ι. Παπαϊωάννου Ειδικευόμενη Πνευμονολόγος Γ Πνευμονολογική Κλινική Γ.Ν. «Σισμανόγλειο» Βιολογικοί δείκτες Ορισμός Ο βιολογικός δείκτης είναι ένα

Διαβάστε περισσότερα

Κατευθυντήριες οδηγίες αντιμετώπισης του άσθματος στα παιδιά.

Κατευθυντήριες οδηγίες αντιμετώπισης του άσθματος στα παιδιά. Κατευθυντήριες οδηγίες αντιμετώπισης του στα παιδιά. Φώτης Β. Κυρβασίλης Επίκουρος Καθηγητής Παιδιατρικής Πνευμονολογίας Γ Παιδιατρική Κλινική Α.Π.Θ www.pd3.gr Η αντιμετώπιση του βρογχικού στα παιδιά κατευθύνεται

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΙΚΤΕΣ ΦΛΕΓΜΟΝΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΜΗ ΑΛΛΕΡΓΙΚΟ ΣΟΒΑΡΟ ΒΡΟΓΧΙΚΟ ΑΣΘΜΑ

ΔΕΙΚΤΕΣ ΦΛΕΓΜΟΝΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΜΗ ΑΛΛΕΡΓΙΚΟ ΣΟΒΑΡΟ ΒΡΟΓΧΙΚΟ ΑΣΘΜΑ ΔΕΙΚΤΕΣ ΦΛΕΓΜΟΝΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΜΗ ΑΛΛΕΡΓΙΚΟ ΣΟΒΑΡΟ ΒΡΟΓΧΙΚΟ ΑΣΘΜΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΚΑΤΣΑΟΥΝΟΥ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΜΟΝΑΔΑ ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΗΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ- Κ.Ε.Θ. ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Βρογχικό άσθμα. Ενότητα 4: Αποφρακτικά νοσήματα

Βρογχικό άσθμα. Ενότητα 4: Αποφρακτικά νοσήματα Βρογχικό άσθμα Ενότητα 4: Αποφρακτικά νοσήματα Κωνσταντίνος Σπυρόπουλος, Καθηγητής Κυριάκος Καρκούλιας, Επίκουρος Καθηγητής Σχολή Επιστημών Υγείας Τμήμα Ιατρικής ΑΣΘΜΑ Είναι ένα από τα συχνότερα χρόνια

Διαβάστε περισσότερα

AΣΘΜΑ ΚΑΙ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΑΣΘΜΑΤΟΣ & ΚΥΗΣΗΣ

AΣΘΜΑ ΚΑΙ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΑΣΘΜΑΤΟΣ & ΚΥΗΣΗΣ AΣΘΜΑ ΚΑΙ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ Το άσθμα είναι ένα από τις πιο συχνές νόσους που περιπλέκει την εγκυμοσύνη. Πρόσφατες μελέτες δείχνουν πως περίπου 8-10% των εγκύων έχουν άσθμα και μπορεί να επηρεάσει την εγκυμοσύνη

Διαβάστε περισσότερα

H παρουσίαση αυτή αποτελεί δημιουργία του ομιλητή Παρακαλείστε να τη χρησιμοποιήσετε μόνο για ενημέρωσή σας

H παρουσίαση αυτή αποτελεί δημιουργία του ομιλητή Παρακαλείστε να τη χρησιμοποιήσετε μόνο για ενημέρωσή σας H παρουσίαση αυτή αποτελεί δημιουργία του ομιλητή Παρακαλείστε να τη χρησιμοποιήσετε μόνο για ενημέρωσή σας Αξιολόγηση δεικτών φλεγμονής: είναι εφικτή στην καθημερινή κλινική πράξη; Ανδριάνα Ι Παπαϊωάννου

Διαβάστε περισσότερα

Βρογχόσπασμος κατά την άσκηση: Mια κλινική προσέγγιση

Βρογχόσπασμος κατά την άσκηση: Mια κλινική προσέγγιση Ανασκόπηση Βρογχόσπασμος κατά την άσκηση: Mια κλινική προσέγγιση Ανδριάνα Ι. Παπαϊωάννου, Κωνσταντίνος Μπαρτζιώκας, Στέλιος Λουκίδης, Σπυρίδων Παπίρης, Κωνσταντίνος Κωστίκας Β Πνευμονολογική Κλινική Πανεπιστημίου

Διαβάστε περισσότερα

Διαχειριστικά θέματα στο άσθμα β-blockers

Διαχειριστικά θέματα στο άσθμα β-blockers Διαχειριστικά θέματα στο άσθμα β-blockers Ροβίνα Νικολέττα Επίκουρη καθηγήτρια Πνευμονολογίας - Εντατικής Θεραπείας Α Πανεπιστημιακή Πνευμονολογική Κλινική ΝΝΘΑ «η Σωτηρία» Οι β-ar ταξινομούνται σε τουλάχιστον

Διαβάστε περισσότερα

Μη επεμβατική αξιολόγηση του σοβαρού άσθματος

Μη επεμβατική αξιολόγηση του σοβαρού άσθματος Ειδικά Άρθρα για το Άσθμα Μη επεμβατική αξιολόγηση του σοβαρού άσθματος Παρασκευή Κατσαούνου 1, Ανδρέας Ασημάκος 2, Peter J. Barnes 3 1 Λέκτορας Πνευμονολογίας, Ιατρική Σχολή, Εθνικό και Καποδιστριακό

Διαβάστε περισσότερα

Φαινότυπος μόνιμης απόφραξης αεραγωγών

Φαινότυπος μόνιμης απόφραξης αεραγωγών Φαινότυπος μόνιμης απόφραξης αεραγωγών Δρ. Κατσούλης Κωνσταντίνος Δντης Πνευμονολογικής κλινικής 424 Στρατιωτικού Νοσοκομείου Θεσσαλονίκης Ορισμός του άσθματος σήμερα Το άσθμα είναι μια χρόνια φλεγμονώδης

Διαβάστε περισσότερα

Αλληλεπικάλυψη Άσθματος και ΧΑΠ. Μ.Τουμπής Πνευμονολόγος

Αλληλεπικάλυψη Άσθματος και ΧΑΠ. Μ.Τουμπής Πνευμονολόγος Αλληλεπικάλυψη Άσθματος και ΧΑΠ Μ.Τουμπής Πνευμονολόγος Αλληλεπικάλυψη Άσθματος και ΧΑΠ Χαρακτηριστικές διαφορές Προϋποθέσεις επικάλυψης Επιπολασμός Ορισμοί Ιδιαίτερα χαρακτηριστικά Θεραπευτικές προτάσεις

Διαβάστε περισσότερα

Θεραπευτική αντιμετώπιση της οξείας κρίσης άσθματος. Μίνα Γκάγκα Νοσοκομείο Νοσημάτων Θώρακος Αθηνών

Θεραπευτική αντιμετώπιση της οξείας κρίσης άσθματος. Μίνα Γκάγκα Νοσοκομείο Νοσημάτων Θώρακος Αθηνών Θεραπευτική αντιμετώπιση της οξείας κρίσης άσθματος Μίνα Γκάγκα Νοσοκομείο Νοσημάτων Θώρακος Αθηνών Το άσθμα είναι μία νόσος με διακυμάνσεις Συμπτώματα & προσαρμογή θεραπείας Παροξυσμοί Χορήγηση per os

Διαβάστε περισσότερα

Διάγνωση και σταδιοποίηση άσθματος. Μίνα Γκάγκα Νοσοκομείο Νοσημάτων Θώρακος Αθηνών

Διάγνωση και σταδιοποίηση άσθματος. Μίνα Γκάγκα Νοσοκομείο Νοσημάτων Θώρακος Αθηνών Διάγνωση και σταδιοποίηση άσθματος Μίνα Γκάγκα Νοσοκομείο Νοσημάτων Θώρακος Αθηνών Είναι Άσθμα; Επαναλαμβανόμενα επεισόδια αναπνευστικού συριγμού Ενοχλητικός Βήχας κατά την νύχτα Βήχας ή αναπνευστικός

Διαβάστε περισσότερα

27. ΑΣΘΜΑ ΚΑΙ ΚΥΗΣΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ. Πίνακας 1: Επιπλοκές σοβαρού ή μη ελεγχόμενου άσθματος στην κύηση.

27. ΑΣΘΜΑ ΚΑΙ ΚΥΗΣΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ. Πίνακας 1: Επιπλοκές σοβαρού ή μη ελεγχόμενου άσθματος στην κύηση. Το βρογχικό άσθμα είναι η πιο συχνή πάθηση του αναπνευστικού συστήματος στη διάρκεια της κύησης, με το ποσοστό εμφάνισης να κυμαίνεται μεταξύ 3-8%. Η πορεία της νόσου στις εγκυμονούσες γυναίκες ποικίλει,

Διαβάστε περισσότερα

Το σοβαρό άσθμα τα παιδιά. Ε.Παρασκάκης Eπικ. Καθηγητής Παιδιατρικής Παιδοπνευμονολογική Μονάδα Παιδιατρική Κλινική Πανεπιστημίου Θράκης

Το σοβαρό άσθμα τα παιδιά. Ε.Παρασκάκης Eπικ. Καθηγητής Παιδιατρικής Παιδοπνευμονολογική Μονάδα Παιδιατρική Κλινική Πανεπιστημίου Θράκης Το σοβαρό άσθμα τα παιδιά Ε.Παρασκάκης Eπικ. Καθηγητής Παιδιατρικής Παιδοπνευμονολογική Μονάδα Παιδιατρική Κλινική Πανεπιστημίου Θράκης Εισαγωγή Τα περισσότερα παιδιά με άσθμα ανταποκρίνονται καλά στη

Διαβάστε περισσότερα

Σοβαρό Άσθμα Τωρινές και μελλοντικές θεραπευτικές προσεγγίσεις

Σοβαρό Άσθμα Τωρινές και μελλοντικές θεραπευτικές προσεγγίσεις Ειδικά Άρθρα για το Άσθμα Σοβαρό Άσθμα Τωρινές και μελλοντικές θεραπευτικές προσεγγίσεις Ελευθέριος Ζέρβας 1, Chris Brightling 2, Μίνα Γκάγκα 1 1 7 η Πνευμονολογική Κλινική και Κέντρο Άσθματος, Νοσοκομείο

Διαβάστε περισσότερα

Πόσο νωρίς ξεκινάει η αναδιαμόρφωση

Πόσο νωρίς ξεκινάει η αναδιαμόρφωση Πόσο νωρίς ξεκινάει η αναδιαμόρφωση Εμμ. Παρασκάκης Παιδιατρική Κλινική Πανεπιστημιακού Νοσοκομείου Αλεξανδρούπολης Αρχίζει η αναδιαμόρφωση των αεραγωγών στην παιδική ηλικία; ή Σε ποια περίοδο της παιδικής

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΠΙ ΡΑΣΗ ΤΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΜΕ ΘΥΡΕΟΕΙ ΙΚΕΣ ΟΡΜΟΝΕΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ, ΥΠΕΡΑΝΤΙ ΡΑΣΤΙΚΟΤΗΤΑ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΥΠΟΘΥΡΕΟΕΙ ΙΣΜΟ.

Η ΕΠΙ ΡΑΣΗ ΤΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΜΕ ΘΥΡΕΟΕΙ ΙΚΕΣ ΟΡΜΟΝΕΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ, ΥΠΕΡΑΝΤΙ ΡΑΣΤΙΚΟΤΗΤΑ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΥΠΟΘΥΡΕΟΕΙ ΙΣΜΟ. Η ΕΠΙ ΡΑΣΗ ΤΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΜΕ ΘΥΡΕΟΕΙ ΙΚΕΣ ΟΡΜΟΝΕΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ, ΦΛΕΓΜΟΝΗ ΤΩΝ ΑΕΡΑΓΩΓΩΝ ΚΑΙ ΒΡΟΓΧΙΚΗ ΥΠΕΡΑΝΤΙ ΡΑΣΤΙΚΟΤΗΤΑ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΥΠΟΘΥΡΕΟΕΙ ΙΣΜΟ Παναγιώτης Λυµ ερό ουλος, 1 Μελ οµένη

Διαβάστε περισσότερα

Διαπανεπιστημιακό Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών Κλινική Φαρμακολογία Θεραπευτική

Διαπανεπιστημιακό Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών Κλινική Φαρμακολογία Θεραπευτική Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης Τμήμα Ιατρικής Πανεπιστήμιο Κρήτης Τμήμα Ιατρικής Διαπανεπιστημιακό Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών Κλινική Φαρμακολογία Θεραπευτική Ανασκόπηση της βιβλιογραφίας των πολυμορφισμών

Διαβάστε περισσότερα

ΧΑΠ. Συνδυασµένη αξιολόγηση στη ΧΑΠ. Θεραπευτικές επιλογές:

ΧΑΠ. Συνδυασµένη αξιολόγηση στη ΧΑΠ. Θεραπευτικές επιλογές: ιαπανεπιστηµιακό Μεταπτυχιακό Πρόγραµµα Σπουδών Κλινική Φαρµακολογία- Θεραπευτική ΧΑΠ ιπλωµατική εργασία: Η ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗς ΧΑΠ &ΤΟΥ ΒΡΟΓΧΙΚΟΥ ΑΣΘΜΑΤΟΣ ΣΤΗΝ Π.Φ.Υ Συχνή πάθηση, που µπορεί

Διαβάστε περισσότερα

Νικολέττα Ροβίνα Πνευμονολόγος 1η Παν/κή Πνευμονολογική Κλινική ΓΝΝΘΑ «η Σωτηρία» Θεραπεύοντας με βάση τους βιολογικούς δείκτες-εφικτό; Όχι (?)..

Νικολέττα Ροβίνα Πνευμονολόγος 1η Παν/κή Πνευμονολογική Κλινική ΓΝΝΘΑ «η Σωτηρία» Θεραπεύοντας με βάση τους βιολογικούς δείκτες-εφικτό; Όχι (?).. Νικολέττα Ροβίνα Πνευμονολόγος 1η Παν/κή Πνευμονολογική Κλινική ΓΝΝΘΑ «η Σωτηρία» Θεραπεύοντας με βάση τους βιολογικούς δείκτες-εφικτό; Όχι (?).. Υπόθεση: Η φλεγμονή των αεραγωγών ευθύνεται για τις κλινικές

Διαβάστε περισσότερα

Σοβαρό άσθμα: Διαγνωστικά κριτήρια και διαγνωστικά προβλήματα

Σοβαρό άσθμα: Διαγνωστικά κριτήρια και διαγνωστικά προβλήματα Ειδικά Άρθρα για το Άσθμα Σοβαρό άσθμα: Διαγνωστικά κριτήρια και διαγνωστικά προβλήματα Ελένη Γ. Τζωρτζάκη 1, Alberto Papi 2, Νικόλαος Μ. Σιαφάκας 1 1 Πνευμονολογική Κλινική, Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο

Διαβάστε περισσότερα

Σοβαρό άσθμα: Oρισμοί, παράγοντες κινδύνου και φαινότυποι

Σοβαρό άσθμα: Oρισμοί, παράγοντες κινδύνου και φαινότυποι Ανασκόπηση Σοβαρό άσθμα: Oρισμοί, παράγοντες κινδύνου και φαινότυποι Πέννυ Μωραϊτάκη, Δέσποινα Παπαμιχαήλ, Νίκη Γεωργάτου 5 η Πνευμονολογική Κλινική, Νοσοκομείο Νοσημάτων Θώρακα «Σωτηρία», Αθήνα Λέξεις-

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΟΝΙΑ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΠΝΕΥΜΟΝΟΠΑΘΕΙΑ

ΧΡΟΝΙΑ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΠΝΕΥΜΟΝΟΠΑΘΕΙΑ ΧΡΟΝΙΑ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΠΝΕΥΜΟΝΟΠΑΘΕΙΑ ΧΡΟΝΙΑ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΠΝΕΥΜΟΝΟΠΑΘΕΙΑ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΣ ΕΚΠΝΕΥΣΤΙΚΗΣ ΡΟΗΣ ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΤΗΣ ΑΝΑΠΝΟΗΣ F = k. l Εκπτυξη θώρακος Είσοδος αέρος στους πνεύµονες Σύσπαση εισπνευστικών µυών

Διαβάστε περισσότερα

Το συχνότερο χρόνιο νόσημα της παιδικής ηλικίας.

Το συχνότερο χρόνιο νόσημα της παιδικής ηλικίας. ΤΟ ΠΑΙΔΙΚΟ ΑΣΘΜΑ Το συχνότερο χρόνιο νόσημα της παιδικής ηλικίας. Αν από το τρέξιμο, τη γυμναστική ή άλλη εργασία, δυσκολεύεται η αναπνοή, αυτό λέγεται άσθμα. Αρεταίος Καππαδόκης, 100 μχ Οι γυναίκες ήταν

Διαβάστε περισσότερα

Τι γνωρίζαμε ως τώρα

Τι γνωρίζαμε ως τώρα «Μελέτη αναπνευστικής λειτουργίας σε παιδιά με βρογχικό άσθμα κατά τη διάρκεια της άσκησης» Janneke C van Leeuren, Frans H C de Jongh, Win M C van Aalderen, Boony J Thio Department of Pediatric Pulmonology

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΕΘΝΙΚΟΥ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΜΟΝΑΔΑ ΕΡΕΥΝΑΣ Β'ΠΡΟΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Θ.

ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΕΘΝΙΚΟΥ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΜΟΝΑΔΑ ΕΡΕΥΝΑΣ Β'ΠΡΟΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Θ. ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΕΘΝΙΚΟΥ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΜΟΝΑΔΑ ΕΡΕΥΝΑΣ Β'ΠΡΟΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Θ. ΟΙΚΟΝΟΜΟΠΟΥΛΟΣ 1 ΙΕΡΙΛΗΨΗ ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΗΣ ΔΙΑΤΡΙΒΗΣ ΒΙΟΛΟΓΟΣ: ΕΡΙΦΥΛΗ ΚΥΡΙΑΖΗ

Διαβάστε περισσότερα

«Ανάλυση-Ανακοίνωση αποτελεσμάτων (έκθεση)» (Δράση 5)

«Ανάλυση-Ανακοίνωση αποτελεσμάτων (έκθεση)» (Δράση 5) ΠΑΡΑΔΟΤΕΟ: Π.5.6 «Ανάλυση-Ανακοίνωση αποτελεσμάτων (έκθεση)» (Δράση 5) για το ΥΠΟΕΡΓΟ 1 της Πράξης: «ΘΑΛΗΣ- Ίδρυμα Ιατροβιολογικών Ερευνών Ακαδημίας Αθηνών- Ωρίμανση της μη ειδικής ανοσίας: επιρροή των

Διαβάστε περισσότερα

Η ΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΞΙΑ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΝΤΙΝΗΣ (OPN) ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΠΝΕΥΜΟΝΑ

Η ΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΞΙΑ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΝΤΙΝΗΣ (OPN) ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΠΝΕΥΜΟΝΑ Η ΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΞΙΑ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΝΤΙΝΗΣ (OPN) ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΠΝΕΥΜΟΝΑ Αικατερίνη Καζάκου 1, Θεοδώρα Κερενίδη 1, Μάρθα Λαδά 1, Ειρήνη Τσιλιώνη 1, Γεωργία Λαµπροδήµου 2, Κωνσταντίνος Ι. Γουργουλιάνης

Διαβάστε περισσότερα

Κάτοχος άδειας κυκλοφορίας Ονομασία προϊόντος Δραστική ουσία + Περιεκτικότητα Φαρμακοτεχνική μορφή

Κάτοχος άδειας κυκλοφορίας Ονομασία προϊόντος Δραστική ουσία + Περιεκτικότητα Φαρμακοτεχνική μορφή Κράτος μέλος στον ΕΟΧ Κάτοχος άδειας κυκλοφορίας Ονομασία προϊόντος Δραστική ουσία + Περιεκτικότητα Φαρμακοτεχνική μορφή Astrazeneca Uk Limited Symbicort Turbohaler Βουδεσονίδη 160 µg, Διυδρική φουμαρική

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΟΝΙΑ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ/ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΑΠΩΛΕΙΑ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΜΟΣΧΕΥΜΑΤΩΝ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ

ΧΡΟΝΙΑ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ/ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΑΠΩΛΕΙΑ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΜΟΣΧΕΥΜΑΤΩΝ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ ΧΡΟΝΙΑ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ/ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΑΠΩΛΕΙΑ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΜΟΣΧΕΥΜΑΤΩΝ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ Εισαγωγή Η πρόληψη των επεισοδίων οξείας απόρριψης και η μακροχρόνια διατήρηση του νεφρικού μοσχεύματος αποτελούν

Διαβάστε περισσότερα

ΔΩΣΤΕ ΤΕΛΟΣ ΣΤΗΝ ΤΑΛΑΙΠΩΡΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΛΕΡΓΙΑ

ΔΩΣΤΕ ΤΕΛΟΣ ΣΤΗΝ ΤΑΛΑΙΠΩΡΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΛΕΡΓΙΑ ΔΩΣΤΕ ΤΕΛΟΣ ΣΤΗΝ ΤΑΛΑΙΠΩΡΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΛΕΡΓΙΑ Αλλεργία και άσθμα; Αν πάσχετε από αυτές τις παθήσεις, θα υποφέρετε για όλη σας τη ζωή ; ΟΙ ΜΕΛΕΤΕΣ ΤΗΣ ΤΕΛΕΥΤΑΙΑΣ ΔΕΚΑΕΤΙΑΣ ΛΕΝΕ ΟΧΙ. Η Ελληνική Εταιρεία Αλλεργιολογίας,

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΜΘ ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΑΣΘΜΑΤΟΣ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΜΘ ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΑΣΘΜΑΤΟΣ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΜΘ ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΑΣΘΜΑΤΟΣ Ε. Παρασκάκης Επικ. Καθηγητής Παιδιατρικής Μονάδα Αναπνευστικών Νοσημάτων Παίδων Παιδιατρική Κλινική Πανεπιστημίου Θράκης Ορισμός Το άσθμα είναι μία χρόνια φλεγμονώδης

Διαβάστε περισσότερα

Φλεγμονώδεις δείκτες στο σοβαρό άσθμα

Φλεγμονώδεις δείκτες στο σοβαρό άσθμα Φλεγμονώδεις δείκτες στο σοβαρό άσθμα Ανδριάνα Ι Παπαϊωάννου Πνευμονολόγος-Φυματιολόγος Επικουρική Επιμελήτρια Β Πανεπιστημιακή Πνευμονολογική Κλινική Νοσοκομείο «Αττικόν» Σοβαρό άσθμα Σαν σοβαρό ορίζεται

Διαβάστε περισσότερα

West JB. Η Φυσιολογία της Αναπνοής απαραίτητα στοιχεία

West JB. Η Φυσιολογία της Αναπνοής απαραίτητα στοιχεία Ο ρόλος των μικρών αεραγωγών σε Άσθμα και ΧΑΠ Δρ. Κατσούλης Κωνσταντίνος Αρχίατρος Πνευμονολόγος Δντης Πνευμονολογικής κλινικής 424 ΓΣΝΘ Ανατομία μικρών αεραγωγών Φυσιολογία μικρών αεραγωγών Εκτίμηση λειτουργίας

Διαβάστε περισσότερα

H παρουσίαση αυτή αποτελεί δημιουργία του ομιλητή Παρακαλείστε να τη χρησιμοποιήσετε μόνο για ενημέρωσή σας

H παρουσίαση αυτή αποτελεί δημιουργία του ομιλητή Παρακαλείστε να τη χρησιμοποιήσετε μόνο για ενημέρωσή σας H παρουσίαση αυτή αποτελεί δημιουργία του ομιλητή Παρακαλείστε να τη χρησιμοποιήσετε μόνο για ενημέρωσή σας Άσθμα στα παιδιά: ομοιότητες και διαφορές με τους ενήλικες Ε.Παρασκάκης Eπικ. Καθηγητής Παιδιατρικής

Διαβάστε περισσότερα

Παθητικό κάπνισμα Θεοτοκά Σοφία Α1 6/5/2014

Παθητικό κάπνισμα Θεοτοκά Σοφία Α1 6/5/2014 Παθητικό κάπνισμα Θεοτοκά Σοφία Α1 6/5/2014 Παθητικό Κάπνισμα Το παθητικό κάπνισμα θεωρείται σήμερα η τρίτη προλήψιμη αιτία θνησιμότητας. «Ο εισπνεόμενος και εκπνεόμενος από τους καπνιστές καπνός (καπνός

Διαβάστε περισσότερα

ΣΟΒΑΡΟ ΑΣΘΜΑ ΚΑΙ ΡΙΝΙΤΙΔΑ «ΩΡΛ ΑΠΟΨΗ» ΠΑΥΛΟΣ Β. ΜΑΡΑΓΚΟΥΔΑΚΗΣ ΕΠ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Β ΏΡΛ ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΚΠΑ

ΣΟΒΑΡΟ ΑΣΘΜΑ ΚΑΙ ΡΙΝΙΤΙΔΑ «ΩΡΛ ΑΠΟΨΗ» ΠΑΥΛΟΣ Β. ΜΑΡΑΓΚΟΥΔΑΚΗΣ ΕΠ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Β ΏΡΛ ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΚΠΑ ΣΟΒΑΡΟ ΑΣΘΜΑ ΚΑΙ ΡΙΝΙΤΙΔΑ «ΩΡΛ ΑΠΟΨΗ» ΠΑΥΛΟΣ Β. ΜΑΡΑΓΚΟΥΔΑΚΗΣ ΕΠ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Β ΏΡΛ ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΚΠΑ ΝΕΟΤΕΡΕΣ ΑΠΟΨΕΙΣ Το δεύτερο αιώνα ο Γαληνός τόνιζε τη συσχέτιση ρινικών συμπτωμάτων και άσθματος συνιστώντας

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΡΧΕΣ ΡΟΟΜΕΤΡΙΑΣ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΡΧΕΣ ΡΟΟΜΕΤΡΙΑΣ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΡΧΕΣ ΡΟΟΜΕΤΡΙΑΣ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ Χάρης Β. Κατσαρδής Επίκουρος Καθηγητής Παιδοπνευμονολογίας Συντ. Διευθυντής Παιδιατρικού-Παιδοπνευμονολογικού Τμήματος Γενικού Νοσοκομείου Αθηνών «Η ΕΛΠΙΣ» α β Flow

Διαβάστε περισσότερα

ÐÍÅÕÌÏÍÏËÏÃÉÊÁ ÈÅÌÁÔÁ

ÐÍÅÕÌÏÍÏËÏÃÉÊÁ ÈÅÌÁÔÁ ÐÍÅÕÌÏÍÏËÏÃÉÊÁ ÈÅÌÁÔÁ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2008 Περιοδικεσ εκδοσεισ τησ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥ ΑΣΘΜΑΤΟΣ ΣΤΟΥΣ ΕΝΗΛΙΚΕΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος της ΕΘΟ. στην αναγέννηση. & την επανόρθωση

Ο ρόλος της ΕΘΟ. στην αναγέννηση. & την επανόρθωση Ο ρόλος της ΕΘΟ στην αναγέννηση & την επανόρθωση Νοvo E & Parola M. Fibrogenesis & Tissue Repair 2008, 1:5 Χρόνια παγκρεατίτιδα Ιστολογία παγκρεατικού καρκινώµατος Αδενοκαρκίνωµα εξ εκφορητικών

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΤΗΣ ΡaΟ 2 ΚΑΙ ΤΟΥ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ ΤΗΣ ΑΝΑΠΝΟΗΣ ΜΕ ΤΗΝ ΑΝΟΧΗ ΣΤΗΝ ΚΟΠΩΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΠΝΕΥΜΟΝΟΠΑΘΕΙΑ.

ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΤΗΣ ΡaΟ 2 ΚΑΙ ΤΟΥ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ ΤΗΣ ΑΝΑΠΝΟΗΣ ΜΕ ΤΗΝ ΑΝΟΧΗ ΣΤΗΝ ΚΟΠΩΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΠΝΕΥΜΟΝΟΠΑΘΕΙΑ. ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ Σχολή Επιστημών Υγείας Τμήμα Ιατρικής Παθολογική Κλινική Πνευμονολογικό Τμήμα Διευθυντής: Καθηγητής Κωνσταντίνος Σπυρόπουλος ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΤΗΣ ΡaΟ 2 ΚΑΙ ΤΟΥ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ ΤΗΣ ΑΝΑΠΝΟΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ησημασίατηςέγκαιρηςδιάγνωσης

Ησημασίατηςέγκαιρηςδιάγνωσης H ΧΑΠ ΣΤΗ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑ ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΥΓΕΙΑΣ Ησημασίατηςέγκαιρηςδιάγνωσης Δρ Κ. Ζαρογουλίδης, MD, PhD, FCCP Διευθυντής Πνευμονολογικής Κλινικής ΑΠΘ Παρεμβαίνοντας σήμερα, μπορούμε να αλλάξουμε το μέλλον των ασθενών

Διαβάστε περισσότερα

Παράρτημα II. Επιστημονικά πορίσματα και λόγοι για την έκδοση θετικής γνώμης

Παράρτημα II. Επιστημονικά πορίσματα και λόγοι για την έκδοση θετικής γνώμης Παράρτημα II Επιστημονικά πορίσματα και λόγοι για την έκδοση θετικής γνώμης 13 Επιστημονικά πορίσματα Γενική περίληψη της επιστημονικής αξιολόγησης του Iffeza και των λοιπών εμπορικών ονομασιών του (βλ.

Διαβάστε περισσότερα

Βήχας ισοδύναμος άσθματος Cough Variant Asthma

Βήχας ισοδύναμος άσθματος Cough Variant Asthma 5 ο Σεμινάριο Συνεχιζόμενης Ιατρικής Εκπαίδευσης Ημέρες Άσθματος 2016 «ΒΡΟΓΧΙΚΟ ΑΣΘΜΑ: ΜΥΘΟΙ ΚΑΙ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΕΣ» Βήχας ισοδύναμος άσθματος Cough Variant Asthma Βιττωράκης Στυλιανός MD, PhD Πνευμονολόγος

Διαβάστε περισσότερα

Άσθμα κατά την άσκηση. Ανδριάνα Ι Παπαϊωάννου Πνευμονολόγος

Άσθμα κατά την άσκηση. Ανδριάνα Ι Παπαϊωάννου Πνευμονολόγος Άσθμα κατά την άσκηση Ανδριάνα Ι Παπαϊωάννου Πνευμονολόγος Ορισμός Ως βρογχόσπασμος επαγόμενος κατά την άσκηση ορίζεται η παροδική και αναστρέψιμη στένωση των αεραγωγών που ακολουθεί την έντονη άσκηση,

Διαβάστε περισσότερα

Παθοφυσιολογία της επούλωσης των ελκών στο διαβήτη και αιτίες αποτυχίας

Παθοφυσιολογία της επούλωσης των ελκών στο διαβήτη και αιτίες αποτυχίας Παθοφυσιολογία της επούλωσης των ελκών στο διαβήτη και αιτίες αποτυχίας Ιωάννα Ελευθεριάδου Επιστημονικός Συνεργάτης Διαβητολογικού Κέντρου ΓΝΑ Λαϊκό Σακχαρώδης διαβήτης και έλκη κάτω άκρων 25% των ασθενών

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ Ι Κλινικό Πρόβλημα- Αναπνευστική Ανεπάρκεια

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ Ι Κλινικό Πρόβλημα- Αναπνευστική Ανεπάρκεια ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ Ι Κλινικό Πρόβλημα- Αναπνευστική Γεώργιος Θ. Σταθόπουλος MD PhD Πνευμονολόγος Επίκουρος Καθηγητής Εργαστήριο Φυσιολογίας Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Πατρών gstathop@upatras.gr http://www.molcellbiol-upatras.net

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Αναστολή αντλίας πρωτονίων ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΚΥΤΤΑΡΙΚΗΣ ΜΕΜΒΡΑΝΗΣ

ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Αναστολή αντλίας πρωτονίων ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΚΥΤΤΑΡΙΚΗΣ ΜΕΜΒΡΑΝΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Αναστολή αντλίας πρωτονίων ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΚΥΤΤΑΡΙΚΗΣ ΜΕΜΒΡΑΝΗΣ Περιγραφή της περίπτωσης Άνδρας 43 ετών εισάγεται σε κλινική λόγω επιγαστραλγίας. Μετά από έλεγχο ετέθη η διάγνωση του πεπτικού

Διαβάστε περισσότερα

Ινοθώρακας. Γιάννης Καλομενίδης. 2η Πνευμονολογική Κλινική Ιατρική Σχολή Αθηνών Νοσοκομείο «Αττικόν»

Ινοθώρακας. Γιάννης Καλομενίδης. 2η Πνευμονολογική Κλινική Ιατρική Σχολή Αθηνών Νοσοκομείο «Αττικόν» Ινοθώρακας Γιάννης Καλομενίδης 2η Πνευμονολογική Κλινική Ιατρική Σχολή Αθηνών Νοσοκομείο «Αττικόν» Μηχανισμοί ίνωσης Σύνθεση κολλαγόνου Ανισορροπία πήξης και ινοδώλυσης Οι μηχανισμοί αυτοί κινητοποιούνται

Διαβάστε περισσότερα

5. Τελικές συστάσεις, βαθμός τεκμηρίωσης και σύστασης με υποστηρικτικό κείμενο

5. Τελικές συστάσεις, βαθμός τεκμηρίωσης και σύστασης με υποστηρικτικό κείμενο 5. Τελικές συστάσεις, βαθμός τεκμηρίωσης και σύστασης με υποστηρικτικό κείμενο Διάγνωση και διαγνωστικά εργαλεία Διάγνωση της Χρόνιας Αποφρακτικής Πνευμονοπάθειας Σύσταση 1: Συστήνεται να γίνεται σπιρομέτρηση

Διαβάστε περισσότερα

Αναγνώριση της βαρύτητας των παροξυσμών άσθματος

Αναγνώριση της βαρύτητας των παροξυσμών άσθματος Αναγνώριση της βαρύτητας των παροξυσμών άσθματος Σύσταση 9: Συστήνεται οι Γενικοί Ιατροί και οι Επαγγελματίες Υγείας της Π.Φ.Υ., να αναγνωρίζουν έγκαιρα τους παροξυσμούς άσθματος με βάση τα κλινικά σημεία,

Διαβάστε περισσότερα

LAΜA στο άσθμα: Έχουν θέση; Ναι

LAΜA στο άσθμα: Έχουν θέση; Ναι LAΜA στο άσθμα: Έχουν θέση; Ναι Γεώργιος Χειλάς Πνευμονολόγος Επιστημονικός Συνεργάτης Πνευμονολογικής Μονάδας Α Κλινικής Εντατικής Θεραπείας-ΕΚΠΑ Συντονιστής Ομάδας ΧΑΠ Ε.Π.Ε. Μουσκαρινικοί υποδοχείς

Διαβάστε περισσότερα

Παράρτημα ΙΙ. Επιστημονικά πορίσματα και λόγοι για την τροποποίηση των όρων χορήγησης των αδειών κυκλοφορίας

Παράρτημα ΙΙ. Επιστημονικά πορίσματα και λόγοι για την τροποποίηση των όρων χορήγησης των αδειών κυκλοφορίας Παράρτημα ΙΙ Επιστημονικά πορίσματα και λόγοι για την τροποποίηση των όρων χορήγησης των αδειών κυκλοφορίας 7 Επιστημονικά πορίσματα Γενική περίληψη της επιστημονικής αξιολόγησης του Kantos Master και

Διαβάστε περισσότερα

Θεραπεία άσθματος σε παιδιά και έφηβους: προβλήματα και λύσεις

Θεραπεία άσθματος σε παιδιά και έφηβους: προβλήματα και λύσεις Θεραπεία άσθματος σε παιδιά και έφηβους: προβλήματα και λύσεις Ε. Παρασκάκης Επικ. Καθηγητής Παιδιατρικής Παιδοπνευμονολογική Μονάδα Παιδιατρική Κλινική Πανεπιστημίου Θράκης Εισαγωγή Το βρογχικό άσθμα

Διαβάστε περισσότερα

«ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΦΛΕΓΜΟΝΩΔΩΝ ΠΑΡΑΜΕΤΡΩΝ (ΑΝΑΦΟΡΑ)»

«ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΦΛΕΓΜΟΝΩΔΩΝ ΠΑΡΑΜΕΤΡΩΝ (ΑΝΑΦΟΡΑ)» ΠΑΡΑΔΟΤΕΟ: Π.1.4 «ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΦΛΕΓΜΟΝΩΔΩΝ ΠΑΡΑΜΕΤΡΩΝ (ΑΝΑΦΟΡΑ)» για το ΥΠΟΕΡΓΟ 1 της Πράξης: «ΘΑΛΗΣ- Ίδρυμα Ιατροβιολογικών Ερευνών Ακαδημίας Αθηνών- Ωρίμανση της μη ειδικής ανοσίας: επιρροή των λοιμώξεων

Διαβάστε περισσότερα

Ανασκόπηση. Γεώργιος Καλτσάκας 1, Απόστολος Τραυλός 1, Νικολέττα Ροβίνα 2

Ανασκόπηση. Γεώργιος Καλτσάκας 1, Απόστολος Τραυλός 1, Νικολέττα Ροβίνα 2 Ανασκόπηση Στοχεύοντας στη βελτίωση της περίθαλψης των ασθενών με Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια (ΧΑΠ) Η προσθήκη του ερωτηματολογίου CAT (COPD Assessment Test) στη φαρέτρα των εργαλείων αξιολόγησης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΚΟΛΠΟΤΡΑΧΗΛΙΚΩΝ ΕΠΙΧΡΙΣΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΥΛΙΚΩΝ ΓΕΝΙΚΗΣ ΚΥΤΤΑΡΟΛΟΓΙΑΣ

ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΚΟΛΠΟΤΡΑΧΗΛΙΚΩΝ ΕΠΙΧΡΙΣΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΥΛΙΚΩΝ ΓΕΝΙΚΗΣ ΚΥΤΤΑΡΟΛΟΓΙΑΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΚΟΛΠΟΤΡΑΧΗΛΙΚΩΝ ΕΠΙΧΡΙΣΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΥΛΙΚΩΝ ΓΕΝΙΚΗΣ ΚΥΤΤΑΡΟΛΟΓΙΑΣ ΑΠΑΙΤΟΥΜΕΝΑ ΥΛΙΚΑ CytoLyt. Διάλυμα PreservCyt. διάλυμα CytoLyt σωληνάρια CytoLyt box CytoLyt φιαλίδια test Pap PreservCyt

Διαβάστε περισσότερα

Κλινική αποτελεσματικότητα των μακρολιδών σε νοσήματα των αεραγωγών: Πέρα από την αντιμικροβιακή δράση

Κλινική αποτελεσματικότητα των μακρολιδών σε νοσήματα των αεραγωγών: Πέρα από την αντιμικροβιακή δράση Ανασκόπηση Κλινική αποτελεσματικότητα των μακρολιδών σε νοσήματα των αεραγωγών: Πέρα από την αντιμικροβιακή δράση Μαρία Κρύφτη 1, Κωνσταντίνος Μπαρτζιώκας 2, Ανδριάνα Ι. Παπαϊωάννου 3, Αλέξης Παπαδόπουλος

Διαβάστε περισσότερα

Συσχέτιση της συχνότητας των νοσηλειών των ασθενών με σοβαρή χαπ με τις μεταβλητές που εκφράζουν τη βαρύτητα της νόσου

Συσχέτιση της συχνότητας των νοσηλειών των ασθενών με σοβαρή χαπ με τις μεταβλητές που εκφράζουν τη βαρύτητα της νόσου Πρωτότυπη Εργασία Συσχέτιση της συχνότητας των νοσηλειών των ασθενών με σοβαρή χαπ με τις μεταβλητές που εκφράζουν τη βαρύτητα της νόσου Ελένη Γάκη 1, MD, Γεώργιος Παπαθεοδώρου 2, PhD, Ιόλη Παπά 3, MD,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΒΑΖΟΝΤΑΣ ΤΗ ΒΙΟΨΙΑ ΗΠΑΤΟΣ

ΔΙΑΒΑΖΟΝΤΑΣ ΤΗ ΒΙΟΨΙΑ ΗΠΑΤΟΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΣΤΟΥΣ ΗΠΑΤΟΛΟΓΟΥΣ, ΔΙΑΒΑΖΟΝΤΑΣ ΤΗ ΒΙΟΨΙΑ ΗΠΑΤΟΣ Πρόδρομος Χυτίρογλου Εργαστήριο Γενικής Παθολογίας και Παθολογικής Ανατομικής Τμήματος Ιατρικής Α.Π.Θ. ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ ΒΙΟΨΙΑΣ ΗΠΑΤΟΣ Χρόνια

Διαβάστε περισσότερα

Χρόνια βρογχίτιδα στην τρίτη ηλικία. Χρυσόστομος Αρβανιτάκης 7ο εξάμηνο

Χρόνια βρογχίτιδα στην τρίτη ηλικία. Χρυσόστομος Αρβανιτάκης 7ο εξάμηνο Χρόνια βρογχίτιδα στην τρίτη ηλικία Χρυσόστομος Αρβανιτάκης 7ο εξάμηνο Τι είναι η χρόνια βρογχίτιδα? Βρογχίτιδα είναι μια φλεγμονή των βρογχικών σωλήνων, που μεταφέρουν τον αέρα στους πνεύμονες. Χρόνια

Διαβάστε περισσότερα

Σπιρομέτρηση. Ενότητα 4: Λειτουργικές δοκιμασίες αναπνευστικού. Κωνσταντίνος Σπυρόπουλος, Καθηγητής Σχολή Επιστημών Υγείας Τμήμα Ιατρικής

Σπιρομέτρηση. Ενότητα 4: Λειτουργικές δοκιμασίες αναπνευστικού. Κωνσταντίνος Σπυρόπουλος, Καθηγητής Σχολή Επιστημών Υγείας Τμήμα Ιατρικής Σπιρομέτρηση Ενότητα 4: Λειτουργικές δοκιμασίες αναπνευστικού Κωνσταντίνος Σπυρόπουλος, Καθηγητής Σχολή Επιστημών Υγείας Τμήμα Ιατρικής ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΑΝΑΠΝΟΗΣ Ο λειτουργικός έλεγχος της αναπνοής

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια είναι η προοδευτική, μη αναστρέψιμη μείωση της νεφρικής λειτουργίας, η οποία προκαλείται από βλάβη του νεφρού ποικίλης αιτιολογίας. Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

Μια ενημέρωση για ασθενείς και παρόχους φροντίδας

Μια ενημέρωση για ασθενείς και παρόχους φροντίδας Μια ενημέρωση για ασθενείς και παρόχους φροντίδας Τι είναι το FoundationOne ; Το FoundationOne είναι μια εξέταση που ανιχνεύει γενωμικές μεταβολές (π.χ. μεταλλάξεις) που είναι γνωστό ότι σχετίζονται με

Διαβάστε περισσότερα

Μη φαρμακευτική προσέγγιση- Επεμβατικές θεραπείες Πασχάλης Στειρόπουλος MD, PhD, FCCP ΓΝΘ Γ. ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Θεσσαλονίκη

Μη φαρμακευτική προσέγγιση- Επεμβατικές θεραπείες Πασχάλης Στειρόπουλος MD, PhD, FCCP ΓΝΘ Γ. ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Θεσσαλονίκη Σοβαρό άσθμα-λύσεις για το παρόν Μη φαρμακευτική προσέγγιση- Επεμβατικές θεραπείες Πασχάλης Στειρόπουλος MD, PhD, FCCP ΓΝΘ Γ. ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Θεσσαλονίκη Δομή Σοβαρό άσθμα: ορισμός, προβληματισμοί Ρόλος των

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ 1. ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ Aridol, κόνις για εισπνοή (σκληρό καψάκιο) 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ 1 καψάκιο περιέχει 0 mg, 5 mg, 10 mg, 20 mg

Διαβάστε περισσότερα

Αντι-LTRs : Πόσο υποστηρίζονται από τις real-life μελέτες ;

Αντι-LTRs : Πόσο υποστηρίζονται από τις real-life μελέτες ; 3ο Σεμινάριο Συνεχιζόμενης Ιατρικής Εκπαίδευσης Ημέρες Άσθματος 2012 «ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΟΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΣΜΟΙ ΣΤΟ ΒΡΟΓΧΙΚΟ ΑΣΘΜΑ» Αντι-LTRs : Πόσο υποστηρίζονται από τις real-life μελέτες ; Δημήτριος Ζ. Λάτσιος, M.D.,

Διαβάστε περισσότερα

Ημερίδα με Θέμα Η ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΩΣ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟ ΑΙΤΗΜΑ:

Ημερίδα με Θέμα Η ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΩΣ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟ ΑΙΤΗΜΑ: Ημερίδα με Θέμα Η ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΩΣ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟ ΑΙΤΗΜΑ: ΓΝΩΡΙΖΩ-ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ-ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΖΩ 2 Ιουνίου 2014 / 14 O Δημοτικό Σχολείο Ιλίου ΒΡΟΧΙΚΟ ΑΣΜΑ & ΠΑΙΔΙΑ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ Π. ΚΩΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Το σοβαρό άσθμα στα παιδιά: προβλήματα και λύσεις

Το σοβαρό άσθμα στα παιδιά: προβλήματα και λύσεις Το σοβαρό άσθμα στα παιδιά: προβλήματα και λύσεις Ε.Παρασκάκης Eπικ. Καθηγητής Παιδιατρικής Υπεύθυνος Παιδοπνευμονολογικής Μονάδας Παιδιατρικής Κλινικής Πανεπιστημίου Θράκης Εισαγωγή Το άσθμα είναι μια

Διαβάστε περισσότερα

«ΩΡΙΜΑΝΣΗ ΤΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΝΟΣΙΑΣ ΣΕ ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΑ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ (ΑΝΑΦΟΡΑ)»

«ΩΡΙΜΑΝΣΗ ΤΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΝΟΣΙΑΣ ΣΕ ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΑ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ (ΑΝΑΦΟΡΑ)» ΠΑΡΑΔΟΤΕΟ: Π.1.3 «ΩΡΙΜΑΝΣΗ ΤΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΝΟΣΙΑΣ ΣΕ ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΑ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ (ΑΝΑΦΟΡΑ)» για το ΥΠΟΕΡΓΟ 1 της Πράξης: «ΘΑΛΗΣ- Ίδρυμα Ιατροβιολογικών Ερευνών Ακαδημίας Αθηνών- Ωρίμανση της μη ειδικής

Διαβάστε περισσότερα

Οξειδωτικού τύπου βλάβη στο DNA και Σωματικές Μεταλλάξεις στη Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια

Οξειδωτικού τύπου βλάβη στο DNA και Σωματικές Μεταλλάξεις στη Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια Ειδικά Άρθρα για το Άσθμα Οξειδωτικού τύπου βλάβη στο DNA και Σωματικές Μεταλλάξεις στη Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια Ελένη Γ. Τζωρτζάκη, Ειρήνη Νεοφύτου, Νικόλαος Μ. Σιαφάκας Πνευμονολογική Κλινική,

Διαβάστε περισσότερα

ιατρική θωρακοσκόπηση: Συσχετίζονται µε την ιστολογική διάγνωση ;

ιατρική θωρακοσκόπηση: Συσχετίζονται µε την ιστολογική διάγνωση ; Ταξινόµηση των ευρηµάτων στην ιατρική θωρακοσκόπηση: Συσχετίζονται µε την ιστολογική διάγνωση ; Φ. Εµµανουήλ 1,. Ροντογιάννη, 2 Ρ.Τριγγίδου 3,. Χιώτης 4, Μ. Στρατίκη 4, Κ.Κοντογιάννη 1, Ν.Κουφός 1, Σ.Γεννηµατά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΕΡΕΥΝΑΣ ΜΥΟΚΑΡ ΙΑΚΗ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΜΕΤΑ ΤΟ ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΟΜΑ Α

ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΕΡΕΥΝΑΣ ΜΥΟΚΑΡ ΙΑΚΗ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΜΕΤΑ ΤΟ ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΟΜΑ Α ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΕΡΕΥΝΑΣ ΜΥΟΚΑΡ ΙΑΚΗ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΜΕΤΑ ΤΟ ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΟΜΑ Α ΘΕΟΦΙΛΟΣ ΚΩΛΕΤΤΗΣ ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΠΑΠΑΛΟΗΣ ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΠΑΛΤΟΓΙΑΝΝΗΣ ΗΜΗΤΡΙΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙ ΗΣ ΜΑΡΙΑ ΑΓΓΕΛΑΚΗ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΒΛΑΧΟΣ ΑΓΑΘΟΚΛΕΙΑ ΜΗΤΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Σπιρομετρία στα παιδιά

Σπιρομετρία στα παιδιά 1ο Πανελλήνιο Παιδοπνευμονολογικό Συνέδριο Θεσσαλονίκη 1-3 Οκτωβρίου 2010 Σπιρομετρία στα παιδιά Κώστας Ν. Πρίφτης Γ Παιδιατρική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο «Αττικόν» Τμήμα Αλλεργικών

Διαβάστε περισσότερα

Άσθμα και ΧΑΠ. Γιάννης Καλομενίδης. Επ Καθηγητής Πνευμονολογίας Α Κλινική Εντατικής Θεραπείας

Άσθμα και ΧΑΠ. Γιάννης Καλομενίδης. Επ Καθηγητής Πνευμονολογίας Α Κλινική Εντατικής Θεραπείας Άσθμα και ΧΑΠ Γιάννης Καλομενίδης Επ Καθηγητής Πνευμονολογίας Α Κλινική Εντατικής Θεραπείας Άσθμα Το άσθμα είναι μία συνηθισμένη και δυνητικά επικίνδυνη νόσος 300 εκατομμύρια ασθενείς με άσθμα παγκοσμίως.

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρία ενιαίων αεραγωγών. το 80% των περιπτώσεων λλεργικής ρινίτιδος υνυπάρχει αλλεργικό άσθµα

Θεωρία ενιαίων αεραγωγών. το 80% των περιπτώσεων λλεργικής ρινίτιδος υνυπάρχει αλλεργικό άσθµα Τί είναι το άσθμα- Θεωρία ενιαίων αεραγωγών το 80% των περιπτώσεων λλεργικής ρινίτιδος υνυπάρχει αλλεργικό άσθµα Τί είναι το άσθμα γµονή των αεραγωγών που χαρακτηρίζεται από αναστρέψιµη απόφρα των βρόγχων

Διαβάστε περισσότερα

Βρογχικό Άσθμα. Ελευθέριος Ζέρβας, Πέτρος Μπακάκος. Διάγνωση του βρογχικού άσθματος

Βρογχικό Άσθμα. Ελευθέριος Ζέρβας, Πέτρος Μπακάκος. Διάγνωση του βρογχικού άσθματος Βρογχικό Άσθμα Ελευθέριος Ζέρβας, Πέτρος Μπακάκος Διάγνωση του βρογχικού άσθματος Η διάγνωση του άσθματος βασίζεται στο ιστορικό, την κλινική εξέταση και τις λειτουργικές δοκιμασίες του αναπνευστικού.

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ Μέρος Β Δρ. Ανδρέας Φλουρής Ερευνητής Περιβαλλοντικής Φυσιολογίας Κέντρο Έρευνας, Τεχνολογίας και Ανάπτυξης Θεσσαλίας ΑΝΤΑΛΛΑΓΗ ΑΕΡΙΩΝ ΣΤΙΣ ΚΥΨΕΛΙΔΕΣ 2 ΑΝΤΑΛΛΑΓΗ

Διαβάστε περισσότερα

«Αξιολόγηση της φυσικής ανοσίας στην αναδόμηση των αεραγωγών (αναφορά)»

«Αξιολόγηση της φυσικής ανοσίας στην αναδόμηση των αεραγωγών (αναφορά)» ΠΑΡΑΔΟΤΕΟ: Π.5.4 «Αξιολόγηση της φυσικής ανοσίας στην αναδόμηση των αεραγωγών (αναφορά)» για το ΥΠΟΕΡΓΟ 1 της Πράξης: «ΘΑΛΗΣ- Ίδρυμα Ιατροβιολογικών Ερευνών Ακαδημίας Αθηνών- Ωρίμανση της μη ειδικής ανοσίας:

Διαβάστε περισσότερα

Άσθμα και ΧΑΠ. Γιάννης Καλομενίδης. Επ Καθηγητής Πνευμονολογίας Α Κλινική Εντατικής Θεραπείας

Άσθμα και ΧΑΠ. Γιάννης Καλομενίδης. Επ Καθηγητής Πνευμονολογίας Α Κλινική Εντατικής Θεραπείας Άσθμα και ΧΑΠ Γιάννης Καλομενίδης Επ Καθηγητής Πνευμονολογίας Α Κλινική Εντατικής Θεραπείας Άσθμα Το άσθμα είναι μία συνηθισμένη και δυνητικά επικίνδυνη νόσος 300 εκατομμύρια ασθενείς με άσθμα παγκοσμίως.

Διαβάστε περισσότερα

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη.

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη. Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη. Καρκίνος του προστάτη Επιδημιολογία: Αποτελεί τον συχνότερα διαγνωσμένο καρκίνο στον άνδρα. 186.320

Διαβάστε περισσότερα

Αεραγωγοί: Οι οδοί που μεταφέρουν αέρα από και προς τους πνεύμονες κατά την αναπνοή 1

Αεραγωγοί: Οι οδοί που μεταφέρουν αέρα από και προς τους πνεύμονες κατά την αναπνοή 1 ΑΣΘΜΑ ΓΛΩΣΣΑΡΙΟ A Αερομεταφερόμενο αλλεργιογόνο: Ένα αλλεργιογόνο (μία ουσία που μπορεί να προκαλέσει αλλεργική αντίδραση) που μεταφέρεται μέσω του αέρα κι εισπνέεται 2 Αεραγωγοί: Οι οδοί που μεταφέρουν

Διαβάστε περισσότερα

Διάγνωση λανθάνουσας φυματίωσης. Χαράλαμπος Μόσχος Επιμελητής Α Πνευμονολόγος-Φυματιολογος ΝΝΘΑ Η ΣΩΤΗΡΙΑ

Διάγνωση λανθάνουσας φυματίωσης. Χαράλαμπος Μόσχος Επιμελητής Α Πνευμονολόγος-Φυματιολογος ΝΝΘΑ Η ΣΩΤΗΡΙΑ Διάγνωση λανθάνουσας φυματίωσης 1 Χαράλαμπος Μόσχος Επιμελητής Α Πνευμονολόγος-Φυματιολογος ΝΝΘΑ Η ΣΩΤΗΡΙΑ Τι είναι η λανθανουσα φυματική λοίμωξη (ΛΦ)? 2 Υποκλινική νόσος ΛΦ είναι η παρουσία M. tuberculosis

Διαβάστε περισσότερα

Παχυσαρκία και Σακχαρώδης Διαβήτης

Παχυσαρκία και Σακχαρώδης Διαβήτης Παχυσαρκία και Σακχαρώδης Διαβήτης Τι είναι ο Σακχαρώδης Διαβήτης τύπου 2 (ΣΔ2) Ο Σακχαρώδης Διαβήτης γενικά είναι μια πάθηση κατά την οποία ο οργανισμός και συγκεκριμένα το πάγκρεας δεν παράγει ή δεν

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη βρογχοκυψελιδικού εκπλύματος. Όλγα Χατζηζήση 29/4 02/05, 2010 Αργοστόλι Κεφαλονιάς

Μελέτη βρογχοκυψελιδικού εκπλύματος. Όλγα Χατζηζήση 29/4 02/05, 2010 Αργοστόλι Κεφαλονιάς Μελέτη βρογχοκυψελιδικού εκπλύματος Όλγα Χατζηζήση 29/4 02/05, 2010 Αργοστόλι Κεφαλονιάς Τι είναι το BAL Βρογχοκυψελιδικό έκπλυμα (bronchoalveolar lavage, BAL): το υλικό έκπλυσης συγκεκριμένου βρογχοκυψελιδικού

Διαβάστε περισσότερα

Νόσημα: Άσθμα. Επιστημονικός Υπεύθυνος: Καθηγητής Χρήστος Λιονής UNIVERSITY OF CRETE FACULTY OF MEDICINE ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ

Νόσημα: Άσθμα. Επιστημονικός Υπεύθυνος: Καθηγητής Χρήστος Λιονής UNIVERSITY OF CRETE FACULTY OF MEDICINE ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ «Ανάπτυξη 13 Κατευθυντήριων Οδηγιών Γενικής Ιατρικής για τη διαχείριση των πιο συχνών νοσημάτων και καταστάσεων υγείας στην Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας», Κωδικός MIS: 464637 Νόσημα: Άσθμα Ομάδα εργασίας:

Διαβάστε περισσότερα

H παρουσίαση αυτή αποτελεί δημιουργία του ομιλητή Παρακαλείστε να τη χρησιμοποιήσετε μόνο για ενημέρωσή σας

H παρουσίαση αυτή αποτελεί δημιουργία του ομιλητή Παρακαλείστε να τη χρησιμοποιήσετε μόνο για ενημέρωσή σας H παρουσίαση αυτή αποτελεί δημιουργία του ομιλητή Παρακαλείστε να τη χρησιμοποιήσετε μόνο για ενημέρωσή σας Άσθμα και κάπνισμα. ποιο κοντά στη ΧΑΠ ή άλλη νόσος Μ.Τουμπής Πνευμονολόγος Συμβουλευτικές υπηρεσίες

Διαβάστε περισσότερα