Ωτορινολαρυγγολογία - Χειρουργική Κεφαλής & Τραχήλου: τεύχος 28, Aπρίλιος - Μάιος - Ιούνιος 2007, σελίδες Ακουστικό νευρίνωμα

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Ωτορινολαρυγγολογία - Χειρουργική Κεφαλής & Τραχήλου: τεύχος 28, Aπρίλιος - Μάιος - Ιούνιος 2007, σελίδες 38-48. Ακουστικό νευρίνωμα"

Transcript

1 Ωτορινολαρυγγολογία - Χειρουργική Κεφαλής & Τραχήλου: τεύχος 28, Aπρίλιος - Μάιος - Ιούνιος 2007, σελίδες Ακουστικό νευρίνωμα Α' Μέρος ΓΡΗΓΟΡΗΣ ΚΩΜΟΔΙΚΗΣ, ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΑΡΓΥΡΗΣ, ΧρHστος ΚωμοδIκης, ΙωAννης ΚυαμIδης, ΣΠΥΡΟΣ ΜανωλIδης Ωτοριν/κή Κλινική Νοσοκομείου «Αρχιεπίσκοπος Μακάριος» Εισαγωγή Ορολογία Το ακουστικό νευρίνωμα ή Σβάνωμα του Αιθουσαίου 1,2 νεύρου μπορεί να οριστεί σαν ένας καλοήθης όγκος που αναπτύσσεται από τα κύτταρα του Schwann του αιθουσαίου κλάδου του 8ου κρανιακού νεύρου. Αποτελεί το 6-8% όλων των πρωτοπαθών ενδοκρανιακών όγκων και είναι ο συνηθέστερος όγκος (80-90%) της Γέφυροπαρεγκεφαλιδικής Γωνίας (ΓΠΓ) 3. Παρουσιάζεται κυρίως μονόπλευρα, εκτός από την περίπτωση της πολλαπλής νευρινωμάτωσης όπου μπορεί να παρουσιαστεί και αμφοτερόπλευρα. Συχνότητα εμφάνισης Η συχνότητα εμφάνισης δεν είναι καθορισμένη αλλά κυμαίνεται από 570 ανά και 1 ανά άτομα με κορύφωση στις ηλικίες μεταξύ ετών. Το τελευταίο συμπίπτει με την αναφερόμενη συχνότητα εμφάνισης στις ΗΠΑ 6, όπου νέων περιστατικών διαγιγνώσκονται κάθε χρόνο. Παρόμοιες συχνότητες εμφάνισης έχουν αναφερθεί και σε άλλες χώρες όπως η Ιρλανδία (7,6 ανά άτομα το χρόνο) 7 και η Δανία (12 περιπτώσεις ανά άτομα κάθε χρόνο) 8. Ωστόσο, είναι παραδεκτό ότι ο κυριότερος λόγος της διαφορετικότητας στη συχνότητα εμφάνισης είναι το γεγονός ότι αρκετές από τις περιπτώσεις ποτέ δε διαγιγνώσκονται. Στάδια κλινικής εικόνας Η κλινική εικόνα του ακουστικού νευρινώματος μπορεί να χωριστεί σε πέντε διαφορετικά στάδια (επίπεδα) τα οποία σχετίζονται με τα φυσικά χαρακτηριστικά του και την ανάπτυξή του. Σε πολλές περιπτώσεις υπάρχει ένα διάστημα περίπου 4 ετών από την ανάπτυξη έκδηλων συμπτωμάτων για τη διάγνωση 9,10,11. Το ακουστικό νευρίνωμα ή Σβάνωμα του Αιθουσαίου 1,2 νεύρου μπορεί να οριστεί σαν ένας καλοήθης όγκος που αναπτύσσεται από τα κύτταρα του Schwann του αιθουσαίου κλάδου του 8ου κρανιακού νεύρου. Αποτελεί το 6-8% όλων των πρωτοπαθών ενδοκρανιακών όγκων και είναι ο συνηθέστερος όγκος (80-90%) της Γέφυροπαρεγκεφαλιδικής Γωνίας (ΓΠΓ) 3. Στάδιο 1: Ενδοκαναλικό ή ωτολογικό στάδιο Ο όγκος αναπτύσσεται στο ακουστικό και σε κάποιο βαθμό και στο προσωπικό νεύρο και περιλαμβάνει όλα τα ενδοκαναλικά και εξωκαναλικά μορφώματα μέχρι 2cm 12 σε διάμετρο. Ο όγκος παρουσιάζεται με μονόπλευρη βαρηκοΐα, εμβοές, ίλιγγο ή αστάθεια (το ΚΝΣ αντιδρά αντίρροπα και βαθμιαία στη μονόπλευρη απώλεια της λαβυρινθικής λειτουργίας και έτσι εδώ δεν έχουμε σοβαρές διαταραχές στην ισορροπία). Η βαρηκοΐα 13,14 και οι εμβοές 12 είναι τα συνηθέστερα συμπτώματα σε όλη τη διαδρομή της πάθησης και παρουσιάζονται σε ποσοστό μεγαλύτερο του 90% όλων των περιπτώσεων. Η απώλεια στην ακοή μπορεί να είναι σταδιακή (που είναι και το συνηθέστερο) ή μπορεί να είναι ξαφνική. Είναι σημαντικό να αναφερθεί ότι μόνο ποσοστό 1% των ενηλίκων με νευροαισθητήρια βαρηκοΐα αποδεικνύονται ότι πάσχουν από ακουστικό νευρίνωμα 15. Επίσης, το γεγονός ότι τις τελευταίες δύο δεκαετίες παρατηρείται αύξηση ασθενών με ακουστικό νευρίνωμα που παρουσιάζουν φυσιολογική ακοή οφείλεται στην εισαγωγή της μαγνητικής τομογραφίας στη διάγνωση 12. Όπου, όμως, υπάρχουν εμβοές, η φυσιολογική ακοή είναι σπάνια 16,17. Ένα άλλο σύνηθες σύμπτωμα είναι το οπισθοωτιαίο άλγος (25% των ασθενών). Ωστόσο, στο στάδιο αυτό εμφανής πάρεση στο πρόσωπο είναι σπάνια 12. Αντίθετα, ο ίλιγγος και η ελαφρά αστάθεια είναι συμπτώματα που παρουσιάζονται πιο συχνά (19-50% των περιπτώσεων) 9,11,14,17. Στάδιο 2: Στάδιο γεφυροπαρεγκεφαλιδικής γωνίας Το στάδιο αυτό προϋποθέτει μέγεθος ακουστικού νευρινώματος πέρα των 2cm σε διάμετρο. Τα συμπτώματα σε αυτό το στάδιο περιλαμβάνουν κεφαλαλγία και επιδείνωση των συμπτωμάτων του σταδίου Ι. Ο ασθενής μπορεί να παρουσιάσει ερεθισμό από το μάτι (εμπλοκή του κερα- 38

2 Πίνακας 1. Πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα της χειρουργικής. Πλεονεκτήματα Επιτρέπει ολική αφαίρεση του όγκου. Πιο οικονομική μέθοδος μακροχρόνια σε σύγκριση με τη ΣΤΑΧ. Σε ολική αφαίρεση δε χρειάζεται στο μέλλον μαγνητική τομογραφία. Δυναμικά πλεονεκτήματα υφολικής αφαίρεσης όπως μικρότερος χειρουργικός χρόνος, μικρότερος κίνδυνος για τη λειτουργικότητα του προσωπικού νεύρου, χαμηλότερη θνησιμότητα. Χαμηλότερος ρυθμός ανάπτυξης του όγκου σε σύγκριση με τις μη-χειρουργικές μεθόδους αντιμετώπισης. Μειονεκτήματα Επιπλοκές χειρουργικής επέμβασης. Επιπλοκές ενδονοσοκομειακής νοσηλείας. Υψηλότερα ποσοστά υποτροπής με δυνατότητα ανάγκης και επιπλέον χειρουργικής επέμβασης σε υφολική αφαίρεση. Δέσμευση του ασθενή για μετεγχειρητική απεικονιστική παρακολούθηση σε μη ολική αφαίρεση του όγκου. Τα καλύτερα μικροχειρουργικά αποτελέσματα τα έχουμε από πάρα πολύ εξειδικευμένες χειρουργικές κλινικές ομάδες 69. τοειδούς με απουσία του αντανακλαστικού του κερατοειδούς). Εάν ο όγκος αυξηθεί σε μεγαλύτερο μέγεθος, τότε η κεφαλαλγία θα αυξηθεί ακόμα περισσότερο και θα υπάρξει μικρός πόνος ή αιμωδία στις απολήξεις των κλάδων του τριδύμου 12,18. Δυσλειτουργία του τριδύμου είναι συνήθης εφόσον ο όγκος αυξηθεί σε μέγεθος πέρα των 3 cm σε διάμετρο (48% των ασθενών), αλλά είναι ουσιαστικά ανύπαρκτη σε μικρότερους όγκους 18. Στάδιο 3: Στάδιο πίεσης εγκεφαλικού στελέχους και παρεγκεφαλίδας Τα συμπτώματα στο στάδιο αυτό γίνονται ακόμη πιο σοβαρά και εκδηλώνονται ως αταξία, διαταραχές στην ισορροπία και νυσταγμός 12. Τα συμπτώματα πίεσης της παρεγκεφαλίδας είναι πολύ σπάνια 18. Τα συμπτώματα από την πίεση του εγκεφαλικού στελέχους περιλαμβάνουν σύστοιχο δυσλειτουργία κάτω άκρου, η οποία είναι, όμως, αρκετά σπάνια 12,18. Στάδιο 4: Υδροκεφαλικό στάδιο Αυτό οφείλεται κυρίως σε απόφραξη της 4ης κοιλίας. Οι ασθενείς αναπτύσσουν κεφαλαλγία η οποία είναι πιο έντονη στην υποϊνιακή περιοχή και τον αυχένα και συνοδεύεται από ναυτία και εμέτους. Με την είσοδο του ασθενή στο στάδιο αυτό, παρουσιάζονται σύσπαση προσώπου, αδυναμία, μείωση της όρασης οφειλόμενη σε οίδημα της οπτικής θηλής και δυσλειτουργία των κάτω κρανιακών νεύρων. Επίσης, είναι δυνατό οι ασθενείς να αποκτήσουν ιδιόμορφη στάση του 12. Στάδιο 5: Θάνατος Ο θάνατος προέρχεται λόγω στραγγαλισμού του προμήκους 9. Διάγνωση Ο απόλυτος στόχος της διάγνωσης του ακουστικού νευρινώματος είναι η ανίχνευση των όγκων αυτών όταν είναι μικροί και έτσι να γίνει αποτελεσματική θεραπεία με την ελάχιστη νοσηρότητα και θνησιμότητα 7. Το χρυσό μέσο διάγνωσης είναι η μαγνητική τομογραφία με Γκατολίνιουμ. Παρά όμως το γεγονός ότι η μέθοδος αυτή είναι αποτελεσματική, μη επεμβατική και πολύ καλά ανεκτή, εξακολουθεί να είναι πολύ πιο δαπανηρή από οποιαδήποτε άλλη μέθοδο, αφού χρειάζονται εκατομμύρια λίρες για την υποδομή της 7. Οπωσδήποτε, όμως, τα τελευταία χρόνια παρουσιάζεται μια τάση μείωσης των δαπανών για μαγνητικές τομογραφίες. Υπάρχουν εμφανή επιχειρήματα υπέρ της έγκαιρης διάγνωσης. Αφενός μεν οι δαπάνες που απαιτούνται για τη θεραπεία των επιπλοκών αυξάνονται ανάλογα με το μέγεθος του όγκου κατά τη διάγνωση, αφετέρου δε σε μερικές περιπτώσεις οι γιατροί μπορεί να κατηγορηθούν για ιατρική αμέλεια και να οδηγηθούν στο δικαστήριο λόγω της καθυστέρησης στη διάγνωση, με εμφανείς επιπτώσεις στον περαιτέρω χειρισμό του περιστατικού. Τίθεται, λοιπόν, το δίλημμα μέχρι ποιου σημείου πρέπει να επιδιώκεται η διάγνωση; Το ερώτημα αυτό είναι περίπλοκο και δύσκολα μπορεί να απαντηθεί λόγω της εμπλοκής της ιατρικής μακροοικονομίας και φιλοσοφικών θεμάτων. Κάποιος θα πρέπει απλά να λάβει υπόψη ότι τεράστια ποσά χρημάτων ξοδεύονται για την εντόπιση σπανίων ασθενειών, εις βάρος άλλων συνηθισμένων συνθηκών του ιατρικού φάσματος. Το τέλειο διαγνωστικό τεστ θα πρέπει να είναι ακριβές και με χαμηλό κόστος. Δυστυχώς όμως τέτοιο τεστ δεν υπάρχει 7. Ολόκληρο το φάσμα της διερεύνησης και διάγνωσης του ακουστικού νευρινώματος περιλαμβάνει το τονικό ακουόγραμμα, ομιλητικό ακουόγραμμα, ηλεκτρονυσταγμογράφημα (ΗΝΓ), προκλητά δυναμικά εγκεφαλικού στελέχους, αξονική τομογραφία κεφαλής και κροταφικού και μαγνητική τομογραφία (με ή χωρίς Γκατολίνιουμ) 7. Έχει παρατηρηθεί ότι στο τονικό ακουόγραμμα σε ποσοστό 66% των περιπτώσεων παρουσιάζεται ακουστική απώλεια υψηλών συχνοτήτων, σε ποσοστό 10% ακουστική απώλεια χαμηλών συχνοτήτων και σε ποσοστό 10% ακουστική απώλεια σε όλο το φάσμα των συχνοτήτων 19. Επιπρόσθετα, παρατηρείται ανωμαλία της διακριτικής ικανότητας σε ποσοστό 45-72% των περιπτώσεων 19,20. Είναι σημαντικό να αναφερθεί σε αυτό το σημείο ότι το φυσιολογικό τονικό ακουόγραμμα και φυσιολογικό ομιλητικό ακουόγραμμα παρατηρείται μόνο στο 12% των ασθενών με ακουστικό νευρίνωμα 9,21. Ωστόσο, με τη δυνατότητα διάγνωσης μικρότερων όγκων 39

3 Πίνακας 2. Έλεγχος του όγκου (χειρουργικός). Σειρά /Αριθμός Μέγεθος όγκου Έλεγχος όγκου Χρονικό διάστημα ασθενών παρακολούθησης Lasaletta 26% 0-18mm 0% υποτροπή Ελάχιστο χρονικό διάστημα et al 75 / 65 22% 19-22mm παρακολούθησης 12 μήνες 35% 23-30mm 17% 31-50mm Tonn 51,6% < 15mm Δεν αναφέρεται Δεν αναφέρεται et al 58 / ,4% 16-30mm υποτροπή 3,8% >30mm Περιλαμβάνεται μόνο το εξωκαναλικό μέρος του όγκου Magnan 17,5% ενδοκαναλικοί 3 μαγνητικές Μετεγχειρητική et al 76 / % <10mm στη ΓΠΓ τομογραφίες παρακολούθηση αλλά χωρίς επαφή με το με υποψία υποτροπής, στα 2 και 5 χρόνια εγκεφαλικό στέλεχος 1/3 θετική υποτροπή 23,5% 11-20mm στη σε νέα χειρουργική ΓΠΓ σε επαφή με το επέμβαση εγκεφαλικό στέλεχος (σύστημα βαθμολογίας Zini) Bento 36% Ενδοκαναλικοί Δεν υπάρχει υποτροπή Δεν αναφέρεται et al 56 / 22 64% <15mm Gormley 37% <20mm (μικρό μέγεθος) 0,5% υποτροπή Μέσο χρονικό διάστημα et al 77 / % 20-39mm (μεσαίο μέγεθος) παρακολούθησης 65 μήνες 16% >40mm (μεγάλο μέγεθος) Περιλαμβάνεται μόνο το εξωκαναλικό μέρος του όγκου Darwish 1% Ενδοκαναλικοί 6,2% υποτροπή et al 73 /97 30% <15mm (μικρό μέγεθος) 33% 15-29mm (μεσαίο μέγεθος ) 36% > 30mm (μεγάλο μέγεθος) Darrouzet 10% ενδοκαναλικοί 0,75% υποτροπή Μέσο χρονικό διάστημα et al 78 / % <20mm παρακολούθησης 22% >20mm μη πιεστικός στο 70 μήνες εγκεφαλικό στέλεχος 38% όγκος που πιέζει το εγκεφαλικό στέλεχος (κατηγοριοποίηση κατά Koos) Gjuric 22% ενδοκαναλικοί 0,3% υποτροπή σε Δεν αναφέρεται et al 74 / %<10mm εξωκαναλικοί ολική αφαίρεση 29% 10-19mm εξωκαναλικοί του όγκου 7% >20mm εξωκαναλικοί 40

4 έχουμε πιο συχνά περισσότερα ακουολογικά ευρήματα που δε συμβαδίζουν με τα αναμενόμενα 22 Λόγω του υψηλού κόστους της μαγνητικής τομογραφίας με Γκατολίνιουμ, η διαγνωστική έρευνα του ακουστικού νευρινώματος επικεντρώθηκε σε άλλες εναλλακτικές διαγνωστικές μεθόδους. Ο Shelton εισηγήθηκε ότι fast-spin echo (FSE) MRI θα μπορούσε δυνητικά να χρησιμοποιηθεί στο μέλλον, όμως για να επιτευχθεί 90% ακρίβεια χρειάζεται ένα πολύ υψηλής επιλεκτικότητας πληθυσμιακό δείγμα 23. Αυτό συνάδει και με τα ευρήματα μιας άλλης μελέτης στον κλινικό χώρο, η οποία ανακάλυψε μόνο το 56% των ακουστικών νευρινωμάτων σε ασθενείς που παρουσίαζαν κλινικά μονόπλευρη βαρηκοΐα 24. Επιπρόσθετα, με τη χρήση του FSE, heavily-t2-weighted gradient-echo (GE), έχει παρατηρηθεί κατ ακολουθία ότι υπάρχει αφενός μεν μια ακρίβεια διάγνωσης της τάξης του 89-94% και αφετέρου γίνονται προσπάθειες για ολοένα λιγότερη χρήση Γκατολίνιουμ, με αποτέλεσμα τη μείωση του κόστους της μαγνητικής τομογραφίας. Τέλος, έχει παρατηρηθεί ότι τα stacked προκλητά δυναμικά εγκεφαλικού στελέχους (ΑΒR) δίδουν πολύ καλύτερα αποτελέσματα από τα κλασικά προκλητά δυναμικά 7. Οι Mark και Samuel 7 εισηγήθηκαν ένα πρωτόκολλο έρευνας για ύποπτα περιστατικά ακουστικού νευρινώματος με αρχική έρευνα τα κλασικά προκλητά δυναμικά και με δεύτερη φάση τη διερεύνηση των περιστατικών που αποτυγχάνουν, με τη μέθοδο του stacked ABR. Τέλος, όλα τα περιστατικά που αποτυγχάνουν και στην τελευταία μέθοδο θα προωθούνται για μαγνητική τομογραφία. Εδώ πρέπει να αναφερθεί ότι η εξέταση με ABR έχει αφενός περιορισμούς και αφετέρου δεν είναι διαγνωστική μέθοδος. Ιστορία του ακουστικού νευρινώματος Είναι παραδεκτό ότι το 1777 ο Sandifort τεκμηριωμένα αναφέρθηκε στην πρώτη περίπτωση ακουστικού νευρινώματος, περιγράφοντας την ανακάλυψη, κατά τη διάρκεια νεκροτομής σε ασθενή με βαρηκοΐα, ενός μικρού μορφώματος που ήταν στερεά προσκολλημένο στο ακουστικό νεύρο 25. Ακολούθησαν άλλες παρόμοιες αναφορές μέχρι το 1830, οπόταν παρόμοια ο Sir Charles Bell με ακρίβεια περιέγραψε τι πρέπει να είναι μια περίπτωση ακουστικού νευρινώματος 26. Μετά από μισό περίπου αιώνα, ο Openheim (1890) κατόρθωσε να εντοπίσει έναν όγκο στο ακουστικό νεύρο 26, σηματοδοτώντας έτσι το τέλος της διάγνωσης των νευρινωμάτων κατά τη νεκροτομή και ανοίγοντας μια νέα εποχή, την εποχή της παρέμβασης στη διάγνωση και θεραπεία. Την ίδια χρονιά (1890) ο Von Bergmann, σύμφωνα με τον Cushing 25, αποπεράτωσε την πρώτη χειρουργική επέμβαση σε όγκο της Γεφυροπαρεγκεφαλιδικής Γωνίας (ΓΠΓ) (πολύ πιθανόν ακουστικό νευρίνωμα). Στην περίπτωση αυτή, ο ασθενής πέθανε πριν την προσπέλαση και την αφαίρεση του όγκου. Πέντε χρόνια αργότερα, ο Thomas Annadale Κοχλίας Ακουστικό Νευρίνωμα Προσωπικό Νεύρο αναφέρθηκε σε κάτι που πρέπει να ήταν η πρώτη επιτυχής επέμβαση σε ασθενή με ακουστικό νευρίνωμα 26. Ωστόσο, ένα χρόνο νωρίτερα (1894), η πρώτη χειρουργική επέμβαση για αφαίρεση του ούτως καλούμενου «ενκυστώμενου» σαρκώματος έχει πιστωθεί στον Sir Charles Balance στο Λονδίνο 26. Είναι πολύ πιθανό, ο όγκος που αφαιρέθηκε να επρόκειτο για ακουστικό νευρίνωμα, παρόλο που ο Cushing 25 αναφέρει ότι το μόρφωμα ήταν δυνατό να επρόκειτο για μηνιγγίωμα. Μέχρι αυτό το σημείο η χειρουργική επέμβαση ενδοκρανιακών όγκων αγνοούταν λόγω της υψηλής νοσηρότητας και θνησιμότητας. Παράγοντες που οδηγούσαν στα αποτελέσματα αυτά ήταν: η μη έγκαιρη διάγνωση, αδυναμίες στην αναισθησία και στα χειρουργικά εργαλεία που χρησιμοποιούνταν. Επιπλέον, είχαμε κήλες του φλοιού, πιθανώς λόγω της προτίμησης των χειρουργών σε μικρά κρανιακά ανοίγματα, καθώς και αιμορραγίες, ιδιαίτερα από την πρόσθια κάτω παρεγκεφαλιδική αρτηρία, η οποία επιδρούσε αρνητικά στο αποτέλεσμα της χειρουργικής επέμβασης 12,26. Είναι σημαντικό να τονιστεί ότι κατά την περίοδο των αρχών του 20ου αιώνα έγινε σημαντική και επαναστατική πρόοδος σχετικά με τη χειρουργική επέμβαση του ακουστικού νευρινώματος 27,28. Το 1903 ο Woolsey πραγματοποίησε μονόπλευρη υποϊνιακή κρανιοτομή για ακουστικό νευρίνωμα και το 1904 ο Pause ανέπτυξε τη διαλαβυρινθική προσπέλαση, η οποία δε χρησιμοποιήθηκε στα επόμενα περίπου 60 χρόνια 29,30. Η αδυναμία αυτής της μεθόδου να επιτύχει ευρεία εφαρμογή οφείλεται στην αναπόφευκτη καταστροφή του μέσου ωτός και του περιεχομένου του, στον αυξημένο κίνδυνο για μηνιγγίτιδα από τη διαρροή εγκεφαλονωτιαίου υγρού (ΕΝΥ) και στο περιορισμένο χειρουργικό πεδίο στο οποίο ήταν αδύνατη η αφαίρεση μεγάλων όγκων 25. Ο Cushing προέβλεψε ότι η χειρουργική αυτή μέθοδος ακουστικού νευρινώματος θα είχε μέλλον και αναφέρθηκε μόνο σε ενδοκρανιακούς όγκους 25. Τέλος, το 1905 ο Bochard πραγματοποίησε την πρώτη διασιγμοειδή προσπέλαση 29. Σε σύνολο 18 επεμβάσεων, ο Bochard είχε 13 θανάτους. Ενδιαφέρον παρουσιάζει το ότι η υποϊνιακή προσπέλαση παρέμεινε ως η βασική οδός προσπέλασης στον οπίσθιο κρανιακό βόθρο και την Γεφυροπαρεγκεφαλιδική Γωνία (ΓΠΓ), η οποία είναι γνωστή μετά από τροποποιήσεις σαν οπισθοσιγμοειδής προσπέλαση. Με την πάροδο του χρόνου οι επιπλοκές και η θνησιμότητα που σχετίζονταν με τη χειρουργική προσπέλαση του οπίσθιου κρανιακού βόθρου και τη χειρουργική αφαίρεση του ακουστικού νευρινώματος έχουν σημαντικά ελαττωθεί. Αυτό μερικώς οφείλεται στη συνεισφορά του Harvey Cushing, ο οποίος πρώτα περιέγραψε τη συχνότητα νοσηρότητας και θνησιμότητας της υποϊνιακής προσπέλασης, όπως για παράδειγμα το shock 31,32,33. Κατά δεύτερον, πρότεινε την αμφοτερόπλευρη υποϊνιακή προσπέλαση, που 41

5 αφενός επέτρεπε την ενδοκαψιακή αφαίρεση του ακουστικού νευρινώματος και, αφετέρου, τη διερεύνηση της αντίθετης πλευράς από εκείνη που καταλαμβάνει ο όγκος 25. Κατά τρίτον, τόνισε τη σπουδαιότητα της αποφυγής εγκολεασμού του φλοιού και πιέσεως του προμήκους. Η αποφυγή αυτή είχε ως αποτέλεσμα τη δραματική ελάττωση της επιπλοκής αυτής και της θνησιμότητας 25. Τέλος, τόνισε τη σπουδαιότητα της ορθής θέσης του ασθενούς κατά την εγχείρηση του ακουστικού νευρινώματος (θέση με το πρόσωπο προς τα κάτω) 25. Επιπρόσθετα, ο Henschen πρώτος το 1912 εισηγήθηκε τη χρήση της ακτινογραφίας στη διάγνωση του ακουστικού νευρινώματος, αν και οι ακτινογραφίες στην περίπτωση αυτή δεν είναι αξιόπιστες 26. Τέσσερα χρόνια αργότερα (1916) ο ίδιος, κατόπιν αυτοψίας 245 περιπτώσεων, ανακάλυψε ότι το ακουστικό νευρίνωμα προέρχεται από το ακουστικό νεύρο 29. Μια μνημιακή πρόοδος της χειρουργικής τα επόμενα χρόνια ήταν η εισαγωγή της ηλεκτροκαυτηρίασης και της αναρρόφησης που βοήθησε αφάνταστα τη χειρουργική θεραπεία, προσφέροντας αποτελεσματικό έλεγχο της αιμορραγίας κατά τη διάρκεια της επέμβασης και διατηρώντας το χειρουργικό πεδίο καθαρό 34. Ο Dandy, ακόμη ένας εξέχων χειρουργός της εποχής, είχε το δικό του μεγάλο ρόλο στην ανάπτυξη της διάγνωσης και χειρουργικής του ακουστικού νευρινώματος. Τροποποίησε την υποϊνιακή προσπέλαση 26 και το 1917 παρουσίασε την επιτυχή ολική αφαίρεση ακουστικού νευρινώματος 35. Αυτό έγινε την ίδια χρονιά που ο Cushing δημοσίευσε τις δικές του κλινικές σειρές, στις οποίες αμφιβάλει για τη δυνατότητα ολικής αφαίρεσης του όγκου. Ήταν τότε γενικά παραδεκτό ότι, παρόλο που η μερική αφαίρεση δεν ήταν και πλήρης ίαση, η προσπάθεια αφαίρεσης μεγαλύτερου όγκου ήταν δυνατό να είχε σαν αποτέλεσμα την παράλυση του τριδύμου 26. Ιστορικά, ο Dirk 36 λέει ότι η αναφορά του Dandy χωρίς προηγουμένως να συμβουλευτεί τον Cushing τραυμάτισε τη φιλία τους. Ο Dandy κατόρθωσε να πραγματοποιήσει 46 ολικές αφαιρέσεις ακουστικού νευρινώματος με ποσοστό θνησιμότητας 11% και με διατήρηση του προσωπικού νεύρου σε μία περίπτωση 37,38. Ωστόσο, η πρώτη περίπτωση ολικής αφαίρεσης ακουστικού νευρινώματος με ταυτόχρονη διατήρηση του προσωπικού νεύρου έχει καταχωρηθεί στον Cairns το Όπως αναφέρεται από τον Yasargil 39, η τεχνική του Dandy τελειοποιήθηκε από τους Kenneth Σειρά / Αριθμός ασθενών Lassaletta et al 75 / 65 Tonn et al 58 /508 Magnan et al 76 / 119 Bento et al 56 / 22 Gormley et al 77 / 179 Darwish et al 73 / 97 Darrouzet et al 78 / 400 Gjuric et al 74 / 735 Πίνακας 3. Επιπλοκές. Επιπλοκές 15% διαρροή εγκεφαλονωτιαίου υγρού (ΕΝΥ) 3% αιμάτωμα (παρεγκεφαλίδας ή επισκληρίδιου χώρου) 0,4% θνησιμότητα 12,3% διαρροή ΕΝΥ 4,7% επιπλοκές σε άλλα κρανιακά νεύρα 2,9% μηνιγγίτιδα 1,5% μετεγχειρητική αιμορραγία 8,4% διαρροή ΕΝΥ 1,68% Μόνιμη κεφαλαλγία 0,84% παράλυση του απαγωγού νεύρου 0% επιπλοκές 1% θνησιμότητα 15% διαρροή ΕΝΥ 3% μηνιγγίτιδα 3% Υδροκέφαλος/shunt με βαλβίδα 2% επιπλοκές από άλλα κρανιακά νεύρα 2% μόλυνση του χειρουργικού τραύματος 1% ισχαιμία εγκεφαλικού στελέχους ή παραγκεφαλίδας 3% θνησιμότητα 8% διαρροή ΕΝΥ 2% μηνιγγίτιδα 2% μόλυνση του χειρουργικού τραύματος 2% Υδροκέφαλος 2% Μόνιμη κεφαλαλγία 1% επιπλοκές από άλλα κρανιακά νεύρα 1% μετεγχειρητικές επιπλοκές 0,5% θνησιμότητα 13% διαρροή ΕΝΥ 5,5% μηνιγγίτιδα 6,25% επιπλοκές από την κατάκλιση (e.g. DVT, UTI) 31% Λαβυρινθικές διαταραχές 0,4% θνησιμότητα 2,2% διαρροή ΕΝΥ 5,7% Ανατρέψιμα νευρολογικά ελλείμματα 0,1% επιληψία 0,3% θλάση του κροταφικού λοβού 42

6 Πίνακας 4. Αποτελέσματα που αφορούν στο οπτικό νεύρο. Series /Patients No Lasaletta et al 75 / 65 Tonn et al 58 / 396 Magnan et al 76 / 119 Bento et al 56 / 22 Gormley et al 77 / 173 Darwish et al 73 / 97 Darrouzet et al 78 / 400 Gjuric et al 74 / 643 Αποτελέσματα που αφορούν το οπτικό νεύρο 72% H-B I ή II 88,7% H-B I ή II 96% H-B-I ή II 100% H-B-I ήii 79% H-B-I ή II (ανεξάρτητα από το μέγεθος του όγκου) 100% για μικρού μεγέθους όγκους 60% H-B-I or II (ανεξάρτητα από το μέγεθος του όγκου) 80% H-B-I ή II για ενδοκαναλικούς και μικρούς όγκουs 70,5% H-B-I or II (ανεξάρτητα από το μέγεθος του όγκου) 91% H-B-I ή II για όγκους <20mm 92% H-B-I or II (ανεξάρτητα από το μέγεθος του όγκου) 99% για ενδοκαναλικούς όγκους, 94% <10mm, 85% 11-19mm Mckenzie, Eben Alexander (με τον ασθενή σε καθεστηκυία θέση και όχι σε πρηνή) 40 και τον Herbert Olivecrona 41. Ο τελευταίος κατόρθωσε να επιτελέσει 146 ολικές αφαιρέσεις ακουστικού νευρινώματος, όπου σε 69 από αυτές παρατηρήθηκε διατήρηση του προσωπικού νεύρου και με ποσοστό θνησιμότητας 29%. Επίσης, πέτυχε ποσοστό 65% διατήρησης του προσωπικού νεύρου σε σειρά 300 ασθενών 42. Τα τελευταία χρόνια, η καθεστηκυία θέση κατά τη χειρουργική επέμβαση έχει αντικατασταθεί από την πρηνή θέση ή περισσότερο ύπτια θέση και την κεφαλή γυρισμένη στην αντίθετη πλευρά 27,43,44. Για διαγνωστικούς σκοπούς, για πιο ακριβή εντοπισμό του όγκου ο Dandy εισήγαγε την κοιλιογραφία (1918) και την πνευμονοεγκεφαλογραφία. Επτά χρόνια αργότερα (1926), οι Mainz και Lima εισήγαγαν την αγγειογραφία 26. Το μεγαλύτερο επίτευγμα για τη μετάβαση στη σύγχρονη χειρουργική ήταν η εισαγωγή του χειρουργικού μικροσκοπίου, το οποίο χρησιμοποιήθηκε στο ακουστικό νευρίνωμα από τον ωτοχειρουργό William House (1961) 45. Έτσι, έγινε εφικτή η προσπάθεια διατήρησης των κρανιακών νεύρων, διατήρησης της αρχιτεκτονικής του έσω ωτός, η ορατή ανίχνευση μικροσκοπικών οργάνων και η πλήρης αφαίρεση του όγκου στην καθημερινή χειρουργική πράξη. Ο House κατόρθωσε, με τη βοήθεια του μικροσκοπίου, να εισαγάγει αρχικά την προσπέλαση διαμέσου του μέσου βόθρου και αργότερα τη διαλαβυρινθική προσπέλαση 46 για την αφαίρεση του ακουστικού νευρινώματος. Άλλη χειρουργική πρόοδος εισήχθη το 1965 από τους Rand και Kurze, οι οποίοι εφάρμοσαν την υποϊνιακή προσπέλαση με πλήρη αφαίρεση του όγκου και δυνατότητα διατήρησης του προσωπικού και ακουστικού νεύρου 47,48. Το 1967, ο Yasargil έδωσε δραματική ώθηση στη νευροχειρουργική με την ανακάλυψη floating μικροσκοπίου και άλλων μικροχειρουργικών εργαλείων 49. Εκτός από την πρόοδο της χειρουργικής αντιμετώπισης που παρουσιάστηκε με την πάροδο του χρόνου, μεγάλη πρόοδος παρατηρήθηκε και στις διαγνωστικές μεθόδους. Τη δεκαετία του 60 εισήχθη η θετική με κοντράστ σιστερνογραφία με εντοπισμό μεγάλου και μεσαίου μεγέθους όγκων 26. Επιπρόσθετα, η διάγνωση του ακουστικού νευρινώματος εξελίχθηκε ακόμη περισσότερο από τους House και Hitselberger με την εισαγωγή το 1968 της Pantopaque technique για εντοπισμό μικρών όγκων στον έσω ακουστικό πόρο (IAC) 28. Με τη χρήση προκλητών δυναμικών στη μεταπολεμική περίοδο έγινε κατορθωτή η ακουολογική εντόπιση της βλάβης στις περιπτώσεις μονόπλευρης βαρηκοΐας 26. Με την εφαρμογή, όμως, της αξονικής και της μαγνητικής τομογραφίας, η σημασία των προκλητών δυναμικών στη διάγνωση έχει ελαττωθεί κατά πολύ. Οι δύο αυτές μέθοδοι ήταν επαναστατικές για τη διάγνωση, επιτρέποντας την έγκαιρη διάγνωση και τη λεπτομερή πληροφόρηση για τη θέση και το μέγεθος του όγκου, διευκολύνοντας έτσι την έγκαιρη παρέμβαση. Παρόλο που η ενότητα αυτή επικεντρώνεται στην ιστορία της χειρουργικής του ακουστικού νευρινώματος, θα ήταν λάθος να μη γίνει αναφορά στην ανάπτυξη της επεμβατικής ακτινοχειρουργικής. Η Στερεοτακτική Ακτινοχειρουργική (ΣΤΑΧ) εισήχθηκε το 1951 και το Οι Lars Leksell και Bjorn Meyerson εκτέλεσαν την πρώτη Στερεοτακτική Ακτινοχειρουργική 43

7 για ακουστικό νευρίνωμα 50,51. Κατά τη δεκαετία του 60, η απεικόνιση γινόταν με τη σιστερνογραφία και μόνο στην αρχή της δεκαετίας του 80 έγινε εισαγωγή της αξονικής τομογραφίας 18. Επιπρόσθετα, ασθενείς υποβλήθηκαν σε Στερεοτακτική Ακτινοχειρουργική με τη χρήση μαγνητικής τομογραφίας 52. Από την εισαγωγή της Στερεοτακτικής Ακτινοχειρουργικής κατά τη δεκαετία του 60, τα αποτελέσματα της μεθόδου έχουν βελτιωθεί δραματικά. Ο Noren 53 αναφέρει πως τα αποτελέσματα που αφορούν στο προσωπικό νεύρο άλλαξαν με την πάροδο του χρόνου, με ακριβώς λιγότερους από τους μισούς ασθενείς (~40%) να παρουσιάζουν δυσλειτουργία του προσωπικού νεύρου στα μέσα της δεκαετίας του 70. Τη δεκαετία του 80, αυτοί οι αριθμοί έπεσαν στο 14% και στις αρχές της δεκαετίας του 90 έπεσαν ακόμη περισσότερο στο 5-10%. Οι ακτινοχειρουργοί κατάφεραν να εξασφαλίσουν ένα ποσοστό 2% δυσλειτουργίας του προσωπικού νεύρου ακριβώς πριν το τέλος του 20ου αιώνα. Όλες αυτές οι αλλαγές μερικώς οφείλονται και στην ταυτόχρονη ελάττωση της ακτινοβολίας 53. Στις αρχές της δεκαετίας του 70, η ελάχιστη δόση ήταν 40 Gy και κατά τη δεκαετία του 80 η ελάχιστη δόση μειώθηκε στα Gy. Η δόση μειώθηκε ακόμη περισσότερο σε Gy (δεκαετία του 90) και το 1998 η ελάχιστη δόση ακτινοβολίας ήταν 12 Gy. Αντιμετώπιση ακουστικού νευρινώματος Εισαγωγή Υπάρχουν τέσσερις διαφορετικές μέθοδοι αντιμετώπισης του ακουστικού νευρινώματος: η συντηρητική μέθοδος, η μικροχειρουργική, η στερεοτακτική ακτινοχειρουργική και η πολυσυνεδριακή ακτινοθεραπεία. Υπάρχουν διάφοροι παράγοντες που καθορίζουν ποια από τις μεθόδους θα χρησιμοποιηθεί, όπως η προτίμηση του ασθενούς, η ηλικία του ασθενούς, το μέγεθος και η θέση του όγκου, η πρόθεση διατήρησης της ακοής και η προτίμηση του χειρουργού. Δεν υπάρχει συμφωνία για το ποια επιλογή είναι η καλύτερη και αυτό αποτελεί ένα συνεχές ζήτημα συζητήσεων. Ανεξάρτητα από το ποια μέθοδος θα επιλεχθεί, υπάρχει ένας αριθμός κλινικών προβλημάτων που πρέπει να αντιμετωπιστούν, όπως η μείωση στο ελάχιστο δυνατό της νοσηρότητας και της θνησιμότητας που σχετίζεται με τον όγκο, η διατήρηση της περιφερειακής λειτουργίας των κρανιακών νεύρων, η προστασία από άλλες νευρολογικές αναπηρίες και η αποφυγή υποτροπής. Είναι, επίσης, σημαντικό για τον ασθενή να διατηρήσει την ποιότητα ζωής του και θα ήταν ιδανικό αν μπορούσε να επιλεγεί η καλύτερη δυνατή θεραπευτική μέθοδος, η οποία παράλληλα θα ήταν και οικονομικά συμφέρουσα. Ιδανικός στόχος αντιμετώπισης θα ήταν η ασφαλής και οριστική θεραπεία, χωρίς νοσηρότητα και θνησιμότητα. Δυστυχώς, όπως θα συζητηθεί και αργότερα, αυτό δεν είναι δυνατό. Επιπλέον, κάθε θεραπευτική αντιμετώπιση έχει το δικό της ξεχωριστό στόχο. Ο στόχος της συντηρητικής αγωγής είναι να ελαχιστοποιήσει τους θεραπευτικούς κινδύνους και επιπλοκές και να διασφαλίσει μια επιθυμητή ποιότητα ζωής σε επιλεγμένους ασθενείς 54. Ο στόχος της μικροχειρουργικής είναι η ολική αφαίρεση του όγκου και η αποφυγή μελλοντικής επανεμφάνισης και υποτροπής 55,56. Η στερεοτακτική ακτινoχειρουργική αποσκοπεί σε μια σταθερή κατάσταση χωρίς περαιτέρω ανάπτυξη, προκαλώντας ισχαιμική νέκρωση και ίνωση 57. Ωστόσο, οι ασθενείς θα πρέπει να γνωρίζουν ότι ο όγκος δεν έχει αφαιρεθεί. Αυτό είναι που διαφοροποιεί τη στερεοτακτική ακτινοχειρουργική από τη μικροχειρουργική. Ο στόχος της πολυσυνεδριακής ακτινοθεραπείας είναι παρόμοιος με της στερεοτακτικής ακτινοχειρουργικής, αλλά σε αυτή την περίπτωση έχουμε πολλές συνεδρίες με χρήση χαμηλής ακτινοβολίας, με αποτέλεσμα τη μείωση της τοξικότητας από την ακτινοβολία που προκαλείται στους γειτονικούς ιστούς του εγκεφάλου. Λόγω της ποικιλίας των συλλεγόμενων στοιχείων από τη διεθνή βιβλιογραφία, πιστεύουμε ότι είναι ιδιαίτερα σημαντικό να γίνει περιληπτική αναφορά στα διάφορα συστήματα που χρησιμοποιούνται. Για κάποιον που προσπαθεί να συγκρίνει τις επιλογές αντιμετώπισης του ακουστικού νευρινώματος, οι ασυμφωνίες που υπάρχουν θέτουν ένα τέτοιο στόχο ως μη πρακτικό. Παραδόξως, οι δύο πιο σπουδαίοι καθοριστικοί παράγοντες που χρειάζονται για τη σύγκριση των διάφορων επιλογών αντιμετώπισης, που είναι το μέγεθος του όγκου και η διατήρηση της ακοής, δεν αναφέρονται σε όλες τις δημοσιευμένες έρευνες. Για παράδειγμα, αναφερόμενοι στο μέγεθος του όγκου, οι χειρουργοί μπορεί να αναφέρονται σε εξωκαναλικό 58 μέρος του όγκου, ενώ οι ακτινοχειρουργοί περιλαμβάνουν τόσο το ενδοκαναλικό όσο και το εξωκαναλικό μέρος του όγκου, καθώς και το μέγεθός του. Επιπρόσθετα, υπάρχουν και άλλα βαθμολογικά συστήματα όπως τα AAO-HNS, Zini και Koos. Άλλοι αναφέρονται στον όγκο ως μικρό, μέτριο και μεγάλο, ενώ άλλοι αναφέρουν εάν ο όγκος είναι ενδοκαναλικός ή ενδοκαναλικός και εξωκαναλικός. Τέλος, μερικοί συγγραφείς ικανοποιούν τα δικά τους συστήματα κατηγοριοποίησης. Επιπλέον, με αναφορά στην ακοή, ο όρος «διατήρηση της ακοής» είναι από τη φύση του πολύ χαλαρός. Για παράδειγμα, κάποιος μπορεί να εισηγείται ότι διατηρείται η ακοή του ασθενούς μετεγχειρητικά στα 80dB. Αυτό μπορεί να σημαίνει αφενός ότι ο ασθενής δεν είναι εντελώς κωφός και αφετέρου ότι το ακουστικό του επίπεδο δεν είναι λειτουργικό. Όμοια, κάποιος μπορεί να θεωρήσει ότι οι ασθενείς διατήρησαν την ακοή τους όταν το επίπεδο της ακοής τους πριν την εγχείρηση ήταν όμοιο ή πολύ κοντά στο επίπεδο ακοής τους μετεγχειρητικά. Γι αυτό το λόγο, έχουν αναπτυχθεί διάφορα βαθμολογικά συστήματα όπως η κλίμακα GR, AAO-HNS, Shelton και διάφορα άλλα. Όσον αφορά στην εκτίμηση της λειτουργικότητας του προσωπικού νεύρου, υπάρχει γενική συμφωνία για τη χρησιμοποίηση HB βαθμολογικού συστήματος 59. Τοπικός έλεγχος μετά τη μικροχειρουργική επέμβαση υπονοεί ότι ο όγκος έχει εξαιρεθεί ολόκληρος και ότι δεν υπάρχει ένδειξη υπολειμμάτων του όγκου σε ακτινολογικές μελέτες κατά τη μετεγχειτηρική παρακολούθηση 60. Τοπικός έλεγχος είτε ύστερα από στερεοτακτική ακτινοχειρουργική, είτε ύστερα από ακτινοθεραπεία, υπονοεί σταθερότητα του μεγέθους του όγκου ή συρρίκνωση του όγκου χωρίς ένδειξη προόδου στις συνεχιζόμενες μετεγχειρητικές αξιολογήσεις 60. Πρωταρχικός μας στόχος στην εργασία αυτή ήταν η ανα- 44

8 σκόπηση της σχετικής βιβλιογραφίας και η προσπάθεια εντοπισμού της καλύτερης δυνατής αντιμετώπισης του ακουστικού νευρινώματος. Ωστόσο, από τα στοιχεία που προκύπτουν από την ανασκόπηση της βιβλιογραφίας, διαπιστώσαμε ότι η προσπάθεια καθορισμού της καλύτερης αντιμετώπισης είναι μη ρεαλιστική, εάν όχι αδύνατη. Ως εκ τούτου, έχουμε αποφασίσει στην εργασία αυτή να παρουσιάσουμε και να αναλύσουμε κριτικά τα δεδομένα που συγκεντρώσαμε από τη βιβλιογραφία, καθώς και να εξηγήσουμε γιατί πιστεύουμε ότι οι παρούσες έρευνες δεν μας επιτρέπουν να καθορίσουμε ποια είναι η πιο αποτελεσματική αντιμετώπιση του ακουστικού νευρινώματος. Χειρουργική αντιμετώπιση Χειρουργικές επεμβάσεις που χρησιμοποιούνται για αφαίρεση του ακουστικού νευρινώματος Για την αντιμετώπιση του ακουστικού νευρινώματος εκτελούνται διάφορες χειρουργικές επεμβάσεις. Η επέμβαση που επιλέγεται εξαρτάται από το επίπεδο της ακοής προεγχειρητικά, από το μέγεθος και τη θέση του όγκου και, τέλος, από την εμπειρία της χειρουργικής ομάδας στις διάφορες επεμβάσεις. Όλοι οι προαναφερθέντες παράγοντες είναι δυνατό να επηρεάσουν το αποτέλεσμα της επέμβασης. Για παράδειγμα ο κανόνας «50:50» (50dB ουδός αντίληψης του λόγου και 50% σκορ στη διάκριση του λόγου προεγχειρητικά) είναι ένα σταθερό καθοδηγητικό σημείο που υποδεικνύει ότι μια επέμβαση με στόχο τη διατήρηση της ακοής δεν μπορεί να χρησιμεύσει. Οι πιο συχνές επεμβάσεις που χρησιμοποιούνται είναι: (α) η οπισθοσιγμοειδής προσπέλαση (υποϊνιακή) (retrosigmoidsuboccipital, RS) με ή χωρίς ενδοσκοπική βοήθεια, (β) η διαλαβυρινθιακή και (γ) η επέμβαση μέσου κρανιακού βόθρου. Μερικές άλλες επεμβάσεις όπως η διαωτική και η διαμαστοειδική οπισθολαβυρινθική επέμβαση 60 χρησιμοποιούνται πολύ λιγότερο. Μεταξύ των χειρουργών υπάρχουν συζητήσεις για το ποια επέμβαση είναι η καλύτερη για τη χειρουργική του ακουστικού νευρινώματος. Όλες οι μέθοδοι που χρησιμοποιούνται παρουσιάζουν διάφορα πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα, αλλά καμιά από αυτές δεν έχει αποδειχθεί ότι υπερτερεί των άλλων 61,62. Η διαλαβυρινθική προσπέλαση κατά πρώτον επιτρέπει την έκθεση του όγκου χωρίς παρεκτόπιση της παρεγκεφαλίδας, αλλά εξ ορισμού η διατήρηση της ακοής δεν είναι δυνατή. Κατά δεύτερον, μεγιστοποιεί την έκθεση του έσω ακουστικού πόρου και διευκολύνει την εντόπιση και παρασκευή του προσωπικού νεύρου, ειδικά για όγκους μεγαλύτερους των >3cm 63. Τέλος, παρουσιάζει ελαττωμένο κίνδυνο υπολειμματικού όγκου. Η οπισθοσιγμοειδής προσπέλαση είναι η επέμβαση που εκτελείται σταθερά από τους περισσότερους νευροχειρουργούς. Η επέμβαση αυτή καθιστά δυνατή τη διατήρηση της ακοής με την έκθεση του απώτατου έξω μέρους του έσω ακουστικού πόρου. Είναι, επίσης, μια γρήγορη και ασφαλής επέμβαση. Πρόσφατα, στη μέθοδο αυτή προστέθηκε η χρήση ενδοσκοπίου, το οποίο βοηθά στην αφαίρεση των υπολειμμάτων, αφού προηγούμενα ήταν αδύνατη η απεικόνιση ολόκληρου του έσω ακουστικού πόρου. Σε μια σειρά 108 ασθενών, ποσοστό 18% (19 ασθενείς) παρουσίασαν υπολείμματα όγκου στον πυθμένα του έσω ακουστικού πόρου με την οπισθοσιγμοειδή επέμβαση τα οποία αφαιρέθηκαν ενδοσκοπικά 64. Η τελευταία τεχνική που θα συζητηθεί είναι η μικροχειρουργική. Είναι γενικά παραδεκτό ότι για ενδοκρανιακούς όγκους η μικροχειρουργική είναι πιο ασφαλής από την οπισθοσιγμοειδή επέμβαση για διατήρηση της ακοής 65,66,67. Ωστόσο, λόγω της ατελούς απεικόνισης του πυθμένα του έσω ακουστικού πόρου, υπάρχει μεγαλύτερη προοπτική για να παραμείνουν υπολείμματα του όγκου 60. Οι Giannotta 68 και Samii 61 συμπέραναν ότι η επίδραση της χειρουργικής ομάδας στην επέμβαση μπορεί να επηρεάσει τα αποτελέσματά της πολύ περισσότερο από ό,τι η ίδια η προσέγγιση. Ο τελευταίος βρήκε διαφορά στα ποσοστά επιτυχίας μεταξύ της οπισθοσιγμοειδούς επέμβασης και της μικροχειρουργικής της τάξεως του 9%, σε αντίθεση με διαφορά της τάξεως του 17-68% στα ποσοστά επιτυχίας των διαφόρων νοσηλευτικών ιδρυμάτων. Ωστόσο, αδιαμφισβήτητα η οπισθοσιγμοειδής επέμβαση αποφέρει καλύτερα αποτελέσματα όσον αφορά στο προσωπικό νεύρο. Υποτροπή του όγκου Η ολική αφαίρεση του όγκου είναι ο στόχος του χειρουργού, ο οποίος με τη χρήση του μικροσκοπίου έχει την αίσθηση ότι τον αφαίρεσε εξολοκλήρου. Ωστόσο, αυτό δεν είναι πάντοτε δυνατό, με αποτέλεσμα τη μερική αφαίρεση του όγκου και παρουσία υπολειμμάτων μετεγχειρητικά. Υπάρχουν αρκετοί παράγοντες που οδηγούν σε ατελή αφαίρεση, όπως η έλλειψη χειρουργικής εμπειρίας και η πρόσφυση του όγκου στο εγκεφαλικό στέλεχος ή στα παρακείμενα μεγάλα αγγεία 71, 72,73,74. Υποτροπή μπορεί να συμβεί ανεξάρτητα εάν έγινε ολική ή υφολική αφαίρεση του ακουστικού νευρινώματος. Είναι φανερό ότι στην ολική αφαίρεση η πιθανότητα υποτροπής είναι μικρότερη. Σήμερα, με την εισαγωγή μικροχειρουργικών τεχνικών, η πιθανότητα υποτροπής μετά την ολική αφαίρεση του όγκου είναι μικρότερη του 1% 71,72,73,74,75,76. Επιπλέον, η ολική αφαίρεση του όγκου πλεονεκτεί και στο ότι δε χρειάζεται ισόβια επιτήρηση του ασθενή, κάτι που και οι ίδιοι οι ασθενείς επιδιώκουν. Από την άλλη μεριά, η συχνότητα υποτροπής ύστερα από υφολική αφαίρεση ακουστικού νευρινώματος είναι ψηλότερη από ό,τι στην ολική αφαίρεση. Σύμφωνα με μια μελέτη 49 ασθενών οι οποίοι υποβλήθηκαν σε υφολική αφαίρεση ακουστικού νευρινώματος, το ποσοστό υποτροπής του όγκου ανήλθε στο 6% σε 5 χρόνια μετεγχειρητικής παρακολούθησης 70. Ωστόσο, όταν γίνεται απόπειρα υφολικής αφαίρεσης σε μικρούς ενδοκρανιακούς όγκους, η πιθανότητα υποτροπής του όγκου είναι πολύ μικρή 14. Ένα άλλο ενδιαφέρον γεγονός είναι ότι σε υφολική αφαίρεση ακουστικού νευρινώματος ο ρυθμός αύξησης του μεγέθους του υπολείμματος είναι πολύ μικρότερος σε σχέση με το ρυθμό αύξησης ακουστικού νευρινώματος που αντιμετωπίζε- 45

9 Πίνακας 5. Διατήρηση ακοής. Σειρές /Αριθμός ασθενών Lasaletta et al 75 / 65 Tonn et al 58 / 508 Magnan et al 76 / 119 Bento et al 56 / 22 Gormley et al 77 / 179 Darwish et al 73 / 97 Darrouzet et al 78 / 400 Gjuric et al 74 / 389 Αποτελέσματα διατήρησης της ακοής Προεπεμβατικά: Class A ή B= 29 ασθενείς Μετά την επέμβαση Class A ή B= 5/29 (17%) AAO-HNS-κριτήρια 170 ασθενείς είχαν λειτουργικό επίπεδο ακοής προεπεμβατικά G-R I ή II 26,8% (από 170 ασθενείς) G-R κλίμακα 87 ασθενείς είχαν επίπεδο ακοής 0-50dB προεπεμβατικά 35/87 (40%) διατήρησαν την ακοή τους στα 50 db μετά την επέμβαση (κατηγοριοποίηση κατά Shelton) Προεπεμβατικά Class A ή B = 22 ασθενείς Μετά την επέμβαση Class A ή B= 7/22 (32%) AAO-HNS-κριτήρια Προεπεμβατικά G-R I ή II 69 ασθενείς Μετά την επέμβαση G-R I ή II 26/69 (38%) - ανεξάρτητα από το μέγεθος του όγκου Για μικρού μεγέθους όγκους 48% G-R I ή II 21% λειτουργικό επίπεδο ακοής μετά την επέμβαση (για ενδοκαναλικούς μικρού και μεσαίου μεγέθους όγκους) 0% λειτουργικό επίπεδο ακοής για μεγάλου μεγέθους Δεν αναφέρεται Προεπεμβατικά Class A ή B = 389 ασθενείς Μετά την επέμβαση Class A ή B=181/389 (46,50%) ται με συντηρητική αγωγή 70. Είναι λογικό να υποθέσει κανείς ότι στα χέρια ενός έμπειρου χειρουργού η ίαση είναι ένα λογικά αναμενόμενο αποτέλεσμα. Ο έλεγχος του όγκου από τους χειρουργούς είναι πολύ καλά αποδεδειγμένος στη βιβλιογραφία. Ακόμη και στην υφολική αφαίρεση η συχνότητα υποτροπής δεν είναι τόσο υψηλή, αλλά απαιτείται δια βίου παρακολούθηση του ασθενή. Είναι πολύ σημαντικό το γεγονός ότι τα ενδοκαναλικά ακουστικά νευρινώματα έχουν κοντά στο 0% πιθανότητα υποτροπής ύστερα από υφολική αφαίρεση. Έτσι, οι μικροί σε μέγεθος όγκοι είναι οι πιο κατάλληλοι για εγχείρηση με ταυτόχρονη διατήρηση της ακοής, με αποτέλεσμα η υφολική αφαίρεση του όγκου με σκοπό τη διατήρηση ακέραιου του κοχλιακού νεύρου και της ακοής να είναι μια λογική επιλογή. Επιπλοκές Κατά τη χειρουργική αντιμετώπιση του ακουστικού νευρινώματος μπορεί να παρουσιαστεί ένας αριθμός επιπλοκών όπως, θνησιμότητα, διαρροή εγκεφαλονωτιαίου υγρού (ΕΝΥ), μηνιγγίτιδα, εγκεφαλικό αιμάτωμα, επιπλοκές στα κατώτερα κρανιακά νεύρα, κεφαλαλγία, μετεγχειρητική αιμορραγία, υδροκέφαλος και σοβαρά νευρολογικά ελλείμματα όπως τετραπάρεση. Πιο κάτω θα αναλυθούν οι σημαντικότερες από τις επιπλοκές της χειρουργικής του ακουστικού νευρινώματος. Διάφορες αιτίες θανάτου αναφέρονται στη βιβλιογραφία μετά από την εγχείρηση του ακουστικού νευρινώματος, όπως μηνιγγίτιδα, εγκεφαλικό αγγειακό επεισόδιο, θρόμβωση της παρεγκεφαλίδας, εγκεφαλικά αιματώματα και σηψαιμία 73,74,78. Μεγάλα ακουστικά νευρινώματα έχουν και μεγαλύτερο κίνδυνο θνησιμότητας συγκρινόμενα με μικρά ακουστικά νευρινώματα. Ανεξάρτητα, όμως, από το μέγεθος του όγκου, η θνησιμότητα σήμερα υπολογίζεται μεταξύ του 0 και 3% 56,58, Είναι, λοιπόν, λογικό να θεωρηθεί ότι σε περιπτώσεις μικρών όγκων στα χέρια ενός έμπειρου χειρουργού η θνησιμότητα δεν πρέπει να αποτελεί πρόβλημα. Η μηνιγγίτιδα είναι μια άλλη σοβαρή μετεγχειρητική επιπλοκή, με συχνότερο αιτιολογικό μικροοργανισμό το χρυσίζοντα σταφυλόκοκκο (Staphylococcus aureus) 79. Ο κίνδυνος για μηνιγγίτιδα είναι μεγαλύτερος σε μεγαλύτερους όγκους και σε μεγαλύτερη διάρκεια εγχείρησης 78. Η κορύφωση του κινδύνου για μηνιγγίτιδα είναι η 3η-5η μετεγχειρητική μέρα 80. Η συχνότητα της μηνιγγίτιδας έχει μειωθεί δραματικά από τότε που η προφύλαξη με αντιβιοτικά έχει γίνει σταθερή πρακτική και από τότε που χρησιμοποιούνται αυστηρώς άσηπτες τεχνικές

10 Ανατρέχοντας στη βιβλιογραφία βρίσκουμε ότι η συχνότητα της μηνιγγίτιδας κυμαίνεται σε ποσοστό 0-5,5%. Αν και πολύ σπάνια αναφέρονται στη βιβλιογραφία, οι αιθουσαίες διαταραχές είναι η πιο συχνή επιπλοκή. Οι διαταραχές αυτές παρουσιάζονται σαν οξύς ίλιγγος ή αστάθεια και είναι πιο συχνές αμέσως μετά την επέμβαση 78. Φαίνεται ότι δεν υπάρχει κανένας συσχετισμός μεταξύ του μεγέθους του όγκου ή της χειρουργικής επέμβασης και της πιθανότητας αιθουσαίων διαταραχών. Η διαρροή ΕΝΥ είναι η συνηθέστερη επιπλοκή της χειρουργικής του ακουστικού νευρινώματος και εκδηλώνεται από την τομή ή την τυμπανική μεμβράνη σαν ωτόρροια ή μέσω της ευσταχιανής σάλπιγγας σαν ρινόρροια. Αναφέρεται σαν επιπλοκή με ψηλή συχνότητα μέχρι 30% 81 αλλά, συνήθως κυμαίνεται μεταξύ 6% και 20% 78. Συμπερασματικά, οι χειρουργικές τεχνικές έχουν βελτιωθεί εντυπωσιακά τα τελευταία χρόνια, με τη συχνότητα των επιπλοκών να έχει μειωθεί σημαντικά. Οι Gjuric 74 και Darrouzet 78 το έχουν αποδείξει μέσω της χειρουργικής εμπειρίας τους. Ο Gjuric αναφέρει εντυπωσιακά αποτελέσματα του 0% θνησιμότητας, μηνιγγίτιδας και διαρροής ΕΝΥ στις τελευταίες 254 χειρουργικές επεμβάσεις του για ακουστικό νευρίνωμα. Ο Darouzet στις τελευταίες 200 χειρουργικές επεμβάσεις του δεν είχε μηνιγγίτιδα καθώς και διαπίστωσε 0% διαρροή ΕΝΥ στις εγχειρήσεις μεταξύ των ετών Διατήρηση του προσωπικού νεύρου Η διατήρηση της λειτουργικότητας του προσωπικού νεύρου κατά τη διάρκεια της χειρουργικής επέμβασης αποτελεί ύψιστη προτεραιότητα. Η δυσλειτουργία του προσωπικού νεύρου έχει πάντοτε πολύ αρνητική επίδραση στην ποιότητα ζωής των ασθενών. Ο Samii 71 εισηγήθηκε ορισμένες χειρουργικές τεχνικές που βελτιώνουν πολύ την ανατομική ακεραιότητα του νεύρου. Αυτές οι τεχνικές αποσκοπούν στην έγκαιρη εντόπιση της ζώνης εισόδου και εξόδου του νεύρου, καθώς και ο καθαρισμός με τη μέγιστη δυνατή επιμέλεια του τελευταίου μέρους του όγκου στην εξωκαναλική περιοχή κοντά στον ακουστικό πόρο. Σε περιπτώσεις που γίνεται διατομή του προσωπικού νεύρου κατά τη διάρκεια της επέμβασης, χρησιμοποιούνται τεχνικές αναστόμωσης, όπως η αναστόμωση προσωπικού και υπογλώσσιου νεύρου, καθώς επίσης και τελικοτελική αναστόμωση του προσωπικού νεύρου με τη χρήση μοσχεύματος μεταξύ των δύο κολοβωμάτων 78. Διάφοροι παράγοντες έχουν συνδεθεί με τα αποτελέσματα που αφορούν στο προσωπικό νεύρο. Η HB I ή II θεωρείται σαν καλό αποτέλεσμα για το προσωπικό νεύρο. Τα αποτελέσματα που αφορούν στο προσωπικό νεύρο συσχετίζονται με το μέγεθος του όγκου. Αρκετοί συγγραφείς έχουν αναμφίβολα αποδείξει ότι όσο μεγαλύτερο είναι το μέγεθος του ακουστικού νευρινώματος τόσο πτωχότερο είναι το αποτέλεσμα που αφορά στο προσωπικό νεύρο 58, 74,77. Για παράδειγμα, ο Gormley είχε 100% HB I ή II για μικρού μεγέθους όγκους, ενώ για μέτριου και μεγάλου μέγεθος όγκους είχε 74% και 38% αντίστοιχα 77. Ορισμένοι άλλοι παράγοντες, όπως η πτωχή ορατότητα του προσωπικού νεύρου κατά τη διάρκεια της χειρουργικής απομάκρυνσης του όγκου, η πρόσφυση του όγκου στο προσωπικό νεύρο και οι κυστικοί όγκοι, έχουν συνδεθεί με πολύ φτωχά αποτελέσματα που αφορούν στο προσωπικό νεύρο 76. Είναι αποδεδειγμένο ότι τα αποτελέσματα που αφορούν στο προσωπικό νεύρο έχουν βελτιωθεί με την πάροδο του χρόνου. Διάφοροι παράγοντες έχουν συμβάλει στα αποτελέσματα αυτά όπως η εισαγωγή μικροχειρουργικών τεχνικών, η χειρουργική εμπειρία, η χρήση intra-operative monitoring 58 και η έγκαιρη ανακάλυψη του όγκου χάρη στην πρόοδο της μαγνητικής τομογραφίας. Διατήρηση της ακοής Κανένας δε θα μπορούσε να πιστέψει πριν χρόνια ότι θα ήταν ποτέ εφικτή η διατήρηση της ακοής στη χειρουργική του ακουστικού νευρινώματος. Στις μέρες μας, με την είσοδο των απεικονιστικών μεθόδων, της μικροχειρουργικής και της διεγχειρητικής παρακολούθησης μέσω ακουστικών προκλητών δυναμικών, η διατήρηση της ακοής σπανίως δε λαμβάνεται υπόψη. Η διαμέσου του μέσου κρανιακού βόθρου και η όπισθεν του σιγμοειδούς κόλπου προσεγγίσεις είναι δύο τεχνικές για τη διατήρηση της ακοής. Σε καμία όμως τεχνική δεν είναι απόλυτο ότι θα διατηρηθεί η ακοή. Είναι κατανοητό πως όταν χειρουργείται το μόνο αυτί που ακούει θα επιδιώξουμε επέμβαση διατήρησης της ακοής. Υπάρχει το ερώτημα κατά πόσο αξίζει να επιδιώκουμε διατήρηση της ακοής όταν η ακοή στο μη επηρεαζόμενο από τον όγκο ους είναι φυσιολογική. Το ερώτημα αυτό βασίζεται στην παρατήρηση ότι για να υπάρχει ηχητική αντίληψη και από τα δύο ώτα, πρέπει η μετεγχειρητική διαφορά μεταξύ των ώτων να είναι μικρότερη των 25dB. Διαφορετικά δε θα υπάρχει αντίληψη του ήχου από το χειρουργηθέν ους. Κατά τη βιβλιογραφική μας ανασκόπηση, δε βρήκαμε αποτελέσματα ακοής και στα δύο ώτα, αφού όλα τα αποτελέσματα αναφέρονται σε ακοή στο χειρουργηθέν ους 82. Έτσι, είναι πολύ δύσκολο να εκτιμηθεί η διπλή ακουστική αντίληψη μετά την επέμβαση 82. Διάφοροι προγνωστικοί παράγοντες έχουν διερευνηθεί σχετικά με το κατά πόσο επηρεάζουν τη μετεγχειρητική ακουστική οξύτητα. Οι περισσότεροι συγγραφείς συσχετίζουν τη διατήρηση της ακοής με το μέγεθος του όγκου. Εκτιμούν ότι μικρότεροι όγκοι έχουν μεγαλύτερες πιθανότητες διατήρησης της ακοής 73,77. Ωστόσο, κάποιοι άλλοι συγγραφείς δε βρήκαν συσχετισμό μεταξύ διατήρησης της ακοής και μεγέθους του όγκου 83,84. Άλλοι παράγοντες που έχουν διερευνηθεί είναι προεγχειρητικά προκλητά του στελέχους, ακουομετρία καθαρών τόνων, καθώς και ηλεκτρονυσταγμογράφημα, αλλά και εδώ δεν υπάρχει ξεκάθαρος συσχετισμός 84,85,86,87. Ποιότητα ζωής Η χειρουργική επέμβαση του ακουστικού νευρινώματος δεν αποτελεί εξαίρεση στην εφαρμογή ερωτηματολογίων στους ασθενείς όσο αφορά στην αντίληψή τους για το αποτέλεσμα της επέμβασης. Τα πιο συχνά χρησιμοποιούμενα ερωτηματολόγια είναι το Glasgow Benefit Inventory (GBI) 15,36 και το Item Short-form (SF-36) 88. Είναι γενικά παραδεκτό ότι υπάρχει επιδείνωση της ποιότητας ζωής μετά από μικροχειρουργική επέμβαση συγκρινόμενη με την ποιότητα ζωής προεγχειρητικά. Επιπλέον, η ποιότητα ζωής μετά από επέμβαση ακουστικού 47

11 Ακουστικό νευρίνωμα, Γ. Κωμοδίκης και άλλοι νευρινώματος είναι χειρότερη, συγκρινόμενη με αυτή του γενικού πληθυσμού. Οι περισσότεροι ασθενείς αναφέρουν δυσκολίες σε διάφορες κοινωνικές δραστηριότητες (10-23%) 89,90 και στην εργασία τους, κυρίως λόγω της απώλειας ακοής. Άλλοι παράγοντες που επηρεάζουν συχνά την ποιότητα ζωής είναι: διαταραχές της ισορροπίας, πάρεση του προσωπικού νεύρου, δυσχέρεια στη συνομιλία, κεφαλαλγίες και συναισθηματικές διαταραχές. Η πάρεση του προσώπου και προβλήματα από τον οφθαλμό παρόλο που δεν είναι συχνά μετά την επέμβαση αναφέρονται ως τα πλέον μεγαλύτερα προβλήματα μετά την επέμβαση από τους επηρεαζόμενους ασθενείς 91. Κάποιοι παράγοντες, όπως το μέγεθος του όγκου και η ηλικία διερευνήθηκαν για την επίδρασή τους στην ποιότητα ζωής του ασθενούς μετεγχειρητικά. Το μέγεθος του όγκου επηρεάζει σημαντικά την ποιότητα ζωής μετά την επέμβαση ιδιαίτερα αν συγκρίνουμε τους ενδοκαναλικούς με τους εξωκαναλικούς όγκους. Οι ενδοκαναλικοί όγκοι επηρεάζουν λιγότερο την ποιότητα ζωής 89,92. Όσον αφορά στην ηλικία του ασθενούς, δεν υπάρχει γενική συμφωνία. Μια μελέτη έδειξε καλύτερη ποιότητα ζωής σε νεαρούς ασθενείς 89, κάτι που έρχεται σε αντίθεση με τα ευρήματα άλλων ερευνών 15. Οι μελέτες για την ποιότητα ζωής έχουν κάποιους περιορισμούς. Ο πιο σημαντικός περιορισμός είναι το γεγονός ότι είναι αναδρομικές μελέτες και οι ασθενείς καλούνται να θυμηθούν την ποιότητα ζωής του ασθενούς προ και μετά της επέμβασης. Συμπεράσματα από τη χειρουργική Τα περισσότερα από τα δημοσιευμένα αποτελέσματα προέρχονται από πολύ εξειδικευμένα κέντρα. Μια μελέτη από τον Wiegand αναφέρει ότι 26% των αποτελεσμάτων για το ακουστικό νευρίνωμα προέρχεται από μόνο δύο ομάδες 93. Είναι επίσης άξιο αναφοράς το γεγονός ότι χρειάζονται περίπου 60 επεμβάσεις από άπειρους χειρουργούς για να παράγουν χειρουργικά αποτελέσματα που να συγκρίνονται με αυτά τα εξειδικευμένα κέντρα 94. Έτσι, τα αποτελέσματα από αυτή τη μελέτη μπορεί να μην αντιπροσωπεύουν την πλειονότητα των νοσοκομείων αλλά μόνο τα εξειδικευμένα Ω κέντρα για ακουστικό νευρίνωμα. 48

ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΟΥ ΙΛΙΓΓΟΥ ΣΤΗΝ ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΑ

ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΟΥ ΙΛΙΓΓΟΥ ΣΤΗΝ ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΑ ΣΤΗΝ ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ Νευρολογική Κλινική Γενικού Νοσοκομείου «Πολυκλινική», Αθήνα. Εισαγωγή Ο ίλιγγος, ένα συνηθέστατο αίτιο προσέλευσης ασθενών στο ιατρείο της εφημερίας, συχνά υποκρύπτει επείγουσες καταστάσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΓΕΙΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΝΕΥΡΥΣΜΑ ΤΗΣ ΚΟΙΛΙΑΚΗΣ ΑΟΡΤΗΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΓΕΙΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΝΕΥΡΥΣΜΑ ΤΗΣ ΚΟΙΛΙΑΚΗΣ ΑΟΡΤΗΣ ΑΝΕΥΡΥΣΜΑ ΚΟΙΛΙΑΚΗΣ ΑΟΡΤΗΣ Κάθε χρόνο περίπου 200.000 νέοι ασθενείς διαγιγνώσκονται με Ανεύρυσμα Κοιλιακής Αορτής. Είναι γνωστό επίσης, ότι η ρήξη του Ανευρύσματος Κοιλιακής Αορτής οδηγεί σε ποσοστό τουλάχιστον

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΟΓΚΩΝ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ. Β. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ Λέκτορας Νευροχειρουργικής Π.Γ.Ν.Π.

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΟΓΚΩΝ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ. Β. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ Λέκτορας Νευροχειρουργικής Π.Γ.Ν.Π. ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΟΓΚΩΝ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ Β. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ Λέκτορας Νευροχειρουργικής Π.Γ.Ν.Π. ΓΛΟΙΩΜΑΤΑ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ ΓΛΟΙΩΜΑΤΑ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ ΠΙΛΟΚΥΤΤΑΡΙΚΟ ΑΣΤΡΟΚΥΤΩΜΑ (WHO I) ΑΣΤΡΟΚΥΤΩΜΑ (WHO II) ΑΝΑΠΛΑΣΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΜΕΛΕΤΗ ΜΟΝΤΕΛΟΥ ΠΡΟΓΝΩΣΗΣ ΘΕΡΑΠΕΪΑΣ ΣΥΝΔΡΟΜΟΥ ΥΑΛΟΕΙΔΟΑΜΦΙΒΛΗΣΤΡΟΕΙΔΙΚΗΣ ΕΛΞΗΣ (ΣΥΕ) Ν. Λυγερός - Π. Πέτρου

ΠΡΟΜΕΛΕΤΗ ΜΟΝΤΕΛΟΥ ΠΡΟΓΝΩΣΗΣ ΘΕΡΑΠΕΪΑΣ ΣΥΝΔΡΟΜΟΥ ΥΑΛΟΕΙΔΟΑΜΦΙΒΛΗΣΤΡΟΕΙΔΙΚΗΣ ΕΛΞΗΣ (ΣΥΕ) Ν. Λυγερός - Π. Πέτρου ΠΡΟΜΕΛΕΤΗ ΜΟΝΤΕΛΟΥ ΠΡΟΓΝΩΣΗΣ ΘΕΡΑΠΕΪΑΣ ΣΥΝΔΡΟΜΟΥ ΥΑΛΟΕΙΔΟΑΜΦΙΒΛΗΣΤΡΟΕΙΔΙΚΗΣ ΕΛΞΗΣ (ΣΥΕ) Ν. Λυγερός - Π. Πέτρου Στα πλαίσια της φυσιολογικής διαδικασίας γήρανσης, το υαλώδες σώμα, το οποίο υπό φυσιολογικές

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι το γλαύκωμα;

Τι είναι το γλαύκωμα; Αυτές οι πληροφορίες προορίζονται για γενική πληροφόρηση και ενημέρωση του κοινού και σε καμία περίπτωση δεν μπορούν να αντικαταστήσουν τη συμβουλή ιατρού ή άλλου αρμοδίου επαγγελματία υγείας. Τι είναι

Διαβάστε περισσότερα

Οσφυαλγία-Ισχιαλγία ( Πόνος στη µέση )

Οσφυαλγία-Ισχιαλγία ( Πόνος στη µέση ) Οσφυαλγία-Ισχιαλγία ( Πόνος στη µέση ) Συντηρητική ή Χειρουργική Αντιµετώπιση Γ. Στράντζαλης Νευροχειρουργική Κλινική, Πανεπιστήµιο Αθηνών, Θεραπευτήριο Ευαγγελισµός ΓΕΝΙΚΑ Η οσφυo-ισχιαλγία ή ο «πόνος

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΘΡΟΣΚΟΠΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΗΣ ΜΗΡΟΚΟΤΥΛΙΑΙΑΣ ΠΡΟΣΚΡΟΥΣΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΟ ΠΟΝΟ ΣΤΟ ΙΣΧΙΟ.

ΑΡΘΡΟΣΚΟΠΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΗΣ ΜΗΡΟΚΟΤΥΛΙΑΙΑΣ ΠΡΟΣΚΡΟΥΣΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΟ ΠΟΝΟ ΣΤΟ ΙΣΧΙΟ. ΑΡΘΡΟΣΚΟΠΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΗΣ ΜΗΡΟΚΟΤΥΛΙΑΙΑΣ ΠΡΟΣΚΡΟΥΣΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΟ ΠΟΝΟ ΣΤΟ ΙΣΧΙΟ. Η μηροκοτυλιαία πρόσκρουση αποτελεί, σύμφωνα με τα τελευταία δεδομένα της σύγχρονης βιβλιογραφίας, το συχνότερο

Διαβάστε περισσότερα

Καθορίζει η νευρολογική κατάσταση μετά την ΚΑΡΠΑ την έκβαση του θύματος της ανακοπής;

Καθορίζει η νευρολογική κατάσταση μετά την ΚΑΡΠΑ την έκβαση του θύματος της ανακοπής; Καθορίζει η νευρολογική κατάσταση μετά την ΚΑΡΠΑ την έκβαση του θύματος της ανακοπής; Δήμητρα Κοντογιάννη Καρδιολόγος-Εντατικολόγος Επιμελήτρια Α Γενικό Νοσοκομείο Δυτικής Αττικής Εισαγωγή 80% ανακοπών

Διαβάστε περισσότερα

Ελάχιστα επεμβατικές μέθοδοι για την αρθροπλαστική του ισχίου και του γόνατος

Ελάχιστα επεμβατικές μέθοδοι για την αρθροπλαστική του ισχίου και του γόνατος Ελάχιστα επεμβατικές μέθοδοι για την αρθροπλαστική του ισχίου και του γόνατος 1. Τι είναι οι ελάχιστα επεμβατικές μέθοδοι για την αντικατάσταση ισχίου και γόνατος; Ο όρος ελάχιστα επεμβατικές μέθοδοι (ΕΕΜ)

Διαβάστε περισσότερα

Σύνδροµο Μηροκοτυλιαίας Πρόσκρουσης Femoroacetabular Impingement Syndrome (FAI)

Σύνδροµο Μηροκοτυλιαίας Πρόσκρουσης Femoroacetabular Impingement Syndrome (FAI) Σύνδροµο Μηροκοτυλιαίας Πρόσκρουσης Femoroacetabular Impingement Syndrome (FAI) Τι είναι το σύνδροµο µηροκοτυλιαίας πρόσκρουσης; Φυσιολογικά, η κεφαλή του ισχίου δεν προσκρούει στο χείλος της κοτύλης κατά

Διαβάστε περισσότερα

Επεμβατική Ακτινολογία: Η εναλλακτική σου στη χειρουργική

Επεμβατική Ακτινολογία: Η εναλλακτική σου στη χειρουργική Επεμβατική Ακτινολογία Ενημέρωση Ασθενών Επεμβατική Ακτινολογία: Η εναλλακτική σου στη χειρουργική Τα τελευταία 20 χρόνια, η Επεμβατική Ακτινολογία παρουσιάζει διαρκή εξέλιξη και αποτελεί μία πολύτιμη

Διαβάστε περισσότερα

Προληπτικός έλεγχος για έγκαιρη ανίχνευση όγκων οπτικού νεύρου σε παιδιά με νευροϊνωμάτωση τύπου-1 (Νf1)

Προληπτικός έλεγχος για έγκαιρη ανίχνευση όγκων οπτικού νεύρου σε παιδιά με νευροϊνωμάτωση τύπου-1 (Νf1) Προληπτικός έλεγχος για έγκαιρη ανίχνευση όγκων οπτικού νεύρου σε παιδιά με νευροϊνωμάτωση τύπου-1 (Νf1) Νικολάου Μ. 1, Ζαμπογιάννης Α. 1, Τουρκαντώνη Ν. 1, Νικας Ι. 2, Χασιώτου Μ. 2, Σφακιανός Γ. 3, Προδρόμου

Διαβάστε περισσότερα

Νοσος Cushing Μάθετε περισσότερα

Νοσος Cushing Μάθετε περισσότερα Journalist Handbook 1 Πληροφορίες για Δημοσιογράφους Νοσος Cushing Μάθετε περισσότερα Νοσος Cushing 3 TΙ ΕΙΝΑΙ Η ΝΟΣΟΣ CUSHING; Πριν μιλήσουμε για τη Νόσο Cushing, θα πρέπει να κατανοήσουμε την ασθένεια

Διαβάστε περισσότερα

Χειρουργική Θεραπεία της Οστεοαρθρίτιδας

Χειρουργική Θεραπεία της Οστεοαρθρίτιδας Χειρουργική Θεραπεία της Οστεοαρθρίτιδας Η οστεοαρθρίτιδα αντιμετωπίζεται χειρουργικά όταν: α) η καταστροφή του αρθρικού χόνδρου είναι ολοκληρωτική, β) όταν υπάρχουν σημαντικά συμπτώματα, όπως πόνος ή

Διαβάστε περισσότερα

Χειρουργική Θεραπεία των Οστεοπορωτικών Καταγμάτων

Χειρουργική Θεραπεία των Οστεοπορωτικών Καταγμάτων Χειρουργική Θεραπεία των Οστεοπορωτικών Καταγμάτων Η εμφάνιση καταγμάτων αποτελεί την κυριότερη επιπλοκή της οστεοπόρωσης. Τα περισσότερα κατάγματα επουλώνονται χωρίς να υπάρχει ανάγκη χειρουργικής επέμβασης,

Διαβάστε περισσότερα

Η βακτηριακήμηνιγγίτιςπαρά την ύπαρξη αποτελεσματικής αντιμικροβιακήςθεραπείας εξακολουθεί να είναι παράγων επιμένουσας

Η βακτηριακήμηνιγγίτιςπαρά την ύπαρξη αποτελεσματικής αντιμικροβιακήςθεραπείας εξακολουθεί να είναι παράγων επιμένουσας ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΚΕΣ ΕΠΙΠΛΟΚΕΣ ΒΑΚΤΗΡΙΔΙΑΚΗΣ ΜΗΝΙΓΓΙΤΙΔΟΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ Η βακτηριακήμηνιγγίτιςπαρά την ύπαρξη αποτελεσματικής αντιμικροβιακήςθεραπείας εξακολουθεί να είναι παράγων επιμένουσας νοσηρότητας και θνητότητας

Διαβάστε περισσότερα

ΓΛΑΥΚΩΜΑ. προληψη και θεραπεια. επειδή είναι σηµαντικό να διατηρήσετε για πάντα την όραση σας

ΓΛΑΥΚΩΜΑ. προληψη και θεραπεια. επειδή είναι σηµαντικό να διατηρήσετε για πάντα την όραση σας ΓΛΑΥΚΩΜΑ προληψη και θεραπεια επειδή είναι σηµαντικό να διατηρήσετε για πάντα την όραση σας Τι είναι το γλαύκωµα; Το γλαύκωμα αποτελεί μια ομάδα από παθήσεις των οφθαλμών, οι οποίες έχουν σαν κοινό χαρακτηριστικό

Διαβάστε περισσότερα

5. ΠΕΡΙΝΕΟΤΟΜΙΑ ΡΗΞΕΙΣ ΠΕΡΙΝΕΟΥ

5. ΠΕΡΙΝΕΟΤΟΜΙΑ ΡΗΞΕΙΣ ΠΕΡΙΝΕΟΥ ΠΕΡΙΝΕΟΤΟΜΙΑ Η περινεοτομία είναι μια από τις πιο συνήθεις παρεμβάσεις στη μαιευτική. Ιστορικά ο σκοπός αυτής της διαδικασίας είναι η διευκόλυνση του 2ου σταδίου του τοκετού, με απώτερο στόχο τη βελτίωση

Διαβάστε περισσότερα

www.cirse.org Επεμβατική Ογκολογία Ενημέρωση Ασθενών Επεμβατική Ακτινολογία: Η εναλλακτική σου στη χειρουργική

www.cirse.org Επεμβατική Ογκολογία Ενημέρωση Ασθενών Επεμβατική Ακτινολογία: Η εναλλακτική σου στη χειρουργική Επεμβατική Ογκολογία Ενημέρωση Ασθενών Επεμβατική Ακτινολογία: Η εναλλακτική σου στη χειρουργική www.cirse.org Cardiovascular and Interventional Radiological Society of Europe Cardiovascular and Interventional

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΣΗ ΩΤΙΤΙΣ ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΜΕΣΗ ΩΤΙΤΙΣ

ΜΕΣΗ ΩΤΙΤΙΣ ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΜΕΣΗ ΩΤΙΤΙΣ ΜΕΣΗ ΩΤΙΤΙΣ Η συχνότερη αιτία επίσκεψης των παιδιών στον ιατρό είναι η μέση ωτίτις. Περίπου το 1/3 των παιδιών ηλικίας από 1-5 ετών, παρουσιάζουν παραπάνω από τρεις προσβολές μέσης ωτίτιδας το χρόνο. Αποτελεί

Διαβάστε περισσότερα

Τετάρτη 24 Οκτωβρίου 2012

Τετάρτη 24 Οκτωβρίου 2012 Δελτίο Τύπου Τετάρτη 24 Οκτωβρίου 2012 «Διαστημικές» προδιαγραφές στη διενέργεια και των πλέον λεπτών επεμβάσεων της σύγχρονης Νευροχειρουργικής και Ορθοπαιδικής Χειρουργικής, με τεράστια οφέλη για τους

Διαβάστε περισσότερα

Γλαύκωμα. www.ophthalmica.gr IΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΟΦΘΑΛΜΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΜΙΚΡΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ

Γλαύκωμα. www.ophthalmica.gr IΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΟΦΘΑΛΜΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΜΙΚΡΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ Γλαύκωμα www.ophthalmica.gr IΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΟΦΘΑΛΜΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΜΙΚΡΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ Τι ακριβώς είναι το γλαύκωμα; Ο όρος γλαύκωμα ορίζει μια ομάδα παθήσεων που τις χαρακτηρίζει μια σταδιακή καταστροφή του οπτικού

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΡΙΑΚΗ ΒΑΣΗ ΓΕΝΕΤΙΚΩΝ ΑΣΘΕΝΕΙΩΝ ΘΕΜΑ: ΠΟΛΛΑΠΛΗ ΝΕΥΡΟΙΝΩΜΑΤΩΣΗ. Ομάδα ΑΡΕΑΛΗ ΑΝΤΩΝΙΑ ΜΠΑΗ ΙΩΑΝΝΑ ΠΑΤΕΡΑΚΗ ΕΛΕΝΗ

ΜΟΡΙΑΚΗ ΒΑΣΗ ΓΕΝΕΤΙΚΩΝ ΑΣΘΕΝΕΙΩΝ ΘΕΜΑ: ΠΟΛΛΑΠΛΗ ΝΕΥΡΟΙΝΩΜΑΤΩΣΗ. Ομάδα ΑΡΕΑΛΗ ΑΝΤΩΝΙΑ ΜΠΑΗ ΙΩΑΝΝΑ ΠΑΤΕΡΑΚΗ ΕΛΕΝΗ ΜΟΡΙΑΚΗ ΒΑΣΗ ΓΕΝΕΤΙΚΩΝ ΑΣΘΕΝΕΙΩΝ ΘΕΜΑ: ΠΟΛΛΑΠΛΗ ΝΕΥΡΟΙΝΩΜΑΤΩΣΗ Ομάδα ΑΡΕΑΛΗ ΑΝΤΩΝΙΑ ΜΠΑΗ ΙΩΑΝΝΑ ΠΑΤΕΡΑΚΗ ΕΛΕΝΗ ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2015 ΣΚΟΠΟΣ Σκοπός της εργασίας αυτής είναι η παρουσίαση των χαρακτηριστικών της

Διαβάστε περισσότερα

ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΣΕ. Παρουσίαση περιστατικού. ΑΜΕΘ Γ.Ν.Θ. «Γ. Παπανικολάου»

ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΣΕ. Παρουσίαση περιστατικού. ΑΜΕΘ Γ.Ν.Θ. «Γ. Παπανικολάου» ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΣΕ ARDS - ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΜΕ ΝΟ Παρουσίαση περιστατικού ΑΜΕΘ Γ.Ν.Θ. «Γ. Παπανικολάου» Παρουσίαση περιστατικού Από τον απεικονιστικό έλεγχο διαπιστώθηκαν: κατάγµατα λεκάνης και δεξιού άνω

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΚΗ ΚΑΤΑΚΛΙΣΕΩΝ DR. ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ ΛΙΑΚΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ

ΕΛΚΗ ΚΑΤΑΚΛΙΣΕΩΝ DR. ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ ΛΙΑΚΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΕΛΚΗ ΚΑΤΑΚΛΙΣΕΩΝ DR. ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ ΛΙΑΚΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ Κατάκλιση ορίζεται η εξέλκωση του δέρματος εξαιτίας πίεσης σε διάφορες περιοχές του σώματος υπερκείμενες οστικών προεξοχών Συχνότητα εμφάνισης

Διαβάστε περισσότερα

AKOH HXOΣ. ένταση. τόνος. Χροιά : πολυπλοκότητα ηχητικών κυµάτων.

AKOH HXOΣ. ένταση. τόνος. Χροιά : πολυπλοκότητα ηχητικών κυµάτων. AKOH HXOΣ ένταση τόνος Χροιά : πολυπλοκότητα ηχητικών κυµάτων. Ακουστό φάσµα : 20-20000 Hz (συνήθως 1000-4000 Hz) Φάσµα ήχου για την κατανόηση της οµιλίας: 200-2000 Hz ΜΕΤΑ ΟΣΗ ΤΟΥ ΗΧΟΥ ΣΤΟ ΟΥΣ Έξω ους

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΡΟΚΗΛΗ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΟΣΧΕΟΥ - ΥΔΡΟΚΗΛΗ - ΚΙΡΣΟΚΗΛΗ - ΣΥΣΤΡΟΦΗ ΣΠΕΡΜΑΤΙΚΟΥ ΤΟΝΟΥ - ΚΥΣΤΗ ΕΠΙΔΙΔΥΜΙΔΑΣ - ΣΠΕΡΜΑΤΟΚΥΣΤΗ - ΚΥΣΤΕΣ ΟΣΧΕΟΥ

ΥΔΡΟΚΗΛΗ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΟΣΧΕΟΥ - ΥΔΡΟΚΗΛΗ - ΚΙΡΣΟΚΗΛΗ - ΣΥΣΤΡΟΦΗ ΣΠΕΡΜΑΤΙΚΟΥ ΤΟΝΟΥ - ΚΥΣΤΗ ΕΠΙΔΙΔΥΜΙΔΑΣ - ΣΠΕΡΜΑΤΟΚΥΣΤΗ - ΚΥΣΤΕΣ ΟΣΧΕΟΥ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΟΣΧΕΟΥ - ΥΔΡΟΚΗΛΗ - ΚΙΡΣΟΚΗΛΗ - ΣΥΣΤΡΟΦΗ ΣΠΕΡΜΑΤΙΚΟΥ ΤΟΝΟΥ - ΚΥΣΤΗ ΕΠΙΔΙΔΥΜΙΔΑΣ - ΣΠΕΡΜΑΤΟΚΥΣΤΗ - ΚΥΣΤΕΣ ΟΣΧΕΟΥ ΥΔΡΟΚΗΛΗ Είναι η συλλογή υγρού μεταξύ των πετάλων του ιδίως ελυτροειδούς χιτώνα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΩΝ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΩΝ ΜΕΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΣΤΟ ΚΑΚΟΗΘΕΣ ΜΕΛΑΝΩΜΑ

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΩΝ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΩΝ ΜΕΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΣΤΟ ΚΑΚΟΗΘΕΣ ΜΕΛΑΝΩΜΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΩΝ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΩΝ ΜΕΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΣΤΟ ΚΑΚΟΗΘΕΣ ΜΕΛΑΝΩΜΑ Ι. Μούντζιος 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ-ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Το κακόηθες μελάνωμα είναι ο τρίτος σε συχνότητα συμπαγής

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΤΗΡΙΟΦΛΕΒΩΔΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ: ΣΑΝ ΣΠΑΝΙΑ ΑΙΤΙΑ ΜΕΤΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΗΣ ΑΙΜΟΡΡΑΓΙΑΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΛΑΠΑΡΟΣΚΟΠΙΚΗ ΧΟΛΟΚΥΣΤΕΚΤΟΜΗ

ΑΡΤΗΡΙΟΦΛΕΒΩΔΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ: ΣΑΝ ΣΠΑΝΙΑ ΑΙΤΙΑ ΜΕΤΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΗΣ ΑΙΜΟΡΡΑΓΙΑΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΛΑΠΑΡΟΣΚΟΠΙΚΗ ΧΟΛΟΚΥΣΤΕΚΤΟΜΗ ΣΑΝ ΣΠΑΝΙΑ ΑΙΤΙΑ ΑΠΟ ΛΑΠΑΡΟΣΚΟΠΙΚΗ Ίδρυμα, 2Β Χειρουργική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών, Αρεταίειο Νοσοκομείο, Αθήνα, 3Α Ακτινολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών, Αρεταίειο Νοσοκομείο, Αθήνα 1 Το αιμάτωμα

Διαβάστε περισσότερα

Εξασθενημένη αντίληψη χρωμάτων. Ολα τα παραπάνω συμπτώματα μπορούν να επηρεάσουν τις καθημερινές δραστηριότητες όπως:

Εξασθενημένη αντίληψη χρωμάτων. Ολα τα παραπάνω συμπτώματα μπορούν να επηρεάσουν τις καθημερινές δραστηριότητες όπως: KATAΡΑΧΤΗΣ ΜΑΤΙΩΝ Ο καταρράκτης, είναι μια από τις πιο συχνές αιτίες θόλωσης της όρασής μας μετά από κάποια ηλικία. Ο καταρράκτης είναι μέρος του φαινομένου της γήρανσης του ματιού. Ολοι οι άνθρωποι μετά

Διαβάστε περισσότερα

Είναι γεγονός ότι μία από τις πλέον σημαντικές ανακαλύψεις

Είναι γεγονός ότι μία από τις πλέον σημαντικές ανακαλύψεις Ωτορινολαρυγγολογία - Χειρουργική Κεφαλής & Τραχήλου: τεύχος 29, Ιούλιος - Αύγουστος - Σεπτέμβριος 2007, σελίδες 27-31 Invited Article Δέκα χρόνια εμπειρίας στα κοχλιακά εμφυτεύματα ΙΩΑΝΝΗΣ ΔΑΝΙΗΛΙΔΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Σύνδροµο Καρπιαίου Σωλήνα

Σύνδροµο Καρπιαίου Σωλήνα Σύνδροµο Καρπιαίου Σωλήνα Το σύνδροµο του καρπιαίου σωλήνα είναι µία συνήθης αιτία πόνου και διαταραχής της αισθητικότητας στα χέρια. Οφείλεται σε πίεση του µέσου νεύρου στην περιοχή του καρπού. Στην περιοχή

Διαβάστε περισσότερα

ΚΡΑΝΙΟΕΓΚΕΦΑΛΙΚΕΣ ΚΑΚΩΣΕΙΣ µάθηµα 3ο

ΚΡΑΝΙΟΕΓΚΕΦΑΛΙΚΕΣ ΚΑΚΩΣΕΙΣ µάθηµα 3ο ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΚΡΑΝΙΟΕΓΚΕΦΑΛΙΚΩΝ ΚΑΚΩΣΕΩΝ Οι ΚΕΚ ταξινοµούνται ανάλογα µε: ΚΡΑΝΙΟΕΓΚΕΦΑΛΙΚΕΣ ΚΑΚΩΣΕΙΣ µάθηµα 3ο Με τον όρο αυτό χαρακτηρίζεται οποιοδήποτε τραύµα της κεφαλής που µπορεί Να οδηγήσει σε κακώσεις

Διαβάστε περισσότερα

Καρβελάς Φώτης Δ/ντής Χειρουργικής κλινικής «Άγιος Ανδρέας»

Καρβελάς Φώτης Δ/ντής Χειρουργικής κλινικής «Άγιος Ανδρέας» Καρβελάς Φώτης Δ/ντής Χειρουργικής κλινικής «Άγιος Ανδρέας» Όσο πιο προσεκτικοί, ήπιοι και ευγενικοί είναι οι χειρουργικοί χειρισμοί, τόσο λιγότερος είναι ο μετεγχειρητικός πόνος του ασθενούς, πιο σύντομη

Διαβάστε περισσότερα

Η Τεχνολογία στην Ιατρική

Η Τεχνολογία στην Ιατρική Εκπαιδευτήριο TO ΠΑΓΚΡΗΤΙΟΝ Σχολικό Έτος 2007-2008 Συνθετικές εργασίες στο μάθημα Πληροφορική Τεχνολογία της Β Γυμνασίου: Όψεις της Τεχνολογίας Θέμα: Η Τεχνολογία στην Ιατρική Τμήμα: ΗΥ: Ομάδα: Β2 pc27

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω;

Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω; Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω; MegalakriaBroshure.indd 1 17/11/2010 1:27:39 μμ Η Πανελλήνια Ένωση Σπανίων Παθήσεων (Π.Ε.Σ.ΠΑ) είναι ο μόνος φορέας, μη κερδοσκοπικό σωματείο, συλλόγων ασθενών

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος της ΜΕΘ στη δωρεά οργάνων

Ο ρόλος της ΜΕΘ στη δωρεά οργάνων Ο ρόλος της ΜΕΘ στη δωρεά οργάνων Ανδρέας Π. Καραμπίνης Διευθυντής ΜΕΘ Π.Γ.Ν.Α. «Γ. Γεννηματάς» μεταμόσχευση ιστών και οργάνων αποτελεί σήμερα ένα από τα σημαντικότερα επιτεύγματα της σύγχρονης ιατρικής

Διαβάστε περισσότερα

ΑΒΟΥΡΗΣ Ν. ΙΩΑΝΝΗΣ. ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΩΤΟΡΙΝΟΛΑΡΥΓΓΟΛΟΓΟΣ ΠΑΙΔΩΝ & ΕΝΗΛΙΚΩΝ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΣ ΩΡΛ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ METROPOLITAN www.orl-peiraias.

ΑΒΟΥΡΗΣ Ν. ΙΩΑΝΝΗΣ. ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΩΤΟΡΙΝΟΛΑΡΥΓΓΟΛΟΓΟΣ ΠΑΙΔΩΝ & ΕΝΗΛΙΚΩΝ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΣ ΩΡΛ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ METROPOLITAN www.orl-peiraias. ΑΒΟΥΡΗΣ Ν. ΙΩΑΝΝΗΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΩΤΟΡΙΝΟΛΑΡΥΓΓΟΛΟΓΟΣ ΠΑΙΔΩΝ & ΕΝΗΛΙΚΩΝ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΣ ΩΡΛ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ METROPOLITAN ΕΜΒΟΕΣ ΩΤΩΝ Ορισμός - επιδημιολογία Με τον όρο εμβοές εννοούμε την αντίληψη ήχων κατά

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ νεφρά νεφρών Η υψηλή αρτηριακή πίεση (υπέρταση) είναι ένα από τα δύο κύρια αίτια χρόνιας νεφρικής νόσου παγκοσμίως (το άλλο είναι ο διαβήτης). Επίσης, τα νεφρά έχουν βασικό ρόλο στη

Διαβάστε περισσότερα

OCT-αγγειογραφία χωρίς σκιαγραφικό: η πρώτη κλινική εμπειρία

OCT-αγγειογραφία χωρίς σκιαγραφικό: η πρώτη κλινική εμπειρία OCT-αγγειογραφία χωρίς σκιαγραφικό: η πρώτη κλινική εμπειρία Στο πρόσφατο ευρωπαϊκό συνέδριο αμφιβληστροειδούς (EuRetina 2014) στο Λονδίνο παρουσιάστηκε για πρώτη φορά μια νέα απεικονιστική μέθοδος για

Διαβάστε περισσότερα

Η Αρθροσκόπηση της Ποδοκνημικής Άρθρωσης

Η Αρθροσκόπηση της Ποδοκνημικής Άρθρωσης Η Αρθροσκόπηση της Ποδοκνημικής Άρθρωσης Ανατομική της Ποδοκνημικής Άρθρωσης Η ποδοκνημική άρθρωση είναι η άρθρωση που σχηματίζεται στη θέση σύνδεσης τριών οστών: του κάτω άκρου της περόνης προς τα έξω

Διαβάστε περισσότερα

12ο ΒΟΡΕΙΟΕΛΛΑΔΙΚΟ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙ0. ΜΕΣΟΚΟΛΠΙΚΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ Τύποι- Πρόγνωση- Θεραπεία

12ο ΒΟΡΕΙΟΕΛΛΑΔΙΚΟ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙ0. ΜΕΣΟΚΟΛΠΙΚΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ Τύποι- Πρόγνωση- Θεραπεία 12ο ΒΟΡΕΙΟΕΛΛΑΔΙΚΟ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙ0 Στρογγυλό Τραπέζι: Συγγενείς καρδιοπάθειες ενηλίκων- πνευµονική υπέρταση ΜΕΣΟΚΟΛΠΙΚΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ Τύποι- Πρόγνωση- Θεραπεία Κωνσταντίνος Θωµαϊδης, Γ.Ν. «Γ.ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ»

Διαβάστε περισσότερα

Προληπτική Μαστογραφία Ανακαλύπτοντας το DCIS. Ιωάννης Θ. Νατσιόπουλος Ειδικός Χειρουργός Μαστού

Προληπτική Μαστογραφία Ανακαλύπτοντας το DCIS. Ιωάννης Θ. Νατσιόπουλος Ειδικός Χειρουργός Μαστού Προληπτική Μαστογραφία Ανακαλύπτοντας το DCIS Ιωάννης Θ. Νατσιόπουλος Ειδικός Χειρουργός Μαστού Ductal Carcinoma in Situ Πορογενές καρκίνωμα in Situ In Situ = επί τόπου Τοπικό πορογενές καρκίνωμα; Ductal

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΦΕΡΙΚΗ ΡΗΞΗ ΔΙΚΕΦΑΛΟΥ ΤΕΝΟΝΤΑ ΑΓΚΩΝΑ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ Δρ Λ. ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΟΥ, Χειρούργος ορθοπαιδικός Αρεταίειο νοσοκομείο, Κύπρος

ΠΕΡΙΦΕΡΙΚΗ ΡΗΞΗ ΔΙΚΕΦΑΛΟΥ ΤΕΝΟΝΤΑ ΑΓΚΩΝΑ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ Δρ Λ. ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΟΥ, Χειρούργος ορθοπαιδικός Αρεταίειο νοσοκομείο, Κύπρος ΠΕΡΙΦΕΡΙΚΗ ΡΗΞΗ ΔΙΚΕΦΑΛΟΥ ΤΕΝΟΝΤΑ ΑΓΚΩΝΑ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ Δρ Λ. ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΟΥ, Χειρούργος ορθοπαιδικός Αρεταίειο νοσοκομείο, Κύπρος Ρήξη του δικεφάλου τένοντα στον αγκώνα συμβαίνει τις περισσότερες φορές,

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑΣ. ΑΙΦΝΙΔΙΑ ΑΠΩΛΕΙΑ ΑΚΟΗΣ : ΜΙΑ ΣΠΑΝΙΑ ΜΕΤΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΗ ΕΠΙΠΛΟΚΗ. ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟ ΚΑΙ ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΤΗΣ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑΣ.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑΣ. ΑΙΦΝΙΔΙΑ ΑΠΩΛΕΙΑ ΑΚΟΗΣ : ΜΙΑ ΣΠΑΝΙΑ ΜΕΤΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΗ ΕΠΙΠΛΟΚΗ. ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟ ΚΑΙ ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΤΗΣ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑΣ. 1 Νοσοκομείο Ιασώ General, Aθήνα, Εργαστήριο Φαρμακολογίας Ιατρικής Σχολής Αθηνών Εισαγωγή Παρουσίαση Περιστατικού Συμπεράσματα Εισαγωγή Η αιφνίδια βαρηκοΐα μετά από μη ωτολογική χειρουργική επέμβαση αποτελεί

Διαβάστε περισσότερα

Παιδιά και νέοι με χρόνια προβλήματα υγείας και ειδικές ανάγκες. Σύγχρονες ιατρικές θεωρήσεις και ελληνική πραγματικότητα.

Παιδιά και νέοι με χρόνια προβλήματα υγείας και ειδικές ανάγκες. Σύγχρονες ιατρικές θεωρήσεις και ελληνική πραγματικότητα. Παιδιά και νέοι με χρόνια προβλήματα υγείας και ειδικές ανάγκες. Σύγχρονες ιατρικές θεωρήσεις και ελληνική πραγματικότητα. Μαρία Φωτουλάκη Επίκουρη καθηγήτρια Παιδιατρικής-Παιδιατρικής Γαστρεντερολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ Πίεση νωτιαίου µυελού Σύνδροµο άνω κοίλης. Δέσποινα Μισαηλίδου Ακτινοθεραπεύτρια Ογκολόγος Ιατρικό Διαβαλκανικό Κέντρο

ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ Πίεση νωτιαίου µυελού Σύνδροµο άνω κοίλης. Δέσποινα Μισαηλίδου Ακτινοθεραπεύτρια Ογκολόγος Ιατρικό Διαβαλκανικό Κέντρο ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ Πίεση νωτιαίου µυελού Σύνδροµο άνω κοίλης Δέσποινα Μισαηλίδου Ακτινοθεραπεύτρια Ογκολόγος Ιατρικό Διαβαλκανικό Κέντρο ΠΙΕΣΗ ΝΩΤΙΑΙΟΥ ΜΥΕΛΟΥ 12700 ασθενείς/έτος ΗΠΑ 5-10% όλων των

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΙΣΜΟΣ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΚΛΙΝΙΚΩΝ ΕΥΡΗΜΑΤΩΝ

ΟΡΙΣΜΟΣ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΚΛΙΝΙΚΩΝ ΕΥΡΗΜΑΤΩΝ ΟΡΙΣΜΟΣ Ως ινιακή πλαγιοκεφαλία χαρακτηρίζεται η ασυμμετρία και αποπλάτυνση του οπισθίου τμήματος της κεφαλής (βρεγματοϊνιακή χώρα) (όπως αναφέρεται και στο κεφάλαιο των κρανιοσυνοστεώσεων). Ο προσδιορισμός

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΦΥΓΟΝΤΑ ΚΑΤΑΓΜΑΤΑ ΑΣΤΡΑΓΑΛΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΙΚΡΗΣ ΒΙΑΣ ΣΤΡΟΦΙΚΕΣ ΚΑΚΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΠΟ ΟΚΝΗΜΙΚΗΣ.

ΙΑΦΥΓΟΝΤΑ ΚΑΤΑΓΜΑΤΑ ΑΣΤΡΑΓΑΛΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΙΚΡΗΣ ΒΙΑΣ ΣΤΡΟΦΙΚΕΣ ΚΑΚΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΠΟ ΟΚΝΗΜΙΚΗΣ. ΙΑΦΥΓΟΝΤΑ ΚΑΤΑΓΜΑΤΑ ΑΣΤΡΑΓΑΛΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΙΚΡΗΣ ΒΙΑΣ ΣΤΡΟΦΙΚΕΣ ΚΑΚΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΠΟ ΟΚΝΗΜΙΚΗΣ. Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΑΞΟΝΙΚΗΣ ΤΟΜΟΓΡΑΦΙΑΣ (CT)( N.Λασανιάνος, Ν.Κανακάρης, Α.Παπαθανασόπουλος, Π.Γιαννούδης 65o Πανελλήνιο

Διαβάστε περισσότερα

Prolaris : Ο Νέος Εξατομικευμένος Υπολογισμός της Επιθετικότητας του Καρκίνου του Προστάτη

Prolaris : Ο Νέος Εξατομικευμένος Υπολογισμός της Επιθετικότητας του Καρκίνου του Προστάτη Prolaris : Ο Νέος Εξατομικευμένος Υπολογισμός της Επιθετικότητας του Καρκίνου του Προστάτη Τηλεφωνικό Κέντρο 210 69 66 000 Prolaris : Ο Νέος Εξατομικευμένος Υπολογισμός της Επιθετικότητας του Καρκίνου

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΟΓΕΝΗΣ ΠΑΡΕΣΗ ΤΟΥ ΠΑΡΑΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΟΥ ΝΕΥΡΟΥ ΣΕ ΑΝΔΡΑ 58 ΕΤΩΝ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ

ΙΑΤΡΟΓΕΝΗΣ ΠΑΡΕΣΗ ΤΟΥ ΠΑΡΑΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΟΥ ΝΕΥΡΟΥ ΣΕ ΑΝΔΡΑ 58 ΕΤΩΝ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ ΙΑΤΡΟΓΕΝΗΣ ΠΑΡΕΣΗ ΤΟΥ ΠΑΡΑΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΟΥ ΝΕΥΡΟΥ ΣΕ ΑΝΔΡΑ 58 Δ. Τσίντζας, Γ. Γερνάς, Π. Πλυτά Κέντρο Αποθεραπείας Φυσικής και Κοινωνικής Αποκατάστασης (Κ.Α.Φ.Κ.Α.) Αμφιλοχίας. Εισαγωγή Το παραπληρωματικό

Διαβάστε περισσότερα

Επίπεδο της συνείδησης

Επίπεδο της συνείδησης Καθηγητής ρ. Λάζαρος Ι. Τσούσκας ΠΡΩΤΕΣ ΒΟΗΘΕΙΕΣ Θεσσαλονίκη 2003: 20-25 Επίπεδο της συνείδησης Η µερική ή ολική απώλεια της συνείδησης του πάσχοντος είναι µια σοβαρή κατάσταση, κατά την οποία διαταράσσεται

Διαβάστε περισσότερα

Οι Μηνίσκοι του Γόνατος και η Αρθροσκοπική Mηνισκεκτομή

Οι Μηνίσκοι του Γόνατος και η Αρθροσκοπική Mηνισκεκτομή Οι Μηνίσκοι του Γόνατος και η Αρθροσκοπική Mηνισκεκτομή Τι είναι οι μηνίσκοι του γόνατος; Οι μηνίσκοι του γόνατος είναι ινοχόνδρινοι δίσκοι σχήματος C οι οποίοι παρεμβάλλονται μεταξύ του μηριαίου και της

Διαβάστε περισσότερα

Η συμβολή των απεικονιστικών μεθόδων στη διάγνωση μαθησιακών και αναπτυξιακών διαταραχών. Φοιτήτρια: Νούσια Αναστασία

Η συμβολή των απεικονιστικών μεθόδων στη διάγνωση μαθησιακών και αναπτυξιακών διαταραχών. Φοιτήτρια: Νούσια Αναστασία Η συμβολή των απεικονιστικών μεθόδων στη διάγνωση μαθησιακών και αναπτυξιακών διαταραχών Φοιτήτρια: Νούσια Αναστασία Απεικονιστικές μέθοδοι Οι νευροαπεικονιστικές μέθοδοι εμπίπτουν σε δύο μεγάλες κατηγορίες:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ ΙΑΤΡΟΓΕΝΗΣ ΠΑΡΕΣΗ ΤΟΥ ΠΑΡΑΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΟΥ ΝΕΥΡΟΥ ΣΕ ΑΝΔΡΑ 58 ΕΤΩΝ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ. Δ. Τσίντζας, Γ. Γερνάς, Π.

ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ ΙΑΤΡΟΓΕΝΗΣ ΠΑΡΕΣΗ ΤΟΥ ΠΑΡΑΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΟΥ ΝΕΥΡΟΥ ΣΕ ΑΝΔΡΑ 58 ΕΤΩΝ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ. Δ. Τσίντζας, Γ. Γερνάς, Π. Σχήμα 1: Η πορεία του Παρουσίαση Περιστατικού Εικ. 2: Πτερυγοειδής (ΑΡ) ωμοπλάτη Κέντρο Αποθεραπείας Φυσικής Κέντρο Αποθεραπείας Φυσικής. Το παραπληρωματικό νεύρο, που είναι ένα κυρίως κινητικό νεύρο,

Διαβάστε περισσότερα

ΟΛΙΚΗ ΑΡΘΡΟΠΛΑΣΤΙΚΗ ΙΣΧΊΟΥ ΤΥΠΟΥ ΑΝΤΙΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΣ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΣ ΜΙΑ ΝΕΑ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΣΤΗΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΑΡΘΡΩΣΕΩΣ ΤΟΥ ΙΣΧΙΟΥ

ΟΛΙΚΗ ΑΡΘΡΟΠΛΑΣΤΙΚΗ ΙΣΧΊΟΥ ΤΥΠΟΥ ΑΝΤΙΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΣ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΣ ΜΙΑ ΝΕΑ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΣΤΗΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΑΡΘΡΩΣΕΩΣ ΤΟΥ ΙΣΧΙΟΥ ΟΛΙΚΗ ΑΡΘΡΟΠΛΑΣΤΙΚΗ ΙΣΧΊΟΥ ΤΥΠΟΥ ΑΝΤΙΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΣ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΣ ΜΙΑ ΝΕΑ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΣΤΗΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΑΡΘΡΩΣΕΩΣ ΤΟΥ ΙΣΧΙΟΥ Του Δρ. Κωνσταντίνου Δ. Στρατηγού Δ/ντού Ορθοπαιδικής Επανορθωτικής Χειρουργικής

Διαβάστε περισσότερα

Αισθητήρια όργανα Αισθήσεις

Αισθητήρια όργανα Αισθήσεις Βιολογία Α Λυκείου Κεφ. 10 Αισθητήρια όργανα Αισθήσεις Ειδικές Αισθήσεις Όραση Ακοή Δομή του οφθαλμικού βολβού Οφθαλμικός βολβός Σκληρός χιτώνας Χοριοειδής χιτώνας Αμφιβληστροειδής χιτώνας Μ.Ντάνος Σκληρός

Διαβάστε περισσότερα

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη.

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη. Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη. Καρκίνος του προστάτη Επιδημιολογία: Αποτελεί τον συχνότερα διαγνωσμένο καρκίνο στον άνδρα. 186.320

Διαβάστε περισσότερα

ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΠΛΟΗΓΗΣΗΣ

ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΠΛΟΗΓΗΣΗΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΠΛΟΗΓΗΣΗΣ Μέχρι πρόσφατα, παρ όλες τις δυνατότητες που έχουμε στο οπλοστάσιο μας για να απεικονίζουμε όγκους στο ήπαρ και στο πάγκρεας, λόγω της έλλειψης λεπτομερούς απεικονίσεως αλλά και ουσιαστικής

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι ο Κερατόκωνος?

Τι είναι ο Κερατόκωνος? Τι είναι ο Κερατόκωνος? Ο Κερατόκωνος είναι µια διαταραχή του κερατοειδούς - του διαφανούς προσθίου τµήµατος του οφθαλµού Ο κερατοειδής είναι εκείνος που εστιάζει το φως στο πίσω µέρος του µατιού. Έτσι

Διαβάστε περισσότερα

Καλωσορίσατε στο πρώτο Ολοκληρωμένο Διαβητολογικό Κέντρο!

Καλωσορίσατε στο πρώτο Ολοκληρωμένο Διαβητολογικό Κέντρο! Καλωσορίσατε στο πρώτο Ολοκληρωμένο Διαβητολογικό Κέντρο! Η αλματώδης αύξηση της συχνότητας του Σακχαρώδη Διαβήτη δημιούργησε την ανάγκη ίδρυσης οργανωμένων Κέντρων, τα οποία διαθέτουν όλα τα σύγχρονα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΟΔΟΝΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ

ΕΝΔΟΔΟΝΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΕΝΔΟΔΟΝΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ Όλα όσα πρέπει να γνωρίζουμε Αιμίλιος Τίγκος Χειρουργός Οδοντίατρος - Ενδοδοντολόγος Κάθε δόντι αποτελείται από τη «μύλη», το τμήμα δηλαδή που βρίσκεται έξω από τα ούλα και είναι ορατό

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΑΔΑ: Replete. ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΕΡΩΤΗΜΑ: Ποιά η επίδραση της ρομποτικής στην ιατρική; ΜΕΛΟΣ ΤΗΣ ΟΜΑΔΑΣ ΠΟΥ ΑΣΧΟΛΗΘΗΚΕ ΜΕ ΑΥΤΟ: Σιούτης Δημήτρης

ΟΜΑΔΑ: Replete. ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΕΡΩΤΗΜΑ: Ποιά η επίδραση της ρομποτικής στην ιατρική; ΜΕΛΟΣ ΤΗΣ ΟΜΑΔΑΣ ΠΟΥ ΑΣΧΟΛΗΘΗΚΕ ΜΕ ΑΥΤΟ: Σιούτης Δημήτρης ΟΜΑΔΑ: Replete ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΕΡΩΤΗΜΑ: Ποιά η επίδραση της ρομποτικής στην ιατρική; ΜΕΛΟΣ ΤΗΣ ΟΜΑΔΑΣ ΠΟΥ ΑΣΧΟΛΗΘΗΚΕ ΜΕ ΑΥΤΟ: Σιούτης Δημήτρης ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ & ΙΑΤΡΙΚΗ Στον τομέα της ιατρική η ρομποτική παίζει ένα

Διαβάστε περισσότερα

To «πρόσωπο του γιγαντιαίου πάντα» και το. «πρόσωπο του μικροσκοπικού πάντα» στη νόσο του Wilson

To «πρόσωπο του γιγαντιαίου πάντα» και το. «πρόσωπο του μικροσκοπικού πάντα» στη νόσο του Wilson To «πρόσωπο του γιγαντιαίου πάντα» και το «πρόσωπο του μικροσκοπικού πάντα» στη νόσο του Wilson Ζήκου Αναστασία, Μούκα Βασιλική, Μούκα Γεωργία, Κώστα Παρασκευή, Ξύδης Βασίλειος, Αργυροπούλου Ι. Μαρία.

Διαβάστε περισσότερα

Η υπο- αντιμετώπιση του πόνου.

Η υπο- αντιμετώπιση του πόνου. Η υπο- αντιμετώπιση του πόνου. Ο όρος ολιγοαναλγησία χρησιμοποιήθηκε για πρώτη φορά το 1989 από τους Wilson και Pendleton σε μία εργασία σχετική με την πλημμελή αντιμετώπιση του πόνου των προσερχόμενων

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΗΘΕΙΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ

ΣΥΝΗΘΕΙΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ Οι όζοι του θυρεοειδούς είναι συχνοί και αποτελούν το συχνότερο ενδοκρινολογικό πρόβλημα σε πολλές χώρες. Οι πιθανότητες ότι κάποιος θα ανακαλύψει έναν τουλάχιστον όζο θυρεοειδούς είναι 1 στις 10 ενώ σε

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΕΝΩΣΗ ΠΥΕΛΟΟΥΡΗΤΗΡΙΚΗΣ

ΣΤΕΝΩΣΗ ΠΥΕΛΟΟΥΡΗΤΗΡΙΚΗΣ ΣΤΕΝΩΣΗ ΠΥΕΛΟΟΥΡΗΤΗΡΙΚΗΣ ΣΥΜΒΟΛΗΣ: από το Α ως το Ω 5 ο Διαδραστικό Σχολείο Ουρολογίας Πορταριά 2012 Στυλιανός Θ. Γιαννακόπουλος Επίκουρος Καθηγητής Ουρολογίας Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης Ποια τα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΑΓΓΕΙΑΚΟ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΟ ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ ΘΕΟΦΑΝΙΔΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ

ΤΟ ΑΓΓΕΙΑΚΟ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΟ ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ ΘΕΟΦΑΝΙΔΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΤΟ ΑΓΓΕΙΑΚΟ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΟ ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ ΘΕΟΦΑΝΙΔΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΜΙΑ ΒΡΑΔΙΑ ΣΤΑ ΕΠΕΙΓΟΝΤΑ... «Ήταν μια χαρά μέχρι πριν από 1 ώρα» σας λέει με αγωνία η κόρη του 68χρονου που έχει έρθει στα επείγοντα όπου εργάζεστε.

Διαβάστε περισσότερα

ΙΩΑΝΝΗΣ Θ. ΝΑΤΣΙΟΠΟΥΛΟΣ Α ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ «ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ»

ΙΩΑΝΝΗΣ Θ. ΝΑΤΣΙΟΠΟΥΛΟΣ Α ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ «ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ» 8ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔΟΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 18-21 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2007 ΙΩΑΝΝΗΣ Θ. ΝΑΤΣΙΟΠΟΥΛΟΣ Α ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ «ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ» ΠΙΘΑΝΗ ΚΑΚΟΗΘΕΙΑ ΚΛΙΝΙΚΗ Ψηλαφητή

Διαβάστε περισσότερα

Τράπεζα θεμάτων. Οι απαντήσεις πολλαπλής επιλογής δεν είναι πάντα όλες σωστές. Συμβουλευτείτε το αντίστοιχο αρχείο pdf

Τράπεζα θεμάτων. Οι απαντήσεις πολλαπλής επιλογής δεν είναι πάντα όλες σωστές. Συμβουλευτείτε το αντίστοιχο αρχείο pdf 1 Τράπεζα θεμάτων Οι απαντήσεις πολλαπλής επιλογής δεν είναι πάντα όλες σωστές. Συμβουλευτείτε το αντίστοιχο αρχείο pdf Α. Εισαγωγή στη Βιοϊατρική Τεχνολογία Σημειώσεις: εισαγωγικό μάθημα pdf στο e-class

Διαβάστε περισσότερα

ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗ ΟΣΦΥΙΚΗ ΣΤΕΝΩΣΗ ΣΥΝΤΗΡΗΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΕΛΙΝΑ ΕΥΣΤΑΘΙΟY ΦΥΣΙΚΟΘΕΡΑΠΕΥΤΡΙΑ

ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗ ΟΣΦΥΙΚΗ ΣΤΕΝΩΣΗ ΣΥΝΤΗΡΗΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΕΛΙΝΑ ΕΥΣΤΑΘΙΟY ΦΥΣΙΚΟΘΕΡΑΠΕΥΤΡΙΑ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗ ΟΣΦΥΙΚΗ ΣΤΕΝΩΣΗ ΣΥΝΤΗΡΗΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΕΛΙΝΑ ΕΥΣΤΑΘΙΟY ΦΥΣΙΚΟΘΕΡΑΠΕΥΤΡΙΑ Μία από της σημαντικότερες παθήσεις που αλλοιώνουν την ποιότητα της ζωής του ανθρώπου, στην ώριμη ηλικία, είναι και η σπονδυλική

Διαβάστε περισσότερα

Σύγχρονη αντιµετώπιση της νόσου των καρωτίδων στους ηλικιωµένους

Σύγχρονη αντιµετώπιση της νόσου των καρωτίδων στους ηλικιωµένους Σύγχρονη αντιµετώπιση της νόσου των καρωτίδων στους ηλικιωµένους Αδαµαντία Α. Πολυδώρου Εδικ. Καρδιολόγος 251 Γ.Ν.Αεροπορίας Τα αγγειακά εγκεφαλικά επεισόδια σύµφωνα µε την µελέτη Rochester αυξάνουν µε

Διαβάστε περισσότερα

Πως ένα νεφρό αποφράσσεται Συχνές αιτίες απόφραξης των νεφρών και των ουρητήρων είναι:

Πως ένα νεφρό αποφράσσεται Συχνές αιτίες απόφραξης των νεφρών και των ουρητήρων είναι: ΟΥΡΗΤΗΡΙΚΑ STENTS ΕΙΣΑΓΩΓΗ Στους ασθενείς που έχουν ή πιθανόν να έχουν απόφραξη του νεφρού, τοποθετείται ένας εσωτερικός σωλήνας παροχέτευσης, ο οποίος ονομάζεται stent, στον ουρητήρα που είναι το σωληνάκι

Διαβάστε περισσότερα

(FESS=Functional Endoscopic Sinus Surgery)

(FESS=Functional Endoscopic Sinus Surgery) Δρ Γεράσιμος Κυριακίδης Χειρουργός Ωτορινολαρυγγολόγος Dr Yerasimos Kyriakides ENT Surgeon Πόσες εγχειρήσεις παραρρινίων κόλπων διενεργούνται κάθε χρόνο στις ΗΠΑ? Σύμφωνα με κάποιους υπολογισμούς έχουν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΔΥΣΠΛΑΣΙΕΣ ΣΤΟΜΑΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΓΝΑΘΟΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΔΥΣΠΛΑΣΙΕΣ ΣΤΟΜΑΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΓΝΑΘΟΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΔΥΣΠΛΑΣΙΕΣ ΣΤΟΜΑΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΓΝΑΘΟΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ...... Εισαγωγή. Μετωπορινογενείς δυσπλασίες (δυσπλασίες μέσης γραμμής)... Κρανιοσυνοστώσεις ή κρανιοσυνοστεώσεις.. Βραγχιακές

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 9ο ΜΕΡΟΣ Α Η ΑΙΜΑΤΩΣΗ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ

ΜΑΘΗΜΑ 9ο ΜΕΡΟΣ Α Η ΑΙΜΑΤΩΣΗ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ ΜΑΘΗΜΑ 9ο ΜΕΡΟΣ Α Η ΑΙΜΑΤΩΣΗ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ Η ΑΙΜΑΤΩΣΗ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ Ο εγκέφαλος αρδεύεται από : 1. Τις δύο έσω καρωτίδες και τους κλάδους τους 2. Τις δύο σπονδυλικές αρτηρίες και τους κλάδους τους Οι τέσσερις

Διαβάστε περισσότερα

Ανατομία - Φυσιολογία

Ανατομία - Φυσιολογία ΦΥΣΙΟ ΠΝΕΥΜΩΝ Ανατομία - Φυσιολογία Φυσιολογική α/α Ακτινοανατομία Ακτινοανατομία Αγγειογραφία πνευμονικών αρτηριών Β ρ ο γ χ ο γ ρ α φ ί α Πύκνωση Αντικατάσταση του αέρα των κυψελίδων από υλικό, συνήθως

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΙΙ ΙΔΡΥΜΑΤΑ 7 ου ΕΞΑΜΗΝΟΥ

ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΙΙ ΙΔΡΥΜΑΤΑ 7 ου ΕΞΑΜΗΝΟΥ Τ.Ε.Ι. ΛΑΡΙΣΑΣ Σ.Ε.Υ.Π. ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΙΙ ΙΔΡΥΜΑΤΑ 7 ου ΕΞΑΜΗΝΟΥ Ονοματεπώνυμο φοιτητριών: ΤΣΙΜΗΤΡΑ ΔΕΣΠΟΙΝΑ ΤΣΙΩΡΑ ΓΕΩΡΓΙΑ Υπεύθυνη καθηγήτρια: κ. ΚΥΠΑΡΙΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Θεραπευτικές Παρεμβάσεις στην Πολλαπλή Σκλήρυνση

Θεραπευτικές Παρεμβάσεις στην Πολλαπλή Σκλήρυνση 1 Θεραπευτικές Παρεμβάσεις στην Πολλαπλή Σκλήρυνση Τα θεραπευτικά σχήματα τα οποία περιγράφονται παρακάτω είναι βασισμένα σε κλινικές μελέτες Φάσης ΙΙΙ και στις εγκρίσεις θεραπειών από τους Οργανισμό Φαρμάκων

Διαβάστε περισσότερα

Εισβολή ρομποτικής στην Κύπρο

Εισβολή ρομποτικής στην Κύπρο Εισβολή ρομποτικής στην Κύπρο 25 Νοέμβριος 2014 ΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ da Vinci Si. Πρωτοπόρο το Κέντρο Ρομποτικής Χειρουργικής του Ιπποκρατείου Το Κέντρο διαθέτει το τελευταίο και πιο σύγχρονο ρομποτικό μοντέλο,

Διαβάστε περισσότερα

Β Οφθαλμολογική Κλινική Α.Π.Θ. ΣΤΟΙΧΕΙΩΔΕΙΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΤΗΝ ΟΦΘΑΛΜΟΛΟΓΙΑ IΙ (9-19) Εκδοχή 7/1.10.11

Β Οφθαλμολογική Κλινική Α.Π.Θ. ΣΤΟΙΧΕΙΩΔΕΙΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΤΗΝ ΟΦΘΑΛΜΟΛΟΓΙΑ IΙ (9-19) Εκδοχή 7/1.10.11 Β Οφθαλμολογική Κλινική Α.Π.Θ. ΣΤΟΙΧΕΙΩΔΕΙΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΤΗΝ ΟΦΘΑΛΜΟΛΟΓΙΑ IΙ (9-19) Εκδοχή 7/1.10.11 11 Θεωρητικές Δεξιότητες Πόνος Διαταραχές οπτικής λειτουργίας 9. Επιφανειακός Πόνος 10. Ασθενωπία Διόφθαλμή

Διαβάστε περισσότερα

Κυριακή, 3 Σεπτεµβρίου 2006

Κυριακή, 3 Σεπτεµβρίου 2006 Χρήστος Μαρκόπουλος Αν. Καθηγητής Χειρουργικής Ιατρικής Σχολής Αθηνών /ντης Κλινικής Μαστού Ιατρικού Κέντρου Αθηνών Πρόεδρος Ελληνικής Χειρουργικής Εταιρείας Μαστού - Στατιστικά στοιχεία Στη χώρα µας,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ

ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΜΠΑΡΚΟΥ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΑΝ Α Π Λ Η Ρ Ω Τ Ρ Ι Α Π Ρ Ο Ϊ Σ ΤΑΜ Ε Ν Η ΟΥ Ρ ΟΛΟ Γ Ι ΚΟΥ- Ο Γ ΚΟΛΟ Γ Ι ΚΟΥ Τ Μ Η Μ ΑΤΟ Σ ΑΝ Θ «Θ Ε ΑΓ Ε Ν Ε Ι Ο» ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ Βασική

Διαβάστε περισσότερα

Ανάλυση Προγράμματος Εισαγωγή. Personal Freedom. Για να μην σας ανησυχεί το απρόοπτο.

Ανάλυση Προγράμματος Εισαγωγή. Personal Freedom. Για να μην σας ανησυχεί το απρόοπτο. Ανάλυση Προγράμματος Εισαγωγή Personal Freedom Για να μην σας ανησυχεί το απρόοπτο. 01 Ανάλυση Προγράμματος Εισαγωγή Personal Freedom Νιώστε ασφαλείς από τα απρόοπτα της ζωής! Τα απρόοπτα είναι μέρος της

Διαβάστε περισσότερα

Γλαύκωμα: H σιωπηλή ασθένεια τύφλωσης

Γλαύκωμα: H σιωπηλή ασθένεια τύφλωσης Γλαύκωμα: H σιωπηλή ασθένεια τύφλωσης Οι παράγοντες επικινδυνότητας για τη δημιουργία γλαυκώματος είναι: Το Γλαύκωμα είναι μια ομάδα οφθαλμικών παθήσεων που προξενεί προοδευτική βλάβη στο οπτικό νεύρο,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Θ Ρ Α Κ Η Σ

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Θ Ρ Α Κ Η Σ ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Θ Ρ Α Κ Η Σ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥΠΟΛΗ - ΔΡΑΓΑΝΑΣ Τ.Κ. 68100 ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗ ΩΤΟΡΙΝΟΛΑΡΥΓΓΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ Δ/ντής: Kαθηγητής Β. Δανιηλίδης DEMOKRITUS UNIVERSITY

Διαβάστε περισσότερα

Μυϊκές θλάσεις και αποκατάσταση ΠΗΔΟΥΛΑΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΤΕΦΑΑ ΚΟΜΟΤΙΝΗΣ

Μυϊκές θλάσεις και αποκατάσταση ΠΗΔΟΥΛΑΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΤΕΦΑΑ ΚΟΜΟΤΙΝΗΣ Μυϊκές θλάσεις και αποκατάσταση ΠΗΔΟΥΛΑΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΤΕΦΑΑ ΚΟΜΟΤΙΝΗΣ Ορισμός : Οξεία μυϊκή θλάση ορίζεται η ρήξη των μυϊκών ινών στο μυ η οποία είναι αποτέλεσμα εφαρμογής υπέρμετρης ξαφνικής δύναμης στο μυ

Διαβάστε περισσότερα

Patient Information Sheet (Greek) - Πληροφοριακό Φύλλο Ασθενών MRI - Magnetic Resonance Imaging Μαγνητική Τοµογραφία (MRI)

Patient Information Sheet (Greek) - Πληροφοριακό Φύλλο Ασθενών MRI - Magnetic Resonance Imaging Μαγνητική Τοµογραφία (MRI) Patient Information Sheet (Greek) - Πληροφοριακό Φύλλο Ασθενών MRI - Magnetic Resonance Imaging Μαγνητική Τοµογραφία (MRI) 1. Τι είναι η Μαγνητική Τοµογραφία; Η Μαγνητική Τοµογραφία (MRI) είναι µια προηγµένη

Διαβάστε περισσότερα

Χρόνιες Ασθένειες. Το όρια κάλυψης για την θεραπεία χρόνιων παθήσεων

Χρόνιες Ασθένειες. Το όρια κάλυψης για την θεραπεία χρόνιων παθήσεων Χρόνιες Ασθένειες Το όρια κάλυψης για την θεραπεία χρόνιων παθήσεων Χρόνιες Ασθένειες Όπως συμβαίνει με κάθε ετησίως ανανεούμενο ασφαλιστήριο συμβόλαιο, έτσι και το ασφαλιστήριο υγείας είναι σχεδιασμένο

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΠΑΡΚΙΝΣΟΝΙΚΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΚΑΙ ΦΙΛΩΝ ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔΟΣ. Η Χειρουργική Αντιμετώπιση της Νόσου Πάρκινσον

ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΠΑΡΚΙΝΣΟΝΙΚΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΚΑΙ ΦΙΛΩΝ ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔΟΣ. Η Χειρουργική Αντιμετώπιση της Νόσου Πάρκινσον ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΠΑΡΚΙΝΣΟΝΙΚΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΚΑΙ ΦΙΛΩΝ ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔΟΣ Η Χειρουργική Αντιμετώπιση της Νόσου Πάρκινσον Θεσσαλονίκη, Σεπτέμβριος 2013 Εισαγωγή Η χειρουργική της νόσου Πάρκινσον ξεκίνησε με τις τεχνικές

Διαβάστε περισσότερα

ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΉ ΑΠΟΚΑΤΆΣΤΑΣΗ ΚΑΤΑΝΟΏΝΤΑΣ ΤΙΣ ΕΙΔΙΚΈΣ ΟΔΗΓΊΕΣ

ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΉ ΑΠΟΚΑΤΆΣΤΑΣΗ ΚΑΤΑΝΟΏΝΤΑΣ ΤΙΣ ΕΙΔΙΚΈΣ ΟΔΗΓΊΕΣ ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΉ ΑΠΟΚΑΤΆΣΤΑΣΗ ΚΑΤΑΝΟΏΝΤΑΣ ΤΙΣ ΕΙΔΙΚΈΣ ΟΔΗΓΊΕΣ Αυτός ο οδηγός γνώσεων περιλαμβάνει πληροφορίες σχετικά με την πνευμονική αποκατάσταση της Ευρωπαϊκής Πνευμονολογικής Εταιρείας και της Αμερικάνικης

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως έχω Σκληρόδερµα;

Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Για να πληροφορηθώ µýëïò ôçò Σπάνιος ναι... Μόνος όχι Η Πανελλήνια Ένωση Σπανίων Παθήσεων (Π.Ε.Σ.ΠΑ) είναι ο μόνος φορέας, μη κερδοσκοπικό σωματείο, συλλόγων ασθενών σπανίων παθήσεων

Διαβάστε περισσότερα

μεταμόσχευση κερατοειδή

μεταμόσχευση κερατοειδή μεταμόσχευση κερατοειδή www.ophthalmica.gr IΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΟΦΘΑΛΜΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΜΙΚΡΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ Τι είναι ο κερατοειδής; Τι ακριβώς είναι η μεταμόσχευση κερατοειδή (κερατοπλαστική) και πότε πραγματοποιείται;

Διαβάστε περισσότερα

Μακροπρόθεσµα αποτελέσµατα διατοµεακής αντιµετώπισης σε ασθενείς µε καλοήθη στένωση τραχείας. Αξιολόγηση του θεραπευτικού αλγορίθµου.

Μακροπρόθεσµα αποτελέσµατα διατοµεακής αντιµετώπισης σε ασθενείς µε καλοήθη στένωση τραχείας. Αξιολόγηση του θεραπευτικού αλγορίθµου. Μακροπρόθεσµα αποτελέσµατα διατοµεακής αντιµετώπισης σε ασθενείς µε καλοήθη στένωση τραχείας. Αξιολόγηση του θεραπευτικού αλγορίθµου..χιώτης, 1 Χ. Ζήσης 2, Μ. Στρατίκη 1, Ν. Γιαννιού 1, Φ.Εµµανουήλ 3,

Διαβάστε περισσότερα

Τα ενδοφλέβια υγρά θα αναπληρώνουν τις ανάγκες του οργανισµού σας για µερικές ηµέρες µέχρις ότου µπορέσετε να τρέφεστε κανονικά.

Τα ενδοφλέβια υγρά θα αναπληρώνουν τις ανάγκες του οργανισµού σας για µερικές ηµέρες µέχρις ότου µπορέσετε να τρέφεστε κανονικά. Μετά την χειρουργική επέµβαση Η ανάρρωση µετά από την χειρουργική επέµβαση στους πνεύµονες επέρχεται µετά από πάροδο µερικών εβδοµάδων. Κάποιοι ασθενείς φυσικά αναρρώνουν πιο γρήγορα από άλλους. Υπάρχουν

Διαβάστε περισσότερα

ΟΣΤΕΟΑΡΘΡΙΤΙΔΑ ΓΟΝΑΤΟΣ: ΜΥΘΟΙ ΚΑΙ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ

ΟΣΤΕΟΑΡΘΡΙΤΙΔΑ ΓΟΝΑΤΟΣ: ΜΥΘΟΙ ΚΑΙ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΟΣΤΕΟΑΡΘΡΙΤΙΔΑ ΓΟΝΑΤΟΣ: ΜΥΘΟΙ ΚΑΙ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΑΘΑΝΑΣΑΚΗΣ Γ. ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΟΡΘΟΠΑΙΔΙΚΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΜΕΤΕΚΠΑΙΔΕΥΘΕΙΣ ΣΤΗΝ ΖΥΡΙΧΗ ΕΛΒΕΤΙΑΣ ΚΝΩΣΣΟΥ 236 -ΚΑΣΤΕΛΛΙ ΠΕΔΙΑΔΟΣ ΤΗΛ 2810 327988 6937 363 880 Η αρθρίτιδα

Διαβάστε περισσότερα

«Ενημερωθείτε για την Υγεία σας, Ζήστε καλύτερα! Άνοια Νευροπαθητικός Πόνος λόγω Σακχαρώδη Διαβήτη Σεξουαλική Ζωή στην Τρίτη Ηλικία - Ακράτεια»

«Ενημερωθείτε για την Υγεία σας, Ζήστε καλύτερα! Άνοια Νευροπαθητικός Πόνος λόγω Σακχαρώδη Διαβήτη Σεξουαλική Ζωή στην Τρίτη Ηλικία - Ακράτεια» Το Εθνικό Διαδημοτικό Δίκτυο Υγιών Πόλεων Προαγωγής Υγείας και οι Δήμος Νεάπολης-Συκεών, στα πλαίσια της συνεργασίας τους για την έγκυρη ενημέρωση των πολιτών σε θέματα Υγείας και Πρόληψης, διοργάνωσαν

Διαβάστε περισσότερα

Νέα Δεδομένα στην Αγγειοχειρουργική στην Κύπρο - Ενδοφλεβική Θεραπεία με λέϊζερ Μέθοδος EVLA Η πιολιγότερο ανώδυνη ιατρική πρακτική για Κιρσούς

Νέα Δεδομένα στην Αγγειοχειρουργική στην Κύπρο - Ενδοφλεβική Θεραπεία με λέϊζερ Μέθοδος EVLA Η πιολιγότερο ανώδυνη ιατρική πρακτική για Κιρσούς Νέα Δεδομένα στην Αγγειοχειρουργική στην Κύπρο - Ενδοφλεβική Θεραπεία με λέϊζερ Μέθοδος EVLA Η πιολιγότερο ανώδυνη ιατρική πρακτική για Κιρσούς Πια είναι η καλύτερη μέθοδος θεραπείας; Κιρσοί είναι το αποτέλεσμα

Διαβάστε περισσότερα

Συµµόρφωση στη φαρµακευτική αγωγή. Ευαγγελία Χαρέλα Νοσηλεύτρια MSc Β ΚΚ Ιπποκράτειο Θεσ/νικης

Συµµόρφωση στη φαρµακευτική αγωγή. Ευαγγελία Χαρέλα Νοσηλεύτρια MSc Β ΚΚ Ιπποκράτειο Θεσ/νικης Συµµόρφωση στη φαρµακευτική αγωγή Ευαγγελία Χαρέλα Νοσηλεύτρια MSc Β ΚΚ Ιπποκράτειο Θεσ/νικης Η καρδιακή ανεπάρκεια αποτελεί ένα σύνδροµο µε ζοφερή πρόγνωση :! ΝΥΗΑ Ι-ΙΙ: 2-5% θνητότητα ανά έτος! ΝΥΗΑ

Διαβάστε περισσότερα