Εισαγωγή της αντικειμενικά δομημένης εξέτασης κλινικών δεξιοτήτων στην αξιολόγηση των φοιτητών Ιατρικής

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Εισαγωγή της αντικειμενικά δομημένης εξέτασης κλινικών δεξιοτήτων στην αξιολόγηση των φοιτητών Ιατρικής"

Transcript

1 ΙΑΤΡΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ MEDICAL EDUCATION ÁÑ ÅÉÁ ÅËËÇÍÉÊÇÓ ÉÁÔÑÉÊÇÓ 2008, 25(4): Εισαγωγή της αντικειμενικά δομημένης εξέτασης κλινικών δεξιοτήτων στην αξιολόγηση των φοιτητών Ιατρικής Οι παραδοσιακές μορφές εξέτασης κλινικών δεξιοτήτων παρουσιάζουν κάποια πλεονεκτήματα, αλλά έχουν σαφείς περιορισμούς στον τομέα της αξιοπιστίας και της αντικειμενικότητας. Με στόχο να αντιμετωπιστούν αυτοί οι περιορισμοί αναπτύχθηκε η αντικειμενικά δομημένη εξέταση κλινικών δεξιοτήτων (objective structured clinical examination, OSCE). Πρόκειται για μια κυκλική ακολουθία σταθμών εξέτασης, με σκοπό την αξιολόγηση μιας σειράς κλινικών δεξιοτήτων σε συνθήκες εξομοίωσης, με τη συμβολή υποδυόμενων ασθενών και εκπαιδευτικών προπλασμάτων, με τους εξεταστές να στηρίζουν τη βαθμολογία τους σε τυποποιημένα φύλλα βαθμολογίας. Το OSCE είναι περισσότερο αδιάβλητο και αντικειμενικό από τις παραδοσιακές μεθόδους. Η Ιατρική Σχολή του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης (ΙΣΑΠΘ) προχώρησε στην πιλοτική εφαρμογή του OSCE σε φοιτητές που ολοκλήρωσαν την κλινική άσκηση στην Παθολογία, έχοντας παράλληλα παρακολουθήσει ένα συμπληρωματικό εργαστήριο κλινικών δεξιοτήτων. Ο σχεδιασμός του OSCE έγινε ακολουθώντας συγκεκριμένα βήματα. Το πρώτο βήμα ήταν ο σχεδιασμός ενός πλάνου εξέτασης. Το πλάνο αυτό συντέλεσε στη σωστή επιλογή δεξιοτήτων που θα εξεταστούν και καθοδήγησε στην επιλογή της μορφής που θα πάρει η εξέταση. Επόμενο βήμα αποτέλεσε ο σχεδιασμός των σταθμών με βάση τις κλινικές καταστάσεις που προσδιορίζονται από το πλάνο εξέτασης. Τα βασικά συστατικά στο σχεδιασμό ενός σταθμού ήταν η συγγραφή ξεκάθαρων οδηγιών για τους εξεταζόμενους φοιτητές, τους εξεταστές και τους ασθενείς, η σύνταξη του φύλλου βαθμολογίας, η δημιουργία λίστας υλικών που απαιτούνται για την εξέταση. Μετά το σχεδιασμό του κάθε σταθμού ακολούθησε η πιλοτική εφαρμογή, με στόχο τη βελτίωση των οδηγιών για τους φοιτητές και το σχεδιασμό ενός σταθμού εξέτασης, που μπορεί να ολοκληρωθεί στον προβλεπόμενο χρόνο. Για την εξέταση χρησιμοποιήθηκε ο χώρος του τμήματος επειγόντων περιστατικών (ΤΕΠ) του ΠΓΝΘ «ΑΧΕΠΑ» σε χρόνο μη λειτουργίας του. Πρόκειται για ένα πραγματικό κλινικό περιβάλλον με μεγάλο αριθμό αιθουσών, που εξασφαλίζει την κυκλική ακολουθία της εξέτασης. Ο σχεδιασμός και η εφαρμογή ενός OSCE αποτελεί μια σύνθετη διαδικασία. Οι βασικές απαιτήσεις για την επιτυχία είναι ο καλός σχεδιασμός, η σημαντική γραμματειακή στήριξη, η συμμετοχή της πανεπιστημιακής κοινότητας, η παρουσία καλά εκπαιδευμένων υποδυόμενων ασθενών. Το OSCE απαιτεί εμπλοκή μεγάλου αριθμού ατόμων (εξεταστών, υποδυόμενων ασθενών) και πολύ διαθέσιμο χρόνο, τόσο στη φάση προετοιμασίας όσο και την ημέρα της εξέτασης. Τα συμπεράσματα από την επιτυχή πιλοτική εφαρμογή του αναλύονται με στόχο την ένταξή του στο σύστημα εξετάσεων της Ιατρικής Σχολής στο πλαίσιο αναβάθμισης των λειτουργιών της. Copyright Athens Medical Society ARCHIVES OF HELLENIC MEDICINE: ISSN ARCHIVES OF HELLENIC MEDICINE 2008, 25(4): E. Σμυρνάκης, 1 A. Φαϊτατζίδου, 2 A. Μπένος, 1 N. Ντόμπρος Εργαστήριο Υγιεινής 2 Γενικό Χειρουργείο, ΠΓΝΘ «ΑΧΕΠΑ», Θεσσαλονίκη 3 Α Παθολογική Κλινική, Eργαστήριο Κλινικών Δεξιοτήτων, Ιατρική Σχολή, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, Θεσσαλονίκη Implementation of the objective structured clinical examination (OSCE) in the assessment of medical students Λέξεις ευρετηρίου Abstract at the end of the article Αντικειμενικά δομημένη εξέταση κλινικών δεξιοτήτων Εκπαίδευση Εξετάσεις Ιατρική Προπτυχιακή Υποβλήθηκε Εγκρίθηκε ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ιατρική εκπαίδευση, η αξιολόγηση φοιτητών και ασκούμενων ιατρών και η έρευνα στην ιατρική εκπαίδευση έχουν αλλάξει τα τελευταία χρόνια. 1 Στις σύγχρονες κατευθύνσεις στην ιατρική εκπαίδευση περιγράφεται η ανάγκη αναπροσαρμογής των προγραμμάτων σπουδών με ενίσχυση της εκπαίδευσης σε κλινικές δεξιότητες. 2 Η αναπροσαρμογή της εκπαίδευσης στις κλινικές δεξιότητες απαιτεί ανάλογη αναπροσαρμογή των μεθόδων εξέτασης

2 510 E. Σμυρνάκης και συν με ενίσχυση της αξιολόγησης κλινικών δεξιοτήτων. Οι παραδοσιακές μέθοδοι εξέτασης των φοιτητών επανεξετάζονται σήμερα με βάση 5 κύρια χαρακτηριστικά: την αξιοπιστία, την εγκυρότητα, την επίδραση στην εκπαίδευση, το κόστος και την αποδοχή τους. 1 Οι διάφορες μορφές γραπτών και προφορικών εξετάσεων αναλύονται ως προς την ικανότητά τους στην αξιολόγηση γνώσεων, δεξιοτήτων, στάσεων και συμπεριφορών. Σε ένα κατά κύριο λόγο θεωρητικό πρόγραμμα σπουδών κυριαρχεί η επιλογή γραπτών μορφών εξέτασης. Οι γραπτές εξετάσεις πολλαπλής επιλογής (multiple choice questions), αξιολογούμενες με τα παραπάνω χαρακτηριστικά, θεωρούνται έγκυρες στην εξέταση γνώσεων. 3 Μαζί με τις προφορικές εξετάσεις σε ένα περιστατικό (long case) ή σε πολλά μικρά περιστατικά (short cases) χρησιμοποιήθηκαν και χρησιμοποιούνται και στις μέρες μας στις εξετάσεις κλινικών δεξιοτήτων. Επανεξετάζοντας τις μεθόδους αυτές, διαπιστώθηκε ότι οι μεν γραπτές εξετάσεις πολλαπλής επιλογής, όταν επιλέγονται για την εξέταση κλινικών δεξιοτήτων, έχουν πολύ χαμηλή εγκυρότητα (validity), οι δε προφορικές εξετάσεις έχουν πολύ χαμηλή αξιοπιστία (reliability). 4 Η χαμηλή εγκυρότητα των γραπτών εξετάσεων πολλαπλής επιλογής αποδίδεται στο φαινόμενο της συνεπαγωγής cueing effect, καθώς δεν είναι συνηθισμένο στην πραγματικότητα να έχει ο ιατρός όλες τις πιθανές απαντήσεις μπροστά του. 5 7 Οι άλλες μορφές γραπτής εξέτασης, όπως οι ερωτήσεις ανάπτυξης και οι εκθέσεις, αν και εξετάζουν καλά τις θεωρητικές γνώσεις, δεν μπορούν από τη φύση τους να εξετάσουν κλινικές δεξιότητες Από την άλλη, η μη αποδεκτή αξιοπιστία των προφορικών εξετάσεων αποδίδεται στο μικρό αριθμό δεξιοτήτων που εξετάζονται κάθε φορά και στην ανομοιογένεια των δεξιοτήτων, των ερωτήσεων και της βαθμολογίας. 11 Προκειμένου να αντιμετωπιστούν οι παραπάνω περιορισμοί και να αναβαθμιστεί η ποιότητα των εξετάσεων, προτάθηκαν νέες μέθοδοι, με πλέον επικρατούσα την αντικειμενικά δομημένη εξέταση κλινικών δεξιοτήτων (objective structured clinical examination, OSCE). Η μέθοδος αυτή περιγράφηκε για πρώτη φορά το 1975 από τους Harden et al. 5 Αποτελείται από μια σειρά σταθμών εξέτασης, ανάμεσα στους οποίους κινούνται οι εξεταζόμενοι 11,12 (εικ. 1). Σε κάθε σταθμό, οι εξεταζόμενοι καλούνται να φέρουν σε πέρας, σε συγκεκριμένο χρόνο, μια ενέργεια-κλινική δεξιότητα με τη συμβολή ασθενών ή υποδυόμενων ασθενών. Η βαθμολογία γίνεται με τη χρήση τυποποιημένων προκατασκευασμένων φύλλων βαθμολογίας. Επομένως, ο μεγάλος αριθμός σταθμών εξέτασης και δεξιοτήτων, η τυποποίηση των σταθμών και η εξέταση όλων των εξεταζόμενων στις ίδιες συνθήκες, καθώς και η χρήση τυποποιημένων φύλλων βαθμολογίας, είναι τέσσερα από τα πλεονεκτήματα αυτής της μεθόδου που απαντούν στις αδυναμίες των παραδοσιακών μεθόδων εξέτασης, προσδίδοντάς της υψηλή αξιοπιστία και εγκυρότητα. 3,13 Από τα πρώτα χρόνια εφαρμογής του το OSCE έτυχε ευρείας αποδοχής. Μετά το Ηνωμένο Βασίλειο, όπου αρχικά εφαρμόστηκε, εξαπλώθηκε σταδιακά στις ιατρικές σχολές του δυτικού κόσμου. Από τη δεκαετία του 90 χρησιμοποιείται στη βόρεια Αμερική, στον Καναδά και στην Αυστραλία. Στον Εικόνα 1. Το OSCE αποτελείται από μια κυκλική σειρά σταθμών εξέτασης, ανάμεσα στους οποίους κινούνται οι εξεταζόμενοι.

3 Αντικειμενικά Δομημένη Εξέταση Κλινικων δεξιοτητων 511 Καναδά αποτελεί υποχρεωτική μέθοδο, που επιλέχθηκε για τις εθνικές εξετάσεις απόκτησης άδειας άσκησης της Ιατρικής. 14 Σταδιακά, εξαπλώθηκε σε όλες τις βαθμίδες προπτυχιακής και μεταπτυχιακής ιατρικής εκπαίδευσης. 15 Μέσα σε λίγα χρόνια, εκτός από την Ιατρική, διαδόθηκε και στις εξετάσεις και άλλων επαγγελμάτων υγείας, με χαρακτηριστικότερο παράδειγμα τη Νοσηλευτική Από το 1975 έως σήμερα, πολλές μελέτες έχουν ελέγξει το OSCE σε σχέση με παραδοσιακές μορφές εξέτασης. Στις πρώτες μελέτες παρουσιάζονται συγκρίσεις που οδηγούν στην καταξίωση του OSCE ως μιας συγκρίσιμης και αξιόπιστης μεθόδου εξέτασης. 19 Σε σύγκριση με παραδοσιακές μεθόδους εξέτασης, όπως ο βαθμός του επιβλέποντα, η εξέταση σε κλινικά περιστατικά (long case) και οι ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής, το OSCE φάνηκε να είναι μια αξιόπιστη και αντικειμενική μέθοδος εξέτασης κλινικών δεξιοτήτων. 20 Σε σχέση με τη μικρής (short case) και τη μεγάλης διάρκειας (long case) εξέταση σε περιστατικά, όπου οι εξεταζόμενοι βλέπουν διαφορετικούς ασθενείς, σε διαφορετική χρονική στιγμή, εξεταζόμενοι από εξεταστές που μπορεί να μη χρησιμοποιούν τον ίδιο τυποποιημένο τρόπο βαθμολογίας κάνοντας τη βαθμολογία αυθαίρετη και υποκειμενική, το OSCE προσφέρει ομοιόμορφο τρόπο βαθμολογίας και αμετάβλητα κλινικά σενάρια εξέτασης. 21 Επίσης, φάνηκε να παρέχει σημαντικές επιπρόσθετες πληροφορίες για ελλείψεις των φοιτητών σε θέματα κλινικών δεξιοτήτων, κάτι που δεν γινόταν με τις παραδοσιακές πρακτικές εξετάσεις. 22 Η Ιατρική Σχολή του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, με βάση τις νέες τάσεις και εμπειρίες της διεθνούς επιστημονικής κοινότητας, βρίσκεται τα τελευταία χρόνια σε μια συνεχή διαδικασία αναβάθμισης του προγράμματος προπτυχιακών σπουδών. 23 Ενέργειες προς αυτή την κατεύθυνση είναι η εισαγωγή διασυνδεδεμένων μαθημάτων, η προσθήκη νέων επιλεγόμενων μαθημάτων (όπως η εισαγωγή στη μεθοδολογία έρευνας, οι τεχνικές επικοινωνίας και εκπαίδευσης, περιβάλλον και υγεία, η τεκμηριωμένη συνταγογράφηση-θεραπευτική και το εργαστήριο κλινικών δεξιοτήτων), η υιοθέτηση μεθόδων διδασκαλίας προσανατολισμένες στους φοιτητές, η εισαγωγή μαθημάτων με προσανατολισμό την κοινότητα (όπως η εισαγωγή στην Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας και τη Γενική Ιατρική). 24 Η αναβάθμιση που επιχειρείται να γίνει στο πρόγραμμα σπουδών με την ενίσχυση της εκπαίδευσης σε κλινικές δεξιότητες στο εργαστήριο κλινικών δεξιοτήτων, σε συμφωνία με τις σύγχρονες απόψεις, απαιτεί και αναβάθμιση του εξεταστικού συστήματος. Με γνώμονα τα παραπάνω, η Ιατρική Σχολή ΑΠΘ προχώρησε στην πιλοτική εφαρμογή του OSCE το Μάρτιο του 2005, θέλοντας να εξετάσει τη δυνατότητα υιοθέτησής του στο εξεταστικό της σύστημα. Στο τέλος της τρίμηνης κλινικής άσκησης στην Παθολογία, μια σειρά φοιτητών, εκτός από την προφορική εξέταση στο θάλαμο και στον καθηγητή, εξετάστηκε και με το OSCE. Συμπληρωματικά του προγράμματος της κλινικής άσκησης, οι φοιτητές παρακολούθησαν σε μικρές ομάδες μία φορά την εβδομάδα ένα δίωρο εργαστήριο κλινικών δεξιοτήτων (ΕΚΔ). Αντικείμενα εκπαίδευσης στο ΕΚΔ ήταν ζητήματα πρόληψης λοιμώξεων, η λήψη ιστορικού με τη συμμετοχή σε παιχνίδι ρόλων (role playing), η κλινική εξέταση με εξάσκηση των φοιτητών σε ζευγάρια, η τεχνική λήψης ηλεκτροκαρδιογραφήματος, η εξέταση σακχάρου με σακχαρόμετρο, η εξέταση ούρων με ταινία, η εξάσκηση στη χρήση ροόμετρου, η χορήγηση οξυγόνου και εισπνεόμενων φαρμάκων, καθώς και μια σειρά δεξιοτήτων με τη χρήση εκπαιδευτικών προπλασμάτων, όπως η φλεβοκέντηση, οι ενέσεις, ο καθετηριασμός ουροδόχου κύστης, η δακτυλική εξέταση προστάτη. Η εκπαίδευση στο ΕΚΔ έδωσε τη δυνατότητα καλύτερου σχεδιασμού του OSCE. Οι φοιτητές που εκπαιδεύτηκαν σε βασικές κλινικές δεξιότητες με το συστηματικό τρόπο του ΕΚΔ ήταν πλέον δυνατόν να εξεταστούν με μια αντικειμενική μέθοδο εξέτασης. Η εμπειρία από το σχεδιασμό και την πραγματοποίηση του OSCE καταγράφεται αναλυτικά στη συνέχεια, με στόχο να αποτελέσει ένα χρήσιμο οδηγό σε όσους επιθυμήσουν να εντάξουν τη μέθοδο αυτή στο εξεταστικό τους σύστημα. 2. ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΤΗΣ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΙΚΑ ΔΟΜΗΜΕΝΗΣ ΕΞΕΤΑΣΗΣ ΚΛΙΝΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ Ο σχεδιασμός της αντικειμενικά δομημένης εξέτασης κλινικών δεξιοτήτων απαιτεί μια σειρά μεθοδευμένων βημάτων. 15, Σχεδιασμός πλάνου εξέτασης και επιλογή δεξιοτήτων που εξετάζονται (blueprint) Οι δεξιότητες που επιλέχθηκαν για την εξέταση ήταν συναφείς με το πρόγραμμα και τους εκπαιδευτικούς στόχους της κλινικής άσκησης στην Παθολογία και στο ΕΚΔ. Το OSCE δίνει τη δυνατότητα να εξεταστούν δεξιότητες που δεν διδάσκονται και δεν εξετάζονται στα παραδοσιακά προγράμματα σπουδών. Έτσι, εκτός από τη λήψη ιστορικού και την κλινική εξέταση, στο OSCE εξετάζονται οι δεξιότητες επικοινωνίας, οι πρακτικές δεξιότητες, όπως οι ενέσεις, η

4 512 E. Σμυρνάκης και συν φλεβοκέντηση, ο καθετηριασμός κύστης και η δακτυλική εξέταση, δεξιότητες που από τη φύση τους παρουσιάζουν δυσκολίες εξέτασης σε πραγματικούς ασθενείς. Για την εξασφάλιση αποδεκτής εγκυρότητας περιεχομένου (content validity) κατασκευάστηκε αρχικά ένα πλάνο εξέτασης (blueprint), 26 όπου όλες οι βασικές κατηγορίες δεξιοτήτων (δηλαδή η λήψη ιστορικού, οι δεξιότητες επικοινωνίας, η κλινική εξέταση, οι πρακτικές δεξιότητες, η ερμηνεία εξετάσεων) εξετάζονται μέσα από επιλεγμένες καταστάσεις και προβλήματα. Το πλάνο εξέτασης που σχεδιάστηκε να δοκιμαστεί για την εξέταση των φοιτητών της κλινικής άσκησης στην Παθολογία περιγράφεται στον πίνακα Επιλογή περιστατικών Μετά από τη δημιουργία του πλάνου εξέτασης επιλέχθηκε από τους εκπαιδευτές του ΕΚΔ ένα κλινικό σενάριο/ περιστατικό για κάθε σταθμό (πίν. 2). Για την επιλογή του κλινικού σεναρίου μελετήθηκε η σύγχρονη βιβλιογραφία σχετικά με εξετάσεις OSCE. 26 Ο χρόνος εξέτασης σε κάθε σταθμό καθορίστηκε στα 5 min. Λαμβάνοντας υπόψη τη συνθήκη ότι ο αριθμός των σταθμών εξέτασης σε ένα OSCE πρέπει να εξασφαλίζει κάλυψη όλων των αντικειμένων εκπαίδευσης, όντας σε συμφωνία με τους εκπαιδευτικούς στόχους, 27 στην πιλοτική φάση λειτουργίας του ΕΚΔ σχεδιάστηκαν 13 σταθμοί με 2 ενδιάμεσους σταθμούς ανάπαυλας των εξεταζομένων. Η μετάβαση από σταθμό σε σταθμό διαρκεί 1 min. Ο συνολικός χρόνος της εξέτασης προκύπτει πολλαπλασιάζοντας τον αριθμό των σταθμών με το χρόνο εξέτασης και μετάβασης. Έτσι, στην εξέταση αυτή, ο συνολικός χρόνος για κάθε σειρά εξεταζομένων ήταν 15x6=90 min Σχεδιασμός σταθμών εξέτασης Στους σταθμούς εξέτασης 1 (λήψης ιστορικού) και 13 (ανακοίνωσης διάγνωσης) συμμετείχαν 6 υποδυόμενοι Πίνακας 1. Πλάνο εξέτασης. Περιεχόμενο Λήψη ιστορικού και επικοινωνία Κλινικές δεξιότητες Κλινική εξέταση Πρακτικές δεξιότητες Ερμηνεία εξετάσεων Αναπνευστικό + + Καρδιαγγειακό Ουρογεννητικό + + Γαστρεντερικό + Μυοσκελετικό + + Νευρικό + ασθενείς 3 ανά σταθμό που εναλλάσσονταν μεταξύ τους. Η ομάδα αυτή είχε προετοιμαστεί σε ειδικές συναντήσεις. Στους σταθμούς κλινικής εξέτασης 2 (νευρολογικής εξέτασης σε ασθενή με αδυναμία στα κάτω άκρα), 3 (μέτρησης αρτηριακής πίεσης), 14 (εκτίμησης ζωτικών σημείων και χορήγησης οξυγόνου), καθώς και στους σταθμούς εξέτασης πρακτικών δεξιοτήτων 8 (τοποθέτησης ορού) και 15 (ενδομυϊκής ένεσης), συμμετείχε από ένα ζεύγος φοιτητών, που εθελοντικά συνέβαλαν στην πραγματοποίηση της εξέτασης. Η εξέταση στους σταθμούς 8 (τοποθέτηση ορού) και 15 (ενδομυϊκή ένεση) έγινε με την ανάρτηση ειδικών εκπαιδευτικών προπλασμάτων στο βραχίονα και στο μηρό εθελοντών φοιτητών. Στους σταθμούς 4, 5 και 6 οι φοιτητές εξετάστηκαν πάνω στην ερμηνεία του ηλεκτροκαρδιογραφήματος, της γενικής αίματος και της ακτινογραφίας θώρακος, αντίστοιχα, μελετώντας τις επιλεγμένες από την εξεταστική επιτροπή παρακλινικές εξετάσεις και απαντώντας στο χρόνο των 5 Πίνακας 2. Περιγραφή σταθμών και συνθηκών εξέτασης. Σταθμός/κλινικό σενάριο Τύπος εξέτασης 1. Ασθενής με πόνο στο στήθος Ι/ΥΑ 2. Ασθενής με αδυναμία στα κάτω άκρα ΚΕ/ΥΑ 3. Μέτρηση αρτηριακής πίεσης σε ασθενή με αναφερόμενη ζάλη 4. Ηλεκτροκαρδιογράφημα ασθενούς με εικόνα οξέος εμφράγματος του μυοκαρδίου 5. Γενική αίματος σε ασθενή με σιδηροπενική αναιμία και σε ασθενή με λοίμωξη ΚΕ/ΥΑ ΕΕ/Γ ΕΕ/Γ 6. Ακτινογραφία θώρακος σε ασθενή με πνευμονία ΕΕ/Γ 7. Σταθμός ανάπαυλας 8. Τοποθέτηση ορού σε ασθενή με αφυδάτωση ΠΔ/ΕΠ 9. Δακτυλική εξέταση προστάτη σε ασθενή με προβλήματα ούρησης 10. Καθετηριασμός κύστης σε άνδρα με δυσκολία ούρησης 11. Εξέταση ούρων με ταινία σε ασθενή με κυστικά ενοχλήματα 12. Σταθμός ανάπαυλας 13. Ανακοίνωση διάγνωσης και θεραπείας σε ασθενή με πεπτικό έλκος 14. Εκτίμηση ζωτικών σημείων και χορήγηση οξυγόνου σε ασθενή με δύσπνοια ΚΕ/ΕΠ ΠΔ/ΕΠ ΠΔ-ΕΕ/ΠΕ ΔΕ/ΥΑ ΚΕ-ΠΔ/ΥΑ 15. Ενδομυϊκή ένεση σε ασθενή με εμπύρετο ΠΔ/ΥΑ-ΕΠ Ι: Ιστορικό, ΚΕ: Κλινική εξέταση, ΠΔ: Πρακτική δεξιότητα, ΕΕ: Ερμηνεία εξετάσεων, ΔΕ: Δεξιότητες επικοινωνίας, ΥΑ: Υποδυόμενος ασθενής, ΕΠ: Εκπαιδευτικό πρόπλασμα, ΠΕ: Προφορική εξέταση, Γ: Γραπτή δοκιμασία

5 Αντικειμενικά Δομημένη Εξέταση Κλινικων δεξιοτητων 513 min στο αντίστοιχο φύλλο με τις ερωτήσεις. Οι σταθμοί αυτοί πραγματοποιήθηκαν με τη συμβολή εποπτών που μοίραζαν και συνέλεγαν τα φύλλα με τις απαντήσεις. Στους σταθμούς 9 (δακτυλικής εξέτασης προστάτη) και 10 (καθετηριασμού κύστης), η εξέταση πραγματοποιήθηκε με τη χρήση αποκλειστικά των ειδικών εκπαιδευτικών προπλασμάτων χωρίς τη συμμετοχή υποδυόμενων ασθενών. Τέλος, ο σταθμός 11 (εξέτασης ούρων με ταινία) έγινε με την εξέταση προεπιλεγμένων φυσιολογικών και παθολογικών δειγμάτων ούρων παρουσία ενός εξεταστή. Με βάση το περιστατικό που επιλέχθηκε για κάθε σταθμό, δημιουργήθηκε το φύλλο βαθμολογίας (checklist) και γραπτές οδηγίες για τους φοιτητές, τους υποδυόμενους ασθενείς και τους εξεταστές. Η σύνταξη του φύλλου βαθμολογίας στηρίχθηκε στα βήματα που περιγράφηκαν στο ΕΚΔ και αποτελούσαν περιεχόμενο του «οδηγού εκπαίδευσης» που διανεμήθηκε στους φοιτητές. Κάθε κριτήριο-βήμα επιλέχθηκε να βαθμολογείται με +2 βαθμούς, εάν έχει πραγματοποιηθεί με επιτυχία, με +1 βαθμό, εάν δεν πραγματοποιήθηκε σε ικανοποιητικό βαθμό, και με 0 εάν δεν πραγματοποιήθηκε καθόλου από τους εξεταζόμενους. 28 Σε ορισμένους σταθμούς, όπου επισημάνθηκαν κριτήρια αυξημένης βαρύτητας, η βαθμολογία διαμορφώθηκε ανάλογα. Όλοι οι σταθμοί επιλέχθηκαν να έχουν το ίδιο συνολικό άθροισμα βαθμών, ώστε να είναι ίσης βαρύτητας. Στο τέλος της βαθμολογίας, μετά από τη συμπλήρωση του καταλόγου των κριτηρίων, ζητείται από τον εξεταστή να χαρακτηρίσει τη συνολική προσπάθεια ως «επιτυχημένη», «οριακή» ή «αποτυχημένη». Το πρότυπο που ακολούθησαν τα φύλλα βαθμολογίας απεικονίζεται στον πίνακα 3. Οι οδηγίες για τους εξεταζόμενους φοιτητές αναρτώνται στην είσοδο κάθε σταθμού εξέτασης και αναφέρονται στο περιστατικό και στις δεξιότητες που θα πρέπει να αναπτυχθούν την ώρα της εξέτασης. Έγινε προσπάθεια ώστε οι οδηγίες να είναι απλές και κατανοητές, χωρίς ασάφειες. Οι οδηγίες για τους υποδυόμενους ασθενείς έχουν ως στόχο τη διαμόρφωση ενός τυποποιημένου τρόπου απάντησης στις ερωτήσεις/πράξεις, διατηρώντας ίδιες συνθήκες για όλους τους εξεταζόμενους, ώστε η εξέταση να είναι όσο το δυνατόν περισσότερο αντικειμενική. Οι οδηγίες για τους εξεταστές αποσκοπούσαν στην εξοικείωση με τον τρόπο εξέτασης, εστιαζόμενες στις ιδιαιτερότητες κάθε σταθμού, αλλά κυρίως στην τυποποίηση του τρόπου βαθμολογίας Πιλοτική εφαρμογή σταθμών Για κάθε σταθμό έγινε πιλοτική εφαρμογή για έλεγχο των οδηγιών, του υλικού, του χρόνου που απαιτεί η εξέταση, του φύλλου βαθμολογίας και του χώρου εξέτασης. Στόχος της πιλοτικής εφαρμογής ήταν η διόρθωση των οδηγιών, η τυποποίηση του τρόπου βαθμολογίας των εξεταστών και η εξοικείωση των υποδυόμενων με το ρόλο τους. 3. ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΤΗΣ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΙΚΑ ΔΟΜΗΜΕΝΗΣ ΕΞΕΤΑΣΗΣ ΚΛΙΝΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ 3.1. Προσωπικό Ασθενείς σε σταθμούς-υποδυόμενοι ασθενείς. Η εξέταση κλινικών δεξιοτήτων γίνεται με την παρουσία σε ορισμένους σταθμούς ενός υποδυόμενου ασθενούς. 27 Οι υποδυόμενοι ασθενείς είναι άτομα με κάποιες υποκριτικές ικανότητες. Την ομάδα αυτή στελεχώνουν φοιτητές Πίνακας 3. Πρότυπο φύλλου βαθμολογίας. Πραγματοποιήθηκε ικανοποιητικά Πραγματοποιήθηκε αλλά όχι τελείως καλά Δεν πραγματοποιήθηκε ή πραγματοποιήθηκε λανθασμένα Συστήθηκε στον ασθενή Επεξήγησε τι θα κάνει Έπλυνε τα χέρια του Τοποθέτησε τον ασθενή σε σωστή θέση Ευχαρίστησε τον ασθενή Σύνολο Συνολική εικόνα επίδοσης στο σταθμό Επιτυχία Οριακό Αποτυχία

6 514 E. Σμυρνάκης και συν της Ιατρικής Σχολής, κυρίως μέλη θεατρικών ομάδων. Σε συναντήσεις προετοιμασίας, στις οποίες συμμετέχουν και οι εξεταστές των σταθμών αυτών, διαβάζεται το σενάριο και στη συνέχεια δοκιμάζεται ο σταθμός με εναλλαγή ρόλων, ώστε να τυποποιηθούν οι απαντήσεις και, βέβαια, ο τρόπος βαθμολογίας (εικ. 2) Εξεταστές. Ρόλο εξεταστή σε ένα σύστημα που στηρίζεται σε καλά δομημένες προκατασκευασμένες φόρμες βαθμολογίας έχουν κυρίως οι εκπαιδευτές του ΕΚΔ. Η φύση της εξέτασης απαιτεί μεγάλο αριθμό εξεταστών, με τη συμμετοχή εκτός των εκπαιδευτών του ΕΚΔ και εξωτερικών εξεταστών. Οι εξεταστές, που δεν ήταν εκπαιδευτές του ΕΚΔ, επιλέχθηκαν με βάση την εκπαιδευτική τους εμπειρία, το ειδικό γνωστικό τους αντικείμενο και το αντικείμενο εξέτασης. Όλοι οι εξεταστές συμμετείχαν σε ειδικά σχεδιασμένο εκπαιδευτικό πρόγραμμα, ώστε να εξοικειωθούν με τον τρόπο βαθμολογίας και με τις ιδιαιτερότητες της εξεταστικής μεθόδου. Στην εξέταση που πραγματοποιήθηκε, συμμετείχαν 2 μέλη του διδακτικού επιστημονικού προσωπικού, 2 μέλη διδακτικού προσωπικού του ΠΔ 407/80, 3 επιμελητές Γενικής Ιατρικής, 3 επιστημονικοί συνεργάτες της Παθολογικής Κλινικής και ειδικευόμενοι ιατροί στην Παθολογία, 2 ειδικευόμενοι Γενικής Ιατρικής, 10 μεταπτυχιακοί φοιτητές και υποψήφιοι διδάκτορες, 5 νοσηλευτές του Τμήματος Επειγόντων Περιστατικών και 1 της Μονάδας Εντατικής Θεραπείας του ΠΓΝΘ «ΑΧΕΠΑ». Θα πρέπει να σημειωθεί ότι ο εθελοντικός χαρακτήρας της συμμετοχής αυξάνει τις ανάγκες σε προσωπικό, καθώς η συνολική διαθεσιμότητα κάθε εξεταστή σε ώρες είναι περιορισμένη Επόπτες. Για την πραγματοποίηση των εξετάσεων Εικόνα 2. Εξέταση τοποθέτησης ορού, σε ένα σταθμό του OSCE, με τη συμβολή υποδυόμενης ασθενούς, στο βραχίονα της οποίας αναρτήθηκε ειδικό εκπαιδευτικό πρόπλασμα. Ο εξεταζόμενος αξιολογείται από τον εξεταστή με βάση ένα τυποποιημένο φύλλο βαθμολογίας. χρειάζονται επόπτες για τον έλεγχο των παρουσιών των υποψηφίων, την τήρηση του χρόνου και την ομαλή κίνηση από σταθμό σε σταθμό. Στην εξέταση που πραγματοποιήθηκε συμμετείχαν 3 επόπτες Επιλογή του κατάλληλου χώρου με βάση το αντικείμενο εξέτασης Στην πιλοτική φάση λειτουργίας του ΕΚΔ, οι εξετάσεις σχεδιάστηκαν να γίνουν στα Τμήματα Επειγόντων Περιστατικών (ΤΕΠ) του ΠΓΝΘ «ΑΧΕΠΑ» σε ώρα μη τακτικής λειτουργίας τους. Οι χώροι αυτοί αποτελούν πραγματικό κλινικό περιβάλλον και επιτρέπουν την κυκλική διαδρομή των φοιτητών. Για κάθε σταθμό εξέτασης επιλέχθηκε ο χώρος που δίνει τη δυνατότητα καλύτερης ανάπτυξης του σεναρίου. Τα βήματα συνοψίζονται στον πίνακα 4. Πίνακας 4. Βήματα στο σχεδιασμό και την οργάνωση του OSCΕ. Σχεδιασμός OSCE Σχεδιασμός πλάνου εξέτασης (blueprint) Επιλογή δεξιοτήτων που θα εξεταστούν αριθμού σταθμών εξέτασης Συγγραφή περιστατικών Σχεδιασμός σταθμών εξέτασης Δημιουργία για κάθε σταθμό Γραπτών οδηγιών για φοιτητές Γραπτών οδηγιών για υποδυόμενους ασθενείς Γραπτών οδηγιών για εξεταστές Φύλλου βαθμολογίας Καταλόγου υλικών που απαιτούνται για την εξέταση Πιλοτική εφαρμογή του σταθμού Οργάνωση OSCE Φοιτητές Ενημέρωση φοιτητών για τον τρόπο εξέτασης Προσωπικό Ένταξη υποδυόμενων ασθενών για τις εξετάσεις Εκπαίδευση υποδυόμενων ασθενών Ένταξη εξεταστών Ενημέρωση εξεταστών για την εξέταση και την εκπαίδευση Ένταξη εποπτών Ενημέρωση εποπτών για τις αρμοδιότητές τους και την εκπαίδευση Χώρος εξέτασης Επιλογή κατάλληλου χώρου για εξετάσεις Συνεννοήσεις για τη δυνατότητα χρήσης του χώρου

7 Αντικειμενικά Δομημένη Εξέταση Κλινικων δεξιοτητων ΟΡΓΑΝΟΓΡΑΜΜΑ-ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ ΕΞΕΤΑΣΗΣ 4.1. Μερικές εβδομάδες πριν από την εξέταση Για να πραγματοποιηθεί το OSCE απαιτείται καλή οργάνωση και προετοιμασία (πίν. 5), που αρχίζει αρκετό καιρό πριν από την ημερομηνία των εξετάσεων. Η επιλογή των κλινικών δεξιοτήτων που θα εξεταστούν, η συγγραφή των περιστατικών και η δημιουργία των υποστηρικτικών εντύπων (οδηγιών και φύλλου βαθμολογίας) ξεκίνησε δύο μήνες πριν από την εξέταση. Αρχικά, δημιουργήθηκε η ομάδα των υποδυόμενων ασθενών και έγιναν επαφές για τη δημιουργία της ομάδας των εξεταστών με βάση τις ανάγκες που προσδιορίστηκαν από τον αριθμό των σταθμών εξέτασης και τον αριθμό των εξεταζόμενων φοιτητών. Ακολούθησαν ενημερωτικές συναντήσεις για την εξοικείωση με τον τρόπο εξέτασης και ειδικά σχεδιασμένο εκπαιδευτικό πρόγραμμα. Η δοκιμαστική λειτουργία του κάθε σταθμού έγινε τον τελευταίο μήνα πριν από τις εξετάσεις με τη συμμετοχή εξεταστών και υποδυόμενων ασθενών. Το ίδιο διάστημα έγινε η συνεννόηση με τη διεύθυνση του ΤΕΠ για την οριστικοποίηση της ημερομηνίας και της ώρας εξετάσεων Δύο ημέρες πριν από την εξέταση Η επικοινωνία με τους εξεταστές και τους υποδυόμενους ασθενείς οδήγησε στη δημιουργία του τελικού προγράμματος εξέτασης με την τελική σύνθεση των εμπλεκόμενων Πίνακας 5. Οργανόγραμμα-ημερολόγιο εξέτασης. Πριν από την εξέταση (Εβδομάδες/μήνες) Σχεδιασμός και οργάνωση OSCE (1 2 ημέρες πριν από την εξέταση) Επικοινωνία με εξεταστές, υποδυόμενους ασθενείς και επόπτες Συλλογή και προετοιμασία υλικού εξετάσεων Δημιουργία φωτοαντιγράφων Εφοδιασμός τροφίμων-αναψυκτικών για τα διαλείμματα Ημέρα της εξέτασης Προετοιμασία χώρου-σταθμών εξέτασης Υποδοχή εξεταστών και υποδυόμενων ασθενών Υποδοχή εξεταζομένων και καθοδήγησή τους στο χώρο εξέτασης Έναρξη, διεξαγωγή και ολοκλήρωση εξέτασης Αξιολόγηση εξέτασης Αποκατάσταση των χώρων εξεταστών και υποδυόμενων ασθενών ανά σταθμό εξέτασης. Προετοιμάστηκαν τα υλικά για κάθε σταθμό, δημιουργήθηκαν τα φωτοαντίγραφα με τα φύλλα βαθμολογίας και τις οδηγίες και έγινε συνεννόηση για τον εφοδιασμό τροφίμων και αναψυκτικών για τα διαλείμματα της εξέτασης Την ημέρα της εξέτασης Με βάση το πλάνο εξέτασης, τοποθετήθηκαν οι σημάνσεις των σταθμών στα επιλεγμένα ιατρεία του ΤΕΠ-σταθμούς εξέτασης OSCE και το κουδούνι για τη σήμανση του χρόνου. Στη συνέχεια, μεταφέρθηκαν τα υλικά και διαμορφώθηκαν οι σταθμοί σύμφωνα με τις οδηγίες. Η προσέλευση εξεταστών και υποδυόμενων ασθενών προγραμματίστηκε μία ώρα, ενώ η συγκέντρωση των εξεταζόμενων μισή ώρα πριν από την προγραμματισμένη ώρα έναρξης της εξέτασης. Οι επόπτες οδήγησαν τους εξεταζόμενους μπροστά στον πρώτο σταθμό εξέτασης και συνέβαλαν στην ομαλή μετακίνηση των φοιτητών από σταθμό σε σταθμό. Για την εξέταση όλων των φοιτητών χρειάστηκε να πραγματοποιηθούν τρεις επαναλήψεις της εξέτασης, με 15 φοιτητές να εξετάζονται σε κάθε σειρά. Όλοι οι εξεταζόμενοι εξετάστηκαν την ίδια ημέρα. Η συνολική διάρκεια της εξέτασης για κάθε σειρά, όπως προαναφέρθηκε, ήταν 90 min και για την εξέταση και των τριών σειρών φοιτητών, μαζί με τα απαραίτητα διαλείμματα για την ξεκούραση των εξεταστών, απαιτήθηκαν 6 ώρες. Μετά από την ολοκλήρωση της εξέτασης, φοιτητές, εξεταστές και υποδυόμενοι ασθενείς συμμετείχαν στην αξιολόγηση του OSCE συμπληρώνοντας ένα ατομικό έντυπο ερωτηματολόγιο. Κύριο μέλημα μετά από την εξέταση είναι η ασφαλής συγκέντρωση των βαθμολογιών από όλους τους σταθμούς και η επαναφορά των χώρων στην αρχική τους κατάσταση, ώστε να μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την τακτική τους λειτουργία Βαθμολογία-καθορισμός βάσης Η βαθμολογία των φοιτητών έγινε με βάση το άθροισμα των βαθμών που έλαβαν στους σταθμούς εξέτασης, εκφρασμένο σε ποσοστό (%) της ανώτατης βαθμολογίας. Για τον καθορισμό της βάσης στις εξετάσεις OSCE εφαρμόστηκε η μέθοδος των οριακών αποτελεσμάτων (borderline group method), που αρχικά περιγράφηκε από το Medical Council στον Καναδά. 29 Σε κάθε σταθμό επιλέχθηκαν τα φύλλα βαθμολογίας των φοιτητών που είχαν χαρακτηριστεί ως

8 516 E. Σμυρνάκης και συν «οριακά» από τους εξεταστές. Από αυτά βγήκε ο μέσος όρος, που αποτέλεσε και τη βάση του συγκεκριμένου σταθμού. Η συνολική βάση προέκυψε από το άθροισμα των βάσεων σε όλους τους σταθμούς του OSCE, εκφρασμένη σε ποσοστό (%). Στην πρώτη σειρά εξέτασης συμμετείχαν 42 φοιτητές με μέσο όρο βαθμολογίας 66,36% (SD: 9,17). Η βάση υπολογίστηκε στο 54% και το ποσοστό επιτυχίας ήταν 92,8% (39/42) (εικ. 3). Σε μια σειρά 13 φοιτητών που εξετάστηκαν με ανάλογο OSCE μετά το τρίμηνο της Παθολογίας, χωρίς να έχει προηγηθεί εκπαίδευση στο ΕΚΔ, το ποσοστό επιτυχίας ήταν χαμηλότερο, 23% (3/13) (Ρ<0,01), με επίσης χαμηλότερο μέσο όρο βαθμολογίας, 51,45% (SD: 4,37) (Ρ<0,001). 30 Το υψηλό ποσοστό επιτυχίας των φοιτητών και η μικρή απόκλιση στη βαθμολογία δικαιολογείται από τη συστηματική εκπαίδευση που προηγήθηκε στο ΕΚΔ στις κλινικές δεξιότητες. Η βαθμολογία στο OSCE δεν μπορεί να συγκριθεί με τη βαθμολογία των φοιτητών στο τρίμηνο της Παθολογίας. Η βαθμολογία στο τρίμηνο προκύπτει σε μεγάλο βαθμό από τη βαθμολογία σε μια γραπτή δοκιμασία και από την εξέταση στο θάλαμο των ασθενών. Με τις γραπτές εξετάσεις εξετάζονται κυρίως οι γνώσεις. Οι παραδοσιακές προφορικές εξετάσεις, με τη σειρά τους, στερούνται αξιοπιστίας και αντικειμενικότητας. Επίσης, προσανατολίζονται κυρίως σε εξέταση της θεωρίας και λιγότερο της πράξης. 5. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ Το OSCE είναι μια μέθοδος που εφαρμόζεται με επιτυχία εδώ και πολλά χρόνια. Όπως όλες οι μέθοδοι αξιολόγησης, παρουσιάζει ορισμένες αδυναμίες. Οι κυριότερες αδυναμίες που έχουν περιγραφεί στη βιβλιογραφία είναι: 16,31 33 Το αυξημένο άγχος των εξεταζομένων Οι αυξημένες απαιτήσεις σε προσωπικό, χρόνο και ώρα 33 Ο κίνδυνος διαρροής των αντικειμένων εξέτασης, όταν το OSCE επαναλαμβάνεται σε διαδοχικές ώρες της ίδιας ημέρας 33 Η αναγκαστική από τη μορφή της εξέτασης διαίρεση σε σταθμούς, που έρχεται σε αντίθεση με την ολιστική προσέγγιση. 6,33 Παρά τις αδυναμίες της, τα πλεονεκτήματα που καθιέρωσαν τη μέθοδο OSCE ως μια από τις κύριες μεθόδους εξέτασης κλινικών δεξιοτήτων είναι: 7,10 Η μεγαλύτερη αντικειμενικότητα Η εξέταση από ομάδα εξεταστών, με συνέπεια τη μείωση του κινδύνου για το «σφάλμα του εξεταστή» (examiner bias) 16,33 Η μείωση του κινδύνου ανισότητας της βαθμολογίας που προκύπτει από την εξέταση φοιτητών από διαφορετικούς εξεταστές. Σε κάθε σταθμό του OSCE οι εξεταζόμενοι εξετάζονται από τους ίδιους εξεταστές. Στην προφορική εξέταση, η εξέταση διαφορετικών φοιτητών και η τελική βαθμολογία συχνά γίνεται από διαφορετικούς εξεταστές 16 Η θετική ανταπόκριση από εξεταστές και εξεταζόμενους 17,34 Το μεγαλύτερο φάσμα δεξιοτήτων που εξετάζονται 10,16 16 Η μείωση του παράγοντα τύχη στην εξέταση Bαθμολογία σε ποσοστό % 54% βάση 7,2% αποτυχόντες 92,8% επιτυχόντες Φοιτητές Εικόνα 3. Οι επιδόσεις των φοιτητών που εξετάστηκαν με το ΟSCE. Κάθε στήλη αντιστοιχεί σε ένα φοιτητή.

9 Αντικειμενικά Δομημένη Εξέταση Κλινικων δεξιοτητων Η κινητοποίηση για εκπαίδευση 7,33 Η υψηλή αξιοπιστία και εγκυρότητα. Η εξέταση OSCE πραγματοποιήθηκε στην Ιατρική Σχολή του ΑΠΘ χωρίς προβλήματα. Η εμπειρία από την εφαρμογή της και τα αποτελέσματα της αξιολόγησης οδήγησαν στη βελτίωση επιμέρους σημείων. Με κύριο αρνητικό στοιχείο το άγχος από την πίεση του χρόνου και το λίγο χρόνο για την πραγματοποίηση των ζητούμενων σε ορισμένους σταθμούς, η μέθοδος έγινε θετικά αποδεκτή από τους περισσότερους φοιτητές. Ενδεικτικά, αναφέρεται ότι το 87% των φοιτητών συμφώνησε πως η εξέταση κάλυψε μεγάλο φάσμα κλινικών δεξιοτήτων και το 85% των φοιτητών συμφώνησε για την καλή οργάνωση της εξέτασης. Σε σύγκριση με τις παραδοσιακές μορφές εξέτασης, γραπτές και προφορικές εξετάσεις, το υψηλότερο ποσοστό (42%) των φοιτητών θεωρεί το OSCE ως την πλέον αδιάβλητη μέθοδο, με το 83% να θεωρεί το OSCE ως την πιο αντικειμενική μέθοδο για την εξέταση κλινικών δεξιοτήτων. Η πλήρης παράθεση της αξιολόγησης ξεφεύγει από τους στόχους αυτού του άρθρου. Το OSCE, από την ακαδημαϊκή χρονιά , αποτελεί τη μέθοδο για την εξέταση των φοιτητών στο επιλεγόμενο μάθημα «Εργαστήριο Κλινικών Δεξιοτήτων». Μεγάλος αριθμός μελών διδακτικού επιστημονικού προσωπικού προσέρχεται και ενημερώνεται για τη μέθοδο αυτή. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον για το OSCE επιδεικνύει η Επιτροπή Αξιολόγησης της Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ. Από την παραπάνω περιγραφή γίνεται σαφές ότι το OSCE αποτελεί μια σύνθετη διαδικασία, που για να πραγματοποιηθεί απαιτεί θεσμική υποστήριξη, πολύ καλή οργάνωση, εμπλοκή μεγάλου αριθμού ατόμων και εξασφάλιση πόρων. Η υιοθέτηση του OSCE στο σύστημα εξετάσεων των κλινικών ασκήσεων θα συντελέσει ουσιαστικά στην αύξηση της αξιοπιστίας και της εγκυρότητας των εξετάσεων αυτών. ABSTRACT Implementation of the objective structured clinical examination (OSCE) in the assessment of medical students E. Smyrnakis, 1 Α. Faitatzidou, 2 Α. Benos, 1 Ν. Dombros 3 1 Laboratory of Hygiene and Social Medicine, 2 AHEPA University Hospital, 3 First Department of Internal Medicine, Clinical Skills Laboratory, Medical School, Aristotle University of Thessaloniki, Greece Archives of Hellenic Medicine 2008, 25(4): The traditional evaluation of the clinical examination performed by medical students has some strengths but significant limitations, in terms of validity and reliability. The advent of the objective structured clinical examination (OSCE) has enabled some of the limitations to be overcome. Its basic structure consists of a circuit of assessment stations, where a range of practical clinical skills are assessed in a simulated environment with simulated patients, models and manikins by an examiner using a previously determined, objective marking scheme. Consequently, the OSCE is more reliable and fairer than the traditional approach. In the Medical School of the Aristotle University of Thessaloniki (AUTH) a pilot OSCE was introduced for 42 final year medical students at the end of their Internal Medicine clerkship. This group of students had also attended the program of a Clinical Skills Laboratory. The OSCE was developed in several steps. The first key aspect of developing the OSCE was the construction of a blueprint, which helped the selection of an appropriate and adequate sample of the competence intended to be assessed, and guided selection of the tasks to be performed. The next stage in developing the OSCE involved designing stations around the problems identified in the blueprint. The essential elements of the OSCE stations were: precise and clear instructions to students, examiners and patients; a rating form or marking sheet and a list of requirements. Once each station was designed, it was tested in order to produce instructions clear enough to validate the time allocated to each particular station. The OSCE was conducted in the Emergency Department of the AHEPA University Hospital during the hours it was closed. This is a clinical environment with an adequate number of rooms to permit the circuit of assessment stations. Developing and implementing an OSCE is a complex process. Essential requirements for success are thorough planning, strong support by the administration, faculty participation and well-trained simulated patients. Running an OSCE requires a commitment of time and personnel, both for preparation and on the day of the examination. The positive results of the first pilot OSCE will provide support for its introduction in the assessment of the

10 518 E. Σμυρνάκης και συν medical students of AUTH, and assure that the students are gaining the necessary clinical skills to provide quality patient care. Key words: Assessment, Education, Medical, Objective structured clinical examination, Undergraduate Βιβλιογραφία 1. SCHUWIRTH LWT, VAN DER VLEUTEN CPM. Changing education, changing assessment, changing research. Med Educ 2004, 38: GENERAL MEDICAL COUNCIL. Recommendations on undergraduate medical education. GMC, London, SHUMWAY JM, HARDEN RM. AMEE guide 25: The assessment of learning outcomes for the competent and reflective physician. Med Teach 2003, 25: NEWBLE D. ASME medical education booklet 25: Assessing clinical competence at the undergraduate level. Med Educ 1992, 26: HARDEN RM, STEVENSON M, DOWNIE WW, WILSON GM. Assessment of clinical competence using an objective structured clinical examination (OSCE). Br Med J 1975, 1: MAVIS B, HENRY R, OGLE K, HOPPE R. The Emporer s new clothes: The OSCE revisited. Acad Med 1996, 71: SCHUWIRTH L, VAN DER VLEUTEN C. The use of clinical simulations in assessment. Med Educ 2003, 37(Suppl): MILLER G. The assessment of clinical skills/competence/performance. Acad Med 1990, 65(Suppl 9):S63 S67 9. REDMAN R, LENBURG C, WALKER P. Competency assessment: methods for development and implementation in nursing education. Online Journal of Issues in Nursing, 1999 [cited 2007 May 19]. Available from: org/ojin/ topic10/tpc10_3.htm 10. WATSON R, STIMPSON A, TOPPING A, POROCK D. Clinical competence assessment in nursing: A systematic review of the literature. J Adv Nurs 2002, 39: HARDEN RM, GLEESON FA. Assessment of clinical competencies using an objective structured clinical examination (OSCE). In: ASME medical education booklet no 8. ASME, Dundee, NEWBLE DI, SWANSON DB. Psychometric characteristics of the objective structured clinical examination. Med Educ 1988, 22: NEWBLE D. Techniques for measuring clinical competence: Objective structured clinical examination. Med Educ 2004, 38: REZNICK R, REGEHR G, YEE G, ROTHMAN A, BLACKMORE D, DAUPH- NEE D. Process rating forms vs task-specific checklists in an OSCE for medical licensure. Acad Med 1998, 73(Suppl 10):S97 S SELBY C, OSMAN L, DAVIS M, LEE M. How to do it: Set up and run an objective structured clinical exam. Br Med J 1995, 310: McKNIGHT J, RIDEOUT E, BROWN B, CILESKA D, PATTON D, RANKIN J et al. The objective structured clinical examination: An alternative approach to assessing student clinical performance. J Nurs Educ 1987, 26: ROSS M, CARROLL G, KNIGHT J, CHAMBERLAIN M, FOTHERGILL- BOUR- BONNAIS F, LINTON J. Using the OSCE to measure clinical skills performance in nursing. J Adv Nurs 1988, 13: ALINIER G. Nursing students and lecturers perspectives of objective structured clinical examination incorporating simulation. Nurse Educ Today 2003, 23: SMITH LJ, PRICE DA, HOUSTON IB. Objective structured clinical examination compared with other forms of student assessment. Arch Dis Child 1984, 59: COOVADIA HM, MOOSA A. A comparison of traditional assessment with the objective structured clinical examination (OSCE). S Afr Med J 1985, 67: ADEYEMI SD, OMO-DARE P, RAO CR. A comparative study of the traditional long case with the objective structured clinical examination in Lagos, Nigeria. Med Educ 1984, 18: LUNENFELD E, WEINREB B, LAVI Y, AMIEL GE, FRIEDMAN M. Assessment of emergency medicine: A comparison of an experimental objective structured clinical examination with a practical examination. Med Educ 1991, 25: ΙΑΤΡΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ. Γραφείο Εκπαίδευσης. Στρατηγικό και επιχειρησιακό σχέδιο ανάπτυξης του Ιατρικού Τμήματος ΑΠΘ, Θεσσαλονίκη, Ιούλιος Αύγουστος ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ. Οδηγός σπουδών Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ. Ακαδημαϊκό έτος Χάρις ΕΠΕ, Θεσσαλονίκη, HEARD J, ALLEN R, CASON GJ, CANTRELL M, TANK PW. Practical issues in developing a program for the objective assessment of clinical skills. Med Teach 1998, 20: TOMBLESON P, FOX RA, DACRE JA. Defining the context for the objective structured clinical examination component of professional and linguistic assessment board examination: Development of a blueprint. Med Educ 2000, 34: SMEE S. Skills based assessment. Br Med J 2003, 326: NEWBLE D, REED M. Developing and running an objective structured clinical examination (OSCE) [cited 2007 Mar 9]. Available from: 29. WILKINSON TJ, NEWBLE DI, FRAMPTON CM. Standard setting in an objective structured clinical examination: Use of global rating of borderline performance to determine the passing score. Med Educ 2001, 35: SMYRNAKIS E, DOMBROS N, BENOS A, FAITATZIDOU A, METALLIDIS S, FOVOS A ET AL. Evaluation of a pilot clinical skills lab using OSCE in the internal medicine clerkship of a Greek medical school. Poster in Conference of Association for Medical Education in Europe, Amsterdam, Book of abstracts AMEE 2005:82

11 Αντικειμενικά Δομημένη Εξέταση Κλινικων δεξιοτητων BUJACK L, McMILLAN M, DWYER J, HAZLETON M. Assessing comprehensive nursing performance: The objective structured clinical assessment (OSCA). Part 1: Development of the assessment strategy. Nurse Educ Today 1991, 11: STROUD S, SMITH C, EDLUND B, ERKEL E. Evaluating clinical decision making skills of nurse practitioner students. Clin Excell Nurse Prac 1999, 3: BARTFAY W, ROMBOUGH R, HOWSE E, LEBLANC R. The OSCE approach in nursing education. Can Nurse 2004, 100: ROBERTS J, BROWN B. Testing the OSCE: A reliable measurement of clinical nursing skills. Can J Nurs Res 1990, 22:51 59 Corresponding author: E. Smyrnakis, 10 Priamou street, GR Thessaloniki, Greece

Δ. ΚΛΙΝΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΣΤΗΝ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑ ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΓΕΝΙΚΗ ΙΑΤΡΙΚΗ (ΙΑΟ 409)

Δ. ΚΛΙΝΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΣΤΗΝ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑ ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΓΕΝΙΚΗ ΙΑΤΡΙΚΗ (ΙΑΟ 409) Δ. ΚΛΙΝΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΣΤΗΝ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑ ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΓΕΝΙΚΗ ΙΑΤΡΙΚΗ (ΙΑΟ 409) Συντονιστής μαθήματος: Αλέξιος Μπένος, Καθηγητής Κοινωνικής Ιατρικής. Τηλ. 2310999137, e-mail: benos@med.auth.gr Σκοπός

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ. Φοινίκη Αλεξάνδρου

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ. Φοινίκη Αλεξάνδρου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ Φοινίκη Αλεξάνδρου Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΡΚΙΔΙΚΗ ΚΑΙ ΜΗΡΙΑΙΑ ΠΡΟΣΠΕΛΑΣΗ ΣΕ ΣΤΕΦΑΝΙΟΓΡΑΦΙΕΣ ΚΑΙ ΑΓΓΕΙΟΠΛΑΣΤΙΚΕΣ. ΜΙΑ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ

ΚΕΡΚΙΔΙΚΗ ΚΑΙ ΜΗΡΙΑΙΑ ΠΡΟΣΠΕΛΑΣΗ ΣΕ ΣΤΕΦΑΝΙΟΓΡΑΦΙΕΣ ΚΑΙ ΑΓΓΕΙΟΠΛΑΣΤΙΚΕΣ. ΜΙΑ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΚΕΡΚΙΔΙΚΗ ΚΑΙ ΜΗΡΙΑΙΑ ΠΡΟΣΠΕΛΑΣΗ ΣΕ ΣΤΕΦΑΝΙΟΓΡΑΦΙΕΣ ΚΑΙ ΑΓΓΕΙΟΠΛΑΣΤΙΚΕΣ. ΜΙΑ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ Μαυρόγιαννη Γεωργία 1, Καραντζούλα Ευαγγελία 2, Τουλιά Γεωργία 3, Κυριακόπουλος Βασίλης 4, Καδδά Όλγα 5 EΡΕΥΝΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΧΡΥΣΟΒΑΛΑΝΤΗΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΛΕΜΕΣΟΣ 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

1. Σκοπός της έρευνας

1. Σκοπός της έρευνας Στατιστική ανάλυση και ερμηνεία των αποτελεσμάτων των εξετάσεων πιστοποίησης ελληνομάθειας 1. Σκοπός της έρευνας Ο σκοπός αυτής της έρευνας είναι κυριότατα πρακτικός. Η εξέταση των δεκτικών/αντιληπτικών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Εισαγωγή. Σκοπός

ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Εισαγωγή. Σκοπός ΠΕΡΙΛΗΨΗ Εισαγωγή Η παιδική παχυσαρκία έχει φτάσει σε επίπεδα επιδημίας στις μέρες μας. Μαστίζει παιδιά από μικρές ηλικίες μέχρι και σε εφήβους. Συντείνουν αρκετοί παράγοντες που ένα παιδί γίνεται παχύσαρκο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Ο ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Ο ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ: ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Ο ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

MA0211 ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ - ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ

MA0211 ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ - ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ MA0211 ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ - ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ Συντετμημένος Τίτλος: Τίτλος Μαθήματος Πλήρης Τίτλος: Παθολογική Χειρουργική Νοσηλευτική Κωδικός Μαθήματος: MA0211 ΜΑ0212 Επίπεδο Μαθήματος: Προπτυχιακό Τύπος

Διαβάστε περισσότερα

Οι επιδόσεις Ελλήνων στο Mini Mental State Examination με βάση την ηλικία και τη νοητική κατάσταση από την παιδική στην τρίτη ηλικία.

Οι επιδόσεις Ελλήνων στο Mini Mental State Examination με βάση την ηλικία και τη νοητική κατάσταση από την παιδική στην τρίτη ηλικία. CLINICAL TRIALS ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΜΕΛΕΤΕΣ 25 Οι επιδόσεις Ελλήνων στο Mini Mental State Examination με βάση την ηλικία και τη νοητική κατάσταση από την παιδική στην τρίτη ηλικία. Τσάνταλη, Ε. 1,2,3, Οικονομίδης,

Διαβάστε περισσότερα

Πτυχιακή εργασία Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΚΟΙΝΟΤΙΚΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΜΕ ΧΡΟΝΙΟ ΑΣΘΜΑ

Πτυχιακή εργασία Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΚΟΙΝΟΤΙΚΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΜΕ ΧΡΟΝΙΟ ΑΣΘΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή εργασία Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΚΟΙΝΟΤΙΚΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΜΕ ΧΡΟΝΙΟ ΑΣΘΜΑ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΚΥΡΙΑΚΟΣ ΛΟΙΖΟΥ ΑΡΙΘΜΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόµενα. Εισαγωγή... 19. Κεφάλαιο 1: Ιατρικό Ιστορικό. Κεφάλαιο 2: Εισαγωγή στην Κλινική Εξέταση - Ζωτικά Σηµεία. Κεφάλαιο 3: Κεφαλή και Τράχηλος

Περιεχόµενα. Εισαγωγή... 19. Κεφάλαιο 1: Ιατρικό Ιστορικό. Κεφάλαιο 2: Εισαγωγή στην Κλινική Εξέταση - Ζωτικά Σηµεία. Κεφάλαιο 3: Κεφαλή και Τράχηλος Περιεχόµενα Εισαγωγή....................................................... 19 Κεφάλαιο 1: Ιατρικό Ιστορικό 1.1 Λήψη και καταγραφή ιατρικού ιστορικού............................. 23 1.2 Δεξιότητες επικοινωνίας

Διαβάστε περισσότερα

Πτυχιακή Εργασία Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΣΤΗΘΑΓΧΗ

Πτυχιακή Εργασία Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΣΤΗΘΑΓΧΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΣΤΗΘΑΓΧΗ Νικόλας Χριστοδούλου Λευκωσία, 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ

ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Τομέας Περιβαλλοντικής Υδραυλικής και Γεωπεριβαλλοντικής Μηχανικής (III) Εργαστήριο Γεωπεριβαλλοντικής Μηχανικής TECHNICAL UNIVERSITY OF CRETE SCHOOL of

Διαβάστε περισσότερα

þÿ¹º±½ À Ã Â Ä Å ½ ûµÅĹº þÿàá ÃÉÀ¹º Í Ä Å µ½¹º Í þÿ à º ¼µ Å Æ Å

þÿ¹º±½ À Ã Â Ä Å ½ ûµÅĹº þÿàá ÃÉÀ¹º Í Ä Å µ½¹º Í þÿ à º ¼µ Å Æ Å Neapolis University HEPHAESTUS Repository School of Economic Sciences and Business http://hephaestus.nup.ac.cy Master Degree Thesis 2014 þÿ ¹µÁµÍ½ Ã Ä Å µà±³³µ»¼±ä¹º þÿãäáµâ º±¹ Ä Â µà±³³µ»¼±ä¹º  þÿ¹º±½

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαίδευση και Πολιτισμός: έρευνα προκαταρκτικής αξιολόγησης μίας εικονικής έκθεσης

Εκπαίδευση και Πολιτισμός: έρευνα προκαταρκτικής αξιολόγησης μίας εικονικής έκθεσης Εκπαίδευση και Πολιτισμός: έρευνα προκαταρκτικής αξιολόγησης μίας εικονικής έκθεσης Education and Culture: front-end evaluation of a virtual exhibition Σαπφώ Μορτάκη, Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο & Ανοιχτό

Διαβάστε περισσότερα

ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΣ Α. ΓΩΓΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑΣ IΑΤΡΙΚΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΑΤΡΩΝ ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΙΑΤΡΙΚΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ. Πάτρα 2012

ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΣ Α. ΓΩΓΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑΣ IΑΤΡΙΚΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΑΤΡΩΝ ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΙΑΤΡΙΚΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ. Πάτρα 2012 1 ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΣ Α. ΓΩΓΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑΣ IΑΤΡΙΚΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΑΤΡΩΝ ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΙΑΤΡΙΚΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ Πάτρα 2012 1979 Πτυχιούχος Ιατρικής Πανεπιστημίου Αθηνών Βαθμός πτυχίου «Αριστα 9» 1987 Διδάκτωρ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΗΡΕΑΖΕΙ ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΗΡΕΑΖΕΙ ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΩΣ Η ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗ ΦΡΟΥΤΩΝ ΚΑΙ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ ΕΠΗΡΕΑΖΕΙ ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ Όνομα φοιτήτριας ΚΑΛΑΠΟΔΑ ΜΑΡΚΕΛΛΑ

Διαβάστε περισσότερα

«-» vasalap@otenet.gr. andreadou@rhodes.aegean.gr - ( ), ( ). -. - -,. - ( ),, - ( ). - /, -.

«-» vasalap@otenet.gr. andreadou@rhodes.aegean.gr - ( ), ( ). -. - -,. - ( ),, - ( ). - /, -. παιδαγωγικά ρεύµατα στο Αιγαίο Θεωρείο 10 «-» 1 vasalap@otenet.gr 2 andreadou@rhodes.aegean.gr - ( ), ( ). -. - -,. - ( ),, - ( ). - /, -. Abstract In the survey we investigated the views of those who

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙA Π.Γ.Ν. ΛΑΡΙΣΑΣ

ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙA Π.Γ.Ν. ΛΑΡΙΣΑΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ KAI KOIΝΩΝΙΚΩΝ ΑΣΦΑΛΙΣΕΩΝ 5 η ΥΓΕΙΟΝΟΜΙΚΗ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ & ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΛΑΡΙΣΑΣ - ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΛΑΡΙΣΑΣ «ΚΟΥΤΛΙΜΠΑΝΕΙΟ-ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΕΙΟ» ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΕΣ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΞΕΝΟΓΛΩΣΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ: Η «ΤΘΔΔ» και οι Εξετάσεις Αγγλικής στο Λύκειο

ΝΕΕΣ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΞΕΝΟΓΛΩΣΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ: Η «ΤΘΔΔ» και οι Εξετάσεις Αγγλικής στο Λύκειο ΝΕΕΣ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΞΕΝΟΓΛΩΣΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ: Η «ΤΘΔΔ» και οι Εξετάσεις Αγγλικής στο Λύκειο Καθ. Β. Δενδρινού Τι είναι η «Τράπεζα Θεμάτων»; H «Τράπεζα Θεμάτων» είναι ένα αποθετήριο στο οποίο καταχωρίζονται,

Διαβάστε περισσότερα

Αζεκίλα Α. Μπνπράγηεξ (Α.Μ. 261)

Αζεκίλα Α. Μπνπράγηεξ (Α.Μ. 261) ΠΑΝΔΠΗΣΖΜΗΟ ΠΑΣΡΧΝ ΥΟΛΖ ΑΝΘΡΧΠΗΣΗΚΧΝ ΚΑΗ ΚΟΗΝΧΝΗΚΧΝ ΠΟΤΓΧΝ ΠΑΗΓΑΓΧΓΗΚΟ ΣΜΖΜΑ ΓΖΜΟΣΗΚΖ ΔΚΠΑΗΓΔΤΖ ΜΔΣΑΠΣΤΥΗΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΟΤΓΧΝ ΘΔΜΑ ΓΗΠΛΧΜΑΣΗΚΖ ΔΡΓΑΗΑ: Ζ ΑΝΣΗΛΖΦΖ ΣΧΝ ΔΚΠΑΗΓΔΤΣΗΚΧΝ ΓΗΑ ΣΖ ΖΜΑΗΑ ΣΖ ΑΤΣΟΔΚΣΗΜΖΖ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΗ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ «ΘΕΜΑ»

ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΗ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ «ΘΕΜΑ» ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ Π.Μ.Σ. «ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ» ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΗ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ «ΘΕΜΑ» «Εφαρμογή

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΤΡΙΣΟΚΚΑ Λευκωσία 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Κόπωση και ποιότητα ζωής ασθενών με καρκίνο.

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Κόπωση και ποιότητα ζωής ασθενών με καρκίνο. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Κόπωση και ποιότητα ζωής ασθενών με καρκίνο Μαργαρίτα Μάου Λευκωσία 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗ ΖΩΗ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΚΑΙ ΕΦΗΒΟΥ ΜΕ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 ΠΟΥ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΟΥΝ ΑΝΤΛΙΕΣ ΣΥΝΕΧΟΥΣ ΕΚΧΥΣΗΣ ΙΝΣΟΥΛΙΝΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Η πρόληψη των κατακλίσεων σε βαριά πάσχοντες και η χρήση ειδικών στρωμάτων για την πρόληψη και αντιμετώπιση των κατακλίσεων

Η πρόληψη των κατακλίσεων σε βαριά πάσχοντες και η χρήση ειδικών στρωμάτων για την πρόληψη και αντιμετώπιση των κατακλίσεων ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Η πρόληψη των κατακλίσεων σε βαριά πάσχοντες και η χρήση ειδικών στρωμάτων για την πρόληψη και αντιμετώπιση των κατακλίσεων Ονοματεπώνυμο

Διαβάστε περισσότερα

Η αξιολόγηση και πιστοποίηση. των εκπαιδευομένων επιμορφωτών στα ΠΑΚΕ

Η αξιολόγηση και πιστοποίηση. των εκπαιδευομένων επιμορφωτών στα ΠΑΚΕ Η αξιολόγηση και πιστοποίηση των εκπαιδευομένων επιμορφωτών στα ΠΑΚΕ Περιγραφή του συστήματος αξιολόγησης των εκπαιδευομένων επιμορφωτών στα ΠΑΚΕ Η αξιολόγηση των εκπαιδευομένων βασίζεται σε μια συστηματικά

Διαβάστε περισσότερα

Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. Χρυσάνθη Στυλιανού Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΓΕΝΝΗΣΗΣ: ΤΟΠΟΣ ΓΕΝΝΗΣΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΚΑΤΟΙΚΙΑΣ: ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΗ ΘΗΤΕΙΑ:

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΓΕΝΝΗΣΗΣ: ΤΟΠΟΣ ΓΕΝΝΗΣΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΚΑΤΟΙΚΙΑΣ: ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΗ ΘΗΤΕΙΑ: 1 ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: Τεντολούρης Νικόλαος ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΓΕΝΝΗΣΗΣ: 05/07/1962 ΤΟΠΟΣ ΓΕΝΝΗΣΗΣ: Αρματολικό Δήμου Πύλης Τρικάλων ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΚΑΤΟΙΚΙΑΣ: Λακωνίας 33 Αμπελόκηποι Αθήνα ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

«Ωρίων»: Online Πρόγραμμα Πληροφοριακού Γραμματισμού

«Ωρίων»: Online Πρόγραμμα Πληροφοριακού Γραμματισμού «Ωρίων»: Online Πρόγραμμα Πληροφοριακού Γραμματισμού Ηλίας Νίτσος Βιβλιοθήκη ΑΤΕΙ Θεσσαλονίκης, nitsos@lib.teithe.gr Αφροδίτη Μάλλιαρη Τμήμα Βιβλιοθηκονομίας & Συστημάτων Πληροφόρησης, ΑΤΕΙ Θεσσαλονίκης,

Διαβάστε περισσότερα

Η συμβολή της οικογένειας στη φροντίδα του αρρώστου στο νοσοκομείο

Η συμβολή της οικογένειας στη φροντίδα του αρρώστου στο νοσοκομείο Τόμος 9 ος, Τεύχος 1 ο, Ιανουάριος - Μάρτιος 2010 ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ Η συμβολή της οικογένειας στη φροντίδα του αρρώστου στο νοσοκομείο Παναγιώτα Μπέλλου-Μυλωνά 1, Γεωργία Κ. Γερογιάννη 2 1. Καθηγήτρια Νοσηλευτικής

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτικές Τεχνικές (Στρατηγικές)

Διδακτικές Τεχνικές (Στρατηγικές) Διδακτικές Τεχνικές (Στρατηγικές) Ενδεικτικές τεχνικές διδασκαλίας: 1. Εισήγηση ή διάλεξη ή Μονολογική Παρουσίαση 2. Συζήτηση ή διάλογος 3. Ερωταποκρίσεις 4. Χιονοστιβάδα 5. Καταιγισμός Ιδεών 6. Επίδειξη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΤΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ

ΑΝΑΛΥΤΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΑΝΑΛΥΤΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ Εξετάσεις πιστοποίησης της ελληνομάθειας που θα διενεργηθούν στο πλαίσιο του προγράμματος «Εκμάθηση της ελληνικής γλώσσας σε πιστοποιημένα κέντρα επαγγελματικής κατάρτισης, για άνεργους

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Επιβλέπων Καθηγητής: Δρ. Νίκος Μίτλεττον Η ΣΧΕΣΗ ΤΟΥ ΜΗΤΡΙΚΟΥ ΘΗΛΑΣΜΟΥ ΜΕ ΤΗΝ ΕΜΦΑΝΙΣΗ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2 ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ Ονοματεπώνυμο: Ιωσηφίνα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Διαπολιτισμική Εκπαίδευση και Θρησκευτική Ετερότητα: εθνικές και θρησκευτικές

Διαβάστε περισσότερα

Η Βαθµολόγηση του Μαθήµατος Ανάπτυξη Εφαρµογών σε Προγραµµατιστικό Περιβάλλον στις Γενικές Εξετάσεις 2013

Η Βαθµολόγηση του Μαθήµατος Ανάπτυξη Εφαρµογών σε Προγραµµατιστικό Περιβάλλον στις Γενικές Εξετάσεις 2013 Η Βαθµολόγηση του Μαθήµατος Ανάπτυξη Εφαρµογών σε Προγραµµατιστικό Περιβάλλον στις Γενικές Εξετάσεις 2013 Ε. Κανίδης 1, Ι. Σαραντόπουλος 2 1 Σχολικός Σύµβουλος Πληροφορικής Β' Αθήνας vkanidis@sch.gr 2

Διαβάστε περισσότερα

υγεία των νοσηλευτών που συστηματικά εμπλέκονται στην παρασκευή και χορήγηση τους.

υγεία των νοσηλευτών που συστηματικά εμπλέκονται στην παρασκευή και χορήγηση τους. ΠΕΡΙΛΗΨΗ Εισαγωγή: Τα χημειοθεραπευτικά φάρμακα έχουν αποδειχθεί οτι θέτουν σε κίνδυνο την υγεία των νοσηλευτών που συστηματικά εμπλέκονται στην παρασκευή και χορήγηση τους. Σκοπός: Σκοπός της παρούσας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ "ΠΟΛΥΚΡΙΤΗΡΙΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΛΗΨΗΣ ΑΠΟΦΑΣΕΩΝ. Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΤΗΡΙΟΥ ΣΥΜΒΟΛΑΙΟΥ ΥΓΕΙΑΣ "

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΟΛΥΚΡΙΤΗΡΙΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΛΗΨΗΣ ΑΠΟΦΑΣΕΩΝ. Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΤΗΡΙΟΥ ΣΥΜΒΟΛΑΙΟΥ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΟΝΑΔΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ "ΠΟΛΥΚΡΙΤΗΡΙΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΛΗΨΗΣ ΑΠΟΦΑΣΕΩΝ. Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΤΗΡΙΟΥ ΣΥΜΒΟΛΑΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΑΝΑΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΓΡΑΜΜΗΣ ΣΥΝΑΡΜΟΛΟΓΗΣΗΣ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΕΡΓΑΛΕΙΩΝ ΛΙΤΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ REDESIGNING AN ASSEMBLY LINE WITH LEAN PRODUCTION TOOLS

ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΑΝΑΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΓΡΑΜΜΗΣ ΣΥΝΑΡΜΟΛΟΓΗΣΗΣ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΕΡΓΑΛΕΙΩΝ ΛΙΤΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ REDESIGNING AN ASSEMBLY LINE WITH LEAN PRODUCTION TOOLS ΔΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΤΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΤΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΑΝΑΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΓΡΑΜΜΗΣ ΣΥΝΑΡΜΟΛΟΓΗΣΗΣ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΕΡΓΑΛΕΙΩΝ ΛΙΤΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ REDESIGNING AN ASSEMBLY LINE WITH

Διαβάστε περισσότερα

Organic.Edunet Web portal

Organic.Edunet Web portal Σχεδιασµός Εκπαιδευτικών Σεναρίων µε τη Χρήση Νέων Τεχνολογιών και Εργαλείων Παγκόσµιου Ιστού Πέτρος Λαµέρας Ελληνογερµανική Αγωγή 29 Απριλίου 2010 Τοέργο Organic.Edunet Στόχος να αποκτήσουν εκπαιδευτικοί

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΤΕΛΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗ ΜΥΟΣΚΕΛΕΤΙΚΗ ΦΥΣΙΚΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΙΙ

ΚΑΡΤΕΛΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗ ΜΥΟΣΚΕΛΕΤΙΚΗ ΦΥΣΙΚΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΙΙ ΚΑΡΤΕΛΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗ ΜΥΟΣΚΕΛΕΤΙΚΗ ΦΥΣΙΚΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΙΙ Ονοματεπώνυμο Φοιτητή (-τριας) ΑΜ.. Εξάμηνο.. Απουσίες.. Α. Θέματα ασφάλειας * Νοσοκομείο /Κλινική /Ίδρυμα. Επάρκεια γνώσεων σχετικά με τον ασφαλή

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΥΠΟΨΗΦΙΟΥΣ

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΥΠΟΨΗΦΙΟΥΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΥΠΟΨΗΦΙΟΥΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή εργασία ΓΝΩΣΕΙΣ ΚΑΙ ΣΤΑΣΕΙΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΠΡΟΣ ΤΟΥΣ ΦΟΡΕΙΣ ΜΕ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΕΠΙΚΤΗΤΗΣ ΑΝΟΣΟΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ (AIDS) Αλέξης Δημήτρη Α.Φ.Τ: 20085675385 Λεμεσός

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ ΑΠΟΓΡΑΦΙΚΟΥ ΔΕΛΤΙΟΥ ΕΞΑΜΗΝΙΑΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ ΑΠΟΓΡΑΦΙΚΟΥ ΔΕΛΤΙΟΥ ΕΞΑΜΗΝΙΑΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 3 ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ ΑΠΟΓΡΑΦΙΚΟΥ ΔΕΛΤΙΟΥ ΕΞΑΜΗΝΙΑΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Συμπληρώνεται με ευθύνη του κάθε διδάσκοντος χωριστά για καθένα από τα εξαμηνιαία προ-ή και μετά-πτυχιακά μαθήματα Ι. ΒΑΣΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Η ΣΧΕΣΗ ΤΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ ΜΕ ΤΟ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΒΗΤΗ ΚΥΗΣΗΣ Χρυστάλλα, Γεωργίου Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

«ΑΓΡΟΤΟΥΡΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΤΟΠΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΣΤΗΝ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΕΙΩΝ ΣΥΝΕΤΑΙΡΙΣΜΩΝ»

«ΑΓΡΟΤΟΥΡΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΤΟΠΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΣΤΗΝ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΕΙΩΝ ΣΥΝΕΤΑΙΡΙΣΜΩΝ» I ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΤΗΝ «ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ» ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

(Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε.) ΠΑΡΑΔΟΤΕΟ Δ3-5_3 1 ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΕ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ. Vocational Technology Enhanced Learning (VocTEL) 2015

(Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε.) ΠΑΡΑΔΟΤΕΟ Δ3-5_3 1 ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΕ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ. Vocational Technology Enhanced Learning (VocTEL) 2015 ΑΝΩΤΑΤΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ (Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε.) «Αρχιμήδης ΙΙΙ Ενίσχυση Ερευνητικών ομάδων στην Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε.» Υποέργο: 3 Τίτλος: «Σχεδιασμός, Ανάπτυξη και Αξιολόγηση Σεναρίων Μικτής

Διαβάστε περισσότερα

Γιπλυμαηική Δπγαζία. «Ανθπυποκενηπικόρ ζσεδιαζμόρ γέθςπαρ πλοίος» Φοςζιάνηρ Αθανάζιορ. Δπιβλέπυν Καθηγηηήρ: Νηθφιανο Π. Βεληίθνο

Γιπλυμαηική Δπγαζία. «Ανθπυποκενηπικόρ ζσεδιαζμόρ γέθςπαρ πλοίος» Φοςζιάνηρ Αθανάζιορ. Δπιβλέπυν Καθηγηηήρ: Νηθφιανο Π. Βεληίθνο ΔΘΝΙΚΟ ΜΔΣΟΒΙΟ ΠΟΛΤΣΔΥΝΔΙΟ ΥΟΛΗ ΝΑΤΠΗΓΩΝ ΜΗΥΑΝΟΛΟΓΩΝ ΜΗΥΑΝΙΚΩΝ Γιπλυμαηική Δπγαζία «Ανθπυποκενηπικόρ ζσεδιαζμόρ γέθςπαρ πλοίος» Φοςζιάνηρ Αθανάζιορ Δπιβλέπυν Καθηγηηήρ: Νηθφιανο Π. Βεληίθνο Σπιμελήρ Δξεηαζηική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Λέξεις κλειδιά: Υγεία και συμπεριφορές υγείας, χρήση, ψυχότροπες ουσίες, κοινωνικό κεφάλαιο.

ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Λέξεις κλειδιά: Υγεία και συμπεριφορές υγείας, χρήση, ψυχότροπες ουσίες, κοινωνικό κεφάλαιο. Α.Τ.Ε.Ι. ΚΡΗΤΗΣ Σ.Ε.Υ.Π. ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Τίτλος: «Χρήση ψυχοτρόπων ουσιών από μαθητές Α Λυκείου της Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης του Νομού Ηρακλείου και ο ρόλος του Κοινωνικού

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΣΤΑΣΕΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΠΕΔΟΥ ΓΝΩΣΕΩΝ ΤΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΣΕ ΜΟΝΑΔΕΣ ΕΝΤΑΤΙΚΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗ ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΟΡΓΑΝΩΝ ΑΠΟ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

1. Εισαγωγή 2. Διαπιστεύσεις: Πιστοποίηση Ε.ΚΕ.ΠΙΣ. Πιστοποίηση ΕΛΟΤ EN ISO 9001:2000 3. Σκοπός του Προγράμματος 4. Κατηγορίες υποψηφίων που γίνονται

1. Εισαγωγή 2. Διαπιστεύσεις: Πιστοποίηση Ε.ΚΕ.ΠΙΣ. Πιστοποίηση ΕΛΟΤ EN ISO 9001:2000 3. Σκοπός του Προγράμματος 4. Κατηγορίες υποψηφίων που γίνονται 1. Εισαγωγή 2. Διαπιστεύσεις: Πιστοποίηση Ε.ΚΕ.ΠΙΣ. Πιστοποίηση ΕΛΟΤ EN ISO 9001:2000 3. Σκοπός του Προγράμματος 4. Κατηγορίες υποψηφίων που γίνονται δεκτοί στο πρόγραμμα - Προαπαιτούμενα 5. Η Βεβαιωση

Διαβάστε περισσότερα

Οι επιπτώσεις της οικονομικής κρίσης στην επιλογή και τη συχνότητα χρήσης των αστικών μέσων μεταφοράς

Οι επιπτώσεις της οικονομικής κρίσης στην επιλογή και τη συχνότητα χρήσης των αστικών μέσων μεταφοράς Οι επιπτώσεις της οικονομικής κρίσης στην επιλογή και τη συχνότητα χρήσης των αστικών μέσων μεταφοράς Απόστολος Παπαγιαννάκης 1, Γιάννης Μπαρακλιανός 2, Αλεξία Σπυριδωνίδου 3 1 Τμήμα Μηχανικών Χωροταξίας

Διαβάστε περισσότερα

Πνευματική ιδιοκτησία και ιατρικά επιστημονικά έργα

Πνευματική ιδιοκτησία και ιατρικά επιστημονικά έργα 8 ARCHIVES OF HELLENIC MEDICINE 25(1), 2008 Moreover, a letter of appreciation should be sent to all corresponding authors who decide to submit their work to the Journal, even in cases when regrettably

Διαβάστε περισσότερα

Ανασκόπηση Βιβλιογραφίας. Δρ. Ιωάννης Γκιόσος

Ανασκόπηση Βιβλιογραφίας. Δρ. Ιωάννης Γκιόσος Ανασκόπηση Βιβλιογραφίας Δρ. Ιωάννης Γκιόσος Γιατί κάνουμε ανασκόπηση στη βιβλιογραφία; 1. Γιαναπροσδιορίσουμεκενάστηνέρευνατου γνωστικού μας αντικειμένου 2. Για να εντοπίσουμε νέες τάσεις στην έρευνα

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση των εκπαιδευτικών δραστηριοτήτων των νοσοκομειακών βιβλιοθηκών.

Αξιολόγηση των εκπαιδευτικών δραστηριοτήτων των νοσοκομειακών βιβλιοθηκών. Αξιολόγηση των εκπαιδευτικών δραστηριοτήτων των νοσοκομειακών βιβλιοθηκών. Καλογεράκη Ελένη Βιβλιοθήκη Γ.Ν.Α «Ο Ευαγγελισμός», Msc Inf Scienc, Κοινωνιολόγος, Βιβλιοθηκονόμoς, Σαρανταπόρου 8, Άνω Ηλιούπολη

Διαβάστε περισσότερα

Η ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ - ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΗ ΠΡΑΓΜΑΤΟΓΝΩΜΟΣΥΝΗ ΣΤΗΝ ΠΟΙΝΙΚΗ ΔΙΚΗ

Η ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ - ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΗ ΠΡΑΓΜΑΤΟΓΝΩΜΟΣΥΝΗ ΣΤΗΝ ΠΟΙΝΙΚΗ ΔΙΚΗ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΝΟΜΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ Διπλωματική εργασία στο μάθημα «ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ»

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΙΓ' ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΣΕΙΡΑ

ΕΘΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΙΓ' ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΣΕΙΡΑ ΕΘΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΙΓ' ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΣΕΙΡΑ ΤΜΗΜΑ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΕΛΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ: ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ: ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΜΕΣΩ ΔΕΙΚΤΩΝ Επιβλέπων: Αθ.Δελαπάσχος

Διαβάστε περισσότερα

Το κοινωνικό στίγμα της ψυχικής ασθένειας

Το κοινωνικό στίγμα της ψυχικής ασθένειας Διεπιζηημονική Φρονηίδα Υγείας(2015) Τόμος 7,Τεύχος 1, 8-18 ISSN 1791-9649 Το κοινωνικό στίγμα της ψυχικής ασθένειας Κνξδώζε Α 1, Σαξίδε Μ 2, Σνπιηώηεο Κ 3 1 Ννζειεύηξηα ΤΔ, MSc, Γεληθό Ννζνθνκείν Κνξίλζνπ.

Διαβάστε περισσότερα

Σ ΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΙ ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ

Σ ΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΙ ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ Σ ΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΙ ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΤΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Μ ΑΪΟΥ 2002 2004 Δ ΕΥΤΕΡΟ ΜΕΡΟΣ Π ΕΡΙΛΗΨΗ: Η μελέτη αυτή έχει σκοπό να παρουσιάσει και να ερμηνεύσει τα ευρήματα που προέκυψαν από τη στατιστική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΟΙ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΣΤΙΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ ΑΔΑΜΑΚΟΠΟΥΛΟΥ ΑΝΔΡΙΑΝΗ ΔΗΜΗΤΡΟΥΛΑΚΗ ΑΡΙΣΤΕΑ

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΟΙ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΣΤΙΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ ΑΔΑΜΑΚΟΠΟΥΛΟΥ ΑΝΔΡΙΑΝΗ ΔΗΜΗΤΡΟΥΛΑΚΗ ΑΡΙΣΤΕΑ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΗΡΑΚΛΕΙΟ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΟΙ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΣΤΙΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ ΑΔΑΜΑΚΟΠΟΥΛΟΥ ΑΝΔΡΙΑΝΗ ΔΗΜΗΤΡΟΥΛΑΚΗ ΑΡΙΣΤΕΑ ΗΡΑΚΛΕΙΟ 2013 ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. ΘΕΜΑ: «ιερεύνηση της σχέσης µεταξύ φωνηµικής επίγνωσης και ορθογραφικής δεξιότητας σε παιδιά προσχολικής ηλικίας»

ΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. ΘΕΜΑ: «ιερεύνηση της σχέσης µεταξύ φωνηµικής επίγνωσης και ορθογραφικής δεξιότητας σε παιδιά προσχολικής ηλικίας» ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟΥ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΥ «ΠΑΙ ΙΚΟ ΒΙΒΛΙΟ ΚΑΙ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΥΛΙΚΟ» ΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ που εκπονήθηκε για τη

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Πειραιώς Τμήμα Πληροφορικής Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών «Πληροφορική»

Πανεπιστήμιο Πειραιώς Τμήμα Πληροφορικής Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών «Πληροφορική» Πανεπιστήμιο Πειραιώς Τμήμα Πληροφορικής Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών «Πληροφορική» Μεταπτυχιακή Διατριβή Τίτλος Διατριβής Επίκαιρα Θέματα Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης Ονοματεπώνυμο Φοιτητή Σταμάτιος

Διαβάστε περισσότερα

Κάθε γνήσιο αντίγραφο φέρει υπογραφή του συγγραφέα. / Each genuine copy is signed by the author.

Κάθε γνήσιο αντίγραφο φέρει υπογραφή του συγγραφέα. / Each genuine copy is signed by the author. Κάθε γνήσιο αντίγραφο φέρει υπογραφή του συγγραφέα. / Each genuine copy is signed by the author. 2012, Γεράσιμος Χρ. Σιάσος / Gerasimos Siasos, All rights reserved. Στοιχεία επικοινωνίας συγγραφέα / Author

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. «Προστασία ηλεκτροδίων γείωσης από τη διάβρωση»

ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. «Προστασία ηλεκτροδίων γείωσης από τη διάβρωση» ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΛΕΚΤΡΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΥΨΗΛΩΝ ΤΑΣΕΩΝ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ «Προστασία ηλεκτροδίων

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΛΕΤΗ ΤΗΣ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗΣ ΚΑΙ Η ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΗΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ: Ο.Α.Ε.Ε. ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΚΑΣΚΑΦΕΤΟΥ ΣΩΤΗΡΙΑ

ΜΕΛΕΤΗ ΤΗΣ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗΣ ΚΑΙ Η ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΗΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ: Ο.Α.Ε.Ε. ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΚΑΣΚΑΦΕΤΟΥ ΣΩΤΗΡΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΤΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ ΜΕΛΕΤΗ ΤΗΣ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗΣ ΚΑΙ Η ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΗΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ: Ο.Α.Ε.Ε. ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

MA0111 ΒΑΣΙΚΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ

MA0111 ΒΑΣΙΚΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ MA0111 ΒΑΣΙΚΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ Τίτλος Μαθήματος Συντετμημένος Τίτλος: Πλήρης Τίτλος: ΒΑΣΙΚΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ Κωδικός Μαθήματος: MA0111 ΜΑ0112 Επίπεδο Μαθήματος: Προπτυχιακό Τύπος Μαθήματος: Υποχρεωτικό Έτος Σπουδών:

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΥΛΙΑΝΟΥ ΣΟΦΙΑ Socm09008@soc.aegean.gr

ΣΤΥΛΙΑΝΟΥ ΣΟΦΙΑ Socm09008@soc.aegean.gr ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ «ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΟΠΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΣΥΝΟΧΗ» ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Θέμα: Διερεύνηση των απόψεων

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή Εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή Εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή Εργασία ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΘΕΡΑΠΕΙΕΣ ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΟΥ ΠΟΝΟΥ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ. Ονοματεπώνυμο:

Διαβάστε περισσότερα

Η Ενέργεια περιλαμβάνει ενδεικτικά τις ακόλουθες κατηγορίες Πράξεων:

Η Ενέργεια περιλαμβάνει ενδεικτικά τις ακόλουθες κατηγορίες Πράξεων: Ενέργεια 2.1.2 : Αξιολόγηση εκπαιδευτικού έργου Για να βελτιωθεί η ποιότητα του εκπαιδευτικού συστήματος, η αξιολόγηση του εκπαιδευτικού έργου που αφορά την πρωτοβάθμια, την δευτεροβάθμια γενική και τεχνική

Διαβάστε περισσότερα

ICT use and literature courses in secondary Education: possibilities and limitations

ICT use and literature courses in secondary Education: possibilities and limitations ICT use and literature courses in secondary Education: possibilities and limitations Papakonstantinou Paraskevi 1st Gymnasium of Artemis Eastern Attica parkpap@gmail.com Abstract The present research paper

Διαβάστε περισσότερα

Παραδοτέο Π.1 (Π.1.1) Εκθέσεις για προµήθεια εκπαιδευτικού υλικού

Παραδοτέο Π.1 (Π.1.1) Εκθέσεις για προµήθεια εκπαιδευτικού υλικού 1 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΕΠΕΑΕΚ ΙΙ Μέτρο 2.2 Αναµόρφωση Προγραµµάτων Προπτυχιακών Σπουδών ιεύρυνση Τριτοβάθµιας Κατ. Πράξης 2.2.2.α Αναµόρφωση Προγραµµάτων

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Μελέτη των υλικών των προετοιμασιών σε υφασμάτινο υπόστρωμα, φορητών έργων τέχνης (17ος-20ος αιώνας). Διερεύνηση της χρήσης της τεχνικής της Ηλεκτρονικής Μικροσκοπίας

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΙΜΕΝΟΚΕΝΤΡΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ: ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΚΑΙ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΣΕ ΣΠΠΕ ΜΕ ΣΤΟΧΟ ΤΟΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟ ΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ

ΚΕΙΜΕΝΟΚΕΝΤΡΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ: ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΚΑΙ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΣΕ ΣΠΠΕ ΜΕ ΣΤΟΧΟ ΤΟΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟ ΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΚΕΙΜΕΝΟΚΕΝΤΡΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ: ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΚΑΙ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΣΕ ΣΠΠΕ ΜΕ ΣΤΟΧΟ ΤΟΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟ ΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΣΙΓΚΟΥ Α. 1, και ΝΟΥΤΣΟΥ Α. 1 1 9 ο Δημοτικό Σχολείο Μεγάρων e-mail: atsig@tee.gr,

Διαβάστε περισσότερα

Περιοχή διαγωνισμού Rethink Athens

Περιοχή διαγωνισμού Rethink Athens Περιοχή διαγωνισμού Rethink Athens Πρόγραμμα : Statistical_Analysis_1.prg Ανάλυση : 28/06/2012 13:05 Κατάλογος : C:\Workspace\Planning\Mst\2010\Statistics\Analysis_5\ Vesrion : 2.8.0, 20-06-2011 Τα κοινά

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήµιο Μακεδονίας Τµήµα ιεθνών Ευρωπαϊκών Σπουδών Πρόγραµµα Μεταπτυχιακών Σπουδών στις Ευρωπαϊκές Πολιτικές της Νεολαίας

Πανεπιστήµιο Μακεδονίας Τµήµα ιεθνών Ευρωπαϊκών Σπουδών Πρόγραµµα Μεταπτυχιακών Σπουδών στις Ευρωπαϊκές Πολιτικές της Νεολαίας Πανεπιστήµιο Μακεδονίας Τµήµα ιεθνών Ευρωπαϊκών Σπουδών Πρόγραµµα Μεταπτυχιακών Σπουδών στις Ευρωπαϊκές Πολιτικές της Νεολαίας Πρόγραµµα εργασίας «Εκπαίδευση και Κατάρτιση 2020» της Ε.Ε: Στρατηγικές δια

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ 0 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Επιβλέπων Καθηγητής: Δρ. Βασίλειος Ραφτόπουλος ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΗΣ ΣΤΑΣΗΣ ΤΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΥΘΑΝΑΣΙΑ Ονοματεπώνυμο:

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Πολιτικών και Δομικών Έργων

Τμήμα Πολιτικών και Δομικών Έργων Τμήμα Πολιτικών και Δομικών Έργων Πτυχιακή Εργασία: Τοπογραφικό διάγραμμα σε ηλεκτρονική μορφή κεντρικού λιμένα Κέρκυρας και κτιρίου νέου επιβατικού σταθμού σε τρισδιάστατη μορφή και σχεδίαση με AutoCAD

Διαβάστε περισσότερα

Από τις ρυθμίσεις στις διαρθρωτικές αλλαγές: η αναγκαία παρέμβαση στην πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας

Από τις ρυθμίσεις στις διαρθρωτικές αλλαγές: η αναγκαία παρέμβαση στην πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας ΕΝΟΤΗΤΑ IV: ΙΑΣΦΑΛΙΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΛΛΗΛΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΥΓΕΙΟΝΟΜΙΚΗΣ ΠΕΡΙΘΑΛΨΗΣ Από τις ρυθμίσεις στις διαρθρωτικές αλλαγές: η αναγκαία παρέμβαση στην πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας Κυριάκος Σουλιώτης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΓΚΑΘΙΔΡΥΣΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΠΡΟΣΟΝΤΩΝ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ (2007-2013)

ΕΓΚΑΘΙΔΡΥΣΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΠΡΟΣΟΝΤΩΝ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ (2007-2013) ΕΓΚΑΘΙΔΡΥΣΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΠΡΟΣΟΝΤΩΝ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ (2007-2013) Πρόσκληση για Επίδειξη Ενδιαφέροντος από Εξεταστές για την Εξασφάλιση Υπηρεσιών έναντι αμοιβής με σκοπό την Εξέταση

Διαβάστε περισσότερα

Αλγοριθµική και νοηµατική µάθηση της χηµείας: η περίπτωση των πανελλαδικών εξετάσεων γενικής παιδείας 1999

Αλγοριθµική και νοηµατική µάθηση της χηµείας: η περίπτωση των πανελλαδικών εξετάσεων γενικής παιδείας 1999 Αλγοριθµική και νοηµατική µάθηση της χηµείας: η περίπτωση των πανελλαδικών εξετάσεων γενικής παιδείας 1999 Γεώργιος Τσαπαρλής, ηµήτριος Σταµοβλάσης, Χαράλαµπος Καµηλάτος, Εριφύλη Ζαρωτιάδου, ηµήτριος Παπαοικονόµου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΗΜΟΣΙΑΣ ΙΟΙΚΗΣΗΣ

ΕΘΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΗΜΟΣΙΑΣ ΙΟΙΚΗΣΗΣ Ε ΕΘΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΗΜΟΣΙΑΣ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΙE ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗ ΣΕΙΡΑ ΤΜΗΜΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΤΕΛΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Θέµα: Εκπαίδευση: Μέσο ανάπτυξης του ανθρώπινου παράγοντα και εργαλείο διοικητικής µεταρρύθµισης Επιβλέπουσα:

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΤΟΥ ΌΡΟΥ "ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ" ΣΤΑ ΠΡΑΚΤΙΚΑ ΤΩΝ ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΕΩΝ ΤΟΥ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΤΟΥ ΘΕΡΑΠΕΥΤΗΡΙΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ

Η ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΤΟΥ ΌΡΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΣΤΑ ΠΡΑΚΤΙΚΑ ΤΩΝ ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΕΩΝ ΤΟΥ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΤΟΥ ΘΕΡΑΠΕΥΤΗΡΙΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ Η ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΤΟΥ ΌΡΟΥ "ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ" ΣΤΑ ΠΡΑΚΤΙΚΑ ΤΩΝ ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΕΩΝ ΤΟΥ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΤΟΥ ΘΕΡΑΠΕΥΤΗΡΙΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ Λαμπρινή Κουρκούτα 1, Αβραμίκα Μαρία 2, Δέσποινα Σαπουντζή-Κρέπια 3 1.Αναπληρώτρια

Διαβάστε περισσότερα

«Εκπαίδευση στη Γενική Ιατρική: από το Πανεπιστήμιο έως τη δια βίου μάθηση»

«Εκπαίδευση στη Γενική Ιατρική: από το Πανεπιστήμιο έως τη δια βίου μάθηση» «Εκπαίδευση στη Γενική Ιατρική: από το Πανεπιστήμιο έως τη δια βίου μάθηση» Γεώργιος Χρ. ΣΠΑΘΑΡΆΚΗΣ Διευθυντής Γενικής Ιατρικής Κέντρο Υγείας Ιτέας Φωκίδας Γηρίατρος - Γεροντολόγος Ταμίας EURACT ΓΕΝΙΚΉ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟΣ ΚΥΚΛΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ 2011-2013

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟΣ ΚΥΚΛΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ 2011-2013 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟΣ ΚΥΚΛΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ 2011-2013 ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΗ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ «Αποτίμηση αφηγηματικών ικανοτήτων παιδιών

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ

ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών «Επιστήμη και Τεχνολογία Τροφίμων και Διατροφή του Ανθρώπου» Κατεύθυνση: «Διατροφή, Δημόσια

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Το franchising ( δικαιόχρηση ) ως µέθοδος ανάπτυξης των επιχειρήσεων λιανικού εµπορίου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΗΤΡΙΚΟΣ ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΗΤΡΙΚΟΣ ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΗΤΡΙΚΟΣ ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ Ονοματεπώνυμο: Μιχαέλλα Σάββα Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Σχέση στεφανιαίας νόσου και άγχους - κατάθλιψης

Σχέση στεφανιαίας νόσου και άγχους - κατάθλιψης Τρίμηνη, ηλεκτρονική έκδοση του Τμήματος Νοσηλευτικής Α, Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Αθήνας _ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ_ Πολυκανδριώτη Μαρία 1, Φούκα Γεωργία 2 1. Καθηγήτρια Εφαρμογών Νοσηλευτικής Α, ΤΕΙ Αθήνας 2.

Διαβάστε περισσότερα

Ένα Μοντέλο Διδασκαλίας Δεξιοτήτων στη Υυσική Αγωγή με Βάση την Κοινωνική Γνωστική Προσέγγιση Αυτο-Ρύθμισης της Μάθησης

Ένα Μοντέλο Διδασκαλίας Δεξιοτήτων στη Υυσική Αγωγή με Βάση την Κοινωνική Γνωστική Προσέγγιση Αυτο-Ρύθμισης της Μάθησης Πρακτικών Εφαρμογών Αναζητήσεις στη Φυσική Αγωγή & τον Αθλητισμό Τόμος 12 (1), 26-39 Δημοσιεύτηκε: Φεβρουάριος 2014 Inquiries in Sport & Physical Education Volume 12 (1), 26-39 Released: February 2014

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟ ΕΙΓΜΑ ΑΠΟΓΡΑΦΙΚΟΥ ΕΛΤΙΟΥ ΕΞΑΜΗΝΙΑΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

ΥΠΟ ΕΙΓΜΑ ΑΠΟΓΡΑΦΙΚΟΥ ΕΛΤΙΟΥ ΕΞΑΜΗΝΙΑΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΥΠΟ ΕΙΓΜΑ ΑΠΟΓΡΑΦΙΚΟΥ ΕΛΤΙΟΥ ΕΞΑΜΗΝΙΑΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Συµπληρώνεται µε ευθύνη του κάθε διδάσκοντος χωριστά για καθένα από τα εξαµηνιαία προ-ή και µετά-πτυχιακά µαθήµατα Ι. ΒΑΣΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Πανεπιστήµιο

Διαβάστε περισσότερα

AΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ

AΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ AΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΒΙΩΣΙΜΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΩΝ ΠΙΕΣΕΩΝ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Μάρκετινγκ Αθλητικών Τουριστικών Προορισμών 1

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Μάρκετινγκ Αθλητικών Τουριστικών Προορισμών 1 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΔΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ «Σχεδιασμός, Διοίκηση και Πολιτική του Τουρισμού» ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΑΘΛΗΤΙΚΩΝ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Διερευνώντας τις απόψεις ιατρών και νοσηλευτών σχετικά με την απόφαση μη εφαρμογής αναζωογόνησης (MEA) σε ασθενείς της ΜΕΘ. Μια συστηματική ανασκόπηση

Διερευνώντας τις απόψεις ιατρών και νοσηλευτών σχετικά με την απόφαση μη εφαρμογής αναζωογόνησης (MEA) σε ασθενείς της ΜΕΘ. Μια συστηματική ανασκόπηση ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ REVIEW Διερευνώντας τις απόψεις ιατρών και νοσηλευτών σχετικά με την απόφαση μη εφαρμογής αναζωογόνησης (MEA) σε ασθενείς της ΜΕΘ. Μια συστηματική ανασκόπηση Καδδά Όλγα 1, Αργυρίου Γιώργος 2

Διαβάστε περισσότερα

Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΛΑΪΚΟΥ ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟΥ ΧΟΡΟΥ 1 ΣΤΑ ΣΥΓΧΡΟΝΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΛΑΙΣΙΑ

Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΛΑΪΚΟΥ ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟΥ ΧΟΡΟΥ 1 ΣΤΑ ΣΥΓΧΡΟΝΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΛΑΙΣΙΑ Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΛΑΪΚΟΥ ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟΥ ΧΟΡΟΥ 1 ΣΤΑ ΣΥΓΧΡΟΝΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΛΑΙΣΙΑ Μαρία Ι. Κουτσούμπα Περίληψη Τις τελευταίες δεκαετίες η διδασκαλία του ελληνικού λαϊκού παραδοσιακού χορού πραγματοποιείται

Διαβάστε περισσότερα

Mitomycin C application for the prevention of postoperative synechiae formation at the anterior commissure.

Mitomycin C application for the prevention of postoperative synechiae formation at the anterior commissure. Otorhinolaryngologia - Head and Neck Surgery Issue 50, October - November - December 2012, pages 18-22 ORIGINAL REVIEW ARITCLE Mitomycin C application for the prevention of postoperative synechiae formation

Διαβάστε περισσότερα

Η ΔΙΑΣΤΡΕΥΛΩΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΜΕΣΩ ΤΩΝ SOCIAL MEDIA ΤΗΝ ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΠΕΝΤΑΕΤΙΑ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΗΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΣ-ΜΑΡΙΝΑΣ ΔΑΦΝΗ

Η ΔΙΑΣΤΡΕΥΛΩΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΜΕΣΩ ΤΩΝ SOCIAL MEDIA ΤΗΝ ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΠΕΝΤΑΕΤΙΑ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΗΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΣ-ΜΑΡΙΝΑΣ ΔΑΦΝΗ Η ΔΙΑΣΤΡΕΥΛΩΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΜΕΣΩ ΤΩΝ SOCIAL MEDIA ΤΗΝ ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΠΕΝΤΑΕΤΙΑ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΗΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΣ-ΜΑΡΙΝΑΣ ΔΑΦΝΗ Τμήμα Δημοσίων Σχέσεων & Επικοινωνίας Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ιονίων

Διαβάστε περισσότερα

Δυνατότητα Εργαστηρίου Εκπαιδευτικής Ρομποτικής στα Σχολεία (*)

Δυνατότητα Εργαστηρίου Εκπαιδευτικής Ρομποτικής στα Σχολεία (*) Δυνατότητα Εργαστηρίου Εκπαιδευτικής Ρομποτικής στα Σχολεία (*) Σ. Αναγνωστάκης 1, Α. Μαργετουσάκη 2, Π. Γ. Μιχαηλίδης 3 Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης Πανεπιστημίου Κρήτης 1 sanagn@edc.uoc.gr,

Διαβάστε περισσότερα