Θέμα Εργασίας: Το αίνιγμα της Κέρου και οι ειδικοί αποθέτες της

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Θέμα Εργασίας: Το αίνιγμα της Κέρου και οι ειδικοί αποθέτες της"

Transcript

1 Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας Θέμα Εργασίας: Το αίνιγμα της Κέρου και οι ειδικοί αποθέτες της Μάθημα: Το νησιωτικό Αιγαίο κατά την 3 η χιλιετία Επιβλέπων Καθηγητής: Ανδρέας Βλαχόπουλος Κωνσταντίνος Σουπεκιώτης Α.Μ:

2 Περιεχόμενα: 1. Πρόλογος Πρώτες ανασκαφές Ερμηνευτική προσέγγιση με βάση της πρώτες ανασκαφές Νεότερες έρευνες-νέα δεδομένα η ερμηνευτική προσέγγιση της θέσης με βάση τα νέα δεδομένα Εσκεμμένη θραύση (Deliberate breaking) Κεραμική-Ευρήματα Μεταλλουργική δραστηριότητα «Θησαυρός της Κέρου» Επίλογος Βιβλιογραφία

3 Πρόλογος Η Κέρος αποτελεί ένα μικρό νησί, μόλις 15 τ.χλμ, που βρίσκεται στο νησιωτικό σύμπλεγμα των Μικρών Κυκλάδων. Τα κυριότερα νησιά εδώ είναι η Δονούσα, η Σχοινούσα, η Ηρακλειά, το Άνω και Κάτω Κουφονήσι και η Κέρος (εικ. 1). Το νησί παραμένει ακατοίκητο απο τη δεκατία του 1960, όταν οι κάτοικοί του μεταφέρθηκαν στο Άνω Κουφονήσι. Διαθέτει ορεινό ανάφλυφο και το κυριότερό του πέτρωμα είναι το λεπτόκοκκο μάρμαρο1. Η θέση της στον αιγαιακό χώρο αποδείχθηκε από την αρχαιότητα ιδιαίτερα ζωτική καθώς βρίσκεται ανάμεσα σε ένα από τα σημαντικότερα νησιά των Κυκλάδων, τη Νάξο, την Αμοργό και την Ίο, συνεισφέροντας στο εμπόριο και προσφέροντας ασφαλή αγκυροβόλιο. Στο αρχαιολογικό προσκήνιο βρέθηκε το 1884, όταν ο αρχαιολόγος U. Köhler ανακάλυψε τετράπλευρο τάφο μέσα στον οποίο υπήρχαν δύο γυναικεία ειδώλια με διπλωμένα χέρια και τα γνωστά ειδώλια του «αρπιστή» και του «αυλητή»2. Έπειτα από αυτή την ανακάλυψη, η Κέρος αποτέλεσε σημείο ενδιαφέροντος για αρχαιολόγους και λαθρανασκαφείς που βρήκαν στο μικρό αυτό νησί εύφορο έδαφος για να αναπτύξουν τις νόμιμες και μη ανασκαφές τους αντίστοιχα. Ειδικότερα τις δεκαετίες του , η λαθροανασκαφική δραστηριότητα έφτασε στο ζενίθ της με τους αρχαιοκάπηλους να επικεντρώνονται στη θέση Κάβος- Δασκαλιό. Η παρούσα εργασία επικεντρώνεται στη θέση Κάβος-Δασκαλιό, στο δυτικό άκρο της Κέρου, που συλήθηκε συστηματικά, και συγκεκριμένα στο ιστορικό των ανασκαφών, με αναφορά στα σημαντικότερα ευρήματα και κυρίως στις ερμηνείες που δόθηκαν κατά διαστήματα για την σημασία και τον ρόλο της Κέρου κατά την 3 η χιλιετία (εικ. 2). 1 Renfrew: 2008, Σωτηρακοπούλου: 2005, 30 3

4 Εικόνα 1: Χάρτης Κυκλάδων Εικόνα 2: Χάρτης Κέρου 4

5 Πρώτες ανασκαφές Στο πλαίσιο της γενικής έξαρσης της αρχαιοκαπηλίας, αποφασίστηκε το 1963 η εκπόνηση ανασκαφής στην Κέρο. Το φθινόπωρο εκείνου του έτους, με χορηγία της Αικατερίνης (Ντόλλη) Γουλανδρή, ο αρχαιολόγος Χρ. Ντούμας ανέλαβε τη διεξαγωγή συστηματικής έρευνας στις θέσεις Κάβος και Δασκαλιό3 (εικ. 3). Με τις πρώτες ανασκαφές, οι αρχαιολόγοι ταυτοποίησαν την ακριβή περιοχή του «Ειδικού Αποθέτη» στα βόρεια (Special Deposit North) απ όπου προήλθε σωρός τεχνέργων και άλλων αντικειμένων που έπεσαν θύματα αρχαιοκαπηλίας4. Είναι σημαντικό να αναφερθεί ότι η αποκάλυψη του χώρου κατέστη εύκολη υπόθεση αφού το χώμα ήταν φρεσκοανακατωμένο από τους λαθροανασκαφείς σε σημείο μάλιστα ο χώρος να ξεχωρίζει πριν ακόμη το καΐκι το οποίο μετέφερε τους αρχαιολόγους αγκυροβολήσει στο νησί. Επιπρόσθετα, 250 μέτρα νότια του «ειδικού αποθέτη» στα βόρεια, βρέθηκε δίχωρο κτίριο γνωστό ως «Οικία Ντούμα»5. Το δυτικό τμήμα καταστράφηκε αφού απέχει μόλις 10 μέτρα από τη θάλασσα, ενώ στο ανατολικό διασώζονται σπαράγματα του τοίχου σε ύψος 0.5 μέτρα κατά μέσο όρο. Στα βορειοανατολικά, αποκαλύφθηκε κτιστό θρανίο (πεζούλι) με ίχνη τέφρας, ενώ ο τρόπος κατασκευής των τοιχών με πλακόστρωτους λίθους και πηλό οδήγησε τον Ντούμα στη χρονολόγηση του κτιρίου ως πρωτοκυκλαδικό6. Στα δυτικά του Κάβου βρίσκεται το νησάκι του Δασκαλιού, με επιφάνεια που φτάνει τα 5 τ.χλμ. Στη βορειοανατολική πλαγιά του αποκαλύφθηκε πρωτοκυκλαδικός οικισμός με οχυρωματικό τοίχο και πιθανόν προμαχώνες (εικ. 4-5). Η άνθηση της θέσης του Κάβου-Δασκαλιού τοποθετείται από τους αρχαιολόγους το π.χ. Σύμφωνα με τον πρώτο ανασκαφέα, το Δασκαλιό και ο Κάβος ήταν ενωμένα κατά την 3 η χιλιετία, αφού το βάθος της θάλασσας ανάμεσα τους είναι μόλις 5 μέτρα7 (εικ. 7). Συνεπώς, το νησάκι ήταν το άκρο χερσονήσου ή, με άλλα λόγια, ένας ισθμός ένωνε τα δύο νησιά. Βασιζόμενος σε αυτό, ο Ντούμας χαρακτήρισε τον οικισμό στο Δασκαλιό ως ένα σημαντικό εμπορικό λιμάνι που παρήχε ασφαλή αγκυροβόληση και προστασία από επιδρομές και συνέβαλλε στη μετακίνηση προϊόντων και πρώτης ύλης στο τρίγωνο της Κέρου (Νάξος, Αμοργός, 3 Ντούμας: 1967, Horizon: 2008, Σωτηρακοπούλου: 2005, 32 6 Ντούμας: 1967, Ντούμας: 1967, 409 5

6 Ίος) καθώς και στις μικρές Κυκλάδες. Πράγματι, εάν ληφθεί υπόψη ότι μια λωρίδα γης ένωνε το Δασκαλιό με τον Κάβο, η Κέρος θα πρέπει να αποτελούσε ένα μοντέλο νησιού υποδοχής πλοίων από το Βορρά και αξιοποίησης του Νότου, αφού η εγκατάσταση ίσως ήταν αμφιλίμενη. Με αυτή την καινοτομία για τα δεδομένα της εποχής, ο οικισμός λύνει τα προβλήματα του καιρού και του ανέμου, ενώ παράλληλα διασφαλίζει το ορατό και το αόρατο των πλοίων (εικ. 8). Τρία χρόνια αργότερα, τον Νοέμβριο του 1966, σε επιφανειακή της έρευνα η Φωτεινή Ζαφειροπούλου εντόπισε πλήθος θραυσμάτων μαρμάρινων και πήλινων πρωτοκυκλαδικών αγγείων και αποφασίστηκε τον ίδιο χρόνο η επανάληψη της ανασκαφής στο λεηλατημένο χώρο του Κάβου, με σκοπό την εκκαθάρισή του. Την ανασκαφή ανέλαβε η Φωτεινή Ζαφειροπούλου μαζί με τον Κωνσταντίνο Τσάκο. Μάλιστα, οι αρχαιολόγοι ανακάλυψαν τάφο με αγγεία και 2 λεπίδες οψιανού κοντά στο κρανίο του νεκρού8. Από τις πρώτες ανασκαφές έγινε κατανοητή η σημασία της Κέρου την 3 η χιλιετία με τον οικισμό στο Δασκαλιό να υπολογίζεται ότι αποτελούταν κατά μέσο όρο από 150 κατοίκους9. Εικόνα 3: Χάρτης Κάβου- Δασκαλιού 8 αναφέρεται από την Σ. 2005, 34 9 Broodbank: 2009, 367 6

7 Εικόνα 4: Οικισμός Δασκαλιού Εικόνα 5: Οχυρωματικό τείχος στο Δασκαλιό 7

8 Εικόνα 6: Οικισμός Δασκαλιού απο ψηλά Εικόνα 7: Το νησάκι Δασκαλιό από τον Κάβο 8

9 Εικόνα 8: Χάρτης με τη μορφολογία της Κέρου την 3η χιλιετία π.χ Ερμηνευτική προσέγγιση με βάση της πρώτες ανασκαφές Ο πλούσιος αριθμός ευρημάτων στη θέση του Κάβου προκάλεσε αναταραχή στους αρχαιολογικούς κύκλους με πολλές διαμάχες για τη φύση της θέσης. Στις ανασκαφές της δεκαετίας του 1960, οι αρχαιολόγοι βασιζόμενοι στα μέχρι τότε δεδομένα απέδωσαν στη θέση το ρόλο ενός πλούσιου πρωτοκυκλαδικού νεκροταφείου, το οποίο καταστράφηκε από γεωλογικές μεταβολές, καθώς μόνο έτσι μπορούσε να εξηγηθεί η αφθονία μαρμάρινων αντικειμένων σε συνδυασμό με ελάχιστα ίχνη οστών σε διάλυση. Σύμφωνα με τον πρώτο αρχαιολόγο του χώρου, Χρ. Ντούμα, στην περιοχή του Κάβου αναπτύχθηκε πρωτοκυκλαδικό νεκροταφείο, το οποίο αποτελούσε τόπο ταφής για συγκεκριμένη ομάδα ανθρώπων από όλες τις Κυκλάδες10, ίσως της ευημερούσας ομάδας των εμπόρων, όπως υποστήριξε στη συνέχεια ο Broodbank11. Πέρα από τα ευρήματα, ένα άλλο στοιχείο που ώθησε στην ερμηνεία του χώρου ως νεκροταφείο αποτέλεσε η συνηθισμένη πρακτική στις Κυκλάδες να βρίσκεται ο χώρος ταφής δίπλα από τον οικισμό (Δασκαλιό) Ντούμας: 1990, Broodbank: 2009, Broodbank: 2009, 371 9

10 Η συγκεκριμένη προσέγγιση έγινε αρχικά αποδεκτή από αρκετούς αρχαιολόγους, ωστόσο με την πάροδο του χρόνου και με τα καινούρια δεδομένα, προέκυψαν πολλά ερωτήματα και δυσκολίες στην αποδοχή της ερμηνείας. Αρχικά, στο χώρο δεν υφίσταντο ή δεν επιβίωσαν ταφικές κατασκευές που να επιβεβαιώνουν τη χρήση του χώρου ως νεκροταφείο. Πράγματι, η γεωμορφολογία του νησιού με τους τεράστιους βράχους μαλακού πετρώματος να έχουν αποκοπεί από τον κύριο ορεινό όγκο και να έχουν κυλήσει στην πλαγιά ή κατακρημνισθεί στη θάλασσα δίνει την εντύπωση ότι οι γεωλογικές μεταβολές κατέστρεψαν το νεκροταφείο13. Σε συνδυασμό με τη δράση των αρχαιοκαπήλων που ρήμαξαν την περιοχή πριν την εκκίνηση συστηματικών ανασκαφών συνιστούν μία σημαντική βάση πάνω στην οποία στηρίχθηκε η αρχική αυτή ερμηνεία. Ωστόσο, τόσο οι γεωλογικές μεταβολές όσο και η λαθροανασκαφείς δεν θα μπορουσαν να ξεριζώσουν πλήρως ένα τόσο σημαντικό -βάσει των ευρημάτων- νεκροταφείο. Επιπρόσθετα, το νησί δε διαθέτει σχιστολιθικές πλάκες για κιβωτιόσχημους τάφους και το μητρικό πέτρωμα είναι σκληρό για να λαξευτεί. Συνεπώς, η εναλλακτική επιλογή είναι τα αβαθή ορύγματα στο χώμα με ανωδομή από λίθους14. Είναι σημαντικό να αναφερθεί, ότι ο αριθμός ευρημάτων στον Κάβο ξεπερνά κατά πολύ τις ποσότητες που προέρχονται από οποιοδήποτε γνωστό κυκλαδικό νεκροταφείο. Για να γίνει περισσότερο κατανοητός ο πλούτος των ευρημάτων στη θέση αυτή, θα ήταν θεμιτό να ληφθεί υπόψη ως παράλληλο ένα από τα πιο πλούσια πρωτοκυκλαδικά νεκροταφεία, το νεκροταφείο των Απλωμάτων στην Νάξο. Στο ταφικό αυτό σύνολο, σε 27 τάφους έχουν βρεθεί συνολικά 303 μαρμάρινα αντικείμενα, ενώ από την άλλη, στον Κάβο της Κέρου βρέθηκαν 1000 με 1500 μαρμάρινα αντικείμενα τα οποία αντιστοιχούν αναλογικά σε 130 τάφους τουλάχιστον, οι οποίοι όπως ήδη αναφέρθηκε, εκλείπουν15. Νεότερες έρευνες-νέα δεδομένα Υπό το πρίσμα της αμφισβήτησης της αρχικής ερμηνείας και σε συνδυασμό με την αδυναμία απαντήσεων στα ερωτήματα που προέκυπταν, αποφασίστηκε η διεξαγωγή νέων ερευνών στο χώρο για την αποσαφήνιση της κατάστασης. Το 1987 πραγματοποιήθηκε νέα ανασκαφή με την συνεργασία των Πανεπιστημίων του Cambridge, των Ιωαννίνων και των Αθηνών καθώς και με τη συνεργασία της ΚΑ 13 Σωτηρακοπούλου: 2005, Broodbank: 2009, Broodbank: 2009,

11 Εφορείας Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων Κυκλάδων υπό τους C. Renfrew, Λ. Μαραγκού και Χρ. Ντούμα16. Σκοπός της ανασκαφής ήταν η περισυλλογή των ευρημάτων επιφάνειας από την ευρύτερη περιοχή του Κάβου καθώς και η διάνοιξη μικρών τομών μέχρι τον φυσικό βράχο. Η συστηματική έρευνα του 1987 δημιούργησε αμφιβολίες και πλήθος υποθέσεων για τη φύση της θέσης. Το διετές πρόγραμμα ( ) πραγματοποιήθηκε για να αποσαφηνιστεί η κατάσταση και αποτέλεσμα ήταν η ανακάλυψη ενός νέου αδιατάραχτου συνόλου, του «ειδικού αποθέτη» στα νότια (Special Deposit South) με ποικιλία ευρημάτων υψηλής ποιότητας που απαντώνται ευρέως σε κυκλαδικά νεκροταφεία, ένα σύνολο το οποίο θα μπορούσε να δώσει απαντήσεις στα ερωτήματα της θέσης αφού δεν είχε γίνει αντιληπτό από τους λαθρανασκαφείς17 (εικ. 9). Σε αντίθεση με τον «ειδικό αποθέτη» στα βόρεια, ο αντίστοιχος στα νότια έφερε στο φως σειρές λίθων που αποτελούν ενδείξεις κατασκευής18 (εικ. 10). Εικόνα 9: Θέσεις ειδικών αποθετών (με κόκκινο) και οικίας Ντούμα (με κίτρινο) 16 Horizon: 2008, Renfrew: 2008, Renfrew: 2015, 89 11

12 Εικόνα 10: Σειρά λίθων στον «ειδικό αποθέτη» στα νότια- ένδειξη κατασκευής 2 η ερμηνευτική προσέγγιση της θέσης Μετά τις ανασκαφές του 1987 και 2006 και τη μελέτη των ευρημάτων, προτάθηκε η άποψη ότι η θέση αποτελούσε χώρο όπου πραγματοποιούνταν τελετουργίες με συμβολικά αντικείμενα19. Ένας τόπος λατρείας που περιελάμβανε συνάθροιση των πιστών και προσκύνημα. Ήδη από το 1976 οι αρχαιολόγοι Höckmann και Thimme απέδωσαν τελετουργικό και θρησκευτικό χαρακτήρα προς τιμή των νεκρών20. Πράγματι, από τη μελέτη των ευρημάτων του αδιατάραχτου συνόλου του νότιου «ειδικού αποθέτη», οι αρχαιολόγοι παρατήρησαν ότι αντίστοιχα σκέυη, αγγεία, μαρμάρινα αντικείμενα τοποθετούνταν ως κτερίσματα σε 19 Σωτηρακοπούλου: 2005, Αναφέρεται από την Σ. 2005, 35 12

13 τάφους σε κυκλαδικά νεκροταφεία και ίσως στο πλαίσιο καθαρισμού του τάφου με σκοπό να ταφεί ο επόμενος νεκρός (ανακομιδή), οι συγγενείς να αποσπούσαν ορισμένα κτερίσματα με σκοπό να τα αφιερώσουν προς τιμή του νεκρού στο «ιερό νησί» της Κέρου. Τα αντικείμενα δεν απορρίπτονταν στην Κέρο αλλά καθαγιάζονταν. Ίσως η Κέρος λοιπόν, να αποτελούσε ένα πρότυπο και μια προγενέστερη μορφή της Δήλου, 2000 σχεδόν χρόνια πριν από την άνθηση του ιερού αυτού νησιού των αρχαίων. Επιπλέον, η άποψη ότι η Κέρος αποτελούσε ένα «παγκυκλαδικό ιερό» έγινε αποδεκτή αργότερα και από τον πρώτο ανασκαφέα Χρ. Ντούμα. Συγκεκριμένα, στην Κέρο της 3 ης χιλιετίας έχουμε μία πρώιμη ανάδυση της θρησκείας 21. Η απόδοση της ονομασίας «θρησκεία» είναι κατά βάση τιμητική, αφού ένας τέτοιος όρος περιλαμβάνει προσκύνημα συγκεκριμένων θεοτήτων. Αν και το σύστημα πίστης που ώθησε τους πιστούς απαιτεί ιδιαίτερη σκέψη, πρέπει να αποδεχθούμε ότι με έναν αρχέγονο τρόπο, λατρείες με συναθροίσεις και εναποθέσεις λάμβαναν χώρα πριν την εμφάνιση των αναγνωρίσιμων θεοτήτων της οργανωμένης θρησκείας 22. Η Κέρος της 3 ης χιλιετίας αποτελούσε κέντρο έκφρασης λατρευτικών αναγκών και προσευχών ενώ επίσης χαρακτηριζόταν ως πόλος έλξης πιστών, με τελετές σε ευρύτερη κλίμακα και όχι τοπική. Για την ακρίβεια, αν η παραπάνω ερμηνεία είναι ορθή τότε το νησί της Κέρου είναι το πρώτο ιερό παγκοσμίως με πρόσβαση μόνο μέσω θαλάσσης23. Με τη μελέτη της κεραμικής, έγινε κατανοητό ότι έχουμε επισκέπτες από τις Κυκλάδες αλλά και ευρύτερα με σκοπό οι πιστοί να ολοκληρώσουν το ιερό προσκύνημά τους24. Η ανάλυση ενεργοποίησης νετρονίων (Neutron Activation Analysis) σε θραύσματα φιάλης με προχοή / σαλτσιέρας έδειξε ότι με το συγκεκριμένο κεραμικό σκεύος εμπλέκονται θέσεις πέρα από τις Κυκλάδες, όπως η Πελοπόννησος, η Αττική και η Κεντρική Ελλάδα (εικ ). Επίσης, οι προσκυνητές ίσως έμεναν για ένα βράδυ ή μερικές μέρες στο Δασκαλιό μέχρι να ολοκληρωθούν οι τελετουργίες25. Η άποψη αυτή στηρίζεται στο γεγονός ότι στις πρόσφατες ανασκαφές ήρθε στο φως κτίριο 16 μέτρων, το μεγαλύτερο πρωτοκυκλαδικό κτίριο κατά τον ανασκαφέα C. Renfrew, το οποίο ίσως είχε τη χρήση καταλύματος για τους πιστούς. Το κτίσμα ήταν φτιαγμένο μάλιστα από μάρμαρο, που έφθανε δια θαλάσσης στην Κέρο από 21 Renfrew: 1985: ch. 1, Renfrew: 2012, Renfrew: 2012, Renfrew: 2012, Renfrew: 2015, 94 13

14 τη Νάξο26. Ωστόσο, πέρα από την έλλειψη αναγνωρίσιμων ταφικών κατασκευών, στην Κέρο υπάρχει ποικιλία από αντικείμενα γοήτρου και γενικά με λατρευτικό υπόβαθρο όπως τα «αγγεία των περιστεριών» (εικ. 13), τα οποία υποδηλώνουν τελετουργικές δραστηριότητες σε συνδυασμό μάλιστα με ένα φαινόμενο που βρίσκεται στο ζενίθ του στην Κέρο, την εσκεμμένη θραύση27. Εικόνα 11: Θραύσματα σαλτσιέρων 26 Εφημερίδα Έθνος: pokalyptei_kapoia_apo_ta_mystika_tou / 27 Broodbank: 2009,

15 Εικόνα 12: Μετακινήσεις πιστών προς το ιερό με βάση την κεραμική Εικόνα 13: «Αγγείο Περιστεριών» Εσκεμμένη θραύση (Deliberate breaking) Η επιτηδευμένη θραύση των αντικειμένων πριν την απόθεσή τους στην Κέρο, είναι ένα ασυνήθιστο φαινόμενο που αντιλήφθηκαν οι αρχαιολόγοι κατά τη μελέτη της κεραμικής αφού από τα χιλιάδες σπασμένα ειδώλια και αγγεία, ελάχιστα 15

16 ήταν αυτά που συνανήκαν. Και αν στην αρχή υπήρχαν ενδοιασμοί λόγω του διαταραγμένου από του αρχαιοκάπηλους ειδικού αποθέτη στα βόρεια, η ανακάλυψη του αντίστοιχου στα νότια αποκάλυψε ότι τα αντικείμενα τα εναπόθεταν στην Κέρο ήδη σπασμένα. Επιπλέον, η θραύση δεν πραγματοποιείτο στον Κάβο (in situ) αλλά σε άλλο νησί και στη συνέχεια μετέφεραν συστηματικά σπασμένα κομμάτια στην Κέρο για εναπόθεση 28. Έχει υποστηριχθεί ότι οι προσκυνητές ετοίμαζαν κάποιου είδους δέματα ή καλάθια με ποικιλία θραυσμάτων διαφόρων ειδών (αγγείων, ειδωλίων, οψιανού κ.α) με σκοπό να εκπληρώσουν το προσκύνημά τους29. Όπως ήδη αναφέρθηκε, τα αντικείμενα που βρέθηκαν στην Κέρο εντοπίζονται σε μεγάλο βαθμό σε πρωτοκυκλαδικούς τάφους. Συνεπώς, οι πιστοί έπαιρναν θραύσματα που οι ίδιοι έσπαγαν (ίσως για να ξορκίσουν το κακό) από τα κτερίσματα του νεκρού και τα προσέφεραν προς τιμή τους στο ιερό νησί. Μία ενδιαφέρουσα άποψη παρουσιάζει ο Broodbank, ο οποίος θεωρεί ότι η υψηλής ποιότητας σπασμένη κεραμική και γλυπτική είναι αποτέλεσμα της διακήρυξης της εξουσίας της Κέρου προς τους γείτονές της Νάξο και Αμόργο, οι οποίοι διαθέτουν εξαιρετικά πλούσιους τάφους στο νότιο και στο βόρειο τμήμα τους αντίστοιχα που βρίσκονται απέναντι από την Κέρο. Με την θραύση αύτη, τονίζει ότι δεσμεύονταν και αποσύρονταν αντικείμενα υψηλής ποιότητας και αξίας30. Κεραμική Ευρήματα Η κεραμική της Κέρου προέρχεται κυρίως από το λεγόμενο «τρίγωνο της Κέρου», το οποίο αποτελούν τα Άνω και Κάτω Κουφονήσια, η Νάξος, η Αμοργός και η Ίος. Ο πηλός δεν γνωρίζουμε αν είναι τοπικός ή από κάποιο από τα Κουφονήσια. Ωστόσο, η σημαντική συλλογή αντικειμένων από την Κέρο μας δίνει σημαντικές πληροφορίες για να γίνει αντιληπτό το ρεπερτόριο της Πρωτοκυκλαδικής ΙΙ περιόδου και της υπο-ομάδας του ΝΑ Αιγαίου. Η κεραμική ανήκει στην πολιτισμική ομάδα Κέρου-Σύρου ( π.χ) (εικ.14). Τα ευρήματα των ανασκαφών φυλλάσονται στο Μουσείο της Νάξου. Το 47,8% της κεραμικής εισήχθη από άλλες περιοχές31. Από τη μελέτη της κεραμικής του οικισμού του Δασκαλιού, του κτιρίου 28 Renfrew: 2008, Renfrew: 2015, Broodbank: 2009, Renfrew: 2008, 109,112 16

17 στον Κάβο και της λεηλατημένης περιοχής, προέκυψε διαφοροποίηση και ποικιλία τύπων αγγείων και διαπιστώθηκε η υπερίσχυση σε πλούτο και ποσότητα κεραμικής της λεηλατημένης περιοχής (Special Deposit)32. Για να γίνει αντιληπτός ο πλούτος της Κέρου, αναφέρεται ότι τη δεκαετία του 1960 βρέθηκαν 300 θραύσματα ειδωλίων και 1000 κομμάτια μαρμάρινων αγγείων, ενώ στις ανασκαφές του 1987 μόνο βρέθηκαν περίπου θραύσματα κεραμικής. Τέλος, αυτό που πρέπει να αναφερθεί είναι ότι τόσο η κεραμική όσο και τα ειδώλια είναι εξαιρετικής ποιότητας και ίσως πριν ολοκληρώσουν τον προορισμό τους και αποσυρθούν στην Κέρο, είχαν εξέχουσα θέση στα νησιά από που προήλθαν, σε τελετουργικά γεγονότα και λιτανείες (εικ. 15). Εικόνα 14: Θραύσματα αγγείων από τον Κάβο της Κέρου 32 Σωτηρακοπούλου: 2005, 36 17

18 Εικόνα 15: Ειδώλια από την Κέρο Μεταλλουργική δραστηριότητα Κατά τη διάρκεια των επιφανειακών ερευνών, βρέθηκαν τεμάχια σκωρίας και μεταλλουργικών απορριμάτων σε ολόκληρη την έκταση και κυρίως στα βόρεια του Κάβου, τα οποία αποτελούν ενδείξεις παραγωγής τεχνέργων (εικ. 16). Συγκεκριμένα, η περιοχή εκείνη παρέχει ιδανικές συνθήκες για μεταλλουργική δραστηριότητα αφού αποτελεί ένα απόκρημνο ακρωτήρι (ανεμοδαρμένη προεξοχή γης), εκτεθειμένη στον δυνατό βοριά33. Επιπροσθέτως, η Φωτεινή Ζαφειροπούλου έφερε στο φως ημιτελείς μαρμάρινες φιάλες και υποστήριξε ότι το νησί πέρα από μετουλλουργικό εργαστήριο, αποτελούσε και κέντρο μαρμαρογλυπτικής. Αυτή η άποψη βέβαια δεν βρίσκει σύμφωνο τον Colin Renfrew, ο οποίος θεωρεί ότι η Νάξος ως γείτονας αποτέλεσε σημαντικό παράγοντα για την εισαγωγή μαρμάρου στο νησί Renfrew: 2008, Broodbak: 2009,

19 Εικόνα 16: Σωρός από σκωρίες στα βόρεια του Κάβου 19

20 «Θησαυρός της Κέρου» Ο λεγόμενος «θησαυρός της Κέρου» είναι ένας όρος που εισήγαγε το 1983 η Pat Getz Preziosi-Gentle σε άρθρο της με τίτλο The Keros Hoard: Introduction to an early Cycladic enigma. Με τον όρο αυτό η Preziosi προσπάθησε να περιγράψει την πληθώρα αντικειμένων, συγκεκριμένα περίπου 350 ειδωλίων (12 ολόκληρα ή σχεδόν ολόκληρα), τα οποία διοχετεύτηκαν παράνομα στη διεθνή αγορά τη δεκαετία του Το σύνολο των ειδωλίων ανήκει στον τύπο «με διπλωμένους βραχίονες» αλλά περιλαμβάνουν και έναν αριθμό από ολόκληρα ή σχεδόν ολόκληρα ειδώλια στον τύπο της Απειράνθου. Αποτέλεσμα της αρχαιοκαπηλίας ήταν ο διασκορπισμός του συνόλου αυτού σε ιδιωτικές συλλογές. Δεκατρία χρόνια αργότερα από την πρώτη ανασκαφή του Ντούμα, σε μια έκθεση στην Καρλσρούη με τίτλο «Η τέχνη των Κυκλάδων», ένα σύνολο κλεμμένων αρχαιοτήτων της Κέρου θα έκανε θρασύτατα την εμφάνισή του με την ένδειξη «άγνωστης προέλευσης». Όπως έγινε γνωστό ανήκε στη συλλογή Ερλενμάγιερ (εικ. 17), αίτημα διεκδίκησης όμως δεν υπέβαλε η Ελλάδα. Και αυτό θα αποτελούσε αρκετά χρόνια αργότερα, το 1990, το επιχείρημα των βρετανικών δικαστηρίων για να απορρίψουν την ελληνική προσφυγή κατά της δημοπρασίας του οίκου Sotheby s όπου παρουσιάστηκε προς πώληση ο ονομαζόμενος πλέον «Θησαυρός της Κέρου». Το Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης, όμως, με πρωτοβουλία της Ντόλλης Γουλανδρή, αγόρασε από αυτή τη δημοπρασία 58 κυκλαδικά ειδώλια και η Εμπορική Τράπεζα 17, τα οποία παραχώρησε στο μουσείο, ενώ έξι ακόμη απέκτησε το ίδρυμα Ν.Π.Γουλανδρή στα επόμενα χρόνια. Ενας ικανοποιητικός αριθμός από τον «Θησαυρό της Κέρου» επαναπατρίστηκε36. Παρόλο αυτά, οφείλουμε να έχουμε κατά νου ότι τα αντικείμενα από το θησαυρό της Κέρου αποτελούν δευτερεύοντα και μη αξιόπιστα τεκμήρια αφού δεν είναι ευρήματα επίσημων ανασκαφών στο αρχαιολογικό πεδίο αλλά λαθροανασκαφών37. Επιπλέον, η ζήτηση της κυκλαδικής τέχνης στην διεθνή αγορά ήταν τόσο μεγάλη, ώστε αρκετοί επιδίωκαν να τα πουλήσουν ως ευρήματα από την Κέρο για να αυξήσουν την αγοραστική τους αξία. 35 Σωτηρακοπούλου: 2005, Renfrew: 2008,

21 Εικόνα 17: Ειδώλια από τη συλλογή Erlemayer 21

22 Επίλογος Συμπερασματικά, η Κέρος της 3 ης χιλιετίας, όπως επιβεβαιώνουν τα χιλιάδες ευρήματα που βρέθηκαν στο πεδίο και όχι μόνο, αποτέλεσε σημαντικό πυρήνα κοινωνικών συναθροίσεων και ανθρώπινων δραστηριοτήτων. Ο οικισμός της περιοχής στο νησάκι Δασκαλιό που παλιότερα συνδεόταν με τον Κάβο, συνιστούσε σπουδαίο εμπορικό λιμάνι της εποχής, διαθέτοντας κομβικό λιμενικό σημείο για τη διεξαγωγή εμπορίου στο «τρίγωνο της Κέρου» (Νάξος, Αμοργός, Ίος) και τις Μικρές Κυκλάδες και προσφέροντας ασφαλές αγκυροβόλιο στα πλοία. Ανεξάρτητα από το ποια από τις ήδη υπάρχουσες ερμηνείες ή αυτές που δεν έχουν ακόμη προταθεί ενστερνίζεται κανείς, είναι έκδηλο ότι στην Κέρο αναπτύχθηκε μια κοινωνία, ίσως θα μπορούσε με επιφυλάξεις να χαρακτηριστεί ως ολοκληρωμένη, με ένα σημαντικό οικισμό που αποτελούσε εμπορικό λιμάνι, με έντονη ανάγκη για έκφραση της λατρείας, καθώς επίσης και με μεταλλουργικές δραστηριότητες να λαμβάνουν χώρα προσφέροντας μια σχετική αυτονομία στο νησί. Τέλος, επιβάλλεται να αναφερθεί ότι ο ρόλος του νησιού την 3 η χιλιετία θα είχε γίνει περισσότερο κατανοητός δίχως την παρέμβαση της μάστιγας της αρχαιοκαπηλίας. Η λεηλασία που υπέστη το συγκεκριμένο νησί, και όχι μόνο, ήταν αρκετή ώστε να χαθούν μια για πάντα τα κομμάτια που συμπλήρωνουν τις προσεγγίσεις των αρχαιολόγων για τη φύση του χώρου, με αποτέλεσμα να αρκούνται πλέον μόνο σε πιθανές ερμηνείες. 22

23 Βιβλιογραφία Broodbank, C. (2009) Οι Πρώιμες Κυκλάδες. Μια ανάλυση στο πλαίσιο της νησιωτικής αρχαιολογίας. Μ.Ι.Ε.Τ., Αθήνα Ντούμας, Χ. (1964) Κυκλάδες: Κέρος, Νάξος. Αρχαιολογικόν Δελτίον 19, Β3 Χρονικά: , Αθήνα Renfrew, C. (2008) The Keros Hoard: Remaining Questions. American journal of Archaelogy (112): Renfrew, C., Boyd, M.J. & Bronk Ramsey, C. (2012) The oldest maritime sanctuary? Dating the sanctuary at Keros and the Cycladic Early Bronze Age. Antiquity 86: Renfrew, C., Philaniotou, O., Brodie, N. & Gavalas, G. (2007b), Keros: Dhaskalio and Kavos, Early Cycladic stronghold and ritual centre: preliminary report of the 2006 and 2007 excavation seasons. Annual of the British School at Athens, 102: Renfrew, C., Doumas, C., Marangou, L. & Gavalas, G. (2008) Dhaskalio Kavos, Keros: the Investigations of In: Brodie, N., Gavalas, G., Poole, J. & Renfrew, C. (eds) Horizon= Ορίζων : a colloquium on the prehistory of the Cyclades, McDonald Institute for Archaeological Research, Cambridge, Renfrew, C., Evidence for ritual breakage in the Cycladic Early Bronze Age.The Special Deposit South at Kavos on Keros. Στο Thravsma. Contextualising the Intentional Destruction of Objects in the Bronze Age Aegean and Cyprus, Louvain 2015, Kate Harrell & Jan Driessen (eds). UCL Presses Universitaires de Louvain, 2015, Σωτηρακοπούλου, Π. (2005) Ο «Θησαυρός της Κέρου» Μύθος ή Πραγματικότητα; Αναζητώντας τα χαμένα κομμάτια ενός αινιγματικού συνόλου. Ίδρυμα Ν.Π. Γουλανδρή-Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης, Αθήνα _ston_kosmo_apokalyptei_kapoia_apo_ta_mystika_tou / 23

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΟΜΕΑΣ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ & ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΤΗΣ ΤΕΧΝΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ. Κέρος:

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΟΜΕΑΣ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ & ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΤΗΣ ΤΕΧΝΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ. Κέρος: ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΟΜΕΑΣ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ & ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΤΗΣ ΤΕΧΝΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ Κέρος: Η ανασκαφή και η ερμηνεία των ευρημάτων της Ονοματεπώνυμο: Νικηβέλου Αιμιλία Α.Μ.: 7923

Διαβάστε περισσότερα

ΛΟΡΔΟΣ ΚΟΛΙΝ ΡΕΝΦΡΙΟΥ

ΛΟΡΔΟΣ ΚΟΛΙΝ ΡΕΝΦΡΙΟΥ ΛΟΡΔΟΣ ΚΟΛΙΝ ΡΕΝΦΡΙΟΥ O ΒΡΕΤΑΝΟΣ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΟΣ, ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΣΤΟ ΚΕΜΠΡΙΤΖ, ΑΦΟΥ ΤΑΡΑΞΕ ΤΑ ΝΕΡΑ ΔΙΑΤΥΠΩΝΟΝΤΑΣ ΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΠΩΣ ΟΙ ΈΛΛΗΝΕΣ ΔΕΝ ΗΤΑΝ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΣ ΙΝΔΟΕΥΡΩΠΑΙΟΙ ΑΛΛΑ ΑΥΤΟΧΘΟΝΕΣ..!!! Κομμάτια έκαναν οι

Διαβάστε περισσότερα

Ο Οικισμός Σκάρκος της Ίου

Ο Οικισμός Σκάρκος της Ίου Ο Οικισμός Σκάρκος της Ίου Εργασία στο μάθημα: Το Νησιωτικό Αιγαίο κατά την 3 η Χιλιετία π.χ. Παναγιώτης Καπλάνης Επιβλέπων Καθηγητής: Βλαχόπουλος Ανδρέας Εαρινό Εξάμηνο 2015 Η Θέση Η Ίος βρίσκεται στο

Διαβάστε περισσότερα

Κατάλογος εικόνων. Εικ. 1. Χάρτης Αιγαίου (υπό Κατ. Μπούρα). Εικ. 2. Χάρτης της Αμοργού με τις αρχαίες πόλεις (υπό Σ. Δασκαλάκη).

Κατάλογος εικόνων. Εικ. 1. Χάρτης Αιγαίου (υπό Κατ. Μπούρα). Εικ. 2. Χάρτης της Αμοργού με τις αρχαίες πόλεις (υπό Σ. Δασκαλάκη). Κατάλογος εικόνων Εικ. 1. Χάρτης Αιγαίου (υπό Κατ. Μπούρα). Εικ. 2. Χάρτης της Αμοργού με τις αρχαίες πόλεις (υπό Σ. Δασκαλάκη). Εικ. 3. Χρονολογικός πίνακας των πρωτοκυκλαδικών πολιτισμικών ενοτήτων.

Διαβάστε περισσότερα

Κέρος. Το πρώτο θαλάσσιο ιερό στον κόσμο π.χ.

Κέρος. Το πρώτο θαλάσσιο ιερό στον κόσμο π.χ. Κέρος Το πρώτο θαλάσσιο ιερό στον κόσμο 2.750-2.300 π.χ. Ο «αρπιστής» και ο «αυλητής» της Κέρου. Κτερίσματα τάφου. Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο, Αθήνα. Χρονολογούνται στην Πρώιμη Εποχή του Χαλκού ή Πρωτοκυκλαδική

Διαβάστε περισσότερα

CYCLADIC SEMINAR. Dr. Michael Boyd Senior Research Associate at the McDonald Institute for Archaeological Research, University of Cambridge

CYCLADIC SEMINAR. Dr. Michael Boyd Senior Research Associate at the McDonald Institute for Archaeological Research, University of Cambridge CYCLADIC SEMINAR ΤHE ARCHAEOLOGICAL SOCIETY AT ATHENS, 22 PANEPISTIMIOU STREET Tuesday, 7 February 2017, 7 P.M. Dr. Michael Boyd Senior Research Associate at the McDonald Institute for Archaeological Research,

Διαβάστε περισσότερα

Σφραγίδες και σφραγιστική δραστηριότητα στα νησιά του Αιγαίου κατά την 3 η χιλιετία π.χ. Μαστρογιαννόπουλος Λάμπρος Αρ.

Σφραγίδες και σφραγιστική δραστηριότητα στα νησιά του Αιγαίου κατά την 3 η χιλιετία π.χ. Μαστρογιαννόπουλος Λάμπρος Αρ. Σφραγίδες και σφραγιστική δραστηριότητα στα νησιά του Αιγαίου κατά την 3 η χιλιετία π.χ Μαστρογιαννόπουλος Λάμπρος Αρ.Μητρώου: 10114 Η Νεολιθική Περίοδος Η σφραγιδογλυφία είναι γνωστή στον ελλαδικό χώρο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΠΑΛΑΜΑΡΙ ΤΗΣ ΣΚΥΡΟΥ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΡΩΙΜΗ ΚΑΙ ΜΕΣΗ ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ ΧΑΛΚΟΥ

ΤΟ ΠΑΛΑΜΑΡΙ ΤΗΣ ΣΚΥΡΟΥ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΡΩΙΜΗ ΚΑΙ ΜΕΣΗ ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ ΧΑΛΚΟΥ ΤΟ ΠΑΛΑΜΑΡΙ ΤΗΣ ΣΚΥΡΟΥ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΡΩΙΜΗ ΚΑΙ ΜΕΣΗ ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ ΧΑΛΚΟΥ Όνομα: Χολέβα Βασιλική Εξάμηνο: Η Μάθημα: Το Αιγαίο κατά την 3η χιλιετία π.χ Διδάσκων: Βλαχόπουλος Ανδρέας ΠΑΛΑΜΑΡΙ I ΠΧ II ΠΑΛΑΜΑΡΙ

Διαβάστε περισσότερα

Μινωικός Πολιτισμός σελ. 23-28

Μινωικός Πολιτισμός σελ. 23-28 Μινωικός Πολιτισμός σελ. 23-28 Να περιγράψετε ένα μινωικό ανάκτορο; Μεγάλα Συγκροτήματα κτιρίων, Είχαν πολλές πτέρυγες-δωματίων, Διοικητικά, Οικονομικά, Θρησκευτικά και Καλλιτεχνικά κέντρα της περιοχής,

Διαβάστε περισσότερα

Η προϊστορική ακρόπολη στο Κορφάρι των Αμυγδαλιών του Πανόρμου της Νάξου

Η προϊστορική ακρόπολη στο Κορφάρι των Αμυγδαλιών του Πανόρμου της Νάξου Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων Φιλοσοφική Σχολή Τμήμα Ιστορίας & Αρχαιολογίας Ακαδημαϊκό έτος 2014-2015 Η προϊστορική ακρόπολη στο Κορφάρι των Αμυγδαλιών του Πανόρμου της Νάξου Μάθημα: Το Νησιωτικό Αιγαίο κατά

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΝΗΣΙΩΤΙΚΟ ΑΙΓΑΙΟ ΚΑΤΑ ΤΗΝ 3η ΧΙΛΙΕΤΙΑ π.χ. «Η οικιστική αρχιτεκτονική της Πρώιμης Εποχής του Χαλκού στις Κυκλάδες και το αμυντικό της σύστημα»

ΤΟ ΝΗΣΙΩΤΙΚΟ ΑΙΓΑΙΟ ΚΑΤΑ ΤΗΝ 3η ΧΙΛΙΕΤΙΑ π.χ. «Η οικιστική αρχιτεκτονική της Πρώιμης Εποχής του Χαλκού στις Κυκλάδες και το αμυντικό της σύστημα» Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων Φιλοσοφική σχολή Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας Ελευθερία Καραμήτρου ΤΟ ΝΗΣΙΩΤΙΚΟ ΑΙΓΑΙΟ ΚΑΤΑ ΤΗΝ 3η ΧΙΛΙΕΤΙΑ π.χ. «Η οικιστική αρχιτεκτονική της Πρώιμης Εποχής του Χαλκού στις

Διαβάστε περισσότερα

Η Τυπολογική και Χρονολογική Εξέλιξη των Πρωτοκυκλαδικών Ειδωλίων βάσει Ευρημάτων Γνωστής Ανασκαφικής Προέλευσης

Η Τυπολογική και Χρονολογική Εξέλιξη των Πρωτοκυκλαδικών Ειδωλίων βάσει Ευρημάτων Γνωστής Ανασκαφικής Προέλευσης ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ - ΙΣΤΟΡΙΑΣ & ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ Η Τυπολογική και Χρονολογική Εξέλιξη των Πρωτοκυκλαδικών Ειδωλίων βάσει Ευρημάτων Γνωστής Ανασκαφικής Προέλευσης Μάθημα: Το Νησιωτικό

Διαβάστε περισσότερα

Είναι αυτή η πρώτη πόλη της υτικής Ευρώπης;

Είναι αυτή η πρώτη πόλη της υτικής Ευρώπης; Είναι αυτή η πρώτη πόλη της υτικής Ευρώπης; Μέρος της οχύρωσης Οι αρχαιολογικές ανασκαφές που διενεργούνται στην περιοχή της La Bastida (Totana, Murcia στην Ισπανία) έχουν αποκαλύψει ένα επιβλητικό οχυρωματικό

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΚΛΑΔΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΚΥΚΛΑΔΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΚΥΚΛΑΔΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Το υλικό που χρησιμοποιήθηκε για τα φύλλα εργασίας προέρχεται εξολοκλήρου από το Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης Διαβάζουμε: Οι Κυκλάδες οφείλουν το όνομά τους στη γεωγραφική

Διαβάστε περισσότερα

TA ΠΚ ΝΕΚΡΟΤΑΦΕΙΑ ΣΤΗ ΝΑΞΟ: ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΑ, ΔΗΜΟΓΡΑΦΙΑ ΚΑΙ ΕΘΙΜΑ ΤΑΦΗΣ

TA ΠΚ ΝΕΚΡΟΤΑΦΕΙΑ ΣΤΗ ΝΑΞΟ: ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΑ, ΔΗΜΟΓΡΑΦΙΑ ΚΑΙ ΕΘΙΜΑ ΤΑΦΗΣ Φιλοσοφική Σχολή Τμήμα Ιστορίας & Αρχαιολογίας Ακαδημαϊκό έτος 2016-2017 TA ΠΚ ΝΕΚΡΟΤΑΦΕΙΑ ΣΤΗ ΝΑΞΟ: ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΑ, ΔΗΜΟΓΡΑΦΙΑ ΚΑΙ ΕΘΙΜΑ ΤΑΦΗΣ Μάθημα: Το Νησιωτικό Αιγαίο κατά την 3η χιλιετία π.χ. Διδάσκων:

Διαβάστε περισσότερα

Οι αρχαίοι πύργοι της Σερίφου Οι αρχαίοι πύργοι, αυτόνομες οχυρές κατασκευές αποτελούν ιδιαίτερο τύπο κτιρίου με κυκλική, τετράγωνη ή ορθογώνια

Οι αρχαίοι πύργοι της Σερίφου Οι αρχαίοι πύργοι, αυτόνομες οχυρές κατασκευές αποτελούν ιδιαίτερο τύπο κτιρίου με κυκλική, τετράγωνη ή ορθογώνια Οι αρχαίοι πύργοι της Σερίφου Οι αρχαίοι πύργοι, αυτόνομες οχυρές κατασκευές αποτελούν ιδιαίτερο τύπο κτιρίου με κυκλική, τετράγωνη ή ορθογώνια κάτοψη, περισσότερους από έναν ορόφους και στιβαρή κατασκευή.

Διαβάστε περισσότερα

Ι. ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Β': Η ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ ΧΑΛΚΟΥ ( π.Χ.) 3. Ο ΜΙΝΩΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ. - Η Κρήτη κατοικήθηκε για πρώτη φορά τη... εποχή.

Ι. ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Β': Η ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ ΧΑΛΚΟΥ ( π.Χ.) 3. Ο ΜΙΝΩΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ. - Η Κρήτη κατοικήθηκε για πρώτη φορά τη... εποχή. Ι. ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Β': Η ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ ΧΑΛΚΟΥ (3000-1100π.Χ.) 3. Ο ΜΙΝΩΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ - Η Κρήτη κατοικήθηκε για πρώτη φορά τη... εποχή. - Ο σημαντικότερος οικισμός ήταν η... - Κατά τη 2 η και 3 η χιλιετία

Διαβάστε περισσότερα

Αλέξανδρος Νικολάου, ΒΠΠΓ

Αλέξανδρος Νικολάου, ΒΠΠΓ Αλέξανδρος Νικολάου, ΒΠΠΓ Στην αρχαϊκή εποχή εικάζεται ότι υπήρχε κάποιο είδος θεατρικής κατασκευής στο χώρο που βρίσκονται τα σημερινά ευρήματα του θεάτρου, ενώ στα κλασσικά χρόνια υπήρχε σίγουρα κάποια

Διαβάστε περισσότερα

Η ανασκαφή της Καλαυρείας

Η ανασκαφή της Καλαυρείας Η ανασκαφή της Καλαυρείας Οι πρώτες ανασκαφές στο ιερό του Ποσειδώνα στην Καλαυρεία, το βορειότερο νησί του Πόρου, έλαβε χώρα το 1894. Δύο Σουηδοί αρχαιολόγοι, ο Samuel (Sam) Wide και ο Lennart Kjellberg,

Διαβάστε περισσότερα

Καστρί Σύρου. Τμήμα Ιστορίας- Αρχαιολογίας Τομέας Αρχαιολογίας και Ιστορίας της Τέχνης Μάθημα: Το νησιωτικό Αιγαίο κατά την 3 η χιλιετία π.χ.

Καστρί Σύρου. Τμήμα Ιστορίας- Αρχαιολογίας Τομέας Αρχαιολογίας και Ιστορίας της Τέχνης Μάθημα: Το νησιωτικό Αιγαίο κατά την 3 η χιλιετία π.χ. Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων Ακαδημαϊκό έτος: 2014-2015 Φιλοσοφική Σχολή Εξάμηνο: Η Τμήμα Ιστορίας- Αρχαιολογίας Τομέας Αρχαιολογίας και Ιστορίας της Τέχνης Μάθημα: Το νησιωτικό Αιγαίο κατά την 3 η χιλιετία

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΩΜΑΤΙΚΗ ΔΡΑΣΗ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΒΙΩΜΑΤΙΚΗ ΔΡΑΣΗ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 1 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΧΑΛΚΙΔΑΣ ΒΙΩΜΑΤΙΚΗ ΔΡΑΣΗ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΜΕΡΟΣ Α ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΤΖΕΛΕΠΗ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΣΥΝΤΟΜΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΗΣ ΔΡΑΣΗΣ ΒΙΩΜΑΤΙΚΗ ΔΡΑΣΗ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΜΕ ΘΕΜΑ: «ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΩ, ΕΡΕΥΝΩ ΕΚΦΡΑΖΟΜΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΗΛΟΣ: Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΗΣ ΦΥΛΑΚΩΠΗΣ

ΜΗΛΟΣ: Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΗΣ ΦΥΛΑΚΩΠΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ ΜΗΛΟΣ: Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΗΣ ΦΥΛΑΚΩΠΗΣ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΜΑΡΙΝΑ ΓΑΡΔΙΚΙΩΤΗ Α.Μ: 9185 ΜΑΘΗΜΑ: ΤΟ ΝΗΣΙΩΤΙΚΟ ΑΙΓΑΙΟ ΚΑΤΑ ΤΗΝ 3 η ΧΙΛΙΕΤΙΑ ΔΙΔΑΣΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Δημήτρης Δαμάσκος Δημήτρης Πλάντζος Πανεπιστημιακή Ανασκαφή Άργους Ορεστικού

Δημήτρης Δαμάσκος Δημήτρης Πλάντζος Πανεπιστημιακή Ανασκαφή Άργους Ορεστικού Δημήτρης Δαμάσκος Δημήτρης Πλάντζος Πανεπιστημιακή Ανασκαφή Άργους Ορεστικού Η ανασκαφή τού 2012 είχε ως στόχους: την περαιτέρω διερεύνηση της στοάς του μεγάλου ρωμαϊκού κτιρίου με τη στοά περιμετρικά

Διαβάστε περισσότερα

Η Θήρα κατά την 3η Χιλιετία

Η Θήρα κατά την 3η Χιλιετία Η Θήρα κατά την 3η Χιλιετία Εργασία στο μάθημα: Το νησιωτικό Αιγαίο κατά την 3 η xιλιετία π.χ. Αντώνης Τσαντήλας Επιβλέπων καθηγητής: Ανδρέας Βλαχόπουλος Εαρινό Εξάμηνο 2017 Η Μεγάλη Χριστιανή Νησί 15

Διαβάστε περισσότερα

Το Ιερό του Διονύσου υπό το Σπήλαιο του Ευριπίδη

Το Ιερό του Διονύσου υπό το Σπήλαιο του Ευριπίδη Το Ιερό του Διονύσου υπό το Σπήλαιο του Ευριπίδη Η ανασκαφή των ετών 1998-2000 πραγματοποιήθηκε από το Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων, με την εποπτεία της Εφορείας Παλαιοανθρωπολογίας - Σπηλαιολογίας και της τότε

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΝΗΣΙΑ ΤΩΝ ΚΥΚΛΑΔΩΝ

ΤΑ ΝΗΣΙΑ ΤΩΝ ΚΥΚΛΑΔΩΝ ΤΑ ΝΗΣΙΑ ΤΩΝ ΚΥΚΛΑΔΩΝ Η Σύρος είναι νησί των Κυκλάδων. Πρωτεύουσά της είναι η Ερμούπολη, η οποία είναι πρωτεύουσα της Περιφέριας Νότιου Αιγαίου αλλά και του πρώην Νομού Κυκλάδων. Η Σύρος αναπτύχθηκε ιδιαίτερα

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΛΙΘΙΚΟΣ ΟΙΚΙΣΜΟΣ ΑΥΓΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΕΣ ΡΑΣΕΙΣ 2014

ΝΕΟΛΙΘΙΚΟΣ ΟΙΚΙΣΜΟΣ ΑΥΓΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΕΣ ΡΑΣΕΙΣ 2014 ΝΕΟΛΙΘΙΚΟΣ ΟΙΚΙΣΜΟΣ ΑΥΓΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΕΣ ΡΑΣΕΙΣ 2014 Η ΚΘ Εφορεία Προϊστορικών & Κλασικών Αρχαιοτήτων και η Επιστημονική Ομάδα των Ανασκαφών Αυγής οργανώνουν για πέμπτη χρονιά εκπαιδευτικές δράσεις με αφορμή

Διαβάστε περισσότερα

Τα 7 θαύματα του αρχαίου κόσμου Χαρίδης Φίλιππος

Τα 7 θαύματα του αρχαίου κόσμου Χαρίδης Φίλιππος Τα 7 θαύματα του αρχαίου κόσμου Χαρίδης Φίλιππος 1. Η μεγάλη Πυραμίδα της Γκίζας Η τεράστια αυτή πυραμίδα είναι το αρχαιότερο από τα εφτά θαύματα του Αρχαίου Κόσμου, αλλά είναι το μόνο που διασώζετε 4.000χ.Όταν

Διαβάστε περισσότερα

Ακολούθησέ με... στον οικισμό του Ακρωτηρίου της Θήρας

Ακολούθησέ με... στον οικισμό του Ακρωτηρίου της Θήρας Ακολούθησέ με... στον οικισμό του Ακρωτηρίου της Θήρας Ακολούθησέ με... στον οικισμό του Ακρωτηρίου της Θήρας Ακρωτήρι Το Ακρωτήρι της Θήρας είναι ο σημαντικότερος προϊστορικός οικισμός των Κυκλάδων. Διατηρήθηκε

Διαβάστε περισσότερα

Έκθεση αποτελεσμάτων της ανασκαφής στον Αζοριά (2016)

Έκθεση αποτελεσμάτων της ανασκαφής στον Αζοριά (2016) Περίληψη των εργασιών Έκθεση αποτελεσμάτων της ανασκαφής στον Αζοριά (2016) Οι εργασίες πεδίου στον αρχαιολογικό χώρο του Αζοριά (Καβούσι, Ιεράπετρα), στη βορειοανατολική Κρήτη, διήρκεσαν 11 εβδομάδες,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΕΦΑΝΙΑ ΒΕΛΔΕΜΙΡΗ. 2/5/1973 Αθ. Διάκου 7-9, Άγιος Παύλος, Θεσσαλονίκη

ΣΤΕΦΑΝΙΑ ΒΕΛΔΕΜΙΡΗ. 2/5/1973 Αθ. Διάκου 7-9, Άγιος Παύλος, Θεσσαλονίκη ΣΤΕΦΑΝΙΑ ΒΕΛΔΕΜΙΡΗ 2/5/1973 Αθ. Διάκου 7-9, Άγιος Παύλος, Θεσσαλονίκη 2310247570-6978 315324 info@stefanieveldemiri.com Η επαγγελματική εξειδίκευση της Στεφανίας Βελδεμίρη που αφορά τη συντήρηση αρχαιολογικών

Διαβάστε περισσότερα

Κυριότερες πόλεις ήταν η Κνωσός, η Φαιστός, η Ζάκρος και η Γόρτυνα

Κυριότερες πόλεις ήταν η Κνωσός, η Φαιστός, η Ζάκρος και η Γόρτυνα Ηφαίστειο της Θήρας Η Μινωική Κρήτη λόγω της εμπορικής αλλά και στρατηγικής θέσης της έγινε γρήγορα μεγάλη ναυτική και εμπορική δύναμη. Οι Μινωίτες πωλούσαν τα προϊόντα τους σε όλη τη Μεσόγειο με αποτέλεσμα

Διαβάστε περισσότερα

Αρχαιολογία των γεωμετρικών και αρχαϊκών χρόνων ( π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος

Αρχαιολογία των γεωμετρικών και αρχαϊκών χρόνων ( π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος [IA11] ΚΛΑΣΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ Α Αρχαιολογία των γεωμετρικών και αρχαϊκών χρόνων (1100-480 π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος Πηγές και μέθοδοι (συνέχεια) Ο κλασικός αρχαιολόγος ταξινομεί το υλικό του: Κατά χρονική

Διαβάστε περισσότερα

Η Αμοργός κατά την Πρώιμη Εποχή του Χαλκού: Πρωτοκυκλαδικά νεκροταφεία και ειδώλια

Η Αμοργός κατά την Πρώιμη Εποχή του Χαλκού: Πρωτοκυκλαδικά νεκροταφεία και ειδώλια ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ 2017 Η Αμοργός κατά την Πρώιμη Εποχή του Χαλκού: Πρωτοκυκλαδικά νεκροταφεία και ειδώλια ΜΑΡΙΑ ΓΕΩΡΓΙΑΔΟΥ ΤΜΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΤΗΣ ΤΕΧΝΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ ΙΑ 10. Μινωικοί ιεροί χώροι

ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ ΙΑ 10. Μινωικοί ιεροί χώροι ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ ΙΑ 10 Μινωικοί ιεροί χώροι Ενδεχομένως από τη Νεολιθική, αλλά με βεβαιότητα από την Προανακτορική εποχή φαίνεται ότι οι μινωίτες ασκούσαν τις λατρευτικές τους πρακτικές στα σπήλαια.

Διαβάστε περισσότερα

Η ΙΜΒΡΟΣ ΚΑΙ Η ΤΕΝΕΔΟΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΡΩΙΜΗ ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ ΧΑΛΚΟΥ

Η ΙΜΒΡΟΣ ΚΑΙ Η ΤΕΝΕΔΟΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΡΩΙΜΗ ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ ΧΑΛΚΟΥ Η ΙΜΒΡΟΣ ΚΑΙ Η ΤΕΝΕΔΟΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΡΩΙΜΗ ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ ΧΑΛΚΟΥ ΜΑΘΗΜΑ: ΤΟ ΝΗΣΙΩΤΙΚΟ ΑΙΓΑΙΟ ΚΑΤΑ ΤΗΝ 3 Η ΧΙΛΙΕΤΙΑ ΔΙΔΑΣΚΩΝ: ΒΛΑΧΟΠΟΥΛΟΣ ΑΝΔΡΕΑΣ ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΧΑΤΖΗΛΙΑΔΟΥ ΜΑΡΙΑ ΕΞΑΜΗΝΟ: Η ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΟ ΕΤΟΣ: 2016-2017

Διαβάστε περισσότερα

Κυκλαδική τέχνη και σύγχρονη αφηρημένη τέχνη

Κυκλαδική τέχνη και σύγχρονη αφηρημένη τέχνη ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΟΥ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ Κυκλαδική τέχνη και σύγχρονη αφηρημένη τέχνη Νάγια Οικονομίδου 2014-2015 1 Περιεχόμενα Πρόλογος...3 1. Γνωρίσματα Κυκλαδικής Τέχνης...4 Πτυόσχημα ειδώλια.5 Βιολόσχημα ειδώλια 6

Διαβάστε περισσότερα

Το σύνολο των βραχογραφιών και κάτω λεπτομέρεια

Το σύνολο των βραχογραφιών και κάτω λεπτομέρεια ΠΡΟΝΕΟΛΙΘΙΚΗ ΚΡΗΤΗ Πριν από τις επιφανειακές έρευνες στην περιοχή του Πλακιά και της Πρεβέλης στη νότια Κρήτη, τα μόνα γνωστά προνεολιθικά ευρήματα προέρχονταν από το εσωτερικό του σπηλαίου Ασφέντου στο

Διαβάστε περισσότερα

σε δράση Μικροί αρχιτέκτονες Όνομα μαθητή Εκπαιδευτικό πρόγραμμα Εκπαιδευτικό πρόγραμμα για μαθητές Γυμνασίου

σε δράση Μικροί αρχιτέκτονες Όνομα μαθητή Εκπαιδευτικό πρόγραμμα Εκπαιδευτικό πρόγραμμα για μαθητές Γυμνασίου Μικροί αρχιτέκτονες σε δράση Όνομα μαθητή Εκπαιδευτικό πρόγραμμα για μαθητές Ημερομηνία Δημοτικού Εκπαιδευτικό πρόγραμμα για μαθητές Γυμνασίου Ευρωπαϊκή Ένωση Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης Με

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ ΧΑΛΚΟΥ. Χρωματίστε τη γραμμή του χρόνου Α.. Β.. Γ...

Η ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ ΧΑΛΚΟΥ. Χρωματίστε τη γραμμή του χρόνου Α.. Β.. Γ... Χρωματίστε τη γραμμή του χρόνου 1) Καταγράφω τους τρεις (3) σημαντικότερους πολιτισμούς που εμφανίστηκαν στον ελλαδικό χώρο κατά την εποχή του χαλκού: Α.. Β.. Γ... 2) Επιλέξτε ποιες λέξεις της στήλης Β

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟ ΚΑΣΤΡO ΤΗΣ ΚΩ Η ΓΕΦΥΡΑ ΤΟΥ ΚΑΣΤΡΟΥ

ΣΤΟ ΚΑΣΤΡO ΤΗΣ ΚΩ Η ΓΕΦΥΡΑ ΤΟΥ ΚΑΣΤΡΟΥ ΣΤΟ ΚΑΣΤΡO ΤΗΣ ΚΩ Το Κάστρο των Ιπποτών είναι ένα από τα σημαντικότερα ιστορικά μνημεία της Κω. Ιδιαίτερα εντυπωσιακό και επιβλητικό είναι ένα από τα αξιοθέατα που κάθε επισκέπτης του νησιού πρέπει να

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑΦΟΣ-ΙΕΡΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ ΜΙΝΩΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΑΝΔΡΕΑΣ ΒΛΑΧΟΠΟΥΛΟΣ ΜΑΡΙΝΑ ΓΑΡΔΙΚΙΩΤΗ

ΤΑΦΟΣ-ΙΕΡΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ ΜΙΝΩΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΑΝΔΡΕΑΣ ΒΛΑΧΟΠΟΥΛΟΣ ΜΑΡΙΝΑ ΓΑΡΔΙΚΙΩΤΗ ΤΑΦΟΣ-ΙΕΡΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ ΜΙΝΩΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΑΝΔΡΕΑΣ ΒΛΑΧΟΠΟΥΛΟΣ ΜΑΡΙΝΑ ΓΑΡΔΙΚΙΩΤΗ ΓΕΝΙΚΑ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ Διώροφο οικοδόμημα Θαλαμωτός τάφος

Διαβάστε περισσότερα

Το νησάκι της Δοκού απέχει 7 ναυτικά μίλια από το

Το νησάκι της Δοκού απέχει 7 ναυτικά μίλια από το ΔΙΑΔΡΟΜΗ 5 ΝΗΣΟΣ ΔΟΚΟΣ Προβλήτα στο ΚΑΣΤΕΛΛΙ ΚΑΣΤΡΟ Κορυφή ΔΟΚΟΥ Μήκος διαδρομής Χρόνος χωρίς στάσεις Ομορφιά διαδρομής 5,8 χλμ. 2 ώρ. 05 3 * Το νησάκι της Δοκού απέχει 7 ναυτικά μίλια από το λιμάνι της

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΝΗΣΙΑ ΤΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ: Η ΠΡΩΙΜΗ ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ ΧΑΛΚΟΥ (3 η χιλιετία π.χ.)

ΤΑ ΝΗΣΙΑ ΤΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ: Η ΠΡΩΙΜΗ ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ ΧΑΛΚΟΥ (3 η χιλιετία π.χ.) ΤΑ ΝΗΣΙΑ ΤΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ: Η ΠΡΩΙΜΗ ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ ΧΑΛΚΟΥ (3 η χιλιετία π.χ.) Τα νησιά του Αιγαίου έχουν συχνά χαρακτηριστεί ως «θαλάσσια γέφυρα», καθώς είναι πολύ κοντά μεταξύ τους, καθιστώντας τα εύκολα σημεία

Διαβάστε περισσότερα

Αρχαιολογία των γεωμετρικών και αρχαϊκών χρόνων ( π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος

Αρχαιολογία των γεωμετρικών και αρχαϊκών χρόνων ( π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος [IA11] ΚΛΑΣΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ Α Αρχαιολογία των γεωμετρικών και αρχαϊκών χρόνων (1100-480 π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος Πρώιμοι και Γεωμετρικοί χρόνοι (1100-700 π.χ.) Οι περίοδοι της αρχαίας ελληνικής τέχνης:

Διαβάστε περισσότερα

Αρχαιολογικό µουσείο Κιµώλου

Αρχαιολογικό µουσείο Κιµώλου Αρχαιολογικό µουσείο Κιµώλου εισαγωγή η παρουσίαση φιλοδοξεί να είναι µια παρουσίαση του µουσείου από την πλευρά του επισκέπτη, χωρίς να έχουµε µιλήσει µε τους αρµόδιους για τις προθέσεις και τους στόχους

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ ΙΑ 10. Το ανάκτορο της Ζάκρου

ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ ΙΑ 10. Το ανάκτορο της Ζάκρου ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ ΙΑ 10 Το ανάκτορο της Ζάκρου Ανάκτορο της Κάτω Ζάκρου Το ανάκτορο της Κάτω Ζάκρου βρίσκεται στο ΝΑ άκρο της Κρήτης στον ομώνυμο ευρύχωρο όρμο. Η θέση ήταν γνωστή από τον 19 ο αι.

Διαβάστε περισσότερα

Η Βοιωτία θεωρείται από αρχαίους και συγχρόνους ιστορικούς καθώς και γεωγράφους, περιοχή ευνοημένη από τη φύση και τη γεωπολιτική θέση της.

Η Βοιωτία θεωρείται από αρχαίους και συγχρόνους ιστορικούς καθώς και γεωγράφους, περιοχή ευνοημένη από τη φύση και τη γεωπολιτική θέση της. Η Βοιωτία θεωρείται από αρχαίους και συγχρόνους ιστορικούς καθώς και γεωγράφους, περιοχή ευνοημένη από τη φύση και τη γεωπολιτική θέση της. Βρίσκεται στο κέντρο σχεδόν της ελληνικής χερσονήσου, πάνω στο

Διαβάστε περισσότερα

Προνεολιθική και Νεολιθική Κύπρος

Προνεολιθική και Νεολιθική Κύπρος Προνεολιθική και Νεολιθική Κύπρος Προνεολιθική Περίοδος ή Φάση Ακρωτηρίου: 11000/10000 8200 π.χ. Νεολιθική Περίοδος: 8200 3900/ 3700 π.χ. Ακεραμεική Νεολιθική: 8200 5500 π.χ. Πρωτοκεραμεική Νεολιθική («lacuna»

Διαβάστε περισσότερα

Έκθεση αποτελεσμάτων της ανασκαφής στον Αζοριά (2015)

Έκθεση αποτελεσμάτων της ανασκαφής στον Αζοριά (2015) Έκθεση αποτελεσμάτων της ανασκαφής στον Αζοριά (2015) Εισαγωγή Οι εργασίες πεδίου στον αρχαιολογικό χώρο του Αζοριά, στη βορειοανατολική Κρήτη (Καβούσι, Ιεράπετρα), διήρκεσαν 6 εβδομάδες, ενώ ακολούθησε

Διαβάστε περισσότερα

Ανεμόσπηλια Αρχανών : τα ευρήματα και η ερμηνεία τους

Ανεμόσπηλια Αρχανών : τα ευρήματα και η ερμηνεία τους Ανεμόσπηλια Αρχανών : τα ευρήματα και η ερμηνεία τους Βογιατζόπουλος Σταμάτης Ιστορικό - Αρχαιολογικό Ιωαννίνων Ζ' Εξάμηνο Υπ.Καθ : Αν. Βλαχόπουλος, Μάθημα: Κρητομυκηναϊκή Θρησκεία Δεκέμβριος 2013 Εικόνα

Διαβάστε περισσότερα

Κυκλαδικός πολιτισμός ειδώλια

Κυκλαδικός πολιτισμός ειδώλια Κυκλαδικός πολιτισμός ειδώλια Επιλογή διαφανειών από το διδακτικό σενάριο της φιλολόγου Μαρίας Παπαλεοντίου, που διατίθεται πλήρες στον ιστότοπο: www.pi.ac.cy/pi/files/epimorfosi/ekpaid.../kykladikos_politismos.

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Κύπρου Πολυτεχνική Σχολή Τμήμα Πολιτικών Μηχανικών και Μηχανικών Περιβάλλοντος Πρόγραμμα Αρχιτεκτονικής ΠΕΡΑ ΟΡΕΙΝΗΣ.

Πανεπιστήμιο Κύπρου Πολυτεχνική Σχολή Τμήμα Πολιτικών Μηχανικών και Μηχανικών Περιβάλλοντος Πρόγραμμα Αρχιτεκτονικής ΠΕΡΑ ΟΡΕΙΝΗΣ. Πανεπιστήμιο Κύπρου Πολυτεχνική Σχολή Τμήμα Πολιτικών Μηχανικών και Μηχανικών Περιβάλλοντος Πρόγραμμα Αρχιτεκτονικής ΠΕΡΑ ΟΡΕΙΝΗΣ Βασιλένα Πετκόβα ΓΕΝΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΠΕΡΙΟΧΗΣ Το χωριό βρίσκεται σε απόσταση

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 1 ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΜΑΘΗΜΑ Να γνωρίζεις τις έννοιες γεωγραφικό πλάτος, γεωγραφικό μήκος και πως αυτές εκφράζονται

ΜΑΘΗΜΑ 1 ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΜΑΘΗΜΑ Να γνωρίζεις τις έννοιες γεωγραφικό πλάτος, γεωγραφικό μήκος και πως αυτές εκφράζονται ΜΑΘΗΜΑ 1 Π. Γ Κ Ι Ν Η Σ 1. Να γνωρίζεις τις έννοιες γεωγραφικό πλάτος, γεωγραφικό μήκος και πως αυτές εκφράζονται 2. Να μπορείς να δώσεις την σχετική γεωγραφική θέση ενός τόπου χρησιμοποιώντας τους όρους

Διαβάστε περισσότερα

<< ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΟΣ ΠΡΟΟΡΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΩΦΕΛΕΙΕΣ >>

<< ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΟΣ ΠΡΟΟΡΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΩΦΕΛΕΙΕΣ >> 1 Ο ΕΠΑΛ ΝΑΥΠΛΙΟΥ ΤΑΞΗ Α ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 2014 : > ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΜΥΚΗΝΩΝ Από τους πιο σημαντικούς αρχαιολογικούς χώρους στην Ελλάδα. Χτισμένη πάνω

Διαβάστε περισσότερα

Κάθε Σάββατο και διαφορετική εμπειρία στο Μουσείο Ακρόπολης

Κάθε Σάββατο και διαφορετική εμπειρία στο Μουσείο Ακρόπολης Κάθε Σάββατο και διαφορετική εμπειρία στο Μουσείο Ακρόπολης Εναλλασσόμενες θεματικές παρουσιάσεις Κάθε Σάββατο και διαφορετική εμπειρία στο Μουσείο Ακρόπολης Εναλλασσόμενες θεματικές παρουσιάσεις Ποιοι

Διαβάστε περισσότερα

«Υιοθετώντας ένα μνημείο της γειτονιάς μου»

«Υιοθετώντας ένα μνημείο της γειτονιάς μου» «Υιοθετώντας ένα μνημείο της γειτονιάς μου» Σχολικό έτος 2014-2015 Ερευνητική εργασία σε αρχαιολογικά μνημεία της Παροικιάς από ομάδες μαθητών της Γ τάξης του Γυμνασίου Πάρου στο μάθημα της τοπικής ιστορίας

Διαβάστε περισσότερα

MIA ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΗ ΠΟΡΕΙΑ

MIA ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΗ ΠΟΡΕΙΑ MIA ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΗ ΠΟΡΕΙΑ ΣΤΟ ΒΑΣΙΛΕΙΟ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ ΣΤ. ΑΝ ΡΕΟΥ Κ. ΕΥΚΛΕΙ ΟΥ Α. ΚΟΥΣΟΥΛΑΚΟΥ ΤΜΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ-ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ, Α.Π.Θ. ΤΜΗΜΑ ΑΓΡΟΝΟΜΩΝ-ΤΟΠΟΓΡΑΦΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ, Α.Π.Θ. XEEE

Διαβάστε περισσότερα

Οργάνωση Σεμιναρίου: Μαρίζα Μαρθάρη The seminar is organized by Marisa Marthari

Οργάνωση Σεμιναρίου: Μαρίζα Μαρθάρη The seminar is organized by Marisa Marthari CYCLADIC SEMINAR ΚΥΚΛΑΔΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΤHE ARCHAEOLOGICAL SOCIETY AT ATHENS, 22 PANEPISTIMIOU ST. Η ΕΝ ΑΘΗΝΑΙΣ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ, ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ 22 Πέμπτη, 30 Απριλίου 2015, 7 μ.μ. - Thursday, 30 April

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΜΥΚΗΝΑΪΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ : Π.Χ. ΥΣΤΕΡΗ ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ ΧΑΛΚΟΥ

Ο ΜΥΚΗΝΑΪΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ : Π.Χ. ΥΣΤΕΡΗ ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ ΧΑΛΚΟΥ Ο ΜΥΚΗΝΑΪΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ : 1600 1100 Π.Χ. ΥΣΤΕΡΗ ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ ΧΑΛΚΟΥ ΜΥΚΗΝΑΪΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ 1 ΜΥΚΗΝΑΪΚΟΣ : Ο ΠΡΩΤΟΣ ΜΕΓΑΛΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ Χώρος : ηηπειρωτικήελλάδααπότηθεσσαλίαωςτην Πελοπόννησο Τα φύλα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΦΘΙΩΤΙΔΩΝ ΘΗΒΩΝ ΝΟΜΟΣ ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ

ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΦΘΙΩΤΙΔΩΝ ΘΗΒΩΝ ΝΟΜΟΣ ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΘΕΣΣΑΛΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΦΘΙΩΤΙΔΩΝ ΘΗΒΩΝ ΝΟΜΟΣ ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ΧΟΡΗΓΙΚΟΣ ΦΑΚΕΛΟΣ ΒΟΛΟΣ 2011 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Α. Το αρχαίο θέατρο Φθιωτίδων Θηβών

Διαβάστε περισσότερα

Η ΘΗΡΑ ΚΑΤΑ ΤΗΝ 3η ΧΙΛΙΕΤΙΑ π.χ.

Η ΘΗΡΑ ΚΑΤΑ ΤΗΝ 3η ΧΙΛΙΕΤΙΑ π.χ. Η ΘΗΡΑ ΚΑΤΑ ΤΗΝ 3η ΧΙΛΙΕΤΙΑ π.χ. Όνομα: Αντώνιος Τσαντήλας Εξάμηνο: ΣΤ Μάθημα: Το νησιωτικό Αιγαίο κατά την 3η χιλιετία π.χ. Επιβλέπων καθηγητής: Α. Βλαχόπουλος Α.Μ: 9348 Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων 1 ΠΕΡΙΕΧOΜΕΝΑ

Διαβάστε περισσότερα

Διήμερη εκδρομή στην Αθήνα

Διήμερη εκδρομή στην Αθήνα Διήμερη εκδρομή στην Αθήνα Την Πέμπτη 16 Ιανουαρίου ξεκινήσαμε το πρωί από τα Τρίκαλα για την διήμερη εκδρομή που είχε οργανώσει το σχολείο μας με προορισμό την Αθήνα. Όλοι ανυπομονούσαμε γι αυτήν την

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΔΙΟΥ, Αλέξανδρος Μπαξεβανάκης, ΒΠΠΓ

ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΔΙΟΥ, Αλέξανδρος Μπαξεβανάκης, ΒΠΠΓ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΔΙΟΥ, Αλέξανδρος Μπαξεβανάκης, ΒΠΠΓ ΔΙΟΝ ΑΠΟ ΤΙΣ ΠΙΟ ΟΝΟΜΑΣΤΕΣ ΠΟΛΕΙΣ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ Το αρχαίο Δίον του Ολύμπου βρίσκεται 15 χλμ. νότια της Κατερίνης, στους πρόποδες του Ολύμπου δίπλα στο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ

ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ 26η ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΜΕΣΣΗΝΙΑ Χριστιανούπολη, Ι.Ν. Μεταμόρφωσης του Σωτήρος Σημαντικό οικοδομικό συγκρότημα του 11ου- 12ου αιώνα, που αποτελείται από τον οκταγωνικού τύπου ναό και το επισκοπικό

Διαβάστε περισσότερα

Greither Elias. "Icarus" Fresco Munchen 1616

Greither Elias. Icarus Fresco Munchen 1616 Greither Elias. "Icarus" Fresco Munchen 1616 Η θρησκεία των Μινωιτών Στην είσοδο του Ιδαίου Αντρου φαίνεται ο βωμός λαξευμένος στο βράχο σπήλαιο Καμαρών Δικταίο άντρο τριμερές ιερό ανακτόρωνφαιστού Μινωική

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΚΒ ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ & ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΔΩΔΕΚΑΝΗΣΑ Θ Ε Α Τ Ρ Ο ΛΙΝΔΟΥ ΧΟΡΗΓΙΚΟΣ ΦΑΚΕΛΟΣ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΚΒ ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ & ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΔΩΔΕΚΑΝΗΣΑ Θ Ε Α Τ Ρ Ο ΛΙΝΔΟΥ ΧΟΡΗΓΙΚΟΣ ΦΑΚΕΛΟΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΚΒ ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ & ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΔΩΔΕΚΑΝΗΣΑ Θ Ε Α Τ Ρ Ο ΛΙΝΔΟΥ ΧΟΡΗΓΙΚΟΣ ΦΑΚΕΛΟΣ ΡΟΔΟΣ, ΜΑΡΤΙΟΣ 2011 1 1. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Σελ. 2 2. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΜΝΗΜΕΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ

ΜΑΘΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ ΜΑΘΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ Ιερό Αφροδίτης Π α ν α γ ι ώ τ η ς Ν ε ο φ ύ τ ο υ Β 2 Υπεύθυνη καθηγήτρια: Μαρία Χατζημιχαήλ 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Γενική Εισαγωγή..σελ.3 Ιστορική αναδρομή..σελ.3 Περιγραφή του χώρου.σελ.4

Διαβάστε περισσότερα

Ημερίδα Η έρευνα των αρχαίων συστημάτων ύδρευσης του Πειραιά στο πλαίσιο των έργων του ΜΕΤΡΟ. Μια πρώτη θεώρηση.

Ημερίδα Η έρευνα των αρχαίων συστημάτων ύδρευσης του Πειραιά στο πλαίσιο των έργων του ΜΕΤΡΟ. Μια πρώτη θεώρηση. Ημερίδα Η έρευνα των αρχαίων συστημάτων ύδρευσης του Πειραιά στο πλαίσιο των έργων του ΜΕΤΡΟ. Μια πρώτη θεώρηση. Αθήνα 15 Μαΐου 2015 Συνδιοργάνωση Εφορεία Αρχαιοτήτων Δυτικής Αττικής, Πειραιώς και Νήσων

Διαβάστε περισσότερα

Βεργίνα. digitalarchive

Βεργίνα. digitalarchive digitalarchive Βεργίνα publishing by tag Πόλη του Νομού Ημαθίας στην περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας. Η Βεργίνα απέκτησε ιστορική σημασία μετά την ανακάλυψη του τάφου του Φιλίππου Β, πατέρα του Μεγάλου

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική πρόταση 8: Οργάνωση των ομάδων κατά τη Νεολιθική Εποχή

Διδακτική πρόταση 8: Οργάνωση των ομάδων κατά τη Νεολιθική Εποχή Πώς οργανωνόμαστε; Διδακτική πρόταση 8: Οργάνωση των ομάδων κατά τη Νεολιθική Εποχή Ερώτημα-κλειδί Πόσο μεγάλες ήταν οι ομάδες των ανθρώπων της Νεολιθικής Εποχής; Ποιοι έπαιρναν τις αποφάσεις; Σύνδεση

Διαβάστε περισσότερα

Αµφίπολη: Βρέθηκε σκελετός σε τάφο κάτω από τον τρίτο θάλαµο

Αµφίπολη: Βρέθηκε σκελετός σε τάφο κάτω από τον τρίτο θάλαµο Νοέµβριος 12 2014 13:20 Αµφίπολη: Βρέθηκε σκελετός σε τάφο κάτω από τον τρίτο θάλαµο Τι ανακοίνωσε το υπουργείο Πολιτισµού για τις ανασκαφικές εργασίες στον τάφο της Αµφίπολης. Τι έδειξαν οι ανασκαφές

Διαβάστε περισσότερα

Ο αρχαιολογικός χώρος του Καλαμωτού βρίσκεται 2 χλμ. νότια του χωριού και είναι γνωστός στους κατοίκους του με την ονομασία Τούμπες ή Καστέλλια.

Ο αρχαιολογικός χώρος του Καλαμωτού βρίσκεται 2 χλμ. νότια του χωριού και είναι γνωστός στους κατοίκους του με την ονομασία Τούμπες ή Καστέλλια. ΑΡΧΑΙΑ ΚΑΛΙΝΔΟΙΑ ΣΥΝΟΨΗ ΙΣΤΟΡΙΚΟΥ ΕΥΡΗΜΑΤΩΝ ΤΟΠΟΘΕΣΙΑ ΑΡΧΑΙΑΣ ΠΟΛΗΣ: Ο αρχαιολογικός χώρος του Καλαμωτού βρίσκεται 2 χλμ. νότια του χωριού και είναι γνωστός στους κατοίκους του με την ονομασία Τούμπες

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΚΥΠΑΡΙΣΣΙΑΣ 2014-2015 ΤΕΚΤΟΝΙΚΕΣ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΕΙΣ ΥΛΗ ΚΑΙ ΜΟΡΦΗ

ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΚΥΠΑΡΙΣΣΙΑΣ 2014-2015 ΤΕΚΤΟΝΙΚΕΣ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΕΙΣ ΥΛΗ ΚΑΙ ΜΟΡΦΗ ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΚΥΠΑΡΙΣΣΙΑΣ 2014-2015 ΤΕΚΤΟΝΙΚΕΣ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΕΙΣ ΥΛΗ ΚΑΙ ΜΟΡΦΗ ΤΕΚΤΟΝΙΚΕΣ ΚΙΝΗΣΕΙΣ: Η ΥΛΗ Μεταμορφωμένα πετρώματα 3 ΠΙΕΣΗ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ Το μάρμαρο της Πάρου Η Αφροδίτη της Μήλου Ενδεικτικά

Διαβάστε περισσότερα

1.ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΑ. Μουσείο της Ακρόπολης

1.ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΑ. Μουσείο της Ακρόπολης ΠΡΟΤΥΠΟΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟΙΩΝΙ ΕΙΟΥ ΙΩΝΙ ΕΙΟΥΣΧΟΛΗΣ ΟΜΙΛΟΣ: Πάµε Μουσείο ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ: : 2013-14 14 ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: Παραράς Ι. ΗΜΙΟΥΡΓΟΙ: Καπιζιώνη Σπυριδούλα Χατζηφούντα Μαριάννα Χιώτη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΑΝΑΡΤΗΤΕΑ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΑΝΑΡΤΗΤΕΑ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ : 747-0 INFORMATICS DEVELOPMEN T AGENCY Digitally signed by INFORMATICS DEVELOPMENT AGENCY Date: 2014.06.24 14:30:55 EEST Reason: Location: Athens ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΒΟΡΕΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ ΕΝΔΙΑΜΕΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Νεολιθική εποχή στην Ελλάδα

Νεολιθική εποχή στην Ελλάδα Προϊστορικές Κοινωνίες Νεολιθική εποχή στην Ελλάδα Ντούσκα Ούρεμ-Κώτσου durem@hist.auth.gr Νεολιθική εποχή μόνιμη εγκατάσταση Νεολιθική εποχή Αρχή της παραγωγής της τροφής. Νεολιθική εποχή Αρχή της καλλιέργειας

Διαβάστε περισσότερα

Τα προσκυνήματα του Δεκαπενταύγουστου από την Τήνο μέχρι την Αμοργό

Τα προσκυνήματα του Δεκαπενταύγουστου από την Τήνο μέχρι την Αμοργό Τα προσκυνήματα του Δεκαπενταύγουστου από την Τήνο μέχρι την Αμοργό Όπου και να βρεθεί κανείς τον Δεκαπενταύγουστο μοσχοβολά η χάρη Της. Αυτή θα σε οδηγήσει να ανάψεις ένα κερί και να γιορτάσεις μαζί Της

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ 27 ΚΣΤ' ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΠΕΙΡΑΙΑΣ Κατά την περίοδο 2000-2009 πραγματοποιήθηκαν πολυάριθμες σωστικές ανασκαφές μέσα στην πόλη του Πειραιά, κατά τις οποίες αποκαλύφθηκαν τμήματα

Διαβάστε περισσότερα

Αρχαιολογία του τοπίου: θεωρητικές και ερμηνευτικές προσεγγίσεις

Αρχαιολογία του τοπίου: θεωρητικές και ερμηνευτικές προσεγγίσεις Αρχαιολογία του τοπίου: θεωρητικές και ερμηνευτικές προσεγγίσεις Ενότητα 3.5: Minoan peak sanctuaries: building a cultural landscape using GIS Γιώργος Βαβουρανάκης Φιλοσοφική Σχολή Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Ύστερη Χαλκοκρατία ή Υστεροκυπριακή περίοδος: 1650/ /1050 π.χ.

Ύστερη Χαλκοκρατία ή Υστεροκυπριακή περίοδος: 1650/ /1050 π.χ. Ύστερη Χαλκοκρατία ή Υστεροκυπριακή περίοδος: 1650/1600 1100/1050 π.χ. Υστεροκυπριακή Ι: 1650/1600-1450 π.χ. (ΥΚ ΙΑ:1650/1600-1500 π.χ. και ΥΚΙΒ: 1500-1450 π.χ.) Υστεροκυπριακή ΙΙ: 1450-1200 π.χ. (ΥΚΙΙΑ:

Διαβάστε περισσότερα

ΟΛΠ Α.Ε. ΟΜΙΛΙΑ ΛΙΝΑΣ ΜΕΝΔΩΝΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΓΡΑΜΜΑΤΕΩΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ

ΟΛΠ Α.Ε. ΟΜΙΛΙΑ ΛΙΝΑΣ ΜΕΝΔΩΝΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΓΡΑΜΜΑΤΕΩΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΟΛΠ Α.Ε. ΟΜΙΛΙΑ ΛΙΝΑΣ ΜΕΝΔΩΝΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΓΡΑΜΜΑΤΕΩΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΣΤΗΝ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ ΤΟΥ MASTER PLAN ΤΗΣ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΑΚΤΗΣ ΠΕΙΡΑΙΑ ΤΡΙΤΗ 4 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ 2011 Ο.Λ.Π. Α.Ε. ΓΡΑΦΕΙΟ ΤΥΠΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. - Γενική Εισαγωγή..2. - Iστορική αναδρομή...3-4. - Περιγραφή του χώρου...5-8. - Επίλογος...9. - Βιβλιογραφία 10

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. - Γενική Εισαγωγή..2. - Iστορική αναδρομή...3-4. - Περιγραφή του χώρου...5-8. - Επίλογος...9. - Βιβλιογραφία 10 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ - Γενική Εισαγωγή..2 - Iστορική αναδρομή....3-4 - Περιγραφή του χώρου.....5-8 - Επίλογος...9 - Βιβλιογραφία 10 1 Γενική Εισαγωγή Επίσκεψη στο Επαρχιακό Μουσείο Πάφου Το Επαρχιακό Μουσείο της

Διαβάστε περισσότερα

Η ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ:

Η ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ: ΤΟ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟ ΕΡΓΟ ΣΤΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ ΚΑΙ ΘΡΑΚΗ 2009 11-13 ΜΑΡΤΙΟΥ 2010, ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ Η ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ: ΧΩΡΟΣ ΤΑΦΙΚΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΣΤΟ ΝΕΟΛΙΘΙΚΟ ΟΙΚΙΣΜΟ ΑΥΓΗΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ Γεωργία Στρατούλη, Σέβη Τριανταφύλλου,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟÏΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟÏΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΚΑ' ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟÏΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ Με τις πρόσφατες ανασκαφές στις Κυκλάδες η κυκλαδική προϊστορία τίθεται σε εντελώς νέες βάσεις, αφού αποκτάται επιτέλους γνώση για τη μορφή και τις δομές

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός Πλοήγησης στην Ηλεκτρονική Αρχαιογνωσία

Οδηγός Πλοήγησης στην Ηλεκτρονική Αρχαιογνωσία [Βιβλιογραφίες-Ηλεκτρονικές πηγές] Οδηγός Πλοήγησης στην Ηλεκτρονική Αρχαιογνωσία Λογισμικά και Πολυμέσα Πολιτισμός-Ιστορία (λογισμικά-βιντεοταινίες) - Εκπαιδευτικά λογισμικά - Βάσεις βιβλιογραφίας - Κείμενα-Γλώσσα

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΔΙΟΥ ΣΤΟΝ ΚΕΡΑΜΕΙΚΟ

ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΔΙΟΥ ΣΤΟΝ ΚΕΡΑΜΕΙΚΟ ΚΠΕ ΔΡΑΠΕΤΣΩΝΑΣ ΚΑΙ ΤΡΟΙΖΗΝΑΣ-ΜΕΘΑΝΩΝ ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΔΙΟΥ ΣΤΟΝ ΚΕΡΑΜΕΙΚΟ «ΠΙΟ ΤΥΧΕΡΟΣ Ο ΚΟΤΣΥΦΑΣ» «Μια επιγραφή με ειδοποιεί: όρος ειμί Κεραμεικού,Εγώ θα φύγω, Δίνω κρυφά ένα φιλί στου Κούρου του αρχαϊκού το

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑ02 ΠΡΩΙΜΗ ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ ΧΑΛΚΟΥ

ΙΑ02 ΠΡΩΙΜΗ ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ ΧΑΛΚΟΥ ΙΑ02 ΠΡΩΙΜΗ ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ ΧΑΛΚΟΥ Μεταλλουργία Πρώιμη Εποχή Χαλκού 3.200 2.000 π.χ. Αντίθετα με την Νεολιθική, στην Πρώιμη Χαλκοκρατία επισημαίνονται: 1) συχνότερες μεταλλουργικές δραστηριότητες. 2)παραγωγή

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟ ΤΟ ΑΝΑΣΚΑΦΙΚΟ ΕΡΓΟ ΤΩΝ ΕΦΟΡΕΙΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ

ΑΠΟ ΤΟ ΑΝΑΣΚΑΦΙΚΟ ΕΡΓΟ ΤΩΝ ΕΦΟΡΕΙΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ 2000 2010 ΑΠΟ ΤΟ ΑΝΑΣΚΑΦΙΚΟ ΕΡΓΟ ΤΩΝ ΕΦΟΡΕΙΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Μαρία Ανδρεαδάκη-Βλαζάκη ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗ ΥΛΙΚΟΥ: Μαρία-Ξένη Γαρέζου Μαρία Κουτσουμπού Ευγενία Μήτρου Φωτεινή Σοφιανού ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΚΕΙΜΕΝΟΥ:

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία Ιστορίας. Ελένη Ζέρβα

Εργασία Ιστορίας. Ελένη Ζέρβα Εργασία Ιστορίας U«Μυκηναϊκός Πολιτισµός» UΜε βάση τις πηγές και τα παραθέµατα Ελένη Ζέρβα Α1 Μελετώντας τον παραπάνω χάρτη παρατηρούµε ότι τα κέντρα του µυκηναϊκού κόσµου ήταν διασκορπισµένα στον ελλαδικό

Διαβάστε περισσότερα

Γιώργος Πρίμπας Ααύγουστος 2017

Γιώργος Πρίμπας Ααύγουστος 2017 Γιώργος Πρίμπας Στην περιοχή της πόλης του Άργους έχει διαπιστωθεί αδιάλειπτη ανθρώπινη παρουσία, με σημαντικές πόλεις και οικισμούς, τα τελευταία πεντέμισι με έξι χιλιάδες χρόνια. Αναπόφευκτο λοιπόν να

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ Φ Ι Λ Ο Σ Ο Φ Ι Κ Η Σ Χ Ο Λ Η ΤΜΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ Τομέας Αρχαιολογίας και Ιστορίας της Τέχνης

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ Φ Ι Λ Ο Σ Ο Φ Ι Κ Η Σ Χ Ο Λ Η ΤΜΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ Τομέας Αρχαιολογίας και Ιστορίας της Τέχνης ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ Φ Ι Λ Ο Σ Ο Φ Ι Κ Η Σ Χ Ο Λ Η ΤΜΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ Τομέας Αρχαιολογίας και Ιστορίας της Τέχνης ΜΑΘΗΜΑ: Ο πολιτισμός του Β.Α. Αιγαίου κατά την 3 η χιλιετία π.χ. (ΑΠΡ 528)

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ

ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ 19η ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΤΡΙΚΑΛΑ Πλάτανος Θέση «Ομβριάσα» Η 19η ΕΒΑ διενεργεί ανασκαφική έρευνα στον αγρό ιδιοκτησίας Σ. και Α. Υφαντή, η οποία είναι συνέχεια αυτής που διενεργούσε η 7η ΕΒΑ,

Διαβάστε περισσότερα

Πάσχα στα «πόδια» της Χαλκιδικής Άγιον Όρος, 5 μέρες. 18 22 Απριλίου 2014

Πάσχα στα «πόδια» της Χαλκιδικής Άγιον Όρος, 5 μέρες. 18 22 Απριλίου 2014 Σίνα 14 & Ακαδημίας, τηλ. 210 3642707, φαξ. 201-3642707 e-mail: info@cosmorama.gr Πάσχα στα «πόδια» της Χαλκιδικής Άγιον Όρος, 5 μέρες 18 22 Απριλίου 2014 Μόνο σε εμάς θα βρείτε: Πλούσιες πρωινές ξεναγήσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΜΑΡΜΑΡΟ ΣΤΟ ΝΟΜΟ ΚΑΒΑΛΑΣ. Σε τούτα εδώ τα μάρμαρα κακιά σκουριά δεν πιάνει Γιάννης Ρίτσος

ΤΟ ΜΑΡΜΑΡΟ ΣΤΟ ΝΟΜΟ ΚΑΒΑΛΑΣ. Σε τούτα εδώ τα μάρμαρα κακιά σκουριά δεν πιάνει Γιάννης Ρίτσος ΤΟ ΜΑΡΜΑΡΟ ΣΤΟ ΝΟΜΟ ΚΑΒΑΛΑΣ Σε τούτα εδώ τα μάρμαρα κακιά σκουριά δεν πιάνει Γιάννης Ρίτσος Η λέξη ετυμολογείται από την αρχαιοελληνική μάρμαρος δηλαδή λαμπερός λίθος. Το μάρμαρο είναι πέτρωμα αποτελούμενο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΕΘΝΙΚΟΥ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΥ ΜΟΥΣΕΙΟΥ

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΕΘΝΙΚΟΥ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΥ ΜΟΥΣΕΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΕΘΝΙΚΟΥ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΥ ΜΟΥΣΕΙΟΥ Στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο πραγματοποιούνται προγράμματα που πλαισιώνουν τις Μόνιμες Συλλογές του. Αναλυτικότερα, για το διάστημα Οκτωβρίου

Διαβάστε περισσότερα

Η3η χιλιετία π.χ., περίοδος γνωστή και ως Πρώιμη Εποχή του Χαλκού ή ως Πρώιμη Χαλκοκρατία,

Η3η χιλιετία π.χ., περίοδος γνωστή και ως Πρώιμη Εποχή του Χαλκού ή ως Πρώιμη Χαλκοκρατία, ΚΟΡΦΑΡΙ ΤΩΝ ΑΜΥΓΔΑΛΙΩΝ (ΠΑΝΟΡΜΟΣ) ΝΑΞΟΥ. ΜΙΑ ΟΧΥΡΩΜΕΝΗ ΠΡΩΤΟΚΥ Κ Λ ΑΔΙΚ Η ΑΚ Ρ ΟΠΟΛΗ Αναστασία Αγγελοπούλου Εισαγωγ ή Η3η χιλιετία π.χ., περίοδος γνωστή και ως Πρώιμη Εποχή του Χαλκού ή ως Πρώιμη Χαλκοκρατία,

Διαβάστε περισσότερα

Αρχαιολογία του τοπίου: θεωρητικές και ερμηνευτικές προσεγγίσεις

Αρχαιολογία του τοπίου: θεωρητικές και ερμηνευτικές προσεγγίσεις Αρχαιολογία του τοπίου: θεωρητικές και ερμηνευτικές προσεγγίσεις Ενότητα 1.3: Γιώργος Βαβουρανάκης Φιλοσοφική Σχολή Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας Παραδοσιακή αρχαιολογία και τοπίο Από τον H. Schliemann

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικό πρόγραμμα: «Στον κήπο με τα φυτά του Μουσείου»

Εκπαιδευτικό πρόγραμμα: «Στον κήπο με τα φυτά του Μουσείου» Εκπαιδευτικό πρόγραμμα: «Στον κήπο με τα φυτά του Μουσείου» Υλικό για προαιρετική ενασχόληση των μαθητών πριν και μετά την επίσκεψη στο Μουσείο Ακρόπολης. Κατά την επίσκεψη της σχολικής σας ομάδας στο

Διαβάστε περισσότερα

Λίγα Λόγια για τον Μυκηναϊκό Πολιτισμό

Λίγα Λόγια για τον Μυκηναϊκό Πολιτισμό Λίγα Λόγια για τον Μυκηναϊκό Πολιτισμό Με τον όρο Μυκηναϊκός Πολιτισμός χαρακτηρίζεται ο προϊστορικός πολιτισμός της Ύστερης Εποχής του Χαλκού, που αναπτύχθηκε την περίοδο 1600-1100 π. Χ., κυρίως στην

Διαβάστε περισσότερα