Με την ευγενική χορηγία των εκπαιδευτηρίων "ΑΔΑΜΑΝΤΙΟΣ ΣΧΟΛΗ"

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Με την ευγενική χορηγία των εκπαιδευτηρίων "ΑΔΑΜΑΝΤΙΟΣ ΣΧΟΛΗ""

Transcript

1 Με την ευγενική χορηγία των εκπαιδευτηρίων "ΑΔΑΜΑΝΤΙΟΣ ΣΧΟΛΗ" Τηλ.-Φαξ: ÅËËÇÍÉÊÏ ÐÁÍÏÑÁÌÁ, ÔÅÕ ÏÓ 90 ï

2 ΕΞΕΛΙΞΗ ΑΛΟΠΗΓΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΑΛΥΚΕΣ Κείμενο: Νικόλαος Κοροβέσης Χημικός Μηχανικός M.SC., Διευθυντής Παραγωγής της ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ ΑΛΥΚΕΣ Α.Ε. Φωτογραφίες: Αρχείο Ελ. Αλυκές Α.Ε., Άννα Καλαϊτζή Απόθεση της νέας σοδειάς αλατιού και πώληση της προηγούμενης χρονιάς. Αλυκή Καλλονής, Λέσβος ΑΛΥΚΕΣ 33

3 34 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Το αλάτι, όπως ονομάζεται το προϊόν της ένωσης του χλωρίου (Cl - ) με το νάτριο (Na + ), είναι η πρώτη ουσία μετά το νερό, που τράβηξε την προσοχή του ανθρώπου, κατά την πορεία του από την αγριότητα στον πολιτισμό [1]. Η σημασία του, τόσο για την δημιουργία της ίδιας της ζωής στον πλανήτη, όσο και ως οικονομικού αγαθού, είναι αναμφισβήτητα πολύ σημαντική. Το αλάτι μαζί με το νερό, τα σιτηρά (ψωμί) και το κρέας των κατοικίδιων ζώων, απετέλεσαν την υλική βάση της ανθρώπινης κοινωνίας στα πρώτα της βήματα [2]. Ο άνθρωπος άρχισε να αναζητά αυτό το τόσο άφθονο στη φύση αγαθό, την χρονική περίοδο που εγκαταστάθηκε σε μόνιμους οικισμούς και άρχισε η γεωργική ενασχόλησή του και κυρίως όταν άρχισε να βράζει ή να ψήνει τις τροφές του [1]. Πρέπει αρχικά να βρήκε το αλάτι, εκεί όπου μέχρι σήμερα παράγεται από την φύση, σε κοιλότητες βράχων παράκτιων περιοχών, καθώς και σε σχηματιζόμενες λίμνες δίπλα στη θάλασσα, όπου το θαλασσινό νερό εγκλωβίζεται και στη συνέχεια με την επίδραση της ηλιακής ενέργειας εξατμίζεται και αποθέτει αλάτι. Αρχικά χρησιμοποίησε το αλάτι για να καλύψει τις διατροφικές του ανάγκες και στη συνέχεια ανακάλυψε την πολύ σημαντική ιδιότητα αυτού του προϊόντος, να συντηρεί τα τρόφιμά του. Αυτή ακριβώς η ιδιότητα ανέδειξε το αλάτι σε ένα από τα πιο σημαντικά οικονομικά αγαθά για πολλούς αιώνες, που μπορεί να συγκριθεί μόνον με αυτήν του πετρελαίου στην σημερινή εποχή. Μετά την βιομηχανική επανάσταση, άρχισε σταδιακά να μειώνεται η χρήση του αλατιού ως συντηρητικού τροφίμων. Όμως η χρησιμοποίησή του ως πρώτη ύλη στη χημική βιομηχανία, αύξησε ραγδαία το ύψος της παγκόσμιας κατανάλωσης, που σήμερα ξεπερνά τους διακόσιους εκατομμύρια τόνους ετησίως. Το ένα τρίτο αυτής της παραγωγής είναι θαλασσινό αλάτι. Σήμερα μόνο το 20% περίπου της παγκόσμιας παραγωγής αλατιού χρησιμοποιείται για την ανθρώπινη διατροφή, ενώ οι υπόλοιπες κύριες χρήσεις είναι στην χημική βιομηχανία (55%) και στον αποχιονισμό των δρόμων την χειμερινή περίοδο (15%). Το αλάτι αποτελεί σημαντικό κρίκο της αλυσίδας διατροφής και εκτός της πλέον γνωστής χρήσης του ως ένα από τα βασικότερα αρτύματα στο φαγητό μας, είναι το μοναδικό προϊόν με τόσες πολλές χρήσεις. Ενδεικτικά αναφέρουμε ότι χρησιμοποιείται: Σαν πρόσθετο σε πολλά βιομηχανικά επεξεργασμένα προϊόντα διατροφής Σαν πρόσθετο στις ζωοτροφές Στην παραγωγή αλίπαστων τροφών που συντηρούνται στο αλάτι (ψάρια, κρέας) Στην παραγωγή γαλακτοκομικών προϊόντων και αλλαντικών Για τον αποχιονισμό των δρόμων κατά την χειμερινή περίοδο Για την αναγέννηση μονάδων αποσκλήρυνσης νερού Σαν βασικό συστατικό στην παρασκευή φυτοφαρμάκων και χρησιμοποιείται από τους γεωργούς για την λίπανση αγρών Σαν κύριο συστατικό στην αρωματοποιία και φαρμακευτική Στην Χημική Βιομηχανία: Παραγωγή Na + : βιομηχανία νατρίου (NaOH, καυστική σόδα) Παραγωγή Cl - : βιομηχανία χλωρίου (HCl, πλαστικά) Χρησιμοποιείται επίσης στην: Βυρσοδεψία (συντήρηση δερμάτων) Παραγωγή σαπουνιών Βαφή υφασμάτων, νημάτων (σταθεροποίηση χρώματος) Μεταλλουργία (καθαρισμός μετάλλων) Παραγωγή χρωμάτων και βερνικιών Κατεργασία μαλλιού Κεραμική Ταρίχευση ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΘΑΛΑΣΣΙΝΟΥ ΑΛΑΤΙΟΥ ΜΟΝΑΔΙΚΟΤΗΤΑ ΑΛΥΚΩΝ Το αλάτι βρίσκεται σε μεγάλη αφθονία, τόσο διαλυμένο στις θάλασσες και τους ωκεανούς όσο και σαν ορυκτό σε πολλές ÅËËÇÍÉÊÏ ÐÁÍÏÑÁÌÁ, ÔÅÕ ÏÓ 90 ï

4 Μέρος της παραγωγικής έκτασης (θερμάστρες) και των εγκαταστάσεων της Αλυκής Μεσολογγίου περιοχές του πλανήτη. Στη χώρα μας παράγεται αποκλειστικά θαλασσινό αλάτι. Όπως είναι κατανοητό, το φυσικό θαλασσινό αλάτι περιέχει όλα τα πολύτιμα ιχνοστοιχεία του θαλασσινού νερού σε αντίθεση με το ορυκτό, που βρίσκεται αποθηκευμένο στη Γή για αιώνες και ως εκ τούτου είναι προϊόν κονσέρβα. Πρώτη ύλη λοιπόν για την παραγωγή αλατιού στις Αλυκές (Solar Saltworks), όπως ονομάζονται οι μονάδες που παράγουν θαλασσινό αλάτι, είναι το θαλασσινό νερό. Μια ανεξάντλητη πρώτη ύλη, πού υπολογίζεται σε 5x10 16 τόνους περίπου. Το χλωριούχο νάτριο είναι το αλάτι που κυριαρχεί στο θαλασσινό νερό, αφού αποτελεί το 78% περίπου τού συνόλου των περιεχομένων σ αυτό αλάτων. Η συνεχής εξάτμιση - συμπύκνωση τού θαλασσινού νερού με χρήση της ηλιακής ενέργειας έχει σαν αποτέλεσμα την διαδοχική κρυστάλλωση, αρχικά των πιο δυσδιάλυτων αλάτων (CaCO 3, CaSO 4 ), στη συνέχεια τού NaCl και τέλος των αλάτων Mg. Στην συνήθως χρησιμοποιούμενη από τούς αλυκάριους εμπειρική κλίμακα Baume ( o Be) γιά την μέτρηση της πυκνότητας, η τιμή πού αντιστοιχεί στο θαλασσινό νερό είναι περίπου 3,5 o Be. Στους 4,6 o Be αρχίζει η κρυστάλλωση τού CaCO 3 καί στους 13,2 o Be τού CaSO 4. Το NaCl κρυσταλλώνει στους 25,7 o Be και τέλος στους 30 o Be τα πλέον ευδιάλυτα άλατα τού Mg. Ενδεικτικά αναφέρεται ότι οι τιμές αυτής της κλίμακας είναι περίπου ίδιες με την επί τοις εκατό περιεκτικότητα. Για την παραγωγή λοιπόν του θαλασσινού αλατιού, απαιτείται συνεχής εξάτμισησυμπύκνωση ικανής ποσότητας θαλασσινού νερού μέχρι του σημείου, που αρχίζει να κρυσταλλώνει και να αποτίθεται το περιεχόμενο σ αυτό αλάτι, όπως ονομάζουμε το NaCl. Η συμπύκνωση γίνεται με φυσικό τρόπο, δηλαδή με εκμετάλλευση της ηλιακής ενέργειας αλλά και του μικροκλίματος που επικρατεί στην περιοχή, δηλαδή της ταχύτητας, της θερμοκρασίας και της σχετικής υγρασίας του αέρα. Όπως ΑΛΥΚΕΣ 35

5 Επάνω: αλοπήγιο. Δεξιά: κανάλι τροφοδοσίας με θυρίδες. Η άλμη περνάει από τις θυρίδες στα αλοπήγια. είναι κατανοητό, αρνητικά επηρεάζουν το φαινόμενο οι βροχοπτώσεις. Η μοναδικότητα των αλυκών, έγκειται στο γεγονός ότι χρησιμοποιούν σχεδόν 100% ανανεώσιμες πηγές ενέργειας για την παραγωγή του προϊόντος των. Επιπλέον οι σύγχρονες ιδιαίτερα αλυκές, έχουν μια πολύ σημαντική για την εποχή μας ιδιαιτερότητα: παντρεύουν αρμονικά την παραγωγική διαδικασία ενός προϊόντος με την διατήρηση τού περιβάλλοντος. Και αυτό γιατί η εξέλιξη της παραγωγικής των διαδικασίας, όπως αναλυτικά περιγράφεται στη συνέχεια, καθιστά ουσιαστικά, τις σύγχρονες ιδιαίτερα αλυκές, κατασκευασμένα παράκτια οικοσυστήματα (constructed coastal wetlands). [3] ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΗΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ ΤΟΥ ΘΑΛΑΣΣΙΝΟΥ ΑΛΑΤΙΟΥ Το πρόβλημα της παραγωγής αλατιού από το θαλασσινό νερό ανάγεται στην επιλεκτική ανάκτηση καθαρού NaCl, απαλλαγμένου από όλες τις διαλυτές και αδιάλυτες ουσίες του θαλασσινού νερού καθώς και πιθανές γαιώδεις προσμίξεις. Για τον σκοπό αυτό κατάλληλη ποσότητα θαλασσινού νερού συμπυκνώνεται με φυσική εξάτμιση, με συνέπεια την κλασματική κρυστάλλωση των περιεχομένων αλάτων, λόγω διαφορετικής διαλυτότητας. Όπως ήδη αναφέρθηκε, ο άνθρωπος αρχικά πρέπει να βρήκε το αλάτι σε παράκτιες κοιλότητες βράχων ή λίμνες, στις οποίες το θαλασσινό νερό αρχικά εγκλωβίζεται και με την επίδραση της ηλιακής ακτινοβολίας εξατμίζεται και αποθέτει το αλάτι που περιέχει. Οι συνεχώς αυξανόμενες όμως προσωπικές και κοινωνικές του ανάγκες, θα πρέπει να του δημιούργησαν την ανάγκη να παράξει μόνος του αυτό το προϊόν. Μπορούμε βάσιμα να υποθέσουμε ότι ο άνθρωπος, μετά από μια μακρά περίοδο παρατήρησης και συγκέντρωσης γνώσης, αντέγραψε τελικά την φύση και άρχισε να παράγει μόνος του αλάτι, με τον ίδιο τρόπο, σε ποσότητες που 36 ÅËËÇÍÉÊÏ ÐÁÍÏÑÁÌÁ, ÔÅÕ ÏÓ 90 ï

6 ΑΛΥΚΕΣ 37

7 Άποψη της αλυκής Αγγελοχωρίου 38 ÅËËÇÍÉÊÏ ÐÁÍÏÑÁÌÁ, ÔÅÕ ÏÓ 90 ï

8 ΑΛΥΚΕΣ 39

9 Συγκομιδή αλατιού στους πρόποδες του Ολύμπου. Αλυκή Κίτρους, Κατερίνη 40 ικανοποιούσαν τις ανάγκες του, ξεφεύγοντας από τους ρυθμούς της φύσης. Η παραγωγή αλατιού σε μια λεκάνη θεωρείται το πρώτο στάδιο της αλοπηγικής τεχνολογίας, το πρώτο βήμα της εξελικτικής πορείας, που οδηγεί στον τρόπο παραγωγής των σύγχρονων αλυκών [3]. Βασικό μειονέκτημα αυτής της μεθόδου είναι, ότι όλα τα άλατα που περιέχει το θαλασσινό νερό κρυσταλλώνουν στην ίδια λεκάνη και επιπλέον η παραγωγή προϊόντος είναι ασυνεχής. Το αμέσως επόμενο βήμα στην παραγωγική διαδικασία ανάκτησης αλατιού από το θαλασσινό νερό, έγινε με τον διαχωρισμό της μιας λεκάνης εξάτμισης σε δύο [3]. Η πρώτη λεκάνη (τροφός), χρησιμοποιείται για να τροφοδοτεί με κορεσμένη (ως προς το NaCl) άλμη τη δεύτερη λεκάνη, στην οποία κρυσταλλώνει το NaCl και ονομάζεται αλοπήγιο. Με αυτό τον τρόπο έγινε δυνατή η συνεχής παραγωγή, σχετικά καθαρού αλατιού, αφού πλέον τα λιγότερο ευδιάλυτα άλατα του θαλασσινού νερού (κυρίως CaCO 3, και CaSO 4 ) κρυσταλλώνουν και παραμένουν στην πρώτη λεκάνη. Το τρίτο και πλέον καθοριστικό βήμα έγινε με τον διαχωρισμό της τροφού λεκάνης σε περισσότερες λεκάνες [3]. Σύμφωνα με αυτόν τον σχεδιασμό, το θαλασσινό νερό εισέρχεται στην πρώτη λεκάνη και ρέει ελεγχόμενα στο σύστημα των λεκανών, με τέτοιο τρόπο ώστε να εξατμιστεί συμπυκνωθεί σταδιακά και όταν φθάσει στην τελευταία να έχει πυκνότητα 25.7 ο Be, που αντιστοιχεί σ αυτήν της κορεσμένης ως προς NaCl άλμης. Η τελευταία αυτή λεκάνη είναι τώρα η τροφός και χρησιμοποιείται για την τροφοδοσία των αλοπηγίων. Με αυτόν τον τρόπο επιτυγχάνεται πολύ καλύτερος έλεγχος τόσο των πυκνοτήτων όσο και των ποσοτήτων των αλμών που διακινούνται στο σύστημα θερμαστρών ώστε να παράγεται απρόσκοπτα, περισσότερο και πολύ καλύτερης ποιότητας προϊόν στα αλοπήγια. Τα τρία αυτά βήματα που περιγράψαμε, ÅËËÇÍÉÊÏ ÐÁÍÏÑÁÌÁ, ÔÅÕ ÏÓ 90 ï

10 αποτελούν τα βασικά εξελικτικά στάδια της αλοπηγικής τεχνολογίας. Δυστυχώς δεν υπάρχουν στοιχεία, με τα οποία μπορούμε να πιστοποιήσουμε την χρονική περίοδο που εμφανίστηκαν οι προαναφερόμενοι τρόποι παραγωγής, αν και είναι σίγουρο ότι αυτό δεν έγινε ομοιόμορφα σε όλο τον κόσμο. Ο τρόπος παραγωγής που περιγράφεται ως τρίτο στάδιο, είναι αυτός που ακολουθείται ακόμη και σήμερα για την ανάκτηση του αλατιού από το θαλασσινό νερό στις σύγχρονες αλυκές, με διάφορες βέβαια βελτιώσεις και παραλλαγές και δίνει τη δυνατότητα για παραγωγή από μερικές εκατοντάδες έως εκατομμύρια τόνους αλατιού, ανάλογα με την χρησιμοποιούμενη έκταση. Είναι εντυπωσιακό το γεγονός, ότι ακόμα και σήμερα στην Ελλάδα όλα τα εξελικτικά στάδια της αλοπηγικής τεχνολογίας είναι ζωντανά. Για παράδειγμα, στις αλυκές των Κυθήρων παράγεται αλάτι σε κοιλότητες βράχων δίπλα στη θάλασσα! Είναι ολοφάνερο ότι οι αλυκές αυτές αποτελούν τις παραδοσιακές αλυκές της χώρας μας και ότι ο τρόπος λειτουργίας των είναι ο παραδοσιακός τρόπος παραγωγής αλατιού στην Ελλάδα [3]. ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΑΛΥΚΕΣ Οι σύγχρονες αλυκές είναι κατασκευασμένα παράλια οικοσυστήματα, μοναδικά όσον αφορά την αρχιτεκτονική τους, που έχουν μια πολύ σημαντική για την εποχή μας ιδιαιτερότητα: να παντρεύουν αρμονικά την παραγωγική διαδικασία ενός προϊόντος με την διατήρηση του περιβάλλοντος. Η αρχή λειτουργίας των, είναι αυτή που περιγράψαμε ως τρίτο στάδιο στην προηγούμενη παράγραφο. Οι μόνες διαφορές που παρουσιάζονται από την εποχή που πρωτοεμφανίστηκε η μέθοδος, αφορούν στην αριστοποίησή της, καθώς και στα μέσα με τα οποία γίνεται η διακίνηση αλμών και η συλλογή του αλατιού, λόγω της επελθούσης τεχνολογικής προόδου. Οι σύγχρονες αλυκές αποτελούνται όχι από μία λεκάνη αλλά από ένα σύστημα Ιδιαιτερότητες στην κρυστάλλωση αλατιού ΑΛΥΚΕΣ 41

11 Αλατοσωροί στην Αλυκή Καλλονής, Λέσβος (επάνω και δεξιά). 42 αβαθών λεκανών συνδεδεμένων μεταξύ των κυρίως εν σειρά, των οποίων ο φυσικός πυθμένας αποτελείται κυρίως από άργιλο για να μην έχει υδατοπερατότητα. Οι λεκάνες αυτές διαχωρίζονται σε δύο βασικές ομάδες. Στην πρώτη ομάδα, που συνήθως ονομάζονται θερμάστρες, γίνεται συμπύκνωση του θαλασσινού νερού έως την πυκνότητα που αρχίζει να κρυσταλλώνει το αλάτι (NaCl). Στη δεύτερη ομάδα λεκανών, που ονομάζεται αλοπήγια, γίνεται κρυστάλλωση και παραγωγή αλατιού. Αξίζει να σημειωθεί ότι οι θερμάστρες αποτελούν το 90% της συνολικής έκτασης κάθε αλυκής και τα αλοπήγια το υπόλοιπο 10% και τούτο γιατί, για να συμπυκνωθεί το θαλασσινό νερό μέχρι του σημείου να κρυσταλλώσει αλάτι, πρέπει να εξατμιστεί το 90% του περιεχόμενου νερού! Τα αλοπήγια είναι οι μόνες λεκάνες στις οποίες μια φορά το χρόνο μπαίνουν και λειτουργούν μηχανήματα για να συλλέξουν το παραγόμενο σ αυτές αλάτι και γι αυτό το λόγο έχουν διαμορφωμένο επίπεδο πυθμένα. Στις θερμάστρες, οι οποίες κατέχουν το μεγαλύτερο μέρος της παραγωγικής έκτασης, δεν γίνεται καμία παρέμβαση πέραν των ρυθμίσεων διακίνησης αλμών (άνοιγμα κλείσιμο υδροθυρίδων). Το θαλασσινό νερό λοιπόν εισέρχεται στην πρώτη θερμάστρα, συνήθως με άντληση, αλλά και με εκμετάλλευση της παλίρροιας και καθώς ρέει από θερμάστρα σε θερμάστρα, συμπυκνώνεται συνεχώς μέχρι του σημείου κορεσμού (τελευταία θερμάστρα) με φυσική εξάτμιση. Στην συνέχεια η κορεσμένη άλμη οδηγείται στα αλοπήγια, όπου παράγεται αλάτι καθόλη την διάρκεια της παραγωγικής περιόδου (Απρίλιος Αύγουστος). Δημιουργείται λοιπόν σε όλη την έκταση των λεκανών της αλυκής ένα άνυσμα αλατότητας (πυκνότητας) με ταυτόχρονη συνεχή μείωση του αρχικού όγκου του θαλασσινού νερού, που εισήλθε στο σύστημα θερμαστρών. Αυτή είναι η φυσικοχημική διαδικασία της παραγωγής αλατιού. Τέλος η συλλογή του παραχθέντος αλατιού, γίνεται τον Σεπτέμβριο κάθε χρόνου, ÅËËÇÍÉÊÏ ÐÁÍÏÑÁÌÁ, ÔÅÕ ÏÓ 90 ï

12 ΑΛΥΚΕΣ 43

13 44 ÅËËÇÍÉÊÏ ÐÁÍÏÑÁÌÁ, ÔÅÕ ÏÓ 90 ï

14 Μονάδα πλύσης και απόθεσης αλατιού στην Αλυκή Καλλονής, Λέσβος ΑΛΥΚΕΣ 45

15 Προετοιμασία αλοπηγίου (αποστράγγιση αλμών) για την συγκομιδή του αλατιού 46 πριν αρχίσουν οι ισχυρές βροχοπτώσεις. Το αλάτι στη συνέχεια πλένεται για την βελτίωση της ποιότητάς του με την απομάκρυνση των χημικών (κυρίως άλατα ασβεστίου και μαγνησίου) και γαιωδών (άργιλος) προσμείξεων. Στην συνέχεια το τελικό προϊόν αποτίθεται σε ανοικτούς στο περιβάλλον σωρούς, στους χώρους απόθεσης των αλυκών. ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΣΥΓΧΡΟΝΗΣ ΑΛΥΚΗΣ Όπως προαναφέραμε, η αρχή λειτουργίας των αλυκών βασίζεται στην ταυτόχρονη χρήση τριών ανανεώσιμων πόρων: α) του θαλασσινού νερού, β) της ηλιακής ενέργειας και γ) της αιολικής ενέργειας. Oι βασικές εγκαταστάσεις των αλυκών συνίστανται στα ακόλουθα: Θερμάστρες εξάτμισης: ενα σύστημα αβαθών λεκανών συνδεδεμένων κυρίως εν σειρά, των οποίων ο φυσικός πυθμένας έχει την απαραίτητη αργιλώδη σύνθεση, ώστε να εξασφαλίζεται πολύ χαμηλή διαπερατότητα του νερού. Η πρώτη θερμάστρα τροφοδοτείται από την θάλασσα και η τελευταία τροφοδοτεί τα αλοπήγια. Καταλαμβάνουν το 90% της παραγωγικής έκτασης. Αλοπήγια, ή κρυσταλλοπήγια, ή τηγάνια: είναι ορθογώνιες επίπεδες λεκάνες με οριζόντια επιφάνεια, που έχουν υποστεί επιμελή κυλινδρισμό με ελαφρό στρωτήρα. Τροφοδοτούνται με κορεσμένη άλμη και στον πυθμένα τους αποτίθεται το συνεχώς κρυσταλλούμενο αλάτι. Καταλαμβάνουν το 10% της παραγωγικής έκτασης. Ταμιευτήρες άλμης: είναι θερμάστρες σχετικά μεγαλύτερου βάθους, δηλαδή με ψηλότερα αναχώματα, στις οποίες αποθηκεύεται η περίσσεια αλμών υψηλής πυκνότητας κατά την χειμερινή περίοδο. Αντλιοστάσια, αντλίες άλμης, αλμαγωγοί, κανάλια, υδροθυρίδες, με τη βοήθεια των οποίων αντλείται και διακινείται η άλμη. Εξοπλισμός συγκομιδής, μονάδα πλύσης και μονάδα απόθεσης: με τον οποίο ÅËËÇÍÉÊÏ ÐÁÍÏÑÁÌÁ, ÔÅÕ ÏÓ 90 ï

16 Επάνω: Συγκομιδή αλατιού. Αλυκή Καλλονής, Λέσβος Κάτω: Αλατοσωρός. Αλυκή Κίτρους, Κατερίνη ΑΛΥΚΕΣ 47

17 Αλατοσωρός της αλυκής Αγγελοχωρίου 48 ÅËËÇÍÉÊÏ ÐÁÍÏÑÁÌÁ, ÔÅÕ ÏÓ 90 ï

18 ΑΛΥΚΕΣ 49

19 Αλόφυτα (αλμυρίθρες). Το φθινόπωρο παίρνουν εντυπωσιακό κόκκινο χρώμα. Φωτ. Κ. Παπαγεωργίου 50 συλλέγεται το προϊόν στα αλοπήγια και στη συνέχεια πλένεται και αποτίθεται σε αλατοσωρούς, στους ανοιχτούς χώρους απόθεσης κάθε αλυκής. Μετεωρολογικός σταθμός: για την συλλογή μετεωρολογικών στοιχείων. Χημικό εργαστήριο για τον έλεγχο της ποιότητας του παραγόμενου αλατιού. ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑ ΑΛΥΚΩΝ Είναι εντυπωσιακό ότι παράλληλα με την διαδικασία συμπύκνωσης των αλμών στο σύστημα θερμαστρών και αλοπηγίων, δηλαδή την φυσικοχημική διαδικασία που μόλις περιγράψαμε, αναπτύσσεται και μια εξίσου σημαντική για την αλυκή βιολογική διαδικασία [4,5,6]. Παρά λοιπόν την συνεχή αύξηση της αλατότητας, η ζωή στις θερμάστρες και τα αλοπήγια της αλυκής δεν τελειώνει. Οι οργανισμοί βέβαια, που ζουν στο θαλασσινό νερό, αρχίζουν σταδιακά να εξαφανίζονται, αφού το περιβάλλον γίνεται εντελώς αφιλόξενο γι αυτούς. Στη θέση τους αναπτύσσονται άλλοι οργανισμοί και μάλιστα, λόγω της έλλειψης ανταγωνισμού, σε μεγάλους πληθυσμούς, οι οποίοι λόγω της διαφορετικής ευαισθησίας των στην ιοντική σύνθεση τού μέσου στο οποίο ζουν, επιβιώνουν σε διαφορετικές περιοχές πυκνοτήτων (ή θερμαστρών - αλοπηγίων) ο κάθε ένας. Έτσι δημιουργείται μια αλυσίδα μικροοργανισμών από την πρώτη θερμάστρα έως το τελευταίο αλοπήγιο που συνιστά την βιολογική διαδικασία κάθε αλυκής, και είναι όμοια με αυτήν που αναπτύσσεται σε φυσικά αλμυρά ή υπεραλμυρά υδάτινα οικοσυστήματα. Αυτός είναι ο λόγος, που οι σύγχρονες ιδιαίτερα αλυκές, χαρακτηρίζονται ως κατασκευασμένα υδάτινα οικοσυστήματα (constructed wetlands) [3], μεγάλης σημασίας για την διατήρηση της ορνιθοπανίδας και της βιοποικιλότητας [4,5] στον πλανήτη! (www.alas-ecology.org). Οι οργανισμοί πού αναπτύσσονται σε μια σωστά σχεδιασμένη και λειτουργούσα αλυκή, αλληλεπιδρούν αρμονικά με την ÅËËÇÍÉÊÏ ÐÁÍÏÑÁÌÁ, ÔÅÕ ÏÓ 90 ï

20 φυσικοχημική διαδικασία της αλυκής με αποτέλεσμα [7,8]: Την δημιουργία και διατήρηση των κατάλληλων συνθηκών στις θερμάστρες και τα αλοπήγια, ώστε να παράγεται αλάτι βέλτιστης ποιότητας και στη μέγιστη δυνατή ποσότητα. Να παράγεται η κατάλληλη ποσότητα οργανικής ύλης, η οποία αφ ενός αποτελεί πηγή ενέργειας για μικροοργανισμούς κλειδιά και αφ ετέρου μειώνει την υδατοπερατότητα τού πυθμένα των θερμαστρών με αποτέλεσμα την ελαχιστοποίηση των απωλειών άλμης, ιδιαίτερα στις χαμηλές πυκνότητες Να χρωματίζει τις πυκνές άλμες στα αλοπήγια, ώστε να μεγιστοποιείται το ποσοστό της απορροφούμενης ηλιακής ακτινοβολίας και η εξάτμιση των αλμών. Το ερυθρό χρώμα των αλμών στα αλοπήγια οφείλεται στο Halobacterium αλλά και στο μονοκύτταρο χλωροφύκος Dunaliella salina Το μικρό ανόστρακο Artemia salina πού αποκαλείται και "γαρίδα της άλμης" (brine shrimp) είναι ο μικροοργανισμός κλειδί στη βιολογική αλυσίδα των αλυκών, ο συνδετικός κρίκος των οργανισμών των θερμαστρών χαμηλής πυκνότητας με αυτούς των θερμαστρών υψηλής πυκνότητας [7]. Διαταραχές στο βιολογικό σύστημα μιας αλυκής μπορούν να προέλθουν από τις ακόλουθες τρείς βασικές αιτίες [7,8]: τον πλημμελή σχεδιασμό μιας αλυκής την πλημμελή λειτουργία της καθώς και την επιβάρυνσή της με ρύπους μέσω του θαλασσινού νερού τροφοδοσίας Όπως γίνεται κατανοητό, η ποιότητα του θαλασσινού νερού με το οποίο τροφοδοτείται μια αλυκή, είναι καθοριστικής σημασίας. Ιδιαίτερα στις περιπτώσεις όπου μια αλυκή τροφοδοτείται από κλειστές θάλασσες που είναι αποδέκτες ανεπεξέργαστων ανθρώπινων και βιομηχανικών λυμάτων τότε το βιολογικό σύστημά της μπορεί να διαταραχθεί! Στην περίπτωση αυτή διακινείται υπερβολική ποσότητα οργανικής ύλης στις θερμάστρες, πού έχει σαν αποτέλεσμα Φλαμίνγκος στις αλυκές ΑΛΥΚΕΣ 51

21 Φλαμίνγος στις αλυκές Λέσβου 52 ÅËËÇÍÉÊÏ ÐÁÍÏÑÁÌÁ, ÔÅÕ ÏÓ 90 ï

22 ΑΛΥΚΕΣ 53

23 Ζεύγος καλαμοκανάδων, Αλυκή Καλλονής, Λέσβος 54 την αλλοίωση της βιολογικής αλυσίδας, την αύξηση τού ιξώδους των αλμών και τελικά την παραγωγή μη εμπορεύσιμου προϊόντος. Παράπλευρες συνέπειες αυτής της διαταραχής είναι η συνεχής μείωση της λειτουργικής επιφάνειας των θερμαστρών και τη σταδιακή υποβάθμιση της αλυκής. Είναι σημαντικό λοιπόν να επισημάνουμε ότι η βέλτιστη λειτουργία μιας σύγχρονης αλυκής, είναι αδύνατη χωρίς την παράλληλη διατήρηση ενός υγιούς και σταθερού οικοσυστήματος, κάτι που είναι πολύ δύσκολο να επιτευχθεί στις παραδοσιακές αλυκές, των οποίων η λειτουργία είναι αποσπασματική και ο έλεγχος της διακίνησης αλμών πλημμελής. Η οικολογική σημασία όμως των αλυκών είναι κυρίως συνδεδεμένη και με το ορνιθολογικό τους ενδιαφέρον. Βασικοί οργανισμοί της βιολογικής διαδικασίας πού μόλις περιγράψαμε αποτελούν εξαιρετική τροφή για μεγάλο αριθμό πουλιών, πού για το λόγο αυτό διαβιούν στις αλυκές. Ορισμένα είδη πουλιών ιδιαίτερα, όπως η Αβοκέτα, το Μαυροβουτηχτάρι, ο Θαλασσοσφυριχτής κ.λπ., εξαρτώνται άμεσα από την παραγωγικότητα της αλυκής, αφού η διατροφή τους βασίζεται αποκλειστικά στην Artemia salina. Η Artemia περιλαμβάνεται επίσης στην δίαιτα των πανέμορφων Φοινικόπτερων (flamingos) και σ αυτήν οφείλεται το πορτοκαλί χρώμα των φτερών τους. Έχουν παρατηρηθεί περισσότερα από 100 είδη πουλιών, κατά μέσο όρο, σε κάθε αλυκή της Εταιρίας (188 στην αλυκή Κίτρους το 1990), πολλά από τα οποία χαρακτηρίζονται ως απειλούμενα με εξαφάνιση ή προστατεύονται από Ελληνικές, Κοινοτικές και Διεθνείς συμβάσεις. Τέλος, ένας επιπλέον λόγος πού οι αλυκές αποτελούν καταφύγιο για τα πουλιά, είναι η πλήρης απουσία φυτοφαρμάκων ή άλλων χημικών ενώσεων πού χρησιμοποιούνται στις αγροτικές καλλιέργειες. ÅËËÇÍÉÊÏ ÐÁÍÏÑÁÌÁ, ÔÅÕ ÏÓ 90 ï

24 Ιδιαιτερότητες στην κρυστάλλωση αλατιού ΛΙΜΝΗ ΑΛΥΚΗ ΤΗΣ ΛΗΜΝΟΥ Η λίμνη Αλυκή της Λήμνου έχει παραχωρηθεί στην ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ ΑΛΥΚΕΣ Α.Ε. για την κατασκευή σύγχρονης αλυκής. Η λίμνη Αλυκή είναι μια φυσική παράκτια λίμνη στο ανατολικό τμήμα τού νησιού, έκτασης 6,300 στρεμμάτων, όπου παράγεται αλάτι από την φύση χωρίς καμία ανθρώπινη επέμβαση. Λόγω των ιδιαίτερων υδρογεωλογικών συνθηκών πού επικρατούν, η λίμνη κατακλύζεται με θαλασσινό νερό σε συνδυασμό με τις βροχοπτώσεις της χειμερινής περιόδου. Η ποσότητα τού θαλασσινού νερού πού εγκλωβίζεται, με την επίδραση τού μικροκλίματος της περιοχής, πού ευνοεί πολύ την εξάτμιση, συμπυκνώνεται συνεχώς, έως ότου τελικώς παραχθεί αλάτι. Η κρυστάλλωση τού αλατιού αρχίζει συνήθως το Ιούνιο και ολοκληρώνεται τον Ιούλιο μήνα. Κατά τις αρχές Αυγούστου η λίμνη συνήθως στεγνώνει τελείως από άλμες και αναμένει την επόμενη χειμερινή περίοδο για την επανάληψη τού φαινομένου. Κατά την εξέλιξη αυτής της φυσικής διαδικασίας βέβαια, αναπτύσσεται μια παρόμοια με αυτήν πού περιγράψαμε, αλυσίδα οργανισμών, πού αποτελούν το βιολογικό σύστημα της λίμνης. Η κατασκευή αλυκής στη λίμνη Αλυκή σύμφωνα με τα προαναφερόμενα, προϋποθέτει τον διαχωρισμό της διατιθέμενης έκτασης σε θερμάστρες και αλοπήγια. Για το σκοπό αυτό πρέπει να κατασκευαστούν αργιλικά αναχώματα ύψους εκατοστών, χωρίς καμία επέμβαση στον πυθμένα της λίμνης. Τα αναχώματα αυτά συνήθως επενδύονται με χονδρόκοκκο (ποταμίσιο) υλικό για την προστασία τους, από τον κυματισμό της άλμης. Συγκρίνοντας τον τρόπο λειτουργίας του υπάρχοντος σήμερα παράκτιου φυσικού οικοσυστήματος της λίμνης Αλυκής στην Λήμνο, με αυτόν των σύγχρονων αλυκών, παρατηρούμε ότι η μόνη ουσιαστική διαφορά τους, έγκειται στο γεγονός, ότι η ΑΛΥΚΕΣ 55

25 56 βαθμιαία αύξηση της αλατότητας των αλμών στην φυσική λίμνη γίνεται στη μονάδα του χρόνου, ενώ στις αλυκές δημιουργείται στη μονάδα επιφάνειας (της έκτασης), στο σύστημα των θερμαστρών, όπως ήδη ελέχθη. Αυτό σημαίνει, πως ό,τι γίνεται σήμερα στη λίμνη της Λήμνου καθ όλη τη διάρκεια του έτους από άποψη φυσικοχημικής και βιολογικής διαδικασίας, (δηλαδή συμπύκνωση αλμών, κρυστάλλωση αλατιού και ανάπτυξη αλυσίδας μικροοργανισμών), στην περίπτωση των αλυκών συμβαίνει ανά πάσα στιγμή και μάλιστα χωρίς περίοδο αποξήρανσης. Επιπλέον, ο διαχωρισμός της λίμνης σε λεκάνες εξάτμισης με αναχώματα, δημιουργεί ευνοϊκότερες συνθήκες για τα πουλιά γιατί τους παρέχει περισσότερα ρηχά νερά για να βρουν τροφή (περισσότερη παραλία ), καθώς και περισσότερο χώρο για αναπαραγωγή. Είναι λοιπόν προφανές ότι η κατασκευή σύγχρονης αλυκής στην Λήμνο, όχι μόνο δεν θα δημιουργήσει προβλήματα στο υπάρχον οικοσύστημα, αλλά αντίθετα θα το αναβαθμίσει. Μια επίσκεψη στην γειτονική Αλυκή Καλλονής στη Λέσβο, η οποία πρόσφατα επανασχεδιάστηκε και ανακατασκευάστηκε εξ αρχής από την εταιρία ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ ΑΛΥ- ΚΕΣ Α.Ε., θα πείσει και τον πιο κακόπιστο συνομιλητή μας. Τα χρόνια που ακολούθησαν την ανακατασκευή της Αλυκής Καλλονής παρατηρήσαμε τα ακόλουθα: Αυξήθηκαν κατά σημαντικό ποσοστό τόσο τα είδη όσο και ο πληθυσμός των πουλιών που διαβιούν στην Αλυκή Κατά την άνοιξη του 1998 (αλλά και του 2002) τα φοινικόπτερα κατασκεύασαν φωλιές στις λεκάνες εξάτμισης της Αλυκής γεγονός που παρατηρείται για πρώτη φορά στην Ελλάδα (επίσημη ανακοίνωση στο διεθνές συμπόσιο με θέμα: SATLWORKS: Preserving Saline Coastal Ecosystems ). Παρατηρήθηκε μετακίνηση σημαντικού αριθμού φοινικόπτερων από την φυσική λίμνη Αλυκή της Λήμνου στην Αλυκή της Καλλονής. (Επίσημη Ανακοίνωση στο ίδιο συμπόσιο.) Θα είχε ενδιαφέρον, αλήθεια, να ακούσουμε την αιτιολόγηση του φαινομένου, το οποίο βρίσκεται σε πλήρη αναντιστοιχία με τα πορίσματα της Ειδικής Περιβαλλοντικής Μελέτης (ΕΠΜ), που ουσιαστικά ανέστειλε την κατασκευή σύγχρονης αλυκής στη Λήμνο. Αναπτύχθηκε ταχύτατα ο οικοτουρισμός στην περιοχή, με αποτέλεσμα κατά τους μήνες Απρίλιο και Μάιο (νεκρούς τουριστικά μήνες) να είναι σχεδόν αδύνατο να βρει κανείς δωμάτιο στα ξενοδοχεία της Καλλονής! Η επένδυση της αλυκής Λήμνου, παρά τα όσα προαναφέρθηκαν, έχει ανασταλεί για περιβαλλοντικούς λόγους, με αποτέλεσμα ακόμη και σήμερα, το έλλειμμα στην παραγωγή αλατιού στην χώρα μας να καλύπτεται με εισαγωγές από τρίτες χώρες και κυρίως από την Αίγυπτο! Ένας από τους πρωταρχικούς σκοπούς ίδρυσης της Α.Ε. ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ ΑΛΥΚΕΣ, που είναι η χώρα να καταστεί τουλάχιστον αυτάρκης όσον αφορά τις ανάγκες της σε πρωτογενές αλάτι, δεν έχει εκπληρωθεί ακόμη. ΔΙΕΘΝΕΣ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΩΝ ΑΛΥΚΩΝ Για την ανάδειξη της οικολογικής σημασίας των σύγχρονων αλυκών, αρχικά διοργανώσαμε μια διεθνή συνάντηση διακεκριμένων επιστημόνων (Post Conference Symposium) στα πλαίσια του 6 ου Συνεδρίου Περιβαλλοντικής Επιστήμης & Τεχνολογίας (Σάμος,1999), με θέμα: SALTWORKS: Preserving Saline Coastal Ecosystems. Στη συνέχεια διοργανώσαμε με μεγάλη επιτυχία σειρά Διεθνών Συνεδρίων για την Οικολογική Σημασία των Αλυκών, (International Conference on the Ecological Importance of Solar Saltworks, CEISSA): 1st CEISSA, 2006, Σαντορίνη, Ελλάδα 2nd CEISSA, 2009, Μέριδα, Μεξικό 3rd CEISSA, προγραμματίστηκε να διεξαχθεί στο Πεκίνο, Κίνα, αρχές Νοεμβρίου, 2013 Τον Μάρτιο του 2012, συνδιοργανώσαμε με την EuSalt (Ένωση Ευρωπαίων ÅËËÇÍÉÊÏ ÐÁÍÏÑÁÌÁ, ÔÅÕ ÏÓ 90 ï

26 Μερική άποψη της Αλυκής Καλλονής (θερμάστρες) Παραγωγών Αλατιού), διεθνές Συνέδριο με θέμα: Biodiversity, Sustainability and Solar Salt, 2012, Σεβίλλη Ισπανία. Κύριο επιστημονικό πόρισμα, όλων των συνεδρίων και συναντήσεων που διοργανώσαμε, είναι ότι οι αλυκές θα πρέπει να αναγνωριστούν διεθνώς ως κατασκευασμένα οικοσυστήματα (constructed ecosystems) μεγάλης σημασίας, όπου η ανθρώπινη παρέμβαση βοηθά την άγρια ζωή καθώς και να συμπεριληφθούν στην λίστα των προστατευόμενων οικοσυστημάτων! (www.alas-ecology.org). ΠΑΡΑΠΟΜΠΕΣ [1] Baas-Becking L.G.M Historical Notes on Salt and Salt-Manufacture. Scientific Monthly, pp [2] Young G Salt, the Essence of Life. National Geographic, pp [3] Korovessis N.A., Lekkas T.D. (2009) Solar Saltworks Wetland Function. Proceedings 9th International Symposium on Salt, Editor Sha Zuoliang, Gold Wall Press, Beijing, Vol. B, [4] Litchfield C.D., Buckham C. and Dalmet S. (2009). Microbial Diversity in Hypersaline Environments. Proceedings 2nd International Conference on the Ecological Importance of Solar Saltworks, Merida, Mexico, Editors Lekas T.D., Korovessis N.A., GNEST, pp [5] Oren A. (2009). Saltern Evaporation Ponds as Model Systems for the Study of Microbial Processes under Hypersaline Conditions An Interdisciplinary Study of the Salterns of Eilat, Israel. Proceedings, 2nd International Conference on the Ecological Importance of Solar Saltworks, Merida, Mexico, GNEST, pp [6] Davis J.S Importance of microorganisms in solar salt production. Proc. 4th int. Symp. Salt Vol. 2, pp Northern Ohio Geological Society, Inc., Cleveland, Ohio. [7] Davis J.S. (2009). Solar Saltworks: Salt Manufacture from an Environmentally Friendly Industry. Proceedings, 2nd International Conference on the Ecological Importance of Solar Saltworks, Merida, Mexico, GNEST, pp 3-17 [8] Davis J.S. (2006). Biological & Physical Management Information for Commercial Solar Saltworks. Proceedings, 1st International Conference on the Ecological Importance of Solar Saltworks, Santorini, Greece, Editors Lekkas T.D., Korovessis N.A., GNEST, pp ΑΛΥΚΕΣ 57

27 Αλυκή Κίτρους. 58 ÅËËÇÍÉÊÏ ÐÁÍÏÑÁÌÁ, ÔÅÕ ÏÓ 90 ï

28 ΑΛΥΚΕΣ 59

29 60 ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΘΑΛΑΣΣΙΝΟΥ ΑΛΑΤΙΟΥ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Το σύνολο σχεδόν των εν λειτουργία αλυκών της χώρας υπάγεται στην Α.Ε. ΕΛΛΗ- ΝΙΚΕΣ ΑΛΥΚΕΣ, μια Εταιρία του Ελληνικού Δημοσίου, που ιδρύθηκε το 1988, με πρωταρχικό στόχο την οικονομική εξυγίανση των βιώσιμων αλυκών σε όλη την χώρα, μέσω εκμηχάνισης και εκσυγχρονισμού της λειτουργίας των. Βασικός στόχος της Εταιρίας είναι να καταστεί η χώρα, τουλάχιστον αυτάρκης όσον αφορά τις ανάγκες της σε πρωτογενές αλάτι. Αποτελεί ουσιαστική συνέχεια της προγενέστερης Εταιρίας «Αλυκαί Μεσολογγίου ΑΕ» που είχε ιδρυθεί το 1978 ως θυγατρική της ΕΛΕΒΜΕ ΑΕ και συνίστατο μόνο από τη φερώνυμη αλυκή. Ο συνολικός αριθμός των αλυκών που υπάγονται στην ΑΕ ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ ΑΛΥ- ΚΕΣ ανέρχεται σε οκτώ (8): Αλυκή Μεσολογγίου Αλυκή Κίτρους, Πιερίας ÅËËÇÍÉÊÏ ÐÁÍÏÑÁÌÁ, ÔÅÕ ÏÓ 90 ï

30 Κρυστάλλωση αλατιού στις άκρες του αλοπηγίου (Αλυκή Κίτρους) Αλυκή Καλλονής, Λέσβου Αλυκή Πολιχνίτου, Λέσβου Αλυκή Μεγάλου Εμβόλου, Αγγελοχώρι, Θεσ/νίκης Αλυκή Μέσης, Κομοτηνής Νέας Κεσσάνης, Ξάνθης Αλυκή Μήλου Παράλληλα τής έχει παραχωρηθεί η έκταση της λίμνης Αλυκής στην Λήμνο για την κατασκευή σύγχρονης αλυκής, με σκοπό την κάλυψη των αναγκών της χώρας σε πρωτογενές αλάτι. Η μέση ετήσια παραγωγή πρωτογενούς θαλασσινού αλατιού της Εταιρίας ανέρχεται σε ,00 τόνους. Επιπλέον πρόσφατα ανέλαβε και την λειτουργία της αλυκής Τουρλίδας, που ανήκει στον Δήμο Μεσολογγίου. Οι μεγαλύτερες αλυκές της Εταιρίας και ως εκ τούτου και της χώρας είναι οι αλυκές Μεσολογγίου, Κίτρους και Καλλονής, για τις οποίες ακολουθεί αναλυτική περιγραφή της θέσης και οικολογικής σημασίας των. ΑΛΥΚΕΣ 61

31 62 ΑΛΥΚΗ ΜΕΣΟΛΟΓΓΙΟΥ Η αλυκή Μεσολογγίου είναι ένα ζωντανό τμήμα ενός πολύπλοκου οικοσυστήματος που βρίσκεται στη Δυτική Στερεά Ελλάδα και αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους υγροτόπους της. Στην περιοχή κυριαρχεί η Λιμνοθάλασσα του Μεσολογγίου που βρίσκεται στο κεντρικό τμήμα του συστήματος των υγροτόπων, που αποτελεί και τον τροφοδότη της αλυκής Μεσολογγίου σε θαλασσινό νερό. Λόγω της υψηλής οικολογικής αξίας της, η περιοχή των αλυκών περιλαμβάνεται στην Συνθήκη Ramsar και είναι μέρος ενός από τους σπουδαιότερους βιοτόπους της Ευρώπης, όπου βρίσκουν καταφύγιο πολλά είδη άγριων πτηνών. Εβδομήντα ένα είδη πουλιών παρατηρήθηκαν στην αλυκή Μεσολογγίου κατά τη διάρκεια του Από αυτά, 25 έχουν χαρακτηριστεί ως απειλούμενα στην ÅËËÇÍÉÊÏ ÐÁÍÏÑÁÌÁ, ÔÅÕ ÏÓ 90 ï

32 Αριστερά: Αλατοσωρός της αλυκής Μεσολογγίου Επάνω, κορυφή: Επιθετικό γλαρόνι, αλυκή Καλλονής Επάνω: Αβοκέτα στην αλυκή Καλλονής Ευρώπη, 20 από τα οποία προστατεύονται από την Ελληνική και Κοινοτική νομοθεσία. Ενδεικτικά αναφέρονται η αβοκέτα, ο καλαμοκανάς, ο θαλασσοσφυριχτής, η νανοσκαλίδρα, η πετροτριλίδα, η μαυροβουτηχτάρα, η λασποσκαλίδρα, διάφορα είδη ερωδιών και πελαργών και τα γνωστά φοινικόπτερα που τα τελευταία χρόνια έχουν κάνει περισσότερο έντονη την παρουσία τους στην αλυκή Μεσολογγίου. Επίσης η αλυκή Μεσολογγίου, όπως και όλες οι αλυκές, είναι απαραίτητη για την επιβίωση πολλών ειδών γλαρονιών όπως το ποταμογλάρονο, το νανογλάρονο και το γελογλάρονο. Για τους παραπάνω λόγους η αλυκή Μεσολογγίου προστατεύεται από την ευρωπαϊκή νομοθεσία, την συνθήκη Ramsar καθώς και την ελληνική νομοθεσία, KYA 1319/ , ανήκει στο δίκτυο Natura 2000 και έχει αναγνωριστεί ως περιοχή ειδικής προστασίας, SPA sites. ΑΛΥΚΕΣ 63

33 Αλυκή Κίτρους. Το χαρακτηριστικό ερυθρό χρώμα οφείλεται στα Halobacterium αλλά και στο μονοκύτταρο Χλωροφύκος Dunaliella salina. 64 ÅËËÇÍÉÊÏ ÐÁÍÏÑÁÌÁ, ÔÅÕ ÏÓ 90 ï

34 "Αλάτινες δημιουργίες" από την επινοητικότητα των ανθρώπων. ΑΛΥΚΗ ΚΙΤΡΟΥΣ Η αλυκή Κίτρους αποτελεί ένα ιδιαίτερα σημαντικό τμήμα των παράκτιων υγροτόπων της Πιερίας, λόγω του πληθυσμού αλλά κυρίως λόγω των ειδών της ορνιθοπανίδας που συγκεντρώνει. Σε μία προεξοχή της γης μέσα στη θάλασσα, στο ακρωτήριο Αθερίδα, εκτείνεται ένας ιδιαίτερος τύπος υγροτόπου, η Αλυκή Κίτρους, συνολικής έκτασης στρεμμάτων περίπου (συμπεριλαμβανομένων όλων των εκτάσεων που κατακλύζονται από τα νερά της). Η έκταση της αλυκής Κίτρους έχει δημιουργηθεί από τα φερτά υλικά μικρών ρεμάτων και του ποταμού Αλιάκμονα τα οποία, με την επίδραση των θαλασσίων ρευμάτων, δημιούργησαν μια φαρδιά τριγωνική λουρονησίδα μεταξύ της θάλασσας και της αλυκής. Η πρώτη θερμάστρα βρίσκεται στο ανατολικό τμήμα της αλυκής και έχει μεγάλη σχετικά έκταση (1.400 στρέμματα περίπου). Για τον λόγο αυτό λειτουργεί σαν προλίμνη για την τροφοδοσία των υπόλοιπων θερμαστρών και συχνά ονομάζεται «λιμνοθάλασσα». Η αλυκή Κίτρους είναι η δεύτερη, σε παραγωγή άλατος αλυκή στην Ελλάδα. Στην διάρκεια των τελευταίων 20 ετών, στην αλυκή και την υγροτοπική ζώνη που την περιβάλλει, έχουν παρατηρηθεί 163 είδη πουλιών, από τα οποία τα 51 φωλιάζουν. Από τα σπάνια και απειλούμενα είδη συναντώνται σε μεγάλους πληθυσμούς το φοινικόπτερο, η βαρβάρα, η αβοκέτα, ο καλαμοκανάς, το νεροχελίδονο, ο λεπτόραμφος γλάρος, το γελογλάρονο, το νανογλάρονο και η χουλιαρομύτα. Η φαρδιά ζώνη των αμμοθινών, μπροστά στην πρώτη θερμάστρα της αλυκής, αποτελεί τη μεγαλύτερη σε πλάτος και έκταση περιοχή με αμμοθίνες στην βόρεια Ελλάδα, όπου συναντώνται αμμόφιλα φυτά όπως ο προστατευόμενος κρίνος της θάλασσας καθώς και πολλά είδη της ερπετοπανίδας. Στις αμμοθίνες των αλυκών έχουν παρατηρηθεί οι μεγαλύτερες συγκεντρώσεις της Μεσογειακής χελώνας σε όλη την Ευρώπη. ΑΛΥΚΕΣ 65

35 Λάσπη, με πυκνή άλμη, βρίσκεται στον πυθμένα των θερμαστρών (πυκνότητα ο Be). Θεωρείται πως κάνει καλό στην υγεία. 66 Ανάμεσα στην αλυκή και τις αμμοθίνες αλλά και σε μεγάλες εκτάσεις νότια των αλυκών αναπτύσσεται η αλοφυτική βλάστηση. Τα αλόφυτα (αλμυρίθρες) το φθινόπωρο, όταν το νερό έχει εξατμιστεί, έχουν εντυπωσιακό κόκκινο χρώμα, ενώ το χειμώνα σ αυτές τις εκτάσεις εκατοντάδες παρυδάτια πουλιά αναζητούν την τροφή τους στα ρηχά νερά. Η αλυκή Κίτρους προστατεύεται από την ευρωπαϊκή νομοθεσία, συνθήκη Ramsar καθώς και την ελληνική νομοθεσία, KYA 14874/3291, 6/7/98, ανήκει στο δίκτυο Natura 2000 και έχει αναγνωριστεί ως περιοχή ειδικής προστασίας, SPA sites. ΑΛΥΚΗ ΚΑΛΛΟΝΗΣ O κόλπος της Καλλονής είναι ο μεγαλύτερος της νήσου Λέσβου και βρίσκεται στο νοτιοδυτικό τμήμα του νησιού. Είναι ένα ημίκλειστο σύστημα το οποίο επικοινωνεί με το Αιγαίο μέσω ενός διαύλου εύρους μικρότερου του ενός χιλιομέτρου. Ο δίαυλος περιορίζει σημαντικά την διακίνηση υδάτινων μαζών με αποτέλεσμα την δημιουργία ιδιαίτερων χαρακτηριστικών στον κόλπο, που είναι η υψηλότερη της θάλασσας αλατότητα, (περίπου 4 οbe) η μεγάλη παραγωγικότητα και ο αυτόχθων ευτροφισμός. Το σημαντικότερο τμήμα του υγροτόπου βρίσκεται στο βόρειο και ανατολικό τμήμα του κόλπου, όπου βρίσκεται και η ομώνυμη αλυκή, επειδή φωλιάζουν σπάνια απειλούμενα και για τον λόγο αυτό προστατευόμενα, πουλιά. Η αλυκή Καλλονής έχει δημιουργηθεί από την αποθετική δράση των χειμάρρων Ξυνόροδου και Τσικνιά κυρίως, που καταλήγουν στο μοιχό του κόλπου. Η βλάστηση που συναντάται στην αλυκή Καλλονής, όπως και στις υπόλοιπες αλυκές αποτελείται από είδη φυτών προσαρμοσμένων σε συνθήκες αλατότητας. Σύμφωνα με σχετική μελέτη κυρίαρχα φυτά στην αλυκή είναι είδη του γένους Arthrocnemum, Halimione portulacoides, ÅËËÇÍÉÊÏ ÐÁÍÏÑÁÌÁ, ÔÅÕ ÏÓ 90 ï

36 ΑΛΥΚΕΣ 67

37 Αλυκή Κίτρους. 68 ÅËËÇÍÉÊÏ ÐÁÍÏÑÁÌÁ, ÔÅÕ ÏÓ 90 ï

38 ΑΛΥΚΕΣ 69

39 70 Το ανόστρακο καρκινοειδές artemia. είδη του γένους Limonium, είδη του γένους Salicornia και Hordeum marinum (σε ξηρότερο έδαφος). Στις θερμάστρες με αλατότητα μικρότερη από 10 οbe αναπτύσσεται υποβρύχια βλάστηση, «φύκια», από τα φυτά του γένους Ruppia. Ο πιο σημαντικός πλαγκτονικός οργανισμός που παρατηρείται και στην αλυκή Καλλονής είναι το ανόστρακο καρκινοειδές artemia, το οποίο, όπως προαναφέρθηκε, επηρεάζει άμεσα την παραγωγική διαδικασία και παράλληλα αποτελεί πολύτιμη τροφή για πολλά είδη πουλιών. Επίσης συναντώνται και εδώ το μικρό ψάρι ζαμπαρέλλα (aphanius fasciatus) και αρκετά είδη θαλάσσιων εντόμων. Στην αλυκή Καλλονής έχουν μέχρι σήμερα παρατηρηθεί περισσότερα από 100 είδη πουλιών τα περισσότερα από τα οποία προστατεύονται από την Ελληνική και Κοινοτική νομοθεσία. Ενδεικτικά αναφέρονται η αβοκέτα, ο καλαμοκανάς, ο θαλασσοσφυριχτής, η νανοσκαλίδρα, η πετροτριλίδα, η μαυροβουτηχτάρα, η λασποσκαλίδρα, διάφορα είδη ερωδιών και πελαργών, τα γνωστά φοινικόπτερα που παραμένουν στην αλυκή σχεδόν καθόλη την διάρκεια του χρόνου σε μεγάλους πληθυσμούς και πολλά είδη γλαρονιών όπως το ποταμογλάρονο, το νανογλάρονο και το γελογλάρονο. Αξίζει να σημειωθεί, ότι ο εκσυγχρονισμός της αλυκής που πραγματοποιήθηκε πρόσφατα από τη εταιρία μας και περιελάμβανε τον επανασχεδιασμό και την εξ ολοκλήρου ανακατασκευή της παραγωγικής έκτασης της αλυκής καθώς και την εκμηχάνιση της λειτουργίας της, είχε σαν αποτέλεσμα κατ αρχάς, τον υπερδιπλασιασμό της ετήσιας ποσότητας παραγόμενου προϊόντος, αλλά το πιο σημαντικό την ουσιαστική αναβάθμιση του οικοσυστήματος της αλυκής. Συγκεκριμένα, μετά την επαναλειτουργία της αλυκής παρατηρήθηκε μεγάλη αύξηση τόσο του αριθμού όσο και των ειδών των πουλιών που διαβιούσαν στην αλυκή, γεγονός που είχε σαν αποτέλεσμα την εκρηκτική αύξηση του οικοτουρισμού στην περιοχή της Καλλονής Λέσβου, ιδιαίτερα κατά τους μήνες Απρίλιο και Μάιο! Αποδεικνύεται λοιπόν στην πράξη, ότι η βέλτιστη λειτουργία μιας σύγχρονης Αλυκής είναι απόλυτα συνδεδεμένη με την διατήρηση αλλά και ανάπτυξη ενός υγιούς και σταθερού οικοσυστήματος. Η αλυκή Καλλονής προστατεύεται από την ευρωπαϊκή νομοθεσία, την συνθήκη Ramsar καθώς και την ελληνική νομοθεσία, ανήκει στο δίκτυο Natura 2000 και έχει αναγνωριστεί ως περιοχή ειδικής προστασίας, SPA sites. Κλείνοντας, θα ήθελα να τονίσω ότι η φράση, με την οποία δίκαια και εύστοχα πιστεύω χαρακτηρίζεται η δουλειά που κάνουν οι αλυκάριοι στη χώρα μας είναι: οικολογούντες, αλοπηγούμεν επί πάσης Ελλάδος! Επικοινωνία: ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ ΑΛΥΚΕΣ Α.Ε. Τηλ , ÅËËÇÍÉÊÏ ÐÁÍÏÑÁÌÁ, ÔÅÕ ÏÓ 90 ï

40 ΘΕΟΔΩΡΑ ΠΕΤΑΝΙΔΟΥ ΑΛΑΣ ΤΟ ΑΛΑΤΙ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΑΙ ΤΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΕΚΔΟΣΕΙΣ: ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ ΑΛΥΚΕΣ Α.Ε ενασχόλησή μας με το Αλάτι, προίκισε την βιβλιοθήκη μας με δύο βιβλία, τόσο σημαντικά και πολύ- Η τιμα, που θα τα χαρακτηρίζαμε ως απαραίτητα. Όχι μόνον για όσους έχουν επιστημονικό ενδιαφέρον για το αλάτι, αλλά και για κάθε ανήσυχο πνεύμα που θέλει να αποκτήσει μια βαθιά και πολύπλευρη γνώση, για το τόσο σπουδαίο αυτό προϊόν. Το πρώτο από τα δύο βιβλία έχει τον τίτλο «ΑΛΑΣ, Το Αλάτι στην Ευρωπαϊκή Ιστορία και τον Πολιτισμό». Έχει γραφτεί από την καθηγήτρια του Πανεπιστημίου Αιγαίου Θεοδώρα Πετανίδου και έχει εκδοθεί από τις «Ελληνικές Αλυκές Α.Ε.» στην Ελληνική και Αγγλική. Η γραφή είναι γλαφυρή, μυθιστορηματική σχεδόν και απόλυτα κατανοητή. Έτσι η πληροφόρηση και η γνώση μεταδίδονται αβίαστα και πολύ ευχάριστα. Πρωτεύοντα ρόλο στην σημαντικότητα του βιβλίου παίζει επίσης και το πλούσιο και εξαιρετικό φωτογραφικό υλικό. Η φυσική Ιστορία του Άλατος, η Ανάγκη και οι Χρήστες του Άλατος, οι Τεχνικές Παραγωγής Άλατος, η Αλοπηγία στην Εύρωπη δια μέσου των αιώνιων αλλά ακόμη και το Αλάτι στο Περιβάλλον, τον Πολιτισμό και τον Τουρισμό είναι μερικά μόνον από τα μεγάλα κεφάλαια που πραγματεύεται το βιβλίο. Τα ελάχιστα αντίτυπα που έχουν απομείνει διατίθενται από τις «Ελληνικές Αλυκές ΑΕ», τηλ ΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΛΑΤΙ Η ΤΡΙΗΜΕΡΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΥΤΙΛΗΝΗ, 6-8 ΝΟΕΜ- ΒΡΙΟΥ 1998 ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΤΒΑ Εξίσου σημαντικό και πολυδιάστατο είναι και το δεύτερο βιβλίο, που επικεντρώνεται στο «Ελληνικό Αλάτι». Περιλαμβάνει τις εισηγήσεις κορυφαίων Ελλήνων επιστημόνων στο Τριήμερο εργασίας που πραγματοποιήθηκε στην Μυτιλήνη το Από τις 36 συνολικά εισηγήσεις, που καλύπτουν μια τεράστια γκάμα θεμάτων σχετικών με το αλάτι, αναφέρουμε ενδεικτικά: Μινωικό Αλάτι από την Ζάκρο, Το αλάτι στην Αρχαία Κύπρο, Η γεωγραφία της χρήσης και της παραγωγής του άλατος στον ελληνικό κόσμο, Τόποι και τρόποι συλλογής αλατιού στην Μέσα και Έξω Μάνη, Αλυκή: Ένα ολοκληρωμένο σταθερό οικοσύστημα, Οι αλυκές του Θερμαϊκού, Το αλάτι της τροφής, της ζωής, της γης και πάμπολλα ακόμη εξαιρετικά θέματα που διευρύνουν τους γνωσιολογικούς μας ορίζοντες για το αλάτι σε απίστευτο βαθμό. Το βιβλίο έχει εκδοθεί το 2001 από το τότε Υπουργείο Αιγαίου και το Πολιτιστικό Τεχνολογικό Ίδρυμα ΕΤΒΑ, έχει 448 σελίδες και πωλείται από τα βιβλιοπωλεία προς 20 Ε. Το συνιστούμε ανεπιφύλακτα. ΑΛΥΚΕΣ 71

Αλοπηγική Τεχνολογία- Οικοσύστημα Αλυκών

Αλοπηγική Τεχνολογία- Οικοσύστημα Αλυκών ΔΙΕΘΝΗΣ ΗΜΕΡΙΔΑ «Διακυβέρνηση και καινοτομία: μοχλός αειφόρου ανάπτυξης, διαχείρισης και προστασίας των φυσικών πόρων» Τρίτη 22 Οκτωβρίου 2013 Αλοπηγική Τεχνολογία- Οικοσύστημα Αλυκών Νικόλαος Α. Κοροβέσης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ ΑΛΥΚΕΣ Α.Ε. ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΗΛΩΣΗ. Κοινοτικού Συστήµατος Οικολογικής ιαχείρισης και Οικολογικού Ελέγχου (ΕΜΑS)

ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ ΑΛΥΚΕΣ Α.Ε. ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΗΛΩΣΗ. Κοινοτικού Συστήµατος Οικολογικής ιαχείρισης και Οικολογικού Ελέγχου (ΕΜΑS) ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΗΛΩΣΗ Κοινοτικού Συστήµατος Οικολογικής ιαχείρισης και Οικολογικού Ελέγχου (ΕΜΑS) Φεβρουάριος 2006 1. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Περιεχόµενα...2 2. Εισαγωγικό Σηµείωµα...4 3. Μήνυµα του ιευθύνοντος

Διαβάστε περισσότερα

«Εθνικό Πάρκο Δέλτα Αξιού: 12 χρόνια δράσεις για τη φύση και τον άνθρωπο»

«Εθνικό Πάρκο Δέλτα Αξιού: 12 χρόνια δράσεις για τη φύση και τον άνθρωπο» «Εθνικό Πάρκο Δέλτα Αξιού: 12 χρόνια δράσεις για τη φύση και τον άνθρωπο» 10 Οκτωβρίου 2015 Μέγαρο Μουσικής Θεσσαλονίκης «Τα πουλιά: οι πρωταγωνιστές του Εθνικού Πάρκου» Εύα Κατράνα Βιολόγος Msc Εθνικό

Διαβάστε περισσότερα

ΔΑΣΙΚΑ & ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 13/06/2013 Δήμος Βισαλτίας

ΔΑΣΙΚΑ & ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 13/06/2013 Δήμος Βισαλτίας ΔΑΣΙΚΑ & ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 13/06/2013 Δήμος Βισαλτίας Τί είναι ένα Οικοσύστημα; Ένα οικοσύστημα είναι μια αυτο-συντηρούμενη και αυτορυθμιζόμενη κοινότητα ζώντων

Διαβάστε περισσότερα

ιαχείριση Υδατικών Οικοσυστηµάτων: Μεταβατικά ύδατα ρ. Παναγιώτης ΠΑΝΑΓΙΩΤΙ ΗΣ /ντης Ερευνών Ελληνικό Κέντρο Θαλασσίων Ερευνών

ιαχείριση Υδατικών Οικοσυστηµάτων: Μεταβατικά ύδατα ρ. Παναγιώτης ΠΑΝΑΓΙΩΤΙ ΗΣ /ντης Ερευνών Ελληνικό Κέντρο Θαλασσίων Ερευνών ιαχείριση Υδατικών Οικοσυστηµάτων: Μεταβατικά ύδατα ρ. Παναγιώτης ΠΑΝΑΓΙΩΤΙ ΗΣ /ντης Ερευνών Ελληνικό Κέντρο Θαλασσίων Ερευνών Μεταβατικά ύδατα (transitional waters) σύµφωνα µε την Οδηγία Πλαίσιο για τα

Διαβάστε περισσότερα

Σε αντίθεση με τις θάλασσες, το νερό των ποταμών δεν περιέχει σχεδόν καθόλου αλάτι - γι' αυτό το λέμε γλυκό νερό.

Σε αντίθεση με τις θάλασσες, το νερό των ποταμών δεν περιέχει σχεδόν καθόλου αλάτι - γι' αυτό το λέμε γλυκό νερό. Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Καστρίου 2013 Tι είναι τα ποτάμια; Τα ποτάμια είναι φυσικά ρεύματα νερού. Δημιουργούνται από το νερό των βροχών και των λιωμένων πάγων, που κατεβαίνει από πιο ψηλές περιοχές

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία στο μάθημα: ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΜΗΧΑΝΙΚΟΥΣ. Θέμα: ΕΥΤΡΟΦΙΣΜΟΣ

Εργασία στο μάθημα: ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΜΗΧΑΝΙΚΟΥΣ. Θέμα: ΕΥΤΡΟΦΙΣΜΟΣ ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ Εργασία στο μάθημα: ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΜΗΧΑΝΙΚΟΥΣ Θέμα: ΕΥΤΡΟΦΙΣΜΟΣ 1 Ονομ/μο φοιτήτριας: Κουκουλιάντα Στυλιανή Αριθμός μητρώου: 7533 Υπεύθυνος καθηγητής:

Διαβάστε περισσότερα

Το μεγαλύτερο μέρος της γης αποτελείται από νερό. Το 97,2% του νερού αυτού

Το μεγαλύτερο μέρος της γης αποτελείται από νερό. Το 97,2% του νερού αυτού 1. Το νερό στη φύση και τη ζωή των ανθρώπων Το μεγαλύτερο μέρος της γης αποτελείται από νερό. Το 97,2% του νερού αυτού βρίσκεται στους ωκεανούς, είναι δηλαδή αλμυρό. Μόλις το 2% βρίσκεται στους πόλους

Διαβάστε περισσότερα

Η οδηγία για τα νερά κολύμβησης και η επίδραση της μυδοκαλλιέργειας στην ποιότητα νερών του Θερμαϊκού κόλπου (Βόρειο. Αιγαίο)

Η οδηγία για τα νερά κολύμβησης και η επίδραση της μυδοκαλλιέργειας στην ποιότητα νερών του Θερμαϊκού κόλπου (Βόρειο. Αιγαίο) Η οδηγία για τα νερά κολύμβησης και η επίδραση της μυδοκαλλιέργειας στην ποιότητα νερών του Θερμαϊκού κόλπου (Βόρειο Αιγαίο) Δρ. Σοφία Γαληνού-Μητσούδη Αλεξάνδρειο ΤΕΙ Θεσσαλονίκης Τμήμα Τεχνολογίας Αλιείας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Κ Kάνιγγος ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΟΛΛΙΝΤΖΑ 10, (5ος όροφ. Τηλ: 210-3300296-7. www.kollintzas.gr OΙΚΟΛΟΓΙΑ 1. Όσο το ποσό της ενέργειας: α) μειώνεται προς τα ανώτερα

Διαβάστε περισσότερα

Φοιτητες: Σαμακός Φώτιος Παναγιώτης 7442 Ζάπρης Αδαμάντης 7458

Φοιτητες: Σαμακός Φώτιος Παναγιώτης 7442 Ζάπρης Αδαμάντης 7458 Φοιτητες: Σαμακός Φώτιος Παναγιώτης 7442 Ζάπρης Αδαμάντης 7458 1.ΕΙΣΑΓΩΓΗ 2.ΣΤΟΙΧΕΙΑΡΥΠΑΝΣΗΣ 2.1 ΠΑΘΟΦΟΝΟΙ ΜΙΚΡΟΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ 2.1.1 ΒΑΚΤΗΡΙΑ 2.1.2 ΙΟΙ 2.1.3 ΠΡΩΤΟΖΩΑ 2.2 ΑΝΟΡΓΑΝΕΣ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΚΕΣ ΔΙΑΛΥΤΕΣ ΣΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΡΥΠΑΝΣΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ. Σοφοκλής Λογιάδης

Η ΡΥΠΑΝΣΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ. Σοφοκλής Λογιάδης Η ΡΥΠΑΝΣΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Σοφοκλής Λογιάδης Τι ειναι ρυπανση του νερου -ορισμος Το νερό είναι η πηγή ζωής στον πλανήτη μας. Περίπου το 70% της επιφάνειας του σκεπάζεται με νερό. Από το συνολικό διαθέσιμο νερό

Διαβάστε περισσότερα

2.4 Ρύπανση του νερού

2.4 Ρύπανση του νερού 1 Η θεωρία του μαθήματος με ερωτήσεις 2.4 Ρύπανση του νερού 4-1. Ποια ονομάζονται λύματα; Έτσι ονομάζονται τα υγρά απόβλητα από τις κατοικίες, τις βιομηχανίες, τις βιοτεχνίες και τους αγρούς. 4-2. Ποιοι

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΑΣΚΑΡΙΔΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ ΔΟΥΔΟΥΜΗ ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΙΑΚΩΒΙΔΟΥ ΕΛΛΗ-ΕΙΡΗΝΗ ΕΙΡΗΝΗ ΟΣΜΑΝΤΖΙΚΙΔΟΥ. ΜΑΘΗΜΑ: ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ «Το. νερό πηγή ζωής» ΤΑΞΗ: Ά

ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΑΣΚΑΡΙΔΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ ΔΟΥΔΟΥΜΗ ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΙΑΚΩΒΙΔΟΥ ΕΛΛΗ-ΕΙΡΗΝΗ ΕΙΡΗΝΗ ΟΣΜΑΝΤΖΙΚΙΔΟΥ. ΜΑΘΗΜΑ: ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ «Το. νερό πηγή ζωής» ΤΑΞΗ: Ά ΜΑΘΗΜΑ: ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ «Το νερό πηγή ζωής» ΤΑΞΗ: Ά ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ: ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΝΑΛΜΠΑΝΤΗΣ, ΕΛΕΝΗ ΧΕΙΜΑΡΙΟΥ ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΣΤΑΔΙΑ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΜΙΑ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ: ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΑΣΚΑΡΙΔΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ Η ΣΧΕΣΗ ΜΑΣ ΜΕ ΤΗ ΓΗ Δ. ΑΡΖΟΥΜΑΝΙΔΟΥ

ΦΥΣΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ Η ΣΧΕΣΗ ΜΑΣ ΜΕ ΤΗ ΓΗ Δ. ΑΡΖΟΥΜΑΝΙΔΟΥ ΦΥΣΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ Η ΣΧΕΣΗ ΜΑΣ ΜΕ ΤΗ ΓΗ Δ. ΑΡΖΟΥΜΑΝΙΔΟΥ είναι οι παραγωγικές δυνάμεις ή το αποτέλεσμα των παραγωγικών δυνάμεων που υπάρχουν και δρουν στο φυσικό περιβάλλον και που για τον σημερινό άνθρωπο μπορούν,

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι άμεση ρύπανση?

Τι είναι άμεση ρύπανση? ΡΥΠΑΝΣΗ ΝΕΡΟΥ Τι είναι ρύπανση; Ρύπανση μπορεί να θεωρηθεί η δυσμενής μεταβολή των φυσικοχημικών ή βιολογικών συνθηκών ενός συγκεκριμένου περιβάλλοντος ή/και η βραχυπρόθεσμη ή μακροπρόθεσμη βλάβη στην

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΛΙΜΝΗΣ ΚΑΡΛΑΣ

ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΛΙΜΝΗΣ ΚΑΡΛΑΣ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΛΙΜΝΗΣ ΚΑΡΛΑΣ Θ. Παπαδημητρίου, Π. Σιδηρόπουλος, Δ. Μιχαλάκης, Μ. Χαμόγλου, Ι. Κάγκαλου Φορέας Διαχείρισης Περιοχής Οικοανάπτυξης Κάρλας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑΣ. γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2014-2015

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑΣ. γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2014-2015 ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑΣ γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2014-2015 Ελένη Γ. Παλούμπα, Χημικός, Εργαστηριακό Κέντρο Φυσικών Επιστημών Λακωνίας, 2014-2015 Αθήνα, 16-09-2014 Αρ. Πρωτ. 147346/Γ2 ΘΕΜΑ: Οδηγίες για τη διδασκαλία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΧΗΜΕΙΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΣΤΟΝ ΜΑΛΙΑΚΟ ΚΟΛΠΟ. Αν. Καθηγητης Μ.Δασενακης. Δρ Θ.Καστριτης Ε.Ρουσελάκη

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΧΗΜΕΙΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΣΤΟΝ ΜΑΛΙΑΚΟ ΚΟΛΠΟ. Αν. Καθηγητης Μ.Δασενακης. Δρ Θ.Καστριτης Ε.Ρουσελάκη ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΧΗΜΕΙΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Ο ΚΙΝΔΥΝΟΣ ΤΟΥ ΕΥΤΡΟΦΙΣΜΟΥ ΣΤΟΝ ΜΑΛΙΑΚΟ ΚΟΛΠΟ Αν. Καθηγητης Μ.Δασενακης Δρ Θ.Καστριτης Ε.Ρουσελάκη Φ.Σάλτα Κύκλος αζώτου Κύκλος φωσφόρου Kύκλος πυριτίου

Διαβάστε περισσότερα

Όσα υγρά απόβλητα μπορούν να επαναχρησιμοποιηθούν, πρέπει να υποστούν

Όσα υγρά απόβλητα μπορούν να επαναχρησιμοποιηθούν, πρέπει να υποστούν 7. Επαναχρησιμοποίηση νερού στο δήμο μας! Όσα υγρά απόβλητα μπορούν να επαναχρησιμοποιηθούν, πρέπει να υποστούν επεξεργασία πριν την επανάχρησή τους. Ο βαθμός επεξεργασίας εξαρτάται από την χρήση για την

Διαβάστε περισσότερα

Βιοποικιλότητα & Αγροτικά Οικοσυστήματα

Βιοποικιλότητα & Αγροτικά Οικοσυστήματα ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΜΕΘΟΔΟΥ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΥ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟΥ ΑΠΟΤΥΠΩΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΑΕΙΦΟΡΑ ΑΓΡΟ- ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ: Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΟΥ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΟΥ ΕΛΑΙΩΝΑ Χρονική Διάρκεια: Οκτώβριος 2010 Ιούνιος 2014 Προϋπολογισμός:

Διαβάστε περισσότερα

Υγρότοποι: μία ιστορία για το νησί μου. Καλουστ Παραγκαμιάν / WWF Ελλάς

Υγρότοποι: μία ιστορία για το νησί μου. Καλουστ Παραγκαμιάν / WWF Ελλάς Υγρότοποι: μία ιστορία για το νησί μου Καλουστ Παραγκαμιάν / WWF Ελλάς Υγρότοποι: μια ιστορία για το νησί μου 1 Τι είναι υγρότοποι; Καλουστ Παραγκαμιάν / WWF Ελλάς Καλούστ Παραγκαμιάν/ WWF Ελλάς Υγρότοποι:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΜΟΝΑ Α ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗΣ ΝΕΡΟΥ ΚΑΙ ΜΗ ΕΝΙΚΗΣ ΑΠΟΡΡΙΨΗΣ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ

ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΜΟΝΑ Α ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗΣ ΝΕΡΟΥ ΚΑΙ ΜΗ ΕΝΙΚΗΣ ΑΠΟΡΡΙΨΗΣ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΜΟΝΑ Α ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗΣ ΝΕΡΟΥ ΚΑΙ ΜΗ ΕΝΙΚΗΣ ΑΠΟΡΡΙΨΗΣ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ Πηγή: Mr.Matteo Villa HAR srl. Επιµέλεια: Κων/νος I. Νάκος SHIELCO Ltd Σελίδα 1/5 O οίκος HAR srl, Ιταλίας εξειδικεύεται στον σχεδιασµό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΑΤΡΩΝ 2013-14

ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΑΤΡΩΝ 2013-14 ΘΕΜΑΤΑ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑΣ Μπορεί να λειτουργήσει ένα οικοσύστημα α) με παραγωγούς και καταναλωτές; β) με παραγωγούς και αποικοδομητές; γ)με καταναλωτές και αποικοδομητές; Η διατήρηση των οικοσυστημάτων προϋποθέτει

Διαβάστε περισσότερα

Προστατευόμενες θαλάσσιες περιοχές φυσικής κληρονομιάς

Προστατευόμενες θαλάσσιες περιοχές φυσικής κληρονομιάς Προστατευόμενες θαλάσσιες περιοχές φυσικής κληρονομιάς Habitat: κυρίαρχη μορφή, γύρω από την οποία αναπτύσσεται ένας οικότοπος Χλωρίδα (π.χ. φυτό-φύκος) Πανίδα (π.χ. ύφαλος διθύρων) Γεωλογική μορφή (π.χ.

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΜΟΝΑ ΕΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΑΠΟΣΚΛΗΡΥΜΕΝΟΥ ΝΕΡΟΥ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΜΟΝΑ ΕΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΑΠΟΣΚΛΗΡΥΜΕΝΟΥ ΝΕΡΟΥ ΜΟΝΑ ΕΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΑΠΟΣΚΛΗΡΥΜΕΝΟΥ ΝΕΡΟΥ ΤΕΧΝΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΣΚΛΗΡΟΤΗΤΑ Η σκληρότητα του νερού οφείλεται στην παρουσία διαλυµένων αλάτων ασβεστίου και µαγνησίου. Τα άλατα αυτά διαλύονται στο νερό

Διαβάστε περισσότερα

Συνέδριο για την Αειφόρο Ανάπτυξη των Νησιών Αθήνα 9 Σεπτεμβρίου 2006. Εισαγωγική ομιλία κ. Στ. Δήμα Επιτρόπου Περιβάλλοντος

Συνέδριο για την Αειφόρο Ανάπτυξη των Νησιών Αθήνα 9 Σεπτεμβρίου 2006. Εισαγωγική ομιλία κ. Στ. Δήμα Επιτρόπου Περιβάλλοντος Συνέδριο για την Αειφόρο Ανάπτυξη των Νησιών Αθήνα 9 Σεπτεμβρίου 2006 Εισαγωγική ομιλία κ. Στ. Δήμα Επιτρόπου Περιβάλλοντος Κυρίες και κύριοι, Θα ήθελα να σας ευχαριστήσω για την πρόσκλησή σας να προλογίσω

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικοί Βιότοποι. Τάξη Οδηγίες Μάθημα Ε Δημοτικού Πώς συμπληρώνουμε τα φύλλα εργασίας Γεωγραφία

Ελληνικοί Βιότοποι. Τάξη Οδηγίες Μάθημα Ε Δημοτικού Πώς συμπληρώνουμε τα φύλλα εργασίας Γεωγραφία Τάξη Οδηγίες Μάθημα Ε Δημοτικού Πώς συμπληρώνουμε τα φύλλα εργασίας Γεωγραφία Στόχος της δραστηριότητας αυτής είναι να γνωρίσουμε και να καταγράψουμε τους ελληνικούς βιότοπους και να εντοπίσουμε τα ζώα

Διαβάστε περισσότερα

Ανακύκλωση & διατήρηση Θρεπτικών

Ανακύκλωση & διατήρηση Θρεπτικών Ανακύκλωση & διατήρηση Θρεπτικών 30-12-2014 EVA PAPASTERGIADOU Ανακύκλωση των Θρεπτικών είναι η χρησιμοποίηση, ο μετασχηματισμός, η διακίνηση & η επαναχρησιμοποίηση των θρεπτικών στοιχείων στα οικοσυστήματα

Διαβάστε περισσότερα

Κώστας Κωνσταντίνου Τμήμα Γεωλογικής Επισκόπησης

Κώστας Κωνσταντίνου Τμήμα Γεωλογικής Επισκόπησης Έρευνες για τεχνητό εμπλουτισμό των υπόγειων νερών της Κύπρου με νερό τριτοβάθμιας επεξεργασίας (παραδείγματα από Λεμεσό και Κοκκινοχώρια) Κώστας Κωνσταντίνου Τμήμα Γεωλογικής Επισκόπησης Υπουργείο Γεωργίας,

Διαβάστε περισσότερα

Η ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΑΞΙΑ ΤΗΣ ΛΙΜΝΗΣ ΠΑΡΑΛΙΜΝΙΟΥ ΑΝΘΡΑΚΑΣ Ή ΘΗΣΑΥΡΟΣ; ΙΑΚΩΒΟΣ ΤΖΙΩΡΤΖΙΗΣ, ΒΙΟΛΟΓΟΣ ENALIA PHYSIS ENVIRONMENTAL RECEARCH CENTER

Η ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΑΞΙΑ ΤΗΣ ΛΙΜΝΗΣ ΠΑΡΑΛΙΜΝΙΟΥ ΑΝΘΡΑΚΑΣ Ή ΘΗΣΑΥΡΟΣ; ΙΑΚΩΒΟΣ ΤΖΙΩΡΤΖΙΗΣ, ΒΙΟΛΟΓΟΣ ENALIA PHYSIS ENVIRONMENTAL RECEARCH CENTER Η ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΑΞΙΑ ΤΗΣ ΛΙΜΝΗΣ ΠΑΡΑΛΙΜΝΙΟΥ ΑΝΘΡΑΚΑΣ Ή ΘΗΣΑΥΡΟΣ; ΙΑΚΩΒΟΣ ΤΖΙΩΡΤΖΙΗΣ, ΒΙΟΛΟΓΟΣ ENALIA PHYSIS ENVIRONMENTAL RECEARCH CENTER ΣΥΝΟΨΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ 1. Εισαγωγή στο δίκτυο NATURA 2000 2. Βασικά υδρολογικά

Διαβάστε περισσότερα

Υπενθύμιση. Παγκόσμιες ημέρες αφιερωμένες στο περιβάλλον

Υπενθύμιση. Παγκόσμιες ημέρες αφιερωμένες στο περιβάλλον Υπενθύμιση Παγκόσμιες ημέρες αφιερωμένες στο περιβάλλον Φεβρουάριος 2: Ημέρα Υγροτόπων Στις 2 Φεβρουαρίου 1977 υπογράφτηκε η Σύμβαση για τους Υγροτόπους στην πόλη Ramsar του Ιράν. Στη Συνθήκη αυτή περιλαμβάνονται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΕΔΑΦΟΚΛΙΜΑΤΙΚΩΝ ΣΥΝΘΗΚΩΝ ΣΤΗΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΗΣ ΑΜΠΕΛΟΥ

ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΕΔΑΦΟΚΛΙΜΑΤΙΚΩΝ ΣΥΝΘΗΚΩΝ ΣΤΗΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΗΣ ΑΜΠΕΛΟΥ ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΕΔΑΦΟΚΛΙΜΑΤΙΚΩΝ ΣΥΝΘΗΚΩΝ ΣΤΗΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΗΣ ΑΜΠΕΛΟΥ ΕΔΑΦΟΣ Φυσικές ιδιότητες Δομή και σύσταση Χρώμα Βάθος Διαπερατότητα Διαθέσιμη υγρασία Θερμοκρασία Χημικές ιδιότητες ph Αλατότητα Γονιμότητα

Διαβάστε περισσότερα

Μπορεί η διαχείριση των εδαφικών πόρων να συμβάλλει στη μείωση των αερίων του θερμοκηπίου;

Μπορεί η διαχείριση των εδαφικών πόρων να συμβάλλει στη μείωση των αερίων του θερμοκηπίου; Μπορεί η διαχείριση των εδαφικών πόρων να συμβάλλει στη μείωση των αερίων του θερμοκηπίου; Δημ. Αλιφραγκής Καθηγητής Εργαστήριο Δασικής Εδαφολογίας ΑΠΘ Αύξηση του ρυθμού δέσμευσης του διοξειδίου του άνθρακα

Διαβάστε περισσότερα

ΡΥΠΑΝΣΗ. Ρύποι. Αντίδραση βιολογικών συστημάτων σε παράγοντες αύξησης

ΡΥΠΑΝΣΗ. Ρύποι. Αντίδραση βιολογικών συστημάτων σε παράγοντες αύξησης ΡΥΠΑΝΣΗ 91 είναι η άμεση ή έμμεση διοχέτευση από τον άνθρωπο στο υδάτινο περιβάλλον ύλης ή ενέργειας με επιβλαβή αποτελέσματα για τους οργανισμούς ( ο ορισμός της ρύπανσης από τον ΟΗΕ ) Ρύποι Φυσικοί (εκρήξεις

Διαβάστε περισσότερα

Οι «πουλάκηδες», το FaceBook, ο Αριστοτέλης, και το BBC.

Οι «πουλάκηδες», το FaceBook, ο Αριστοτέλης, και το BBC. Αγαπητοί Φίλοι, Σας ευχαριστούμε ιδιαίτερα για την τιμή που κάνετε στην εκδήλωσή μας, για την τιμή που κάνετε στον τόπο μας, στη Μυτιλήνη. Σε μια κοινή εκδήλωση, μαζί με το Σύλλογο Καλλονιατών Λέσβου,

Διαβάστε περισσότερα

Προσδιορισμός φυσικοχημικών παραμέτρων υγρών αποβλήτων και υδάτων

Προσδιορισμός φυσικοχημικών παραμέτρων υγρών αποβλήτων και υδάτων Προσδιορισμός φυσικοχημικών παραμέτρων υγρών αποβλήτων και υδάτων (DO - BOD - COD - TOC) Χ. Βασιλάτος Οργανική ύλη Αποξυγόνωση επιφανειακών και υπογείων υδάτων Οι οργανικές ύλες αποτελούν πολύ σοβαρό ρύπο,

Διαβάστε περισσότερα

ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΡΥΠΑΝΣΗ ΣΤΟΝ ΚΟΛΠΟ ΤΗΣ ΕΛΕΥΣΙΝΑΣ. Μ.Δασενάκης ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΕΛΛΗΝΩΝ

ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΡΥΠΑΝΣΗ ΣΤΟΝ ΚΟΛΠΟ ΤΗΣ ΕΛΕΥΣΙΝΑΣ. Μ.Δασενάκης ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΕΛΛΗΝΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ, ΤΜΗΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΧΗΜΕΙΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΡΥΠΑΝΣΗ ΣΤΟΝ ΚΟΛΠΟ ΤΗΣ ΕΛΕΥΣΙΝΑΣ Μ.Δασενάκης ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΕΛΛΗΝΩΝ Ο ΣΑΡΩΝΙΚΟΣ ΚΟΛΠΟΣ Επιφάνεια: 2600 km 2 Μέγιστο βάθος: 450 m

Διαβάστε περισσότερα

Χαρίλαος Μέγας Ελένη Φωτάκη Ελευθέριος Νεοφύτου

Χαρίλαος Μέγας Ελένη Φωτάκη Ελευθέριος Νεοφύτου Χαρίλαος Μέγας Ελένη Φωτάκη Ελευθέριος Νεοφύτου Απαντήσεις στις ερωτήσεις: Πρόλογος Το βιβλίο αυτό γράφτηκε για να βοηθήσει το μαθητή της Γ Γυμνασίου στην κατανόηση των θεμελιωδών γνώσεων της Βιολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Πόσο μας απειλούν τα ΦΥΤΟΦΑΡΜΑΚΑ

Πόσο μας απειλούν τα ΦΥΤΟΦΑΡΜΑΚΑ Πόσο μας απειλούν τα ΦΥΤΟΦΑΡΜΑΚΑ Λίμνες και ποτάμια της Ελλάδας έχουν μετατραπεί σε κοκτέιλ φυτοφαρμάκων. Τοξικές ουσίες εισέρχονται στην τροφική αλυσίδα και δυστυχώς σε βαθμό που δεν μπορούμε να προσδιορίσουμε,

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗ ΚΑΙ ΙΑΣΠΟΡΑ ΤΩΝ ΕΝΤΟΜΩΝ ΣΕ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΟΥ ΤΥΠΟΥ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ

ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗ ΚΑΙ ΙΑΣΠΟΡΑ ΤΩΝ ΕΝΤΟΜΩΝ ΣΕ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΟΥ ΤΥΠΟΥ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗ ΚΑΙ ΙΑΣΠΟΡΑ ΤΩΝ ΕΝΤΟΜΩΝ ΣΕ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΟΥ ΤΥΠΟΥ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ Α. Λεγάκις* & Π.Β. Πετράκης** * Ζωολογικό Μουσείο Πανεπιστημίου Αθηνών ** ΕΘΙΑΓΕ, Ινστιτούτο Μεσογειακών Οικοσυστημάτων 11 ο Πανελλήνιο

Διαβάστε περισσότερα

Υγρότοποι: μία ιστορία για το νησί μου. Καλουστ Παραγκαμιάν / WWF Ελλάς

Υγρότοποι: μία ιστορία για το νησί μου. Καλουστ Παραγκαμιάν / WWF Ελλάς Υγρότοποι: μία ιστορία για το νησί μου Καλουστ Παραγκαμιάν / WWF Ελλάς Υγρότοποι: μια ιστορία για το νησί μου 1 Τι είναι υγρότοποι; Καλουστ Παραγκαμιάν / WWF Ελλάς Υγρότοποι: μια ιστορία για το νησί μου

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΤΕΧΝΗΤΕΣ ΛΙΜΝΕΣ ΤΗΣ ΔΕΗ

ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΤΕΧΝΗΤΕΣ ΛΙΜΝΕΣ ΤΗΣ ΔΕΗ ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΤΕΧΝΗΤΕΣ ΛΙΜΝΕΣ ΤΗΣ ΔΕΗ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Από τα μέσα της δεκαετίας του 50 μέχρι σήμερα, έχουν κατασκευαστεί από τη ΔΕΗ Α.Ε. και βρίσκονται σε λειτουργία, 15 μεγάλα και 9 μικρά Υδροηλεκτρικά

Διαβάστε περισσότερα

Φορέας ιαχείρισης Υγροτόπων Κοτυχίου Στροφυλιάς Καραµπέρου Γεωργία, ασολόγος-συντονίστρια έργου Αρετή Ζαχαροπούλου, Περιβαλλοντολόγος Βασιλική

Φορέας ιαχείρισης Υγροτόπων Κοτυχίου Στροφυλιάς Καραµπέρου Γεωργία, ασολόγος-συντονίστρια έργου Αρετή Ζαχαροπούλου, Περιβαλλοντολόγος Βασιλική Εθνικό Πάρκο Υγροτόπων ΚοτυχίουΚοτυχίου Στροφυλιάς Φορέας ιαχείρισης Υγροτόπων Κοτυχίου Στροφυλιάς Καραµπέρου Γεωργία, ασολόγος-συντονίστρια έργου Αρετή Ζαχαροπούλου, Περιβαλλοντολόγος Βασιλική Ορφανού,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Τι ονομάζουμε ροή ενέργειας σε ένα οικοσύστημα; Όσο αναγκαία είναι η τροφοδότηση ενός οικοσυστήματος με ενέργεια, άλλο τόσο αναγκαία είναι η διανομή της στους άλλους οργανισμούς

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΓΕΙΑ ΝΕΡΑ - ΤΟ ΠΑΡΟΝ ΚΑΙ ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΣΤΑ ΝΗΣΙΑ ΤΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ

ΥΠΟΓΕΙΑ ΝΕΡΑ - ΤΟ ΠΑΡΟΝ ΚΑΙ ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΣΤΑ ΝΗΣΙΑ ΤΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ ΥΠΟΓΕΙΑ ΝΕΡΑ - ΤΟ ΠΑΡΟΝ ΚΑΙ ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΣΤΑ ΝΗΣΙΑ ΤΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ από Π. Σαμπατακάκη Dr. Υδρογεωλόγο 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Δεν θα ταν άστοχο εάν αναφέραμε ότι το πρόβλημα της λειψυδρίας στο νησιωτικό χώρο του Αιγαίου

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογία Γενικής Παιδείας Κεφάλαιο 2 ο : Άνθρωπος και Περιβάλλον

Βιολογία Γενικής Παιδείας Κεφάλαιο 2 ο : Άνθρωπος και Περιβάλλον Βιολογία Γενικής Παιδείας Κεφάλαιο 2 ο : Άνθρωπος και Περιβάλλον Οικολογία: η επιστήμη που μελετά τις σχέσεις των οργανισμών, και φυσικά του ανθρώπου, με τους βιοτικούς (ζωντανούς οργανισμούς του ίδιου

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΕΥΘΥΝΕΣ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΕΣ: Κωνσταντινιά Τσιρογιάννη. Βασιλική Χατζηκωνσταντίνου (ΠΕ04)

ΥΠΕΥΘΥΝΕΣ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΕΣ: Κωνσταντινιά Τσιρογιάννη. Βασιλική Χατζηκωνσταντίνου (ΠΕ04) ΥΠΕΥΘΥΝΕΣ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΕΣ: Κωνσταντινιά Τσιρογιάννη (ΠΕ02) Βασιλική Χατζηκωνσταντίνου (ΠΕ04) Β T C E J O R P Υ Ν Η Μ Α Ρ Τ ΤΕ Α Ν Α Ν Ε Ω ΣΙ Μ ΕΣ Π Η ΓΕ Σ ΕΝ Ε Ρ ΓΕ Ι Α Σ. Δ Ι Ε Ξ Δ Σ Α Π ΤΗ Ν Κ Ρ Ι ΣΗ 2 Να

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΑΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. Το νερό καλύπτει τα 4/5 του πλανήτη

ΥΔΑΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. Το νερό καλύπτει τα 4/5 του πλανήτη ΥΔΑΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Το νερό καλύπτει τα 4/5 του πλανήτη Βασικός-αναντικατάστατος παράγοντας της ζωής κάθε μορφής και κάθε επιπέδου Συνδέεται άμεσα με τη διαμόρφωση των κλιματολογικών συνθηκών Η σύγχρονη

Διαβάστε περισσότερα

Η χρήση ατμού είναι ευρέως διαδεδομένη σχεδόν σε όλη την βιομηχανία. Ο ατμός

Η χρήση ατμού είναι ευρέως διαδεδομένη σχεδόν σε όλη την βιομηχανία. Ο ατμός Η χρήση ατμού είναι ευρέως διαδεδομένη σχεδόν σε όλη την βιομηχανία. Ο ατμός μεταφέρει μεγάλη ποσότητα ενέργειας με την μορφή θερμότητας και χρησιμοποιείται στην παραγωγική διαδικασία για την επιτάχυνση

Διαβάστε περισσότερα

Σχολικό Πρόγραμμα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Γλυφάδα

Σχολικό Πρόγραμμα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Γλυφάδα Σχολικό Πρόγραμμα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Γλυφάδα Περιεχόμενα Το Μεσολόγγι Ιστορία Πολιτισμός Λιμνοθάλασσα Μεσολογγίου Αιτωλικού Ιχθυοσυλληπτικές Εγκαταστάσεις Η αλυκή Μεσολογγίου Παραγωγική διαδικασία

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ- ΤΜΗΜΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ, ΜΑΘΗΜΑ: ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ- ΧΡΙΣΤΟΣ ΑΠ.

ΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ- ΤΜΗΜΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ, ΜΑΘΗΜΑ: ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ- ΧΡΙΣΤΟΣ ΑΠ. Χ. ΑΠ. ΛΑΔΙΑΣ ΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ- ΤΜΗΜΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ, ΜΑΘΗΜΑ: ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ- Το νερό μπορεί να θεωρηθεί ως φυσικός πόρος, ως οικονομικό αγαθό και

Διαβάστε περισσότερα

Ενσωμάτωση Βιοκλιματικών Τεχνικών και Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας στα Σχολικά Κτήρια σε Συνδυασμό με Περιβαλλοντική Εκπαίδευση

Ενσωμάτωση Βιοκλιματικών Τεχνικών και Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας στα Σχολικά Κτήρια σε Συνδυασμό με Περιβαλλοντική Εκπαίδευση Ενσωμάτωση Βιοκλιματικών Τεχνικών και Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας στα Σχολικά Κτήρια σε Συνδυασμό με Περιβαλλοντική Εκπαίδευση Κατερίνα Χατζηβασιλειάδη Αρχιτέκτων Μηχανικός ΑΠΘ 1. Εισαγωγή Η προστασία

Διαβάστε περισσότερα

Τα βασικά της διεργασίας της

Τα βασικά της διεργασίας της Τα βασικά της διεργασίας της ενεργού ιλύος Επίκουρος Καθηγητής Π. Μελίδης Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος Εργαστήριο Διαχείρισης και Τεχνολογίας Υγρών Αποβλήτων 1 Γιατί είναι απαραίτητη η επεξεργασία Για

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΧΡΗΣΗΣ ΣΗΜΑΤΩΝ. Άρθρο 1 Αντικείμενο

ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΧΡΗΣΗΣ ΣΗΜΑΤΩΝ. Άρθρο 1 Αντικείμενο ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΧΡΗΣΗΣ ΣΗΜΑΤΩΝ Άρθρο 1 Αντικείμενο Ο παρών Κανονισμός αναφέρεται στη χρήση σημάτων τα οποία χορηγεί η a Cert A.E. σε επιχειρήσεις για την επισήμανση και τη διαφήμιση των πιστοποιημένων προϊόντων

Διαβάστε περισσότερα

aquabio.gr ΜΕΤΑΤΡΟΠΗ ΣΤΕΓΑΝΗΣ ΔΕΞΑΜΕΝΗΣ (ΔΕΞ. ΒΟΘΡΟΥ) ΣΕ ΜΟΝΑΔΑ ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΥ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΥ ΔΙΑΚΟΠΤΟΜΕΝΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ (SBR)

aquabio.gr ΜΕΤΑΤΡΟΠΗ ΣΤΕΓΑΝΗΣ ΔΕΞΑΜΕΝΗΣ (ΔΕΞ. ΒΟΘΡΟΥ) ΣΕ ΜΟΝΑΔΑ ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΥ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΥ ΔΙΑΚΟΠΤΟΜΕΝΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ (SBR) aquabio.gr Αντώνης Χουρδάκης & ΣΙΑ Ε.Ε. a.chourdakis@aquabio.gr Διδώς Σωτηρίου 15, Ηράκλειο, 71305 τηλ.: (+30) 2810 372 899 κιν.: (+30) 697 22 22 981 fax: (+30) 2810 372 901 aquabio SBR ΜΕΤΑΤΡΟΠΗ ΣΤΕΓΑΝΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Υδατικοί πόροι Ν. Αιτωλοακαρνανίας: Πηγή καθαρής ενέργειας

Υδατικοί πόροι Ν. Αιτωλοακαρνανίας: Πηγή καθαρής ενέργειας «ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ», ΑΘΗΝΑ, 12-14 Δεκεμβρίου 2012 Υδατικοί πόροι Ν. Αιτωλοακαρνανίας: Πηγή καθαρής ενέργειας Ακράτος Χρήστος Λέκτορας ΤΜΗΜΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Γιώργος Μάρλης, Γεωργία Κοντονή, Κωνσταντίνα Παλαιοθοδώρου

Γιώργος Μάρλης, Γεωργία Κοντονή, Κωνσταντίνα Παλαιοθοδώρου H Γ τάξη του 6 ου Δημοτικού Σχολείου Ζακύνθου Στα πλαίσια της ευέλικτης ζώνης μελέτησε το θέμα: «Χλωρίδα και πανίδα της Ζακύνθου» Εκπαιδευτικοί: Γιώργος Μάρλης, Γεωργία Κοντονή, Κωνσταντίνα Παλαιοθοδώρου

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ

ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Η ΡΟΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Η ροή του νερού μεταξύ των άλλων καθορίζει τη ζωή και τις λειτουργίες των έμβιων οργανισμών στο ποτάμι. Διαμορφώνει το σχήμα του σώματός τους, τους

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΤΟΥ ΠΑΡΑΚΤΙΟΥ ΧΩΡΟΥ: η περίπτωση του Κόλπου Καλλονής στις αρχές της δεκαετίας του 90

ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΤΟΥ ΠΑΡΑΚΤΙΟΥ ΧΩΡΟΥ: η περίπτωση του Κόλπου Καλλονής στις αρχές της δεκαετίας του 90 ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΤΟΥ ΠΑΡΑΚΤΙΟΥ ΧΩΡΟΥ: η περίπτωση του Κόλπου Καλλονής στις αρχές της δεκαετίας του 90 Π. Παναγιωτίδης φυσιογνώστης-ωκεανογράφος Ερευνητής ΕλΚεΘΕ Σύνοψη Αφορµή της ενασχόλησης µε το

Διαβάστε περισσότερα

Βασικός εξοπλισμός Θερμοκηπίων. Τα θερμοκήπια όσον αφορά τις βασικές τεχνικές προδιαγραφές τους χαρακτηρίζονται:

Βασικός εξοπλισμός Θερμοκηπίων. Τα θερμοκήπια όσον αφορά τις βασικές τεχνικές προδιαγραφές τους χαρακτηρίζονται: Βασικός εξοπλισμός Θερμοκηπίων Τα θερμοκήπια όσον αφορά τις βασικές τεχνικές προδιαγραφές τους χαρακτηρίζονται: (α) από το είδος της κατασκευής τους ως τοξωτά ή αμφίρρικτα και τροποποιήσεις αυτών των δύο

Διαβάστε περισσότερα

http://www.eu-water.eu

http://www.eu-water.eu 5ο Ενημερωτικό Δελτίο του έργου EU-WATER Διακρατική ολοκληρωμένη διαχείριση των υδατικών πόρων στη γεωργία http://www.eu-water.eu "Οικονομικά κίνητρα για την υιοθέτηση πρακτικών εξοικονόμησης νερού και

Διαβάστε περισσότερα

Παρά το γεγονός ότι παρατηρείται αφθονία του νερού στη φύση, υπάρχουν πολλά προβλήματα σε σχέση με τη διαχείρισή του.

Παρά το γεγονός ότι παρατηρείται αφθονία του νερού στη φύση, υπάρχουν πολλά προβλήματα σε σχέση με τη διαχείρισή του. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Το νερό είναι ανανεώσιμος πόρος και αποτελεί ζωτικό στοιχείο για την επιβίωση του ανθρώπου, της πανίδας, της χλωρίδας και τη διατήρηση του φυσικού περιβάλλοντος. Η ύπαρξη και η επάρκειά του είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2011

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2011 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2011 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (Ι) ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα: Εισαγωγή στη Γεωργία Λαχανοκομία

Διαβάστε περισσότερα

Κατανοώντας την επιχειρηματική ευκαιρία

Κατανοώντας την επιχειρηματική ευκαιρία Η Επιχειρηματική Ευκαιρία Κατανοώντας την επιχειρηματική ευκαιρία Υπάρχουν έρευνες οι οποίες δείχνουν ότι στους περισσότερους επιχειρηματίες που ξεκινούν για πρώτη φορά μια επιχείρηση, τελειώνουν τα χρήματα

Διαβάστε περισσότερα

Η παρούσα τεχνική έκθεση έχει βασιστεί στην πρώτη από τις δυο δέσμες μέτρων, στις οποίες κατέληξε η έκθεση του WWF Ελλάς προς το δήμο Μαλίων.

Η παρούσα τεχνική έκθεση έχει βασιστεί στην πρώτη από τις δυο δέσμες μέτρων, στις οποίες κατέληξε η έκθεση του WWF Ελλάς προς το δήμο Μαλίων. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΝΟΜΟΣ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ ΔΗΜΟΣ ΧΕΡΣΟΝΗΣΟΥ Δ/ΝΣΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ, ΠΡΑΣΙΝΟΥ, ΚΑΘΑΡΙΟΤΗΤΑΣ & ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗΣ ΔΗΜΟΣ: Χερσονήσου ΕΡΓΟ: ΜΕΤΡΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΟΥ ΥΓΡΟΤΟΠΟΥ ΜΑΛΙΩΝ Προϋπολογισμός: 46.635,00 ΕΥΡΩ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ. Aτµόσφαιρα της Γης - Η σύνθεση της ατµόσφαιρας Προέλευση του Οξυγόνου - Προέλευση του Οξυγόνου

ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ. Aτµόσφαιρα της Γης - Η σύνθεση της ατµόσφαιρας Προέλευση του Οξυγόνου - Προέλευση του Οξυγόνου ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ Aτµόσφαιρα της Γης - Η σύνθεση της ατµόσφαιρας Προέλευση του Οξυγόνου - Προέλευση του Οξυγόνου ρ. Ε. Λυκούδη Αθήνα 2005 Aτµόσφαιρα της Γης Ατµόσφαιρα είναι η αεριώδης µάζα η οποία περιβάλλει

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΑΚΤΙΚΟ αριθμ. 4 Αριθμ. Συνεδρίασης 4 η /28.02.2013 ΑΠΟΦΑΣΗ 19

ΠΡΑΚΤΙΚΟ αριθμ. 4 Αριθμ. Συνεδρίασης 4 η /28.02.2013 ΑΠΟΦΑΣΗ 19 ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ ΠΡΑΚΤΙΚΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΗΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ------------------------------------------------------------ ΠΡΑΚΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Ελιά. Η ελιά ή ελαιόδεντρο ή λιόδεντρο είναι γένος καρποφόρων δέντρων της οικογένειας των Ελαιοειδών, το οποίο συναντάται πολύ συχνά και στην Ελλάδα.

Ελιά. Η ελιά ή ελαιόδεντρο ή λιόδεντρο είναι γένος καρποφόρων δέντρων της οικογένειας των Ελαιοειδών, το οποίο συναντάται πολύ συχνά και στην Ελλάδα. Ελιά Ελιά Η ελιά ή ελαιόδεντρο ή λιόδεντρο είναι γένος καρποφόρων δέντρων της οικογένειας των Ελαιοειδών, το οποίο συναντάται πολύ συχνά και στην Ελλάδα. Ο καρπός του ονομάζεται επίσης ελιά και από αυτόν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ http://www.minenv.gr/

ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ http://www.minenv.gr/ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ, ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ, ΤΟ ΔΙΚΤΥΟ NATURA 2000 ΚΑΙ LIFE+ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ http://www.minenv.gr/ 369 370 371 ΠΑΡΚΟ ΠΡΕΣΠΩΝ.

Διαβάστε περισσότερα

Η Διημερίδα υλοποείται στο πλαίσιο της Πράξης «Δράσεις Δια Βίου Μάθησης για το Περιβάλλον και την Αειφορία», μέσω του Επιχειρησιακού Προγράμματος

Η Διημερίδα υλοποείται στο πλαίσιο της Πράξης «Δράσεις Δια Βίου Μάθησης για το Περιβάλλον και την Αειφορία», μέσω του Επιχειρησιακού Προγράμματος Η Διημερίδα υλοποείται στο πλαίσιο της Πράξης «Δράσεις Δια Βίου Μάθησης για το Περιβάλλον και την Αειφορία», μέσω του Επιχειρησιακού Προγράμματος «Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση», με τη συγχρηματοδότηση

Διαβάστε περισσότερα

Ημερίδα : Παράκτιες Αμμοθίνες με είδη Κέδρων. Θέμα Παράκτιες αμμοθίνες με είδη κέδρων και δίκτυο «Natura 2000» στο νησί της Ρόδου

Ημερίδα : Παράκτιες Αμμοθίνες με είδη Κέδρων. Θέμα Παράκτιες αμμοθίνες με είδη κέδρων και δίκτυο «Natura 2000» στο νησί της Ρόδου Ημερίδα : Παράκτιες Αμμοθίνες με είδη Κέδρων Θέμα Παράκτιες αμμοθίνες με είδη κέδρων και δίκτυο «Natura 2000» στο νησί της Ρόδου Εισηγητές Κωνσταντίνος Παπαδόπουλος, Δασολόγος-Περιβαλλοντολόγος Δέσποινα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΦΑΛΑΤΩΣΗ: ΕΥΛΟΓΙΑ Ή ΚΑΤΑΡΑ Μάθαμε τη λέξη αφαλάτωση όταν η Κυπριακή κυβέρνηση έκανε αγωνιώδεις προσπάθειες για εξεύρεση υδάτινων πόρων.

ΑΦΑΛΑΤΩΣΗ: ΕΥΛΟΓΙΑ Ή ΚΑΤΑΡΑ Μάθαμε τη λέξη αφαλάτωση όταν η Κυπριακή κυβέρνηση έκανε αγωνιώδεις προσπάθειες για εξεύρεση υδάτινων πόρων. ΑΦΑΛΑΤΩΣΗ: ΕΥΛΟΓΙΑ Ή ΚΑΤΑΡΑ Μάθαμε τη λέξη αφαλάτωση όταν η Κυπριακή κυβέρνηση έκανε αγωνιώδεις προσπάθειες για εξεύρεση υδάτινων πόρων. Ήρθε σαν η πιο σύγχρονη λύση χάρη στην ανάπτυξη της τεχνολογίας.

Διαβάστε περισσότερα

Η ιστορική πατρότητα του όρου «Μεσόγειος θάλασσα» ανήκει στους Λατίνους και μάλιστα περί τα μέσα του 3ου αιώνα που πρώτος ο Σολίνος τη ονομάζει

Η ιστορική πατρότητα του όρου «Μεσόγειος θάλασσα» ανήκει στους Λατίνους και μάλιστα περί τα μέσα του 3ου αιώνα που πρώτος ο Σολίνος τη ονομάζει Η ιστορική πατρότητα του όρου «Μεσόγειος θάλασσα» ανήκει στους Λατίνους και μάλιστα περί τα μέσα του 3ου αιώνα που πρώτος ο Σολίνος τη ονομάζει χαρακτηριστικά «Mare Mediterraneum» ως μεταξύ δύο ηπείρων

Διαβάστε περισσότερα

Δραστηριότητα 2: Το αλμυρό νερό

Δραστηριότητα 2: Το αλμυρό νερό Παγκόσμιο πείραμα για το Διεθνές Έτος Χημείας Δραστηριότητα 2: Το αλμυρό νερό Το μεγαλύτερο ποσοστό του νερού στον πλανήτη, για την ακρίβεια το 95% είναι αλμυρό νερό, δηλ. περιέχει άλατα. Σε αυτή τη δραστηριότητα

Διαβάστε περισσότερα

5. ΤΟ ΠΥΡΙΤΙΟ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός

5. ΤΟ ΠΥΡΙΤΙΟ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός 5. ΤΟ ΠΥΡΙΤΙΟ Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός Σκοπός του μαθήματος: Να εντοπίζουμε τη θέση του πυριτίου στον περιοδικό πίνακα Να αναφέρουμε τη χρήση του πυριτίου σε υλικά όπως

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΠΡΟΓΑΜΜΑΤΟΣ «ΚΑΘΑΡΑ ΠΟΤΑΜΙΑ ΖΩΝΤΑΝΕΣ ΠΟΛΕΙΣ» ΣΤΟ ΔΗΜΟ ΔΕΛΤΑ. Εθελοντικός Οργανισμός για τη Προστασία Αστικού Περιβάλλοντος

ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΠΡΟΓΑΜΜΑΤΟΣ «ΚΑΘΑΡΑ ΠΟΤΑΜΙΑ ΖΩΝΤΑΝΕΣ ΠΟΛΕΙΣ» ΣΤΟ ΔΗΜΟ ΔΕΛΤΑ. Εθελοντικός Οργανισμός για τη Προστασία Αστικού Περιβάλλοντος ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΠΡΟΓΑΜΜΑΤΟΣ «ΚΑΘΑΡΑ ΠΟΤΑΜΙΑ ΖΩΝΤΑΝΕΣ ΠΟΛΕΙΣ» ΣΤΟ ΔΗΜΟ ΔΕΛΤΑ Εθελοντικός Οργανισμός για τη Προστασία Αστικού Περιβάλλοντος ΤΟΠΟΘΕΣΙΑ Η περιοχή εφαρμογής του πιλοτικού προγράμματος αφορά

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΤΡΟΦΗΣ ΩΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ. Η παραγωγή τροφής

Η ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΤΡΟΦΗΣ ΩΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ. Η παραγωγή τροφής Η ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΤΡΟΦΗΣ ΩΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ Η παραγωγή τροφής Καλύπτει τη βασικότερη ανθρώπινη ανάγκη Ιστορικά, η πρώτη αιτία ανθρώπινης παρέµβασης στο φυσικό περιβάλλον Σχετίζεται άµεσα µε τον υπερπληθυσµό

Διαβάστε περισσότερα

Τουρισμός για παρατήρηση πουλιών στην Κεφαλονιά: Ένας δυναμικός τομέας εναλλακτικών μορφών τουρισμού

Τουρισμός για παρατήρηση πουλιών στην Κεφαλονιά: Ένας δυναμικός τομέας εναλλακτικών μορφών τουρισμού Τουρισμός για παρατήρηση πουλιών στην Κεφαλονιά: Ένας δυναμικός τομέας εναλλακτικών μορφών τουρισμού Δρ. Μιχαήλ Ξανθάκης Συντονιστής Φορέα Διαχείρισης Ε.Δ. Αίνου Αργοστόλι, 15 Νοεμβρίου 2014 Οικοτουρισμός

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία του καθηγητού Χρήστου Σ. Ζερεφού, ακαδημαϊκού Συντονιστού της ΕΜΕΚΑ

Ομιλία του καθηγητού Χρήστου Σ. Ζερεφού, ακαδημαϊκού Συντονιστού της ΕΜΕΚΑ Ομιλία του καθηγητού Χρήστου Σ. Ζερεφού, ακαδημαϊκού Συντονιστού της ΕΜΕΚΑ Οι επιμέρους μελέτες ανέδειξαν τον πλούτο των φυσικών πόρων που διαθέτει η χώρα μας αλλά και τους κινδύνους που απειλούν το φυσικό

Διαβάστε περισσότερα

Εικ.IV.7: Μορφές Κυψελοειδούς αποσάθρωσης στη Νάξο, στην περιοχή της Στελίδας.

Εικ.IV.7: Μορφές Κυψελοειδούς αποσάθρωσης στη Νάξο, στην περιοχή της Στελίδας. ii. Μορφές Διάβρωσης 1. Μορφές Κυψελοειδούς Αποσάθρωσης-Tafoni Ο όρος Tafoni θεσπίστηκε ως γεωμορφολογικός από τον A. Penck (1894), εξαιτίας των γεωμορφών σε περιοχή της Κορσικής, που φέρει το όνομα αυτό.

Διαβάστε περισσότερα

Η επίδραση των Κοινοτικών Οδηγιών για τη Φύση στην προστασία και διαχείριση του φυσικού περιβάλλοντος στην Ελλάδα

Η επίδραση των Κοινοτικών Οδηγιών για τη Φύση στην προστασία και διαχείριση του φυσικού περιβάλλοντος στην Ελλάδα Η επίδραση των Κοινοτικών Οδηγιών για τη Φύση στην προστασία και διαχείριση του φυσικού περιβάλλοντος στην Ελλάδα Ελένη Τρύφων Υπουργείο Περιβάλλοντος & Ενέργειας Πόσο επίκαιρο είναι το ερώτημα; Η Ε.Ε.

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΘΕΡΙΝΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 08/01/2012

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΘΕΡΙΝΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 08/01/2012 ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΘΕΡΙΝΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 08/01/2012 ΘΕΜΑ 1 Ο Να επιλέξετε την φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις: Στα τροφικά επίπεδα

Διαβάστε περισσότερα

Προγράμματα στην Περιβαλλοντική Εκπαίδευση και στην Εκπαίδευση για την Αειφορία. Έτος: 2010 2011

Προγράμματα στην Περιβαλλοντική Εκπαίδευση και στην Εκπαίδευση για την Αειφορία. Έτος: 2010 2011 Προγράμματα στην Περιβαλλοντική Εκπαίδευση και στην Εκπαίδευση για την Αειφορία 1. Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας Έτος: 2010 2011 Απευθύνεται σε μαθητές Α/θμιας και Β/θμιας Εκπαίδευσης καθώς και σε ομάδες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΝΑΙ Η ΜΟΝΗ ΠΟΥ ΕΧΟΥΜΕ

ΕΙΝΑΙ Η ΜΟΝΗ ΠΟΥ ΕΧΟΥΜΕ ΕΙΝΑΙ Η ΜΟΝΗ ΠΟΥ ΕΧΟΥΜΕ...είναι το σπίτι μας και το μέλλον των παιδιών μας Τι είναι η βιώσιμη ανάπτυξη και γιατί ΜΑσ αφορα ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ: www.4design.gr Η βιώσιµη ή αειφόρος ανάπτυξη αποσκοπεί στο να βελτιώσει

Διαβάστε περισσότερα

Στοιχεία από το ερευνητικό έργο «Υγρότοποι Αττικής» ΕΛΚΕΘΕ / ΕΟΕ 2010

Στοιχεία από το ερευνητικό έργο «Υγρότοποι Αττικής» ΕΛΚΕΘΕ / ΕΟΕ 2010 Η ανάγκη διατήρησης-παρακολούθησης-ανάδειξης των υγροτόπων της Αττικής Στοιχεία από το ερευνητικό έργο «Υγρότοποι Αττικής» ΕΛΚΕΘΕ / ΕΟΕ 2010 Υπεύθυνος έργου από πλευράς ΕΛΚΕΘΕ: Δρ. Σταμάτης Ζόγκαρης zogaris@ath.hcmr.gr

Διαβάστε περισσότερα

Ε ΑΦΟΣ. Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά

Ε ΑΦΟΣ. Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά Ε ΑΦΟΣ Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά ρ. Ε. Λυκούδη Αθήνα 2005 Έδαφος Το έδαφος σχηµατίζεται από τα προϊόντα της αποσάθρωσης των πετρωµάτων του υποβάθρου (µητρικό πέτρωµα) ή των πετρωµάτων τω γειτονικών

Διαβάστε περισσότερα

Ολοκληρωµένη Διαχείριση Ζιζανίων Πρόγραµµα LIFE+ HydroSense

Ολοκληρωµένη Διαχείριση Ζιζανίων Πρόγραµµα LIFE+ HydroSense Ολοκληρωµένη Διαχείριση Ζιζανίων Πρόγραµµα LIFE+ HydroSense Δρ Βάγια Α. Κατή Τµήµα Ζιζανιολογίας Μπενάκειο Φυτοπαθολογικό Ινστιτούτο Α Κύκλος Εκπαίδευσης Νίκαια Λάρισας, 8 Φεβ. 2011 Ζηµιές από τα ζιζάνια

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΕΚΠΛΥΣΗΣ. Πρόβληµα 30. Η καυστική σόδα παράγεται µε την επεξεργασία ενός διαλύµατος ανθρακικού νατρίου σε νερό (25 kg/s Na 2

ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΕΚΠΛΥΣΗΣ. Πρόβληµα 30. Η καυστική σόδα παράγεται µε την επεξεργασία ενός διαλύµατος ανθρακικού νατρίου σε νερό (25 kg/s Na 2 ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΕΚΠΛΥΣΗΣ Πρόβληµα 30. Η καυστική σόδα παράγεται µε την επεξεργασία ενός διαλύµατος ανθρακικού νατρίου σε νερό (25 kg/s Na 2 CO 3 ) µε τη θεωρητική απαίτηση σε υδροξείδιο του ασβεστίου. Αφού

Διαβάστε περισσότερα

ανάμεσα στους ποικίλους χρήστες Εμπόριο Ναυσιπλοΐα Αλιεία Ιχθυοκαλλιέργειες Αναψυχή Κατοικία Βιομηχανίες

ανάμεσα στους ποικίλους χρήστες Εμπόριο Ναυσιπλοΐα Αλιεία Ιχθυοκαλλιέργειες Αναψυχή Κατοικία Βιομηχανίες 4/3/2009 Ενημερωτική Ημερίδα «Υπάρχουσα κατάσταση και προοπτικές εξυγίανσης της παράκτιας ζώνης και του βυθού στον Κόλπο της Ελευσίνας» Η έννοια της ολοκληρωμένης διαχείρισης παράκτιας ζώνης & Το παράδειγμα

Διαβάστε περισσότερα

6 CO 2 + 6H 2 O C 6 Η 12 O 6 + 6 O2

6 CO 2 + 6H 2 O C 6 Η 12 O 6 + 6 O2 78 ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟΤΗΤΑ ΥΔΑΤΙΝΩΝ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΦΥΤΙΚΟΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ (μακροφύκη φυτοπλαγκτόν) ΠΡΩΤΟΓΕΝΕΙΣ ΠAΡΑΓΩΓΟΙ ( μετατρέπουν ανόργανα συστατικά σε οργανικές ενώσεις ) φωτοσύνθεση 6 CO 2 + 6H 2 O C 6 Η 12

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΝΕΟ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΠΡΟΦΙΛ ΚΑΙ ΟΙ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΣΧΟΛΗΣ. ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΚΑΙ ΓΕΩΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. Μάριος Τσέζος, Καθηγητής Ε.Μ.Π.

ΤΟ ΝΕΟ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΠΡΟΦΙΛ ΚΑΙ ΟΙ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΣΧΟΛΗΣ. ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΚΑΙ ΓΕΩΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. Μάριος Τσέζος, Καθηγητής Ε.Μ.Π. ΤΟ ΝΕΟ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΠΡΟΦΙΛ ΚΑΙ ΟΙ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΣΧΟΛΗΣ. ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΚΑΙ ΓΕΩΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. Μάριος Τσέζος, Καθηγητής Ε.Μ.Π. Περιβαλλοντική Μηχανική και Γεωπεριβάλλον Αν αναρωτηθεί κανείς

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΛΙΠΑΝΣΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΝΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ (ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Π.Ε. ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ)

ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΛΙΠΑΝΣΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΝΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ (ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Π.Ε. ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ) ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΛΙΠΑΝΣΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΝΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ (ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Π.Ε. ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ) ρ. Αριστοτέλης Παπαδόπουλος Γενικός /ντης Αγροτικής Έρευνας ΕΛ.Γ.Ο. «ΗΜΗΤΡΑ» ρ. Φραντζής Παπαδόπουλος Τακτικός Ερευνητής

Διαβάστε περισσότερα

http://www.eu-water.eu

http://www.eu-water.eu 2ο Ενημερωτικό Δελτίο του έργου EU-WATER Διακρατική ολοκληρωμένη διαχείριση των υδατικών πόρων στη γεωργία http://www.eu-water.eu Παρουσίαση της υδρογεωλογικής κατάστασης της λεκάνης Σαριγκιόλ και των

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντικά Προβλήματα και Σύγχρονα Εργαλεία ιαχείρισής τους στο θαλάσσιο περιβάλλον του Στρυμονικού Κόλπου και των εκβολών του π.

Περιβαλλοντικά Προβλήματα και Σύγχρονα Εργαλεία ιαχείρισής τους στο θαλάσσιο περιβάλλον του Στρυμονικού Κόλπου και των εκβολών του π. Περιβαλλοντικά Προβλήματα και Σύγχρονα Εργαλεία ιαχείρισής τους στο θαλάσσιο περιβάλλον του Στρυμονικού Κόλπου και των εκβολών του π. Στρυμόνα ρ. Γεώργιος Συλαίος Εργαστήριο Οικολογικής Μηχανικής & Τεχνολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΛΙΜΝΟΛΟΓΙΑ. Αποτελεί υποσύνολο της επιστήμης της Θαλάσσιας Βιολογίας και της Ωκεανογραφίας.

ΛΙΜΝΟΛΟΓΙΑ. Αποτελεί υποσύνολο της επιστήμης της Θαλάσσιας Βιολογίας και της Ωκεανογραφίας. ΛΙΜΝΟΛΟΓΙΑ Η Λιμνολογία είναι μία σχετικά νέα επιστήμη: πρώτη αναφορά το 1895 από τον Ελβετό F. A. Forel στο βιβλίο του με τίτλο: Le Leman: Monographie limnologique. Αποτελεί υποσύνολο της επιστήμης της

Διαβάστε περισσότερα

ΠΥΛΩΝΕΣ ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ

ΠΥΛΩΝΕΣ ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΠΥΛΩΝΕΣ ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ Θα κατατάξουμε τις Θεματικές Ενότητες που απαρτίζουν μια Βιώσιμη κοινότητα σε τέσσερες Πυλώνες Βιωσιμότητας. Ο λόγος είναι αφ ενός μεν η διευκόλυνση στη κατηγοροποίηση

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ 6 ΒΡΟΧΗ. 1. Βροχομετρικές παράμετροι. 2. Ημερήσια πορεία της βροχής

ΑΣΚΗΣΗ 6 ΒΡΟΧΗ. 1. Βροχομετρικές παράμετροι. 2. Ημερήσια πορεία της βροχής ΑΣΚΗΣΗ 6 ΒΡΟΧΗ Η βροχή αποτελεί μία από τις σπουδαιότερες μετεωρολογικές παραμέτρους. Είναι η πιο κοινή μορφή υετού και αποτελείται από σταγόνες που βρίσκονται σε υγρή κατάσταση. 1. Βροχομετρικές παράμετροι

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΧΟΙ ΚΑΙ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΕΣ ΤΟΥ ΥΠΟ ΕΚΠΟΝΗΣΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΤΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΟΥ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΖΕΠ "ΚΟΣΙΗ-ΠΑΛΛΟΥΡΟΚΑΜΠΟΣ

ΣΤΟΧΟΙ ΚΑΙ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΕΣ ΤΟΥ ΥΠΟ ΕΚΠΟΝΗΣΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΤΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΟΥ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΖΕΠ ΚΟΣΙΗ-ΠΑΛΛΟΥΡΟΚΑΜΠΟΣ ΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΣΤΟΧΩΝ ΔΙΑΤΗΡΗΣΗΣ & ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΤΙΚΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΓΙΑ ΤΙΣ ΖΩΝΕΣ ΕΙΔΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ (ΖΕΠ) ΠΟΥ ΕΧΟΥΝ ΚΑΘΟΡΙΣΤΕΙ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΗΝ ΟΔΗΓΙΑ ΓΙΑ ΤΑ ΑΓΡΙΑ ΠΤΗΝΑ (2009/147/ΕΚ) - ΣΤΟΧΟΙ ΚΑΙ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

3ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΘΕΜΑ: Ο ελαιώνας ως οικοσύστημα: φυτά, πτηνά, θηλαστικά

3ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΘΕΜΑ: Ο ελαιώνας ως οικοσύστημα: φυτά, πτηνά, θηλαστικά 3ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΘΕΜΑ: Ο ελαιώνας ως οικοσύστημα: φυτά, πτηνά, θηλαστικά Στάδια Προγράμματος Καθορισμός Θέματος Ομάδων εργασίας Συλλογή υλικού σχετικού με το

Διαβάστε περισσότερα