Συμπεριφορά τύπου A και ανάπτυξη στεφανιαίας νόσου Μεσσήνης, Λ, Ph.D., 1 Μπίρης, A, M.Sc. 2

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Συμπεριφορά τύπου A και ανάπτυξη στεφανιαίας νόσου Μεσσήνης, Λ, Ph.D., 1 Μπίρης, A, M.Sc. 2"

Transcript

1 Συμπεριφορά τύπου A και ανάπτυξη στεφανιαίας νόσου Μεσσήνης, Λ, Ph.D., 1 Μπίρης, A, M.Sc. 2 1 ΤΕΙ Πάτρας, ΣΕΥΠ, Τμήμα Λογοθεραπείας και Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο Λάρισας 2 Γενικό Περιφερειακό Νοσοκομείο Λάρισας και Κέντρο Ψυχικής Υγείας Λάρισας Περίληψη The far-reaching consequences of Coronary Heart Disease (CHD) have necessitated investigations into methods of decreasing contact with the risk factors, particularly psychological ones. Following on from the original Recurrent Coronary Prevention Program (RCPP), Venter (1993) & Viljoen (1993) adapted it for the South African population. Although relatively successful, it did have several limitations. Thus the motivation for redesigning this intervention addressing its shortcomings, as well as testing the intervention cross culturally, by using Greek participants. The results indicated that although the revised intervention administered in Greece, produced larger changes in the Type A Behavior than either the original RCPP or the one utilized by Venter (1993) & Viljoen (1993) these were not statistically significant, but clinically significant differences. The revised version of the RCPP was also found to be more effective in the reduction of the hostility and anger components of the Behavior pattern than the other two versions. In conclusion it was found that before any further research in this area be conducted, the measures utilized should be modified and the mechanisms of treatment effect be explained Key Terms: Coronary Heart Disease (CHD), Type A behavior, Recurrent Coronary Prevention Project (RCPP), Cognitive Behavioral Therapy (CBT). Εισαγωγή Η στεφανιαία νόσος (ΣΝ) έχει γίνει μία επιδημία του σύγχρονου πολιτισμού και συγκαταλέγεται ανάμεσα στις κυριότερες αιτίες θανάτου στον κόσμο. Διάφοροι παράγοντες έχουν αναγνωριστεί που ενισχύουν ή συσχετίζονται με την ανάπτυξη στεφανιαίας νόσου αλλά η έκταση και ακριβής φύση της συμβολής τους στην εμφάνιση της στεφανιαίας νόσου δεν έχει πλήρως κατανοηθεί. Παραδοσιακά αποδεκτούς παράγοντες κινδύνου που έχουν συσχετιστεί με την ανάπτυξη ή την πορεία της στεφανιαίας νόσου 1

2 αποτελούν τα υψηλά επίπεδα χοληστερόλης στον ορό του αίματος, η υψηλή αρτηριακή πίεση, η υπερένταση, το κάπνισμα, η ηλικία, το φύλο, η παχυσαρκία, ο σακχαρώδης διαβήτης, η έλλειψη άσκησης και το οικογενειακό ιστορικό / γενετική προδιάθεση (Rosenman, 1991). Ωστόσο, έρευνες έχουν δείξει ότι ακόμα και ο πιο δυσμενής συνδυασμός των παραπάνω βιοχημικών παραγόντων επικινδυνότητας, δεν έχει αποδειχθεί αρκετός για να εξηγήσει όλα τα περιστατικά της στεφανιαίας νόσου και δεν αρκεί για να προβλέψει την πλειοψηφία νέων περιπτώσεων ΣΝ (Dembroski και MacDougall, 1989). Επιπλέον, η αντιφατικότητα των ευρημάτων ορισμένων επιδημιολογικών μελετών μάς οδηγεί να διερευνήσουμε τον ψυχολογικό παράγοντα ή παράγοντες και την επίδρασή τους στην ανάπτυξη της ΣΝ. Στους διαχρονικά παραδοσιακούς παράγοντες κινδύνου για τη ΣΝ, έχει αναγνωριστεί πρωτίστως και η συμπεριφορά τύπου Α. Το 1981, το Επιτελείο Αναθεώρησης της Στεφανιαίας Συμπεριφοράς και το Εθνικό Ινστιτούτο Καρδιάς, Πνευμόνων και Αίματος των Η.Π.Α αναγνώρισε τη συμπεριφορά Τύπου Α ως έναν ανεξάρτητο αλλά εξίσου σημαντικό με τους κλασικούς παράγοντες κινδύνου για την ανάπτυξη ΣΝ (Nunes, Frank & Komfield, 1987 και Thoresen & Powell, 1992). Η Συμπεριφορά Τύπου Α είναι μια συγκεκριμένη ομάδα φανερών συμπεριφορών και υποκείμενων ψυχολογικών προδιαθέσεων που παρουσιάζουν άτομα που διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο για την ανάπτυξη ΣΝ. Δεν πρόκειται για μια τυπολογία προσωπικότητας αλλά μια ομάδα συμπεριφορών που συσχετίζονται με επαυξημένη ανδρενεργική ανταπόκριση στο καθημερινό περιβάλλον. Το σχήμα συμπεριφοράς τύπου Α συναπαρτίζεται από πολλές τάσεις συμπεριφοράς όπως η φιλοδοξία, η επιθετικότητα και η ανταγωνιστικότητα και ειδικές συμπεριφορές όπως η μυϊκή τάση, η εγρήγορση, ο ταχύς και εμφατικός τόνος της φωνής. Αποτελείται επίσης από συναισθηματικές απαντήσεις όπως η ευερεθιστότητα, η αυξημένη τάση για θυμό και εχθρότητα. Η συμπεριφορά Τύπου Α είναι ένας χαρακτηριστικός τρόπος ανταπόκρισης στους περιβαλλοντικούς στρεσογόνους παράγοντες (Rosenman, 1988). Το πρότυπο συμπεριφοράς τύπου Α, σύμφωνα με σύγχρονες μελέτες, αποτελείται από πέντε συνιστώσες: Υπερβολική ανταγωνιστικότητα (competitiveness), εχθρότητα (hostility), επίτευξη συνεχώς ανανεούμενων στόχων (achievement striving), ανυπομονησία (impatience) και υπερβολικό θυμό (anger). Πρόσφατες μελέτες έδειξαν, ότι ενώ το πρότυπο συμπεριφοράς τύπου Α συνιστά πράγματι παράγοντα κινδύνου για τη ΣΝ, η υπερβολική ανταγωνιστικότητα και η εχθρότητα θεωρούνται οι πλέον επικίνδυνες από τις συνιστώσες για την ανάπτυξη στεφανιαίας νόσου ( Rosenmam, 1991 Venter, 1993 Viljoen, 1993) 2

3 Οι Friedman και Rosenman (1974) όρισαν τον Τύπο Α ως «ένα σύμπλεγμα δράσης-συναισθήματος που μπορεί να παρατηρηθεί σε οποιοδήποτε πρόσωπο που εμπλέκεται επιθετικά σε έναν χρόνιο ασταμάτητο αγώνα να επιτύχει όλο και περισσότερα σε όλο και μικρότερο χρονικό διάστημα, και αν απαιτείται να το πράξει κατά των αντίθετων επιπτώσεων άλλων πραγμάτων ή ατόμων». Υπάρχουν διάφορες εξηγήσεις για τη συμπεριφορά Τύπου Α. Σύμφωνα με τους Booth-Kewley και Friedman (1987), οι Συμπεριφορές Τύπου Α, γενικά θεωρούνται ως ενδεικτικές μίας συναισθηματικής κατάστασης που δεν είναι υγιής. Άλλες έννοιες που αφορούν τη Συμπεριφορά Τύπου Α υποδηλώνουν ότι μία σημαντικότατη πτυχή της συμπεριφοράς αυτής βρίσκεται στους τρόπους ψυχολογικής εμπλοκής ή αντιμετώπισης που παρουσιάζουν τα άτομα Τύπου Α. Αυτό σημαίνει ότι η Συμπεριφορά Τύπου Α αντιπροσωπεύει άτομα με υπερβολική επιθυμία να κερδίσουν και να διατηρήσουν τον έλεγχο των στρεσογόνων γεγονότων του περιβάλλοντος. Σύμφωνα με μία άλλη θεώρηση, η συμπεριφορά Τύπου Α στηρίζεται σε μία ομάδα αξιών, σκέψεων και προσεγγίσεων στις διαπροσωπικές σχέσεις οι οποίες με τη σειρά τους εκδηλώνονται με χαρακτηριστικές χειρονομίες, εκφράσεις του προσώπου, τρόπους αναπνοής, κινητικής δραστηριότητας και ύφος βαδίσματος και ομιλίας (Rosenman, Swann, και Carmelli, 1988). Η Price (1982) ισχυρίστηκε ότι οι γνώσεις με τη μορφή των προσωπικών πεποιθήσεων σχηματίζουν τον κορμό της συμπεριφοράς Τύπου Α. Σύμφωνα με το μοντέλο της, αυτές οι προσωπικές πεποιθήσεις δημιουργούν διάφορους φόβους και άγχη που σχετίζονται με συγκεκριμένες πεποιθήσεις που υπάρχουν, σχετικά με το περιβάλλον του ατόμου (Burke, 1984). Ο Mathews (1986) θεωρεί ότι κάτω από τη συμπεριφορά Τύπου Α μπορεί να υπάρχει ένα γενικό ταμπεραμέντο που ανταποκρίνεται στις περιβαλλοντικές απαιτήσεις και στα στρεσογόνα γεγονότα ζωής. Προκειμένου ένα άτομο να ταξινομηθεί σαν άτομο τύπου Α, δεν χρειάζεται να παρουσιάσει όλες τις πτυχές αυτής της συμπεριφοράς. Μία άλλη άποψη είναι ότι αυτό το σχήμα συμπεριφορών δεν συνιστά στοιχείο προσωπικότητας, ούτε μια δεδομένη αντίδραση σε μία προκλητική κατάσταση, αλλά μια επίπτωση μιας προκλητικής κατάστασης σε ένα άτομο συμπεριφορικά προδιατεθειμένο (Jenkins, 1974). Λόγω των αντιφωνιών γύρω από τον Τύπο Α, ο τρόπος σκέψης έχει περάσει από τη θεώρηση ενός γενικού Τύπου Α στην εξέταση των συστατικών της συμπεριφοράς αυτής. Αν και θεωρείται ότι τα βασικά στοιχεία που σχετίζονται με την ανάπτυξη ΣΝ είναι η εχθρότητα, ο θυμός και η ανταγωνιστικότητα (Powell κ.ά., 1984, Wolff,1994), συνεχίζονται οι 3

4 μελέτες για την εύρεση των σημαντικότερων τοξικών συστατικών της συμπεριφοράς Τύπου Α ( Venter, 1993 Viljoen, 1993 Wolff, 1994 ) Κίνητρο για τη μελέτη Η συμπεριφορά Τύπου Α θεωρείται ένας από τους πιο σημαντικούς παράγοντες κινδύνου για την εμφάνιση ΣΝ (Kelly και Stone, 1987 και Wolff, 1994). Τέτοια ευρήματα οδήγησαν στο συμπέρασμα ότι οι μειώσεις αποκρίσεων συμπεριφοράς Τύπου Α θα οδηγούσαν στη μείωση κινδύνου για την ανάπτυξη ΣΝ. Η ουσιαστική επιτυχία του Προγράμματος Πρόληψης Υποτροπών Στεφανιαίας Νόσου (Recurrent Coronary Prevention Project - RCPP), σε συνδυασμό με τα πολλά υποσχόμενα αποτελέσματα από άλλες ερευνητικές παρεμβάσεις, υποδεικνύουν ότι η αλλαγή συμπεριφοράς τύπου Α είναι ένας πολύ σημαντικός στόχος στη δευτερεύουσα πρόληψη της ΣΝ (Powell κ.ά Venter, 1993 Viljoen, 1993 και Wolff, 1994). Όπως αναφέρθηκε παραπάνω, μία από τις πιο επιτυχείς παρεμβάσεις για την αντιμετώπιση της συμπεριφοράς Τύπου Α ήταν το RCPP, που αναπτύχθηκε από τους Rosenman κ.ά. στη δεκαετία του 1980 ( Friedman κ.α 1986). Οι Venter και Viljoen, το 1993, τροποποίησαν αυτό το πρόγραμμα με σκοπό να το καταστήσουν διαθέσιμο και εφαρμοστέο στη Νότια Αφρική. Αν και τα αποτελέσματα της τροποποίησης των Venter (1993) και Viljoen (1993) ήταν επιτυχή, υπήρχαν διάφοροι περιορισμοί. Επίσης, κατέστη απαραίτητη η ανάπτυξη και εξέταση συμπληρωματικών μεθόδων και τεχνικών για τη βελτίωση της παρέμβασης αυτής, προκειμένου και να μπορεί να αποκομιστεί το μέγιστο όφελος. Μία τροποποιημένη και αναθεωρημένη μορφή της παρέμβασης αναπτύχθηκε στην Ελλάδα, λαμβάνοντας υπ όψιν της πολιτισμικές διαφορές μεταξύ Αμερικανών, Νοτιοαφρικανών και Ελλήνων ασθενών με ΣΝ. Επίσης, η επιτυχία της αναθεωρημένης παρέμβασης χρειαζόταν να δοκιμασθεί χρησιμοποιώντας Έλληνες ασθενείς με ΣΝ. Εξ άλλου «η επιτυχής τροποποίηση της συμπεριφοράς Τύπου Α θα μετρηθεί τελικά σε σχέση με τις ζωές που σώθηκαν μέσω τέτοιων προληπτικών / θεραπευτικών παρεμβάσεων» (Newlin, 1981, σελ. 171). 4

5 Μέθοδος Συμμετέχοντες - Δείγμα Οι συμμετέχοντες επελέγησαν από ένα μεγάλο σύνολο ασθενών που έπασχαν από ΣΝ που νοσηλεύονταν (στα Εξωτερικά Ιατρεία) ή είχαν νοσηλευτεί σε τρία δημόσια, Γενικά Νοσοκομεία (Καρδιολογικά Τμήματα), το Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο της Πάτρας, το Γενικό Νοσοκομείο και το Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο της Λάρισας. Τα τρία αυτά νοσοκομεία κρίθηκε ότι ήταν αντιπροσωπευτικά του γενικού πληθυσμού. Το δείγμα αποτελείτο από ένα σύνολο εξήντα δύο (62) συμμετεχόντων ηλικίας από 40 έως 65 ετών. Όλοι οι συμμετέχοντες ήταν έγγαμοι και περίπου το 90% ήταν άρρενες. Οι συμμετέχοντες επελέγησαν από ένα σύνολο ασθενών που είχαν υποστεί έμφραγμα του μυοκαρδίου, ασθενείς που είχαν υποβληθεί σε εγχείρηση bypass και ασθενείς που είχαν παροδικά ισχαιμικά επεισόδια, οπότε και εντάσσονταν στην ομάδα κινδύνου ΣΝ. Οι συμμετέχοντες είχαν υποστεί έμφραγμα του μυοκαρδίου ή είχαν υποβληθεί σε χειρουργική επέμβαση bypass στη στεφανιαία αρτηρία, ένα περίπου έτος πριν την εκπόνηση αυτής της μελέτης. Άτομα που έπασχαν από διαβήτη αποκλείστηκαν από το δείγμα. Μέσα Αξιολόγησης Τα μέσα αξιολόγησης που χρησιμοποιήθηκαν στην έρευνα και που χορηγήθηκαν πριν και μετά την εκπόνηση της θεραπευτικής παρέμβασης στους συμμετέχοντες και των τριών ομάδων, ήταν η Κλίμακα Κατάθλιψης του Beck (Beck Depression Inventory) και η Κλίμακα Άγχους του Spielberger (Spielberger State-Trait Anxiety Inventory) (μεταφρασμένη στην Ελληνική και σταθμισμένη στην Ελλάδα). Χορηγήθηκε επίσης η κλίμακα Εχθρότητας Έκφρασης θυμού του Cook-Medley (Cook-Medley Hostility and Anger Expression Scale- μεταφρασμένη στην Ελληνική). Επιπρόσθετα, από τον κάθε συμμετέχοντα ζητήθηκε να συμπληρώσει ένα ερωτηματολόγιο με την περιγραφή του ιστορικού. Οι σύζυγοι των συμμετεχόντων συμπλήρωσαν ένα ανεξάρτητο ερωτηματολόγιο παρατηρητή (independent observer questionnaire). Κλίμακα Κατάθλιψης του Beck (BDI) Η Κλίμακα Κατάθλιψης του Beck, όπως αναπτύχθηκε από τους Beck et al., το 1961, χρησιμοποιείται για να καταγράφει την ύπαρξη και την ένταση της 5

6 κατάθλιψης. Αποτελείται από 21 κατηγορίες συμπτωμάτων και στάσεων που επελέγησαν με βάση τη σχέση τους με τη φανερή κλινική εκδήλωση της κατάθλιψης (Venter, 1993). Η εγκυρότητα του BDI έχει επιβεβαιωθεί με τη σύγκριση ψυχιατρικών ταξινομήσεων της βαρύτητας κατάθλιψης σε κλινικούς πληθυσμούς (r=0.79 n=226 και r=0 n=183) (Beck, Steer, και Garbin, 1988). Κλίμακα Έκφρασης Θυμού Η Κλίμακα Έκφρασης Θυμού αναπτύχθηκε από τους Spielgerger, Johnston, και Jacobs το 1982 για την εκτίμηση του πώς συμπεριφέρονται οι άνθρωποι όταν αισθάνονται θυμωμένοι ή εξαγριωμένοι. Αποτελείται από 24 δηλώσεις, οι οποίες σχετίζονται με την έκφραση θυμού σε διάφορες καταστάσεις. Η βαθμολογία στην Κλίμακα Έκφρασης Θυμού, παρέχει ένα γενικό δείκτη για το πόσο συχνά ο θυμός εγείρεται και εκφράζεται ή καταπιέζεται. Η κλίμακα έχει τρεις υποκλίμακες, οι οποίες ονομαστικά είναι: (1) Εξωτερίκευση θυμού, που μετρά το θυμό που βιώθηκε και εκφράστηκε, (2) Εσωτερίκευση θυμού, που αναφέρεται στο θυμό που βιώθηκε αλλά δεν εκφράστηκε, και (3) Έλεγχος θυμού, που αναφέρεται στο θυμό που βιώθηκε και εκφράστηκε με ελεγχόμενο τρόπο (Venter, 1993). Η Κλίμακα Έκφρασης Θυμού έχει αποδειχθεί ότι έχει ικανοποιητική εγκυρότητα κατασκευής και αξιοπιστία (Venter, 1993). Κλίμακα Εχθρότητας Cook-Medley H Κλίμακα Εχθρότητας Cook-Medley αποτελείται από μια υποομάδα αντικειμένων που έχουν παρθεί από το Πολυφασικό Ερωτηματολόγιο Προσωπικότητας της Μινεσότα (MMPI). Η κλίμακα αυτή έχει αποδειχθεί ότι είναι στενά συνδεδεμένη με την παρουσία ΣΝ και τη θνησιμότητα σε έναν αριθμό ετεροχρονισμένων μελετών (Barefoot, Danistorm, και Williams, 1983). Το μέτρο αυτό έχει χρησιμοποιηθεί εξίσου επιτυχώς στην πρόβλεψη περιπτώσεων ΣΝ και συνολικής θνησιμότητας σε αρκετές αναδρομικές μελέτες (Barefoot, κ.α 1983). Σύμφωνα με τους Smith και Frohm (1985) αυτή η κλίμακα μετρά την κυνική εχθρότητα με τις υψηλές βαθμολογίες να υποδεικνύουν άτομα που θεωρούν τους άλλους ανέντιμους, μη έμπιστους, ανήθικους και κακούς ( Barefoot,. 1992). 6

7 Διαδικασία Η πειραματική διαδικασία είχε δύο πτυχές: Πρώτον, περιελάμβανε την ανάπτυξη ενός αναθεωρημένου προγράμματος παρέμβασης, όπου έγινε προσπάθεια να απαλειφθούν τα προβλήματα και περιορισμοί του RCPP που δημιουργήθηκε από τους Venter (1993) και Viljoen (1993) και το πρωτότυπο RCPP, και δεύτερον περιελάμβανε την εκτίμηση της αποτελεσματικότητας αυτής της αναθεωρημένης παρέμβασης σε σύγκριση με το πρωτότυπο RCPP. Οι συμμετέχοντες εισήχθησαν στο πρόγραμμα από καρδιολόγους που εργάζονται στα τρία δημόσια νοσοκομεία της έρευνας. Έτσι, μπορεί να θεωρηθεί ότι οι συμμετέχοντες αποτελούν ένα αντιπροσωπευτικό δείγμα των ατόμων που πάσχουν από ΣΝ. Οι συμμετέχοντες, αρχικά, έλαβαν ένα τηλεφώνημα, όπου τους δόθηκε μία συνοπτική περιγραφή του προγράμματος, τι θα απαιτείτο από αυτούς και ποιο θα ήταν το όφελός τους και προσκλήθηκαν να παρακολουθήσουν μία συνάντηση και να μάθουν περισσότερα για το πρόγραμμα. Η αρχική συνέντευξη είχε ως στόχο να παρέχει στους υποψήφιους συμμετέχοντες μία πιο λεπτομερή περιγραφή του προγράμματος. Σε αυτή την αρχική συνέντευξη, οι συμμετέχοντες υποβλήθηκαν στις δοκιμασίες που αναφέρθηκαν παραπάνω. Οι συμμετέχοντες αυτοί χωρίστηκαν τυχαία ( χρησιμοποιώντας αυστηρά κριτήρια συμπερίληψης και διαστρωμάτωσης) σε δύο πειραματικές ομάδες και μια ομάδα ελέγχου (αναμονής θεραπείας). Η μία θεραπευτική ομάδα αποτελείτο από 22 συμμετέχοντες που έλαβαν μέρος σε μια παρέμβαση ομαδικής Γνωστικής - Συμπεριφορικής θεραπείας, διάρκειας οκτώ εβδομάδων όπως και στην περίπτωση των Venter (1993) και Viljoen (1993). Αυτή η ομάδα συμμετεχόντων ήταν μία από τις πειραματικές ομάδες (Ε1) αλλά αποτελούσε ομάδα ελέγχου στη μελέτη αυτή, για τον καλύτερο καθορισμό της αποτελεσματικότητας της αναθεωρημένης έκδοσης του RCPP που δημιουργήθηκε στην Ελλάδα. Η δεύτερη πειραματική ομάδα (Ε2) αποτελείτο από 21 συμμετέχοντες που έλαβαν μέρος στην αναθεωρημένη, διάρκειας δέκα εβδομάδων, Ομαδική Γνωστική - Συμπεριφορική παρέμβαση του RCPP στην Ελλάδα. Οι υπόλοιποι συμμετέχοντες, 19 συνολικά, αποτελούσαν την ομάδα ελέγχου (αναμονής θεραπείας) (C). Οι συμμετέχοντες αυτοί βεβαιώθηκαν ότι θα συγκαταλεχτούν στην ενεργή φάση θεραπείας της παρέμβασης μετά το πέρας των πρώτων δέκα εβδομάδων. Όλες οι θεραπευτικές συνεδρίες έγιναν από δύο κλινικούς ψυχολόγους, εξίσου εκπαιδευμένους στις διαδικασίες που χρησιμοποιήθηκαν σε αυτή τη μελέτη. Οι θεραπευτικές συνεδρίες έλαβαν 7

8 χώρα στις αίθουσες που παρέχονται από τα αντίστοιχα Νοσοκομεία για ομαδική θεραπεία. Η διαδικασία για κάθε ομάδα θα αναλυθεί ξεχωριστά. Ομάδα Ελέγχου (C) (αναμονής θεραπείας) Η ομάδα ελέγχου εκτιμήθηκε αρχικά με τα ψυχομετρικά μέσα αξιολόγησης, αλλά δεν έλαβε καμία από τις δύο θεραπευτικές παρεμβάσεις που περιγράφονται παρακάτω. Μετά το πέρας της περιόδου των δέκα εβδομάδων, τα άτομα της ομάδας αυτής επανεκτιμήθηκαν και κλήθηκαν να ενταχθούν στην επόμενη ομάδα που θα ελάμβανε μία από τις δύο θεραπευτικές επεμβάσεις. Η ομάδα αυτή δεν ήταν αυστηρά ομάδα μηθεραπείας, καθώς στους συμμετέχοντες δόθηκαν συμβουλές βασικής διατροφής αλλά και στοιχεία σχετικά με την ΣΝ. Πειραματική Ομάδα 1 (Ε1) Αυτή η ομάδα συμμετεχόντων υποβλήθηκε σε μία παρέμβαση στην Ελλάδα με βάση το αρχικό πρόγραμμα RCPP. Η παρέμβαση αποτελείτο από ομαδικές Γνωστικές-Συμπεριφοριστικές θεραπευτικές συνεδρίες διάρκειας 8 εβδομάδων, οι οποίες γίνονταν μία φορά την εβδομάδα και διαρκούσαν περίπου μία ώρα. Το πρόγραμμα στόχευε στην αλλαγή των οφελών και των στάσεων που διαμορφώνουν τη βάση της συμπεριφοράς Τύπου Α προς ένα περισσότερο «Τύπου Β» τρόπο αντιμετώπισης του περιβάλλοντος. Σύμφωνα με τους Powell, Friedman, Thoresen, Gill, και Ulmer (1984), αυτός ο τύπος παρέμβασης έχει ως στόχο «...μια πλήρη κατανόηση των φανερών της εκδηλώσεων, τις καλυμμένες γνωστικές διεργασίες, τις οργανικές επιπλοκές και τα περιβαλλοντικά ερεθίσματα που είναι χαρακτηριστικά». Για να πραγματοποιηθούν οι παραπάνω στόχοι, ήταν απαραίτητο πρώτα να αναγνωριστεί η Συμπεριφορά τύπου Α από όσα άτομα ήταν δυνατό, και μετά να ενθαρρυνθεί η αναγνώριση αυτή στα υπόλοιπα άτομα της ομάδας Όταν αναγνωρίστηκαν οι φανερές εκδηλώσεις της συμπεριφοράς Τύπου Α, οι συμμετέχοντες παροτρύνθηκαν να αναγνωρίσουν τις γνωστικές βάσεις των συμπεριφορών τους που τελικά οδηγούν στην οριστική αλλαγή αυτών των συμπεριφορών. Έγινε εκτενής χρήση της ομαδικής διαδικασίας για να δοθεί κίνητρο και να ενισχυθεί η αλλαγή (Viljoen, 1993). Πειραματική ομάδα 2 (Ε2) Αυτή η ομάδα συμμετεχόντων υποβλήθηκε στην τροποποιημένη έκδοση του RCPP. Λειτούργησε σε ένα αυστηρά ομαδικό Γνωστικό Συμπεριφορικό 8

9 πλαίσιο. Εφαρμόστηκαν επίσης διάφορες επιπρόσθετες τεχνικές χαλάρωσης (π.χ. ΗΜΓ βιοανάδραση - ατομικά) και έγινε χρήση του γνωστικού εργαλείου «monitor» με σκοπό να ξεπεραστούν οι περιορισμοί της προηγούμενης εκδοχής. Αυξήθηκε επίσης ο χρόνος των συνεδριών και η παρέμβαση έλαβε υπόψη τις πολιτιστικές διαφορές μεταξύ της έκδοσης που εφαρμόστηκε στη Νότιο Αφρική και αυτής που αναπτύχθηκε στην Ελλάδα. Αυτές οι συνεδρίες γίνονταν μία φορά εβδομαδιαίως για περίπου μιάμιση ώρα κάθε φορά, για ένα διάστημα δέκα εβδομάδων. Το πρόγραμμα περιελάμβανε θεραπευτικό εγχειρίδιο με οδηγίες και τηλεφωνικές συνεδρίες παρακολούθησης. Το εγχειρίδιο σχεδιάστηκε για να δράσει ως πηγή αναφοράς και οδηγός κατά τη διάρκεια του προγράμματος. Κατά την πορεία του προγράμματος, το έντυπο αυτό υλικό βοήθησε στο να τοποθετηθεί η παρούσα εργασία στο πλαίσιο της μάθησης που είχε λάβει χώρα στο παρελθόν και των μελλοντικών στόχων. Μετά το πρόγραμμα το εγχειρίδιο μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για επαναλήψεις των ασκήσεων. Επιπροσθέτως, αν ένας συμμετέχοντας έχανε μια συνεδρία μπορούσε να την αναπληρώσει διαβάζοντας το εγχειρίδιο. Οι τηλεφωνικές συνεδρίες επέτρεψαν την απρόσκοπτη συνέχιση του προγράμματος. Αν ένας συμμετέχοντας έχανε μια συνεδρία, γινόταν τηλεφωνική επικοινωνία και διεξαγόταν μία περιληπτική έκδοση της συνεδρίας από τηλεφώνου. Με σκοπό την αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας των παρεμβάσεων που χρησιμοποιήθηκαν, όλοι οι συμμετέχοντες αξιολογήθηκαν εκ νέου με την ίδια συστοιχία των μέσων αξιολόγησης που είχε χρησιμοποιηθεί πριν την παρέμβαση. Οι περιοχές στις οποίες απευθύνθηκε η παρέμβαση ήταν: Η αναγνώριση των σημείων και συμπτωμάτων Τύπου Α στον ίδιο και σε άλλους. Συγκεκριμένες συμπεριφορές και συμπτώματα - στόχοι συμπεριλάμβαναν την έκφραση εχθρότητας και θυμού, την ανυπομονησία, τον εγωκεντρισμό και την ευαισθησία. Η ενθάρρυνση για την υιοθέτηση και χρήση ενός γνωστικού εργαλείου, «του monitor», το οποίο χρησιμεύει στην παρότρυνση της αυτογνωσίας και την ενθάρρυνση της ικανότητας αναγνώρισης και διόρθωσης των σκέψεων και συμπεριφορών Τύπου Α όπως αυτές παρουσιάζονται. Ενθάρρυνση της πρακτικής νέων Συμπεριφορών, πρώτα στο ασφαλές πλαίσιο της ομάδας και τελικά στον εξωτερικό κόσμο, με σκοπό τη μείωση και αντικατάσταση των συνηθειών του Τύπου Α με πιο κατάλληλες διαπροσωπικές συμπεριφορές Εξάσκηση σε τεχνικές χαλάρωσης ( Π.χ. ΗΜΓ βιοανάδραση). 9

10 Η ενίσχυση της αυτοεκτίμησης μέσω της ενθάρρυνσης της εξερεύνησης και κατανόησης του εαυτού Σχέδιο της Έρευνας Για το σκοπό της παρούσας μελέτης χρησιμοποιήθηκε σχέδιο έρευνας τυχαιοποιημένων ανεξάρτητων δειγμάτων το οποίο περιελάμβανε μετρήσεις πριν την εφαρμογή της θεραπευτικής παρέμβασης και μετά τη θεραπευτική παρέμβαση. Σε αυτό τον τύπο ερευνητικού σχεδίου, οι συμμετέχοντες χωρίζονται τυχαία σε δύο ομάδες και ακολουθούν οι αρχικές (baseline) μετρήσεις των δύο ομάδων. Έπειτα, μία ομάδα λαμβάνει τη θεραπεία και μετά από μία ίση περίοδο χρόνου οι δύο ομάδες επανεξετάζονται. Αυτή η μορφή πειράματος χρησιμεύει στον έλεγχο των εξής αστάθμιστων παραγόντων ή μεταβλητών: Ιστορικό και ωρίμανση λόγω του γεγονότος ότι είναι εξίσου πιθανόν να είναι παρόντα τόσο στις πειραματικές ομάδες όσο και στις ομάδες ελέγχου, επιδράσεις αναδρομικές, επιδράσεις λόγο της επιλογής του δείγματος, καθώς οι ομάδες ορίζονται τυχαία (Nelea και Liebert, 1986). Η ανεξάρτητη μεταβλητή αντιπροσωπεύει τη συνθήκη ή το ερέθισμα που ήταν υπό τον έλεγχο της μελέτης και αποτελεί την ίδια την παρέμβαση. Η εξαρτημένη μεταβλητή λέγεται ότι είναι εκείνη η πλευρά της συμπεριφοράς των συμμετεχόντων, η οποία μετράται μετά από την επίδραση της ανεξάρτητης μεταβλητής. Σε αυτή την περίπτωση, είναι η συμπεριφορά Τύπου Α και όλες οι συνιστώσες της όπως μετρήθηκαν από το πλήθος των μέσων αξιολόγησης. Αποτελέσματα Με σκοπό την εκτίμηση της ισότητας μεταξύ των συμμετεχόντων της θεραπευτικής ομάδας και των ομάδων ελέγχου πριν την εκπόνηση της θεραπευτικής παρέμβασης έγινε ανάλυση διασποράς (ANOVA) για τις εξής εξαρτημένες μεταβλητές μέτρησης της συμπεριφοράς τύπου Α: Κλίμακα Κατάθλιψης του Beck (Beck Depression Inventory), Κλίμακα Άγχους του Spielberger (Spielberger State-Trait Anxiety Inventory) κλίμακα Εχθρότητας Έκφρασης θυμού του Cook-Medley (Cook-Medley Hostility and Anger Expression Scale). Τα αποτελέσματα αποκάλυψαν ότι δεν υπήρχε καμία στατιστικά σημαντική διαφορά μεταξύ των ομάδων πριν την εκπόνηση της θεραπευτικής παρέμβασης για τις παραπάνω μεταβλητές [F ( 2,59) = 1.17, p>.01]. Ισότητα μεταξύ των ομάδων υπήρχε και στις ηλικίες, εθνικότητα και κοινωνικοοικονομική κατάσταση των συμμετεχόντων. Για να βρεθεί η 10

11 διαφορά μεταξύ των μετρήσεων των αρχικών επιπέδων και των μετρήσεων μετά την εκπόνηση της θεραπευτικής παρέμβασης για τις παραπάνω μεταβλητές της συμπεριφοράς τύπου Α σε συμμετέχοντες της θεραπευτικής ομάδας και των ομάδων ελέγχου έγινε ανάλυση με t-test. Η σύγκριση έγινε μεταξύ των μέσων όρων των μετρήσεων των αρχικών επιπέδων και των μετρήσεων μετά την εκπόνηση της θεραπευτικής παρέμβασης στις παραπάνω μεταβλητές για όλες τις ομάδες. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι υπήρχε στατιστικά σημαντική διαφορά στην ομάδα (Ε 2 ) (ενδοομαδική διαφορά) που έλαβε την αναθεωρημένη παρέμβαση μεταξύ των μετρήσεων των αρχικών επιπέδων και των μετρήσεων μετά την εκπόνηση της αναθεωρημένης θεραπευτικής παρέμβασης στην κλίμακα εχθρότητας και θυμού ( t (28) = 3.67, p<.01). Έγινε επίσης πολυμεταβλητή ανάλυση διακύμανσης (MANOVA) με σκοπό την εκτίμηση στατιστικά σημαντικών διαφορών μετά την εκπόνηση της θεραπευτικής παρέμβασης σε διάφορες μεταβλητές (συνιστώσες) της συμπεριφοράς τύπου Α. Διαφορές που βρέθηκαν στην κατάθλιψη, έκφραση θυμού και εχθρότητα δεν ήταν στατιστικά σημαντικές για την ομάδα ελέγχου (C) ( p>.01). Διαφορές στην συνολική συμπεριφορά τύπου Α όπως μετρήθηκε με την συστοιχία των παραπάνω κλιμάκων δεν έδειξε καμία στατιστικά σημαντική διαφορά για τις ομάδες Ε 1 και Ε 2 ( p>.01). Υπήρξαν όμως κλινικά σημαντικές διαφορές σε κάποιες συνιστώσες της συμπεριφοράς τύπου Α για την ομάδα Ε 2 ( μείωση της εχθρότητας και της κατάθλιψης) που έλαβε την αναθεωρημένη θεραπευτική παρέμβαση. Συζήτηση Η παρούσα μελέτη παρείχε αποδείξεις για το ότι οι δυσκολίες στην αλλαγή της συμπεριφοράς Τύπου Α είναι ακόμα σημαντικές και υπαρκτές. Βασικά ερωτήματα παραμένουν όσον αφορά στην αναγνώριση των πλευρών αυτών της συμπεριφοράς τύπου Α οι οποίες πραγματικά αυξάνουν τον κίνδυνο για ανάπτυξη ΣΝ και τη δημιουργία αποτελεσματικότερων μεθόδων για την αλλαγή της συμπεριφοράς τύπου Α. Σύμφωνα με διάφορες μελέτες (Price, 1982, Powell κ.ά., 1984, Rosenman, 1988 και 1991, Venter, 1993 και Viljoen, 1993, Wolff κ.ά., 1994) η τροποποίηση της συμπεριφοράς Τύπου Α επιτυγχάνεται καλύτερα μέσω μίας στρατηγικής που συνδυάζει γνωστικές και συμπεριφορικές μεθόδους και τεχνικές χαλάρωσης. Η μελέτη αυτή υποστηρίζει και επιβεβαιώνει τα παραπάνω και αναγνωρίζει τη σημασία της ομαδικής Γνωστικής Συμπεριφορικής θεραπείας σε συνδυασμό με 11

12 τεχνικές χαλάρωσης και ειδικότερα την ΗΜΓ βιοανάδραση για άτομα τύπου Α. Τα αποτελέσματα της παρούσας μελέτης έδειξαν επίσης ότι υπήρχαν σημαντικές ενδοομαδικές διαφορές στην ομάδα που έλαβε την αναθεωρημένη παρέμβαση των δέκα εβδομάδων, σε δύο σημαντικές συνιστώσες της συμπεριφοράς τύπου Α, δηλαδή την εχθρότητα και το θυμό. Οι συνιστώσες αυτές θεωρούνται ως τα πλέον τοξικά στοιχεία της συμπεριφοράς Τύπου Α. Αν και δεν βρέθηκαν στατιστικά σημαντικές διαφορές στη συνολική συμπεριφορά τύπου Α, κλινικά σημαντικές διαφορές παρατηρήθηκαν στην ομάδα που έλαβε την αναθεωρημένη παρέμβαση, δηλαδή παρουσιάστηκε μία τάση μείωσης της εχθρότητας και της κατάθλιψης. Η τάση αυτή δεν εμφανίστηκε στις ομάδες ελέγχου. Ένα μεγάλο πρόβλημα με τα προγράμματα καρδιακής αποκατάστασης είναι το ποσοστό ασθενών που τα εγκαταλείπουν. Σε αυτή τη μελέτη η παρακολούθηση ανά συνεδρία ήταν μεγαλύτερη από 90%. Με σκοπό την επιτυχία οποιουδήποτε προγράμματος αποκατάστασης οι συμμετέχοντες πρέπει να εμπλακούν δυναμικά και να είναι συνεπείς στη διατήρηση της υγείας τους, οπότε και να δεσμεύονται στη συμμετοχή τους στο πρόγραμμα. Το πρόγραμμα αυτό κατάφερε να ξεπεράσει επιτυχώς αυτό το μεγάλο πρόβλημα. Πιθανοί περιορισμοί της μελέτης περιελάμβαναν τα μέσα αξιολόγησης που χρησιμοποιήθηκαν, το μέγεθος του δείγματος και τη φύση των ίδιων των ομάδων, που πιθανόν ήταν ο λόγος που η συνολική συμπεριφορά τύπου Α δεν παρουσίασε στατιστικά σημαντικές διαφορές στην ομάδα που έλαβε την τροποποιημένη παρέμβαση. Συμπερασματικά, η μελέτη αυτή επιβεβαίωσε ότι πριν από τη διεξαγωγή οποιασδήποτε περαιτέρω έρευνας στον τομέα αυτό, τα μέσα αξιολόγησης που χρησιμοποιούνται πρέπει να τροποποιηθούν και οι μηχανισμοί που επηρεάζουν τη θεραπεία να κατανοηθούν. Βιβλιογραφικές αναφορές - Barefoot, J.C., Dahlstrom, W.G., & Williams, R.B. (1983). Hostility, CHD incidence and total mortality: A 25-year follow-up study of 255 physicians. Psychosomatic Medicine, 45, Barefoot, J.C. (1992). Developments in the measurement of hostility. In H.S. Friedman (Ed.), Hostility, coping, and health (pp ). Washington, DC: American Psychological Association. - Beck, A.T., Ward, C.H., Mendelson, M., Mock, J & Erbaugh, J. (1961). Archives of General Psychiatry, 4. 12

13 - Beck, A.T., Steer, R.A & Garbin, M.G. (1988). Psychometric properties of the Beck Depression Inventory: Twenty-five years of evaluation. Clinical psychology Review, 8 (1), Booth-Kewley, S., & Friedman, H.S. (1987). Psychological predictors of heart disease: A quantitative review. Psychological Bulletin, 101, Burke, R.J. (1984). Beliefs and Fears underlying Type A Behavior. Psychological Report, 54, Dembroski, T.M., & MacDougall, J.M., Costa, P.T., Jr., & Grandits, G.A. (1989). Components of hostility as predictors of sudden death and myocardial infarction in the Multiple Risk Factor Intervention Trial. Psychosomatic Medicine, 51(5), Friedman, M., Thoresen, C.E., Gill, J.J., Powell, L.H., Ulmer, D., Thompson, L., Price, V.A., Rabin, D.D., Breall., W.S., Dixon, T., Levy, R., & Bourg, E. (1986). Alteration of Type A behavior and its effect on cardiac recurrences in post myocardial infarction patients: Summary results of the recurrent coronary prevention project. American heart Journal, 112, Friedman, M., & Rosenman, R.H (1974). Type A behavior and your heart. New York: Knopf. - Jenkins, C.D., Rosenman, R.H, Zyanski, S.J. (1974). Prediction of clinical coronary heart disease by a test for the coronary prone behavior pattern. New England Journal of Medicine, 290, Kelly, K.R & Stone, G.L (1987). Effects of three psychological treatments and self-monitoring on the reduction of Type A behavior. Journal of Counseling Psychology, 34(1), Matthews, K.A. (1986). Summary, conclusions, and implications. In K.A Mathews, S. M. Weiss, T. Detre, T.M. Dembroski, B. Falkner, S.B. Manuck, & RB. Williams (Eds)., Handbook of stress, reactivity, and cardiovascular disease. New York: Wiley. - Neale, J.M., & Liebert, R.M. (1986). Science and behavior: An introduction to methods of research (3rd ed.). Englewood Cliffs, NJ: Prentice-Hall. 13

14 - Newlin. D.B (1981). Modifying the Type A Behavior Pattern. In Golden C.J., Alcaparras S.S. et al (1981). Applied techniques in Behavioral Medicine. Grune & Stratton, N.Y. - Nunes, E.V., Frank, K.A., & Kornfield, S.D. (1987). Psychologic treatment for Type A behavior pattern and for coronary heart disease: A meta-analysis of the literature, Psychosomatic Medicine, 48, Price, V.A. (1982). Type A behavior pattern. New York: Academic Press. - Powell, L. H., Friedman, M., Thoresen, C.E., Gill. J.J., & Ulmer, D.K. (1984). Can the Type A behavior pattern be altered after myocardial infarction? A second year report from the Recurrent Coronary Prevention Project. Psychosomatic Medicine, 46, Rosenman, R.H., Swann, G.E & Carmelli, D. (1988). Definition, assessment and evolution of the Type A behavior pattern. In B.K. Houston & C.R, Snyder (Eds.). Type A behavior pattern: Research, theory, and intervention. New York: Wiley. - Rosenman R.H. (1991). Type A Behavior Pattern : A Personal Overview. In Strube M (1991). Type A Behavior. Sage Publications, USA. - Smith, T.W., & Frohm, K.D. (1985). What s so unhealthy about hostility? Construct validity and psychosocial correlates of the Cook and Medley HO scale. Health Psychology, 4, Thoresen C.E. & Powell L.H. (1992). Type A Behavior Pattern : New Perspectives on Theory, Assessment and Intervention. Journal of Consulting and Clinincal Psychology, 60(4), Venter A.J.E.(1993). The effect of a Behavioral Medicine Intervention on Coronary Risk Factors in Patients Following a Coronary Artery Bypass Graft Procedure. Doctoral Thesis presented at the Rand Afrikaans University. - Viljoen H. (1993). The Effect of a coronary Prone Lifestyle Change Program on Cardiac Risk Factors in Post- Myocardial Infarction Patients. Doctoral Thesis presented at the Rand Afrikaans University. - Wolff, E., Thoresen, C.E., Venter, E., & Viljoen, H. (1994). The Recurrent coronary prevention project: Some initial findings in the South African Replication. Annals of Behavioral Medicine, 16,

15 15

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ. Φοινίκη Αλεξάνδρου

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ. Φοινίκη Αλεξάνδρου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ Φοινίκη Αλεξάνδρου Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Αποκατάσταση Καρδιοπαθούς Ασθενούς Ο ρόλος του Ψυχιάτρου

Αποκατάσταση Καρδιοπαθούς Ασθενούς Ο ρόλος του Ψυχιάτρου Αποκατάσταση Καρδιοπαθούς Ασθενούς Ο ρόλος του Ψυχιάτρου Πανταζής Α. Ιορδανίδης Διδάκτωρ Ψυχιατρικής Α.Π.Θ Καθηγητής Ψυχολογίας & Διατροφής, ΑΤΕΙ Ιορδανίδης,, 10/3/11 1 ρ.πανταζής Ιορδανίδης, 10/3/11 2

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Ο ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Ο ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ: ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Ο ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. Χρυσάνθη Στυλιανού Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ 1 Η ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΚΠΟΝΗΣΗΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ... 23 2 Η ΕΠΙΛΟΓΗ ΘΕΜΑΤΟΣ... 25 2.1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ... 25 2.2 ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΛΟΓΗ... 26 2.2.1 ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΕΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ... 26 2.2.2

Διαβάστε περισσότερα

Νέες κατευθυντήριες οδηγίες για την θεραπεία της χοληστερόλης: Οριοθετήσεις και επισημάνσεις

Νέες κατευθυντήριες οδηγίες για την θεραπεία της χοληστερόλης: Οριοθετήσεις και επισημάνσεις 267 ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ Νέες κατευθυντήριες οδηγίες για την θεραπεία της χοληστερόλης: Οριοθετήσεις και επισημάνσεις Χ. Βέρρας 1, Α. Μελιδώνης 2 1 Τμήμα Γενικής Ιατρικής και 2 Α Παθολογική Κλινική &

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση και κατάθλιψη. Γιάννης Θεοδωράκης Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας

Άσκηση και κατάθλιψη. Γιάννης Θεοδωράκης Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Άσκηση και κατάθλιψη. Γιάννης Θεοδωράκης Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Θέματα που θα αναπτυχθούν Άσκηση και κατάθλιψη Άσκηση και σχιζοφρένεια Άσκηση και αλκοόλ Εισαγωγή Για την αντιμετώπιση της κατάθλιψης και

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου και τρόποι αντιμετώπισης του

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου και τρόποι αντιμετώπισης του 1 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου και τρόποι αντιμετώπισης του Ονοματεπώνυμο φοιτήτριας: Ειρήνη Αδάμου Λεμεσός 2014 2 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΚΑΠΝΙΣΤΙΚΕΣ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ ΓΟΝΕΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΡΡΟΗ ΤΟΥΣ ΣΤΗΝ ΕΝΑΡΞΗ ΤΟΥ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ ΣΤΟΥΣ ΕΦΗΒΟΥΣ Ονοματεπώνυμο Φοιτήτριας: Χριστοφόρου Έλενα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΩΝ ΕΠΙΠΕ ΩΝ ΘΝΗΣΙΜΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΚΥΡΙΟΤΕΡΩΝ ΑΙΤΙΩΝ ΠΡΟΚΛΗΣΗΣ ΘΑΝΑΤΟΥ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΨΥΧΟΓΕΝΗ ΑΝΟΡΕΞΙΑ Γεωργία Χαραλάµπους Λεµεσός

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΝΕΥΡΙΚΗΣ ΑΝΟΡΕΞΙΑΣ ΣΤΟ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ

ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΝΕΥΡΙΚΗΣ ΑΝΟΡΕΞΙΑΣ ΣΤΟ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΝΕΥΡΙΚΗΣ ΑΝΟΡΕΞΙΑΣ ΣΤΟ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΘΕΟΔΩΡΟΥ - ΝΤΕΛΙΜΙΧΑΛΗΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗΣ MSc ΕΚΠΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ. ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Ι.ΙΕΚ ΒΑΪΑ ΜΠΑΛΩΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΡΙΑ ΜΕΘ ΠΓΝ ΛΑΡΙΣΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Προαγωγή Υγείας. Προγράμματα άσκησης

Προαγωγή Υγείας. Προγράμματα άσκησης Προαγωγή Υγείας Προγράμματα άσκησης Σύσταση 13: Συστήνεται οι Γενικοί Ιατροί, άλλοι Ιατροί, καθώς και επαγγελματίες υγείας της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας να ενθαρρύνουν τους ασθενείς με κατάθλιψη (κυρίως

Διαβάστε περισσότερα

Δημοσίευση HandTutor Enhanced Hand Rehabilitation after Stroke A Pilot Study στο περιοδικό Physiother Res Int

Δημοσίευση HandTutor Enhanced Hand Rehabilitation after Stroke A Pilot Study στο περιοδικό Physiother Res Int Δημοσίευση HandTutor Enhanced Hand Rehabilitation after Stroke A Pilot Study στο περιοδικό Physiother Res Int 2011-03-15 12:25:14 Σκοπός Η μελέτη αξιολογεί τα θεραπευτικά αποτελέσματα της χρήσης του συστήματος

Διαβάστε περισσότερα

Κλινικό Φροντιστήριο «Εφαρμόζοντας τις Κατευθυντήριες Οδηγίες για την Αρτηριακή Υπέρταση στο Σχεδιασμό της Νοσηλευτικής Φροντίδας»

Κλινικό Φροντιστήριο «Εφαρμόζοντας τις Κατευθυντήριες Οδηγίες για την Αρτηριακή Υπέρταση στο Σχεδιασμό της Νοσηλευτικής Φροντίδας» Κλινικό Φροντιστήριο «Εφαρμόζοντας τις Κατευθυντήριες Οδηγίες για την Αρτηριακή Υπέρταση στο Σχεδιασμό της Νοσηλευτικής Φροντίδας» Παρουσίαση Κλινικής Περίπτωσης : Χατζοπούλου Μ., Νοσηλεύτρια ΠΕ, MSc,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Λουκία Βασιλείου

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Λουκία Βασιλείου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΙΚΗ ΚΑΚΟΠΟΙΗΣΗ: ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ Λουκία Βασιλείου 2010646298 Επιβλέπουσα καθηγήτρια: Δρ.

Διαβάστε περισσότερα

Γεώργιος Ν.Λυράκος Μάθηµα Ψυχολογία της Υγείας Φυσικοθεραπεία ιάλεξη 8η 2014

Γεώργιος Ν.Λυράκος Μάθηµα Ψυχολογία της Υγείας Φυσικοθεραπεία ιάλεξη 8η 2014 Γεώργιος Ν.Λυράκος Μάθηµα Ψυχολογία της Υγείας Φυσικοθεραπεία ιάλεξη 8η 2014 Τις τελευταίες τρεις δεκαετίες ένας αριθµός εναλλακτικών µοντέλων για τον πόνο πέραν του ιατρικού ενσωµατώνουν ψυχολογικούς(αντίληψη,

Διαβάστε περισσότερα

Κέντρο Καρδιακής Αποκατάστασης & Εργομετρικού Ελέγχου. www.cardiorehab.com.cy

Κέντρο Καρδιακής Αποκατάστασης & Εργομετρικού Ελέγχου. www.cardiorehab.com.cy Κέντρο Καρδιακής Αποκατάστασης & Εργομετρικού Ελέγχου www.cardiorehab.com.cy Καλωσορίσατε στο Κέντρο Καρδιακής Αποκατάστασης & Εργομετρικού Ελέγχου Στόχος του κέντρου Το κέντρο Καρδιακής Αποκατάστασης

Διαβάστε περισσότερα

Αρμοδιότητες διεπιστημονικής ομάδας Χρόνιας Αποφρακτικής Πνευμονοπάθειας

Αρμοδιότητες διεπιστημονικής ομάδας Χρόνιας Αποφρακτικής Πνευμονοπάθειας Επαγγελματίες υγείας και υπηρεσίες υγείας Αρμοδιότητες διεπιστημονικής ομάδας Χρόνιας Αποφρακτικής Πνευμονοπάθειας Σύσταση 40: Συστήνεται να γίνεται εκτίμηση των αναγκών του ασθενή, συμβουλευτική σε προγράμματα

Διαβάστε περισσότερα

Αιμιλίζα Στεφανίδου 1, Δημοσθένης Μπούρος 2, Μιλτιάδης Λειβαδίτης 2, Αθανασία Πατάκα 1, Παρασκευή Αργυροπούλου 1

Αιμιλίζα Στεφανίδου 1, Δημοσθένης Μπούρος 2, Μιλτιάδης Λειβαδίτης 2, Αθανασία Πατάκα 1, Παρασκευή Αργυροπούλου 1 Αιμιλίζα Στεφανίδου 1, Δημοσθένης Μπούρος 2, Μιλτιάδης Λειβαδίτης 2, Αθανασία Πατάκα 1, Παρασκευή Αργυροπούλου 1 1 Μονάδα Αναπνευστικής Ανεπάρκειας, Α.Π.Θ., Γ.Π.Ν. «Γ.Παπανικολάου» 2 Τμήμα Ιατρικής, Δημοκρίτειο

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφικές Διαταραχές. Κεφάλαια 7 8

Διατροφικές Διαταραχές. Κεφάλαια 7 8 Διατροφικές Διαταραχές Κεφάλαια 7 8 7. Πώς να βοηθήσουμε τα άτομα που υποφέρουν από Ψυχογενή Ανορεξία Στόχος η πάσχουσα να τρέφεται κανονικά ώστε να αποκατασταθεί το φυσιολογικό της βάρος. Ο στόχος αυτός

Διαβάστε περισσότερα

BRAIN MATTERS INSTITUTE. Προγράμματα. Σεπτέμβριος - Δεκέμβριος 2015. Promoting Excellence in Mental Health through Learning

BRAIN MATTERS INSTITUTE. Προγράμματα. Σεπτέμβριος - Δεκέμβριος 2015. Promoting Excellence in Mental Health through Learning BRAIN MATTERS INSTITUTE Προγράμματα Σεπτέμβριος - Δεκέμβριος 2015 Στόχος του η Προώθηση της Ψυχικής Υγείας μέσα από την Μάθηση Promoting Excellence in Mental Health through Learning www.brainmattersinstitute.com

Διαβάστε περισσότερα

Ζητήματα συμμόρφωσης στη θεραπευτικη αγωγη

Ζητήματα συμμόρφωσης στη θεραπευτικη αγωγη Ζητήματα συμμόρφωσης στη θεραπευτικη αγωγη 3 η Πανελλήνια Συνάντηση Συλλόγων Ατόμων και Γονέων Παιδιών με Ρευματικές παθήσεις Αθήνα 3-4 Οκτωβρίου 2014 Κατερίνα Κουτσογιάννη Πρόεδρος Σ Ρ Κ Ορισμός Ως "συμμόρφωση

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή Διατριβή Επιβλέπουσα καθηγήτρια: Κα Παναγιώτα Ταμανά ΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΕΠΟΙΘΗΣΕΙΣ ΑΤΟΜΩΝ ΑΠΕΝΑΝΤΙ ΣΤΟ ΕΜΒΟΛΙΟ ΚΑΤΑ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΣΕ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΟΥΣ ΜΕ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ Θεοφάνης Παύλου Αρ. Φοιτ. Ταυτότητας: 2010207299 Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Aγχώδεις διαταραχές. Αυτό το φυλλάδιο εξηγεί τι είναι οι αγχώδεις διαταραχές και πώς μπορείτε να βρείτε βοήθεια.

Aγχώδεις διαταραχές. Αυτό το φυλλάδιο εξηγεί τι είναι οι αγχώδεις διαταραχές και πώς μπορείτε να βρείτε βοήθεια. Αυτό το φυλλάδιο εξηγεί τι είναι οι αγχώδεις διαταραχές και πώς μπορείτε να βρείτε βοήθεια. Οι αγχώδεις διαταραχές, όπως η Γενικευμένη Αγχώδης Διαταραχή, η Διαταραχή Πανικού και η Κοινωνική Φοβία, συνήθως

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΙΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΙΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΙΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΟΥ ΑΓΓΙΓΜΑΤΟΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΩΣ ΑΝΑΚΟΥΦΙΣΤΙΚΟ ΜΕΤΡΟ ΑΝΤΡΕΑΣ ΠΙΤΣΙΛΛΟΣ Α.Φ.Τ 2007947541 ΛΕΥΚΩΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Εργασιακό stress και στεφανιαία νόσος

Εργασιακό stress και στεφανιαία νόσος Εργασιακό stress και στεφανιαία νόσος Χαράλαμπος Γ. Πλατής (Διοικητής Πρόεδρος ΔΣ ΓΝ Σύρου) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΟΜΑΔΩΝ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Θεσσαλονίκη, 18-20 Φεβρουαρίου 2010 1 Εργασιακό stress

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή εργασία ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΚΑΚΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΣΤΗ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΜΕ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ ΤΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ Έλλη Φωτίου 2010364426 Επιβλέπουσα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟ του ΠΡΟΣΤΑΤΗ. Πως να προλάβετε τον ΔΙΑΓΝΩΣΗ Η ΕΓΚΑΙΡΗ ΣΩΖΕΙ ΖΩΕΣ. Επιστημονική Επιμέλεια Ελληνική Ουρολογική Εταιρία

ΚΑΡΚΙΝΟ του ΠΡΟΣΤΑΤΗ. Πως να προλάβετε τον ΔΙΑΓΝΩΣΗ Η ΕΓΚΑΙΡΗ ΣΩΖΕΙ ΖΩΕΣ. Επιστημονική Επιμέλεια Ελληνική Ουρολογική Εταιρία Η ΕΓΚΑΙΡΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΣΩΖΕΙ ΖΩΕΣ Πως να προλάβετε τον ΚΑΡΚΙΝΟ του ΠΡΟΣΤΑΤΗ με ΤΗΝ ΕΥΓΕΝΙΚΗ Χορηγία Επιστημονική Επιμέλεια Ελληνική Ουρολογική Εταιρία με ΤΗ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ «Αυτές οι πληροφορίες προορίζονται για

Διαβάστε περισσότερα

Πιστοποιημένες εξ αποστάσεως εκπαιδεύσεις από την Βρετανική Ένωση Ψυχολόγων

Πιστοποιημένες εξ αποστάσεως εκπαιδεύσεις από την Βρετανική Ένωση Ψυχολόγων Πιστοποιημένες εξ αποστάσεως εκπαιδεύσεις από την Βρετανική Ένωση Ψυχολόγων Εισαγωγή στην Κλινική Νευροψυχολογία της Μείζωνος Κατάθλιψης & της Σχιζοφρένειας (ONLINE CLINICAL SEMINAR) Εισηγητής: Δρ. Αλεξάνδρα

Διαβάστε περισσότερα

Οι τομείς πρακτικής άσκησης περιλαμβάνουν : Α. ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΕΣ Β. ΔΙΟΙΚΗΣΗ Α. ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΕΣ Α.1. ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΙΚΟΙ ΣΚΟΠΟΙ ΣΤΗΝ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ

Οι τομείς πρακτικής άσκησης περιλαμβάνουν : Α. ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΕΣ Β. ΔΙΟΙΚΗΣΗ Α. ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΕΣ Α.1. ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΙΚΟΙ ΣΚΟΠΟΙ ΣΤΗΝ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ Οι τομείς πρακτικής άσκησης περιλαμβάνουν : Α. ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΕΣ Β. ΔΙΟΙΚΗΣΗ Α. ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΕΣ Α.1. ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΙΚΟΙ ΣΚΟΠΟΙ ΣΤΗΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑ Η άσκηση σε νοσηλευτικά τμήματα παθολογικής ειδικότητας

Διαβάστε περισσότερα

Μακαρίτη Χ. Παναγιώτα Τσάρτα Ν. Δάφνη. Επιβλέπουσα καθ/τρια: Αβραμίκα Μαρία

Μακαρίτη Χ. Παναγιώτα Τσάρτα Ν. Δάφνη. Επιβλέπουσα καθ/τρια: Αβραμίκα Μαρία Μακαρίτη Χ. Παναγιώτα Τσάρτα Ν. Δάφνη Επιβλέπουσα καθ/τρια: Αβραμίκα Μαρία Σκοπός της παρούσας μελέτης είναι η διερεύνηση της ποιότητας ζωής των ασθενών με αναπνευστικά νοσήματα και ιδιαίτερα με χρόνια

Διαβάστε περισσότερα

3/6/2015. Τιτίκα Δημητρούλια Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης

3/6/2015. Τιτίκα Δημητρούλια Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Τιτίκα Δημητρούλια Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Τελευταία έρευνα στην Ελλάδα: 2000-2001 Αφορούσε την επαγγελματική κατάσταση των μεταφραστών Διεξήχθη μέσω σωματείων και συλλόγων ως επί το πλείστον

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΠΡΟΣΛΗΨΗΣ ΤΡΟΦΗΣ ΜΗ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΖΟΜΕΝΕΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΑ

ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΠΡΟΣΛΗΨΗΣ ΤΡΟΦΗΣ ΜΗ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΖΟΜΕΝΕΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΑ Αθήνα 2008 ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΠΡΟΣΛΗΨΗΣ ΤΡΟΦΗΣ ΜΗ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΖΟΜΕΝΕΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΑ Βασιλική Σπανού Ιωάννα Καζάνη Νικόλαος Τριπόδης 0 Αθήνα 2008 ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΠΡΟΣΛΗΨΗΣ ΤΡΟΦΗΣ ΜΗ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΖΟΜΕΝΕΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΑ Συγγραφείς:

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής στην Εφηβεία

Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής στην Εφηβεία Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής στην Εφηβεία Β. Α. Παπαγεωργίου MD, Med, Δρ. Α.Π.Θ. Παιδοψυχίατρος - TEACCH Consultant τ. Επίκουρος Καθηγήτρια Παιδοψυχιατρικής Οι Δ.Π.Τ. Δεν είναι απλώς αποκλίνουσες διατροφικές

Διαβάστε περισσότερα

Μία νέα προσέγγιση µελέτης του εργασιακού στρες και εφαρµογή της σε κέντρο τηλεφωνικής εξυπηρέτησης πελατών

Μία νέα προσέγγιση µελέτης του εργασιακού στρες και εφαρµογή της σε κέντρο τηλεφωνικής εξυπηρέτησης πελατών Μία νέα προσέγγιση µελέτης του εργασιακού στρες και εφαρµογή της σε κέντρο τηλεφωνικής εξυπηρέτησης πελατών Σ. ΠΑΠΑ ΟΠΟΥΛΟΣ (1), Ν. ΜΑΡΜΑΡΑΣ (2) (1) (2) ΕΡΓΟΝΟΜΙΑ ΕΠΕ, Ελ. Βενιζέλου 63-71, 142 31 Νέα Ιωνία,

Διαβάστε περισσότερα

Καρκίνος του Μαστού: Οι παράγοντες που επηρεάζουν τη ψυχοσωματική υγεία των γυναικών που υποβλήθηκαν σε μαστεκτομή και ο ρόλος του νοσηλευτή.

Καρκίνος του Μαστού: Οι παράγοντες που επηρεάζουν τη ψυχοσωματική υγεία των γυναικών που υποβλήθηκαν σε μαστεκτομή και ο ρόλος του νοσηλευτή. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή Εργασία Καρκίνος του Μαστού: Οι παράγοντες που επηρεάζουν τη ψυχοσωματική υγεία των γυναικών που υποβλήθηκαν σε μαστεκτομή

Διαβάστε περισσότερα

Ποιοτική και ποσοτική ανάλυση ιατρικών δεδομένων

Ποιοτική και ποσοτική ανάλυση ιατρικών δεδομένων Ποιοτική και ποσοτική ανάλυση ιατρικών δεδομένων Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ 1 ο βήμα : καταγραφή δεδομένων Το πιο πρακτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΥΠΝΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΚΑΙ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ. Νικολέτα Καρτάλη Β Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ

ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΥΠΝΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΚΑΙ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ. Νικολέτα Καρτάλη Β Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΥΠΝΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΚΑΙ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ Νικολέτα Καρτάλη Β Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ Burwell et al, Am J Med 1956 SLEEP BREATHING DISORDERS ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΩΝ ΑΠΝΟΙΩΝ ΣΤΟΝ ΥΠΝΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΕΣ ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗΣ ΒΙΑΣ ΑΠΟ ΤΑ ΜΜΕ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ

ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΕΣ ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗΣ ΒΙΑΣ ΑΠΟ ΤΑ ΜΜΕ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΕΣ ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗΣ ΒΙΑΣ ΑΠΟ ΤΑ ΜΜΕ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ Ε Λ Ε Ν Η Κ Α Ρ Α Υ Ι Α Ν Ν Η, P S Y. D. Ε Γ Γ Ε Γ Ρ Α Μ Μ Ε Ν Η Κ Λ Ι Ν Ι Κ Η Ψ Υ Χ Ο Λ Ο Γ Ο Σ Λ Ε Ι Τ Ο Υ Ρ Γ Ο Σ Κ Λ Ι Ν Ι Κ Η Σ Α

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Εισαγωγή Ενεργός συμμετοχή Κοινωνική αλληλεπίδραση Δραστηριότητες που έχουν νόημα Σύνδεση των νέων πληροφοριών με τις προϋπάρχουσες γνώσεις Χρήση στρατηγικών Ανάπτυξη της αυτορρύθμισης και εσωτερική σκέψη

Διαβάστε περισσότερα

Στάδια συγγραφής άρθρου ανασκόπησης. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ

Στάδια συγγραφής άρθρου ανασκόπησης. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Στάδια συγγραφής άρθρου ανασκόπησης Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ 1 ο βήμα : Επιλογή θέματος Unsolicited review γενικό μέρος

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές συμπεριφοράς ανοϊκών

Διαταραχές συμπεριφοράς ανοϊκών Επιστημονικό Συμπόσιο ALCOVE Αθήνα 12 & 13 Οκτωβρίου 2012 Διαταραχές συμπεριφοράς ανοϊκών ασθενών που φροντίζονται στο σπίτι Ελένη Μαργιώτη Κλινική Νευροψυχολόγος Συντονίστρια Κέντρου Ημέρας Αμαρουσίου

Διαβάστε περισσότερα

Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο

Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο Χριστιάνα Μήτση Ψυχολόγος Μsc-Ψυχοθεραπεύτρια Πανελληνίου Συλλόγου Γυναικών με Καρκίνο Μαστού «Άλμα Ζωής» ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ: Υπάρχουν

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση, υγεία και χρόνιες παθήσεις

Άσκηση, υγεία και χρόνιες παθήσεις Συμμαχία για την υγεία - Άσκηση Άσκηση, υγεία και χρόνιες παθήσεις Συγγραφική ομάδα: Δίπλα Κωνσταντίνα, Ph.D., Λέκτορας, ΤΕΦΑΑ Σερρών ΑΠΘ Καρατράντου Κωνσταντίνα, MSc, Διδάσκουσα στο ΤΕΦΑΑ - ΠΘ Ιπποκράτης

Διαβάστε περισσότερα

Σακχαρώδης Διαβήτης. Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης

Σακχαρώδης Διαβήτης. Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης Σακχαρώδης Διαβήτης Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης Number of people with diabetes by IDF Region, 2013 IDF Diabetes Atlas.

Διαβάστε περισσότερα

Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Άσκηση & Υγεία. Άσκηση και Αγωγή Υγείας Κλινικοί Πληθυσμοί. Διάλεξη 3 Ψυχομετρία - Ερευνητικές Εφαρμογές. Ερευνητικές Εφαρμογές

Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Άσκηση & Υγεία. Άσκηση και Αγωγή Υγείας Κλινικοί Πληθυσμοί. Διάλεξη 3 Ψυχομετρία - Ερευνητικές Εφαρμογές. Ερευνητικές Εφαρμογές Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Άσκηση & Υγεία Άσκηση και Αγωγή Υγείας Κλινικοί Πληθυσμοί Ερευνητικές Εφαρμογές είδη - μέθοδοι αξιολόγησης - παραδείγματα είδη - μέθοδοι αξιολόγησης Εφαρμογές ερωτηματολογίων Διάλεξη

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη της οξείας επίδρασης της κατανάλωσης μπύρας στην ενδοθηλιακή λειτουργία και την αρτηριακή σκληρία

Μελέτη της οξείας επίδρασης της κατανάλωσης μπύρας στην ενδοθηλιακή λειτουργία και την αρτηριακή σκληρία Μελέτη της οξείας επίδρασης της κατανάλωσης μπύρας στην ενδοθηλιακή λειτουργία και την αρτηριακή σκληρία υγιών εθελοντών Κ. Καράτζη, PhD (Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο) Τμήμα Επιστήμης Διαιτολογίας-Διατροφής

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη παραγόντων που επηρεάζουν την ακούσια νοσηλεία ασθενών σε µια ψυχιατρική κλινική

Μελέτη παραγόντων που επηρεάζουν την ακούσια νοσηλεία ασθενών σε µια ψυχιατρική κλινική 110 ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ 14 (2), 2003 Ερευνητική εργασία Research paper Μελέτη παραγόντων που επηρεάζουν την ακούσια νοσηλεία ασθενών σε µια ψυχιατρική κλινική Β. Μποζίκας, 1 Β. Τσιπροπούλου, 1 Χ. εσερή, 1 Μ. Κοσµίδου,

Διαβάστε περισσότερα

Τα πάντα αλλάζουν γύρω μας Εμείς τι κάνουμε ; 20/11/2013 18:00 22:00 (4 ώρες)

Τα πάντα αλλάζουν γύρω μας Εμείς τι κάνουμε ; 20/11/2013 18:00 22:00 (4 ώρες) Οι Θεματικές ενότητες του diploma Ψ works for you : Τα πάντα αλλάζουν γύρω μας Εμείς τι κάνουμε ; 20/11/2013 18:00 22:00 (4 ώρες) Σκοπός της πρώτης ενότητας του προγράμματος είναι να μάθουν οι συμμετέχοντες

Διαβάστε περισσότερα

Η Λειτουργία της Γραμμής SOS 15900

Η Λειτουργία της Γραμμής SOS 15900 Η Λειτουργία της Γραμμής SOS 15900 Καμηλέρη Ράνια: Ψυχολόγος, Συστημική Ψυχοθεραπεύτρια, MSc, Στέλεχος/Σύμβουλος Γραμμής SOS 15900 Υποέργο 5 με τίτλο: «ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΗΛΕΦΩΝΙΚΗΣ ΓΡΑΜΜΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ (SOS)

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΤΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΤΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΚΑΙ ΔΙΑΙΤΟΛΟΓΙΑΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΟ ΤΕΙ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΤΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2013 Τμήμα Διατροφής και Διαιτολογίας Σελίδα 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΑΣΚΗΣΕΙΣ: 1. Αξιολόγηση της προσωπικής

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή εργασία ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΠΟΛΥΚΥΣΤΙΚΩΝ ΩΟΘΗΚΩΝ ΚΑΙ ΟΙ ΨΥΧΟΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΤΟ ΑΤΟΜΟ ΠΟΥ ΝΟΣΕΙ Ραφαέλλα Χαραλάμπους Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ, ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ, ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ, ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ 5ο μάθημα Διδάσκουσα Δήμητρα Ιορδάνογλου ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΤΡΕΣ Διεθνές Εθνικό Οργανισμού Πανεπιστημίου Διαπροσωπικό Ατομικό ΜΕΡΙΚΟΙ ΟΡΙΣΜΟΙ ΑΓΧΟΣ: Ένας "μη

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΣΧΕΔΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΦΟΙΤΗΣΗ ΤΟΥΣ. ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΜΙΑΣ ΕΜΠΕΙΡΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

ΤΑ ΣΧΕΔΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΦΟΙΤΗΣΗ ΤΟΥΣ. ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΜΙΑΣ ΕΜΠΕΙΡΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Ελληνικό Στατιστικό Ινστιτούτο Πρακτικά 18 ου Πανελληνίου Συνεδρίου Στατιστικής (2005) σελ.49-54 ΤΑ ΣΧΕΔΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΦΟΙΤΗΣΗ ΤΟΥΣ. ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΜΙΑΣ ΕΜΠΕΙΡΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΡΟΥΣΜΑΤΑ ΤΥΦΟΕΙΔΗ ΠΥΡΕΤΟΥ/ΠΑΡΑΤΥΦΟΥ ΣΧΕΤΙΖΟΜΕΝΑ ΜΕ ΤΑΞΙΔΙ ΣΕ ΕΝΔΗΜΙΚΕΣ ΧΩΡΕΣ, ΕΛΛΑΔΑ, 2004-2013

ΚΡΟΥΣΜΑΤΑ ΤΥΦΟΕΙΔΗ ΠΥΡΕΤΟΥ/ΠΑΡΑΤΥΦΟΥ ΣΧΕΤΙΖΟΜΕΝΑ ΜΕ ΤΑΞΙΔΙ ΣΕ ΕΝΔΗΜΙΚΕΣ ΧΩΡΕΣ, ΕΛΛΑΔΑ, 2004-2013 ΚΡΟΥΣΜΑΤΑ ΤΥΦΟΕΙΔΗ ΠΥΡΕΤΟΥ/ΠΑΡΑΤΥΦΟΥ ΣΧΕΤΙΖΟΜΕΝΑ ΜΕ ΤΑΞΙΔΙ ΣΕ ΕΝΔΗΜΙΚΕΣ ΧΩΡΕΣ, ΕΛΛΑΔΑ, 2004-2013 Κ. Μέλλου, Θ. Σιδερόγλου, Μ. Ποταμίτη-Κόμη, Θ. Γεωργακοπούλου, Χ. Χατζηχριστοδούλου Γραφείο Τροφιμογενών

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητική διαδικασία και συγγραφή διατριβής: Μεθοδολογικές παρατηρήσεις ρ. Ηλίας Μαυροειδής Σ.Ε.Π., Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο Τα στάδια της ερευνητικής διαδικασίας Τα βασικά στάδια για την εκπόνηση

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιασμοί ερευνών. Βαγγέλης Ευαγγέλου

Σχεδιασμοί ερευνών. Βαγγέλης Ευαγγέλου Σχεδιασμοί ερευνών Βαγγέλης Ευαγγέλου Ιεράρχηση των αποδείξεων στην ιατρική έρευνα Figure 2. Box Plots for Total Citation Counts for Various Study Designs for Articles Published in 1991 and 2001 Box length

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΤΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΣΕ ΕΠΙΠΕΔΟ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ ΣΕ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΑΥΤΙΣΤΙΚΟΥ ΦΑΣΜΑΤΟΣ (ΔΑΦ)

ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΤΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΣΕ ΕΠΙΠΕΔΟ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ ΣΕ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΑΥΤΙΣΤΙΚΟΥ ΦΑΣΜΑΤΟΣ (ΔΑΦ) Κατερίνα Μάσχα Λέκτορας Αναπτυξιακής Ψυχολογίας Τμήμα Ψυχολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης kmascha@psy.soc.uoc.gr ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΤΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΣΕ ΕΠΙΠΕΔΟ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ ΣΕ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΑΥΤΙΣΤΙΚΟΥ ΦΑΣΜΑΤΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕ -9900 3 η Εισήγηση

ΜΕ -9900 3 η Εισήγηση ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ ΠΘ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΜΕ9900 ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Έρευνα και Συγγραφή Βασιλική Ζήση, PhD

Διαβάστε περισσότερα

Η ανάλυση Oncotype DX για τον καρκίνο του προστάτη βοηθά εσάς και τον γιατρό σας να αποφασίσετε με αυτοπεποίθηση.

Η ανάλυση Oncotype DX για τον καρκίνο του προστάτη βοηθά εσάς και τον γιατρό σας να αποφασίσετε με αυτοπεποίθηση. ΕΝΕΡΓΗ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ Ή ΑΜΕΣΗ ΘΕΡΑΠΕΊA; Η ανάλυση Oncotype DX για τον καρκίνο του προστάτη βοηθά εσάς και τον γιατρό σας να αποφασίσετε με αυτοπεποίθηση. Για περισσότερες πληροφορίες επισκεφθείτε το OncotypeDX.com.

Διαβάστε περισσότερα

Αυτισμός καλής λειτουργικότητας: Δυο χρόνια εμπειρίας στο Τ.Ε.Ν.Ε. ΑΝΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΣΙΩΤΗ ΠΑΙΔΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ MD, Ph.D

Αυτισμός καλής λειτουργικότητας: Δυο χρόνια εμπειρίας στο Τ.Ε.Ν.Ε. ΑΝΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΣΙΩΤΗ ΠΑΙΔΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ MD, Ph.D Αυτισμός καλής λειτουργικότητας: Δυο χρόνια εμπειρίας στο Τ.Ε.Ν.Ε. ΑΝΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΣΙΩΤΗ ΠΑΙΔΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ MD, Ph.D ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ Χαρακτηριστικά Αυτισμού Καλής Λειτουργικότητας ( ομιλία, κινητικός συντονισμός,

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση και έλεγχος του στρες. Γιάννης Θεοδωράκης Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας

Άσκηση και έλεγχος του στρες. Γιάννης Θεοδωράκης Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Άσκηση και έλεγχος του στρες Γιάννης Θεοδωράκης Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Θέματα που θα αναπτυχθούν Στρες Άσκηση και στρες μηχανισμοί. Έλεγχος του Στρες και τα Φυσιολογικά Οφέλη της Άσκησης Δείκτες του Στρες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΑ ΨΥΧΟΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΠΑΡΑΜΕΤΡΩΝ ΣΕ ΠΡΟΠΑΙΔΕΥΟΜΕΝΟΥΣ ΝΑΥΤΕΣ

ΕΡΕΥΝΑ ΨΥΧΟΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΠΑΡΑΜΕΤΡΩΝ ΣΕ ΠΡΟΠΑΙΔΕΥΟΜΕΝΟΥΣ ΝΑΥΤΕΣ ΕΡΕΥΝΑ ΨΥΧΟΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΠΑΡΑΜΕΤΡΩΝ ΣΕ ΠΡΟΠΑΙΔΕΥΟΜΕΝΟΥΣ ΝΑΥΤΕΣ Β. Μενούτης, Β. Παυλόπουλος, Λ. Τζέμος, Χ. Δημητρακόπουλος, Χ. Γεωργόπουλος, Σ. Λαρεντζάκης Γραφείο Προληπτικής Ψυχικής Υγιεινής Πολεμικού Ναυτικού

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα 12 Μαρτίου 2013 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

Αθήνα 12 Μαρτίου 2013 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΑΙΑΝΔΡΟΥ 15 11528 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 2107298586 FAX: 2107237705 e-mail: nefreter@otenet.gr HELLENIC SOCIETY OF NEPHROLOGY 15 MEANDROU STR. ATHENS, 11528 GREECE TEL.: (+3021) 07298586

Διαβάστε περισσότερα

19/11/2007. Ορισμοί. Υπερπροπόνηση & Κάψιμο. Πως φτάνουν στο κάψιμο; Μοντέλο καψίματος αθλητών και αθλητριών (Silva 1990) Στυλιανή «Ανή» Χρόνη, Ph.D.

19/11/2007. Ορισμοί. Υπερπροπόνηση & Κάψιμο. Πως φτάνουν στο κάψιμο; Μοντέλο καψίματος αθλητών και αθλητριών (Silva 1990) Στυλιανή «Ανή» Χρόνη, Ph.D. Υπερπροπόνηση & Κάψιμο Στυλιανή «Ανή» Χρόνη, Ph.D. Λέκτορας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, ΤΕΦΑΑ 2007-2008 Ορισμοί Υπερπροπόνηση: (overtraining) Μη φυσιολογική επιβάρυνση (σε διάρκεια ή ένταση) του προγράμματος

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Γνώσεις, στάσεις και ποιότητα ζωής σε ασθενείς με λέμφωμα Οι ασθενείς που πάσχουν από λέμφωμα στην Ελλάδα εμφανίζονται ελλιπώς ενημερωμένοι σχετικά με ζητήματα που αφορούν στην

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ νεφρά νεφρών Η υψηλή αρτηριακή πίεση (υπέρταση) είναι ένα από τα δύο κύρια αίτια χρόνιας νεφρικής νόσου παγκοσμίως (το άλλο είναι ο διαβήτης). Επίσης, τα νεφρά έχουν βασικό ρόλο στη

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση και Καρδιοπάθειες

Άσκηση και Καρδιοπάθειες Συμμαχία για την υγεία - Άσκηση Άσκηση και Καρδιοπάθειες Συγγραφική ομάδα: Φλουρής Ανδρέας, Ερευνητής Βογιατζής Ιωάννης, Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΦΑΑ, ΕΚΠΑ Σταυρόπουλος- Καλίνογλου Αντώνης, Ερευνητής Σύγχρονες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΚΑΡΑΘΕΟΔΩΡΗΣ 2008

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΚΑΡΑΘΕΟΔΩΡΗΣ 2008 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΚΑΡΑΘΕΟΔΩΡΗΣ 2008 ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΟΥ: "Μελέτη της χρηματοοικονομικής αποτύπωσης περιβαλλοντικών πληροφοριών, της περιβαλλοντικής διαχείρισης, επίδοσης και αποτελεσματικότητας των ελληνικών επιχειρήσεων"

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΟΔΙΚΟΣ ΧΑΡΤΗΣ ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

Ο ΟΔΙΚΟΣ ΧΑΡΤΗΣ ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Ο ΟΔΙΚΟΣ ΧΑΡΤΗΣ ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Ο Σακχαρώδης Διαβήτης (ΣΔ) είναι μια μεταβολική διαταραχή και αποτελεί ένα από τα συχνότερα χρόνια νοσήματα και μια από τις σημαντικότερες αιτίες πρόωρης

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΟΠΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ

ΣΥΝΟΠΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ ΣΥΝΟΠΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ ΩΡΑ ΠΕΜΠΤΗ 6 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 2014 16:30 Υποδοχή - Εγγραφή συνέδρων 18:00 Τελετή έναρξης 18:30 Κεντρική ομιλία Α. Καλαντζή-Αζίζι Η ψυχολογία των διδασκόντων στα Ανώτατα Εκπαιδευτικά

Διαβάστε περισσότερα

Μέθοδοι διακοπής καπνίσµατος

Μέθοδοι διακοπής καπνίσµατος Μέθοδοι διακοπής καπνίσµατος Ηβραχείαςµορφής Συµβουλευτική διαδικασία Η εφαρµογή του Γνωσιακού-Συµπερι φοριστικού µοντέλου ψυχοθεραπείας στη διακοπή του καπνίσµατος Μέθοδοι διακοπής καπνίσµατος Το διαθεωρητικό

Διαβάστε περισσότερα

Χοληστερόλη και διατροφή: ο ρόλος τους στις καρδιοπάθειες

Χοληστερόλη και διατροφή: ο ρόλος τους στις καρδιοπάθειες Χοληστερόλη και διατροφή: ο ρόλος τους στις καρδιοπάθειες Χρήστος Πίτσα6ος Αναπλ. Καθηγητής Καρδιολογίας, Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών, Ιπποκράτειο Νοσοκομείο ν αναρωτηθούμε ποια είναι η νόσος που

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές συμπεριφοράς στην Άνοια

Διαταραχές συμπεριφοράς στην Άνοια Διαταραχές συμπεριφοράς στην Άνοια Κώστας Νικολάου ψυχίατρος Παρουσίαση βασισμένη στο: BPSD Educational Pack, International Psychogeriatric Association (IPA) 2002 Τα Συμπεριφορικά και Ψυχολογικά συμπτώματα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΠΟΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. Πτυχιακή εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΠΟΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. Πτυχιακή εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΠΟΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Πτυχιακή εργασία Η ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ HACCP ΣΕ ΜΙΚΡΕΣ ΒΙΟΤΕΧΝΙΕΣ ΓΑΛΑΚΤΟΣ ΣΤΗΝ ΕΠΑΡΧΙΑ ΛΕΜΕΣΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια

Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια ρ ZΩΗ ΚΑΤΣΑΡΟΥ Νευρολόγος ιευθύντρια ΕΣΥ Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια µορφή κατάθλιψης,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΙΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ

ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΙΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΙΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ Διάρκεια 160 ώρες 1ος κύκλος (2014-15) Υπεύθυνη εκπαιδευτικού προγράμματος: Δρ. Μυτσκίδου Πασχαλιά Συνεργαζόμενοι φορείς ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΙΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΙΚΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Χαμηλά επίπεδα βιταμίνης D σχετιζόμενα με το βρογχικό άσθμα στα παιδιά και στους έφηβους Κουρομπίνα Αλεξάνδρα Λεμεσός [2014] i ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΝ ΑΥΤΙΣΜΟ ΚΑΙ ΤΙΣ ΔΙΑΧΥΤΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Βάγια Α. Παπαγεωργίου Παιδοψυχίατρος

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΝ ΑΥΤΙΣΜΟ ΚΑΙ ΤΙΣ ΔΙΑΧΥΤΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Βάγια Α. Παπαγεωργίου Παιδοψυχίατρος «Ενδυνάμωση και υποστήριξη ομάδων οικογενειών ατόμων με αυτισμό» Υπουργείο Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων ΙΙ ΕΠΕΑΕΚ Ενέργεια 1.1.4 Εκπαίδευση Ατόμων με Ειδικές Ανάγκες Πράξη 1.1.4 α Φορέας Υλοποίησης:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ 5 Ο Διεθνές Επιστηµονικό Συνέδριο ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΚΡΙΣΗΣ: ΣΤΟ ΣΤΑΥΡΟΔΡΟΜΙ ΤΩΝ ΕΠΙΛΟΓΩΝ Πάντειο Πανεπιστήµιο, 8-10 Μαίου 2014 ΜΕΛΕΤΗ ΤΟΥ ΠΡΟΦΙΛ

Διαβάστε περισσότερα

Ψυχογενής στυτική δυσλειτουργία: μια γνωριμία με τις ψυχολογικές θεραπείες. Β Ουρολογική Κλινική Α.Π.Θ

Ψυχογενής στυτική δυσλειτουργία: μια γνωριμία με τις ψυχολογικές θεραπείες. Β Ουρολογική Κλινική Α.Π.Θ Ψυχογενής στυτική δυσλειτουργία: μια γνωριμία με τις ψυχολογικές θεραπείες Β Ουρολογική Κλινική Α.Π.Θ Καλυβιανάκης Δημήτρης, Ουρολόγος Υπότροφος ΜΜΟΠ 27 30 Μαΐου 2010. Πορταριά Πήλιο Εισαγωγή (1) Λίγες

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΤΗΝ ΕΠΕΜΒΑΤΙΚΗ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΑ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΤΗΝ ΕΠΕΜΒΑΤΙΚΗ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΑ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΤΗΝ ΕΠΕΜΒΑΤΙΚΗ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΑ ΑΜΠΡΑΧΙΜ ΣΑΡΑ-ΕΛΕΝΗ & ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΑΤΕΙΘ ΕΙΣΗΓΗΤΡΙΑ: κ. ΚΑΡΑΒΑΣΙΛΕΙΑΔΟΥ ΣΑΒΒΑΤΩ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2009 ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΡΔΙΑΣ Το καρδιαγγειακό

Διαβάστε περισσότερα

Τα δεδομένα που αφορούν στον καρκίνο είναι το πρώτο ουσιαστικό βήμα για τον αποτελεσματικό σχεδιασμό του ελέγχου του καρκίνου

Τα δεδομένα που αφορούν στον καρκίνο είναι το πρώτο ουσιαστικό βήμα για τον αποτελεσματικό σχεδιασμό του ελέγχου του καρκίνου Τα δεδομένα που αφορούν στον καρκίνο είναι το πρώτο ουσιαστικό βήμα για τον αποτελεσματικό σχεδιασμό του ελέγχου του καρκίνου Πέτρος Καρακίτσος Καθηγητής Κυτταρολογίας Διευθυντής Εργαστηρίου Διαγνωστικής

Διαβάστε περισσότερα

Η Χρήση των Ψυχομετρικών Εργαλείων στην Ελλάδα (στο χώρο της εργασίας)

Η Χρήση των Ψυχομετρικών Εργαλείων στην Ελλάδα (στο χώρο της εργασίας) Η Χρήση των Ψυχομετρικών Εργαλείων στην Ελλάδα (στο χώρο της εργασίας) Εισηγητής: Ι.Σ. Παναγόπουλος, PhD in Industrial Psychology Διευθυντής Έρευνας & Ανάπτυξης της SHL Ελλάς 1 Στόχοι Εισαγωγή στα Ψυχομετρικά

Διαβάστε περισσότερα

Τα αποτελέσµατα της οµαδικής Γνωσιακής/Συµπεριφοριστικής παρέµβασης στη διακοπή του καπνίσµατος µε και χωρίς τη χρήση bupropion

Τα αποτελέσµατα της οµαδικής Γνωσιακής/Συµπεριφοριστικής παρέµβασης στη διακοπή του καπνίσµατος µε και χωρίς τη χρήση bupropion Τα αποτελέσµατα της οµαδικής Γνωσιακής/Συµπεριφοριστικής παρέµβασης στη διακοπή του καπνίσµατος µε και χωρίς τη χρήση bupropion Αγγελή, Κ., Ευθυµίου, Κ., Χαρίλα,, Ν., Καλπάκογλου,, Θ., Βλάχου, Μ., & Καλαντζή

Διαβάστε περισσότερα

Enhancing the Teaching and Learning of Early Statistical Reasoning in European Schools

Enhancing the Teaching and Learning of Early Statistical Reasoning in European Schools Enhancing the Teaching and Learning of Early Statistical Reasoning in European Schools SOCRATES-COMENIUS Action Project 226573-CP-1-2005-1-CY-COMENIUS-C21 Διδακτικό Σενάριο 9 Συγγραφική Ομάδα: Universidad

Διαβάστε περισσότερα

ΝΙΚΟΣ ΚΑΡΑΒΙΔΑΣ. Φυσικοθεραπευτής Certified Schroth Therapist Certified SEAS Therapist McKenzie Therapist PT, MSc

ΝΙΚΟΣ ΚΑΡΑΒΙΔΑΣ. Φυσικοθεραπευτής Certified Schroth Therapist Certified SEAS Therapist McKenzie Therapist PT, MSc ΝΙΚΟΣ ΚΑΡΑΒΙΔΑΣ Φυσικοθεραπευτής Certified Schroth Therapist Certified SEAS Therapist McKenzie Therapist PT, MSc Εξειδικευμένες ασκήσεις προσαρμοσμένες στον τύπο της σκολίωσης Τρισδιάστατη αυτοδιόρθωση

Διαβάστε περισσότερα

Περιγραφή ατοµικής περίπτωσης µεσήλικης γυναίκας µε Aποφευκτική ιαταραχή Προσωπικότητας και Αγοραφοβία 12ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ψυχολογικής Έρευνας 14 17 Μαϊου 2009, Βόλος, Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας Χ. Βαρβέρη-Γ.

Διαβάστε περισσότερα

Προγράμματα καρδιακής αποκατάστασης και δευτερογενής πρόληψη σε ασθενείς με καρδιαγγειακή νόσο

Προγράμματα καρδιακής αποκατάστασης και δευτερογενής πρόληψη σε ασθενείς με καρδιαγγειακή νόσο _ΑΡΘΡΟ ΣΥΝΤΑΞΗΣ_ Προγράμματα καρδιακής αποκατάστασης και δευτερογενής πρόληψη σε ασθενείς με καρδιαγγειακή νόσο Η καρδιαγγειακή νόσος αποτελεί μια από τις κύριες αιτίες αναπηρίας και θνητότητας παγκοσμίως.

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΙΙ ΙΔΡΥΜΑΤΑ 7 ου ΕΞΑΜΗΝΟΥ

ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΙΙ ΙΔΡΥΜΑΤΑ 7 ου ΕΞΑΜΗΝΟΥ Τ.Ε.Ι. ΛΑΡΙΣΑΣ Σ.Ε.Υ.Π. ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΙΙ ΙΔΡΥΜΑΤΑ 7 ου ΕΞΑΜΗΝΟΥ Ονοματεπώνυμο φοιτητριών: ΤΣΙΜΗΤΡΑ ΔΕΣΠΟΙΝΑ ΤΣΙΩΡΑ ΓΕΩΡΓΙΑ Υπεύθυνη καθηγήτρια: κ. ΚΥΠΑΡΙΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Α.Μ.Πολίτης, Αν. Καθηγητής Ψυχιατρικής, Α Ψυχιατρική Κλινική, ΕΚΠΑ Μ. Αλεξάκη, Κοινωνική Λειτουργός, ΚΥ Άνδρου

Α.Μ.Πολίτης, Αν. Καθηγητής Ψυχιατρικής, Α Ψυχιατρική Κλινική, ΕΚΠΑ Μ. Αλεξάκη, Κοινωνική Λειτουργός, ΚΥ Άνδρου Α.Μ.Πολίτης, Αν. Καθηγητής Ψυχιατρικής, Α Ψυχιατρική Κλινική, ΕΚΠΑ Μ. Αλεξάκη, Κοινωνική Λειτουργός, ΚΥ Άνδρου Περιεχόμενα Tηλε-ψυχιατρική Τηλε-ψυχογηριατρική Πρόγραμμα Τηλε-ψυχογηριατρικής Σκοπός, περιγραφή

Διαβάστε περισσότερα

Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή;

Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή; Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή; Στις αρχές της δεκαετίας του 1950 ξεκίνησε μία μεγάλη έρευνα, γνωστή ως η μελέτη των 7 χωρών, όπου μελετήθηκαν οι διατροφικές συνήθειες ανθρώπων από τις εξής

Διαβάστε περισσότερα

PSYCHOLOGY. Δηλώσεις συμμετοχής: seminars@bca.edu.gr. Γνωσιακή-Συμπεριφορική Ψυχοθεραπεία

PSYCHOLOGY. Δηλώσεις συμμετοχής: seminars@bca.edu.gr. Γνωσιακή-Συμπεριφορική Ψυχοθεραπεία Σεμινάρια του τμήματος Ψυχολογίας του BCA για το Ακαδημαϊκό έτος 2012/2013 Γνωσιακή-Συμπεριφορική Ψυχοθεραπεία Το Τμήμα Ψυχολογίας του BCA σε συνεργασία με το Κέντρο Γνωσιακής και Συστημικής Ψυχοθεραπείας

Διαβάστε περισσότερα

Η θέση της Ελληνικής Οδοντιατρικής Ομοσπονδίας: Συνεργασίες και κοινές δράσεις

Η θέση της Ελληνικής Οδοντιατρικής Ομοσπονδίας: Συνεργασίες και κοινές δράσεις Η θέση της Ελληνικής Οδοντιατρικής Ομοσπονδίας: Συνεργασίες και κοινές δράσεις Παναγιώτης Βίγλας, Οδοντίατρος, Γενικός Γραμματέας Ελληνικής Οδοντιατρικής Ομοσπονδίας Η Ελληνική Οδοντιατρική Ομοσπονδία

Διαβάστε περισσότερα

ιοίκηση Ανθρωπίνων Πόρων

ιοίκηση Ανθρωπίνων Πόρων ιοίκηση Ανθρωπίνων Πόρων Επιλογή Προσωπικού Ιωάννης Νικολάου inikol@aueb.gr Λέκτορας Οργανωσιακής Συµπεριφοράς Οικονοµικό Πανεπιστήµιο Αθηνών Τµήµα ιοικητικής Επιστήµης και Τεχνολογίας Τα Στάδια της Συστηµατικής

Διαβάστε περισσότερα

Μέτρα σχέσης. Ιωάννα Τζουλάκη Λέκτορας Επιδημιολογίας Υγιεινή και Επιδημιολογία

Μέτρα σχέσης. Ιωάννα Τζουλάκη Λέκτορας Επιδημιολογίας Υγιεινή και Επιδημιολογία Μέτρα σχέσης Ιωάννα Τζουλάκη Λέκτορας Επιδημιολογίας Υγιεινή και Επιδημιολογία Στο τέλος...(learning outcomes) Να γνωρίζετε τα κυριότερα μέτρα σχέσης που χρησιμοποιούνται για μετρήσουμε μια συσχέτηση μεταξύ

Διαβάστε περισσότερα

BRAIN MATTERS INSTITUTE. Προγράμματα. Ιανουάριος-Ιούνιος 2014. Promoting Excellence in Mental Health through Learning

BRAIN MATTERS INSTITUTE. Προγράμματα. Ιανουάριος-Ιούνιος 2014. Promoting Excellence in Mental Health through Learning BRAIN MATTERS INSTITUTE Προγράμματα Ιανουάριος-Ιούνιος 2014 Στόχος του η Προώθηση της Ψυχικής Υγείας μέσα από την Μάθηση Promoting Excellence in Mental Health through Learning www.brainmattersinstitute.com

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ ΛΑΡΙΣΑ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΘΕΜΑ: ΤΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΤΟΥ BURN OUT

ΤΕΙ ΛΑΡΙΣΑ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΘΕΜΑ: ΤΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΤΟΥ BURN OUT ΤΕΙ ΛΑΡΙΣΑ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΘΕΜΑ: ΤΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΤΟΥ BURN OUT ΥΠΕΡΥΘΥΝΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: ΚΥΠΑΡΙΣΗ ΣΠΟΥΔΑΣΤΡΙΕΣ : ΣΚΛΑΒΟΥ ΜΕΛΑΧΡΙΝΗ ΣΚΟΤΗ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΛΑΡΙΣΑ 2011 Σύμφωνα με

Διαβάστε περισσότερα