ΙΙ. ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΙΙ. ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ"

Transcript

1 ΙΙ. ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

2 66

3 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1o Από το κύτταρο στον οργανισμό Να βάλετε σε κύκλο το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση ή στη φράση που συμπληρώνει σωστά τη πρόταση Σε ένα ανθρώπινο οργανισμό α. όλα τα κύτταρα έχουν το ίδιο σχήμα και την ίδια λειτουργία. β. υπάρχουν κύτταρα με το ίδιο σχήμα και την ίδια λειτουργία. γ. κάθε όργανο αποτελείται από κύτταρα του ίδιου σχήματος. δ. όλα τα κύτταρα έχουν το ίδιο σχήμα και διαφορετική λειτουργία. O φάρυγγας, o οισοφάγος, το στομάχι, το λεπτό και παχύ έντερο αποτελούν όλα μαζί α. έναν ιστό. β. ένα όργανο. γ. έναν οργανισμό. δ. ένα σύστημα οργάνων. Κύτταρα όμοια μορφολογικά και λειτουργικά αποτελούν α. ένα όργανο. β. ένα ιστό. γ. ένα οργανισμό. δ. ένα σύστημα οργάνων. Ο ρόλος του επιθηλιακού ιστού α. είναι προστατευτικός. β. σχετίζεται με την απορρόφηση ουσιών. γ. σχετίζεται με την παραγωγή ουσιών. δ. εκφράζεται με τα α, β, γ. Το αίμα είναι 67

4 α. μυϊκός ιστός. β. συνδετικός ιστός. γ. επιθηλιακός ιστός. δ. νευρικός ιστός. Το σύστημα που συντονίζει όλες τις λειτουργίες του οργανισμού είναι α. το νευρικό. β. το πεπτικό. γ. το αναπνευστικό. δ. το κυκλοφορικό. Οι αδένες α. συμβάλλουν στην απορρόφηση ορισμένων ουσιών. β. προστατεύουν εξωτερικές επιφάνειες. γ. παράγουν και εκκρίνουν διάφορες ουσίες. δ. αποτελούνται μόνο από όμοια κύτταρα. Να χαρακτηρίσετε με σωστό (Σ) ή λάθος (Λ) τις παρακάτω προτάσεις. 1. Στα τοιχώματα της καρδιάς βρίσκονται ατρακτοειδείς μυϊκές ίνες που υπακούουν στη θέλησή μας. ( ) 2. Υπάρχουν κύτταρα που ανήκουν στον ίδιο ιστό αλλά έχουν διαφορετική μορφολογία. ( ) 3. Οι αδένες είναι ένα σύνολο κυττάρων διαμέσου των οποίων γίνεται η απορρόφηση ουσιών. ( ) 4. Το ανθρώπινο σώμα αποτελείται από πολλά συστήματα που συνεργάζονται μεταξύ τους. ( ) 5. Το αίμα περιέχει κύτταρα που έχουν όλα το ίδιο σχήμα και εκτελούν την ίδια λειτουργία. ( ) 6. Το ερειστικό σύστημα συντονίζει όλες τις λειτουργίες του σώματος. ( ) Να χρησιμοποιήσετε σωστά τους παρακάτω όρους διατυπώνοντας από μια πρόταση που να εκφράζει την έννοια κάθε όρου. 68

5 Διαφοροποίηση - αδένας - επιθηλιακός ιστός - σύστημα οργάνων - ερειστικός ιστός Να αντιστοιχίσετε τους όρους που αναγράφονται στη στήλη Ι με τις έννοιες ή τις φράσεις που αναγράφονται στη στήλη ΙΙ. Για το σκοπό αυτό να γράψετε δίπλα από κάθε γράμμα της στήλης Ι τον αριθμό που ταιριάζει από τη στήλη ΙΙ (π.χ. Α-1) Α.... κύτταρο Β.... σύστημα οργάνων Γ.... όργανο Δ.... οργανισμός Ε.... ιστός Ι ΙΙ 1. αποτελείται από διαφορετικούς ιστούς 2. βασική δομική και λειτουργική μονάδα των οργανισμών 3. άθροισμα κυττάρων με ίδια λειτουργία 4. όργανα που συνεργάζονται για την πραγματοποίηση μιας λειτουργίας Α.... μυϊκές ίνες Β.... χονδροβλάστες Γ.... νευρώνες Δ.... λιποκύτταρα Ι 1. νευρικός ιστός 2. οστίτης ιστός 3. μυϊκός ιστός 4. συνδετικός ιστός ΙΙ Να αντιστοιχήσετε κατάλληλα τα γράμματα της πρώτης, δεύτερης και της τρίτης στήλης. 69

6 α. Σκελετικός δ. Κυλινδρικές μυϊκές ζ. Δεν υπακούουν μυϊκός ιστός ίνες με γραμμώσεις στην θέλησή μας β. Καρδιακός μυϊκός ιστός γ. Λείος ε. Ατρακτοειδείς η. Υπακούουν στην μυϊκός ιστός μυϊκές ίνες θέλησή μας Να απαντήσετε στις παρακάτω ερωτήσεις με μια παράγραφο. 1. Πότε ο επιθηλιακός ιστός μπορεί να χαρακτηριστεί ως αδένας; 2. Ο νευρικός ιστός αποτελείται από δύο διαφορετικούς τύπους κυττάρων. Πώς ονομάζονται και ποιες είναι οι λειτουργίες τους; 3. Να ονομάσετε τα βασικά συστήματα του ανθρώπινου οργανισμού. 4. Ποιος είναι ο ρόλος του επιθηλιακού ιστού; 5. Ποια είναι η βασική λειτουργία που εκτελούν τα κύτταρα του μυϊκού ιστού; 6. Να γράψετε τρεις διαφορές (που υπάρχουν) μεταξύ των μυϊκών και επιθηλιακών κυττάρων. 7. Σε ποιες κατηγορίες χωρίζονται οι αδένες του ανθρώπινου οργανισμού και με τι κριτήρια; Να γράψετε από ένα παράδειγμα για κάθε κατηγορία. 8. Είναι δυνατόν σε ένα ιστό να υπάρχουν διαφορετικά είδη κυττάρων τα οποία όμως να συμμετέχουν στην ίδια λειτουργία; Να τεκμηριώσετε την απάντησή σας χρησιμοποιώντας κατάλληλο παράδειγμα. 70

7 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2o Πεπτικό σύστημα Να βάλετε σε κύκλο το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση ή στη φράση που συμπληρώνει σωστά τη πρόταση Πέψη είναι α. η είσοδος θρεπτικών ουσιών στον οργανισμό. β. η αποβολή των άχρηστων ουσιών. γ. η κατεργασία των τροφών για να απορροφηθούν οι θρεπτικές ουσίες. δ. η σύνθεση μεγαλομορίων από μικρότερα μόρια. Η βασική ουσία που περιέχει το σάλιο είναι α. η πεψίνη. β. η αμυλάση. γ. η λεκιθίνη. δ. η βλέννα. Το σάλιο που εκκρίνεται από τους σιελογόνους αδένες α. διασπά το άμυλο σε απλούστερους υδατάνθρακες. β. περιέχει την ουσία αδαμαντίνη που κάνει τα δόντια σκληρά. γ. επηρεάζει την περισταλτική κίνηση του εντέρου. δ. περιέχει ορμόνη που βοηθάει την μετακίνηση της επιγλωττίδας. Στο παχύ έντερο γίνεται α. προσωρινή αποθήκευση άπεπτων τροφών. β. παραγωγή ενζύμων από τους αδένες του. γ. απορρόφηση βιταμινών από τις λάχνες του. δ. διάσπαση πρωτεϊνών από την καρβοξυπεπτιδάση. Η χολή περιέχει 71

8 α. πρωτεΐνες. β. γλυκογόνο. γ. χρωστικές. δ. ένζυμα. Στο λεπτό έντερο α. εκκρίνεται το υδροχλωρικό οξύ από το πάγκρεας. β. εξουδετερώνεται το υδροχλωρικό οξύ από το NaHCO 3. γ. ενεργοποιείται το υδροχλωρικό οξύ από το πεψινογόνο. δ. το υδροχλωρικό οξύ απορροφάται μαζί με τη χολή από τις λάχνες. Στο ήπαρ γίνονται πολλές και σημαντικές λειτουργίες όπως α. φιλτράρισμα του νερού από τις άχρηστες ουσίες. β. αποθήκευση γλυκόζης με την μορφή γλυκογόνου. γ. διάσπαση λιπών από τα χολικά άλατα. δ. παραγωγή βλέννας από τα ηπατικά κύτταρα. Το ένζυμο λυσοζύμη στο σάλιο α. διαστέλλει την φαρυγγική κοιλότητα. β. βοηθάει στον σχηματισμό του βλωμού. γ. καταστρέφει τα μικρόβια. δ. διασπά το άμυλο. Η ορμόνη ινσουλίνη που παράγεται στο πάγκρεας ρυθμίζει α. την παραγωγή αμινοξέων. β. την διάσπαση των λιπών. γ. τον καταβολισμό των πρωτεϊνών. δ. την μετατροπή του γλυκογόνου σε γλυκόζη και αντίστροφα. Οι βιταμίνες είναι οργανικές ενώσεις που α. παράγονται από ενδοκρινείς αδένες. 72

9 β. τις προσλαμβάνουμε με τις τροφές. γ. παράγονται στο στομάχι. δ. βρίσκονται μόνο στις ζωικές τροφές. Να αντιστοιχίσετε τους όρους που αναγράφονται στη στήλη Ι με τις έννοιες ή τις φράσεις που αναγράφονται στη στήλη ΙΙ. Για το σκοπό αυτό να γράψετε δίπλα από κάθε γράμμα της στήλης Ι τον αριθμό που ταιριάζει από τη στήλη ΙΙ (π.χ. Α-1) Ι ΙΙ Α.... βλέννα Β.... λίπη Γ.... ένζυμα Δ.... ορμόνες Ε.... βιταμίνες 1. βοηθούν την διάσπαση των τροφών 2. προστατεύει τον γαστρεντερικό σωλήνα 3. δεν παράγονται από κύτταρα του οργανισμού 4. έχουν μεγάλη ενεργειακή αξία Ι ΙΙ Α.... πεψίνη Β.... παγκρεατική λιπάση Γ.... παγκρεατικό υγρό Δ.... ενδογενής παράγοντας 1. συντελεί στην πέψη των λιπών 2. περιέχει διάφορα ένζυμα και NaHCO 3 3. απαραίτητη ουσία για την απορρόφηση της βιταμίνης Β έχει αντιμικροβιακή δράση 5. διασπά τις πρωτεΐνες στο στομάχι Ι ΙΙ Α.... λεπτό έντερο 1. έχει την ικανότητα να διευρύνεται 73

10 Β.... παχύ έντερο Γ.... δωδεκαδάκτυλο Δ.... στομάχι 2. δέχεται τη χολή και εκκρίσεις από το πάγκρεας 3. έχει μήκος 6-7 μέτρα 4. παράγονται και εκκρίνονται ορμόνες 5. γίνεται προσωρινή αποθήκευση άπεπτων τροφών Να χαρακτηρίσετε με σωστό (Σ) ή λάθος (Λ) τις παρακάτω προτάσεις. 1. Στη χοληδόχο κύστη γίνεται η γαλακτωματοποίηση των λιπών. ( ) 2. Στο ήπαρ γίνεται παραγωγή χολής. ( ) 3. Στο πάγκρεας γίνεται διάσπαση πρωτεϊνών. ( ) 4. Στο πάγκρεας παράγονται ένζυμα. ( ) 5. Τα λίπη αποθηκεύονται μόνο στο κρέας. ( ) 6. Πριν τη διάσπαση των λιπών γίνεται η γαλακτωματοποίησή τους στο δωδεκαδάκτυλο. ( ) 7. Οι βιταμίνες παράγονται από ειδικά οργανίδια του κυττάρου. ( ) 8. Το παχύ έντερο έχει μεγαλύτερο μήκος από το λεπτό. ( ) 9. Τα λίπη διασπώνται σε μικρότερα μόρια, τα αμινοξέα. ( ) 10. Η χολή παράγεται στη χοληδόχο κύστη. ( ) 11. Με τη δράση κατάλληλων ενζύμων τα λίπη μετατρέπονται σε λιπαρά οξέα και μονογλυκερίδια. ( ) 12. Μεταβολισμός σημαίνει διάσπαση οργανικών μορίων. ( ) 13. Με τον αναβολισμό γίνεται σύνθεση οργανικών μορίων από απλούστερα μόρια. ( ) 14. Η πέψη των λιπών γίνεται κυρίως στο λεπτό έντερο από το ένζυμο παγκρεατική λιπάση. ( ) 15. Με τον αναβολισμό παράγεται ενέργεια που αποθηκεύεται στο μόριο του ΑΤΡ. ( ) 16. Το ΑΤΡ που συντίθεται με τις αντιδράσεις καταβολισμού χρησιμοποιείται στις αντιδράσεις αναβολισμού. ( ) 74

11 Να συμπληρώσετε με τους κατάλληλους όρους τα κενά στις παρακάτω προτάσεις: 1. Η διάσπαση του αμύλου ξεκινάει στη στοματική κοιλότητα από το ένζυμο και συνεχίζεται στο με την επίδραση του ενζύμου.... Τελικά προκύπτουν... που απορροφούνται από τα επιθηλιακά κύτταρα του εντέρου και διοχετεύονται στο Η διάσπαση των πρωτεϊνών αρχίζει στο στομάχι... με το ένζυμο.... Η πέψη συνεχίζεται στο άνω τμήμα του λεπτού έντερου με ένζυμα που εκκρίνονται από το... και ολοκληρώνεται στα... κύτταρα του βλεννογόνου του λεπτού εντέρου, με τη βοήθεια ενζύμων των.... Τελικά προκύπτουν τα... που απορροφούνται από τα επιθηλιακά κύτταρα και διοχετεύονται στο Η γαλακτωματοποίηση των λιπών γίνεται από τα στο δωδεκαδάκτυλο. Κατόπιν γίνεται η διάσπασή τους από το ένζυμο και προκύπτουν λιπαρά οξέα μονογλυκερίδια και γλυκερίνη. Αυτά διαχέονται στα επιθηλιακά κύτταρα και ξαναγίνονται..., τα οποία συγκεντρώνονται στο γίνονται σφαιρίδια που ονομάζονται και με την... καταλήγουν σε διάφορους ιστούς. Να απαντήσετε στις παρακάτω ερωτήσεις: 1. Ποιες ουσίες χαρακτηρίζονται ως θρεπτικές; 2. Να γράψετε τα επιμέρους όργανα του γαστρεντερικού σωλήνα. 75

12 3. Να ονομάσετε τα όργανα του πεπτικού συστήματος με την σειρά που συμμετέχουν στην διαδικασία της πέψης (της τροφής από το στόμα μέχρι την αποβολή των άχρηστων ουσιών από τον οργανισμό). 4. Να περιγράψετε τη στοματική κοιλότητα. 5. Ποιες είναι οι κατηγορίες των μόνιμων δοντιών, πόσα δόντια περιλαμβάνει η κάθε κατηγορία και πώς διατάσσονται αυτά μέσα στο χώρο της στοματικής κοιλότητας; 6. Ποιες είναι οι βασικές λειτουργίες του ήπατος; 7. Να γράψετε τις βασικές λειτουργίες του στομάχου. 8. Γιατί προκαλούνται προβλήματα στο στομάχι όταν καταστραφούν τα κύτταρα που παράγουν βλέννα; Ποιες είναι οι συνέπειες από την καταστροφή των βλεννογόνων κυττάρων του στομάχου. 9. Τι ρυθμίζουν οι ορμόνες ινσουλίνη και γλυκαγόνη; 10. Γιατί κατά την κατάποση η τροφή δεν ξαναγυρίζει στη στοματική κοιλότητα; 11. Τι συμβαίνει στην περίπτωση που το επίπεδο της γλυκόζης στο αίμα μεταβάλλεται έξω από τις φυσιολογικές τιμές; 12. Πού οφείλεται η ικανότητα διάτασης του στομάχου όταν δέχεται τροφή; 13. Να γράψετε ποιες ουσίες εκκρίνονται από το πάγκρεας και τον ρόλο της καθεμίας απ αυτές. 14. Ποιος είναι ο ρόλος της βλέννας στην διαδικασία πέψης των τροφών; 15. Ποιες είναι οι συνέπειες από την υπερέκκριση υδροχλωρικού οξέος στο στομάχι; 16. Να εξηγήσετε τον τρόπο που εμποδίζεται η είσοδος τροφής α) στον λάρυγγα και β) στην ρινική κοιλότητα. 17. Να περιγράψετε την πορεία διάσπασης ενός πολυσακχαρίτη στον πεπτικό σωλήνα. 18. Ένας οργανισμός για μεγάλο χρονικό διάστημα δεν καταναλώνει τροφές που περιέχουν υδατάνθρακες. Να εξηγήσετε από που εξοικονομεί την απαιτούμενη χημική ενέργεια; 19. Μια μπουκιά περιέχει ψωμί και κρέας. Ποια είναι τα βασικά τροφικά μόρια που περιέχει; Σε ποια όργανα του πεπτικού συστήματος θα γίνει η διάσπασή τους και ποιοι αδένες και ένζυμα συμμετέχουν; 76

13 20. Η επιφάνεια απορρόφησης του εντέρου έχει συνολικό εμβαδόν 250 τετραγ. μέτρα. Να εξηγήσετε πως συμβαίνει αυτό. 21. Ποια είναι η χρησιμότητα των βακτηρίων που ζουν στο παχύ έντερο; 22. Τι είναι ο χυλός και τι περιέχει; 23. Ποιες κινήσεις του γαστρεντερικού σωλήνα λέγονται περισταλτικές; Πού παρατηρούνται και τι εξυπηρετούν; 24. Ποιος είναι ο ρόλος των λιπών; 25. Με τη χρήση των αντιβιοτικών καταστρέφονται και βακτήρια που υπάρχουν στο παχύ έντερο. Ποιες μπορεί να είναι οι συνέπειες για τον οργανισμό;. 77

14 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3o Κυκλοφορικό σύστημα Να βάλετε σε κύκλο το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση ή στη φράση που συμπληρώνει σωστά τη πρόταση Τα αγγεία του κυκλοφορικού συστήματος, κατά μήκος των οποίων διαχέονται τα διάφορα συστατικά στο μεσοκυττάριο χώρο είναι α. τα τριχοειδή αγγεία. β. οι φλέβες. γ. οι αρτηρίες. δ. τα λεμφικά αγγεία. Κατά τη μικρή κυκλοφορία το αίμα α. διοχετεύεται στους ιστούς μεταφέροντας οξυγόνο. β. απορροφάει άχρηστες ουσίες για να τις αποβάλλει. γ. προσλαμβάνει από τους πνεύμονες οξυγόνο. δ. απορροφάει από το λεπτό έντερο θρεπτικές ουσίες. Το αίμα στους νεφρούς α. αποβάλλει τοξικές ουσίες και περίσσεια νερού. β. διοχετεύεται με την ηπατική φλέβα. γ. απορροφάει θρεπτικές ουσίες. δ. εμπλουτίζεται με οξυγόνο. Κατά τη στεφανιαία κυκλοφορία α. μεταφέρεται αίμα στην καρδιά δια μέσου της πυλαίας φλέβας. β. οι στεφανιαίες φλέβες τροφοδοτούν την καρδιά με θρεπτικές ουσίες. γ. αίμα πλούσιο σε οξυγόνο απομακρύνεται από τον καρδιακό ιστό. δ. τροφοδοτείται η καρδιά με χρήσιμες ουσίες και αποβάλλονται από αυτήν οι άχρηστες. 78

15 Τα τριχοειδή αγγεία α. αποτελούνται από πολλές στοιβάδες κυττάρων. β. περιέχουν μικρές βαλβίδες. γ. περιέχουν το 75% της ποσότητας του αίματος. δ. παρεμβάλλονται μεταξύ αρτηριών και φλεβών. Η μέγιστη αρτηριακή πίεση, α. παρατηρείται όταν η καρδιά χαλαρώνει. β. είναι υπεύθυνη για την ροή του αίματος στις αρτηρίες. γ. είναι υπεύθυνη για την κίνηση του αίματος στις φλέβες. δ. παρατηρείται στην πνευμονική αρτηρία. Ο ρόλος των βαλβίδων στις φλέβες είναι: α. να ελαττώνουν την πίεση του αίματος. β. να εμποδίζουν την αντίστροφη μετακίνηση του αίματος. γ. να σταθεροποιούν την ροή του αίματος. δ. να ελαττώνουν την ροή του αίματος. Να αντιστοιχίσετε τους όρους που αναγράφονται στη στήλη Ι με τις έννοιες ή τις φράσεις που αναγράφονται στη στήλη ΙΙ. Για το σκοπό αυτό να γράψετε δίπλα από κάθε γράμμα της στήλης Ι τον αριθμό που ταιριάζει από τη στήλη ΙΙ (π.χ. Α-1) Ι ΙΙ Α.... φλέβες Β.... αρτηρίες Γ.... τριχοειδή Δ.... βαλβίδες 1. αγγεία που συμμετέχουν στην ανταλλαγή των ουσιών ανάμεσα στο αίμα και τους ιστούς 2. εμποδίζουν την παλινδρόμηση του αίματος 3. αγγεία που μεταφέρουν το αίμα από την καρδιά στην περιφέρεια 79

16 Ι ΙΙ Α.... λευκοκύτταρα Β.... αιμοπετάλια Γ.... ερυθροκύτταρα 1. περιέχουν αιμοσφαιρίνη 2. έχουν διάρκεια ζωής όσο και ο ανθρώπινος οργανισμός 3. αυξάνονται όταν μολυνθεί ο οργανισμός 4. έχουν σημαντικό ρόλο στην διαδικασία πήξης του αίματος Ι ΙΙ Α.... ινωδογόνο Β.... συμπλήρωμα Γ.... αλβουμίνες 1. ομάδα 20 πρωτεϊνών που συμβάλλουν στην καταστροφή παθογόνων μικροοργανισμών 2. σημαντικό ρόλο στη διαδικασία πήξης του αίματος 3. πρωτεϊνες που μεταφέρουν το οξυγόνο και το διοξείδιο του άνθρακα 4. συμβάλουν στη διατήρηση σταθερής ωσμωτικής πίεσης στο αίμα Ι ΙΙ Α.... μεσογειακή αναιμία Β.... δρεπανοκυτταρική αναιμία Γ.... αιμολυτική αναιμία 1. ερυθροκύτταρα με δρεπανοειδές σχήμα 2. μειωμένη παραγωγή της Β αλυσίδας της αιμοσφαιρίνης 3. αυξημένη παραγωγή λευκοκυττάρων 4. καταστροφή των ερυθροκυττάρων Να χαρακτηρίσετε με σωστό (Σ) ή λάθος (Λ) τις παρακάτω προτάσεις: 80

17 1. Ο καρδιακός μυς περιβάλλεται από ένα υμενώδες περίβλημα. ( ) 2. Ο καρδιακός μυς αποτελείται από ατρακτοειδείς μυϊκές ίνες που υπακούουν στην θέλησή μας. ( ) 3. Το μυοκάρδιο καλύπτεται εσωτερικά από το περικάρδιο. ( ) 4. Το μυοκάρδιο περιβάλλεται από το περικαρδιακό υγρό. ( ) 5. Το περικαρδιακό υγρό επιτρέπει την ολίσθηση της καρδιάς κατά τις κινήσεις της, ελαττώνοντας τις τριβές. ( ) 6. Ο δεξιός κόλπος επικοινωνεί διαμέσου βαλβίδας με τον αριστερό. ( ) 7. Ο δεξιός κόλπος επικοινωνεί με την δεξιά κοιλία και ο αριστερός κόλπος με την αριστερά κοιλία. ( ) 8. Η αριστερά κοιλία έχει παχύτερα τοιχώματα και στέλνει το αίμα σε μεγάλες αποστάσεις. ( ) 9. Στους φυσιολογικούς ενήλικες αντιστοιχούν 70 περίπου κτύποι καρδιάς ανά λεπτό. ( ) 10. Όταν ο άνθρωπος ασκείται ή εργάζεται έντονα, δεν επηρεάζεται ο ρυθμός των κτύπων της καρδιάς του. ( ) 11. Οι στεφανιαίες αρτηρίες είναι δύο και τροφοδοτούν την καρδιά με θρεπτικές ουσίες. ( ) 12. Η αποβολή των άχρηστων ουσιών από την καρδιά γίνεται με τις στεφανιαίες φλέβες. ( ) 13. Τα τριχοειδή αγγεία έχουν διάμετρο περίπου ίση με την διάμετρο ενός ερυθροκυττάρου. ( ) 14. Η διαφορά ωσμωτικής πίεσης μεταξύ φλεβιδίων και μεσοκυττάριου υγρού έχει ως αποτέλεσμα την απορρόφηση υγρού από τα φλεβίδια. ( ) Να συμπληρώσετε με τους κατάλληλους όρους τα κενά στις παρακάτω προτάσεις: 81

18 1. Τα ερυθρά αιμοσφαίρια παράγονται στο... των.... Ο ρόλος τους είναι να μεταφέρουν... στα κύτταρα και να απομακρύνουν... του... από αυτά. Αυτό γίνεται με την βοήθεια της Το πλούσιο σε οξυγόνο αίμα φτάνει στο ήπαρ με την και με την... φλέβα διοχετεύεται στο ήπαρ αίμα από διάφορα όργανα, όπως πάγκρεας, σπλήνα, στομάχι, έντερο. 3. Στην μεγάλη κυκλοφορία το αίμα από την της καρδιάς, διαμέσου της αορτής διοχετεύεται σε όλα τα σημεία του σώματος. Στα γίνεται ανταλλαγή χρήσιμων με άχρηστες ουσίες, που πρέπει να αποβληθούν. Κατόπιν το αίμα αφού περάσει από διάφορα όργανα, επανέρχεται στο της καρδιάς διαμέσου της... και... κοίλης φλέβας. Να απαντήσετε στις παρακάτω ερωτήσεις: Ομάδα Α 1. Ποιες είναι οι βασικές λειτουργίες του αίματος; 2. Ποιος είναι ο ρόλος των τριχοειδών αγγείων; 3. Ποια είναι η δομή της αιμοσφαιρίνης; 4. Να περιγράψετε τη διαδρομή του αίματος στην πνευμονική κυκλοφορία. 5. Πώς γίνεται η μεταφορά οξυγόνου και διοξειδίου του άνθρακα από την αιμοσφαιρίνη; 6. Γιατί οι φλέβες έχουν βαλβίδες, ενώ οι αρτηρίες δεν έχουν; 7. Ποια είναι η διαφορά μεταξύ σφυγμού και καρδιακού παλμού; 8. Που οφείλεται η πτώση της πίεσης του αίματος όταν αυτό μετακινείται από τις αρτηρίες προς τα τριχοειδή; Σε τι εξυπηρετεί η ελαχιστοποίηση της πίεσης στα τριχοειδή; 82

19 9. Oι άνθρωποι κατατάσσονται σε τέσσερις ομάδες αίματος στο σύστημα ΑΒΟ. Να γράψετε το είδος των αντισωμάτων και των αντιγόνων που έχει η κάθε ομάδα. 10. Γιατί υπάρχουν βαλβίδες μεταξύ α) δεξιάς κοιλίας και πνευμονικής αρτηρίας β) αριστερής κοιλίας και αορτής; 11. Σε ποιο διαμέρισμα της καρδιάς καταλήγουν οι πνευμονικές φλέβες; Γιατί το αίμα που μεταφέρουν έχει μεγάλη περιεκτικότητα σε οξυγόνο; 12. Το αίμα που διοχετεύεται διαμέσου της πνευμονικής αρτηρίας στους πνεύμονες έχει σκούρο κόκκινο χρώμα. Γιατί συμβαίνει αυτό; Πώς το εξηγείτε; Ομάδα Β 13. Να περιγράψετε το μηχανισμό πήξης του αίματος στην περίπτωση τραυματισμού. 14. Ένας γιατρός χορηγεί σε ασθενή του βιταμίνη Κ και του συνιστά να καταναλώνει τροφές πλούσιες σε Ca. Τι συμπτώματα μπορεί να εμφανίζει ο ασθενής; 15. Γιατί η ομάδα Ο δίνει αίμα σε όλες τις άλλες ομάδες, ενώ η ΑΒ μόνο στη δική της ομάδα; 16. Ο μυϊκός ιστός των κοιλιών της καρδιάς είναι παχύτερος από τον ιστό των κόλπων. Επιπλέον ο μυϊκός ιστός της αριστερής κοιλίας είναι παχύτερος από τον αντίστοιχο της δεξιάς κοιλίας. Να εξηγήσετε γιατί συμβαίνει αυτό; 17. Να εξηγήσετε που οφείλεται η ερυθρότητα στο πρόσωπο των ορειβατών, όταν βρίσκονται σε μεγάλο υψόμετρο; 18. Γιατί οι καρδιακοί παλμοί ενός βρέφους την στιγμή της γέννησης του μπορεί να φτάσουν μέχρι και 130 ανά λεπτό; 19. Πότε ο παράγοντας Rh μπορεί να δημιουργήσει πρόβλημα σε ένα νεογέννητο βρέφος; Πώς μπορεί να ξεπεραστεί το πρόβλημα αυτό; 20. Ένα άτομο που αισθάνεται αδικαιολόγητα κόπωση επισκέπτεται τον γιατρό του ο οποίος του συνιστά: α) Εργαστηριακές εξετάσεις για τον προσδιορισμό του επιπέδου της αιμοσφαιρίνης στο αίμα. 83

20 β) Διατροφή πλούσια σε ψάρια, συκώτι, πουλερικά και γαλακτομικά. γ) Κατανάλωση τροφών όπως δημητριακά, σταφίδες, φακές. Να δικαιολογήσετε τις οδηγίες του γιατρού. 84

21 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4o Λεμφικό σύστημα Να βάλετε σε κύκλο το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση ή στη φράση που συμπληρώνει σωστά τη πρόταση Το λεμφικό σύστημα α. συμβάλλει στην πέψη των πρωτεϊνών. β. συμβάλλει στην άμυνα του οργανισμού. γ. μεταφέρει γλυκόζη στον σπλήνα. δ. μεταφέρει την λέμφο στις αρτηρίες. Όταν η λέμφος περνάει από τους λεμφαδένες α. απομακρύνεται το νερό. β. εμπλουτίζεται σε οξυγόνο. γ. απομακρύνονται τα λίπη. δ. παγιδεύονται μικρόβια από τα λεμφοκύτταρα. Οι αμυγδαλές είναι α. λεμφαδένες. β. λεμφαγγεία. γ. τριχοειδή λεμφικά αγγεία. δ. αποθήκες λεμφικού υγρού. Ο ρόλος του επιθηλιακού ιστού α. είναι προστατευτικός. β. σχετίζεται με την απορρόφηση ουσιών. γ. σχετίζεται με την παραγωγή ουσιών. δ. εκφράζεται με τα α, β, γ. Να χαρακτηρίσετε με σωστό (Σ) ή λάθος (Λ) τις παρακάτω προτάσεις. 85

22 1. Οι λεμφαδένες βρίσκονται αποκλειστικά στην περιοχή γύρω από τον αυχένα. ( ) 2. Τα λεμφικά αγγεία διέρχονται από τους λεμφαδένες. ( ) 3. Τα λεμφαγγεία καταλήγουν σε δύο μεγάλα αγγεία που διοχετεύουν την λέμφο. ( ) 4. Λέμφος είναι το υγρό που βρίσκεται μεταξύ των κυττάρων. ( ) 5. Όταν η λέμφος περάσει από τις αμυγδαλές απομακρύνονται μικροοργανισμοί και ουσίες που εισέρχονται στον οργανισμό μέσω του πεπτικού και αναπνευστικού συστήματος. ( ) 6. Στις αμυγδαλές, στο σπλήνα και στο θύμο αδένα γίνεται διαφοροποίηση των λεμφοκυττάρρων. ( ) Να συμπληρώσετε με τους κατάλληλους όρους τα κενά στις παρακάτω προτάσεις: 1. Η υπερβολική συσσώρευση υγρού ανάμεσα στα κύτταρα σε μια περιοχή ονομάζεται Ο θύμος αδένας εκκρίνει την ουσία... που συμβάλλει στην ωρίμανση των Η λέμφος που έρχεται από το λεπτό έντερο είναι πλούσια σε Τα λεμφικά αγγεία καταλήγουν σε δύο μεγάλα στελέχη και διοχετεύουν τη λέμφο στις.... Να απαντήσετε στις παρακάτω ερωτήσεις: 86

23 1. Γιατί υπάρχουν βαλβίδες στα λεμφαγγεία; 2. Να γράψετε τις βασικές λειτουργίες του λεμφικού συστήματος. 3. Ποια είναι τα όργανα που περιλαμβάνει το λεμφικό σύστημα; 4. Να ορίσετε τι είναι το οίδημα. Να αναφέρετε παράγοντες που ευθύνονται για τη δημιουργία του. 5. Γιατί η λέμφος έχει μικρότερη περιεκτικότητα σε πρωτεΐνες από το πλάσμα; 6. Να γράψετε τις διαφορές που υπάρχουν στη δομή μεταξύ λεμφικών φλεβικών αγγείων. 7. Να γράψετε τις λειτουργίες του σπλήνα. 8. Σε ποιες περιοχές του σώματος υπάρχουν λεμφαδένες; 9. Τι μεταβολή γίνεται στη λέμφο όταν αυτή διέρχεται από τους λεμφαδένες; 10. Ποιες είναι οι λειτουργίες του θύμου αδένα; 87

24 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5o Αναπνευστικό σύστημα Να βάλετε σε κύκλο το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση ή στη φράση που συμπληρώνει σωστά τη πρόταση Διαμέσου του λεπτού τοιχώματος των κυψελίδων και των τριχοειδών αγγείων που τις περιβάλουν γίνεται α. διάχυση Ο 2 και CO 2. β. μετακίνηση αίματος. γ. ανταλλαγή θρεπτικών ουσιών. δ. αποβολή παθογόνων μικροοργανισμών. Ο φάρυγγας είναι ένα όργανο α. του πεπτικού συστήματος. β. του κυκλοφορικού συστήματος. γ. του αναπνευστικού συστήματος. δ. κοινό για το αναπνευστικό και πεπτικό σύστημα. Οι φωνητικές χορδές είναι δύο ζεύγη μεμβρανών που βρίσκονται α. στην αρχή του φάρυγγα. β. στη στοματική κοιλότητα. γ. στο στενότερο άνοιγμα του λάρυγγα, την γλωττίδα. δ. στο εσωτερικό μέρος της τραχείας. Ο ρόλος της αιμοσφαιρίνης είναι α. να δεσμεύει αμινοξέα και να τα μεταφέρει στα κύτταρα. β. να μεταφέρει τη γλυκόζη στα κύτταρα. γ. να μεταφέρει το οξυγόνο στους ιστούς και να απομακρύνει το διοξείδιο του άνθρακα απ αυτά. δ. να απομακρύνει από τα κύτταρα άχρηστες μεγαλομοριακές ενώσεις πρωτεϊνικής φύσης. Το αίτιο της φυματίωσης είναι 88

25 α. ιός. β. βακτήριο. γ. τοξικές ουσίες. δ. η απόφραξη των αεροφόρων οδών Να αντιστοιχίσετε τους όρους που αναγράφονται στη στήλη Ι με τις έννοιες ή τις φράσεις που αναγράφονται στη στήλη ΙΙ. Για το σκοπό αυτό να γράψετε δίπλα από κάθε γράμμα της στήλης Ι τον αριθμό που ταιριάζει από τη στήλη ΙΙ (π.χ. Α-1) Ι ΙΙ Α.... η χρόνια βρογχίτιδα Β.... η πλευρίτιδα Γ.... η πνευμονία 1. οφείλεται σε βακτήρια και ιούς 2. οφείλεται στο μειωμένο αριθμό αιμοσφαιρίων 3. οφείλεται στην ύπαρξη τοξικών ουσιών στον εισπνεόμενο αέρα 4. οφείλεται σε φλεγμονή του υπεζωκότα υμένα Ι ΙΙ Α.... οι φωνητικές χορδές Β.... οι κυψελίδες Γ.... οι βρόγχοι Δ.... οι βρογχιακές αρτηρίες 1. είναι μικρές αεροφόρες κοιλότητες στους πνεύμονες 2. είναι μεμβρανώδεις πτυχές στο λάρυγγα 3. είναι τα αγγεία που προμηθεύουν τους πνεύμονες με θρεπτικές ουσίες Να χαρακτηρίσετε με σωστό (Σ) ή λάθος (Λ) τις παρακάτω προτάσεις: 89

26 Το εσωτερικό της τραχείας είναι επενδυμένο με κροσσωτό επιθηλιακό ιστό, που απομακρύνει την βλέννα και την σκόνη. ( ) Η τραχεία διακλαδίζεται σε δύο βρόγχους, τον αριστερό και τον δεξιό. ( ) Ο κάθε πνεύμονας αποτελείται από δύο λοβούς. ( ) Η γλωττίδα είναι το στενότερο άνοιγμα του λάρυγγα και έχει μεταβλητό μέγεθος. ( ) Η τραχεία έχει μεταβλητό σχήμα. ( ) Τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της φωνής οφείλονται στην κατασκευή του λάρυγγα, του φάρυγγα, της στοματικής και ρινικής κοιλότητας. ( ) Η βρογχιακή φλέβα μεταφέρει στους πνεύμονες αίμα πλούσιο σε θρεπτικές ουσίες. ( ) Οι πνευμονικές φλέβες μεταφέρουν από τους πνεύμονες στην καρδιά αίμα πλούσιο σε οξυγόνο. ( ) Η βρογχιακή αρτηρία μεταφέρει άχρηστες ουσίες από τους πνεύμονες. ( ) Τα τοιχώματα των κυψελίδων αποτελούνται από πολλές στοιβάδες επιθηλιακών κυττάρων με βλεφαρίδες. ( ) Οι κυψελίδες περιβάλλονται από τριχοειδή αγγεία των πνευμονικών φλεβών και της πνευμονικής αρτηρίας. ( ) Όλη η ποσότητα του διοξειδίου του άνθρακα που διαχέεται στα τριχοειδή από το μεσοκυττάριο χώρο, δεσμεύεται από την αιμοσφαιρίνη και μεταφέρεται στους πνεύμονες, από όπου και αποβάλλεται. ( ) Να συμπληρώσετε με τους κατάλληλους όρους τα κενά στις παρακάτω προτάσεις: 90

27 Στις κυψελίδες φτάνει αίμα με τα τριχοειδή αγγεία της......, από την δεξιά... της καρδιάς. Το αίμα αυτό είναι πλούσιο σε Το οξυγόνο με διάχυση από τις κυψελίδες περνάει στα των πνευμονικών.... Στα ερυθρά αιμοσφαίρια δεσμεύεται από την... και μεταφέρεται στους ιστούς με τα τριχοειδή αγγεία. Εκεί αποδεσμεύεται από την... και διαχέεται στο... χώρο. Μετά με διάχυση μπαίνει στα κύτταρα και χρησιμοποιείται στις καύσεις. Στις... γίνεται ανταλλαγή των αερίων με διάχυση. Από το αίμα αποβάλλεται και προσλαμβάνεται.... Το αίμα αυτό διαμέσου των τριχοειδών αγγείων καταλήγει στις... φλέβες και διαχέεται στον... κόλπο της καρδιάς. Κατά την εισπνοή το... κινείται προς τα πάνω και οι... προς τα κάτω. Έτσι μεγαλώνει ο όγκος της... κοιλότητας και των.... Η πίεση στις... ελαττώνεται και εισέρχεται αέρας από το περιβάλλον στους.... Να απαντήσετε σε μια μικρή παράγραφο Ομάδα Α Να γράψετε τα όργανα του αναπνευστικού συστήματος ακολουθώντας τη σειρά με την οποία διοχετεύεται σ αυτά ο αέρας κατά την εισπνοή. Τα αέρια CO 2 και O 2 χαρακτηρίζονται ως αναπνευστικά αέρια. Να εξηγήσετε πώς γίνεται η ανταλλαγή των αναπνευστικών αερίων στις κυψελίδες. Ποιοι μύες χαρακτηρίζονται ως αναπνευστικοί; Ποιος είναι ο ρόλος των αναπνευστικών μυών κατά την εισπνοή και εκπνοή; Πώς γίνεται ο συντονισμός των αναπνευστικών κινήσεων; 91

28 Να γράψετε πέντε ασθένειες του αναπνευστικού συστήματος που οφείλονται σε παθογόνους μικροοργανισμούς και στην κακή ποιότητα του εισπνεόμενου αέρα. Σε τι χρησιμεύει το υγρό που υπάρχει μεταξύ των αναδιπλώσεων του υπεζωκότα υμένα; Να περιγράψετε τα χαρακτηριστικά της παθολογικής κατάστασης που είναι γνωστή ως πλευρίτιδα. Ομάδα Β Για να σώσουμε ένα άνθρωπο που έχει πάθει ασφυξία από μονοξείδιο του άνθρακα εφαρμόζουμε άμεσα τη διαδικασία της τεχνητής αναπνοής ή χορηγούμε οξυγόνο. Να εξηγήσετε γιατί είναι απαραίτητες αυτές οι ενέργειες. Αν βρεθούμε σε κλειστό χώρο με πολλά άτομα θα αυξηθεί ή θα ελαττωθεί ο ρυθμός της αναπνοής μας και γιατί; Να περιγράψετε τον μηχανισμό εισόδου του αέρα στους πνεύμονες του ανθρώπου. Να εξηγήσετε γιατί ένας άνθρωπος που εισπνέει αέρα πλούσιο σε μονοξείδιο του άνθρακα χάνει τις αισθήσεις του. Να εξηγήσετε με ποιο τρόπο το διοξείδιο του άνθρακα από τα κύτταρα διοχετεύεται στους πνεύμονες, από όπου αποβάλλεται. Να εξηγήσετε πως επηρεάζεται η ανταλλαγή των αερίων στους καπνιστές. 92

29 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6o Ουροποιητικό σύστημα Να βάλετε σε κύκλο το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση ή στη φράση που συμπληρώνει σωστά τη πρόταση Οι βασικές λειτουργικές μονάδες του νεφρού είναι α. οι νεφρικές πυραμίδες. β. οι νεφρώνες ή νεφρικά σωληνάρια. γ. η νεφρική φλέβα και η νεφρική αρτηρία. δ. οι ουρητήρες και η ουρήθρα. Κατά μήκος των νεφρικών σωληναρίων ή νεφρώνων γίνεται α. σύνθεση μορίων γλυκόζης. β. απορρόφηση πρωτεϊνών. γ. επαναρρόφηση ουρίας. δ. επαναρρόφηση νερού. Η ουρία είναι α. επιβλαβές συστατικό των ούρων. β. μια διαφορετική ονομασία των ούρων. γ. μια πρωτεΐνη απαραίτητη για τον οργανισμό. δ. μια ορμόνη που ρυθμίζει την ποσότητα του νερού στο αίμα. Στους νεφρώνες γίνεται α. διήθηση του πλάσματος. β. εκλεκτική επαναρρόφηση ουσιών. γ. διοχέτευση των ούρων στα αθροιστικά σωληνάρια. δ. όλα όσα περιγράφονται στα α, β, γ. Το αγγειώδες σπείραμα είναι ένα σύνολο τριχοειδών αγγείων α. του ελύτρου του Bowman. β. των αθροιστικών σωληναρίων. γ. που εντοπίζονται στις σπειροειδείς περιοχές των νεφρώνων. δ. που αποτελούν την αγγύλη του Henle. Να χαρακτηρίσετε με σωστό (Σ) ή λάθος (Λ) τις παρακάτω προτάσεις: 93

30 1. Το αίμα διοχετεύεται από την αορτή στους νεφρούς, διαμέσου της νεφρικής αρτηρίας. ( ) 2. Το σύνολο των ουσιών που περιέχονται στο διήθημα ή πρόουρο αποτελούν τα ούρα. ( ) 3. Το διήθημα ή πρόουρο διοχετεύεται στα αθροιστικά σωληνάρια χωρίς να μεταβάλλεται η σύστασή του. ( ) 4. Στην αγγύλη του Henle γίνεται απορρόφηση ιόντων από το διήθημα. ( ) 5. Στο έλυτρο του Bowman γίνεται διήθηση του πλάσματος από το αγγειώδες σπείραμα. ( ) 6. Κατά μήκος των νεφρώνων γίνεται επαναρρόφηση της ουρίας. ( ) 7. Οι ορμόνες γλυκαγόνη και ινσουλίνη, εκκρίνονται από ομάδες ειδικών κυττάρων του ήπατος. ( ) 8. Όλη η ποσότητα του νερού που διαχέεται στο έλυτρο του Bowman από τα τριχοειδή, αποβάλλεται από τον οργανισμό, μαζί με άλλες άχρηστες ουσίες. ( ) 9. Στο έλυτρο του Bowman γίνεται επαναρρόφηση συστατικών από τα τριχοειδή αγγεία. ( ) 10. Ομοιόσταση είναι μια κατάσταση συντονισμού η οποία έχει ως αποτέλεσμα να διατηρούνται σε φυσιολογικά επίπεδα οι διάφορες λειτουργίες του σώματος. ( ) Να συμπληρώσετε με τους κατάλληλους όρους τα κενά στις παρακάτω προτάσεις: 1. Το ένα άκρο του νεφρώνα σχηματίζει μια εγκόλπωση που ονομάζεται Bowman. Το άλλο άκρο του καταλήγει σ ένα μεγαλύτερο σωλήνα που ονομάζεται Ενδιάμεσα υπάρχουν δυο σπειροειδείς περιοχές. Μεταξύ αυτών υπάρχει μια περιοχή σε σχήμα... που ονομάζεται Henle. 94

31 2. Στο νεφρώνα το Bowman περιέχει πολλά διακλαδιζόμενα τριχοειδή αγγεία που ονομάζονται Κατά την διήθηση στο Bowman σχηματίζεται το... ή....που αποτελείται από νερό και συστατικά του πλάσματος εκτός Η ρύθμιση της συγκέντρωσης της γλυκόζης στο αίμα γίνεται από τις ορμόνες... και Όταν η συγκέντρωση της γλυκόζης στο αίμα αυξάνεται, τότε απελευθερώνεται από το... επιπλέον ορμόνη.... Αυτή φτάνει στο... και προκαλεί μετατροπή της γλυκόζης σε Όταν το επίπεδο της γλυκόζης στο αίμα πέφτει κάτω από τα φυσιολογικά όρια, τότε παράγεται από το... η ορμόνη.... Αυτή φτάνει στο... και προκαλεί την διάσπαση του... σε.... Να απαντήσετε στις παρακάτω ερωτήσεις: Ομάδα Α 1. Να περιγράψετε τη δομή ενός νεφρώνα. 2. Ποιες είναι οι ουσίες που περιέχει σε φυσιολογικές καταστάσεις το διήθημα ή πρόουρο; 3. Να γράψετε τις σημαντικότερες λειτουργίες που γίνονται στους νεφρώνες. 4. Γιατί οι πρωτεΐνες και τα ερυθροκύτταρα δεν είναι συστατικά του διηθήματος; 5. Ποιες είναι οι βασικές λειτουργίες που γίνονται στο πρώτο και δεύτερο σπειροειδές τμήμα του νεφρώνα; 6. Τι ρυθμίζεται με την λειτουργία της ωσμωρρύθμισης; 7. Τι χαρακτηρίζεται ως ομοιόσταση; Να περιγράψετε ένα μηχανικό ανάλογο. 95

32 Ομάδα Β 8. Κατά την εξέταση ούρων ενός ανθρώπου διαπιστώθηκε η ύπαρξη της πρωτεΐνης λευκωματίνης. Τα νεφρά του λειτουργούν κανονικά; Να δικαιολογήσετε την απάντησή σας. 9. Με κατάλληλες εξετάσεις, διαπιστώνεται πολύ χαμηλό επίπεδο αντιδιουρητικής ορμόνης στο αίμα. Η ποσότητα του νερού στο αίμα θα είναι αυξημένη ή όχι; Να δικαιολογήσετε την απάντησή σας. 10. Ένα άτομο που βρίσκεται εκτεθειμένο σε περιβάλλον με θερμοκρασία γύρω στους 42 C, αρχίζει να ιδρώνει. α. Τι επιτυγχάνει ο οργανισμός με την παραπάνω λειτουργία; β. Να περιγράψετε τον μηχανισμό με τον οποίο επιτυγχάνεται η παραπάνω λειτουργία. γ. Πως χαρακτηρίζεται ο μηχανισμός αυτός; (μονολεκτικά) 11. Τα κύτταρα στο εσωτερικό τμήμα του τοιχώματος των νεφρώνων, περιέχουν πολλά μιτοχόνδρια. Έχοντας υπόψιν τον ρόλο των μιτοχονδρίων και τις λειτουργίες κατά μήκος των νεφρώνων, να δικαιολογήσετε την ύπαρξη πολλών μιτοχονδρίων στα κύτταρα αυτά. 12. Η θερμοκρασία του σώματος, η συγκέντρωση της γλυκόζης στο αίμα, η ποσότητα νερού στο αίμα κ.λπ. είναι μερικές από τις παραμέτρους που σχετίζονται με τη σωστή λειτουργία του οργανισμού. α. Ποιος είναι ο μηχανισμός ο οποίος παρεμβαίνει διορθωτικά όταν κάποια από αυτές τις παραμέτρους βρίσκεται έξω από τα φυσιολογικά επίπεδα; β. Ποιος είναι ο σκοπός του μηχανισμού αυτού; γ. Ποια χημικά μόρια θέτουν σε λειτουργία το μηχανισμό αυτό; Να γράψετε το όνομα τριών τέτοιων χημικών μορίων. δ. Ποιο σύστημα συνεργάζεται άμεσα για την απελευθέρωση αυτών των χημικών μορίων; ε. Η ινσουλίνη είναι μια ορμόνη. Πού παράγεται; Πώς δρα όταν αυξηθεί η συγκέντρωση της γλυκόζης στο αίμα; 96

33 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7o Ερειστικό σύστημα Να βάλετε σε κύκλο το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση ή στη φράση που συμπληρώνει σωστά τη πρόταση Το περιόστεο καλύπτει τις επιφάνειες α. των επιμήκων οστών. β. των βραχέων οστών. γ. των πλατιών οστών. δ. όλων των οστών. Πλατιά οστά συναντώνται α. στο κρανίο. β. στα κάτω άκρα. γ. στην σπονδυλική στήλη. δ. στα άνω άκρα. Η απομάκρυνση κατεστραμένων οστεοκυττάρων και μεσοκυττάριας ουσίας γίνεται από α. τους οστεοβλάστες. β. τους οστεοκλάστες. γ. τα οστεοκύτταρα. δ. τα ινίδια κολλαγόνου. Η διάρθρωση μεταξύ δύο οστών α. δεν επιτρέπει σχεδόν καμία κινητικότητα. β. επιτρέπει μόνο την στροφή. γ. επιτρέπει μόνο την κάμψη. δ. επιτρέπει μεγάλη κινητικότητα. 97

34 Να αντιστοιχίσετε τους όρους που αναγράφονται στη στήλη Ι με τις έννοιες ή τις φράσεις που αναγράφονται στη στήλη ΙΙ. Για το σκοπό αυτό να γράψετε δίπλα από κάθε γράμμα της στήλης Ι τον αριθμό που ταιριάζει από τη στήλη ΙΙ (π.χ. Α-1) Ι ΙΙ Α.... επιμήκη οστά Β.... βραχέα οστά Γ.... πλατιά οστά 1. σπόνδυλος 2. ωμοπλάτη 3. μεσοσπονδύλιος δίσκος 4. κνήμη Ι ΙΙ Α.... αρθρικό υγρό Β.... σύνδεσμοι Γ.... διάρθριοι χόνδροι 1. συγκρατούν τα αρθρούμενα οστά μεταξύ τους 2. βοηθούν στις κινήσεις όταν οι αρθρούμενες επιφάνειες δεν εναρμονίζονται μεταξύ τους 3. αυξάνουν το μέγεθος της αρθρικής επιφάνειας 4. διευκολύνει την ολίσθηση των αρθρικών επιφανειών 98

35 Να χαρακτηρίσετε με Σ (σωστό) ή με Λ (λάθος) τις παρακάτω προτάσεις: 1. Τα οστεοκύτταρα έχουν πολλές αποφυάδες, οι οποίες συνδέονται με την κυτταρική μεμβράνη άλλων οστεοκυττάρων. (...) 2. Η μεσοκυττάρια ουσία περιέχει μόνο ανόργανα άλατα, τα οποία προσδίδουν σκληρότητα στα οστά. (...) 3. Η διάφυση και οι επιφύσεις συναντώνται στα επιμήκη, στα βραχέα και στα πλατιά οστά. (...) 4. Στο περιόστερο υπάρχουν πολλά αγγεία και νεύρα. (...) 5. Οι επιφύσεις και η διάφυση περιβάλλονται εξωτερικά από πυκνό συνδετικό ιστό το περιόστεο. (...) Να συμπληρώσετε με τους κατάλληλους όρους τα κενά στις παρακάτω προτάσεις: 1. Ο οστίτης ιστός αποτελείται από... και την... ουσία. 2. Τα επιμήκη οστά έχουν δύο άκρα που ονομάζονται... ενώ το μεταξύ τους κυλινδρικό τμήμα ονομάζεται Ο μυελός των οστών διακρίνεται σε... και Τα οστά του εγκεφαλικού κρανίου είναι το..., τα δύο..., τα δύο... και το.... Να απαντήσετε στις παρακάτω ερωτήσεις: 1. Ποιες είναι οι λειτουργίες του σκελετού; 2. Από τι αποτελείται ο οστίτης ιστός και με ποιες μορφές εμφανίζεται; 3. Να αναφέρετε τις κατηγορίες των οστών ανάλογα με την μορφολογία τους. 4. Σε ποια συστατικά των οστών οφείλεται η ελαστικότητά τους; 5. Ποια είναι η χρησιμότητα του περιόστεου το οποίο επενδύει την εξωτερική επιφάνεια των οστών με πυκνό συνδετικό ιστό; 99

36 6. Σε ποιους σχηματισμούς των οστών βρίσκεται ο μυελός των οστών και σε ποιες κατηγορίες διακρίνεται; 7. Ποιος είναι ο ρόλος α) των οστεοβλαστών, β) των οστεοκλαστών; 8. Να αναφέρεται τρεις παράγοντες από τους οποίους επηρεάζεται η απορρόφηση του ασβεστίου και των φωσφορικών ανιόντων. 9. Τι είναι η οστεοπόρωση, πού μπορεί να οφείλεται και ποιοι παράγοντες συμβάλλουν στην εμφάνισή της; 10. Να δώσετε τον ορισμό της άρθρωσης. Ποια είναι τα είδη των αρθρώσεων και τι είδους κινήσεις μπορούν να γίνονται στην κάθε περίπτωση; 11. Να γράψετε ονομαστικά τα κύρια και τα επικουρικά μέρη της διάρθρωσης. 12. Τι είναι οι σύνδεσμοι και ποιος είναι ο ρόλος τους; 13. Να αναφέρετε ονομαστικά τα οστά του προσωπικού και του εγκεφαλικού κρανίου. 14. Να γράψετε ονομαστικά τα οστά της πυελικής ζώνης του μηρού και της κνήμης. 15. Ποια είναι η σημασία των κυρτωμάτων της σπονδυλικής στήλης; 100

37 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8o Μυϊκό σύστημα Να βάλετε σε κύκλο το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση ή στη φράση που συμπληρώνει σωστά τη πρόταση Η κινητική μονάδα α. αποτελείται από τον νευρώνα και τις μυϊκές ίνες που νευρώνει. β. είναι η περιοχή που γίνεται η νευρομυϊκή σύναψη. γ. είναι το άκρο του μυός που προσφύεται στο οστό το οποίο κινείται. δ. είναι το άκρο του μυός που προσφύεται στο οστό το οποίο είναι ακίνητο. Η τελική κινητική πλάκα α. είναι η μεμβράνη που παρεμβάλλεται κάθετα κατά μήκος των ινιδίων. β. είναι ο συνδετικός ιστός που περιβάλλει ολόκληρο τον μυ. γ. είναι η περιοχή της μυικής ίνας που γίνεται η νευρομυική σύναψη. δ. είναι ο συνδετικός ιστός που περιβάλλει την μυϊκή ίνα. Η ένταση της συστολής του μυός α. είναι ανεξάρτητη από την ένταση του ερεθίσματος. β. είναι ανάλογη των μυϊκών ινών που συστέλλονται. γ. είναι ανεξάρτητη από την συχνότητα των ερεθισμάτων. δ. όλα όσα αναφέρονται στα α, β, γ. 101

38 Να αντιστοιχίσετε τους όρους που αναγράφονται στη στήλη Ι με τις έννοιες ή τις φράσεις που αναγράφονται στη στήλη ΙΙ. Για το σκοπό αυτό να γράψετε δίπλα από κάθε γράμμα της στήλης Ι τον αριθμό που ταιριάζει από τη στήλη ΙΙ (π.χ. Α-1) Ι ΙΙ Α.... σαρκείλλημα Β.... γαστέρα Γ.... έκφυση Δ.... κατάφυση Ε.... σαρκομέριο 1. Το τμήμα του ινιδίου μεταξύ των δύο μεμβρανών. 2. Η κυτταρική μεμβράνη που περιβάλλει την μυϊκή ίνα. 3. Το άκρο του μυός το οποίο προσφύεται στο οστό που δεν κινείται. 4. Το άκρο του μυός το οποίο προσφύεται στο οστό που ο μυς αυτός κινεί. Ι ΙΙ Α.... κύριος μυς Β.... ανταγωνιστής μυς Γ.... τένοντας 1. Ο μυς που χαλαρώνει. 2. Συνδέει τους μύες με τα οστά. 3. Περιβάλλει τις μυικές ίνες. 4. Ο μυς που συστέλλεται. Να χαρακτηρίσετε με Σ (σωστό) ή με Λ (λάθος) τις παρακάτω προτάσεις: 1. Για να συσταλεί μια μυική ίνα πρέπει το ερέθισμα που θα δεχθεί να έχει ορισμένη ένταση. (...) 2. Ο τένοντας αποτελείται από μυϊκές ίνες και συνδέει τον μυ με τα οστά. (...) 102

39 3. Οι μύες για να εκτελέσουν μια κίνηση συνεργάζονται ανταγωνιστικά κατά ζεύγη. (...) 4. Ιδιαίτερο ρόλο κατά τον μηχανισμό ολίσθησης των νηματίων της ακτίνης προς τα νημάτια της μυοσίνης παίζουν τα ιόντα ασβεστίου. (...) 5. Η συστολή μιας μυικής ίνας είναι ανεξάρτητη από την ένταση του ερεθίσματος που θα δεχθεί. (...) 6. Κατά την συστολή ενός μυός, συνήθως συστέλλονται συγχρόνως όλες οι μυϊκές ίνες της κινητικής μονάδας. (...) Να συμπληρώσετε με τους κατάλληλους όρους τα κενά στις παρακάτω προτάσεις: 1. Η δομική και λειτουργική μονάδα των γραμμωτών μυών είναι η Οι σκελετικές μυικές ίνες από μορφολογική και λειτουργική άποψη κατατάσσονται σε δύο κατηγορίες τις... και τις Η κινητική μονάδα αποτελείται από τον και τις που νευρώνει. 4. Αν κατά τη διάρκεια μιας μυικής συστολής ο μυς βραχύνεται και παράγει μηχανικό έργο η συστολή ονομάζεται Σε έντονη μυική δραστηριότητα συσσωρεύεται το οποίο προκαλεί το μυικό κάματο. 6. Κάθε μυς βρίσκεται συνεχώς σε κατάσταση μερικής συστολής που λέγεται Να απαντήσετε στις παρακάτω ερωτήσεις: 103

40 1. Να γράψετε τις τρεις κατηγορίες μυϊκού ιστού, ανάλογα με τη δομή και λειτουργία των κυττάρων από τα οποία αποτελείται. 2. Ποιες είναι οι δομικές και λειτουργικές διαφορές μεταξύ των ερυθρών και λευκών μυϊκών ινών; 3. Οι μύες της πλάτης και της κνήμης αποτελούνται κυρίως από ερυθρές ίνες, ενώ οι μύες του ματιού κυρίως από λευκές. Να δώσετε μια ερμηνεία σ αυτή τη διαφορά που εμφανίζουν οι παραπάνω μύες. 4. Από τι αποτελείται μια κινητική μονάδα; 5. Να εξηγήσετε γιατί είναι απαραίτητος κάποιος χρόνος περίπου 5 msec από τη στιγμή που φθάνει το ερέθισμα σε μια μυϊκή ίνα, μέχρι την έναρξη της συστολής της. 6. Ποια είναι η διαφορά μιας απλής μυϊκής συστολής από την τετανική; 7. Ποιες μυϊκές συστολές χαρακτηρίζονται ως ισοτονικές και ποιες ως ισομετρικές; 8. Τι ονομάζουμε μυικό κάματο; Ποιο οργανικό μόριο είναι υπεύθυνο γι αυτή την κατάσταση και κάτω από ποιες ειδικές συνθήκες παράγεται στους μύες; 9. Γιατί στο κυτταρόπλασμα της μυικής ίνας υπάρχουν πολλά μιτοχόνδρια; 10. Πού οφείλεται το βαθύ κόκκινο χρώμα των μυών; 104

41 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9o Νευρικό σύστημα Να βάλετε σε κύκλο το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση ή στη φράση που συμπληρώνει σωστά τη πρόταση Σύναψη είναι η περιοχή λειτουργικής σύνδεσης των τελικών κομβίων του νευροάξονα ενός νευρώνα με α. τους δενδρίτες άλλων νευρικών κυττάρων. β. το κυτταρικό σώμα άλλων νευρικών κυττάρων. γ. ειδικά διαμορφωμένες θέσεις εκτελεστικών οργάνων (μυς). δ. όλα όσα αναφέρονται στα α, β, γ. Η ακετυλοχολίνη είναι μια χημική ουσία η οποία απελευθερώνεται από α. τα νευρογλοιακά κύτταρα. β. τα τελικά κομβία του νευρώνα. γ. το κυτταρικό σώμα του νευρώνα. δ. τους δενδρίτες του νεύρωνα. Το νευρικό κύτταρο ή νευρώνας α. έχει πολλούς νευρίτες ή νευροάξονες. β. έχει ένα τελικό κομβίο στο τέλος κάθε νευρίτη. γ. έχει πολλούς δενδρίτες. δ. δεν έχει πυρήνα. To αυτόνομο νευρικό σύστημα α. λειτουργεί χωρίς τη θέλησή μας. β. νευρώνει όργανα όπως η καρδιά, τα σπλάχνα, οι αδένες. γ. ελέγχεται από τον εγκέφαλο. δ. όλα όσα αναφέρονται στα α, β, γ. Τα κέντρα του αυτόνομου νευρικού συστήματος εντοπίζονται 105

42 α. στο περιφερειακό νευρικό σύστημα και στον εγκέφαλο. β. στον εγκέφαλο και στα κινητικά νεύρα. γ. στο νωτιαίο μυελό και τον εγκέφαλο δ. στο νωτιαίο μυελό και τα κινητικά νεύρα. Στα γάγγλια του αυτόνομου νευρικού συστήματος α. γίνεται επεξεργασία των νευρικών ώσεων. β. βρίσκονται οι υποδοχείς των νευρικών ερεθισμάτων. γ. καταλήγουν τα ερεθίσματα από τους υποδοχείς των γενικών αισθήσεων. δ. γίνεται ο ανταγωνισμός της δράσης του συμπαθητικού και παρασυμπαθητικού νευρικού συστήματος. Να αντιστοιχίσετε τους όρους που αναγράφονται στη στήλη Ι με τις έννοιες ή τις φράσεις που αναγράφονται στη στήλη ΙΙ. Για το σκοπό αυτό να γράψετε δίπλα από κάθε γράμμα της στήλης Ι τον αριθμό που ταιριάζει από τη στήλη ΙΙ (π.χ. Α-1) Ι ΙΙ Α.... η φαιά ουσία ν. μυελού Β.... η λευκή ουσία ν. μυελού Γ.... οι κοιλίες εγκεφάλου Δ.... μήνιγγες 1. αποτελείται από νευροάξονες 2. αποτελείται κυρίως από τα κυτταρικά σώματα των νευρικών κυττάρων 3. προστατεύουν τον νωτιαίο μυελό και τον εγκέφαλο Ι ΙΙ 106

43 Α.... οι αισθητικοί νευρώνες Β.... οι κινητικοί νευρώνες Γ.... οι ενδιάμεσοι νευρώνες 1. μεταφέρουν τη νευρική ώση από μια περιοχή του εγκεφάλου ή του ν. μυελού σε μια άλλη περιοχή του 2. μεταφέρουν τη νευρική ώση από τον υποδοχέα στο ν. μυελό 3. μεταφέρουν τη νευρική ώση από το ν. μυελό στα εκτελεστικά όργανα 4. παράγουν το εγκεφαλονωτιαίο υγρό Ι ΙΙ Α.... αντανακλαστικό τόξο Β.... αντλία Na + / K + Γ.... ακετυλοχολίνη Δ.... νευρώνας 1. βασική λειτουργική μονάδα νευρικού συστήματος 2. νευροδιαβιβαστική ουσία 3. μηχανισμός κατανομής ιόντων 4. η απλούστερη νευρική οδός Ι ΙΙ Α.... κοιλίες εγκεφάλου Β.... υποθάλαμος Γ.... μετωπιαίος λοβός Δ.... μήνιγγες Ε.... παρεγκεφαλίδα 1. κέντρο κινητικών λειτουργιών 2. κέντρο ισορροπίας 3. κέντρο ομοιόστασης του οργανισμού 4. κοιλότητες στις οποίες παράγεται το εγκεφαλονωτιαίο υγρό Να χαρακτηρίσετε με σωστό (Σ) ή λάθος (Λ) τις παρακάτω προτάσεις: 1. Όλοι οι νευρώνες έχουν την ίδια μορφή και λειτουργία. ( ) 107

44 2. Τα νευρογλοιακά κύτταρα έχουν βοηθητικό ρόλο. ( ) 3. Όλα τα ερεθίσματα με οποιαδήποτε ένταση προκαλούν νευρική ώση. ( ) 4. Τα νωτιαία νεύρα νευρώνουν τον αυχένα, τον κορμό και τα άκρα, ενώ τα εγκεφαλικά νεύρα νευρώνουν κυρίως περιοχές της κεφαλής και του λαιμού. ( ) 5. Στην αυχενική και οσφυϊκή περιοχή του νωτιαίου μυελού εκφύονται νεύρα που νευρώνουν τα άνω και κάτω άκρα αντίστοιχα. ( ) 6. Οι μήνιγγες είναι αδένες που εκκρίνουν ουσίες οι οποίες συμμετέχουν στην μεταφορά της νευρικής ώσης. ( ) 7. Το αυτόνομο νευρικό σύστημα λειτουργεί χωρίς τη θέλησή μας. ( ) 8. Το αυτόνομο νευρικό σύστημα είναι ανεξάρτητο από τον εγκέφαλο και το νωτιαίο μυελό. ( ) Να συμπληρώσετε με τους κατάλληλους όρους τα κενά στις παρακάτω προτάσεις: 1. Οι νευρώνες ανάλογα με την μορφή και λειτουργία που επιτελούν διακρίνονται σε... σε... και Στον άνθρωπο υπάρχουν 12 ζεύγη... νεύρων και 31 ζεύγη Τα νεύρα ανάλογα με την λειτουργία τους διακρίνονται σε..., και Οι νευρικές ώσεις μεταδίδονται από νευρώνα σε νευρώνα ή σε εκτελεστικό όργανο δια μέσου των... με τη βοήθεια χημικών ουσιών που είναι γνωστές ως Ο εγκέφαλος χωρίζεται ανατομικά σε τρεις περιοχές. Στα... ημισφαίρια, στο... και στην Η επιφάνεια του φλοιού των εγκεφαλικών ημισφαιρίων αυξάνεται σημαντικά με την υπάρξη των... και των

45 7. Ο... των ημισφαιρίων είναι η μοναδική περιοχή του Κ.Ν.Σ. που είναι υπεύθυνη για τις συνειδητές λειτουργίες. 8. Το στέλεχος του εγκεφάλου συνδέει τα... ημισφαίρια με τον Ο... είναι το κέντρο ομοιόστασης του οργανισμού. 10. Το αυτόνομο νευρικό σύστημα χωρίζεται σε δύο κλάδους στο... και στο Η... είναι το κέντρο ισορροπίας του οργανισμού. Να απαντήσετε στις παρακάτω ερωτήσεις: Ομάδα Α 1. Από ποια είδη κυττάρων αποτελείται ο νευρικός ιστός; 2. Να αναφέρεται ονομαστικά τα όργανα α. του κεντρικού νευρικού συστήματος β. του περιφερικού νευρικού συστήματος 3. Να περιγράψετε την δομή ενός νευρώνα. 4. Ποιος είναι ο ρόλος των νευρογλοιακών κυττάρων; 5. Να αναφέρετε ονομαστικά τους λοβούς του εγκεφάλου. 6. Να αναφέρετε ονομαστικά τους σχηματισμούς που προστατεύουν τα όργανα του κεντρικού νευρικού συστήματος. 7. Πού βρίσκονται οι μήνιγγες και ποιος είναι ο ρόλος τους; 8. Πώς ορίζονται τα εγκεφαλικά κέντρα; 9. Με ποιο μηχανισμό διατηρείται σταθερό το εσωτερικό περιβάλλον ενός οργανισμού; 10. Με ποιο μηχανισμό ο οργανισμός αντιλαμβάνεται τις μεταβολές που συμβαίνουν στο εξωτερικό περιβάλλον; 11. Πώς ορίζεται η νευρική ώση; 12. Τι ονομάζετε νευρική οδός; 13. Πώς διαφοροποιούνται οι νευρικοί οδοί; 14. Πώς ορίζεται η σύναψη; 109

46 15. Σε τι διαφέρει η φαιά ουσία από την λευκή ουσία του νωτιαίου μυελού; Ομάδα Β 16. Να ταξινομήστε τους νευρώνες ανάλογα με την λειτουργία που επιτελούν και να περιγράψετε την λειτουργία τους. 17. Τι είναι η αντλία Na + / K + ; Πού βρίσκεται και ποιος είναι ο ρόλος της; 18. Τι σημαίνει δυναμικό ηρεμίας και τι δυναμικό ενεργείας; 19. Να περιγράψετε τον μηχανισμό δημιουργίας μιας νευρικής ώσης 20. Με ποιες χημικές ουσίες γίνεται η μεταφορά της νευρικής ώσης διαμέσου των συνάψεων; 21. Σε ποια κατηγορία λειτουργικών βιολογικών μορίων ανήκει η ακετυλοχολίνη; 22. Γιατί η μεταφορά των νευρικών ώσεων γίνεται από το προσυναπτικό προς το μετασυναπτικό νευρώνα και όχι αντίθετα; 23. Τα νεύρα είναι δέσμες δενδριτών ή νευροαξόνων, οι οποίες συγκρατούνται με συνδετικό ιστό. α. Σε ποιες κατηγορίες διακρίνονται τα νεύρα ανάλογα με την λειτουργία τους; β. Πόσα ζεύγη εγκεφαλικών νεύρων υπάρχουν και ποιες περιοχές νευρώνουν; γ. Πόσα ζεύγη νωτιαίων νεύρων υπάρχουν και ποιες περιοχές νευρώνουν; 24. Τα αντανακλαστικά είναι αυτόματες ακούσιες απαντήσεις που δίνει ο οργανισμός σε διάφορα ερεθίσματα. α. Ποια είναι η σημασία των αντανακλαστικών για τον οργανισμό; β. Είναι απαραίτητη η συμμετοχή του εγκεφάλου σ όλα τ αντανακλαστικά; γ. Να αναφέρετε μερικές αντανακλαστικές αντιδράσεις. 25. Στο Κ.Ν.Σ. υπάρχει εγκεφαλονωτιαίο υγρό. α. Πού παράγεται αυτό; β. Σε ποιες περιοχές κυκλοφορεί; γ. Ποιος είναι ο ρόλος του; 26. Δίνουμε με το χέρι μας ένα κτύπημα περίπου στο μέσο του γόνατου και αυτόματα εκτινάσσεται η κνήμη. Να εξηγήσετε το φαινόμενο. 110

47 27. Ένας σοβαρός τραυματισμός στην σπονδυλική στήλη έχει ως συνέπεια να παραλύσουν τα άνω άκρα. α. Ποια περιοχή της σπονδυλικής στήλης έχει τραυματιστεί; β. Γιατί παρέλυσαν τα άνω άκρα; 28. Πού εμφανίζονται οι μήνιγγες και ποιος είναι ο ρόλος τους; 29. Το καθένα εγκεφαλικό ημισφαίριο χωρίζεται σε λοβούς, με βαθιές αύλακες, τις σχισμές. α. Να ονομάσετε τους λοβούς των ημισφαιρίων. β. Πού εντοπίζονται τα κέντρα της όρασης, της ακοής και της κίνησης; 30. Ο προμήκης μυελός είναι από τις σημαντικότερες λειτουργικές περιοχές του στελέχους του εγκεφάλου. α. Να γράψετε τρία κέντρα που εντοπίζονται στο προμήκη μυελό. β. Γιατί βλάβη στον προμήκη μυελό συνεπάγεται τον θάνατο; 31. Να εξηγήσετε γιατί είναι απαραίτητος ο συντονισμός της δράσης του συμπαθητικού και παρασυμπαθητικού συστήματος για την φυσιολογική λειτουργία των οργάνων που νευρώνουν. 32. Να γράψετε ένα παράδειγμα που να δείχνει την ανταγωνιστική δράση των δύο κλάδων του αυτόνομου νευρικού συστήματος. 33. Πώς αυξάνεται η επιφάνεια του φλοιού του εγκεφάλου και σε τι εξυπηρετεί η αύξηση αυτή; 34. Τι θα συμβεί όταν ένας νευρώνας δεχθεί σε κάποιο σημείο της μεμβράνης του ένα ερέθισμα; 35. Πότε αυξάνει η διαπερατότητα της μεμβράνης του νευρώνα σε ιόντα Na + ; 36. Ποιος είναι ο λόγος ύπαρξης πολλών μιτοχονδρίων στο προσυναπτικό άκρο ενός νευρικού κυττάρου; 37. Τι είναι τα γάγγλια και σε ποια μέρη του νευρικού συστήματος εμφανίζονται; 111

48 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 12o Αναπαραγωγή - Ανάπτυξη Να βάλετε σε κύκλο το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση ή στη φράση που συμπληρώνει σωστά τη πρόταση Στα σπερματικά σωληνάρια των όρχεων γίνεται παραγωγή α. της ορμόνης τεστοστερόνης. β. σπερματοζωαρίων. γ. σπέρματος. δ. της ορμόνης προγεστερόνης. Η ορμόνη τεστοστερόνη είναι υπεύθυνη α. για την φυσιολογική ανάπτυξη των γεννητικών οργάνων. β. για την σωστή λειτουργία των γεννητικών οργάνων. γ. για τα δευτερεύοντα χαρακτηριστικά του ανδρικού φύλου. δ. για όλα όσα αναφέρονται στα α, β, γ. Η επιδιδυμίδα είναι ένας περιελιγμένος σωλήνας στο πίσω μέρος κάθε όρχεως μέσα στον οποίο α. αποθηκεύονται και ωριμάζουν τα σπερματοζωάρια. β. παράγονται τα σπερματοζωάρια. γ. παράγονται ορμόνες υπεύθυνες για τα αντρικά χαρακτηριστικά. δ. υπάρχουν τα αρχικά γεννητικά κύτταρα (σπερματογόνια). Η απότομη αυξομείωση της ωχρινοτρόπου ορμόνης (LH) προκαλεί α. την γονιμοποίηση του ωαρίου. β. την προώθηση του γονιμοποιημένου ωαρίου στην μήτρα. γ. την ρήξη του ωοθυλακίου. δ. την καταστροφή του ενδομητρίου. Το αμνιακό υγρό 112

49 α. διευκολύνει την μετακίνηση του γονιμοποιημένου ωαρίου από τις σάλπιγγες στην μήτρα. β. προστατεύει το έμβρυο από τους κραδασμούς και κρατάει σταθερή την θερμοκρασία. γ. αποβάλλεται δια μέσου του ουροποιητικού συστήματος. δ. όλα όσα αναφέρονται στα α, β, γ. Η υγεία του εμβρύου επηρεάζεται α. από το τρόπο ζωής της μητέρας. β. από την διατροφή της μητέρας. γ. από κληρονομικές ασθένειες. δ. από όλα όσα αναφέρονται στα α, β, γ. Η ορμόνη προλακτίνη που παράγεται από την υπόφυση, αμέσως μετά τον τοκετό α. προκαλεί την ωρίμανση ενός νέου ωοθυλακίου. β. προκαλεί την αποβολή του πλακούντα. γ. ενεργοποιεί την διαδικασία παραγωγής γάλακτος στην μητέρα. δ. επαναφέρει τον τράχηλο στην φυσιολογική του μορφή. Η ορμόνη ωκυτοκίνη που παράγεται από την υπόφυση α. προκαλεί σύσπαση των λοβών του μαστού. β. προφυλάσσει τον μαστό από την δημιουργία όγκων. γ. συμβάλλει στην δημιουργία αντισωμάτων στην μητέρα. δ. κάνει το γάλα ποιο εύγευστο για τα νεογνά. Το γονιμοποιημένο ωάριο εμφυτεύεται α. στην μια από τις δύο ωοθήκες. β. στις σάλπιγγες. γ. στα τοιχώματα της μήτρας. δ. στα τοιχώματα του κόλπου. Να αντιστοιχίσετε τους όρους που αναγράφονται στη στήλη Ι με τις έννοιες ή τις φράσεις που αναγράφονται στη στήλη ΙΙ. Για το σκοπό αυτό 113

Από το Κύτταρο στον Οργανισµό

Από το Κύτταρο στον Οργανισµό ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Από το Κύτταρο στον Οργανισµό Α. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ Να βάλετε σε κύκλο το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση ή στη φράση που συµπληρώνει σωστά την πρόταση: 1. Στον ανθρώπινο οργανισµό

Διαβάστε περισσότερα

1. ΑΠΟ ΤΟ ΚΥΤΤΑΡΟ ΣΤΟΝ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟ

1. ΑΠΟ ΤΟ ΚΥΤΤΑΡΟ ΣΤΟΝ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 1. ΑΠΟ ΤΟ ΚΥΤΤΑΡΟ ΣΤΟΝ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟ ΚΥΤΤΑΡΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΙ Ο ανθρώπινος οργανισμός συνίσταται α- πό τρισεκατομμύρια κύτταρα. Τα κύτταρα αυτά εμφανίζουν σημαντική ποικιλομορφία, που αφορά το μέγεθος,

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογία Α Λυκείου Κεφ. 3. Κυκλοφορικό Σύστημα. Καρδιά Αιμοφόρα αγγεία Η κυκλοφορία του αίματος Αίμα

Βιολογία Α Λυκείου Κεφ. 3. Κυκλοφορικό Σύστημα. Καρδιά Αιμοφόρα αγγεία Η κυκλοφορία του αίματος Αίμα Βιολογία Α Λυκείου Κεφ. 3 Κυκλοφορικό Σύστημα Καρδιά Αιμοφόρα αγγεία Η κυκλοφορία του αίματος Αίμα Η μεταφορά των θρεπτικών ουσιών στα κύτταρα και των ιστών και η απομάκρυνση από αυτά των άχρηστων γίνεται

Διαβάστε περισσότερα

Από το Κύτταρο στον Οργανισµό

Από το Κύτταρο στον Οργανισµό ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Από το Κύτταρο στον Οργανισµό Α. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ Να βάλετε σε κύκλο το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση ή στη φράση που συµπληρώνει σωστά την πρόταση: 1. Στον ανθρώπινο οργανισµό

Διαβάστε περισσότερα

Επανάληψη πριν τις εξετάσεις Καλό διάβασμα

Επανάληψη πριν τις εξετάσεις Καλό διάβασμα Επανάληψη πριν τις εξετάσεις Καλό διάβασμα 2013-2014 Θέματα πολλαπλής επιλογής Κύτταρα όμοια μορφολογικά και λειτουργικά αποτελούν α. ένα όργανο. β. ένα ιστό. γ. ένα οργανισμό. δ. ένα σύστημα οργάνων.

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΤΤΑΡΑ. Καρβουντζή Ηλιάνα (Βιολόγος) 1

ΚΥΤΤΑΡΑ. Καρβουντζή Ηλιάνα (Βιολόγος) 1 ΚΥΤΤΑΡΑ ΖΥΓΩΤΟ: Το πρώτο κύτταρο του οργανισμού από το οποίο με συνεχείς κυτταρικές διαιρέσεις προκύπτουν όλα. ΔΙΑΦΟΡΟΠΟΙΗΣΗ: Διαδικασία με την οποία τα κύτταρα αποκτούν διαφορετικά μορφολογικά και λειτουργικά

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΙ Ως προς τη µορφή και τη λειτουργία τους. Κυτταρική διαφοροποίηση.

ΙΣΤΟΙ Ως προς τη µορφή και τη λειτουργία τους. Κυτταρική διαφοροποίηση. ΙΣΤΟΙ 1. Τα κύτταρα που αποτελούν τον οργανισµό µας, διακρίνονται σε διάφορους τύπους, παρά το γεγονός ότι όλα, τελικώς, προέρχονται από το ζυγωτό, δηλαδή το πρώτο κύτταρο µε το οποίο ξεκίνησε η ζωή µας.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΑΣΜΕΙΟΣ ΕΛΛΗΝΟΓΕΡΜΑΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ

ΕΡΑΣΜΕΙΟΣ ΕΛΛΗΝΟΓΕΡΜΑΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΕΡΑΣΜΕΙΟΣ ΕΛΛΗΝΟΓΕΡΜΑΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Ιδιωτικό Γενικό Λύκειο Όνομα: Ημερομηνία:././2014 ΤΑΞΗ : A Λυκείου ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: Από το κύτταρο στον οργανισμό ΒΙΟΛΟΓΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΒΔΟΜΟ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΒΔΟΜΟ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ www.cyprusbiology.com 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΒΔΟΜΟ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ 2016 ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ 2 Χρησιμότητα κυκλοφορικού συστήματος 1. Μεταφορά O 2 και θρεπτικών συστατικών στους ιστούς 2. Απομάκρυνση CO 2 και

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ ΚΕΦΑΛΑΙΩΝ 1-7-8

ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ ΚΕΦΑΛΑΙΩΝ 1-7-8 ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ ΚΕΦΑΛΑΙΩΝ 1-7-8 Α. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΠΟΛΛΑΠΛΗΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 1. Στον ανθρώπινο οργανισµό a) όλα τα κύτταρα έχουν το ίδιο σχήµα και την ίδια λειτουργία b) υπάρχουν κύτταρα µε το ίδιο σχήµα και την ίδια λειτουργία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Θέμα: ΜΙΚΡΟΣΚΟΠΙΚΗ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΗ ΜΟΝΙΜΩΝ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΩΝ ΚΥΤΤΑΡΩΝ ΚΑΙ ΙΣΤΩΝ Μέσος χρόνος πειράματος: 45 λεπτά Α. ΑΝΑΛΩΣΙΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτήσεις θεωρίας. 1ο Κεφάλαιο Από το κύτταρο στον οργανισμό

Ερωτήσεις θεωρίας. 1ο Κεφάλαιο Από το κύτταρο στον οργανισμό Ερωτήσεις θεωρίας 1ο Κεφάλαιο Από το κύτταρο στον οργανισμό 1. Ποια είναι τα βασικά είδη ιστών του ανθρώπινου οργανισμού; Τα βασικά είδη ιστών του ανθρώπινου οργανισμού είναι ο επιθηλιακός, ο μυικός, ο

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ 1ο 1. Ποιος είναι ο ρόλος των ερυθρών κυττάρων του αίματος; α. μεταφέρουν οξυγόνο σε όλο το σώμα β. μεταφέρουν θρεπτικά συστατικά, άλατα, ορμόνες και πρωτεΐνες γ. μεταφέρουν

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ ΘΕΜΑ 1ο 1. Κυτταρική διαφοροποίηση ονομάζουμε: α. Την δομική κυρίως εξειδίκευση των συστημάτων β. Την δομική και λειτουργική εξειδίκευση των κυττάρων γ. Την λειτουργική εξειδίκευση

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΘΕΩΡΙΑΣ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΘΕΩΡΙΑΣ 2 ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΘΕΩΡΙΑΣ Από τι αποτελείται ο ανθρώπινος οργανισμός; Ο ανθρώπινος οργανισμός αποτελείται από περίπου 10 τρισεκατομμύρια κύτταρα, που οργανώνονται σε ιστούς, οι ιστοί σε όργανα και τα όργανα

Διαβάστε περισσότερα

4. ΛΕΜΦΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ. περιλαμβάνονται ο σπλήνας και ο θύμος αδένας (εικ.4.1). Το λεμφικό σύστημα είναι πολύ σημαντικό γιατί:

4. ΛΕΜΦΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ. περιλαμβάνονται ο σπλήνας και ο θύμος αδένας (εικ.4.1). Το λεμφικό σύστημα είναι πολύ σημαντικό γιατί: ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 4. ΛΕΜΦΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Το λεμφικό σύστημα αποτελείται από τα λεμφαγγεία, τη λέμφο και τους λεμφαδένες. Οι λεμφαδένες είναι δομές που αποτελούνται από εξειδικευμένη μορφή συνδετικού ιστού, το λεμφικό

Διαβάστε περισσότερα

Πεπτικός σωλήνας Κύρια λειτουργία του είναι η εξασφάλιση του διαρκούς ανεφοδιασμού του οργανισμού με νερό, ηλεκτρολύτες και θρεπτικά συστατικά.

Πεπτικός σωλήνας Κύρια λειτουργία του είναι η εξασφάλιση του διαρκούς ανεφοδιασμού του οργανισμού με νερό, ηλεκτρολύτες και θρεπτικά συστατικά. Πεπτικός σωλήνας Κύρια λειτουργία του είναι η εξασφάλιση του διαρκούς ανεφοδιασμού του οργανισμού με νερό, ηλεκτρολύτες και θρεπτικά συστατικά. Στον πεπτικό σωλήνα πραγματοποιείται ο τεμαχισμός της τροφής

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ καρδιά, αιμοφόρα αγγεία, αίμα

ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ καρδιά, αιμοφόρα αγγεία, αίμα 2 Ο ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΧΑΛΑΝΔΡΙΟΥ Α ΤΑΞΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ καρδιά, αιμοφόρα αγγεία, αίμα Δ. Αρζουμανίδου ΚΑΡΔΙΑ το κύριο όργανο του κυκλοφορικού συστήματος βρίσκεται ανάμεσα στους δυο πνεύμονες έχει

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογία α λυκείου. Στις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις να συμπληρώσετε τα κενά με τη σωστή λέξη ή φράση.

Βιολογία α λυκείου. Στις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις να συμπληρώσετε τα κενά με τη σωστή λέξη ή φράση. Στις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις να συμπληρώσετε τα κενά με τη σωστή λέξη ή φράση. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1ο 1. Συγκρίνοντας τα κύτταρα του επιθηλιακού ιστού με τα κύτταρα του νευρικού ιστού, αυτά μεταξύ τους μοιάζουν..

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟ ΤΟ ΚΥΤΤΑΡΟ ΣΤΟΝ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟ. Ένα ταξίδι στις βασικές έννοιες βιολογίας...

ΑΠΟ ΤΟ ΚΥΤΤΑΡΟ ΣΤΟΝ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟ. Ένα ταξίδι στις βασικές έννοιες βιολογίας... ΑΠΟ ΤΟ ΚΥΤΤΑΡΟ ΣΤΟΝ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟ Ένα ταξίδι στις βασικές έννοιες βιολογίας... Κύτταρο Η βασική δομική και λειτουργική μονάδα που εκδηλώνει το φαινόμενο της ζωής. Πρώτος ο Βρετανός Robert Hooke το 1665 παρατηρώντας

Διαβάστε περισσότερα

ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2014

ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΧ. ΜΑΚΑΡΙΟΥ Γ - ΠΛΑΤΥ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 0-0 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 0 ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ-ΧΗΜΕΙΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 0/6/0 ΒΑΘΜΟΣ ΒΑΘΜΟΣ:... ΤΑΞΗ: Γ Αριθμητικά.. ΧΡΟΝΟΣ: ώρες Ολογράφως:... Υπ.

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Από το κύτταρο στον οργανισμό

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Από το κύτταρο στον οργανισμό ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Από το κύτταρο στον οργανισμό 1o ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ - ΓΗ_Α_ΒΙΟ_0_11207, 2o ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ - ΓΗ_Α_ΒΙΟ_0_11208 ΘΕΜΑ Δ Το ανθρώπινο σώμα, όπως και το σώμα κάθε πολυκύτταρου οργανισμού αποτελείται από πολλά

Διαβάστε περισσότερα

Από το κύτταρο στον οργανισμό. Κεφάλαιο 1ο

Από το κύτταρο στον οργανισμό. Κεφάλαιο 1ο Από το κύτταρο στον οργανισμό Κεφάλαιο 1ο Ι. Ανάμεσα στους μεικτούς αδένες του ανθρώπινου οργανισμού περιλαμβάνεται και το πάγκρεας. α) Ποια είναι τα προϊόντα που παράγει το πάγκρεας (παγκρεατικό υγρό,

Διαβάστε περισσότερα

3. Το σχεδιάγραμμα παρουσιάζει τομή ανθρώπινου πεπτικού συστήματος.

3. Το σχεδιάγραμμα παρουσιάζει τομή ανθρώπινου πεπτικού συστήματος. ΠΕΠΤΙΚΟ 1. Α. Να γράψετε τα είδη των δοντιών Α, Β, Γ, Δ και τα μέρη του δοντιού Ε Μ. Β. Πόσα δόντια έχει ένα παιδί 3 χρόνων; Γ. Ποιοι αδένες αφήνουν το έκκριμά τους στη στοματική κοιλότητα και ποιο το

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογία. Απαντήσεις Κριτηρίων Αξιολόγησης. A Λυκείου. Θάνος Καψάλης Σοφία Πλατανιστιώτη ΕΛΛΗΝΟΕΚΔΟΤΙΚΗ. Κεφάλαιο 2ο: ΠΕΠΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ

Βιολογία. Απαντήσεις Κριτηρίων Αξιολόγησης. A Λυκείου. Θάνος Καψάλης Σοφία Πλατανιστιώτη ΕΛΛΗΝΟΕΚΔΟΤΙΚΗ. Κεφάλαιο 2ο: ΠΕΠΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Θάνος Καψάλης Σοφία Πλατανιστιώτη Βιολογία A Λυκείου Απαντήσεις Κριτηρίων Αξιολόγησης Κεφάλαιο 2ο: ΠΕΠΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Κεφάλαιο 3ο: ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Κεφάλαιο 4ο: ΛΕΜΦΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Κεφάλαιο 5ο: ΑΝΑΠΝΟΗ Κεφάλαιο

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογία Α Λυκείου Κεφ. 9. Νευρικό Σύστημα. Δομή και λειτουργία των νευρικών κυττάρων

Βιολογία Α Λυκείου Κεφ. 9. Νευρικό Σύστημα. Δομή και λειτουργία των νευρικών κυττάρων Βιολογία Α Λυκείου Κεφ. 9 Νευρικό Σύστημα Δομή και λειτουργία των νευρικών κυττάρων Νευρικό Σύστημα Το νευρικό σύστημα μαζί με το σύστημα των ενδοκρινών αδένων φροντίζουν να διατηρείται σταθερό το εσωτερικό

Διαβάστε περισσότερα

3. Με ποιο άλλο σύστημα είναι συνδεδεμένο το κυκλοφορικό σύστημα;

3. Με ποιο άλλο σύστημα είναι συνδεδεμένο το κυκλοφορικό σύστημα; ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΟ 3 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ «ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ» ΕΙΣΑΓΩΓΗ Α. ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΜΕΣΑ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ 1. Ποιος είναι ο ρόλος του κυκλοφορικού συστήματος;...... 2. Το κυκλοφορικό σύστημα αποτελείται από: i 3.

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΑΔΙΠΠΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ:

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΑΔΙΠΠΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΑΔΙΠΠΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2014-2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΒΑΘ.:... ΟΛΟΓΡ.:... ΥΠΟΓΡ.:... ΤΑΞΗ: Γ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 12-06-2015 ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΣΥΝΟΛΙΚΟΣ ΧΡΟΝΟΣ: 2 ΩΡΕΣ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ:...

Διαβάστε περισσότερα

Απελευθερώνει ορμόνες, που αυξάνουν την πίεση του αίματος στους νεφρούς και επηρεάζουν την παραγωγή ερυθροκυττάρων

Απελευθερώνει ορμόνες, που αυξάνουν την πίεση του αίματος στους νεφρούς και επηρεάζουν την παραγωγή ερυθροκυττάρων ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Το ουροποιητικό σύστημα (εικ.6.2), αποτελείται από τους νεφρούς, τους ουρητήρες, την ουροδόχο κύστη και την ουρήθρα. Στους νεφρούς μικρά μόρια απομακρύνονται από το αίμα. Πολλά από

Διαβάστε περισσότερα

ΛΑΝΙΤΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ:

ΛΑΝΙΤΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: ΛΑΝΙΤΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2014-2015 ΒΑΘ.:... ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΟΛΟΓΡ.:... ΥΠΟΓΡ.:... ΤΑΞΗ: Γ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 05-06-2015 ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ - ΧΗΜΕΙΑ ΣΥΝΟΛΟ ΜΟΝΑΔΩΝ: 40 ΣΥΝΟΛΙΚΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ

ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ Βιολογία Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ και Α, Β ΤΑΞΕΙΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΔΙΑΒΑΘΜΙΣΜΕΝΗΣ ΔΥΣΚΟΛΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Αναπνοή. Να βάλετε σε κύκλο το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση ή στη φράση που συµπληρώνει σωστά την πρόταση:

Αναπνοή. Να βάλετε σε κύκλο το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση ή στη φράση που συµπληρώνει σωστά την πρόταση: ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 Αναπνοή Α. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ Να βάλετε σε κύκλο το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση ή στη φράση που συµπληρώνει σωστά την πρόταση: 1. ιαµέσου του λεπτού τοιχώµατος των κυψελίδων

Διαβάστε περισσότερα

Έννοιες Βιολογίας και Οικολογίας και η Διδακτική τους

Έννοιες Βιολογίας και Οικολογίας και η Διδακτική τους Έννοιες Βιολογίας και Οικολογίας και η Διδακτική τους Γιώργος Αμπατζίδης Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ακαδημαϊκό έτος 2016-17 Στο προηγούμενο μάθημα Βασική δομή του κυττάρου

Διαβάστε περισσότερα

ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΝΕΥΡΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ

ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΝΕΥΡΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ Page1 ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΝΕΥΡΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ Μαθητές: Ρουμπάνης Γιάννης και Οικονομίδης Αριστείδης Τάξη: Γ γυμνασίου Κερατέας Τμήμα: Γ 4 Οκτώβριος 2013 Page2 ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Το νευρικό σύστημα μαζί

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ A ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ A ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ A ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΡΧΙΚΗΣ ΕΚ ΟΣΗΣ ΟΜΑΔΑ ΣΥΓΓΡΑΦΗΣ Δρ. ΚΑΣΤΟΡΙΝΗΣ ΑΝΤΩΝΗΣ, Βιολόγος, Εκπαιδευτικός Δ/θμιας Εκπαίδευσης. ΚΩΣΤΑΚΗ-ΑΠΟΣΤΟΛΟΠΟΥΛΟΥ ΜΑΡΙΑ, Βιολόγος, MSc Ωκεανογραφίας, Αγωγής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΑΣΜΕΙΟΣ ΕΛΛΗΝΟΓΕΡΜΑΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ

ΕΡΑΣΜΕΙΟΣ ΕΛΛΗΝΟΓΕΡΜΑΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΕΡΑΣΜΕΙΟΣ ΕΛΛΗΝΟΓΕΡΜΑΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Ιδιωτικό Γενικό Λύκειο Όνομα: Ημερομηνία:./04/2014 ΤΑΞΗ : A Λυκείου ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ 1 ο ΘΕΜΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 11: Ενδοκρινείς αδένες ΒΙΟΛΟΓΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΣΤΟ 11 Ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ ΘΕΜΑ Β

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΣΤΟ 11 Ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ ΘΕΜΑ Β ΒΙΟΛΟΓΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΣΤΟ 11 Ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ ΘΕΜΑ Β 1. Το σύστημα των ενδοκρινών αδένων είναι το ένα από τα δύο συστήματα του οργανισμού μας που συντονίζουν και

Διαβάστε περισσότερα

Κινητικό σύστημα του ανθρώπου Μέρος Ι: Ερειστικό, μυϊκό και συνδεσμικό σύστημα. Μάλλιου Βίβιαν Καθηγήτρια ΤΕΦΑΑ ΔΠΘ Φυσικοθεραπεύτρια

Κινητικό σύστημα του ανθρώπου Μέρος Ι: Ερειστικό, μυϊκό και συνδεσμικό σύστημα. Μάλλιου Βίβιαν Καθηγήτρια ΤΕΦΑΑ ΔΠΘ Φυσικοθεραπεύτρια Κινητικό σύστημα του ανθρώπου Μέρος Ι: Ερειστικό, μυϊκό και συνδεσμικό σύστημα Μάλλιου Βίβιαν Καθηγήτρια ΤΕΦΑΑ ΔΠΘ Φυσικοθεραπεύτρια Τα συστήματα του ανθρώπινου σώματος Αναπνευστικό σύστημα (αποτελείται

Διαβάστε περισσότερα

Στέφανος Πατεράκης (Φυσικ/τής)

Στέφανος Πατεράκης (Φυσικ/τής) ΜΥΣ Οι μύες είναι όργανα του ανθρωπίνου σώματος. Σχηματίζονται από μυϊκό ιστό. Μαζί με τους τένοντες συμβάλουν στην κίνηση των οστών. Είδη των μυών Ο μυς της καρδιάς, Οι λείοι, και Οι γραμμωτοί. Ο μυς

Διαβάστε περισσότερα

11. ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ

11. ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ 11. ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ Στον ανθρώπινο οργανισμό υπάρχουν δύο είδη αδένων, οι εξωκρινείς και οι ενδοκρινείς. Οι εξωκρινείς (ιδρωτοποιοί αδένες, σμηγματογόνοι αδένες κ.ά.) εκκρίνουν το προϊόν τους στην επιφάνεια

Διαβάστε περισσότερα

Α ΤΑΞΗ Τ.Ε.Ε. ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ

Α ΤΑΞΗ Τ.Ε.Ε. ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ Α ΤΑΞΗ Τ... ΜΑΘΗΜΑ: ΑΝΑΤΟΜΙΑ - ΦΥΙΟΛΟΓΙΑ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΟΓΑΜΜΑ ΠΟΥΔΝ ΚΦΑΛΑΙΟ 1: ΚΥΤΤΑΟ ΚΦΑΛΑΙΟ 2: ΙΤΙΚΟ ΥΤΗΜΑ ΚΦΑΛΑΙΟ 3: ΜΥΙΚΟ ΥΤΗΜΑ ΚΦΑΛΑΙΟ 4: ΚΥΚΛΟΦΟΙΚΟ ΥΤΗΜΑ ΚΦΑΛΑΙΟ 5: ΑΙΜΑ ΚΦΑΛΑΙΟ 6: ΠΠΤΙΚΟ ΥΤΗΜΑ ΚΦΑΛΑΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΦΕΡΙΚΟ ΚΑΙ ΚΕΝΤΡΙΚΟ ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

ΠΕΡΙΦΕΡΙΚΟ ΚΑΙ ΚΕΝΤΡΙΚΟ ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Πρότυπο Πειραματικό Σχολείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης ΠΕΡΙΦΕΡΙΚΟ ΚΑΙ ΚΕΝΤΡΙΚΟ ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Φασφαλής Νικηφόρος Από τι αποτελείται ΚΝΣ από τον εγκέφαλο και τον νωτιαίο μυελό ΠΝΣ από

Διαβάστε περισσότερα

5.4 Το μυοσκελετικό σύστημα του ανθρώπου ΜΙΚΡΕΣ ΕΡΕΥΝΕΣ ΚΑΙ ΕΡΓΑΣΙΕΣ

5.4 Το μυοσκελετικό σύστημα του ανθρώπου ΜΙΚΡΕΣ ΕΡΕΥΝΕΣ ΚΑΙ ΕΡΓΑΣΙΕΣ 3. Να βάλετε σε κύκλο το γράμμα που αντιστοιχεί στη φράση που συμπληρώνει σωστά την πρόταση: Α. Η μέλισσα είναι έντομο που: α. έχει σπονδυλική στήλη β. μπορεί να κολυμπάει γ. πετάει με τη βοήθεια μεμβρανωδών

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΕΠΑΛ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΝΑΤΟΜΙΑ

ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΕΠΑΛ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΝΑΤΟΜΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΕΠΑΛ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΝΑΤΟΜΙΑ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΠΑΝΕΛΛΑ ΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑ Α Α ) ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙ ΙΚΟΤΗΤΑΣ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑ Α

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογία. Θετικής κατεύθυνσης. Β λυκείου. ΑΡΓΥΡΗΣ ΓΙΑΝΝΗΣ Βιολόγος 3 ο λύκ. ηλιούπολης

Βιολογία. Θετικής κατεύθυνσης. Β λυκείου. ΑΡΓΥΡΗΣ ΓΙΑΝΝΗΣ Βιολόγος 3 ο λύκ. ηλιούπολης Βιολογία Β λυκείου Θετικής κατεύθυνσης ΑΡΓΥΡΗΣ ΓΙΑΝΝΗΣ Βιολόγος 3 ο λύκ. ηλιούπολης 1. Εισαγωγή Το κύτταρο αποτελεί τη βασική δομική και λειτουργική μονάδα των οργανισμών. 1.1 Το κύτταρο. 3ο λύκ. ηλιούπολης

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΤΟΜΙΑ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ ΙΙ

ΑΝΑΤΟΜΙΑ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ ΙΙ ΤΟΜΕΑΣ ΡΑΔΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΙΑΣ Β ΕΞΑΜΗΝΟ ΑΝΑΤΟΜΙΑ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ ΙΙ 2 ΟΣΤΕΟΛΟΓΙΑ 3 4 5 ΒΑΣΗ ΚΡΑΝΙΟΥ 6 ΚΡΟΤΑΦΟΓΝΑΘΙΚΗ ΔΙΑΡΘΡΩΣΗ 7 ΠΑΡΑΡΡΙΝΙΟΙ ΚΟΛΠΟΙ 8 9 10 11 ΑΤΛΑΝΤΟΑΞΟΝΙΚΗ ΑΡΘΡΩΣΗ 12 13 14 15 ΑΡΘΡΩΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΟ 1 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ «ΑΠΟ ΤΟ ΚΥΤΤΑΡΟ ΣΤΟΝ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟ» Α. ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΜΕΣΑ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΟ 1 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ «ΑΠΟ ΤΟ ΚΥΤΤΑΡΟ ΣΤΟΝ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟ» Α. ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΜΕΣΑ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΟ 1 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ «ΑΠΟ ΤΟ ΚΥΤΤΑΡΟ ΣΤΟΝ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟ» Α. ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΜΕΣΑ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ 1. Το παρακάτω παράδειγμα είναι ένα παράδειγμα κυτταρικής διαφοροποίησης που αφορά στην παραγωγή των ερυθροκυττάρων

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 11 ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 11 ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 11 ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ 1o ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ - ΓΗ_Α_ΒΙΟ_0_11207, 96ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ - ΓΗ_Α_ΒΙΟ_0_11303 Ι. Το σύστημα των ενδοκρινών αδένων είναι το ένα από τα δύο συστήματα του οργανισμού μας που συντονίζουν

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓ.ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2013-2014 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2014

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓ.ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2013-2014 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓ.ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2013-2014 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΜΑΘΗΜΑ:ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ:3.6.2014 ΤΑΞΗ: Γ ΧΡΟΝΟΣ:1.30 ΑΡΙΘΜΟΣ ΣΕΛΙΔΩΝ:10 ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ:. ΤΜΗΜΑ:. ΑΡ:... ΒΑΘΜΟΣ:...

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΟΥ ΔΟΜΕΤΙΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΟΥ ΔΟΜΕΤΙΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΟΥ ΔΟΜΕΤΙΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2014-2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 Μάθημα: Βιολογία - Χημεία Τάξη: Γ Ημερομηνία: 05/06/2015 Διάρκεια: 2 ώρες Ονοματεπώνυμο: Τμήμα:.. Αρ:. Βαθμός:

Διαβάστε περισσότερα

11. ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ

11. ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ 11. ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ Στον ανθρώπινο οργανισμό υπάρχουν δύο είδη αδένων, οι εξωκρινείς και οι ενδοκρινείς. Οι εξωκρινείς (ιδρωτοποιοί αδένες, σμηγματογόνοι αδένες κ.ά.) εκκρίνουν το προϊόν τους στην επιφάνεια

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΑΝΑΤΟΜΙΑ -ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ

ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΑΝΑΤΟΜΙΑ -ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΑΝΑΤΟΜΙΑ -ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΑΝΩ ΑΕΡΟΦΟΡΟΣ ΟΔΟΣ ρίνα φάρυγγας στοματική κοιλότητα ΚΑΤΩ ΑΕΡΟΦΟΡΟΣ ΟΔΟΣ λάρυγγας τραχεία 2 βρόγχοι πνεύμονες ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΑΝΘΡΩΠΟΥ Μάθημα 7 Το κυκλοφορικό μας σύστημα

ΒΑΣΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΑΝΘΡΩΠΟΥ Μάθημα 7 Το κυκλοφορικό μας σύστημα jk ΒΑΣΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΑΝΘΡΩΠΟΥ Μάθημα 7 Το κυκλοφορικό μας σύστημα Εισαγωγή στο Κυκλοφορικό μας Σύστημα (ΚΣ) Το ΚΣ αποτελείται από - τα αιμοφόρα αγγεία την καρδιά Αέρας που εισπνέουμε Αέρας που εκπνέουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015

ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΧ. ΜΑΚΑΡΙΟΥ Γ - ΠΛΑΤΥ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2014-2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ-ΧΗΜΕΙΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 12/6/2015 ΒΑΘΜΟΣ ΒΑΘΜΟΣ:... ΤΑΞΗ: Γ Αριθμητικά.. ΧΡΟΝΟΣ: 2 ώρες Ολογράφως:...

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ. Οι ρυθμιστές του οργανισμού

ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ. Οι ρυθμιστές του οργανισμού ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ Οι ρυθμιστές του οργανισμού Είδη αδένων στον άνθρωπο o Εξωκρινείς αδένες: εκκρίνουν το προϊόν τους μέσω εκφορητικού πόρου είτε στην επιφάνεια του σώματος (π.χ. ιδρωτοποιοί και σμηγματογόνοι

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΑΔΙΠΠΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ:

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΑΔΙΠΠΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΑΔΙΠΠΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2013-2014 ΒΑΘ.:... ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΟΛΟΓΡ.:... ΥΠΟΓΡ.:... ΤΑΞΗ: Γ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 10-06-2014 ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ - ΧΗΜΕΙΑ ΣΥΝΟΛΙΚΟΣ ΧΡΟΝΟΣ: 2 ΩΡΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

Το μυϊκό σύστημα αποτελείται από τους μύες. Ο αριθμός των μυών του μυϊκού συστήματος ανέρχεται στους 637. Οι μύες είναι όργανα για τη σωματική

Το μυϊκό σύστημα αποτελείται από τους μύες. Ο αριθμός των μυών του μυϊκού συστήματος ανέρχεται στους 637. Οι μύες είναι όργανα για τη σωματική Μύες Το μυϊκό σύστημα αποτελείται από τους μύες. Ο αριθμός των μυών του μυϊκού συστήματος ανέρχεται στους 637. Οι μύες είναι όργανα για τη σωματική κινητικότητα, την σπλαχνική κινητικότητα και τη κυκλοφορία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΨΗ ΚΑΙ ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗ ΤΩΝ ΘΡΕΠΤΙΚΩΝ ΟΥΣΙΩΝ

ΠΕΨΗ ΚΑΙ ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗ ΤΩΝ ΘΡΕΠΤΙΚΩΝ ΟΥΣΙΩΝ 8. Σημειώστε με ποιους από τους παρακάτω τρόπους δρα το σάλιο: α. συμβάλλει στην πέψη των πρωτεϊνών β. συμμετέχει στη δημιουργία βλωμού (μπουκιάς) γ. συμβάλλει στην καθαριότητα των δοντιών δ. λειαίνει

Διαβάστε περισσότερα

9. ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΩΝ ΝΕΥΡΙΚΩΝ. Νευρώνες

9. ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΩΝ ΝΕΥΡΙΚΩΝ. Νευρώνες 9. ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Το νευρικό σύστημα μαζί με το σύστημα των ενδοκρινών αδένων συμβάλλουν στη διατήρηση σταθερού εσωτερικού περιβάλλοντος (ομοιόσταση), ελέγχοντας και συντονίζοντας τις λειτουργίες των

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΚΑΘΟΛΙΚΗΣ ΛΕΜΕΣΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Ονοματεπώνυμο:... Τμήμα:...

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΚΑΘΟΛΙΚΗΣ ΛΕΜΕΣΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Ονοματεπώνυμο:... Τμήμα:... ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΚΑΘΟΛΙΚΗΣ ΛΕΜΕΣΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2014-2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 08/06/ 2015 ΧΡΟΝΙΚΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 2 ώρες (07:45-09:45) ΤΑΞΗ: Γ Βαθμός :... Ολογράφως

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ

ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΡΙΝΙΚΗ ΚΟΙΛΟΤΗΤΑ ΣΤΟΜΑΤΙΚΗ ΚΟΙΛΟΤΗΤΑ ΦΑΡΥΓΓΑΣ ΛΑΡΥΓΓΑΣ ΤΡΑΧΕΙΑ ΒΡΟΓΧΟΙ ΠΝΕΥΜΟΝΕΣ ΠΛΕΥΡΑ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Θυρεοειδής χόνδρος Κρικοθυρεοειδής σύνδεσμος ΤΡΑΧΕΙΑ Κρικοειδής χόνδρος

Διαβάστε περισσότερα

Εγκέφαλος-Αισθητήρια Όργανα και Ορμόνες. Μαγδαληνή Γκέιτς Α Τάξη Γυμνάσιο Αμυγδαλεώνα

Εγκέφαλος-Αισθητήρια Όργανα και Ορμόνες. Μαγδαληνή Γκέιτς Α Τάξη Γυμνάσιο Αμυγδαλεώνα Εγκέφαλος-Αισθητήρια Όργανα και Ορμόνες O εγκέφαλος Ο εγκέφαλος είναι το κέντρο ελέγχου του σώματος μας και ελέγχει όλες τις ακούσιες και εκούσιες δραστηριότητες που γίνονται μέσα σε αυτό. Αποτελεί το

Διαβάστε περισσότερα

Β. ΚΑΜΙΝΕΛΛΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα).

Β. ΚΑΜΙΝΕΛΛΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα). ΒΙΟΛΟΓΙΑ Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα). Είδη οργανισμών Υπάρχουν δύο είδη οργανισμών: 1. Οι μονοκύτταροι, που ονομάζονται μικροοργανισμοί

Διαβάστε περισσότερα

1 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ. Από το κύτταρο στον οργανισμό

1 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ. Από το κύτταρο στον οργανισμό 1 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ Από το κύτταρο στον οργανισμό ΚΥΤΤΑΡΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΙ Τα κύτταρα του ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ είναι μερικά τρισεκατομμύρια (περίπου 10 13 ) ΚΥΤΤΑΡΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΙ Τα κύτταρα του ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΜΥΪΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ (Β ΜΕΡΟΣ)

ΜΥΪΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ (Β ΜΕΡΟΣ) ΑΝΑΤΟΜΙΑ και ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΜΥΪΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ (Β ΜΕΡΟΣ) ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΜΥΪΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ Οι µύες είναι συσταλτά όργανα που χρησιµεύουν για να επιτελούνται οι ενεργητικές κινήσεις του οργανισµού. Οι µύες αποτελούνται

Διαβάστε περισσότερα

Μεταφορά αερίων στον ανθρώπινο οργανισμό

Μεταφορά αερίων στον ανθρώπινο οργανισμό Μεταφορά αερίων στον ανθρώπινο οργανισμό Μαυροματ Χανιά 2015-2016 Οι οργανισμοί αναπνέουν. Γιατί αναπνέουμε; Σε τι μας χρησιμεύει το οξυγόνο; Ίσως σας φανεί παράξενο το γεγονός ότι η διαδικασία της αναπνοής

Διαβάστε περισσότερα

1.ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ ΣΤΟ ΚΥΤΤΑΡΟ ( )

1.ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ ΣΤΟ ΚΥΤΤΑΡΟ ( ) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ ΤΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 1.ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ ΣΤΟ ΚΥΤΤΑΡΟ (1.2-1.3) ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ-ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ 1. Τι είναι το κύτταρο, ο ιστός, το όργανο και το σύστημα οργάνων; Κύτταρο: Σήμερα

Διαβάστε περισσότερα

Ερειστικό Σύστημα. Γεωργιάδου Ελευθερία και Μηλιάδου Αθανασία.

Ερειστικό Σύστημα. Γεωργιάδου Ελευθερία και Μηλιάδου Αθανασία. Ερειστικό Σύστημα Μια εργασία στο μάθημα της Βιολογίας από της μαθήτριες Γεωργιάδου Ελευθερία και Μηλιάδου Αθανασία. Υπεύθυνη Καθηγήτρια: Ζαρφτζιάν Μαριλένα Περιεχόμενα: Εισαγωγή Οστά Σύσταση του οστίτη

Διαβάστε περισσότερα

4.4 Η αναπνοή στον άνθρωπο

4.4 Η αναπνοή στον άνθρωπο 4.4 Η αναπνοή στον άνθρωπο Στον άνθρωπο οι θρεπτικές ουσίες της τροφής απορροφώνται από το λεπτό έντερο. Με την κυκλοφορία του αίματος φτάνουν σε όλα τα κύτταρα του σώματος. Εκεί, ορισμένες από αυτές,

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΑ (ΦΥΣΙΚΗ-ΧΗΜΕΙΑ/ΒΙΟΛΟΓΙΑ ) ΣΥΝΟΛΙΚΟΣ ΧΡΟΝΟΣ: 1.30 (ΩΡΕΣ 90 λεπτά) ΠΡΟΣΟΧΗ

ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΑ (ΦΥΣΙΚΗ-ΧΗΜΕΙΑ/ΒΙΟΛΟΓΙΑ ) ΣΥΝΟΛΙΚΟΣ ΧΡΟΝΟΣ: 1.30 (ΩΡΕΣ 90 λεπτά) ΠΡΟΣΟΧΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΚΡΟΠΟΛΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2016-17 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2017 ΒΑΘ.:... /25 ΟΛΟΓΡ.:.. ΥΠΟΓΡ.:. ΤΑΞΗ: Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 26.6.2017 ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΑ (ΦΥΣΙΚΗ-ΧΗΜΕΙΑ/ΒΙΟΛΟΓΙΑ ) ΣΥΝΟΛΙΚΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ. Δομή και λειτουργία των νευρικών κυττάρων. Ηλιάνα Καρβουντζή Βιολόγος

ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ. Δομή και λειτουργία των νευρικών κυττάρων. Ηλιάνα Καρβουντζή Βιολόγος ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Δομή και λειτουργία των νευρικών κυττάρων Ρόλος του νευρικού συστήματος Το νευρικό σύστημα μαζί με το σύστημα των ενδοκρινών αδένων συμβάλλουν στη διατήρηση σταθερού εσωτερικού περιβάλλοντος

Διαβάστε περισσότερα

ΩΣΜΩΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΝΕΦΡΟΙ

ΩΣΜΩΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΝΕΦΡΟΙ ΩΣΜΩΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΝΕΦΡΟΙ ΠΩΣ ΜΕΤΑΦΕΡΟΝΤΑΙ ΟΙ ΟΥΣΙΕΣ ΣΤΑ ΥΓΡΑ Μεταφορά τροφών και αποβολή μη χρήσιμων ουσιών: Διάχυση (π.χ. το CO 2 που παράγεται κατά τον μεταβολισμό των κυττάρων, διαχέεται από τα κύτταρα

Διαβάστε περισσότερα

Κυκλοφορικό σύστημα και υγεία

Κυκλοφορικό σύστημα και υγεία ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΚΑΡΔΙΑ ΑΙΜΟΦΟΡΑ ΑΓΓΕΙΑ ΑΙΜΑ ΑΡΤΗΡΙΕΣ ΠΛΑΣΜΑ ΚΥΤΤΑΡΑ ΦΛΕΒΕΣ ΕΡΥΘΡΑ ΑΙΜΟΣΦΑΙΡΙΑ ΤΡΙΧΟΕΙΔΗ ΛΕΥΚΑ ΑΙΜΟΣΦΑΙΡΙΑ ΑΙΜΟΠΕΤΑΛΙΑ Κυκλοφορικό σύστημα και υγεία Το κυκλοφορικό σύστημα τροφοδοτεί

Διαβάστε περισσότερα

ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΠΕΠΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ

ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΠΕΠΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ Να προσλαμβάνουν με την τροφή τους ένα μικρό θερμιδικό πλεόνασμα, δηλαδή λίγο περισσότερες θερμίδες από αυτές που είναι απαραίτητες για τη συντήρηση του σωματικού τους βάρους. Να προτιμούν τα φυτικά (ακόρεστα)

Διαβάστε περισσότερα

1 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ 2016

1 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ 2016 ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΚΥΠΡΟΥ 1 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ 2016 ΚΥΡΙΑΚΗ 15 ΜΑΪΟΥ 2016 ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 2 ΩΡΕΣ (11:00 13:00)...... 1. Στο ΦΥΛΛΟ ΑΠΑΝΤΗΣΕΩΝ: ΟΔΗΓΙΕΣ ΠΡΟΣ ΤΟΥΣ ΔΙΑΓΩΝΙΖΟΜΕΝΟΥΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ - ΜΕΡΟΣ B. Ο ηλεκτρονικός υπολογιστής του οργανισμού μας

ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ - ΜΕΡΟΣ B. Ο ηλεκτρονικός υπολογιστής του οργανισμού μας ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ - ΜΕΡΟΣ B Ο ηλεκτρονικός υπολογιστής του οργανισμού μας Περιφερικό Νευρικό Σύστημα o Τα όργανα του ΠΝΣ είναι τα νεύρα. o Τα νεύρα αποτελούνται από δεσμίδες νευρικών αποφυάδων (μακριών δενδριτών

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 12. ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 12. ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 12. ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ Δομή και λειτουργία του αναπαραγωγικού συστήματος 1. Να ονομάσετε τις αριθμημένες δομές του παρακάτω σχήματος. Βλέπε εικ. 12.1 της σ. 219 του βιβλίου του μαθητή. 2. Να ενώσετε

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ. Κύτταρα μορφολογικά όμοια, που συμμετέχουν στην ίδια λειτουργία αποτελούν έναν ιστό.

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ. Κύτταρα μορφολογικά όμοια, που συμμετέχουν στην ίδια λειτουργία αποτελούν έναν ιστό. ΒΙΟΛΟΓΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 1. Τι είναι η κυτταρική διαφοροποίηση; Ο ανθρώπινος οργανισμός συνίσταται από τρισεκατομμύρια κύτταρα. Τα κύτταρα αυτά εμφανίζουν σημαντική ποικιλομορφία,

Διαβάστε περισσότερα

Σκελετικό σύστημα. Λειτουργίες: 1. Στηρικτικό πλαίσιο του σώματος των ζώων 2. Κινητική ποικιλομορφία. 2. Σκληροί σκελετοί

Σκελετικό σύστημα. Λειτουργίες: 1. Στηρικτικό πλαίσιο του σώματος των ζώων 2. Κινητική ποικιλομορφία. 2. Σκληροί σκελετοί Σκελετικό σύστημα Λειτουργίες: 1. Στηρικτικό πλαίσιο του σώματος των ζώων 2. Κινητική ποικιλομορφία Τύποι: 1. Υδροστατικοί σκελετοί 2. Σκληροί σκελετοί Ενδοσκελετός Εξωσκελετός Σκελετικό σύστημα υδροστατικοί

Διαβάστε περισσότερα

A. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ. (i) Να βάλετε σε κύκλο το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση ή στη φράση που συμπληρώνει σωστά την πρόταση.

A. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ. (i) Να βάλετε σε κύκλο το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση ή στη φράση που συμπληρώνει σωστά την πρόταση. A. ΕΡΩΤΗΣΕΣ ΚΛΕΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ (i) Να βάλετε σε κύκλο το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση ή στη φράση που συμπληρώνει σωστά την πρόταση. ΚΕΦΑΛΑΟ 1 1. Στον ανθρώπινο οργανισμό α. όλα τα κύτταρα έχουν

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟ. 1. Το σχεδιάγραμμα δείχνει 3 διαφορετικά αιμοφόρα αγγεία, Α, Β και Γ.

ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟ. 1. Το σχεδιάγραμμα δείχνει 3 διαφορετικά αιμοφόρα αγγεία, Α, Β και Γ. ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟ 1. Το σχεδιάγραμμα δείχνει 3 διαφορετικά αιμοφόρα αγγεία, Α, Β και Γ. (α) Να ονομάσετε τα αγγεία Α και Β. (β) Πώς είναι προσαρμοσμένο το αγγείο Γ για να έχει τη δυνατότητα να δημιουργεί το

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογία. Θετικής κατεύθυνσης Β τάξη. Επιλογή ερωτήσεων από το φυλλάδιο του ΚΕΕ. Επιμέλεια ΑΡΓΥΡΓΗΣ ΓΙΑΝΝΗΣ 3ο Λύκειο Ηλιούπολης

Βιολογία. Θετικής κατεύθυνσης Β τάξη. Επιλογή ερωτήσεων από το φυλλάδιο του ΚΕΕ. Επιμέλεια ΑΡΓΥΡΓΗΣ ΓΙΑΝΝΗΣ 3ο Λύκειο Ηλιούπολης Βιολογία Θετικής κατεύθυνσης Β τάξη Επιλογή ερωτήσεων από το φυλλάδιο του ΚΕΕ Επιμέλεια ΑΡΓΥΡΓΗΣ ΓΑΝΝΗΣ 3ο Λύκειο Ηλιούπολης ΚΕΦΑΛΑΟ 1 ΑΠΟ ΤΟ ΚΥΤΤΑΡΟ ΣΤΟΝ ΟΡΓΑΝΣΜΟ Α. ΕΡΩΤΗΣΕΣ ΚΛΕΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ Να βάλετε σε

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία στο μάθημα της βιολογίας υπεύθυνη καθηγήτρια : Ζαρφτσιάν Μαρία Ελένη

Εργασία στο μάθημα της βιολογίας υπεύθυνη καθηγήτρια : Ζαρφτσιάν Μαρία Ελένη Εργασία στο μάθημα της βιολογίας υπεύθυνη καθηγήτρια : Ζαρφτσιάν Μαρία Ελένη Εισαγωγή: Το κυκλοφορικό είναι από τα πιο σημαντικά αλλά και από τα πιο ευαίσθητα συστήματα του οργανισμού μας. Τα προβλήματα

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτήσεις θεωρίας. 1ο Κεφάλαιο Από το κύτταρο στον οργανισμό

Ερωτήσεις θεωρίας. 1ο Κεφάλαιο Από το κύτταρο στον οργανισμό Ερωτήσεις θεωρίας 1ο Κεφάλαιο Από το κύτταρο στον οργανισμό 1. Ποια είναι τα βασικά είδη ιστών του ανθρώπινου οργανισμού; Τα βασικά είδη ιστών του ανθρώπινου οργανισμού είναι ο επιθηλιακός, ο μυικός, ο

Διαβάστε περισσότερα

3. Να συμπληρώσετε κατάλληλα τα μέρη από τα οποία αποτελείται ένας νευρώνας.

3. Να συμπληρώσετε κατάλληλα τα μέρη από τα οποία αποτελείται ένας νευρώνας. ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΟ 9 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ «ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ» ΜΕΡΟΣ Α: ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΩΝ ΝΕΥΡΙΚΩΝ ΚΥΤΤΑΡΩΝ Α. ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΜΕΣΑ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ 1. Να συμπληρώσετε το παρακάτω διάγραμμα. 2. Ποιος είναι ο ρόλος του

Διαβάστε περισσότερα

Πεπτικό σύστημα Περιγραφή

Πεπτικό σύστημα Περιγραφή Πεπτικό Σύστημα Πεπτικό σύστημα Περιγραφή Το γαστρεντερικό σύστημα (ΓΕΣ) αποτελείται από τα κοίλα όργανα που εκτείνονται από το στόμα έως τον πρωκτό και τους επικουρικούς αδένες που ευθύνονται για την

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΚΡΟΠΟΛΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2015/2016

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΚΡΟΠΟΛΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2015/2016 1 ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΚΡΟΠΟΛΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2015/2016 ΒΑΘ : / 25 ΟΛΟΓΡ.:... ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2016 ΥΠΟΓΡ.:... ΤΑΞΗ: Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 06.06.2016 ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΑ ( ΦΥΣΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ/ΒΙΟΛΟΓΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΥΟΣΚΕΛΕΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ

ΜΥΟΣΚΕΛΕΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΜΥΟΣΚΕΛΕΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΟΣΤΑ ΚΑΙ ΣΚΕΛΕΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Τα οστά είναι μια στερεά μορφή συνδετικού ιστού, σχηματίζουν το μεγαλύτερο μέρος

Διαβάστε περισσότερα

ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2016 ΒΑΘΜΟΣ:.../25 ΤΑΞΗ: Β' ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ:... ΤΜΗΜΑ:... ΑΡ.:...

ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2016 ΒΑΘΜΟΣ:.../25 ΤΑΞΗ: Β' ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ:... ΤΜΗΜΑ:... ΑΡ.:... ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΕΠΙΣΚΟΠΗΣ ΛΕΜΕΣΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2015-2016 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2016 ΒΑΘΜΟΣ:.../25 ΟΛΟΓΡΑΦΩΣ:... ΥΠΟΓΡΑΦΗ:... ΤΑΞΗ: Β' ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 06-06-2016 ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΑ ( ΦΥΣΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Αθλητισμός και Βιολογία

Αθλητισμός και Βιολογία Φύλλο Εργασίας Για να μπορέσετε να διερευνήσετε τα βιολογικά χαρακτηριστικά των αθλητών, τα οποία είναι απαραίτητα για να γίνουν πρωταθλητές στο άθλημά τους, θα πρέπει πρώτα να μελετήσετε τα διάφορα οργανικά

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΟΜΑΔΑ Α

ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΟΜΑΔΑ Α ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος συγγραφέων... 7 Εισαγωγή... 9 Πώς να διαβάσετε αυτό το βιβλίο... 11 Απλές συμβουλές για την ώρα των εξετάσεων... 13 Κατάλογος ερωτήσεων... 15 Ομάδα Α... 15 Ομάδα Β... 83 ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΩΣ ΕΠΙΔΡΑ Η ΑΣΚΗΣΗ ΣΤΑ ΔΙΑΦΟΡΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ

ΠΩΣ ΕΠΙΔΡΑ Η ΑΣΚΗΣΗ ΣΤΑ ΔΙΑΦΟΡΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ ΠΩΣ ΕΠΙΔΡΑ Η ΑΣΚΗΣΗ ΣΤΑ ΔΙΑΦΟΡΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ Η άσκηση, επιφέρει ευεργετικά αποτελέσματα στα διάφορα συστήματα του οργανισμού. Τα αποτελέσματα αυτά ενδέχεται να είναι παροδικά ή μόνιμα ανάλογα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 2016

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 2016 ΤΑΞΗ Α ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 2016 Α ΦΑΣΗ Απαντήστε στο απαντητικό φύλλο: για τις ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής με το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση και για τις ερωτήσεις ανάπτυξης

Διαβάστε περισσότερα

Διαδικασία παραγωγής ή πρόσληψης

Διαδικασία παραγωγής ή πρόσληψης ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6 Το σύνολο των βιοχημικών αντιδράσεων του οργανισμού μας αποτελεί το μεταβολισμό. Στα προϊόντα των αντιδράσεων αυτών περιλαμβάνονται και τοξικές ουσίες που πρέπει να αποβληθούν. Η διαδικασία

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. ΘΕΜΑ Α Να επιλέξετε τη φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις:

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. ΘΕΜΑ Α Να επιλέξετε τη φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις: ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Α ΤΑΞΗ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 25/04/2014 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Να επιλέξετε τη φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΝΑΤΟ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΝΕΥΡΙΚΟΥ ΚΑΙ ΜΥΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΝΑΤΟ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΝΕΥΡΙΚΟΥ ΚΑΙ ΜΥΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΜΕΡΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΝΑΤΟ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΝΕΥΡΙΚΟΥ ΚΑΙ ΜΥΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ Σημειώσεις Ανατομίας - Φυσιολογίας Ι Σκοπός της λειτουργίας του νευρικού συστήματος Προσαρμόζει τις λειτουργίες του ανθρώπινου

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ.. ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2016/2017

ΓΥΜΝΑΣΙΟ.. ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2016/2017 ΓΥΜΝΑΣΙΟ.. ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2016/2017 ΒΑΘ.:... / 40 ΟΛΟΓΡ.:... ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2017 ΥΠΟΓΡ.:... ΤΑΞΗ: Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: dd/mm/yyyy ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΑ ( ΦΥΣΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ/ΒΙΟΛΟΓΙΑ ) ΣΥΝΟΛΙΚΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

9. ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΩΝ ΝΕΥΡΙΚΩΝ. Νευρώνες

9. ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΩΝ ΝΕΥΡΙΚΩΝ. Νευρώνες 9. ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Το νευρικό σύστημα μαζί με το σύστημα των ενδοκρινών αδένων συμβάλλουν στη διατήρηση σταθερού εσωτερικού περιβάλλοντος (ομοιόσταση), ελέγχοντας και συντονίζοντας τις λειτουργίες των

Διαβάστε περισσότερα

ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΑΜΥΝΑΣ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ

ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΑΜΥΝΑΣ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΑΜΥΝΑΣ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΑΜΥΝΑΣ Με βάση τη θέση στο ανθρώπινο σώμα Με βάση την ιδιότητα για γενικευμένη ή εξειδικευμένη δράση Εξωτερικοί εσωτερικοί μη ειδικοί μηχανισμοί ειδικοί

Διαβάστε περισσότερα

Κυκλοφορικό Σύστηµα. Σοφία Χαβάκη. Λέκτορας

Κυκλοφορικό Σύστηµα. Σοφία Χαβάκη. Λέκτορας Κυκλοφορικό Σύστηµα Σοφία Χαβάκη Λέκτορας Εργαστήριο Ιστολογίας Εβρυολογίας, Ιατρική Σχολή, ΕΚΠΑ Κυκλοφορικό Σύστηµα Αιµοφόροκυκλοφορικό σύστηµα Λεµφoφόροκυκλοφορικό σύστηµα Αιµοφόρο Κυκλοφορικό Σύστηµα

Διαβάστε περισσότερα