ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΠΕΠΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΠΕΠΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ"

Transcript

1 Να προσλαμβάνουν με την τροφή τους ένα μικρό θερμιδικό πλεόνασμα, δηλαδή λίγο περισσότερες θερμίδες από αυτές που είναι απαραίτητες για τη συντήρηση του σωματικού τους βάρους. Να προτιμούν τα φυτικά (ακόρεστα) λίπη, επιλέγοντας τροφές όπως αβοκάντο, παρθένο ελαιόλαδο, ωμούς ξηρούς καρπούς, ηλιόσπορους, κολοκυθόσπορους κτλ., και να αποφεύγουν τα ζωικά (κορεσμένα), καθώς και τα υδρογονωμένα λίπη (μαργαρίνες). Συμπέρασμα Σωστή διατροφή είναι αυτή που εξασφαλίζει την υγεία και την καλή λειτουργία του οργανισμού συνολικά. Για τον λόγο αυτό θα πρέπει να ακολουθούμε ισορροπημένη διατροφή και να προσλαμβάνουμε τις ποσότητες που αναλογούν στο φύλο, στην ηλικία, στη φυσική μας δραστηριότητα κτλ. Η μυϊκή ανάπτυξη στηρίζεται τόσο στη σωματική άσκηση όσο και στη διατροφή. Η μυϊκή ανάπτυξη θα πρέπει να συμβαδίζει με την υγεία και τη φυσιολογική λειτουργία του οργανισμού, να μη γίνεται αυτοσκοπός και να μην οδηγεί σε υπερβολές. Η διατροφή που ενισχύει τη μυϊκή ανάπτυξη θα πρέπει να είναι ισορροπημένη και να μην αντιβαίνει στη γενικότερη υγεία του οργανισμού. Συνεπώς, σύμφωνα με όσα προαναφέρθηκαν, η αποφυγή των λαχανικών και η υπερβολική κατανάλωση κρέατος είναι πιθανό να μην οδηγήσουν σε αύξηση της μυϊκής μάζας αλλά του λίπους και να προκαλέσουν διαταραχές της υγείας μας γενικότερα. 2 Πεπτικό σύστημα Ερωτήσεις θεωρίας με απάντηση 1 ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΠΕΠΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ Με ποιον τρόπο ο άνθρωπος εξασφαλίζει την απαραίτητη γι αυτόν ενέργεια; Ο άνθρωπος εξασφαλίζει την απαραίτητη ενέργεια για να διατηρηθεί στη ζωή με την οξείδωση των θρεπτικών ουσιών που υπάρχουν στις τροφές. 2 Ποιες θρεπτικές ουσίες παρέχουν ενέργεια στον ανθρώπινο οργανισμό; Οι θρεπτικές ουσίες που παρέχουν ενέργεια στον ανθρώπινο οργανισμό είναι κυρίως οι υδατάνθρακες και τα λίπη (και οι πρωτεΐνες μόνο σε ειδικές περιπτώσεις). 3 Ποια λειτουργία του οργανισμού ονομάζεται πέψη; 61

2 Οι θρεπτικές ουσίες που εισέρχονται στον οργανισμό μας μέσω του πεπτικού συστήματος υφίστανται κατεργασία ώστε να μπορέσουν να απορροφηθούν. Η διαδικασία αυτή ονομάζεται πέψη. 4 Ποιες ουσίες χαρακτηρίζονται ως θρεπτικές; Θρεπτικές ουσίες που παρέχουν ενέργεια στον οργανισμό είναι: οι υδατάνθρακες. τα λίπη. οι πρωτεΐνες (παρέχουν ενέργεια μόνο σε ειδικές περιπτώσεις). Θρεπτικές ουσίες που δεν παρέχουν ενέργεια στον οργανισμό είναι: το νερό. οι βιταμίνες. τα ανόργανα άλατα (ιόντα). 5 Από τι αποτελείται το πεπτικό σύστημα; Το πεπτικό σύστημα αποτελείται από τον γαστρεντερικό σωλήνα και τους προσαρτημένους αδένες, που είναι οι σιελογόνοι, το πάγκρεας και το ήπαρ. 6 Ποια είναι η δομή του γαστρεντερικού σωλήνα και πώς σχετίζεται αυτή με τις λειτουργίες του; Ο γαστρεντερικός σωλήνας είναι κοίλος και τα τοιχώματά του αποτελούνται από τέσσερις βασικές στιβάδες, η δομή και η διάμετρος των οποίων εμφανίζει τοπικές διαφοροποιήσεις. Οι διαφοροποιήσεις των τμημάτων του γαστρεντερικού σωλήνα είναι ανατομικές και συνδέονται με διαφορετικές λειτουργίες. Κάθε τμήμα του γαστρεντερικού σωλήνα διεκπεραιώνει συγκεκριμένες κινητικές, εκκριτικές και απορροφητικές λειτουργίες. 7 Πώς συμβάλλει ο γαστρεντερικός σωλήνας στην ομαλή λειτουργία του ανθρώπινου οργανισμού; Η κινητική λειτουργία του γαστρεντερικού σωλήνα επιταχύνει την ανάμειξη και την προώθηση της τροφής σε όλο το μήκος του. Οι κινήσεις του γαστρεντερικού σωλήνα μπορεί να είναι κινήσεις ανάμειξης ή κινήσεις προώθησης (βασικότερη προωθητική κίνηση είναι η περισταλτική). Η εκκριτική λειτουργία συμβάλλει στην προστασία του γαστρεντερικού σωλήνα με τη βλέννα που εκκρίνει. Συμβάλλει επίσης στη ρύθμιση της λειτουργίας του με την έκκριση ορμονών, καθώς και στη διάσπαση των θρεπτικών συστατικών της τροφής με την έκκριση ενζύμων. Η απορρόφηση των τελικών προϊόντων της πέψης γίνεται στο λεπτό έντερο του γαστρεντερικού σωλήνα. 62

3 8 Ποιες είναι οι στιβάδες από τις οποίες αποτελείται το τοίχωμα του γαστρεντερικού σωλήνα; Οι στιβάδες από τις οποίες αποτελείται το τοίχωμα του γαστρεντερικού σωλήνα είναι ο βλεννογόνος χιτώνας, ο υποβλεννογόνιος, ο μυϊκός και ο ορογόνος χιτώνας. 9 Ποια είναι τα τμήματα από τα οποία αποτελείται ο γαστρεντερικός σωλήνας; Ο γαστρεντερικός σωλήνας αρχίζει με τη στοματική κοιλότητα, στη συνέχεια συναντάμε τον φάρυγγα, τον οισοφάγο, το στομάχι, το λεπτό έντερο, το παχύ έντερο και στο τέλος βρίσκεται ο πρωκτός. 2 Πεπτικό σύστημα 10 Από ποια μέρη αποτελείται η στοματική κοιλότητα; Η στοματική κοιλότητα αποτελείται από τα χείλη, τις παρειές, την υπερώα (μαλακή και σκληρή) και περιέχει τη γλώσσα και τα δόντια. 11 Ποιος είναι ο ρόλος της γλώσσας; Η γλώσσα συμμετέχει στη λειτουργία της μάσησης και της κατάποσης. Επίσης, συμβάλλει στην ομιλία, στην αφή και στη γεύση. 12 Πόσα είναι τα δόντια στη στοματική κοιλότητα του ανθρώπου; Ποιος είναι ο ρόλος τους; Τα νεογέννητα δεν έχουν καθόλου δόντια. Στα βρέφη, συνήθως στον έκτο με έβδομο μήνα, αρχίζουν να εκφύονται τα πρώτα δόντια, τα οποία ονομάζονται νεογιλοί. Οι νεογιλοί είναι είκοσι και η έκφυσή τους ολοκληρώνεται μέχρι τα δύο έτη του παιδιού. Σταδιακά οι νεογιλοί αντικαθίστανται από τα μόνιμα δόντια, τα οποία είναι τριάντα δύο. Η αντικατάσταση ξεκινάει συνήθως το έκτο έτος και ολοκληρώνεται το δέκατο τρίτο έτος του παιδιού. Οι φρονιμίτες εκφύονται συνήθως μετά το δέκατο έβδομο έτος. Τα δόντια παίζουν σπουδαίο ρόλο στη μάσηση της τροφής. Τα πρόσθια δόντια τεμαχίζουν την τροφή και τα οπίσθια την αλέθουν (καθώς η γνάθος κινείται με τη βοήθεια των μυών). 13 Πώς πραγματοποιείται η παραγωγή του σάλιου; Τα σάλιο παράγεται από τρία ζεύγη σιελογόνων αδένων. Οι σιελογόνοι αδένες διεγείρονται από μηχανικά ή και χημικά ερεθίσματα και παράγουν 1000 έως και 1500 ml σάλιου ημερησίως. Ο ρυθμός έκκρισης σάλιου αυξάνεται όταν υπάρχουν οσφρητικά ή και γευστικά ερεθίσματα. 63

4 14 Τι περιέχει το σάλιο; Το σάλιο περιέχει: νερό. πτυαλίνη (ένζυμο που βοηθάει στην πέψη του αμύλου). λυσοζύμη (ένζυμο που καταστρέφει το κυτταρικό τοίχωμα των βακτηρίων). βλέννα κ.ά. 15 Με ποιον τρόπο το σάλιο συμβάλλει στην πρόληψη βλαβών στη στοματική κοιλότητα; Στη στοματική κοιλότητα (συγκεκριμένα στη μικροχλωρίδα) υπάρχουν πολλοί παθογόνοι μικροοργανισμοί. Οι μικροοργανισμοί αυτοί συχνά προκαλούν βλάβες στους ιστούς (ουλίτιδα) ή στα δόντια (τερηδόνα). Το σάλιο συμβάλλει στην πρόληψη αυτών των βλαβών με τους εξής τρόπους: Επιτυγχάνεται έκπλυση εξαιτίας της συνεχούς ροής του. Η λυσοζύμη και ορισμένα αντισώματα που περιέχει καταστρέφουν τους παθογόνους μικροοργανισμούς. 16 Πώς επιτυγχάνεται η μάσηση και πώς σχηματίζεται ο βλωμός; Η μάσηση επιτυγχάνεται με πολλές εκούσιες κινήσεις της κάτω γνάθου, της γλώσσας, των παρειών και των χειλιών. Αποτέλεσμα των κινήσεων αυτών είναι η κατάτμηση της τροφής και η ανάμειξή της με σάλιο και βλέννα. Έτσι σχηματίζεται ο βλωμός (μπουκιά). 17 Τι ονομάζεται κατάποση; Κατάποση ονομάζεται η μεταφορά του βλωμού και των υγρών από το στόμα στο στομάχι. 18 Ποια είναι τα στάδια στα οποία ολοκληρώνεται η κατάποση; Η κατάποση επιτυγχάνεται στις εξής τρεις φάσεις: Κατά την πρώτη φάση (που πραγματοποιείται εκούσια), η γλώσσα με τις κινήσεις της ωθεί τον βλωμό στο πίσω μέρος του στόματος και προς τον φάρυγγα. Κατά τη δεύτερη φάση (που πραγματοποιείται ακούσια), ο βλωμός προωθείται από τον φάρυγγα προς τον οισοφάγο, ενώ ταυτόχρονα ο λάρυγγας κινείται προς τα επάνω, με αποτέλεσμα να εμποδίζεται η είσοδος του βλωμού σε αυτόν (έτσι δεν προκαλείται κίνδυνος στην αναπνοή). Κατά την τρίτη φάση (που πραγματοποιείται ακούσια), συνεχίζεται η προώθηση του βλωμού στον οισοφάγο και τελικά στο στομάχι Ποια είναι η μορφολογία του στομάχου και τι εξυπηρετεί; Το στομάχι, επειδή έχει την ικανότητα να διευρύνεται, όταν είναι άδειο έχει μορφή μικρού σωλήνα με στενό στόμιο, ενώ όταν είναι γεμάτο μπορεί να χωρέσει έως 1,5 L τροφής.

5 Η διεύρυνση του στομάχου οφείλεται στις πτυχές που φέρει ο βλεννογόνος και ο υποβλεννογόνιος χιτώνας των τοιχωμάτων του. Οι πτυχές των χιτώνων γίνονται επίπεδες όταν στο στομάχι εισέρχεται τροφή και έτσι αυξάνεται η χωρητικότητά του. 20 Ποιες είναι οι λειτουργίες του στομάχου; Οι λειτουργίες του στομάχου είναι: η αποθήκευση μεγάλων ποσοτήτων τροφής. η έκκριση ουσιών. η ανάμειξη ουσιών και τροφής με σκοπό να δημιουργηθεί ο χυμός. η μερική πέψη των πρωτεϊνών που περιέχονται στην τροφή. η προώθηση του χυμού στο λεπτό έντερο. 2 Πεπτικό σύστημα 21 Ποιες είναι και πώς ρυθμίζονται οι εκκρίσεις του στομάχου; Οι εκκρίσεις του στομάχου είναι το γαστρικό υγρό και η βλέννα. Αυτά τα πεπτικά υγρά εκκρίνονται από τους γαστρικούς αδένες, οι οποίοι καλύπτουν σχεδόν ολόκληρο το τοίχωμα του σώματος του στομάχου. Η έκκριση γαστρικού υγρού και βλέννας ρυθμίζονται από νευρικά και ορμονικά ερεθίσματα. 22 Τι περιέχει το γαστρικό υγρό και ποιος ο ρόλος κάθε συστατικού; Το γαστρικό υγρό περιέχει: πεψινογόνο, το οποίο είναι προένζυμο και μετατρέπεται στο ένζυμο πεψίνη (που διασπά τις πρωτεΐνες) με τη βοήθεια του υδροχλωρικού οξέος. υδροχλωρικό οξύ, το οποίο βοηθάει τη μετατροπή του πεψινογόνου σε πεψίνη και καταστρέφει τους περισσότερους μικροοργανισμούς που εισέρχονται με την τροφή μας. 23 Ποια είναι η σημασία της βλέννας που παράγεται από τον βλεννογόνο του στομάχου; Η βλέννα που παράγεται από τα βλεννογόνα κύτταρα καλύπτει εσωτερικά το στομάχι και έτσι το προστατεύει από τη δράση της πεψίνης, του υδροχλωρικού οξέος κ.ά. 24 Πώς προωθείται ο χυμός στο έντερο; Η προώθηση του χυμού γίνεται με περισταλτικές κινήσεις. Μια μικρή ποσότητα χυμού φτάνει στο δωδεκαδάκτυλο (το πρώτο τμήμα του λεπτού εντέρου), ενώ το υπόλοιπο παλινδρομεί στην περιοχή του πυλωρού. Στο δωδεκαδάκτυλο φτάνει επίσης, μέσω κοινού πόρου, χολή από τη χοληδόχο κύστη, καθώς και παγκρεατικές εκκρίσεις από το πά - γκρεας. 25 Ποια είναι η μορφολογία του λεπτού εντέρου; Το λεπτό έντερο έχει διάμετρο 2,5 cm και είναι μικρότερη από αυτήν του παχέος εντέ- 65

6 ρου, το μήκος του όμως είναι πολύ μεγαλύτερο, 6-7 m. Τα πρώτα 25 cm του λεπτού εντέρου αποτελούν το δωδεκαδάκτυλο. 26 Ποιος είναι ο ρόλος της βλέννας που παράγεται στο λεπτό έντερο; Βλέννα παράγεται σε όλο το μήκος του λεπτού εντέρου, ώστε να προστατεύεται ο βλεννογόνος χιτώνας. Περισσότερο απαραίτητη είναι η προστασία που προσφέρει η βλέννα στο δωδεκαδάκτυλο, γιατί είναι συνεχώς εκτεθειμένο στις όξινες ουσίες του στομάχου. 27 Τι είναι το εντερικό υγρό και ποιος είναι ο ρόλος του; Το εντερικό υγρό παράγεται από ειδικά επιθηλιακά κύτταρα του λεπτού εντέρου σε μεγάλες ποσότητες, περίπου 2 L ημερησίως. Δεν περιέχει ένζυμα και το ph του είναι ουδέτερο. Σκοπός του εντερικού υγρού είναι να διατηρεί ρευστό το περιεχόμενο του εντέρου, δηλαδή τον χυλό. 28 Τι είναι οι λάχνες, τι οι μικρολάχνες και ποιος είναι ο ρόλος τους; Στις πολυάριθμες πτυχώσεις του βλεννογόνου του λεπτού εντέρου υπάρχουν προεκβολές που ονομάζονται λάχνες. Κάθε λάχνη φέρει επιθηλιακά κύτταρα, των οποίων η πλασματική μεμβράνη εμφανίζει μικροσκοπικές προεκβολές, που ονομάζονται μικρολάχνες. Στην επιφάνειά τους οι μικρολάχνες φέρουν ένζυμα τα οποία ολοκληρώνουν τη διάσπαση των συστατικών της τροφής (χυλός). Έτσι τα μικρά πλέον μόρια μπορούν να απορροφηθούν. 29 Τι εξυπηρετούν οι πτυχώσεις, οι λάχνες και οι μικρολάχνες το λεπτό έντερο; Οι κινήσεις ανάμειξης και προώθησης του χυλού, καθώς και οι κινήσεις των λαχνών διευκολύνουν την απορροφητική ικανότητα του εντέρου. Έτσι ολοκληρώνεται στο λεπτό έντερο η πέψη των πρωτεϊνών, των υδατανθράκων και των λιπών και γίνεται η απορρόφηση των θρεπτικών συστατικών της τροφής. 30 Ποιο είναι το μέγεθος του παχέος εντέρου; Το παχύ έντερο έχει διάμετρο 6,5 cm και μήκος 1,5 m περίπου Ποιες είναι οι λειτουργίες που επιτελούνται στο παχύ έντερο; Στο παχύ έντερο: αποθηκεύεται προσωρινά ό,τι δεν έχει υποστεί πέψη μέχρι τη στιγμή της αποβολής του. γίνεται απορρόφηση νερού, αλάτων και βιταμινών. δημιουργούνται τα κόπρανα, τα οποία περιέχουν τα άπεπτα υπολείμματα των τροφών, χρωστικές της χολής και βακτήρια.

7 εκκρίνεται βλέννα, που το προστατεύει από τα οξέα. υπάρχουν βακτήρια που μεταβολίζουν τις άπεπτες ουσίες και παράγουν διάφορες ενώσεις. Ορισμένα βακτήρια παράγουν βιταμίνες χρήσιμες στον άνθρωπο (π.χ. βιταμίνη Κ, η οποία συμμετέχει στη διαδικασία πήξης του αίματος). 32 Ποιοι είναι οι προσαρτημένοι αδένες; Οι προσαρτημένοι αδένες είναι οι σιελογόνοι αδένες, το πάγκρεας και το ήπαρ. 33 Τι είδους αδένας είναι το πάγκρεας και ποιος είναι ο ρόλος του στο πεπτικό σύστημα; Το πάγκρεας, που βρίσκεται πίσω από το στομάχι, είναι ένας επιμήκης μεικτός αδένας (εξωκρινής και ενδοκρινής). Ως εξωκρινής αδένας παράγει το παγκρεατικό υγρό, το οποίο διοχετεύεται στο δωδεκαδάκτυλο μέσω του παγκρεατικού πόρου. Το παγκρεατικό υγρό περιέχει ένζυμα για τη διάσπαση υδατανθράκων, πρωτεϊνών, λιπών και νουκλεϊκών οξέων. Το ίδιο το πεπτικό σύστημα ελέγχει την έκκριση του παγκρεατικού υγρού με ορμόνες που παράγονται στο λεπτό έντερο. 2 Πεπτικό σύστημα 34 Πού βρίσκεται το ήπαρ; Το ήπαρ, ο μεγαλύτερος αδένας του σώματος, βρίσκεται στο επάνω τμήμα της κοιλιακής κοιλότητας, κάτω από το διάφραγμα. 35 Τι είναι η χολή; Ποια είναι η λειτουργία της; Η χολή είναι υγρό που περιέχει νερό, ανόργανα και χολικά άλατα, χοληστερόλη, λεκιθίνη και χολοχρωστικές (π.χ. χολερυθρίνη). Παράγεται συνεχώς σε μικρές ποσότητες από όλα τα κύτταρα του ήπατος και διοχετεύεται στο δωδεκαδάκτυλο ή αποθηκεύεται στη χοληδόχο κύστη, με συσπάσεις της οποίας απελευθερώνεται η χολή. Στη συνέχεια, η χολή προωθείται στο δωδεκαδάκτυλο, όπου τα χολικά άλατα που περιέχει συντελούν στη γαλακτωματοποίηση των λιπών. ΠΕΨΗ ΚΑΙ ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗ ΤΩΝ ΘΡΕΠΤΙΚΩΝ ΟΥΣΙΩΝ 36 Ποια είναι η κύρια πηγή υδατανθράκων για τον άνθρωπο; Κύρια πηγή υδατανθράκων για τον άνθρωπο είναι: οι πολυσακχαρίτες άμυλο και γλυκογόνο. οι δισακχαρίτες καλαμοσάκχαρο, μαλτόζη και λακτόζη. οι μονοσακχαρίτες γλυκόζη και φρουκτόζη. 67

8 37 Πώς γίνεται η διάσπαση των πολυσακχαριτών και των δισακχαριτών; Η διάσπαση του αμύλου αρχίζει στο στόμα με τη δράση του ενζύμου πτυαλίνη. Στη συνέχεια, υφίσταται περαιτέρω διάσπαση στο ανώτερο τμήμα του λεπτού εντέρου με την επίδραση του ενζύμου παγκρεατική αμυλάση. Τελικό προϊόν των διασπαστικών αντιδράσεων είναι οι μονοσακχαρίτες γλυκόζη, φρουκτόζη και γαλακτόζη. 38 Πώς γίνεται η απορρόφηση των μονοσακχαριτών από τον οργανισμό μας; Οι μονοσακχαρίτες, είτε προέρχονται από την τροφή μας είτε από τη διάσπαση πολυσακχαριτών και δισακχαριτών, απορροφώνται από τα επιθηλιακά κύτταρα του λεπτού εντέρου και στη συνέχεια διοχετεύονται στο αίμα. 39 Ποιες τροφές είναι η κύρια πηγή πρωτεϊνών για τον άνθρωπο; Τροφές πλούσιες σε πρωτεΐνες είναι κυρίως οι τροφές ζωικής προέλευσης (κρέας, αυγά, γαλακτοκομικά κ.ά.) και ορισμένες φυτικές τροφές (όσπρια, σόγια κ.ά.). 40 Πώς επιτυγχάνεται η πέψη των πρωτεϊνών στον οργανισμό του ανθρώπου; Η πέψη των πρωτεϊνών επιτυγχάνεται στο στομάχι και στο ανώτερο τμήμα του λεπτού εντέρου. Στο στομάχι το ένζυμο πεψίνη διασπά τις πρωτεΐνες σε μικρότερα πολυπεπτίδια. Στο ανώτερο τμήμα του λεπτού εντέρου συνεχίζεται η πέψη των πρωτεϊνών με την επίδραση των παγκρεατικών ενζύμων, τα οποία είναι η θρυψίνη, η χυμοθρυψίνη, οι αμινοπεπτιδάσες και οι καρβοξυπεπτιδάσες. Τα τελικά προϊόντα της δράσης αυτών των ενζύμων είναι διπεπτίδια και λίγα αμινοξέα. Στα επιθηλιακά κύτταρα του βλεννογόνου του λεπτού εντέρου πραγματοποιείται το τελευταίο στάδιο της πέψης των πρωτεϊνών. Συνεχίζεται, δηλαδή, η διάσπαση των διπεπτιδίων σε αμινοξέα με τη δράση των πεπτιδασών. Τέλος, τα επιθηλιακά κύτταρα του λεπτού εντέρου απορροφούν τα αμινοξέα και τα διοχετεύουν στην κυκλοφορία του αίματος. 41 Σε ποιες κατηγορίες διακρίνονται τα λίπη και ποιες τροφές είναι η κύρια πηγή τους για τον άνθρωπο; Τα λίπη μπορεί να είναι φωσφολιπίδια, ουδέτερα λίπη (τριγλυκερίδια που συνίστανται από λιπαρά οξέα και γλυκερόλη) και χοληστερόλη. Τα λίπη τα συναντάμε σε όλες τις τροφές, ζωικές και φυτικές. 42 Πώς επιτυγχάνεται η πέψη των λιπών στον οργανισμό του ανθρώπου; Η πέψη των λιπών πραγματοποιείται κυρίως στο λεπτό έντερο. Στην αρχή, με την επίδραση των χολικών αλάτων της χολής στα μόρια των λιπών, προκύπτουν σωματίδια μικρότερου μεγέθους (γαλακτωματοποίηση). 68

9 Στη συνέχεια, στην επιφάνεια αυτών των σωματιδίων μπορούν πλέον να δράσουν τα μη λιποδιαλυτά πεπτικά ένζυμα, όπως είναι η παγκρεατική λιπάση. Έτσι, με τη δράση της λιπάσης τα ουδέτερα λίπη διασπώνται σε μονογλυκερίδια, λιπαρά οξέα και γλυκερόλη. Τα μονογλυκερίδια και τα λιπαρά οξέα, όταν έρθουν σε επαφή με την επιφάνεια των επιθηλιακών κυττάρων του λεπτού εντέρου, διαχέονται παθητικά διαμέσου της πλασματικής μεμβράνης και εισέρχονται σε αυτά. Στο εσωτερικό των επιθηλιακών κυττάρων τα μονογλυκερίδια και τα λιπαρά οξέα συνθέτουν και πάλι τριγλυκερίδια. Αυτά συγκεντρώνονται στο ενδοπλασματικό δίκτυο των κυττάρων, όπου μετατρέπονται σε σφαιρίδια που ονομάζονται χυλομικρά. Τα χυλομικρά εισέρχονται στη λέμφο και μέσω αυτής καταλήγουν σε ορισμένους ιστούς, κυρίως στον μυϊκό και στον λιπώδη ιστό. 2 Πεπτικό σύστημα 43 Τι είναι οι βιταμίνες; Τι προκαλεί η έλλειψή τους στον οργανισμό του ανθρώπου; Οι βιταμίνες είναι οργανικές ενώσεις που βρίσκονται σε μικρές ποσότητες στις τροφές και δεν μπορούν να παραχθούν από τα κύτταρα του οργανισμού μας. Η έλλειψή τους μπορεί να προκαλέσει μεταβολικές διαταραχές. 44 Πώς δρουν οι βιταμίνες; Να δώσετε σχετικά παραδείγματα. Οι βιταμίνες δρουν κυρίως ως συνένζυμα και έτσι συμμετέχουν σε πολλές λειτουργίες του μεταβολισμού. Η βιταμίνη Β 1 βοηθάει την πρόσληψη της γλυκόζης από τα νευρικά κύτταρα. Η βιταμίνη Κ είναι απαραίτητη για τη σύνθεση συγκεκριμένων παραγόντων πήξης του αίματος. Η βιταμίνη D αυξάνει την απορρόφηση ασβεστίου από τον γαστρεντερικό σωλήνα και στη συνέχεια ελέγχει την εναπόθεσή του στα οστά. 45 Σε ποιες κατηγορίες διακρίνονται οι βιταμίνες και πώς επιτυγχάνεται η απορρόφηση της κάθε κατηγορίας από τον οργανισμό του ανθρώπου; Οι βιταμίνες μπορεί να είναι υδατοδιαλυτές ή λιποδιαλυτές. Οι υδατοδιαλυτές βιταμίνες (Β 1, Β 2, Β 6, Β 12, C, νιασίνη, παντοθενικό οξύ, φυλλικό οξύ) μπορούν να απορροφηθούν με διάχυση, όταν βρίσκονται στον οργανισμό μας σε υψηλή συγκέντρωση. Ορισμένες φορές μεταφέρονται με ειδικούς μηχανισμούς που διαθέτει ο οργανισμός μας. Οι λιποδιαλυτές βιταμίνες (Α, D, Ε, Κ) εισέρχονται στα επιθηλιακά κύτταρα του λεπτού εντέρου με διάχυση. Εκεί ενώνονται με τα χυλομικρά και συνεχίζουν την πορεία τους. 46 Ποια είναι η σημασία των ανόργανων ουσιών για τον οργανισμό του ανθρώπου; Οι ανόργανες ενώσεις παίζουν σημαντικό ρόλο σε πολλές λειτουργίες του οργανισμού, αν και δεν του προσφέρουν ενέργεια, γι αυτό και ορισμένες υπάρχουν στον οργανισμό 69

10 μας σε μεγάλες ποσότητες (π.χ. ιόντα ασβεστίου, καλίου, νατρίου, χλωρίου). Άλλα στοιχεία βρίσκονται στον οργανισμό μας σε ελάχιστες ποσότητες και για τον λόγο αυτό ονομάζονται ιχνοστοιχεία (π.χ. χαλκός, φθόριο, ψευδάργυρος, κοβάλτιο). Οι ανόργανες ουσίες αποτελούν συστατικά του πλάσματος, της αιμοσφαιρίνης, των οστών κ.ά. METABOΛΙΣΜΟΣ 47 Τι ονομάζεται μεταβολισμός και σε τι διακρίνεται; Μεταβολισμός ονομάζεται το σύνολο των βιοχημικών αντιδράσεων που πραγματοποιού - νται στον οργανισμό του ανθρώπου. Διακρίνεται στον αναβολισμό και στον καταβολισμό. 48 Τι είναι ο καταβολισμός και τι ο αναβολισμός; Τι εξασφαλίζουν στον οργανισμό του ανθρώπου; Καταβολισμός είναι το σύνολο των βιοχημικών αντιδράσεων με τις οποίες πραγματοποιείται η διάσπαση των οργανικών μορίων. Η διαδικασία αυτή απελευθερώνει ενέργεια, η οποία χρησιμοποιείται για τη σύνθεση μορίων ATP (τριφωσφορική αδενοσίνη). Οι ενεργειακές ανάγκες των διαφόρων τύπων κυττάρων ποικίλλουν ανάλογα με τις λειτουργίες τους και εξασφαλίζονται με τις αντιδράσεις του καταβολισμού. Αναβολισμός είναι η σύνθεση πολύπλοκων οργανικών μορίων, όπως ενζύμων ή δομικών πρωτεϊνών, από άλλα απλούστερα, με ενέργεια που προσφέρεται από τη διάσπαση μορίων ATP. 49 Τι χρειάζεται για τη διεξαγωγή των αντιδράσεων του μεταβολισμού; Για να πραγματοποιηθούν οι αντιδράσεις του μεταβολισμού, απαιτούνται: θρεπτικές ουσίες, όπως υδατάνθρακες, λίπη, βιταμίνες, νερό, ανόργανες ουσίες (ιόντα) που προσλαμβάνονται από την τροφή. οξυγόνο, το οποίο προσλαμβάνεται από τον ατμοσφαιρικό αέρα που εισέρχεται στους πνεύμονες και είναι απαραίτητο για τις οξειδώσεις. Το οξυγόνο και οι θρεπτικές ουσίες, που εισέρχονται στον οργανισμό μας, μεταφέρονται με την κυκλοφορία του αίματος σε όλα τα κύτταρα των ιστών. 50 Πώς χρησιμοποιείται το μεγαλύτερο ποσοστό ενέργειας που προσφέρουν οι υδατάνθρακες στον οργανισμό του ανθρώπου; Το μεγαλύτερο ποσοστό της ενέργειας που προσφέρουν οι υδατάνθρακες στον οργανισμό του ανθρώπου (99%) χρησιμοποιείται για τη σύνθεση ATP (τριφωσφορικής αδενοσίνης). 70

11 51 Τι συμβαίνει στη γλυκόζη όταν φτάσει στα κύτταρα του οργανισμού μας; Η γλυκόζη, μέσω της κυκλοφορίας του αίματος, φτάνει σε όλα κύτταρα του οργανισμού μας και εισέρχεται σε αυτά μέσω της κυτταρικής μεμβράνης. Στη συνέχεια, διασπάται ώστε να απελευθερωθεί ενέργεια, η οποία δεσμεύεται στο ATP. Τα μυϊκά κύτταρα αποθηκεύουν γλυκόζη με τη μορφή γλυκογόνου, επειδή έχουν αυξημένες ενεργειακές ανάγκες. 52 Τι συμβαίνει στον οργανισμό του ανθρώπου όταν ελαττωθούν οι υδατάνθρακες; Στην περίπτωση που τα αποθέματα των υδατανθράκων του οργανισμού ελαττωθούν, τις ενεργειακές ανάγκες του οργανισμού μας καλύπτουν τα λίπη που έχουν αποθηκευτεί στον λιπώδη ιστό και στο ήπαρ. Τα λίπη διασπώνται και παράγεται γλυκερόλη, από την οποία συντίθεται γλυκόζη. 2 Πεπτικό σύστημα 53 Ποιες κατηγορίες περιλαμβάνονται στα λίπη; Στα λίπη περιλαμβάνονται: τα ουδέτερα λίπη ή τριγλυκερίδια, που χρησιμοποιούνται από τον οργανισμό μας κυρίως για εξασφάλιση ενέργειας. τα φωσφολιπίδια, που αποτελούν δομικό συστατικό των κυτταρικών μεμβρανών. η χοληστερόλη, που είναι συστατικό της χολής. 54 Πώς χρησιμοποιεί ο οργανισμός μας τα λίπη; Ο οργανισμός μας χρησιμοποιεί τα τριγλυκερίδια για την απελευθέρωση ενέργειας. Όταν στον οργανισμό μας υπάρχουν επαρκείς ποσότητες υδατανθράκων, η απελευθέρωση ενέργειας από τριγλυκερίδια περιορίζεται αρκετά. 55 Ποια είναι η ενεργειακή αξία των λιπών σε σχέση με τους υδατάνθρακες; Η ενεργειακή αξία των λιπών είναι μεγαλύτερη από αυτή των υδατανθράκων. Ένα γραμμάριο λίπους αποδίδει στον οργανισμό 2,25 φορές μεγαλύτερη ποσότητα ενέργειας από αυτή που αποδίδει ένα γραμμάριο γλυκογόνου. Τα κύτταρα αποθηκεύουν γλυκογόνο, όμως η ικανότητά τους να αποθηκεύουν υδατάνθρακες με αυτή τη μορφή είναι μικρή. Γι αυτό ο οργανισμός αποθηκεύει μεγάλες ποσότητες λιπών στο ήπαρ και στον λιπώδη ιστό. 56 Πώς χρησιμοποιεί ο οργανισμός μας τις πρωτεΐνες; Οι πρωτεΐνες στον οργανισμό μας αποτελούν: δομικά συστατικά, π.χ. κολαγόνο, ελαστίνη. λειτουργικά συστατικά, π.χ. ένζυμα, ορμόνες, αντισώματα. 71

12 57 Πώς γίνεται η πέψη των πρωτεϊνών στον οργανισμό του ανθρώπου; Η πέψη των πρωτεϊνών στον γαστρεντερικό σωλήνα έχει ως τελικό προϊόν τα αμινοξέα, τα οποία είναι μόρια που απορροφώνται γρήγορα (μέσα σε 5-10 λεπτά) στο λεπτό έντερο και μέσω της κυκλοφορίας του αίματος φτάνουν σε ολόκληρο τον οργανισμό και εισέρχονται στα κύτταρα. 58 Πώς χρησιμοποιούνται τα αμινοξέα από τον οργανισμό μας; Τα αμινοξέα που εισέρχονται στα κύτταρα: χρησιμοποιούνται στη διαδικασία της πρωτεϊνοσύνθεσης για τον σχηματισμό των πρωτεϊνών. μπορεί να χρησιμοποιηθούν για την απελευθέρωση ενέργειας, μόνο στην περίπτωση που στον οργανισμό υπάρχει έλλειψη υδατανθράκων και λιπών. Ερωτήσεις κλειστού τύπου Να βάλετε σε κύκλο το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση ή στη φράση που συμπληρώνει σωστά την πρόταση. 1 2 Οι θρεπτικές ουσίες που προσφέρουν ενέργεια στον οργανισμό είναι: α. βιταμίνες και ανόργανα άλατα. β. ιόντα και σάκχαρα. γ. λίπη και υδατάνθρακες. δ. οργανικά οξέα και βάσεις. Τι ονομάζεται πέψη; α. Η διαδικασία με την οποία οι θρεπτικές ουσίες διασπώνται στον οργανισμό μας ώστε να μπορούν να απορροφηθούν. β. Οι εκκριτικές ή απορροφητικές λειτουργίες που πραγματοποιούνται στο στομάχι, στο δωδεκαδάκτυλο και στο έντερο. γ. Ο τεμαχισμός της τροφής από τα μπροστινά δόντια και η άλεσή της από τα οπίσθια. δ. Η μεταφορά του βλωμού και των υγρών από το στόμα στο στομάχι και στη συνέχεια στο έντερο Το πεπτικό σύστημα αποτελείται από: α. το ήπαρ, το πάγκρεας και το στομάχι. β. το έντερο, λεπτό και παχύ, το στόμα και το στομάχι. γ. το στόμα, τον οισοφάγο, το στομάχι και το έντερο. δ. τον γαστρεντερικό σωλήνα και τους προσαρτημένους αδένες.

13 4 5 Τι είναι ο γαστρεντερικός σωλήνας; α. Χιτώνας ο οποίος μπορεί και επιτελεί κινήσεις ανάμειξης και περισταλτικές. β. Σωλήνας ο οποίος μπορεί να διευρύνεται ώστε να αποθηκεύεται η τροφή. γ. Κοίλος αγωγός με τοίχωμα από τέσσερις στιβάδες. δ. Επίμηκες όργανο του οποίου η έκκριση ουσιών ελέγχεται από ορμόνες. Κάθε τμήμα του γαστρεντερικού σωλήνα μπορεί και επιτελεί: α. διάσπαση των θρεπτικών συστατικών της τροφής. β. κινητικές, εκκριτικές ή απορροφητικές λειτουργίες. γ. αποθήκευση μεγάλων ποσοτήτων τροφής. δ. παραγωγή και σύνθεση βιταμινών και υδατανθράκων. 2 Πεπτικό σύστημα Η περισταλτική κίνηση είναι μια κίνηση: α. ανάμειξης. β. σύνθεσης. γ. διάσπασης. δ. προώθησης. Η εκκριτική λειτουργία του γαστρεντερικού σωλήνα βοηθάει: α. στην προστασία του. β. στη ρύθμισή της λειτουργίας του. γ. στη διάσπαση θρεπτικών ουσιών. δ. σε όλες τις λειτουργίες που αναφέρονται στα α, β και γ. Ποιες από τις παρακάτω ουσίες περιέχονται στο σάλιο; α. Βλέννα, πτυαλίνη και λυσοζύμη. β. Πεψίνη και υδροχλωρικό οξύ. γ. Νερό και βιταμίνες. δ. Όλες οι ουσίες που αναφέρονται στα α, β και γ. Στιβάδες που συνιστούν το τοίχωμα του γαστρεντερικού σωλήνα είναι: α. ο μυϊκός χιτώνας. β. ο ορογόνος χιτώνας. γ. ο βλεννογόνος και ο υποβλεννογόνιος χιτώνας. δ. όλοι οι χιτώνες που αναφέρονται στα α, β και γ. 10 Ποιος είναι ο ρόλος της γλώσσας; α. Βοηθάει στις διαδικασίες της μάσησης και της κατάποσης. β. Σχετίζεται με τη λειτουργία της γεύσης. γ. Παίζει σημαντικό ρόλο στην αφή και στην ομιλία. δ. Συμβάλλει σε όλα όσα αναφέρονται στα α, β και γ. 73

14 Τι είναι οι νεογιλοί; α. Τα τριάντα δύο δόντια που εκφύονται στην παιδική ηλικία. β. Δόντια που πρωτοεμφανίζονται στον έκτο με έβδομο μήνα του βρέφους. γ. Δόντια των οποίων η έκφυση ολοκληρώνεται στην ηλικία των δέκα ετών. δ. Τα δόντια στα οποία παρατηρούνται όσα αναφέρονται στα α, β και γ. Η λυσοζύμη είναι ένζυμο που: α. περιέχει νερό και μικρόβια. β. συμβάλλει στην πέψη του αμύλου. γ. καταστρέφει το κυτταρικό τοίχωμα των βακτηρίων. δ. αυξάνει τον ρυθμό έκκρισης του σάλιου. Οι σιελογόνοι αδένες που βρίσκονται στον οργανισμό του ανθρώπου: α. είναι πέντε ζεύγη. β. διεγείρονται από μηχανικά και χημικά ερεθίσματα. γ. εκκρίνουν σάλιο και βλέννα. δ. παράγουν τρία λίτρα σάλιου την ημέρα. Η ουλίτιδα είναι: α. βλάβη στους ιστούς. β. σπάσιμο στα δόντια. γ. ένζυμο της πέψης. δ. το πρώτο στάδιο της κατάποσης. Η μάσηση είναι μια διαδικασία η οποία επιτυγχάνεται με κινήσεις: α. της κάτω γνάθου. β. της γλώσσας. γ. των χειλιών και των παρειών. δ. όλων όσων αναφέρονται στα α, β και γ. Τι ονομάζεται κατάποση; α. Η διαδικασία μεταφοράς της τροφής που ολοκληρώνεται σε δύο στάδια. β. Ο τεμαχισμός της τροφής και η ανάμειξή της με σάλιο και βλέννα. γ. Η μεταφορά του βλωμού και των υγρών από το στόμα στο στομάχι. δ. Το σύνολο των περισταλτικών κινήσεων που πραγματοποιούνται από τη γλώσσα Κατά τη διέλευση της τροφής από τον φάρυγγα προς τον οισοφάγο, δε δημιουργείται κίνδυνος για την αναπνοή, επειδή: α. η τροφή έχει τεμαχιστεί και έχει μετατραπεί σε βλωμό. β. ο λάρυγγας κινείται προς τα επάνω. γ. η γλώσσα κλείνει την είσοδο του φάρυγγα. δ. ο βλωμός μετακινείται ταχύτατα προς το στομάχι.

15 18 19 Το στομάχι έχει την ικανότητα να διευρύνεται και η ικανότητα αυτή οφείλεται: α. στη συσσώρευση μεγάλης ποσότητας τροφής. β. στην έκκριση πεπτικών υγρών από τους γαστρικούς αδένες. γ. στην ύπαρξη πτυχών του βλεννογόνου και του υποβλεννογόνιου χιτώνα. δ. στην παραγωγή ουσιών που συντελούν στη δημιουργία χυμού. Μία από τις λειτουργίες του στομάχου είναι: α. η προώθηση του χυλού στο παχύ έντερο. β. η μερική πέψη των αμινοξέων. γ. η έκκριση πρωτεϊνών και η ανάμειξή τους με την τροφή. δ. η αποθήκευση μεγάλων ποσοτήτων τροφής. 2 Πεπτικό σύστημα Τι περιέχει το γαστρικό υγρό; α. Λίπη και πρωτεΐνες. β. Ένζυμα και προένζυμα. γ. Βλέννα και πεψίνη. δ. Πεψινογόνο και υδροχλωρικό οξύ. Στο δωδεκαδάκτυλο καταλήγουν: α. μικρή ποσότητα του χυμού. β. χολή από τη χοληδόχο κύστη. γ. παγκρεατικές εκκρίσεις. δ. όλα όσα αναφέρονται στα α, β και γ. Οι λειτουργίες που ολοκληρώνονται στο λεπτό έντερο είναι: α. η πέψη των πρωτεϊνών. β. η πέψη των υδατανθράκων και των λιπών. γ. η απορρόφηση των θρεπτικών συστατικών. δ. όλες οι παραπάνω. Οι μικρολάχνες είναι: α. προεκβολές της κυτταρικής μεμβράνης των επιθηλιακών κυττάρων των λαχνών. β. ένζυμα που διασπούν σε μικρά μόρια τις λάχνες του εντέρου. γ. εκκρίσεις του βλεννογόνου του λεπτού εντέρου. δ. μικρά μόρια συστατικά του εντερικού υγρού. 24 Στο παχύ έντερο γίνεται: α. παραγωγή εντερικού υγρού με ουδέτερο ph. β. συσσώρευση παγκρεατικών εκκρίσεων και χολής. γ. απορρόφηση νερού, αλάτων και ορισμένων βιταμινών. δ. σύνθεση λιπαρών οξέων και φωσφολιπιδίων. 75

16 Τα κόπρανα που δημιουργούνται στο παχύ έντερο περιέχουν: α. υπολείμματα τροφών. β. χρωστικές ουσίες της χολής. γ. διάφορα βακτήρια. δ. όλα όσα αναφέρονται στα α, β και γ. Τα βακτήρια που περιέχονται στα κόπρανα: α. τους προσδίδουν χαρακτηριστικό χρώμα. β. μεταβολίζουν τις άπεπτες ουσίες. γ. συμβάλλουν στην παραγωγή βάσεων και αλάτων. δ. πραγματοποιούν όλα όσα αναφέρονται στα α, β και γ. Το παγκρεατικό υγρό: α. περιέχει οξέα για τη διάσπαση πρωτεϊνών, λιπών και νουκλεϊκών οξέων. β. ελέγχεται από ένζυμα που παράγονται στο λεπτό έντερο. γ. εκβάλλει στο δωδεκαδάκτυλο μέσω εκφορητικού πόρου. δ. βοηθάει στη σύνθεση γλυκόζης. Όλα τα κύτταρα του ήπατος παράγουν: α. γλυκόζη. β. χολή. γ. ουρικό οξύ. δ. ορμόνες. Τι περιέχει η χολή; α. Νερό και χολοχρωστικές. β. Ανόργανα και χολικά άλατα. γ. Χοληστερόλη και λεκιθίνη. δ. Όλες τις ουσίες που αναφέρονται στα α, β και γ. Για τον άνθρωπο, κύρια πηγή υδατανθράκων είναι: α. οι μονοσακχαρίτες γλυκόζη και φρουκτόζη. β. οι δισακχαρίτες καλαμοσάκχαρο, μαλτόζη και λακτόζη. γ. οι πολυσακχαρίτες γλυκογόνο και άμυλο. δ. όλοι οι υδατάνθρακες που αναφέρονται στα α, β και γ Η διάσπαση του αμύλου γίνεται με την επίδραση των ενζύμων: α. αμυλάση και καταλάση. β. πεπτιδάση και φωσφατάση. γ. πτυαλίνη και παγκρεατική αμυλάση. δ. που αναφέρονται στα α, β και γ.

17 32 33 Στο ανώτερο τμήμα του λεπτού εντέρου: α. δρουν τα παγκρεατικά ένζυμα. β. συνεχίζεται η πέψη των πρωτεϊνών. γ. προκύπτουν μετά από διάσπαση διπεπτίδια και αμινοξέα. δ. επιτυγχάνονται όλα όσα αναφέρονται στα α, β και γ. Στο λεπτό έντερο πραγματοποιείται γαλακτωματοποίηση των λιπών και προκύπτουν σωματίδια μικρότερου μεγέθους, ώστε να μπορούν: α. να απορροφηθούν από τις λάχνες. β. να δράσουν τα πεπτικά ένζυμα. γ. να απομακρυνθούν με τη λέμφο. δ. να εισέλθουν στο εσωτερικό των κυττάρων με διάχυση. 2 Πεπτικό σύστημα Τι είναι τα χυλομικρά; α. Δομές από φωσφολιπίδια και χοληστερόλη στο εσωτερικό των λαχνών. β. Σωματίδια που προκύπτουν με τη δράση του ενζύμου παγκρεατική λιπάση. γ. Σφαιρίδια από τριγλυκερίδια που σχηματίζονται στο ενδοπλασματικό δίκτυο των επιθηλιακών κυττάρων. δ. Λιποδιαλυτές βιταμίνες που βρίσκονται σε μικρές ποσότητες στις τροφές. Η βιταμίνη Κ: α. συμβάλλει στην πήξη του αίματος. β. μειώνει τη δυνατότητα πρόσληψης γλυκόζης. γ. συντελεί στη μετατροπή συνενζύμων σε ένζυμα. δ. αυξάνει την απορρόφηση του ασβεστίου. Στον οργανισμό του ανθρώπου, οι ανόργανες ουσίες: α. δεν παρέχουν ενέργεια. β. όπως το ασβέστιο, υπάρχουν σε μεγάλες ποσότητες. γ. όπως το φθόριο, υπάρχουν σε ελάχιστες ποσότητες. δ. πραγματοποιούν όσα αναφέρονται στα α, β και γ. Τι είναι μεταβολισμός; α. Η διάσπαση των οργανικών μορίων και η απελευθέρωση ενέργειας. β. Το σύνολο των βιοχημικών αντιδράσεων που γίνονται στον οργανισμό. γ. Οι διαδικασίες κατά τις οποίες η ενέργεια χρησιμοποιείται για σύνθεση ΑΤΡ. δ. Η σύνθεση οργανικών μορίων από άλλα απλούστερα, με δέσμευση ενέργειας. 77

18 Επειδή τα μυϊκά κύτταρα έχουν αυξημένες ενεργειακές ανάγκες, αποθηκεύουν γλυκόζη με τη μορφή: α. οξυγόνου. β. λίπους. γ. ΑΤΡ. δ. γλυκογόνου. Τα τελικά προϊόντα της πέψης των πρωτεϊνών είναι: α. τα λιπίδια. β. το γλυκογόνο. γ. τα αμινοξέα. δ. οι μονοσακχαρίτες. Μεγάλες ποσότητες λίπους αποθηκεύονται: α. στο στομάχι. β. στο ήπαρ. γ. στο πάγκρεας. δ. στο παχύ έντερο. Να χαρακτηρίσετε τις παρακάτω προτάσεις με Σ, αν είναι σωστές, ή με Λ, αν είναι λανθασμένες, και να επαναδιατυπώσετε σωστά αυτές που έχετε χαρακτηρίσει λανθασμένες. 1 Ο άνθρωπος εξασφαλίζει την απαραίτητη ενέργεια για να διατηρηθεί στη ζωή με την οξείδωση των θρεπτικών ουσιών που υπάρχουν στις τροφές Οι θρεπτικές ουσίες που εισέρχονται στον οργανισμό μας μέσω του πεπτικού συστήματος υφίστανται κατεργασία, ώστε να μπορέσουν να απορροφηθούν. Η διαδικασία αυτή ονομάζεται κατάποση. Οι θρεπτικές ουσίες που δεν παρέχουν ενέργεια στον οργανισμό είναι οι υδατάνθρακες και τα λίπη, ενώ το νερό, οι βιταμίνες και τα ανόργανα άλατα παρέχουν μεγάλες ποσότητες ενέργειας στον οργανισμό. Το πεπτικό σύστημα αποτελείται από τον γαστρεντερικό σωλήνα και τους προσαρτημένους αδένες, που είναι οι σιελογόνοι, το πάγκρεας και το ήπαρ. Η κινητική λειτουργία του λεπτού εντέρου επιταχύνει την ανάμειξη και την προώθηση της τροφής σε όλο το μήκος του και γίνεται με κινήσεις ανάμειξης ή κινήσεις προώθησης, όπως η περισταλτική. 78

19 6 Ο γαστρεντερικός σωλήνας αρχίζει με τη στοματική κοιλότητα, στη συνέχεια συναντάμε τον φάρυγγα, τον οισοφάγο, το στομάχι, το λεπτό έντερο, το παχύ έντερο και στο τέλος βρίσκεται ο πρωκτός. 7 8 Η στοματική κοιλότητα αποτελείται από τα χείλη, τις παρειές, την υπερώα (μαλακή και σκληρή) και περιέχει τα δόντια και τη γλώσσα, η οποία συμμετέχει στη δημιουργία χυμού και χυλού. Το σάλιο περιέχει νερό, πτυαλίνη (ένζυμο που καταστρέφει το κυτταρικό τοίχωμα των βακτηρίων), λυσοζύμη (ένζυμο που βοηθάει στην πέψη του αμύλου) και βλέννα. 2 Πεπτικό σύστημα 9 Η μάσηση επιτυγχάνεται με πολλές εκούσιες κινήσεις της κάτω γνάθου, της γλώσσας, των παρειών και των χειλιών, με αποτέλεσμα την κατάτμηση της τροφής και την ανάμειξή της με σάλιο και βλέννα (σχηματισμός βλωμού) Κατά τη δεύτερη φάση της κατάποσης (που πραγματοποιείται ακούσια), ο χυμός προωθείται από τον οισοφάγο προς τον φάρυγγα, ενώ ταυτόχρονα ο λάρυγγας κινείται προς τα επάνω, με αποτέλεσμα να εμποδίζεται η είσοδος του χυμού σε αυτόν. Οι λειτουργίες του στομάχου είναι η αποθήκευση μεγάλων ποσοτήτων τροφής, η έκκριση ουσιών, η ανάμειξη ουσιών και τροφής με σκοπό να δημιουργηθεί ο βλωμός, η μερική πέψη των λιπών που περιέχονται στην τροφή και η προώθηση του βλωμού στο λεπτό έντερο. Το γαστρικό υγρό περιέχει πεψίνη, η οποία είναι προένζυμο και μετατρέπεται στο ένζυμο πεψινογόνο, και υδροχλωρικό οξύ, το οποίο καταστρέφει τους περισσότερους μικροοργανισμούς που εισέρχονται με την τροφή μας. Με περισταλτικές κινήσεις μια μικρή ποσότητα χυμού φτάνει στο δωδεκαδάκτυλο και εκεί φτάνει επίσης, μέσω κοινού πόρου, η χολή από τη χοληδόχο κύστη, καθώς και παγκρεατικές εκκρίσεις από το πάγκρεας. Κάθε μικρολάχνη, πτύχωση του βλεννογόνου του λεπτού εντέρου, φέρει νευρικά κύτταρα των οποίων η κυτταρική μεμβράνη εμφανίζει μικροσκοπικές προεκβολές που ονομάζονται λάχνες. Στο παχύ έντερο γίνεται απορρόφηση νερού, αλάτων και βιταμινών και έτσι δημιουργούνται τα κόπρανα, τα οποία περιέχουν τα άπεπτα υπολείμματα των τροφών, χρωστικές της χολής και βακτήρια. 79

20 Το πάγκρεας, ως ενδοκρινής αδένας, παράγει το παγκρεατικό υγρό, το οποίο περιέχει ένζυμα για τη διάσπαση υδατανθράκων, πρωτεϊνών, λιπών και νουκλεϊκών οξέων. Την έκκριση του παγκρεατικού υγρού ελέγχουν ένζυμα που παράγονται στο παχύ έντερο. Η χολή είναι υγρό που περιέχει νερό, ανόργανα και χολικά άλατα, χοληστερόλη, λεκιθίνη και χολοχρωστικές και παράγεται σε μικρές ποσότητες από όλα τα κύτταρα του ήπατος. Κύρια πηγή υδατανθράκων για τον άνθρωπο είναι οι μονοσακχαρίτες άμυ - λο και γλυκογόνο, οι πολυσακχαρίτες καλαμοσάκχαρο, μαλτόζη και λακτόζη, καθώς και οι δισακχαρίτες γλυκόζη και φρουκτόζη. Η διάσπαση του αμύλου αρχίζει στο στόμα με τη δράση του ενζύμου πτυαλίνη και συνεχίζεται στο ανώτερο τμήμα του λεπτού εντέρου με την επίδραση του ενζύμου παγκρεατική αμυλάση. Στο στομάχι, το ένζυμο πεψινογόνο διασπά τις πρωτεΐνες σε μικρότερα αμινοξέα, ενώ στο ανώτερο τμήμα του λεπτού εντέρου συνεχίζεται η πέψη των πρωτεϊνών με την επίδραση των ηπατικών ενζύμων, τα οποία είναι η θρυψίνη, η χυμοθρυψίνη, οι αμινοπεπτιδάσες και οι καρβοξυπεπτιδάσες. Κατά την πέψη των λιπών, με την επίδραση των χολικών αλάτων, προκύπτουν σωματίδια μικρότερου μεγέθους, στα οποία μπορούν να δράσουν τα μη λιποδιαλυτά πεπτικά ένζυμα, όπως η ηπατική λιπάση, οπότε τα ουδέτερα λίπη διασπώνται σε τριγλυκερίδια, οξέα και γλυκερόλη. Οι βιταμίνες δρουν κυρίως ως συνένζυμα και έτσι η βιταμίνη Β 1 βοηθάει την πρόσληψη της γλυκόζης από τα νευρικά κύτταρα, ενώ η βιταμίνη Κ είναι απαραίτητη για τη σύνθεση συγκεκριμένων παραγόντων πήξης του αίματος. Οι ανόργανες ενώσεις (ιόντα), όπως ο χαλκός και το φθόριο, συναντώνται σε μεγάλες ποσότητες στον οργανισμό μας και παίζουν σημαντικό ρόλο σε πολλές λειτουργίες του, ενώ άλλες, όπως ενώσεις ασβεστίου και καλίου, βρίσκονται στον οργανισμό μας σε ελάχιστες ποσότητες και για τον λόγο αυτό ονομάζονται ιχνοστοιχεία Αναβολισμός είναι το σύνολο των βιοχημικών αντιδράσεων με τις οποίες πραγματοποιείται η διάσπαση των οργανικών μορίων και απελευθερώνεται ενέργεια, η οποία χρησιμοποιείται για τη σύνθεση μορίων ATP, ενώ κα-

ΠΕΨΗ ΚΑΙ ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗ ΤΩΝ ΘΡΕΠΤΙΚΩΝ ΟΥΣΙΩΝ

ΠΕΨΗ ΚΑΙ ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗ ΤΩΝ ΘΡΕΠΤΙΚΩΝ ΟΥΣΙΩΝ 8. Σημειώστε με ποιους από τους παρακάτω τρόπους δρα το σάλιο: α. συμβάλλει στην πέψη των πρωτεϊνών β. συμμετέχει στη δημιουργία βλωμού (μπουκιάς) γ. συμβάλλει στην καθαριότητα των δοντιών δ. λειαίνει

Διαβάστε περισσότερα

3. Το σχεδιάγραμμα παρουσιάζει τομή ανθρώπινου πεπτικού συστήματος.

3. Το σχεδιάγραμμα παρουσιάζει τομή ανθρώπινου πεπτικού συστήματος. ΠΕΠΤΙΚΟ 1. Α. Να γράψετε τα είδη των δοντιών Α, Β, Γ, Δ και τα μέρη του δοντιού Ε Μ. Β. Πόσα δόντια έχει ένα παιδί 3 χρόνων; Γ. Ποιοι αδένες αφήνουν το έκκριμά τους στη στοματική κοιλότητα και ποιο το

Διαβάστε περισσότερα

Πεπτικός σωλήνας Κύρια λειτουργία του είναι η εξασφάλιση του διαρκούς ανεφοδιασμού του οργανισμού με νερό, ηλεκτρολύτες και θρεπτικά συστατικά.

Πεπτικός σωλήνας Κύρια λειτουργία του είναι η εξασφάλιση του διαρκούς ανεφοδιασμού του οργανισμού με νερό, ηλεκτρολύτες και θρεπτικά συστατικά. Πεπτικός σωλήνας Κύρια λειτουργία του είναι η εξασφάλιση του διαρκούς ανεφοδιασμού του οργανισμού με νερό, ηλεκτρολύτες και θρεπτικά συστατικά. Στον πεπτικό σωλήνα πραγματοποιείται ο τεμαχισμός της τροφής

Διαβάστε περισσότερα

2. ΠΕΠΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΠΕΠΤΙΚΟΥ

2. ΠΕΠΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΠΕΠΤΙΚΟΥ 2. ΠΕΠΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Για να διατηρηθεί η ζωή, να εξασφαλιστούν δηλαδή οι δομές και οι λειτουργίες της, χρειάζεται ενέργεια. Ο άνθρωπος εξασφαλίζει την απαραίτητη γι' αυτόν ενέργεια με τη διάσπαση (οξείδωση)

Διαβάστε περισσότερα

2. ΠΕΠΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΠΕΠΤΙΚΟΥ

2. ΠΕΠΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΠΕΠΤΙΚΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 2. ΠΕΠΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Για να διατηρηθεί η ζωή, να εξασφαλιστούν δηλαδή οι δομές και οι λειτουργίες της, χρειάζεται ενέργεια. Ο άνθρωπος εξασφαλίζει την απαραίτητη γι' αυτόν ενέργεια με τη διάσπαση

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΕΜΠΤΟ ΠΕΠΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΕΜΠΤΟ ΠΕΠΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΕΜΠΤΟ ΠΕΠΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ 2016 2 ΠΕΠΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΕΠΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Πέψη Μηχανική πέψη Χημική πέψη Απορρόφηση Γαστρεντερικός σωλήνας Όργανα του πεπτικού συστήματος: 1. 2. 3. 4. 5. 6. Τέσσερα είδη ιστών

Διαβάστε περισσότερα

1. Να αν τιστοιχίσετε τους όρους της στήλης Ι με τις προτάσεις της στήλης ΙΙ:

1. Να αν τιστοιχίσετε τους όρους της στήλης Ι με τις προτάσεις της στήλης ΙΙ: Ερωτήσεις Προβλήματα Δραστηριότητες 1. Να αν τιστοιχίσετε τους όρους της στήλης Ι με τις προτάσεις της στήλης ΙΙ: Ι Βιταμίνες Υδατάνθρακες Πρωτεΐνες Λίπη Βοηθούν κυρίως στη δόμηση νέων κυττάρων. Προσφέρουν

Διαβάστε περισσότερα

5. ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ

5. ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ 5. ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ 5.1 ΠΕΠΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Η ανάγκη ενέργειας του οργανισμού προκύπτει από το γεγονός ότι η ζωντανή ύλη είναι ένα θερμοδυναμικά ασταθές σύστημα, που θα εξαντληθεί αν δεν προστίθεται

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ A ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ A ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ A ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ Tόμος 1ος 22-0010_l_a_biology_bm 1-89 18b.indd 1 5/12/2016 1:17:22 µµ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΡΧΙΚΗΣ ΕΚΔΟΣΗΣ ΟΜΑΔΑ ΣΥΓΓΡΑΦΗΣ Δρ. ΚΑΣΤΟΡΙΝΗΣ ΑΝΤΩΝΗΣ, Βιολόγος, Εκπαιδευτικός Δ/θμιας Εκπαίδευσης.

Διαβάστε περισσότερα

Από το Κύτταρο στον Οργανισµό

Από το Κύτταρο στον Οργανισµό ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Από το Κύτταρο στον Οργανισµό Α. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ Να βάλετε σε κύκλο το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση ή στη φράση που συµπληρώνει σωστά την πρόταση: 1. Στον ανθρώπινο οργανισµό

Διαβάστε περισσότερα

www.cyprusbiology.com ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΕΜΠΤΟ ΠΕΠΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ

www.cyprusbiology.com ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΕΜΠΤΟ ΠΕΠΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΕΜΠΤΟ 2011 2 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΕΜΠΤΟ Στο πεπτικό σύστημα γίνεται η επεξεργασία των τροφών καθώς η μετατροπή ς σε απλούστερες. Η λειργία πεπτικού συστήματος μπορεί να συνοψιστεί σε τρεις λέξεις: (α) πέψη,

Διαβάστε περισσότερα

www.cyprusbiology.com ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΕΜΠΤΟ ΠΕΠΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ

www.cyprusbiology.com ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΕΜΠΤΟ ΠΕΠΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΕΜΠΤΟ 2013 2 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΕΜΠΤΟ Σ πεπτικό σύστημα γίνεται η επεξεργασία των τροφών καθώς η μετατροπή ς σε απλούστερες. Η λειργία πεπτικού συστήμας μπορεί να συνοψιστεί σε τρεις λέξεις: (α) πέψη,

Διαβάστε περισσότερα

Πεπτικό σύστημα και το κόστος της «καλοπέρασης»

Πεπτικό σύστημα και το κόστος της «καλοπέρασης» Πεπτικό σύστημα και το κόστος της «καλοπέρασης» Β. Στεργίου - Μιχαηλίδου Επίκουρη Καθηγήτρια Φυσιολογίας Της Ιατρικής Σχολής του Α.Π.Θ. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ Διευθυντής ο Καθηγητής Γ.Ανωγειανάκις

Διαβάστε περισσότερα

Λουκάς Νικολάου ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΕΜΠΤΟ ΠΕΠΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ

Λουκάς Νικολάου ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΕΜΠΤΟ ΠΕΠΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΕΜΠΤΟ ΠΕΠΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ 2007 ΠΕΠΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΕΜΠΤΟ ΠΕΠΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Στο πεπτικό σύστηµα γίνεται η επεξεργασία των τροφών καθώς και η µετατροπή τους σε απλούστερες. Η λειτουργία του πεπτικού

Διαβάστε περισσότερα

Κύριες υποδιαιρέσεις γαστρεντερικού σωλήνα. Επικουρικά όργανα

Κύριες υποδιαιρέσεις γαστρεντερικού σωλήνα. Επικουρικά όργανα Πεπτικό σύστημα Οι διαφάνειες προέρχονται από προηγούμενες διαλέξεις του Καθηγητή κ. Ταραβήρα (με μερικές τροποποιήσεις και προσθήκες όπου κρινόταν απαραίτητο). Η συμβολή σας είναι σημαντική για τη βελτίωση

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΑΤΑΝΘΡΑΚΕΣ. Τι είναι οι υδατάνθρακες;

ΥΔΑΤΑΝΘΡΑΚΕΣ. Τι είναι οι υδατάνθρακες; ΥΔΑΤΑΝΘΡΑΚΕΣ Τι είναι οι υδατάνθρακες; Οι υδατάνθρακες είναι τα νομίσματα ενέργειας του σώματός μας. Τα περισσότερα τρόφιμα που τρώμε καθημερινά αποτελούνται από υδατάνθρακες. Ο οργανισμός μας, σπα τους

Διαβάστε περισσότερα

Σκελετικό σύστημα. Λειτουργίες: 1. Στηρικτικό πλαίσιο του σώματος των ζώων 2. Κινητική ποικιλομορφία. 2. Σκληροί σκελετοί

Σκελετικό σύστημα. Λειτουργίες: 1. Στηρικτικό πλαίσιο του σώματος των ζώων 2. Κινητική ποικιλομορφία. 2. Σκληροί σκελετοί Σκελετικό σύστημα Λειτουργίες: 1. Στηρικτικό πλαίσιο του σώματος των ζώων 2. Κινητική ποικιλομορφία Τύποι: 1. Υδροστατικοί σκελετοί 2. Σκληροί σκελετοί Ενδοσκελετός Εξωσκελετός Σκελετικό σύστημα υδροστατικοί

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ - ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ. Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ - ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ. Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ - ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ οι χημικές αντιδράσεις που συμβαίνουν στον οργανισμό για την παραγωγή ενέργειας και τη διατήρηση της ζωής αναβολισμός

Διαβάστε περισσότερα

Πεπτικό σύστημα Περιγραφή

Πεπτικό σύστημα Περιγραφή Πεπτικό Σύστημα Πεπτικό σύστημα Περιγραφή Το γαστρεντερικό σύστημα (ΓΕΣ) αποτελείται από τα κοίλα όργανα που εκτείνονται από το στόμα έως τον πρωκτό και τους επικουρικούς αδένες που ευθύνονται για την

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογία. Απαντήσεις Κριτηρίων Αξιολόγησης. A Λυκείου. Θάνος Καψάλης Σοφία Πλατανιστιώτη ΕΛΛΗΝΟΕΚΔΟΤΙΚΗ. Κεφάλαιο 2ο: ΠΕΠΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ

Βιολογία. Απαντήσεις Κριτηρίων Αξιολόγησης. A Λυκείου. Θάνος Καψάλης Σοφία Πλατανιστιώτη ΕΛΛΗΝΟΕΚΔΟΤΙΚΗ. Κεφάλαιο 2ο: ΠΕΠΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Θάνος Καψάλης Σοφία Πλατανιστιώτη Βιολογία A Λυκείου Απαντήσεις Κριτηρίων Αξιολόγησης Κεφάλαιο 2ο: ΠΕΠΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Κεφάλαιο 3ο: ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Κεφάλαιο 4ο: ΛΕΜΦΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Κεφάλαιο 5ο: ΑΝΑΠΝΟΗ Κεφάλαιο

Διαβάστε περισσότερα

1. ΑΠΟ ΤΟ ΚΥΤΤΑΡΟ ΣΤΟΝ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟ

1. ΑΠΟ ΤΟ ΚΥΤΤΑΡΟ ΣΤΟΝ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 1. ΑΠΟ ΤΟ ΚΥΤΤΑΡΟ ΣΤΟΝ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟ ΚΥΤΤΑΡΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΙ Ο ανθρώπινος οργανισμός συνίσταται α- πό τρισεκατομμύρια κύτταρα. Τα κύτταρα αυτά εμφανίζουν σημαντική ποικιλομορφία, που αφορά το μέγεθος,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ: ΕΝΟTHTA 7: Ετεροτροφική διατροφή. Σελ. 135-151 (Οι σελ. 135-136 απλή αναφορά)

ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ: ΕΝΟTHTA 7: Ετεροτροφική διατροφή. Σελ. 135-151 (Οι σελ. 135-136 απλή αναφορά) Ετεροτροφική Διατροφή ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ: ΕΝΟTHTA 7: Ετεροτροφική διατροφή. Σελ. 135-151 (Οι σελ. 135-136 απλή αναφορά) Τρεις κατηγορίες οργανικών ενώσεων με θρεπτική αξία: υδατάνθρακες, λίπη και πρωτεΐνες.

Διαβάστε περισσότερα

Έννοιες Βιολογίας και Οικολογίας και η Διδακτική τους

Έννοιες Βιολογίας και Οικολογίας και η Διδακτική τους Έννοιες Βιολογίας και Οικολογίας και η Διδακτική τους Γιώργος Αμπατζίδης Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ακαδημαϊκό έτος 2016-17 Στο προηγούμενο μάθημα Βασική δομή του κυττάρου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΠΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΣΤΗ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ. Δρ. Ευριπιδου Πολυκαρπος C.D.A. College Limassol 2014/2015

ΠΕΠΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΣΤΗ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ. Δρ. Ευριπιδου Πολυκαρπος C.D.A. College Limassol 2014/2015 ΠΕΠΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΣΤΗ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ Δρ. Ευριπιδου Πολυκαρπος C.D.A. College Limassol 2014/2015 Το πεπτικο συστημα είναι ομαδα οργανων που μετατρεπει ότι τρωμε σε ουσιες οι οποιες μπορει να χρησιμοποιηθουν από

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΡΙΑ Κ. ΣΗΦΑΚΗ ΑΝΑΤΟΜΙΑ - ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΙΙ 1

ΜΑΡΙΑ Κ. ΣΗΦΑΚΗ ΑΝΑΤΟΜΙΑ - ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΙΙ 1 Η νήστιδα Ξεκινά από την νηστιδοδωδεκαδακτυλική καμπή Στο εσωτερικό της παρουσιάζει : κυκλικές πτυχές λεπτές προσεκβολές του βλεννογόνου - τις λάχνες Λεμφοζίδια (αθροίσματα λεμφοκυττάρων) και Πλάκες Payer,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ Οι οργανισμοί εξασφαλίζουν ενέργεια, για τις διάφορες λειτουργίες τους, διασπώντας θρεπτικές ουσίες που περιέχονται στην τροφή τους. Όμως οι φωτοσυνθετικοί

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΟΥ ΔΟΜΕΤΙΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΟΥ ΔΟΜΕΤΙΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΟΥ ΔΟΜΕΤΙΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2014-2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 Μάθημα: Βιολογία - Χημεία Τάξη: Γ Ημερομηνία: 05/06/2015 Διάρκεια: 2 ώρες Ονοματεπώνυμο: Τμήμα:.. Αρ:. Βαθμός:

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 5 ο ΠΕΠΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΜΑΡΙΑ Κ. ΣΗΦΑΚΗ ΑΝΑΤΟΜΙΑ - ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΙΙ 1

Κεφάλαιο 5 ο ΠΕΠΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΜΑΡΙΑ Κ. ΣΗΦΑΚΗ ΑΝΑΤΟΜΙΑ - ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΙΙ 1 Κεφάλαιο 5 ο ΠΕΠΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΜΑΡΙΑ Κ. ΣΗΦΑΚΗ ΑΝΑΤΟΜΙΑ - ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΙΙ 1 Το πεπτικό σύστημα αποτελείται Από όργανα (Γαστρεντερικός σωλήνας) Αρχίζει από το σώμα και καταλήγει στον πρωκτό Χωρίζεται σε: Στοματική

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Διατροφή

Εισαγωγή στη Διατροφή Εισαγωγή στη Διατροφή Ενότητα 6 η ΥΔΑΤΑΝΘΡΑΚΕΣ Όνομα καθηγητή: Μ. ΚΑΨΟΚΕΦΑΛΟΥ Όνομα καθηγητή: Α. ΖΑΜΠΕΛΑΣ Τμήμα: Επιστήμης τροφίμων και διατροφής του ανθρώπου ΣΤΟΧΟΙ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Η δομή των υδατανθράκων

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΤΟΜΙΑ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ ΙΙ

ΑΝΑΤΟΜΙΑ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ ΙΙ ΤΟΜΕΑΣ ΡΑΔΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΙΑΣ Β ΕΞΑΜΗΝΟ ΑΝΑΤΟΜΙΑ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ ΙΙ 2 ΟΣΤΕΟΛΟΓΙΑ 3 4 5 ΒΑΣΗ ΚΡΑΝΙΟΥ 6 ΚΡΟΤΑΦΟΓΝΑΘΙΚΗ ΔΙΑΡΘΡΩΣΗ 7 ΠΑΡΑΡΡΙΝΙΟΙ ΚΟΛΠΟΙ 8 9 10 11 ΑΤΛΑΝΤΟΑΞΟΝΙΚΗ ΑΡΘΡΩΣΗ 12 13 14 15 ΑΡΘΡΩΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΑΣΜΕΙΟΣ ΕΛΛΗΝΟΓΕΡΜΑΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ

ΕΡΑΣΜΕΙΟΣ ΕΛΛΗΝΟΓΕΡΜΑΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΕΡΑΣΜΕΙΟΣ ΕΛΛΗΝΟΓΕΡΜΑΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Ιδιωτικό Γενικό Λύκειο Όνομα: Ημερομηνία:./04/2014 ΤΑΞΗ : A Λυκείου ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ 1 ο ΘΕΜΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 11: Ενδοκρινείς αδένες ΒΙΟΛΟΓΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΩΝ ΑΝΑΓΚΩΝ ΤΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΝΟΥ Τόσο η εμπειρία όσο και τα επιστημονικά δεδομένα συνεχώς επιβεβαιώνουν την άποψη ότι η

ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΩΝ ΑΝΑΓΚΩΝ ΤΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΝΟΥ Τόσο η εμπειρία όσο και τα επιστημονικά δεδομένα συνεχώς επιβεβαιώνουν την άποψη ότι η ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΩΝ ΑΝΑΓΚΩΝ ΤΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΝΟΥ Τόσο η εμπειρία όσο και τα επιστημονικά δεδομένα συνεχώς επιβεβαιώνουν την άποψη ότι η διατροφή σχετίζεται άμεσα ή έμμεσα με την εμφάνιση ή/και

Διαβάστε περισσότερα

Β. ΚΑΜΙΝΕΛΛΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα).

Β. ΚΑΜΙΝΕΛΛΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα). ΒΙΟΛΟΓΙΑ Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα). Είδη οργανισμών Υπάρχουν δύο είδη οργανισμών: 1. Οι μονοκύτταροι, που ονομάζονται μικροοργανισμοί

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΑΔΙΠΠΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ:

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΑΔΙΠΠΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΑΔΙΠΠΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2014-2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΒΑΘ.:... ΟΛΟΓΡ.:... ΥΠΟΓΡ.:... ΤΑΞΗ: Γ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 12-06-2015 ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΣΥΝΟΛΙΚΟΣ ΧΡΟΝΟΣ: 2 ΩΡΕΣ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ:...

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΠΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ. ΠΕΠΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Ανατομία

ΠΕΠΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ. ΠΕΠΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Ανατομία ΠΕΠΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ 28-11-05 Μάθημα 8ο ΠΕΠΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Ανατομία Στόμα Φάρυγγας Επιγλωττίδα Οισοφάγος Στομάχι Ήπαρ Πάγκρεας Λεπτό Έντερο Παχύ Έντερο Ορθό Απευθυσμένο 1 ΟΙΣΟΦΑΓΟΣ Σωλήνας 22 25 εκ. & διάμετρο

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΙ Ως προς τη µορφή και τη λειτουργία τους. Κυτταρική διαφοροποίηση.

ΙΣΤΟΙ Ως προς τη µορφή και τη λειτουργία τους. Κυτταρική διαφοροποίηση. ΙΣΤΟΙ 1. Τα κύτταρα που αποτελούν τον οργανισµό µας, διακρίνονται σε διάφορους τύπους, παρά το γεγονός ότι όλα, τελικώς, προέρχονται από το ζυγωτό, δηλαδή το πρώτο κύτταρο µε το οποίο ξεκίνησε η ζωή µας.

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 3 ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ

Κεφάλαιο 3 ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ Κεφάλαιο 3 ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ 3.1 Ενέργεια και οργανισμοί Όλοι οι οργανισμοί, εκτός από αυτούς από αυτούς που έχουν την ικανότητα να φωτοσυνθέτουν, εξασφαλίζουν ενέργεια διασπώντας τις θρεπτικές ουσιές που περιέχονται

Διαβάστε περισσότερα

3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ

3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ Όλοι οι οργανισμοί προκειμένου να επιβιώσουν και να επιτελέσουν τις λειτουργίες τους χρειάζονται ενέργεια. Οι φυτικοί οργανισμοί μετατρέπουν την ηλιακή ενέργεια με τη διαδικασία

Διαβάστε περισσότερα

Γαστρεντερικές ορμόνες, νεύρωση & αιμάτωση. Σωτήρης Ζαρογιάννης Επίκ. Καθηγητής Φυσιολογίας Εργαστήριο Φυσιολογίας Τμήμα Ιατρικής Π.Θ.

Γαστρεντερικές ορμόνες, νεύρωση & αιμάτωση. Σωτήρης Ζαρογιάννης Επίκ. Καθηγητής Φυσιολογίας Εργαστήριο Φυσιολογίας Τμήμα Ιατρικής Π.Θ. Γαστρεντερικές ορμόνες, νεύρωση & αιμάτωση Σωτήρης Ζαρογιάννης Επίκ. Καθηγητής Φυσιολογίας Εργαστήριο Φυσιολογίας Τμήμα Ιατρικής Π.Θ. 02/12/2016 Φυσιολογία Συστημάτων Ακαδημαϊκό Ετος 2016-2017 Οικογένεια

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΑΣΜΕΙΟΣ ΕΛΛΗΝΟΓΕΡΜΑΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ

ΕΡΑΣΜΕΙΟΣ ΕΛΛΗΝΟΓΕΡΜΑΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΕΡΑΣΜΕΙΟΣ ΕΛΛΗΝΟΓΕΡΜΑΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Ιδιωτικό Γενικό Λύκειο Όνομα: Ημερομηνία:././2014 ΤΑΞΗ : A Λυκείου ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: Από το κύτταρο στον οργανισμό ΒΙΟΛΟΓΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΘΕΩΡΙΑΣ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΘΕΩΡΙΑΣ 2 ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΘΕΩΡΙΑΣ Από τι αποτελείται ο ανθρώπινος οργανισμός; Ο ανθρώπινος οργανισμός αποτελείται από περίπου 10 τρισεκατομμύρια κύτταρα, που οργανώνονται σε ιστούς, οι ιστοί σε όργανα και τα όργανα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7 ΕΤΕΡΟΤΡΟΦΙΚΗ ΙΑΤΡΟΦΗ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7 ΕΤΕΡΟΤΡΟΦΙΚΗ ΙΑΤΡΟΦΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7 ΕΤΕΡΟΤΡΟΦΙΚΗ ΙΑΤΡΟΦΗ 1 7.1 ΜΟΡΦΕΣ ΕΤΕΡΟΤΡΟΦΙΚΗΣ ΙΑΤΡΟΦΗΣ Οι οργανισµοί, για να µπορούν να επιβιώσουν χρειάζονται συνεχώς ενέργεια. Η ζωντανή ύλη είναι ένα θερµοδυναµικά ασταθές σύστηµα που θα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΑΝΑΠΝΟΗ. Καρβουντζή Ηλιάνα Βιολόγος

ΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΑΝΑΠΝΟΗ. Καρβουντζή Ηλιάνα Βιολόγος ΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΑΝΑΠΝΟΗ Η τροφή αποτελείται και από ουσίες μεγάλου μοριακού βάρους (πρωτεΐνες, υδατάνθρακες, λιπίδια, νουκλεϊνικά οξέα). Οι ουσίες αυτές διασπώνται (πέψη) σε απλούστερες (αμινοξέα, απλά σάκχαρα,

Διαβάστε περισσότερα

Ποια η χρησιμότητα των πρωτεϊνών;

Ποια η χρησιμότητα των πρωτεϊνών; ΠΡΩΤΕΪΝΕΣ Τι είναι οι πρωτεϊνες; Η ονομασία πρωτεϊνες προέρχεται από το ρήμα πρωτεύω και σημαίνει την εξαιρετική σημασία που έχουν οι πρωτεϊνες για την υγεία του ανθρώπινου σώματος. Από την εποχή των Ολυμπιακών

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓ.ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2013-2014 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2014

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓ.ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2013-2014 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓ.ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2013-2014 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΜΑΘΗΜΑ:ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ:3.6.2014 ΤΑΞΗ: Γ ΧΡΟΝΟΣ:1.30 ΑΡΙΘΜΟΣ ΣΕΛΙΔΩΝ:10 ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ:. ΤΜΗΜΑ:. ΑΡ:... ΒΑΘΜΟΣ:...

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία για το μάθημα της Βιολογίας. Περίληψη πάνω στο κεφάλαιο 3 του σχολικού βιβλίου

Εργασία για το μάθημα της Βιολογίας. Περίληψη πάνω στο κεφάλαιο 3 του σχολικού βιβλίου Εργασία για το μάθημα της Βιολογίας Περίληψη πάνω στο κεφάλαιο 3 του σχολικού βιβλίου Στο 3 ο κεφάλαιο του βιβλίου η συγγραφική ομάδα πραγματεύεται την ενέργεια και την σχέση που έχει αυτή με τους οργανισμούς

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ Πεπτικό σύστημα Β. Στεργίου - Μιχαηλίδου Επίκουρη Καθηγήτρια Φυσιολογίας Της Ιατρικής Σχολής του Α.Π.Θ. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ Φυσιολογία του στομάχου Η φυσιολογία του στομάχου εξετάζει τα

Διαβάστε περισσότερα

ΛΑΝΙΤΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ:

ΛΑΝΙΤΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: ΛΑΝΙΤΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2014-2015 ΒΑΘ.:... ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΟΛΟΓΡ.:... ΥΠΟΓΡ.:... ΤΑΞΗ: Γ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 05-06-2015 ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ - ΧΗΜΕΙΑ ΣΥΝΟΛΟ ΜΟΝΑΔΩΝ: 40 ΣΥΝΟΛΙΚΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ. Οι ρυθμιστές του οργανισμού

ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ. Οι ρυθμιστές του οργανισμού ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ Οι ρυθμιστές του οργανισμού Είδη αδένων στον άνθρωπο o Εξωκρινείς αδένες: εκκρίνουν το προϊόν τους μέσω εκφορητικού πόρου είτε στην επιφάνεια του σώματος (π.χ. ιδρωτοποιοί και σμηγματογόνοι

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΠΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΜΕΡΟΣ Α

ΠΕΠΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΜΕΡΟΣ Α ΠΕΠΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΜΕΡΟΣ Α 01/42 Χαρακτηριστικά του τοιχώµατος του γαστρεντερικού σωλήνα Το τοίχωµα του ΓΕΣ από έξω προς τα µέσα αποτελείται από τις εξής στιβάδες: 1. Ορογόνος υµένας 2. Επιµήκης Μυϊκή στιβάδα

Διαβάστε περισσότερα

ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ Όνομα μαθητή / τριας:... Τμήμα :... Αρ :.. ΤΟ ΓΡΑΠΤΟ ΑΠΟΤΕΛΕΙΤΑΙ ΑΠΟ 8 ΣΕΛΙΔΕΣ

ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ Όνομα μαθητή / τριας:... Τμήμα :... Αρ :.. ΤΟ ΓΡΑΠΤΟ ΑΠΟΤΕΛΕΙΤΑΙ ΑΠΟ 8 ΣΕΛΙΔΕΣ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2013-2014 ΒΑΘΜΟΣ :... ΥΠΟΓΡΑΦΗ :... ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ : 04. 06. 2014 ΤΑΞΗ: Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΩΡΑ ΕΝΑΡΞΗΣ: 8:00 π.μ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΗΤΡΙΑΚΑ Οι τροφές αυτές βρίσκονται στη βάση της διατροφικής πυραμίδας, είναι πλούσιες σε σύνθετους υδατάνθρακες, βιταμίνες της ομάδας Β, πρωτεΐνες,

ΔΗΜΗΤΡΙΑΚΑ Οι τροφές αυτές βρίσκονται στη βάση της διατροφικής πυραμίδας, είναι πλούσιες σε σύνθετους υδατάνθρακες, βιταμίνες της ομάδας Β, πρωτεΐνες, ΟΜΑΔΕΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΔΗΜΗΤΡΙΑΚΑ Οι τροφές αυτές βρίσκονται στη βάση της διατροφικής πυραμίδας, είναι πλούσιες σε σύνθετους υδατάνθρακες, βιταμίνες της ομάδας Β, πρωτεΐνες, άπεπτες φυτικές ίνες, σίδηρο και άλλα

Διαβάστε περισσότερα

Βλέννα, υδαρές υγρό. ή τοιχωματικό ή οξυπαραγωγικό = HCl + ενδογενή παράγοντα. βλέννα. ή ζυμογόνο ή πεπτικό = πεψινογόνο

Βλέννα, υδαρές υγρό. ή τοιχωματικό ή οξυπαραγωγικό = HCl + ενδογενή παράγοντα. βλέννα. ή ζυμογόνο ή πεπτικό = πεψινογόνο Στόμαχος Δομή βλεννογόνου στομάχου - Γαστρικοί αδένες Βλέννα, υδαρές υγρό ή τοιχωματικό ή οξυπαραγωγικό = HCl + ενδογενή παράγοντα βλέννα ή ζυμογόνο ή πεπτικό = πεψινογόνο Κύτταρα G = γαστρίνη Διάσπαρτα

Διαβάστε περισσότερα

3.1 Ενέργεια και οργανισμοί..σελίδα 2 3.2 Ένζυμα βιολογικοί καταλύτες...σελίδα 4 3.3 Φωτοσύνθεση..σελίδα 5 3.4 Κυτταρική αναπνοή.

3.1 Ενέργεια και οργανισμοί..σελίδα 2 3.2 Ένζυμα βιολογικοί καταλύτες...σελίδα 4 3.3 Φωτοσύνθεση..σελίδα 5 3.4 Κυτταρική αναπνοή. 5ο ΓΕΛ ΧΑΛΑΝΔΡΙΟΥ Μ. ΚΡΥΣΤΑΛΛΙΑ 2/4/2014 Β 2 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 Ενέργεια και οργανισμοί..σελίδα 2 3.2 Ένζυμα βιολογικοί καταλύτες...σελίδα 4 3.3 Φωτοσύνθεση..σελίδα 5 3.4 Κυτταρική

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία για το μάθημα της Βιολογίας Περίληψη πάνω στο κεφάλαιο 3 του σχολικού βιβλίου

Εργασία για το μάθημα της Βιολογίας Περίληψη πάνω στο κεφάλαιο 3 του σχολικού βιβλίου Εργασία για το μάθημα της Βιολογίας Περίληψη πάνω στο κεφάλαιο 3 του σχολικού βιβλίου Τ. ΘΕΟΔΩΡΑ ΤΜΗΜΑ Β3 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡΙΤΟ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ Ο όρος ενέργεια σημαίνει δυνατότητα παραγωγής έργου.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ. της Νικολέτας Ε. 1. Να οξειδωθούν και να παράγουν ενέργεια. (ΚΑΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ)

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ. της Νικολέτας Ε. 1. Να οξειδωθούν και να παράγουν ενέργεια. (ΚΑΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ) ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ της Νικολέτας Ε. 3ο Κεφάλαιο Περιληπτική Απόδοση 3.1. Ενέργεια και οργανισμοί Όλοι οι οργανισμοί προκειμένου να επιβιώσουν και να επιτελέσουν τις λειτουργίες τους χρειάζονται

Διαβάστε περισσότερα

ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015

ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΧ. ΜΑΚΑΡΙΟΥ Γ - ΠΛΑΤΥ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2014-2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ-ΧΗΜΕΙΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 12/6/2015 ΒΑΘΜΟΣ ΒΑΘΜΟΣ:... ΤΑΞΗ: Γ Αριθμητικά.. ΧΡΟΝΟΣ: 2 ώρες Ολογράφως:...

Διαβάστε περισσότερα

Κεφαλαίο 3 ο. Μεταβολισμός. Ενέργεια και οργανισμοί

Κεφαλαίο 3 ο. Μεταβολισμός. Ενέργεια και οργανισμοί Κεφαλαίο 3 ο Μεταβολισμός Ενέργεια και οργανισμοί Η ενέργεια είναι απαρέτητη σε όλους τους οργανισμούς και την εξασφαλίζουν από το περιβάλλον τους.παρόλα αυτά, συνήθως δεν μπορούν να την χρησιμοποιήσουν

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ 1ο 1. Ποιος είναι ο ρόλος των ερυθρών κυττάρων του αίματος; α. μεταφέρουν οξυγόνο σε όλο το σώμα β. μεταφέρουν θρεπτικά συστατικά, άλατα, ορμόνες και πρωτεΐνες γ. μεταφέρουν

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Διατροφή

Εισαγωγή στη Διατροφή Εισαγωγή στη Διατροφή Ενότητα 6 η ΥΔΑΤΑΝΘΡΑΚΕΣ Όνομα καθηγητή: Μ. ΚΑΨΟΚΕΦΑΛΟΥ Όνομα καθηγητή: Α. ΖΑΜΠΕΛΑΣ Τμήμα: Επιστήμης τροφίμων και διατροφής του ανθρώπου ΣΤΟΧΟΙ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Η δομή των υδατανθράκων

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΑΔΙΠΠΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ:

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΑΔΙΠΠΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΑΔΙΠΠΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2013-2014 ΒΑΘ.:... ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΟΛΟΓΡ.:... ΥΠΟΓΡ.:... ΤΑΞΗ: Γ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 10-06-2014 ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ - ΧΗΜΕΙΑ ΣΥΝΟΛΙΚΟΣ ΧΡΟΝΟΣ: 2 ΩΡΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

Χαρίλαος Μέγας Ελένη Φωτάκη Ελευθέριος Νεοφύτου

Χαρίλαος Μέγας Ελένη Φωτάκη Ελευθέριος Νεοφύτου Χαρίλαος Μέγας Ελένη Φωτάκη Ελευθέριος Νεοφύτου Απαντήσεις στις ερωτήσεις: Πρόλογος Το βιβλίο αυτό γράφτηκε για να βοηθήσει το μαθητή της Γ Γυμνασίου στην κατανόηση των θεμελιωδών γνώσεων της Βιολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΓΑΝΙΚΕΣ ΟΥΣΙΕΣ. 1. (α) Ποιο μόριο απεικονίζεται στο σχεδιάγραμμα; (β) Ποια είναι η απλούστερη μορφή του R;

ΟΡΓΑΝΙΚΕΣ ΟΥΣΙΕΣ. 1. (α) Ποιο μόριο απεικονίζεται στο σχεδιάγραμμα; (β) Ποια είναι η απλούστερη μορφή του R; ΟΡΓΑΝΙΚΕΣ ΟΥΣΙΕΣ 1. (α) Ποιο μόριο απεικονίζεται στο σχεδιάγραμμα; (β) Ποια είναι η απλούστερη μορφή του R; (γ) Ποιο μέρος του μορίου προσδίδει σε αυτό όξινες ιδιότητες; (δ) Ποιο μέρος του μορίου προσδίδει

Διαβάστε περισσότερα

BITAMINEΣ Ένας σημαντικός σταθμός στη διαιτολογία ήταν η ανακάλυψη, στις πρώτες δεκαετίες του εικοστού αιώνα, των βιταμινών και του σημαντικού ρόλου

BITAMINEΣ Ένας σημαντικός σταθμός στη διαιτολογία ήταν η ανακάλυψη, στις πρώτες δεκαετίες του εικοστού αιώνα, των βιταμινών και του σημαντικού ρόλου BITAMINEΣ Ένας σημαντικός σταθμός στη διαιτολογία ήταν η ανακάλυψη, στις πρώτες δεκαετίες του εικοστού αιώνα, των βιταμινών και του σημαντικού ρόλου αυτών στον οργανισμό. Οι βιταμίνες κατατάσσονται στην

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ.. ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2015/2016

ΓΥΜΝΑΣΙΟ.. ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2015/2016 ΓΥΜΝΑΣΙΟ.. ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2015/2016 ΒΑΘ.:... / 40 ΟΛΟΓΡ.:... ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2016 ΥΠΟΓΡ.:... ΤΑΞΗ: Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: dd/mm/yyyy ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΑ ( ΦΥΣΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ/ΒΙΟΛΟΓΙΑ ) ΣΥΝΟΛΙΚΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

1. Να οξειδωθούν και να παράγουν ενέργεια. (ΚΑΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ)

1. Να οξειδωθούν και να παράγουν ενέργεια. (ΚΑΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ) Θάνος Α. Β1 ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡΙΤΟ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ Όλοι οι οργανισμοί προκειμένου να επιβιώσουν και να επιτελέσουν τις λειτουργίες τους χρειάζονται ενέργεια. Οι φυτικοί οργανισμοί μετατρέπουν

Διαβάστε περισσότερα

Τα χημικά στοιχεία που είναι επικρατέστερα στους οργανισμούς είναι: i..

Τα χημικά στοιχεία που είναι επικρατέστερα στους οργανισμούς είναι: i.. ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΟ 1 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ «XHMIKH ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΚΥΤΤΑΡΟΥ» ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΚΑΙ Η ΧΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ Α. ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΜΕΣΑ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ 1. Όταν αναφερόμαστε στον όρο «Χημική Σύσταση του Κυττάρου», τί νομίζετε ότι

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΟΦΟΓΝΩΣΙΑ. Υπεύθυνος Καθηγητής: Παπαμιχάλης Αναστάσιος

ΤΡΟΦΟΓΝΩΣΙΑ. Υπεύθυνος Καθηγητής: Παπαμιχάλης Αναστάσιος ΤΡΟΦΟΓΝΩΣΙΑ Υπεύθυνος Καθηγητής: Παπαμιχάλης Αναστάσιος ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ ΘΡΕΠΤΙΚΩΝ ΥΛΩΝ Υδατάνθρακες Λίπη Πρωτεΐνες Νερό Ανόργανα συστατικά Βιταμίνες Υπευθ. Καθηγητής: Παπαμιχάλης Αναστάσιος ΥΔΑΤΑΝΘΡΑΚΕΣ Οι

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Κ. ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΤΜΗΜΑ:Β 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ Είναι γνωστό πως οποιοσδήποτε οργανισμός, για να λειτουργήσει χρειάζεται ενέργεια. Η ενέργεια αυτή βρίσκεται

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ ΝΗΣΤΙΚΟΥ ΚΑΙ ΤΡΑΦΕΝΤΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ Tον ανθρώπινο µεταβολισµό το χαρακτηρίζουν δύο στάδια. Tοπρώτοείναιηκατάστασητουοργανισµούµετά

ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ ΝΗΣΤΙΚΟΥ ΚΑΙ ΤΡΑΦΕΝΤΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ Tον ανθρώπινο µεταβολισµό το χαρακτηρίζουν δύο στάδια. Tοπρώτοείναιηκατάστασητουοργανισµούµετά ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ ΝΗΣΤΙΚΟΥ ΚΑΙ ΤΡΑΦΕΝΤΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ Tον ανθρώπινο µεταβολισµό το χαρακτηρίζουν δύο στάδια. Tοπρώτοείναιηκατάστασητουοργανισµούµετά απόκάποιογεύµα, οπότετοαίµαείναιπλούσιοσε θρεπτικές ύλες από

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ: ΑΛΛΑΓΕΣ ΣΤΟ ΤΡΟΠΟ ΖΩΗΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ

ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ: ΑΛΛΑΓΕΣ ΣΤΟ ΤΡΟΠΟ ΖΩΗΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ: ΑΛΛΑΓΕΣ ΣΤΟ ΤΡΟΠΟ ΖΩΗΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ Τι είναι ο καρκίνος; Ο καρκίνος περιλαμβάνει μια ομάδα ασθενειών που χαρακτηρίζονται από ανεξέλεγκτο πολλαπλασιασμό μη υγιών κυττάρων σε

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα ιάλεξης ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ ΛΙΠΩΝ. Λίπη. Ταξινόµηση λιπών. Τριακυλογλυκερόλες ή τριγλυκερίδια. Λιπαρά οξέα

Θέµατα ιάλεξης ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ ΛΙΠΩΝ. Λίπη. Ταξινόµηση λιπών. Τριακυλογλυκερόλες ή τριγλυκερίδια. Λιπαρά οξέα MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ ΛΙΠΩΝ Θέµατα ιάλεξης οµή και ρόλος των λιπών στην άσκηση ιαδικασία διάσπασης των ελεύθερων λιπαρών

Διαβάστε περισσότερα

Έλεγχος της λειτουργίας της εξωκρινούς μοίρας του παγκρέατος

Έλεγχος της λειτουργίας της εξωκρινούς μοίρας του παγκρέατος Έλεγχος της λειτουργίας της εξωκρινούς μοίρας του παγκρέατος Φλεγμονή Ανεπάρκεια ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΠΑΓΚΡΕΑΤΟΣ ΦΛΕΓΜΟΝΗ ΤΟΥ ΠΑΓΚΡΕΑΤΟΣ Φλεγμονή που συνοδεύεται από διάφορα συμπτώματα στο σκύλο και

Διαβάστε περισσότερα

Λιποδιαλυτές: Βιταμίνη Α (ρετινόλη, καροτινοειδή) Επιδρά στην όραση & το δέρμα. Αποθηκεύεται στο συκώτι μας.

Λιποδιαλυτές: Βιταμίνη Α (ρετινόλη, καροτινοειδή) Επιδρά στην όραση & το δέρμα. Αποθηκεύεται στο συκώτι μας. Είναι οργανικές ενώσεις απαραίτητες για την λειτουργία του οργανισμού μας, που είτε δεν μπορεί να τις συνθέσει μόνος του, είτε τις συνθέτει αλλα σε μικρότερες από τις αναγκαίες ποσότητες. Ταξινομούνται

Διαβάστε περισσότερα

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΛΙΠΗ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΛΙΠΗ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C. MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΛΙΠΗ ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S Τα λίπη αποτελούν μια συμπυκνωμένη πηγή ενέργειας Ενεργούν σαν διαλύτες

Διαβάστε περισσότερα

Από βιολογικής άποψης, μας ενδιαφέρουν τα σάκχαρα που χωρίζονται στους:

Από βιολογικής άποψης, μας ενδιαφέρουν τα σάκχαρα που χωρίζονται στους: Από βιολογικής άποψης, μας ενδιαφέρουν τα σάκχαρα που χωρίζονται στους: Μονοσακχαρίτες γλυκόζη, φρουκτόζη Δισακχαρίτες σακχαρόζη, μαλτόζη, λακτόζη Ολιγοσακχαρίτες καλαμοσάκχαρο Πολυσακχαρίτες άμυλο, κυτταρίνη,

Διαβάστε περισσότερα

11. ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ

11. ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ 11. ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ Στον ανθρώπινο οργανισμό υπάρχουν δύο είδη αδένων, οι εξωκρινείς και οι ενδοκρινείς. Οι εξωκρινείς (ιδρωτοποιοί αδένες, σμηγματογόνοι αδένες κ.ά.) εκκρίνουν το προϊόν τους στην επιφάνεια

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία Βιολογίας. Β. Γιώργος. Εισαγωγή 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ. Μεταφορά ενέργειας στα κύτταρα

Εργασία Βιολογίας. Β. Γιώργος. Εισαγωγή 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ. Μεταφορά ενέργειας στα κύτταρα Εργασία Βιολογίας Β. Γιώργος Εισαγωγή Η ενεργεια εχει πολυ μεγαλη σημασια για εναν οργανισμο, γιατι για να κανει οτιδηποτε ενας οργανισμος ειναι απαραιτητη. Ειναι απαραιτητη ακομη και οταν δεν κανουμε

Διαβάστε περισσότερα

3.1 Ενέργεια και οργανισμοί Όλοι οι οργανισμοί με εξαίρεση τους φωτοσυνθετικούς εξασφαλίζουν την απαραίτητη ενέργεια διασπώντας θρεπτικές ουσίες που

3.1 Ενέργεια και οργανισμοί Όλοι οι οργανισμοί με εξαίρεση τους φωτοσυνθετικούς εξασφαλίζουν την απαραίτητη ενέργεια διασπώντας θρεπτικές ουσίες που 3.1 Ενέργεια και οργανισμοί Όλοι οι οργανισμοί με εξαίρεση τους φωτοσυνθετικούς εξασφαλίζουν την απαραίτητη ενέργεια διασπώντας θρεπτικές ουσίες που περιέχονται στην τροφή τους. Αντίθετα οι φωτοσυνθετικοί,

Διαβάστε περισσότερα

(dietary fiber, nonnutritive fiber)

(dietary fiber, nonnutritive fiber) KΥΤΤΑΡΙΝΗ - ΦΥΤΙΚΕΣ ΙΝΕΣ Στα τρόφιμα, παράλληλα με τους υδατάνθρακες που πέπτονται στον ανθρώπινο οργανισμό (δηλαδή που υδρολύονται, απορροφώνται και μεταβολίζονται κατά τα γνωστά), υπάρχουν και υδατάνθρακες

Διαβάστε περισσότερα

Περίληψη Βιολογίας Κεφάλαιο 3

Περίληψη Βιολογίας Κεφάλαιο 3 Περίληψη Βιολογίας Κεφάλαιο 3 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ Η σημασία της ενέργειας στους οργανισμούς. Η ενέργεια είναι ένας παράγοντας σημαντικός για τους οργανισμούς γιατί όλες οι λειτουργίες τους απαιτούν

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ.. ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2015/2016

ΓΥΜΝΑΣΙΟ.. ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2015/2016 ΓΥΜΝΑΣΙΟ.. ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2015/2016 ΒΑΘ.:... / 25 ΟΛΟΓΡ.:... ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2016 ΥΠΟΓΡ.:... ΤΑΞΗ: Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: dd/mm/yyyy ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΑ ( ΦΥΣΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ/ΒΙΟΛΟΓΙΑ ) ΣΥΝΟΛΙΚΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΜΟΡΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ. Τι γνωρίζετε για τους υδατάνθρακες;

ΤΑ ΜΟΡΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ. Τι γνωρίζετε για τους υδατάνθρακες; 1 ΤΑ ΜΟΡΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ Το κύτταρο αποτελείται από χηµικές ενώσεις, στις οποίες περιλαµβάνονται τα µικρά βιολογικά µόρια και τα βιολογικά µακροµόρια. Στα µικρά βιολογικά µόρια ανήκουν, τα ανόργανα στοιχεία

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΑΡΧΕΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ. Πηκτίνες

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΑΡΧΕΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ. Πηκτίνες ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΑΡΧΕΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ Πηκτίνες Γενικά Πολυσακχαρίτης ο οποίος βρίσκεται σε διάφορες συγκεντρώσεις στα κυτταρικά τοιχώματα των ανώτερων φυτικών ιστών μαζί με την κυτταρίνη. Η πηκτίνη

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία Βιολογίας 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ

Εργασία Βιολογίας 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ Εργασία Βιολογίας Καθηγητής: Πιτσιλαδής Β. Μαθητής: Μ. Νεκτάριος Τάξη: Β'2 Υλικό: Κεφάλαιο 3 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ Την ενέργεια και τα υλικά που οι οργανισμοί εξασφαλίζουν από το περιβάλλον

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Από το κύτταρο στον οργανισμό

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Από το κύτταρο στον οργανισμό ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Από το κύτταρο στον οργανισμό 1o ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ - ΓΗ_Α_ΒΙΟ_0_11207, 2o ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ - ΓΗ_Α_ΒΙΟ_0_11208 ΘΕΜΑ Δ Το ανθρώπινο σώμα, όπως και το σώμα κάθε πολυκύτταρου οργανισμού αποτελείται από πολλά

Διαβάστε περισσότερα

11. ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ

11. ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ 11. ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ Στον ανθρώπινο οργανισμό υπάρχουν δύο είδη αδένων, οι εξωκρινείς και οι ενδοκρινείς. Οι εξωκρινείς (ιδρωτοποιοί αδένες, σμηγματογόνοι αδένες κ.ά.) εκκρίνουν το προϊόν τους στην επιφάνεια

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΟΤΗΤΑ 2: Εξερευνώντας το Πεπτικό μας Σύστημα

ΕΝΟΤΗΤΑ 2: Εξερευνώντας το Πεπτικό μας Σύστημα ΕΝΟΤΗΤΑ 2: Εξερευνώντας το Πεπτικό μας Σύστημα Α. Διδακτικό πλαίσιο Τίτλος ενότητας: Εξερευνώντας το Πεπτικό μας Σύστημα Παιδαγωγική Προσέγγιση: Προβληματοκεντρική μάθηση με προκαθορισμένη πορεία δραστηριοτήτων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΑΓΩΓΗ ΥΓΕΙΑΣ» ΘΕΜΑ : «Η ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΤΩΝ ΕΦΗΒΩΝ»

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΑΓΩΓΗ ΥΓΕΙΑΣ» ΘΕΜΑ : «Η ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΤΩΝ ΕΦΗΒΩΝ» - 1 - ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΑΓΩΓΗ ΥΓΕΙΑΣ» ΘΕΜΑ : «Η ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΤΩΝ ΕΦΗΒΩΝ» Ο άνθρωπος προσλαμβάνει από το περιβάλλον του τροφές σε στερεά και υγρή μορφή. Τις επεξεργάζεται και ένα μέρος αυτών το παρακρατεί ενώ το υπόλοιπο

Διαβάστε περισσότερα

Η ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΠΕΠΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ

Η ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΠΕΠΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ Η ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΠΕΠΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ Ευάγγελος Κωλέττας Επίκουρος Καθηγητής Φυσιολογίας με έμφαση στη Μοριακή Φυσιολογία Εργαστήριο Φυσιολογίας, Ιατρική Σχολή Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων και Συμβεβλημένο Μέλος

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ 3

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ 3 ΒΙΟΛΟΓΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ 3 Το θέμα που απασχολεί το κεφάλαιο σε όλη του την έκταση είναι ο μεταβολισμός και χωρίζεται σε τέσσερις υποκατηγορίες: 3.1)Ενέργεια και οργανισμοί,

Διαβάστε περισσότερα

KΕΦΑΛΑΙΟ 1ο Χημική σύσταση του κυττάρου. Να απαντήσετε σε καθεμιά από τις παρακάτω ερωτήσεις με μια πρόταση:

KΕΦΑΛΑΙΟ 1ο Χημική σύσταση του κυττάρου. Να απαντήσετε σε καθεμιά από τις παρακάτω ερωτήσεις με μια πρόταση: KΕΦΑΛΑΙΟ 1ο Χημική σύσταση του κυττάρου Ενότητα 1.1: Χημεία της ζωής Ενότητα 2.1: Μακρομόρια Να απαντήσετε σε καθεμιά από τις παρακάτω ερωτήσεις με μια πρόταση: 1. Για ποιο λόγο θεωρείται αναγκαία η σταθερότητα

Διαβάστε περισσότερα

Από το Κύτταρο στον Οργανισµό

Από το Κύτταρο στον Οργανισµό ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Από το Κύτταρο στον Οργανισµό Α. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ Να βάλετε σε κύκλο το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση ή στη φράση που συµπληρώνει σωστά την πρόταση: 1. Στον ανθρώπινο οργανισµό

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΩΡΓΟΣ Μ. Β2 ΒΙΟΛΟΓΙΑ 3ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ

ΓΙΩΡΓΟΣ Μ. Β2 ΒΙΟΛΟΓΙΑ 3ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ ΓΙΩΡΓΟΣ Μ. Β2 ΒΙΟΛΟΓΙΑ 3ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ 3.1 Ενέργεια και οργανισμοί Οι οργανισμοί εξασφαλίζουν την απαραίτητα ενέργεια που τους χρειάζεται διασπώντας θρεπτικές ουσίες οι οποίες εμπεριέχονται στην

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΣΤΟ 11 Ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ ΘΕΜΑ Β

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΣΤΟ 11 Ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ ΘΕΜΑ Β ΒΙΟΛΟΓΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΣΤΟ 11 Ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ ΘΕΜΑ Β 1. Το σύστημα των ενδοκρινών αδένων είναι το ένα από τα δύο συστήματα του οργανισμού μας που συντονίζουν και

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 11 ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 11 ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 11 ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ 1o ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ - ΓΗ_Α_ΒΙΟ_0_11207, 96ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ - ΓΗ_Α_ΒΙΟ_0_11303 Ι. Το σύστημα των ενδοκρινών αδένων είναι το ένα από τα δύο συστήματα του οργανισμού μας που συντονίζουν

Διαβάστε περισσότερα

BΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΒΙΟΧΗΜΕΙΑΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ ΧΗΜΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΥΤΤΑΡΩΝ

BΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΒΙΟΧΗΜΕΙΑΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ ΧΗΜΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΥΤΤΑΡΩΝ BΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΒΙΟΧΗΜΕΙΑΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ ΧΗΜΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΥΤΤΑΡΩΝ 1. ΧΗΜΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΥΤΤΑΡΩΝ 2. BΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΒΙΟΧΗΜΕΙΑΣ Ι. ΑΤΟΜΑ ΚΑΙ ΜΟΡΙΑ ΙΙ. ΧΗΜΙΚΟΙ ΔΕΣΜΟΙ ΙΙΙ. ΜΑΚΡΟΜΟΡΙΑ ΣΤΑ ΚΥΤΤΑΡΑ

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο τρίτο. 3.1: Ενέργεια και οργανισμοί

Κεφάλαιο τρίτο. 3.1: Ενέργεια και οργανισμοί Κεφάλαιο τρίτο 3.1: Ενέργεια και οργανισμοί Όλοι οι οργανισμοί εξασφαλίζουν την ενέργεια που χρειάζονται με την διάσπαση των θρεπτικών ουσιών της τροφής τους. Οι οργανισμοί που έχουν την ικανότητα να φωτοσυνθέτουν

Διαβάστε περισσότερα

ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΑΜΥΝΑΣ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ

ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΑΜΥΝΑΣ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΑΜΥΝΑΣ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΑΜΥΝΑΣ Με βάση τη θέση στο ανθρώπινο σώμα Με βάση την ιδιότητα για γενικευμένη ή εξειδικευμένη δράση Εξωτερικοί εσωτερικοί μη ειδικοί μηχανισμοί ειδικοί

Διαβάστε περισσότερα

Στοιχεία Μεταβολισμού

Στοιχεία Μεταβολισμού Στοιχεία Μεταβολισμού Δημ. Καραμήτσος Ομ. Καθηγητής ΑΠΘ Είναι μεικτός αδένας Εκκρίνει ορμόνες στο αίμα και πεπτικά υγρά στο 12δάκτυλο Πάγκρεας Ήπαρ Ηπαρ Χημικό εργοστάσιο Μεταβολικός κόμβος - φίλτρο Δέχεται

Διαβάστε περισσότερα