Το Μοντέλο των Εμπορικών Συναλλαγών των Γεωργικών Προϊόντων και Τροφίμων μεταξύ της Ελλάδας και των 10 ΧΚΑΕ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Το Μοντέλο των Εμπορικών Συναλλαγών των Γεωργικών Προϊόντων και Τροφίμων μεταξύ της Ελλάδας και των 10 ΧΚΑΕ"

Transcript

1 Σειρά Ερευνητικών Εργασιών, 11(2): Το Μοντέλο των Εμπορικών Συναλλαγών των Γεωργικών Προϊόντων και Τροφίμων μεταξύ της Ελλάδας και των 10 ΧΚΑΕ Γιώργος Θεοδοσίου Τμήμα Εμπορίας και Ποιότητας Αγροτικών Προϊόντων, Τ.Ε.Ι. Δ. Μακεδονίας, Τέρμα Κοντόπουλου, , Φλώρινα. Τηλ , Fax Κωνσταντίνος Σούτσας Καθηγητής, Τμήμα Δασολογίας, ΤΕΙ Λάρισας Περίληψη Μετά από 12 χρόνια μετάβασης των ΧΚΑΕ, οι εμπορικές τους σχέσεις στα αγροτικά προϊόντα, και μέσα στα πλαίσια της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής αλλά και των συμφωνιών του Marrakesch και της διεθνούς υπουργικής συνάντησης στη Doha, γίνονται περισσότερο περίπλοκες. Σ αυτό το πλαίσιο, φαίνεται ότι είναι απαραίτητο, γι αυτούς που παίρνουν τις αποφάσεις για την εμπορική πολιτική των αγροτικών προϊόντων, ενός εργαλείου που θα επιτρέπει την ποσοτική ανάλυση των εμπορικών σχέσεων μεταξύ των ΧΚΑΕ και της Ελλάδος. Έγινε προσπάθεια για την ανάπτυξη της ενός μοντέλου γενικής ισορροπίας, που θα μελετά τη τάση των εμπορικών σχέσεων μεταξύ της Ελλάδος και των ΧΚΑΕ. Η βάση του μοντέλου αυτού είναι το μοντέλο M.I.R.A.G.E (Modelling Inernaional Relaionship in Applied General Equilibrium) που αναπτύχθηκε από τους Mohamed Hedi Bchir, Yvan Decreux, Jean-Louis Guerin και Sebasien Lean, στο CPEII (CENTRE D ETUDES PROSPECTIVES ET D INFORMATION INTERNATIONALES). Στη παρούσα εργασία γίνεται μια γενική περιγραφή του μοντέλου. Στην ανάπτυξη του μοντέλου, δεν ελήφθησαν υπόψη οι δασμοί, οι ειδικές συμφωνίες κάθε ΧΚΑΕ με την Ελλάδα, οι ποσοστώσεις παραγωγής, οι απαγορεύσεις και τα δικαιώματα anidumping. Η πληροφόρηση που διατίθεται είναι σε επίπεδο 10 χωρών, όλες μαζί και χωριστά η κάθε μια με την Ελλάδα, και για σαράντα σημαντικά αγροτικά προϊόντα. Δεν λήφθηκε υπόψη η ελαστικότητα ζήτησης των αγροτικών προϊόντων στις ΧΚΑΕ λόγω της έλλειψης στοιχείων. Η πηγή των πληροφοριών που χρησιμοποιήθηκε είναι η Ε.Σ.Υ.Ε. Λέξεις κλειδιά: Διαφοροποίηση, Άμεσες Ξένες Επενδύσεις, ποσόστωση, κεφάλαιο, συνάρτησης παραγωγής, τέλειου ανταγωνισμού, κινητικότητα. Ιανουάριος 2005 Τμήμα Μηχανικών Χωροταξίας, Πολεοδομίας και Περιφερειακής Ανάπτυξης, Πολυτεχνική Σχολη, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Πεδίον Άρεως, Βόλος, Τηλ: , hp://www.prd.uh.gr Διαθέσιμο ηλεκτρονικά στη διεύθυνση: hp://www.prd.uh.gr/research/dp/2005/uh-prd-dp _gr.pdf

2

3 Το Μοντέλο των Εμπορικών Συναλλαγών Γεωργικών Προϊόντων και Τροφίμων Ελλάδας-ΧΚΑΕ Εισαγωγή Οι εμπορικές συμφωνίες μπορούν να ασκήσουν ουσιαστικές μεταβολές στις τιμές των προϊόντων, στους πόρους και στα εισοδήματα. Οι μεταβολές αυτές θέτουν συχνά σε αντίθεση τόσο τους κλάδους της οικονομίας και όσο και χώρες(ruherford and Tarr, 2002). Το Μοντέλο της Γενικής Ισορροπίας περιγράφει την επίδραση αυτών των αντιθέσεων στις οικονομίες των χωρών. Σε σχέση με τα κλασικά μοντέλα, που χρησιμοποιήθηκαν πριν από 20 χρόνια από την Παγκόσμια Τράπεζα (World Bank,2001) για την συνολική ανάλυση και προοπτική των θεμάτων της ανάπτυξης, πολλές σημαντικές βελτιώσεις έχουν γίνει στα χρησιμοποιούμενα μοντέλα, ειδικότερα σ αυτά που χρησιμοποιούνται για την μελέτη των ωφελειών που αναμένονται από την Ευρωπαϊκή Ένωση ή από το Γύρο της Ουρουγουάης (Francois, McDonald and Nordsron, 1995). Από τον Harris (1984,) ο υπολογισμός της ατέλειας του ανταγωνισμού και η οριζόντια διαφοροποίηση των προϊόντων χρησιμοποιείται ευρέως. Το μοντέλο M.I.R.A.G.E περιγράφει την ατέλεια του ανταγωνισμού και την οριζόντια διαφοροποίηση των προϊόντων με μια σταθερή μορφή για τέτοιου τύπου μοντέλο και για τη καλύτερη εκμετάλλευση των διαθεσίμων πληροφοριών, χρησιμοποιεί μια διαδικασία βαρύτητας των νέων αντιστοίχων παραμέτρων. Το μοντέλο έγινε σ ένα δυναμικό πλαίσιο χρονολογικής σειρά (sequeniel) όπου o αριθμός των επιχειρήσεων αναπροσαρμόζεται προοδευτικά και το επενδυμένο κεφάλαιο θεωρείται σταθερό, ιδίως μεταξύ των κλάδων. Η επαναχορήγηση του κεφαλαίου γίνεται μόνο με τον συνδυασμό της απόσβεσης και της επένδυσης. Είναι δηλαδή αδρανής και αυτό επιτρέπει την περιγραφή των προθεσμιών της προσαρμογής του διαθέσιμου κεφαλαίου και του συνδεδεμένου κόστους κεφαλαίου. Τέλος, το μοντέλο χρησιμοποιεί τη βάση δεδομένων GTAP 5 (Dimaranan and Mac Dougall, 2002). Για την καλύτερη περιγραφή της μετάδοσης των ζημιών (chocs) της εμπορικής πολιτικής, το μοντέλο M.I.R.A.G.E έχει στη διάθεση του τρία επιπλέον σημαντικά χαρακτηριστικά: Οι Άμεσες Ξένες Επενδύσεις (Α.Ξ.Ε) περιγράφονται ρητά, με ένα μοντέλο το οποίο συμβιβάζει τη θεωρητική αλληλεξάρτηση (μαζί με τη συμπεριφορά των οικονομικών δυνάμεων και μαζί με τον καθορισμό της εσωτερικής επένδυσης) και την αλληλεξάρτηση με τα αποτελέσματα των εμπειρικών μελετών των Α.Ξ.Ε. Εισάγεται ένα στοιχείο της κάθετης διαφοροποίησης των προϊόντων, διακρίνοντας δυο κλίμακες ποιότητας. Τα εμπόδια των εμπορικών ανταλλαγών περιγράφονται με βάση τα δεδομένα MacMaps (Boue, Fonagne, Minoumi and Picho 2002) τα οποία μετρούν την ισοδυναμία των δασμών των δικαιωμάτων κατ αξία, τα ειδικά δικαιώματα, τις ποσοστώσεις, τις απαγορεύσεις και τα δικαιώματα αντι-dumping, μεταξύ 137 χωρών σε αμφίπλευρο επίπεδο και 220 συμμετεχόντων, λαμβάνοντας υπόψη Σειρά Ερευνητικών Εργασιών, 2005, 11(2)

4 30 Γιώργος Θεοδοσίου, Κωνσταντίνος Σούτσας των υπαρχουσών προτιμισιακών συμφωνιών. Αυτή η πληροφόρηση, για ως προϊόντα ανάλογα τη χώρα, είναι απαραίτητη για τη σύνταξη των σεναρίων. Το M.I.R.A.G.E λοιπόν στηρίζεται σε μια περιγραφή των εμπορικών εμποδίων η οποία προφυλάσσει τον αμφίπλευρο χαρακτήρα της πληροφόρησης. 2. Περιγραφή του Μοντέλου M.I.R.A.G.E Το M.I.R.A.G.E είναι ένα πολυπεριφερειακό και πολυκλαδικό μοντέλο, του οποίου η γεωγραφική και η κλαδική διάκριση είναι προαποφασισμένη για κάθε εφαρμογή. Στο τμήμα αυτό περιγράφεται η γενική δομή, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στη ζήτηση, στον ανταγωνισμό και στη διάρθρωση της αγοράς, στις Άμεσες Ξένες Επενδύσεις και στη δυναμική δομή του μοντέλου. 2.1 Η Ζήτηση Η τελική ζήτηση εκπορεύεται σε κάθε περιοχή από μια αντιπροσωπευτική οικονομική μονάδα μεγιστοποιώντας μια συνάρτηση χρησιμότητας, επιτρέποντας την διάκριση των αποφάσεων του καταναλωτή σε διαφορετικά επίπεδα, από τα οποία το πρώτο είναι αποταμίευση ενός σταθερού μέρους του εισοδήματος. Η κατανομή της κατανάλωσης ανά οικονομικό κλάδο πρέπει να περιγράφεται με τέτοιο τρόπο ώστε να λαμβάνεται υπόψη οι διαφορές στη δομή κάθε περιφέρειας, και κυρίως σε σχέση με το επίπεδο ανάπτυξης της. Μια ομογενής συνάρτηση δεν είναι εφαρμοστέα. Γι αυτό επιλέχτηκε η συνάρτηση LES-CES (Linear Expendiure Sysem- Conasan Elasiciy of Subsiuion, Γραμμικό σύστημα δαπανών- -Σταθερή ελαστικότητα αντικατάστασης 1 ) η οποία δεν κάνει την υπόθεση της σταθερής ελαστικότητας αντικατάστασης παρά μόνο για το πλεόνασμα στις κλαδικές καταναλωτικές δαπάνες σε σχέση με την ελάχιστη. (η ελάχιστη καταναλωτική δαπάνη για κάθε κλάδο είναι σταθερή και στις ανεπτυγμένες χώρες αντιστοιχεί στο ένα τρίτο της ενεργούς κατανάλωσης, ενώ στις υπό ανάπτυξη αντιστοιχεί στα δυο τρίτα). Αυτό επιτρέπει τον ταυτόχρονο υπολογισμό της διαφοροποίησης των προϊόντων ανάλογα με τη γεωγραφική προέλευση, των τοπικών προϊόντων που εισάγονται και της οριζόντιας διαφοροποίησης μεταξύ των ποικιλιών της ίδιας προέλευσης(harrison, Ruheford and Tarr, 1997). 1 Είναι η μέτρηση της επίπτωσης που έχει η μεταβολή των σχετικών τιμών δυο προϊόντων στην αναλογία με την οποία αυτά τα δυο αγαθά καταναλώνονται. Όταν η τιμή ενός αγαθού αυξηθεί σε σχέση με τη τιμή ενός άλλου αγαθού, αν τα δυο αυτά αγαθά θεωρούνται από τους καταναλωτές ως υποκατάστατα μεταξύ τους, τότε η ζήτηση του αγαθού η τιμή του οποίου έχει αυξηθεί θα μειωθεί προς όφελος της ζήτησης του άλλου αγαθού. ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ, Τμήμα Μηχανικών Χωροταξίας, Πολεοδομίας και Περιφερειακής Ανάπτυξης

5 Το Μοντέλο των Εμπορικών Συναλλαγών Γεωργικών Προϊόντων και Τροφίμων Ελλάδας-ΧΚΑΕ 31 Μια τέτοια διατύπωση όμως, δεν λαμβάνει καθόλου υπόψη τη κάθετη διαφοροποίηση των προϊόντων που είναι πολύ σημαντική στο εμπόριο, ούτε την εξειδίκευση των χωρών ανά ποιοτική κλίμακα. Για τους λόγους αυτούς στη συνάρτηση ζήτησης έχει εισαχθεί ένα συμπληρωματικό επίπεδο το οποίο διακρίνει δυο κλίμακες της ποιότητας, σύμφωνα με τις οποίες το προϊόν έχει παραχθεί σε μια ανεπτυγμένη ή σε μια υπό ανάπτυξη χώρα. Αυτή η μορφοποίηση είναι στοιχειώδης, αλλά επιτρέπει να λαμβάνεται υπόψη ότι, σ ένα δεδομένο οικονομικό κλάδο, τα προϊόντα μιας υπό ανάπτυξη χώρας συναγωνίζονται με περισσότερη αμεσότητα τα προϊόντα μιας άλλης υπό ανάπτυξη χώρας παρά μιας πλούσιας χώρας, επειδή οι τελευταίες διαφοροποιούνται ποιοτικά. Σειρά Ερευνητικών Εργασιών, 2005, 11(2)

6 32 Γιώργος Θεοδοσίου, Κωνσταντίνος Σούτσας Σχεδιάγραμμα 1: Το δένδρο της ζήτησης ενός προϊόντος i ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ, Τμήμα Μηχανικών Χωροταξίας, Πολεοδομίας και Περιφερειακής Ανάπτυξης

7 Το Μοντέλο των Εμπορικών Συναλλαγών Γεωργικών Προϊόντων και Τροφίμων Ελλάδας-ΧΚΑΕ 33 Σημειώσεις: Οι περιφέρειες του τύπου u είναι αυτές που ανήκουν στο ίδιο ποιοτικό επίπεδο με τον εισαγωγέα. Οι περιφέρειες του τύπου v είναι αυτές που ανήκουν σε διαφορετικό ποιοτικό επίπεδο. Οι ελαστικότητες αντικατάστασης είναι συνδεδεμένες με τις παρακάτω σχέσεις: σ ARM -1 = 2 ( σ GEO -1). σ IMP -1 = 2 ( σ ARM -1). σ VAR -1 = 2 ( σ IMP -1). σ ARM = Η ελαστικότητα αντικατάστασης της συνάρτησης χρησιμότητας αγαθού σ GEO =Η ελαστικότητα αντικατάστασης της συνάρτησης παραγωγής αγαθού σ IMP =Η ελαστικότητα αντικατάστασης της συνάρτησης της ενδιάμεσης αγαθού κατανάλωσης 2.2 Η Πρόσφορα Πέντε παράγοντες της παραγωγής έχουν ληφθεί υπόψη στο M.I.R.A.G.E: το κεφάλαιο, η εξειδικευμένη εργασία, η ανειδίκευτος εργασία, η γη και οι φυσικοί πόροι. Οι δυο τελευταίοι χρησιμοποιούνται μόνο για μερικούς κλάδους. Για κάθε περιφέρεια θεωρείται ότι υπάρχει πλήρης απασχόληση και το ποσοστό της ανάπτυξης είναι σταθερό με τρόπο εξωγενή εκτός για το κεφάλαιο. Το επιτόκιο ταμιευτηρίου είναι εξωγενές αλλά το εισόδημα και οι Άμεσες Ξένες Επενδύσεις είναι ενδογενείς. Το επενδυμένο κεφάλαιο και οι φυσικοί πόροι θεωρούνται σταθεροί. Το επίπεδο της αμοιβής τους διαφέρει από κλάδο σε κλάδο. Όλοι οι υπόλοιποι παράγοντες βρίσκονται σε μια τέλεια κινητικότητα μεταξύ των κλάδων. Τέλος δεν υφίσταται καμία διεθνής κινητικότητα των παραγόντων της παραγωγής εκτός της επένδυσης. Η παραγωγή περιγράφεται βήμα - βήμα στο παρακάτω σχεδιάγραμμα 2. Το ανώτερο επίπεδο της συνάρτησης παραγωγής συνδυάζει την προστιθέμενη αξία και την ενδιάμεση κατανάλωση των εισροών. Η κατανάλωση των ενδιάμεσων εισροών ακολουθεί την ίδια διάρθρωση με την τελική κατανάλωση, με εξαίρεση της δια-κλαδικής κατανομής, που περιγράφεται από μια συνάρτηση CES. Η προστιθέμενη αξία είναι μια συνάρτηση CES των παραγόντων της γης, των φυσικών πόρων, της ανειδίκευτης εργασίας, και μια σύνθεση του κεφαλαίου και της εξειδικευμένης εργασίας. Αυτή η μορφή επιτρέπει να λαμβάνομε υπόψη τη σχετική συμπληρωματικότητα μεταξύ του κεφαλαίου και της εξειδικευμένης εργασίας, μεταξύ των οποίων η ελαστικότητα αντικατάστασης είναι 0,6. Υποτίθεται ότι ορισμένοι κλάδοι όπως η Γεωργία και οι μεταφορές εξελίσσονται σ ένα περιβάλλον τέλειου ανταγωνισμού και βρίσκονται αντιμέτωποι με τη σταθερή κλίμακα αμοιβών μέσα στη παραγωγική διαδικασία. Σειρά Ερευνητικών Εργασιών, 2005, 11(2)

8 34 Γιώργος Θεοδοσίου, Κωνσταντίνος Σούτσας Οι υπόλοιπο κλάδοι βρίσκονται σε μια κατάσταση κινητικότητας μέσα σ ένα πλαίσιο ολιγοπωλιακό με οριζόντια διαφοροποίηση των προϊόντων και με αυξανόμενη κλιμάκωση των αμοιβών, σύμφωνα με το θεωρητικό μοντέλο του Krugman (1979) και του μοντέλου της σχετικής ισορροπίας των Smih και Venables (1988). Κάθε επιχείρηση παράγει μια ποικιλία, με τεχνολογία της οποίας το οριακό κόστος είναι σταθερό για δεδομένο κόστος. Οι επιχειρήσεις αποφασίζουν την παραγόμενη ποσότητα υποθέτοντας ότι οι αποφάσεις τους δεν επηρεάζουν τους ανταγωνιστές τους. Αντίθετα, οι επιχειρήσεις λαμβάνουν υπόψη την δύναμη τους στην αγορά, δηλαδή την επιρροή που ασκούν στις τιμές των προϊόντων του κλάδου που ευρίσκονται, σε κάθε περιφέρεια. Λαμβάνοντας μια συνάρτηση που έγινε κλασική από τους Smih και Venables (1988), το ποσοστό του περιθωρίου που έχει μια επιχείρηση του κλάδου i μιας χώρας r στην αγορά της χώρας s είναι: P irs 1 μ irs = = (1) MC rs 1- (1/ EP irs ) μ irs =είναι το ποσοστό του περιθωρίου που έχει μια επιχείρηση του κλάδου i μιας χώρας r στην αγορά της χώρας s. MC rs είναι το οριακό κόστος παραγωγής (το οποίο δεν εξαρτάται από την αγορά της χώρας προορισμού) Ο δείκτης παραλείπεται σε όλους τις μεταβλητές. EP irs είναι η ελαστικότητα ζήτησης. Αυτή είναι η συνάρτηση της ελαστικότητας αντικατάστασης μεταξύ διαφόρων προϊόντων από τις εταιρίες i στη χώρα r. Η ελαστικότητα είναι μια φθίνουσα συνάρτηση από τη πλευρά της αγοράς σε ένα κλάδο με ποικιλίες προϊόντων ίδιας προέλευσης. Αυτός ο τύπος της μορφοποίησης απαιτεί τρεις τύπους παραμέτρων : την ελαστικότητα αντικατάστασης μεταξύ των προϊόντων, τις οικονομίες κλίμακας και την ένταση του ανταγωνισμού. Αυτοί οι παράμετροι βρίσκονται σε κάθε κλάδο με τον περιορισμό του μηδενικού κέρδους. Οι δυο πρώτοι υπολογίζονται σύμφωνα με στοιχεία που υπάρχουν σε εξωτερικές πηγές ενώ η τρίτη είναι μετρήσιμη η διάμετρος της. Η εξέλιξη του αριθμού των επιχειρήσεων είναι επίσης ένα σημαντικό ερώτημα: αυτή επηρεάζει το μέγεθος των επιχειρήσεων, το ποσοστό κέρδους, αλλά μεταβάλλει επίσης τον αριθμό των διαθεσίμων ποικιλιών, το οποίο έχει μια επίδραση στη ζήτηση από τους καταναλωτές. Οι κλάδοι που βρίσκονται σε μονοπωλιακό ανταγωνισμό είναι χωρισμένοι σε δυο κατηγορίες σύμφωνα με τη δυναμική διάρθρωση της αγοράς. Η ανάλυση του Suon (1991) προσφέρει μια βάση σύμφωνα με την προηγούμενη έννοια, καθόσον ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ, Τμήμα Μηχανικών Χωροταξίας, Πολεοδομίας και Περιφερειακής Ανάπτυξης

9 Το Μοντέλο των Εμπορικών Συναλλαγών Γεωργικών Προϊόντων και Τροφίμων Ελλάδας-ΧΚΑΕ 35 διακρίνει τους διαιρημένους κλάδους, όπου τα μη εισπρακτέα κόστη είναι εξωγενή και τους τμηματοποιημένους κλάδους που είναι ενδογενή. Η ανάπτυξη γίνεται λοιπόν περισσότερο από την αύξηση του αριθμού των επιχειρήσεων για την πρώτη περίπτωση των επιχειρήσεων και την αύξηση του μεγέθους για τη δεύτερη περίπτωση. Οι Oliveira- Marins (1994) και οι Oliveira- Marins, Scarpea και Pila (1996) έδειξαν τη χρησιμότητα αυτής της ταξινόμησης για την εμπειρική ανάλυση των κλαδικών εξελίξεων. Την ίδια ταξινόμηση χρησιμοποιεί και το M.I.R.A.G.E, υποθέτοντας ότι τα κέρδη ελαττώνονται κάθε περίοδο 20% στους τμηματοποιημένους κλάδους και 50% στους διαιρημένους κλάδους σε σχέση με το ύψος που θα είχαν φθάσει εάν ο αριθμός των επιχειρήσεων παρέμεινε σταθερός. 2.3 Κεφαλαίο, Επένδυση και Μακρο-Οικονομικό Περιβάλλον Τα καλά μιας επένδυσης δεν διαφέρουν από κλάδο σε κλάδο. Μόνο οι συντελεστές της κατανομής των συναρτήσεων διαφέρουν. Το επενδυμένο κεφάλαιο θεωρείται σταθερό, η προσαρμογή των διαθεσίμων κεφαλαίων ανά κλάδο γίνεται βαθμιαία, με μοναδικό κίνητρο την επένδυση. Η είσπραξη του κεφαλαίου μπορεί να θεωρηθεί απαισιόδοξη και η αντίστοιχη απώλεια μπορεί να εκτιμηθεί σαν ένα κόστος προσαρμογής της οικονομίας. Αυτό μπορεί να σημαίνει ότι το ποσοστό της ρευστοποίησης του επενδυμένου κεφαλαίου ποικίλει ανάλογα με τον κλάδο. Οι επενδύσεις παίζουν ένα σημαντικό ρόλο και κυρίως από τη διεθνή σύνθεση της. (Άμεσες Ξένες Επενδύσεις) Το μοντέλο M.I.R.A.G.E δεν λαμβάνει τη διεθνή κίνηση του κεφαλαίου σύμφωνα με το προσφερόμενο επιτόκιο (και τον ανάλογο κίνδυνο).οι υπάρχουσες εμπειρικές εργασίες δεν μπορούν να επιβεβαιώσουν ότι η κίνηση αυτή των κεφαλαίων είναι συστηματική και έτσι δεν συμπεριλαμβάνονται στο μοντέλο M.I.R.A.G.E, στο οποίο η ποιότητα των προϊόντων θεωρείται ανεξάρτητη από τη προέλευση των κεφαλαίων της επιχείρησης και δεν εξαρτάται από τη χώρα παραγωγής. Από θεωρητική άποψη, η μοντελοποίηση των Άμεσων Ξένων Επενδύσεων στο M.I.R.A.G.E οφείλει να είναι συμβατή με αυτή που χρησιμοποιείται για τις εθνικές επενδύσεις και οφείλει να είναι στενά συνδεδεμένη με μια ορθολογική συμπεριφορά των επενδυτών, σύμφωνα με τον προσδιορισμό της αποταμίευσης τους. Σειρά Ερευνητικών Εργασιών, 2005, 11(2)

10 36 Γιώργος Θεοδοσίου, Κωνσταντίνος Σούτσας Σχεδιάγραμμα 2: Η συνάρτηση παραγωγής ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ, Τμήμα Μηχανικών Χωροταξίας, Πολεοδομίας και Περιφερειακής Ανάπτυξης

11 Το Μοντέλο των Εμπορικών Συναλλαγών Γεωργικών Προϊόντων και Τροφίμων Ελλάδας-ΧΚΑΕ 37 Το επιτόκιο του επενδυμένου κεφαλαίου είναι μέσα σε φυσιολογικά πλαίσια και εξαρτάται από τον κλάδο και τη χώρα. Αντίθετα, το επιτόκιο των Άμεσων Ξένων Επενδύσεων, σύμφωνα με τις εμπειρικές μελέτες, εξαρτάται από το μέγεθος της αγοράς, από το επίπεδο ανάπτυξης της ή από τη δυναμική της. Στη βάση αυτών των διαφορετικών στοιχείων, χρησιμοποιείται ένας μοναδικός τρόπος καθορισμού των επενδύσεων, είτε αυτές προέρχονται από το εξωτερικό είτε είναι εγχώριες. Ο τρόπος αυτός είναι μια χορήγηση από τις αποταμιεύσεις των οικονομικών μονάδων σε διάφορους κλάδους των διαφορετικών περιφερειών και έχει σχέση με τη δομή των αποταμιεύσεων, το διαθέσιμο κεφάλαιο και το ποσοστό της κλαδικής ρευστοποίησης του κεφαλαίου, με μια ελαστικότητα α. PK s I irs A irs PK s K is e awk is = S r Σ Α irs PK s K is e awk is IS PK s είναι η τιμή των προϊόντων του κεφαλαίου στη χώρα s. S r είναι η αποταμίευση στη χώρα s I irs είναι η επένδυση της αντιπροσωπευτικής μονάδας της χώρας r προς τον κλάδο i της χώρας s K is είναι τα διαθέσιμα κεφάλαια στο κλάδο i της χώρας s. A irs είναι μια παράμετρος που έχει καθοριστεί η διάμετρο της wk is είναι το ποσοστό της αμοιβής του κεφαλαίου στον κλάδο i της χώρας s a είναι μια παράμετρος Το κεφαλαιουχικό προϊόν που χρησιμοποιείται για επένδυση στη περιφέρεια s είναι το ίδιο με αυτό της εγχώριας επένδυσης στη περιφέρεια s Με τον ίδιο τρόπο, είναι δυνατόν να εισαχθεί μια ενδογενής μεταβλητή Β r και η συνάρτηση να γραφτεί ως εξής: I irs = B r A irs P K is e awk ΣPK s I irs = S r is Το Β r επίσης γράφεται: Σειρά Ερευνητικών Εργασιών, 2005, 11(2)

12 38 Γιώργος Θεοδοσίου, Κωνσταντίνος Σούτσας Β r = (S r ) / Σ A irs PK s K is PK s I irs is Η τελευταία αυτή εξίσωση επιτρέπει την εμφάνιση του κόστους ευκαιρίας R r αναλαμβανόμενου κεφαλαίου στη χώρα r. α είναι μια παράμετρος της ταχύτητας της εναρμόνισης του διαθέσιμου κεφαλαίου. Δυο μορφές Άμεσων Ξένων Επενδύσεων υπάρχουν. Η πρώτη είναι αυτή που αγοράζει υπάρχουσες επιχειρήσεις και η δεύτερη είναι αυτή που δημιουργεί νέες. Η πρώτη περίπτωση έχει υποτεθεί ότι αποτελεί τα δυο τρίτα ενώ η δεύτερη το ένα τρίτου των συνολικών Άμεσων Ξένων Επενδύσεων. Σε όλες τις περιπτώσεις οι Άμεσες Ξένες Επενδύσεις αυξάνουν τα διαθέσιμα κεφάλαια. Ο αριθμός των υπαρχουσών εξαγορασμένων επιχειρήσεων δεν έχει καμία επίδραση στο κλάδο, αν και η επένδυση με την δημιουργία επιχείρησης αυξάνει άμεσα το αριθμό των επιχειρήσεων. Εκτός της αμοιβής του κεφαλαίου η οποία κατανέμεται στη χώρα προέλευσης, οι θυγατρικές που είναι εγκαταστημένες σε μια περιφέρεια s στο εξωτερικό έχουν τα ίδια χαρακτηριστικά με τις εγχώριες επιχειρήσεις στη περιφέρεια s. Δεν υφίσταται καμία υπόθεση, ούτε της τεχνολογικής διάχυσης, ούτε της συμπληρωματικότητας με τις εμπορικές ροές. Αυτή η μοντελοποίηση στηρίζεται στην υπόθεση ότι οι Άμεσες Ξένες Επενδύσεις απαντούν σε μια βιομηχανική λογική, διαφορετική από άλλους τύπους εξωτερικών χρηματοδοτήσεων (Charakrabari, 2001). Η λογική αυτή είναι περισσότερο χρηματοοικονομική. Συνεπώς το μάρκο- οικονομικό περιβάλλον υποθέτει ότι το ισοζύγιο των επενδυμένων κεφαλαίων εκτός των Άμεσων Ξένων Επενδύσεων είναι εξωγενές, και είναι ίσο με τη αξία τους στο έτος βάσης. Το τρέχον ισοζύγιο εξαρτάται επομένως από τη ροή των Άμεσων Ξένων Επενδύσεων. Για παράδειγμα, μια χώρα που η καθαρή ροή των Άμεσων Ξένων Επενδύσεων αυξάνεται, έχει περισσότερες πιθανότητες εξωτερικής χρηματοδότησης. 2.4 Η Δυναμική Η προσαρμογή της εμπορικής πολιτικής σε ένα κίνδυνο (shock) δεν είναι ούτε στιγμιαία ούτε ανώδυνη. Μια δυναμική προσέγγιση είναι χρήσιμη για τη μελέτη της φάσης της αντίστοιχης αναπροσαρμογής δηλαδή τις επιδράσεις τόσο βραχυπρόθεσμα όσο και μακροπρόθεσμα. Επιπλέον, ένας σημαντικός αριθμός στοιχείων είναι δυναμικά με την έννοια ότι είναι συνδεδεμένα με μια διαδικασία συσσώρευσης ή εξέλιξης και είναι δύσκολο να υπολογιστούν σε ένα στατικό πλαίσιο. Αυτά τα στοιχεία είναι κυρίως δυο ειδών. Από τη μια πλευρά οι εμπορικές πολιτικές μπορεί να επιδρούν στα διαθέσιμα κεφάλαια μιας οικονομίας και έμμεσα στο εισόδημα και στο επιτόκιο ταμιευτηρίου (Baldwin, 1989). Από την άλλη πλευρά αυτές μπορεί να έχουν επίδραση στην εξέλιξη ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ, Τμήμα Μηχανικών Χωροταξίας, Πολεοδομίας και Περιφερειακής Ανάπτυξης

13 Το Μοντέλο των Εμπορικών Συναλλαγών Γεωργικών Προϊόντων και Τροφίμων Ελλάδας-ΧΚΑΕ 39 του εξειδικευμένου εργατικού δυναμικού και στη τεχνολογία. Οι εμπειρικές μελέτες δεν επιτρέπουν να εξαχθεί ένα συμπέρασμα σχετικό με τη ύπαρξη αυτών των αναπτυξιακών στοιχείων. Στις περιπτώσεις αυτές, η λογική είναι απαραίτητα για την αποφυγή αμφιβόλων υποθέσεων. Συνεπώς, καμία τεχνολογική εξωτερίκευση συνδεδεμένη με το εμπορικό άνοιγμα δεν λαμβάνεται υπόψη στο μοντέλο M.I.R.A.G.E. και η συσσώρευση του εξειδικευμένου ανθρώπινου δυναμικού είναι εξωγενής. Σε ότι αφορά τα διαθέσιμα κεφάλια λήφθηκε υπόψη μόνο το θέμα της εξέλιξης του εισοδήματος ενώ το επιτόκιο αποταμίευσης θεωρήθηκε σταθερό. Η δυναμική του μοντέλου ακολουθεί μια χρονολογική σειρά καθόσον η ισορροπία μπορεί να προκύψει κάθε περίοδο. Ο χρονικός ορίζοντας μπορεί να επιλεγεί ελεύθερα, αλλά το πλέον συχνό είναι τα 15 με 20 χρόνια. Το ποσοστό ανάπτυξης είναι καθορισμένο με τρόπο εξωγενή. Όλοι οι κινητοί συντελεστές προσαρμόζονται άμεσα (υπό τον περιορισμό του επιπέδου αμοιβής τους σε κάθε οικονομία), αν και τα διαθέσιμα κεφάλαια προσαρμόζονται μόνο με την επένδυση. Επιπλέον, ο αριθμός των επιχειρήσεων σε ένα κλάδο που λειτουργούν σε ένα πλαίσιο του ατελή ανταγωνισμού, εξελίσσεται. Το μοντέλο δεν λαμβάνει υπόψη του το κόστος προσαρμογής. Αντίθετα για τα διαθέσιμα κεφάλαια και τον αριθμό των επιχειρήσεων λαμβάνεται υπόψη το κόστος προσαρμογής. 2.5 Η Προσαρμογή του Μοντέλου στην Εμπορία των Αγροτικών Προϊόντων της Ελλάδας με τις ΧΚΑΕ. Όπως έχει ήδη αναφερθεί, το μοντέλο MIRAGE αποτελεί βασικό πλαίσιο αναφοράς για μια πολυτομεακή ανάλυση της ισορροπίας μεταξύ πολλών περιοχών που έχουν αναπτύξει μεταξύ τους εμπορικές συναλλαγές. Λαμβάνει μάλιστα υπόψη του, την ύπαρξη διαφορετικών επίπεδων ανάπτυξης μεταξύ των χώρων που εξετάζονται και προσφέρει τη δυνατότητα εκτίμησης για μια περιοχή ή χώρα, των επιπτώσεων της αλλαγής της εμπορικής πολιτικής. Χρησιμοποιώντας επομένως τη «φιλοσοφία» του μοντέλου MIRAGE, παρουσιάζεται εδώ, μια προσαρμοσμένη για την περίπτωση της Ελλάδας μορφή του μοντέλου, με σκοπό τη δημιουργία ενός εργαλείου ανάλυσης και εκτίμησης των επιπτώσεων της ένταξης των 10 νέων χώρων στην Ε.Ε. για το αγροτικό τομέα της Ελλάδας και ειδικότερα των κλάδων οικονομικής δραστηριότητας που το συνθέτουν. Πρόκειται για μια «απλούστερη» μορφή του αρχικού μοντέλου με την έννοια ότι, δύο μόνο κατηγόριων χώρων εξετάζονται: η Ελλάδα από τη μια πλευρά και τις άλλες 10 χώρες από την άλλη. Η παρουσίαση που ακολουθεί, επικεντρώνεται στη δομή του μοντέλου. Πρέπει να τονιστεί ότι, στο πλαίσιο της παρούσας εργασίας, η πραγματική αξιοποίηση του προτεινόμενου μοντέλου δεν καθίσταται εφικτή, λόγω της δύσκολης πρόσβασης σε Σειρά Ερευνητικών Εργασιών, 2005, 11(2)

14 40 Γιώργος Θεοδοσίου, Κωνσταντίνος Σούτσας βασικά δεδομένα, και ειδικότερα τις διάφορες μεταβλητές ελαστικότητας οι οποίες είναι απαραίτητες για την εκτίμηση των εξισώσεων προσφοράς και ζήτησης. Παρόλο αυτά, θεωρούμε ότι, η παρουσίαση του μοντέλου είναι χρήσιμη διότι δίνει σε όλους αυτούς που ενδιαφέρονται για το συγκεκριμένο θέμα, μια θεωρητική βάση για περαιτέρω ανάλυση. Η δομή του μοντέλου ως προς την Ελλάδα και οι σχετικές εξισώσεις, είναι η ακόλουθη: Η προσφορά Η προσφορά αγροτικών προϊόντων βασίζεται στο Μοντέλο του Leonief ενώ θεωρείται ότι, υπάρχει πλήρης ανταγωνισμός. Η προστιθεμένη αξία (VA) είναι συνάρτηση CES των ακόλουθων συντελεστών παραγωγής: - TE = γη, - RN = φυσικοί πόροι, - L = μη εξειδικευμένη εργασία, - Q = συνθετικός συντελεστής κεφαλαίου (K) και εξειδικευμένης εργασίας (H). Ο συντελεστής Κ αφορά το συνολικό κεφαλαίο που χρησιμοποιεί ο κλάδος στην περιοχή, το οποίο περιλαμβάνει θεωρητικά και το εισαγόμενο κεφαλαίο. Ο συνθετικός συντελεστής Q είναι και ο ίδιος συνάρτηση CES των δύο πρωτογενών συντελεστών που το διαμορφώνουν. Η ενσωμάτωση του συγκεκριμένου συντελεστή επιτρέπει να λαμβάνεται υπόψη τη σχετική συμπληρωματικότητα που υπάρχει μεταξύ του κεφαλαίου και της εξειδικευμένης εργασίας. Αρκετές εμπειρικές μελέτες (Hamermesh, 1993, Cahuc & Zylberberg, 1996) συμπεραίνουν ότι η ελαστικότητα αντικατάστασης μεταξύ κεφαλαίου και εξειδικευμένης εργασίας τείνει προς τη μονάδα. Όμως στη περίπτωση του αγροτικού κλάδου, η εκτίμηση αυτή δεν θεωρείται κατάλληλη. Στον αναλυτικό μοντέλο MIRAGE, σύμφωνα με εμπειρικές αναλύσεις, η συγκεκριμένη ελαστικότητα ορίζεται ως ίσον με 0,6. Nb i,. PY i,. (Y i, + CF i, ) = PVA i,. VA i, + PCNT i,. CNT i, Y i, = Παραγωγή του κλάδου i στο έτος CF i, = Σταθερός κόστος σε παραγόμενη μονάδα τελικού προϊόντος i στο έτος VA i, = Προστιθεμένη αξία του κλάδου i στο έτος CNT i, = ενδιάμεσες καταναλώσεις (inpus) από το κλάδο i στο έτος Οι μεταβλητές PY i,, PVA i, και PCNT i, αφορούν τις τιμές των σχετικών μεταβλητών Y i,, VA i, και CNT i,. ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ, Τμήμα Μηχανικών Χωροταξίας, Πολεοδομίας και Περιφερειακής Ανάπτυξης

15 Το Μοντέλο των Εμπορικών Συναλλαγών Γεωργικών Προϊόντων και Τροφίμων Ελλάδας-ΧΚΑΕ 41 Ο υπολογισμός της ζήτησης από το σύνολο των παραγόντων / επιχειρήσεων του κλάδου, για τους συντελεστές παραγωγής γης, φυσικών πόρων, εργασίας κλπ δίνεται από τα ακόλουθα δύο προγράμματα: 1 ο πρόγραμμα: Min (PVA i,. VA i, = PL i,. L i, + PTE i,. TE i, + PRN i,. RN i, + PQ i,. Q i, ) υπό τον περιορισμό: (VA i, ) σ1 = a L. (L i, ) σ1 + a TE. (TE i, ) σ1 + a RN. (RN i, ) σ1 + a Q. (Q i, ) σ1 και η ελαστικότητα δίνεται από: σ 1 = 1 1/σ VA 2 ο πρόγραμμα: Min (PQ i,. Q i, = PK i,. K i, + PH i,. H i, ) υπό τον περιορισμό: (Q i, ) σ2 = a K. (K i, ) σ2 + a H. (H i, ) σ2 και η ελαστικότητα δίνεται από: σ 2 = 1 1/σ CAP Η πλήρη απασχόληση των συντελεστών παραγωγής σημαίνει: Lbar = L i, TEbar = TE i, Hbar = H j, i i i όπου: Lbar, TEbar και Hbar είναι η συνολική προσφορά μη εξειδικευμένης εργασίας (L), γης (TE) και εξειδικευμένης εργασίας (H) Η ζήτηση Η συνάρτηση ζήτησης είναι μια συνάρτηση τύπου LES-CES η οποία επιτρέπει να λάβουμε υπόψη τη διαφορετική προέλευση των προϊόντων που καταναλώνονται μέσα στη χώρα με την έννοια ότι, δύο κατηγορίες ποιότητας του προϊόντος ενσωματώνονται στο μοντέλο: η πρώτη αφορά το προϊόν που παράγεται σε χώρες με σχετικά ίδιο επίπεδο ανάπτυξης (δηλαδή στην περίπτωση μας, οι 14 χώρες της Ε.Ε. πριν την ένταξη των 10 νέων μελών) και η δεύτερη αφορά το προϊόν που παράγεται στις 10 νέες χώρες οι οποίες δεν έχουν ακόμα φτάσει στο ίδιο επίπεδο ανάπτυξης. Σειρά Ερευνητικών Εργασιών, 2005, 11(2)

16 42 Γιώργος Θεοδοσίου, Κωνσταντίνος Σούτσας Η συνολική ζήτηση για κάθε προϊόν DEMTOT i, αποτελείται από τρεις συνιστώσες: C i, Σ IC i,j, KG i, = Συνολική τελική κατανάλωση σε προϊόν i = Άθροισμα των ενδιάμεσων καταναλώσεων στο προϊόν i = Ζήτηση σε προϊόν i για την διαμόρφωση κεφαλαιούχου προϊόντος Οι τιμές για το προϊόν i ανάλογα με τη χρήση του, ορίζονται ως έξης : PC i, PIC i, PKG i, = PDEMTOT i,. (1 + axcc i,) = PDEMTOT i,. (1 + axic i,) = PDEMTOT i,. (1 + axkg i,) Όπου axcc i,, axcc i,, axcc i, αφορά το ποσοστό φόρο που επιβαρύνει την τιμή του προϊόντος ανάλογα με τη μορφή «κατανάλωση» του. Με βάση τα παραπάνω, η συνάρτηση ζήτησης διαμορφώνεται ως έξης: DEMTOT i, = C i, + Σ IC i,j, + KG i, Λαμβάνοντας υπόψη τη διαφορετική προέλευση, έχουμε τότε τον ακόλουθο πρόγραμμα: Min PDEMTOT i,. DEMTOT i, = PDEMU i,. DEMU i, + PDEMV i,. DEMV i, υπό τον περιορισμό: (DEMTOT i, ) σ3 = a U. (DEMU i, ) σ3 + a V. (DEMV i, ) σ3 και η ελαστικότητα δίνεται από: σ 3 = 1 1/σ GEO όπου: DEMU i, = συνολική ζήτηση προϊόντος προέχοντας από τις χώρες με ίδιο επίπεδο ανάπτυξης DEMV i, = συνολική ζήτηση προϊόντος προέχοντας από χώρες με διαφορετικό επίπεδο ανάπτυξης Η Ενδιάμεση κατανάλωση δίνεται από: IC a i, j, = IC. CNTER j, PCNTER PICi, j, j, σ 4 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ, Τμήμα Μηχανικών Χωροταξίας, Πολεοδομίας και Περιφερειακής Ανάπτυξης

17 Το Μοντέλο των Εμπορικών Συναλλαγών Γεωργικών Προϊόντων και Τροφίμων Ελλάδας-ΧΚΑΕ 43 όπου: IC i,j, = κατανάλωση σε προϊόν i από το κλάδο j CNTER i, = συνολικές ενδιάμεσες καταναλώσεις στο κλάδο jή ζήτηση προϊόντος προέχοντας από τις χώρες με ίδιο επίπεδο ανάπτυξης PCNTER και PIC είναι οι τιμές των αντίστοιχων μεταβλητών CNTER, IC Η ζήτηση σε προϊόν i για την διαμόρφωση κεφαλαιούχου προϊόντος δίνεται από: KG όπου: = i, akg. PINVTOT INVTOT PKGi, σ 5 INVTOT = Συνολικές επενδύσεις στη χώρα και πιο συγκεκριμένα: PINVTOT INVTOT = PKGi,. KGi, i. PINVTOT είναι η τιμή της αντίστοιχης μεταβλητής INVTOT Η ισορροπία Η ισορροπία στις αγορές δίνεται επομένως από: Y i, = DEMTOT i, Η ισορροπία για τη χώρα δίνεται από τις δύο ακόλουθες συναρτήσεις. Η ισορροπία περνά επομένως μέσω της μεταβλητής SOLD. REV + SOLD = PK i,. K i, + PROFITi,. + DQUOTAi, + RECi, i i i i Lbar. PLbar + TEbar. PTEbar + Hbar. PHbar + και: epa REV = PINVTOTi,. INVOTi, i. Σειρά Ερευνητικών Εργασιών, 2005, 11(2)

18 44 Γιώργος Θεοδοσίου, Κωνσταντίνος Σούτσας όπου: REV = συνολικό εισόδημα της χώρας για το έτος. epa = ποσοστό αποταμίευσης στη χώρα στο έτος. PROFIT = Κέρδος για κάθε παραγωγικό κλάδο i. PK i,. K i, = Συνολικές εθνικές και ξένες επενδύσεις στο κλάδο i. DQUOTA i, = Μετάβαση εισοδήματος από την επιβολή ποσοστώσεων μεταξύ της χώρας και των άλλων ομάδων χώρων σε επίπεδο παραγωγής. Επομένως, η μεταβλητή DQUOTAi, είναι η διάφορα (+/-) μεταξύ επιβαλλομένων ποσοστώσεων στη χώρα και από τις άλλες. Σύμφωνα με της Παγκόσμιο Οργανισμό Εμπορίου, υφίσταται μια τάση μείωσης των ποσοστώσεων στο εμπόριο. RECi = Σύνολο των εισπράξεων οι οποίες προκύπτουν από τους διάφορους φόρους και αυτό, από τη διαδικασία παραγωγής έως τη τελική κατανάλωση (ΦΠΑ, φόρος ενέργειας κ.λπ.) στο κλάδο i. 3. Τα Υπέρ του Μοντέλου και γιατί θα πρέπει να χρησιμοποιηθεί στο μέλλον Είναι ένα μοντέλο γενικής ισορροπίας. Περιγράφει τον ατελή ανταγωνισμό, την οριζόντια διαφοροποίηση των προϊόντων, το κόστος προσαρμογής, εισάγει την έννοια της ποιότητας των προϊόντων για την καλύτερη ανάλυση του ανταγωνισμού και της εμπορικής αποτυχίας. Προτείνει μια ρεαλιστική και με συνοχή μοντελοποίηση των Άμεσων Ξένων Επενδύσεων και στηρίζεται στο λεπτομερή υπολογισμό των εμπορικών εμποδίων. Δείχνει την σημαντικότητα της επίδρασης του κινδύνου (shock) της απελευθέρωσης του εμπορίου. Η χρήση του μοντέλου στο μέλλον κρίνεται απαραίτητη γιατί: Λήφθηκε υπόψη η ποιότητα των προϊόντων. Έγινε λεπτομερής μελέτη των Άμεσων Ξένων Επενδύσεων. Μπορεί να εφαρμοστεί σε όλες τις οικονομίες. Ο αγροτικός τομέας μπορεί να μοντελοποιηθεί όπως και οι άλλοι τομείς της οικονομίας. ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ, Τμήμα Μηχανικών Χωροταξίας, Πολεοδομίας και Περιφερειακής Ανάπτυξης

19 Το Μοντέλο των Εμπορικών Συναλλαγών Γεωργικών Προϊόντων και Τροφίμων Ελλάδας-ΧΚΑΕ 45 Βιβλιογραφία BALDWIN, R. E. (1989). The Growh Effecs of Economy Policy vol 9, no 2, p BCHIR H. M., DECREUX, Y. GUERIN, J-L & JEAN, S. (2002), MIRAGE a compuable General Equilibrium Model for Trade Policy Analysis, CPEII Working Paper no 17. BOUET, A., FONTAGNE L., MINOUMI, M., & PICHOT X., (2002). MAcMaps : une mesure bilaérale e désagrège de l ; accès au marchée. Economie inernaional, ce numéro. CAHUC, P. & ZYLBERBERG, A., (1996) Economie du ravail: la Formaion des Salaires e les déerminans du Chômage De Boeck, Paris, Bruxelles, chapire 2. CHARAKRABARTI, A., (2001) The Deerminans of Foreign Direc Invesmen : Sensiive Analyses of Cross Counry Regression, Kyklos 54 9!0, DIMARANAN, B.V. & MCDOUGALL, R.A., (2002), Global Assisance and Producion, The GTAP5 Daa Base. Cener for Global Trade Analysis. Purdue Universiy. FRANCOIS, J.F., MCDONALD,B. & NORDSTOM, H., (1995). Assessing he Uruguay Round. In: MARTIN, W. & WINTERS, L.A. (eds), The Uruguay Round and he developing economies, World Bank Discussion Paper 307, HAMERMESH, D.S. (1993) Labor Demand, Princeon Universiy Press, Princeon, New Jersey. HARRIS, M., RAVIV, (1979), Opimal incenive conracs wih imperfec informaion, Journal of Economic Theory, 21: HARRISON,G. W., RUTHEFORD, T.,F., & TARR, D.,G., (1997) Quanify he Uruguay Round. The Economic Journal 107 (444), KRUGMAN, P. (1979) Increasing reurns, monopolisic compeiion and inernaional rade. Journal of Inernaional Economics 9, OLIVEIRA- MARTINS J., (1994) Srucures de marche, échanges e salaire dans l indusrie. Revenue Economique de l OECD, prinemps, OLIVEIRA- MARTINS, J. SCARPETTA, S. & PILAT, D., (1996) Mark up pricing, marke srucure and he business cycle. OECD Economic Sudies 27, RUTHERFORD, D. & TARR, D. (2002). Trade Liberalizaion, produc variey and growh in a small open economy: a quanaive assessmen, Journal of Inernaional Economics 56, SUTTON, J., (1991) Sunk coss and marke srucure. MIT Press. SMITH, A., and VENABLES, A. (1988), Compleing he inernal marke in he European Communiy: Some indusry simulaions. European Economic Review 32-7, WORLD BANK, (2001). Global Economic Prospecs and he Developing Counries 2002, The World Bank. Σειρά Ερευνητικών Εργασιών, 2005, 11(2)

Πάντειο Πανεπιστήμιο. Τμήμα Οικονομικής και Περιφερειακής Ανάπτυξης Msc. In Applied Economics. Lecture 1: Trading in a Ricardian Model

Πάντειο Πανεπιστήμιο. Τμήμα Οικονομικής και Περιφερειακής Ανάπτυξης Msc. In Applied Economics. Lecture 1: Trading in a Ricardian Model Πάντειο Πανεπιστήμιο Τμήμα Οικονομικής και Περιφερειακής Ανάπτυξης Msc. In Applied Economics Lecture 1: Trading in a Ricardian Model Το Ρικαρδιανό υπόδειγμα με ένα συντελεστή (συνέχεια) 1. Ο μόνος σημαντικός

Διαβάστε περισσότερα

Εξειδικευμένοι Συντελεστές Παραγωγής και Διανομή του Εισοδήματος. Το Υπόδειγμα των Jones και Samuelson

Εξειδικευμένοι Συντελεστές Παραγωγής και Διανομή του Εισοδήματος. Το Υπόδειγμα των Jones και Samuelson Εξειδικευμένοι Συντελεστές Παραγωγής και Διανομή του Εισοδήματος Το Υπόδειγμα των Jones και Samuelson Διεθνές Εμπόριο και Διανομή του Εισοδήματος Υπάρχουν δύο βασικοί λόγοι για τους οποίους το διεθνές

Διαβάστε περισσότερα

25. Μία τυπική επιχείρηση που λειτουργεί σε καθεστώς τέλειου ανταγωνισμού, στη μακροχρόνια θέση ισορροπίας της: α. πραγματοποιεί θετικά οικονομικά κέρδη. β. πραγματοποιεί μηδενικά οικονομικά κέρδη. γ.

Διαβάστε περισσότερα

Τα μέσα της εμπορικής πολιτικής

Τα μέσα της εμπορικής πολιτικής Τα μέσα της εμπορικής πολιτικής Περίγραµµα Ανάλυση µερικής ισορροπίας των δασµών: προσφορά, ζήτηση και εµπόριο σ ένα µεµονωµένο κλάδο Κόστος και όφελος των δασµών Επιδοτήσεις εξαγωγών Ποσοστώσεις στις

Διαβάστε περισσότερα

Ισορροπία σε Αγορές Διαφοροποιημένων Προϊόντων

Ισορροπία σε Αγορές Διαφοροποιημένων Προϊόντων Ισορροπία σε Αγορές Διαφοροποιημένων Προϊόντων - Στο υπόδειγμα ertrand, οι επιχειρήσεις, παράγουν ένα ομοιογενές αγαθό, οπότε η τιμή είναι η μοναδική μεταβλητή που ενδιαφέρει τους καταναλωτές και οι καταναλωτές

Διαβάστε περισσότερα

3. ΠΟΡΟΙ ΚΑΙ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΜΠΟΡΙΟ: ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ HECKSCHER-OHLIN

3. ΠΟΡΟΙ ΚΑΙ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΜΠΟΡΙΟ: ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ HECKSCHER-OHLIN 3. ΠΟΡΟΙ ΚΑΙ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΜΠΟΡΙΟ: ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ HESHER-OHIN Υπάρχουν δύο συντελεστές παραγωγής, το κεφάλαιο και η εργασία τους οποίους χρησιμοποιεί η επιχείρηση για να παράγει προϊόν Y μέσω μιας συνάρτησης παραγωγής

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνικοοικονομική Αξιολόγηση Επενδύσεων Διάλεξη 5 η. Αποτίμηση Στοιχείων Κόστους και Οφέλους

Κοινωνικοοικονομική Αξιολόγηση Επενδύσεων Διάλεξη 5 η. Αποτίμηση Στοιχείων Κόστους και Οφέλους Κοινωνικοοικονομική Αξιολόγηση Επενδύσεων Διάλεξη 5 η Αποτίμηση Στοιχείων Κόστους και Οφέλους Ζητήματα που θα εξεταστούν: Ποια θεωρούνται στοιχεία κόστους και ποια οφέλους στην αξιολόγηση ενός έργου ή

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΛΗΡΩΣΗ ΘΕΣΕΩΝ ΗΜΟΣΙΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΚΑΙ ΝΟΜΙΚΩΝ ΠΡΟΣΩΠΩΝ ΤΟΥ ΗΜΟΣΙΟΥ TOMEΑ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ ΠΕ ΕΞΕΤΑΣΗ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ: «OIKONOMIKH»

ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΛΗΡΩΣΗ ΘΕΣΕΩΝ ΗΜΟΣΙΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΚΑΙ ΝΟΜΙΚΩΝ ΠΡΟΣΩΠΩΝ ΤΟΥ ΗΜΟΣΙΟΥ TOMEΑ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ ΠΕ ΕΞΕΤΑΣΗ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ: «OIKONOMIKH» ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΛΗΡΩΣΗ ΘΕΣΕΩΝ ΗΜΟΣΙΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΚΑΙ ΝΟΜΙΚΩΝ ΠΡΟΣΩΠΩΝ ΤΟΥ ΗΜΟΣΙΟΥ TOMEΑ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ ΠΕ ΕΞΕΤΑΣΗ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ: «OIKONOMIKH»

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος... 11 Εισαγωγή... 13

Πρόλογος... 11 Εισαγωγή... 13 Περιεχόμενα Πρόλογος... 11 Εισαγωγή... 13 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Οι διεθνείς συναλλαγές και τα συγκριτικά πλεονεκτήματα... 17 Ι. Η αρχή των συγκριτικών πλεονεκτημάτων... 17 Α. Κόστος εργασίας και εξειδικεύσεις...

Διαβάστε περισσότερα

Σύντομος πίνακας περιεχομένων

Σύντομος πίνακας περιεχομένων Σύντομος πίνακας περιεχομένων Πρόλογος 19 Οδηγός περιήγησης 25 Πλαίσια 28 Ευχαριστίες της ενδέκατης αγγλικής έκδοσης 35 Βιογραφικά συγγραφέων 36 ΜΕΡΟΣ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 37 1 Η οικονομική επιστήμη και η οικονομία

Διαβάστε περισσότερα

Σύντομος πίνακας περιεχομένων

Σύντομος πίνακας περιεχομένων Σύντομος πίνακας περιεχομένων Πρόλογος 15 Οδηγός περιήγησης 21 Πλαίσια 24 Ευχαριστίες της ενδέκατης αγγλικής έκδοσης 28 Βιογραφικά συγγραφέων 29 ΜΕΡΟΣ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 31 1 Η οικονομική επιστήμη και η οικονομία

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΙΓΜΑ ΠΡΙΝ ΤΙΣ ΔΙΟΡΘΩΣΕΙΣ

ΔΕΙΓΜΑ ΠΡΙΝ ΤΙΣ ΔΙΟΡΘΩΣΕΙΣ Πρόλογος Ευχαριστίες Βιογραφικά συγγραφέων ΜΕΡΟΣ 1 Εισαγωγή 1 Η οικονομική επιστήμη και η οικονομία 1.1 Πώς αντιμετωπίζουν οι οικονομολόγοι τις επιλογές 1.2 Τα οικονομικά ζητήματα 1.3 Σπανιότητα και ανταγωνιστική

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ-ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΕΠΕΝΔΥΣΕΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ-ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΕΠΕΝΔΥΣΕΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ-ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΕΠΕΝΔΥΣΕΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ-ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ 1.1 Τι είναι η κοινωνικο-οικονομική αξιολόγηση

Διαβάστε περισσότερα

Πόροι και Διεθνές Εμπόριο. Το Υπόδειγμα των Heckscher Ohlin

Πόροι και Διεθνές Εμπόριο. Το Υπόδειγμα των Heckscher Ohlin Πόροι και Διεθνές Εμπόριο Το Υπόδειγμα των Heckscher Ohlin Καθ. Γ. Αλογοσκούφης, Διεθνής Οικονομική και Παγκόσμια Οικονομία, 2014 Το Υπόδειγμα Heckscher Ohlin Η θεωρία των Heckscher Ohlin υποθέτει ότι

Διαβάστε περισσότερα

Ημερομηνία: Σεπτέμβριος 8, 2016

Ημερομηνία: Σεπτέμβριος 8, 2016 1) «Η ελληνική οικονομία είναι κατά βάση αγροτική». Όπως άλλωστε προκύπτει από τη συμμετοχή του προϊόντος του αγροτικού τομέα της χώρας μας στη διαμόρφωση του ΑΕΠ που ανέρχεται σε A. 25% B. 33% C. 10%

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 6 Το πρότυπο υπόδειγμα του εμπορίου

Κεφάλαιο 6 Το πρότυπο υπόδειγμα του εμπορίου Κεφάλαιο 6 Το πρότυπο υπόδειγμα του εμπορίου 6-1 Περίγραμμα Σχετική προσφορά και σχετική ζήτηση Όροι εμπορίου και ευημερία Επιδράσεις της οικονομικής μεγέθυνσης, των δασμών επί των εισαγωγών και των εξαγωγικών

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών

Ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών Ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών 1. Έστω ότι μία οικονομία, που βρίσκεται πάνω στην καμπύλη των παραγωγικών της δυνατοτήτων, παράγει σε μία συγκεκριμένη χρονική στιγμή 10 τόνους υφάσματος και 00 τόνους τροφίμων.

Διαβάστε περισσότερα

Πόροι και Διεθνές Εμπόριο. Το Υπόδειγμα των Heckscher Ohlin

Πόροι και Διεθνές Εμπόριο. Το Υπόδειγμα των Heckscher Ohlin Πόροι και Διεθνές Εμπόριο Το Υπόδειγμα των Heckscher Ohlin Το Υπόδειγμα Heckscher Ohlin Η θεωρία των Heckscher Ohlin υποθέτει ότι όλοι οι συντελεστές παραγωγής μπορούν να μετακινηθούν μεταξύ των διαφόρων

Διαβάστε περισσότερα

Οικονοµία. Βασικές έννοιες και ορισµοί. Η οικονοµική επιστήµη εξετάζει τη συµπεριφορά

Οικονοµία. Βασικές έννοιες και ορισµοί. Η οικονοµική επιστήµη εξετάζει τη συµπεριφορά Οικονοµία Βασικές έννοιες και ορισµοί Οικονοµική Η οικονοµική επιστήµη εξετάζει τη συµπεριφορά των ανθρώπινων όντων αναφορικά µε την παραγωγή, κατανοµή και κατανάλωση υλικών αγαθών και υπηρεσιών σε έναν

Διαβάστε περισσότερα

1. ΑΝΟΙΚΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑ ΠΕΡΙΟΔΟ

1. ΑΝΟΙΚΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑ ΠΕΡΙΟΔΟ 1. ΑΝΟΙΚΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑ ΠΕΡΙΟΔΟ Το διάγραμμα κυκλικής ροής της οικονομίας (κεφ. 3, σελ. 100 Mankiw) Εισόδημα Υ Ιδιωτική αποταμίευση S Αγορά συντελεστών Αγορά χρήματος Πληρωμές συντελεστών

Διαβάστε περισσότερα

Εξετάσεις Θεωρίας και Πολιτικής Διεθνούς Εμπορίου Ιούλιος 2007. Όνομα: Επώνυμο: Επιθυμώ να μην περάσω το μάθημα εάν η βαθμολογία μου είναι του

Εξετάσεις Θεωρίας και Πολιτικής Διεθνούς Εμπορίου Ιούλιος 2007. Όνομα: Επώνυμο: Επιθυμώ να μην περάσω το μάθημα εάν η βαθμολογία μου είναι του Εξετάσεις Θεωρίας και Πολιτικής Διεθνούς Εμπορίου Ιούλιος 2007 Α Όνομα: Επώνυμο: Αριθμός Μητρώου: Έτος: Επιθυμώ να μην περάσω το μάθημα εάν η βαθμολογία μου είναι του 1. Η χώρα Α έχει 10.000 μονάδες εργασίας

Διαβάστε περισσότερα

13 Το απλό κλασικό υπόδειγμα

13 Το απλό κλασικό υπόδειγμα 13 Το απλό κλασικό υπόδειγμα Σκοπός Σκοπός του κεφαλαίου αυτού είναι να συνδυάσει τα δύο προηγούμενα κεάλαια και να δώσει μια συνολική εικόνα του απλού μακροοικονομικού υποδείγματος. Θα εξετάσει, επίσης,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ

ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΕΤΟΥΣ 2005 ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ Κλάδος-Ειδικότητες: ΠΕ 1820 ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ, ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ, ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ, ΕΜΠΟΡΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Η Θεωρία του Διεθνούς Εμπορίου

Η Θεωρία του Διεθνούς Εμπορίου Η Θεωρία του Διεθνούς Εμπορίου 1. Περιεχόμενα Κεφαλαίου Α. Εισαγωγικά: Οι κατευθύνσεις του Σύγχρονου Εμπορίου B. Η Παραδοσιακή Θεωρία του Διεθνούς Εμπορίου Οι Εμποροκράτες Adam Smith: Απόλυτο Πλεονέκτημα

Διαβάστε περισσότερα

5 Ο προσδιορισμός του εισοδήματος: Εξαγωγές και εισαγωγές

5 Ο προσδιορισμός του εισοδήματος: Εξαγωγές και εισαγωγές 5 Ο προσδιορισμός του εισοδήματος: Εξαγωγές και εισαγωγές Σκοπός Στο προηγούμενο κεφάλαιο εξετάσαμε τον προσδιορισμό του εισοδήματος μίας οικονομίας χωρίς διεθνές εμπόριο, δηλαδή χωρίς να λάβουμε υπ όψιν

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΤΕΛΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ

ΘΕΜΑΤΑ ΤΕΛΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Πρόγραμμα Σπουδών: ιοίκηση Επιχειρήσεων & Οργανισμών Θεματική Ενότητα: ΕΟ 34 - Οικονομική Ανάλυση & Πολιτική ΘΕΜΑΤΑ ΤΕΛΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Ακαδ. Έτος: 2010-11 ΟΝΟΜΑ - ΕΠΩΝΥΜΟ:.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΜΑ 1: ΓΙΑΤΙ ΝΑ ΥΠΑΡΧΕΙ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΜΠΟΡΙΟ?

ΕΡΩΤΗΜΑ 1: ΓΙΑΤΙ ΝΑ ΥΠΑΡΧΕΙ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΜΠΟΡΙΟ? ΕΡΩΤΗΜΑ 1: ΓΙΑΤΙ ΝΑ ΥΠΑΡΧΕΙ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΜΠΟΡΙΟ? ΕΠΕΙΔΗ: Η ΧΩΡΕΣ ΔΙΑΦΕΡΟΥΝ ΜΕΤΑΞΥ ΤΟΥΣ ΕΙΤΕ (Α) ΣΤΗΝ ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΗ ΤΟΥΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ ΝΑ ΠΑΡΑΓΑΓΟΥΝ ΤΑ ΔΙΑΦΟΡΑ ΑΓΑΘΑ, ΕΙΤΕ (Β) ΣΤΙΣ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΙΚΕΣ ΤΟΥΣ ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ ΓΙ

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνικοοικονομική Αξιολόγηση Επενδύσεων Διάλεξη 4 η. Επιπτώσεις Επενδυτικών Έργων και Μέτρων Πολιτικής

Κοινωνικοοικονομική Αξιολόγηση Επενδύσεων Διάλεξη 4 η. Επιπτώσεις Επενδυτικών Έργων και Μέτρων Πολιτικής Κοινωνικοοικονομική Αξιολόγηση Επενδύσεων Διάλεξη 4 η Επιπτώσεις Επενδυτικών Έργων και Μέτρων Πολιτικής Ζητήματα που θα εξεταστούν: Ποια είναι η έννοια και πως ορίζεται το πλεόνασμα του καταναλωτή και

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ. Ισοζύγιο Πληρωμών & Συναλλαγματική ισοτιμία. 2 Ο εξάμηνο Χημικών Μηχανικών

ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ. Ισοζύγιο Πληρωμών & Συναλλαγματική ισοτιμία. 2 Ο εξάμηνο Χημικών Μηχανικών ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ 2 Ο εξάμηνο Χημικών Μηχανικών Γιάννης Καλογήρου, Καθηγητής ΕΜΠ Άγγελος Τσακανίκας, Επ. Καθηγητής ΕΜΠ Ισοζύγιο Πληρωμών & Συναλλαγματική ισοτιμία Άδεια Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

Διεθνές εμπόριο και παραγωγικοί συντελεστές

Διεθνές εμπόριο και παραγωγικοί συντελεστές Διεθνές εμπόριο και παραγωγικοί συντελεστές Κλασική, Νεοκλασική και σύγχρονη προσέγγιση Προκλασικοί Μερκαντιλισμός Κλασικοί David Ricardo(συγκριτικό πλεονέκτημα) Το αγαθό με το χαμηλότερο κόστος ευκαιρίας

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. geeconomy@yahoo.com. Γ Ι Ω Ρ Γ Ο Σ Κ Α Μ Α Ρ Ι Ν Ο Σ Ο Ι Κ Ο Ν Ο Μ Ο Λ Ο Γ Ο Σ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2012

ΑΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. geeconomy@yahoo.com. Γ Ι Ω Ρ Γ Ο Σ Κ Α Μ Α Ρ Ι Ν Ο Σ Ο Ι Κ Ο Ν Ο Μ Ο Λ Ο Γ Ο Σ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2012 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2012 1 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2012 ΑΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Στο παρόν είναι συγκεντρωµένες όλες σχεδόν οι ερωτήσεις κλειστού τύπου που

Διαβάστε περισσότερα

Η Διαχρονική Προσέγγιση στο Ισοζύγιο Πληρωμών

Η Διαχρονική Προσέγγιση στο Ισοζύγιο Πληρωμών Η Διαχρονική Προσέγγιση στο Ισοζύγιο Πληρωμών Καθ. ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΛΟΓΟΣΚΟΥΦΗΣ Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών 1 Η Διαχρονική Προσέγγιση Η διαχρονική προσέγγιση έχει ως σημείο εκκίνησης τις τεχνολογικές και αγοραίες

Διαβάστε περισσότερα

από την ποσοστιαία μεταβολή της ζητούμενης ποσότητας προς την ποσοστιαία Σχέση ελαστικότητας ζήτησης και κλίση της καμπύλης ζήτησης.

από την ποσοστιαία μεταβολή της ζητούμενης ποσότητας προς την ποσοστιαία Σχέση ελαστικότητας ζήτησης και κλίση της καμπύλης ζήτησης. ΕΛΑΣΤΙΚΟΤΗΤΑ ΖΗΤΗΣΗΣ Ορισμός: Η ελαστικότητα ζήτησης, ενός αγαθού ως προς την τιμή του δίνεται από την ποσοστιαία μεταβολή της ζητούμενης ποσότητας προς την ποσοστιαία μεταβολή της τιμής του. Δηλαδή %

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΩΡΗΤΙΚΟΙ ΚΑΙ ΘΕΩΡΙΕΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Χ. ΑΠ. ΛΑΔΙΑΣ

ΘΕΩΡΗΤΙΚΟΙ ΚΑΙ ΘΕΩΡΙΕΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Χ. ΑΠ. ΛΑΔΙΑΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΟΙ ΚΑΙ ΘΕΩΡΙΕΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Χ. ΑΠ. ΛΑΔΙΑΣ ΣΤΑΔΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ. ΕΚΣΥΓΧΡΟΝΙΣΜΟΣ : ανέπτυξε ένα πρότυπο σύμφωνα με το οποίο διέκρινε 5 στάδια οικονομικής ανάπτυξης, από τα οποία υποστήριξε

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΠ και ανταγωνιστικότητα της γεωργίας και των τροφίμων

ΚΑΠ και ανταγωνιστικότητα της γεωργίας και των τροφίμων ΚΑΠ και ανταγωνιστικότητα της γεωργίας και των τροφίμων Έννοια ανταγωνιστικότητας Ικανότητα χωρών ή εταιρειών να προσφέρουν ποιοτικά προϊόντα σε ανταγωνιστικές τιμές και να ανταποδίδουν ικανοποιητικές

Διαβάστε περισσότερα

Πολιτική Οικονομία Ενότητα

Πολιτική Οικονομία Ενότητα ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 03: Ζήτηση και προσφορά αγαθών Πολυξένη Ράγκου Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΕΚΤΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΝΕΟΚΛΑΣΙΚΟΥ ΥΠΟΔΕΙΓΜΑΤΟΣ

ΕΠΕΚΤΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΝΕΟΚΛΑΣΙΚΟΥ ΥΠΟΔΕΙΓΜΑΤΟΣ Κεφάλαιο 3 ΕΠΕΚΤΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΝΕΟΚΛΑΣΙΚΟΥ ΥΠΟΔΕΙΓΜΑΤΟΣ Εισαγωγή Ένα από τα βασικά συμπεράσματα του απλού νεοκλασικού υποδείγματος οικονομικής μεγέθυνσης, που παρουσιάστηκε στο Κεφάλαιο, είναι ότι δεν μπορεί

Διαβάστε περισσότερα

Προσφορά Εργασίας Προτιμήσεις και Συνάρτηση Χρησιμότητας ( Χ,Α συνάρτηση χρησιμότητας U(X,A)

Προσφορά Εργασίας Προτιμήσεις και Συνάρτηση Χρησιμότητας ( Χ,Α συνάρτηση χρησιμότητας U(X,A) Προσφορά Εργασίας - Έστω ότι υπάρχουν δύο αγαθά Α και Χ στην οικονομία. Το αγαθό Α παριστάνει τα διάφορα καταναλωτικά αγαθά. Το αγαθό Χ παριστάνει τον ελεύθερο χρόνο. Προτιμήσεις και Συνάρτηση Χρησιμότητας

Διαβάστε περισσότερα

Η Θεωρία των Διεθνών Μετακινήσεων Εργατικού Δυναμικού

Η Θεωρία των Διεθνών Μετακινήσεων Εργατικού Δυναμικού Η Θεωρία των Διεθνών Μετακινήσεων Εργατικού Δυναμικού Περιεχόμενα Κεφαλαίου Α. Θεωρητική Προσέγγιση των Αιτίων των Μετακινήσεων Εργατικού Δυναμικού Η Κλασική Οικονομική Σκέψη και η Μετανάστευση Η Μαρξιστική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Ακαδημαϊκό έτος Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Χειμώνας-Άνοιξη Μάθημα: Δημόσια Οικονομική Διδασκαλία: Γεωργία Καπλάνογλου

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Ακαδημαϊκό έτος Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Χειμώνας-Άνοιξη Μάθημα: Δημόσια Οικονομική Διδασκαλία: Γεωργία Καπλάνογλου ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Ακαδημαϊκό έτος 2015-2016 Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Χειμώνας-Άνοιξη Μάθημα: Δημόσια Οικονομική Διδασκαλία: Γεωργία Καπλάνογλου Συμπληρωματικές Ασκήσεις (Διαλέξεις 10-13) Ερώτηση 1.

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 5. Tο πρότυπο υπόδειγμα του διεθνούς εμπορίου

Κεφάλαιο 5. Tο πρότυπο υπόδειγμα του διεθνούς εμπορίου Κεφάλαιο 5 Tο πρότυπο υπόδειγμα του διεθνούς εμπορίου Περίγραμμα Μετρώντας τις αξίες της παραγωγής και της κατανάλωσης Ευημερία και όροι εμπορίου Αποτελέσματα της οικονομικής μεγέθυνσης Αποτελέσματα των

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ KAI KAINOTOMIA

ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ KAI KAINOTOMIA ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ KAI KAINOTOMIA Ορισμός της Οικονομίας Ανάγκες Αγαθά & Υπηρεσίες Καταμερισμός των έργων Αξία Ανταλλαγή και Χρήμα Αγορά Κοινωνικοί Θεσμοί και Οικονομικό Κύκλωμα Συντελεστές παραγωγής Οικονομικό

Διαβάστε περισσότερα

1. Επιλογή Ποιότητας στην Ολιγοπωλιακή Αγορά: Κάθετη Διαφοροποίηση Προϊόντος

1. Επιλογή Ποιότητας στην Ολιγοπωλιακή Αγορά: Κάθετη Διαφοροποίηση Προϊόντος . Επιλογή Ποιότητας στην Ολιγοπωλιακή Αγορά: Κάθετη Διαφοροποίηση Προϊόντος - Ορισμός. Αν η αύξηση του επιπέδου ενός χαρακτηριστικού που διαφοροποιεί τα προϊόντα των επιχειρήσεων ωφελεί κάποιους καταναλωτές

Διαβάστε περισσότερα

Α.1 Το Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν (Α.Ε.Π.) σε σταθερές τιμές μετράει την αξία της συνολικής παραγωγής σε τιμές του έτους βάσης.

Α.1 Το Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν (Α.Ε.Π.) σε σταθερές τιμές μετράει την αξία της συνολικής παραγωγής σε τιμές του έτους βάσης. ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΠΑΝΕΛΛΑ ΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΠΑΛ (ΟΜΑ Α Β ) ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 29 ΜΑΪΟΥ 2009 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

Η οικονοµία στην Μακροχρόνια Περίοδο Τι είναι το κλασσικό υπόδειγµα;

Η οικονοµία στην Μακροχρόνια Περίοδο Τι είναι το κλασσικό υπόδειγµα; Η οικονοµία στην Μακροχρόνια Περίοδο Τι είναι το κλασσικό υπόδειγµα; Είναι ένα αρκετά απλό αλλά συνάµα θεωρητικά ισχυρό υπόδειγµα δοµηµένο γύρω από αγοραστές και πωλητές οι οποίοι επιδιώκουν τους δικούς

Διαβάστε περισσότερα

Διάλεξη 3. Οικονομικά της ευημερίας. Οικονομικά της ευημερίας 3/9/2017. Περίγραμμα. Εργαλεία δεοντολογικής ανάλυσης

Διάλεξη 3. Οικονομικά της ευημερίας. Οικονομικά της ευημερίας 3/9/2017. Περίγραμμα. Εργαλεία δεοντολογικής ανάλυσης Περίγραμμα Διάλεξη Εργαλεία δεοντολογικής ανάλυσης Συνθήκες για αποτελεσματικότητα κατά areto Συνθήκες για ισορροπία σε ανταγωνιστικές αγορές Το πρώτο θεώρημα των οικονομικών της ευημερίας Το δεύτερο θεώρημα

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ 1ο Σωστό, Λάθος, Ο νόμος της φθίνουσας η μη ανάλογης απόδοσης:

ΘΕΜΑ 1ο Σωστό, Λάθος, Ο νόμος της φθίνουσας η μη ανάλογης απόδοσης: ΘΕΜΑ 1ο Για τις προτάσεις από 1 μέχρι και 15 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της καθεμιάς και δίπλα σε κάθε αριθμό τη λέξη Σωστό, αν η πρόταση είναι σωστή, και Λάθος, αν η πρόταση είναι λανθασμένη

Διαβάστε περισσότερα

Η Διαχρονική Προσέγγιση στο Ισοζύγιο Πληρωμών. Διεθνής Οικονομική Καθ. Γιώργος Αλογοσκούφης

Η Διαχρονική Προσέγγιση στο Ισοζύγιο Πληρωμών. Διεθνής Οικονομική Καθ. Γιώργος Αλογοσκούφης Η Διαχρονική Προσέγγιση στο Ισοζύγιο Πληρωμών Διεθνής Οικονομική Καθ. Γιώργος Αλογοσκούφης 1 Η Διαχρονική Προσέγγιση Η διαχρονική προσέγγιση έχει ως σημείο εκκίνησης τις τεχνολογικές και αγοραίες δυνατότητες

Διαβάστε περισσότερα

Διάλεξη 15. Αποτελεσματική και δίκαιη φορολογία

Διάλεξη 15. Αποτελεσματική και δίκαιη φορολογία Διάλεξη 15 Αποτελεσματική και δίκαιη φορολογία 1 Άριστη φορολογία αγαθών Ας υποθέσουμε ότι η κυβέρνηση επιδιώκει να εισπράξει κάποια έσοδα από ένα φόρο για να χρηματοδοτήσει κάποιες δαπάνες. Ποιος είναι

Διαβάστε περισσότερα

Ανταγωνιστική αγορά-εφαρμογές

Ανταγωνιστική αγορά-εφαρμογές Ανταγωνιστική αγορά-εφαρμογές 1. Παρακίνηση: Στήριξη τιμών αγροτικών προϊόντων 2. Νεκρή ζημία: «Μία αγορά τέλειου ανταγωνισμού χωρίς παρέμβαση μεγιστοποιεί τι συνολικό πλεόνασμα» 3. Κυβερνητική παρέμβαση:

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. geeconomy@yahoo.com. Γ Ι Ω Ρ Γ Ο Σ Κ Α Μ Α Ρ Ι Ν Ο Σ Ο Ι Κ Ο Ν Ο Μ Ο Λ Ο Γ Ο Σ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2015

ΑΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. geeconomy@yahoo.com. Γ Ι Ω Ρ Γ Ο Σ Κ Α Μ Α Ρ Ι Ν Ο Σ Ο Ι Κ Ο Ν Ο Μ Ο Λ Ο Γ Ο Σ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2015 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2015 1 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2015 ΑΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Στο παρόν είναι συγκεντρωµένες όλες σχεδόν οι ερωτήσεις κλειστού τύπου που

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΠΟΛΛΑΠΛΗΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ Αρ. Απάντηση Αρ. Απάντηση Ερώτησης 1. A 6. C 2. C 7. A 3. A 8. E 4. B 9. A 5. E 10. C

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΠΟΛΛΑΠΛΗΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ Αρ. Απάντηση Αρ. Απάντηση Ερώτησης 1. A 6. C 2. C 7. A 3. A 8. E 4. B 9. A 5. E 10. C Διάρκεια Εξέτασης: 10 Παρακαλώ να απαντήσετε σε όλα τα ερωτήματα. Απαντήστε με σαφήνεια και σε περίπτωση που χρησιμοποιήσετε διαγράμματα φροντίστε να είναι ευανάγνωστα και πλήρη. Κατανείμετε ανάλογα το

Διαβάστε περισσότερα

Εξετάσεις Θεωρίας και Πολιτικής Διεθνούς Εμπορίου Σεπτέμβριος Όνομα: Επώνυμο: Επιθυμώ να μην περάσω το μάθημα εάν η βαθμολογία μου είναι του

Εξετάσεις Θεωρίας και Πολιτικής Διεθνούς Εμπορίου Σεπτέμβριος Όνομα: Επώνυμο: Επιθυμώ να μην περάσω το μάθημα εάν η βαθμολογία μου είναι του ξετάσεις Θεωρίας και Πολιτικής ιεθνούς μπορίου Σεπτέμβριος 2007 Όνομα: πώνυμο: ριθμός Μητρώου: Έτος: πιθυμώ να μην περάσω το μάθημα εάν η βαθμολογία μου είναι του 1. Ο παρακάτω πίνακας δείχνει την παραγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Μονοψωνιακή Ισορροπία

Μονοψωνιακή Ισορροπία Μονοψωνιακή Ισορροπία - Αν η αγορά εργασίας είναι πλήρως ανταγωνιστική, τότε η ατομική επιχείρηση θεωρεί δεδομένο το μισθό και, επομένως, αντιμετωπίζει μια πλήρως ελαστική (οριζόντια) καμπύλη προσφοράς

Διαβάστε περισσότερα

Αλληλεξάρτηση και τα Οφέλη του Εμπορίου

Αλληλεξάρτηση και τα Οφέλη του Εμπορίου Αλληλεξάρτηση και τα Οφέλη του Εμπορίου - Οι σύγχρονες οικονομίες χαρακτηρίζονται από μεγάλο βαθμό αλληλεξάρτησης. - Κάθε χώρα εξειδικεύεται στην παραγωγή διαφορετικών αγαθών και διενεργεί εμπορικές συναλλαγές

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2011 Μάθημα: ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Ημερομηνία και ώρα εξέτασης: ευτέρα, 6 Ιουνίου 2011

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Κεφάλαιο 2o (συνέχεια) b) Υπολογισμός των βασικών Μακροοικονομικών μεγεθών Συνολικό εισόδημα και συνολική δαπάνη! Για μια οικονομία συνολικά, το εισόδημα πρέπει να είναι ίσο

Διαβάστε περισσότερα

ΛΥΣΕΙΣ ΑΣΚΗΣΕΩΝ ΠΡΩΤΟΥ ΠΑΚΕΤΟΥ. max. ( ) (16 ) Q Q = +. [1]

ΛΥΣΕΙΣ ΑΣΚΗΣΕΩΝ ΠΡΩΤΟΥ ΠΑΚΕΤΟΥ. max. ( ) (16 ) Q Q = +. [1] ΛΥΣΕΙΣ ΑΣΚΗΣΕΩΝ ΠΡΩΤΟΥ ΠΑΚΕΤΟΥ Θέµα ο. (α) Η µονοπωλιακή επιχείρηση µεγιστοποιεί το κέρδος της οποίο δίνεται από τη συνάρτηση π µε τύπο π ( ) = (6 ), δηλαδή λύνει το πρόβληµα max. π ( ) = (6 ) π '( ) =

Διαβάστε περισσότερα

Πρότυπο Ανταγωνιστικό Υπόδειγµα Διεθνούς Εµπορίου

Πρότυπο Ανταγωνιστικό Υπόδειγµα Διεθνούς Εµπορίου Πρότυπο Ανταγωνιστικό Υπόδειγµα Διεθνούς Εµπορίου Συνδυάζοντας το Υπόδειγµα του Ricardo µε τα Υποδείγµατα των Εξειδικευµένων Συντελεστών και Hechscher Ohlin 1 Κοινά Στοιχεία των Υποδειγµάτων που Βασίζονται

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 8 Ένα Δυναµικό Υπόδειγµα Επενδύσεων

Κεφάλαιο 8 Ένα Δυναµικό Υπόδειγµα Επενδύσεων Γιώργος Αλογοσκούφης, Δυναµική Μακροοικονοµική, Αθήνα 2015 Κεφάλαιο 8 Ένα Δυναµικό Υπόδειγµα Επενδύσεων Στο κεφάλαιο αυτό αναλύουµε το βασικό δυναµικό νεοκλασσικό υπόδειγµα επιλογής των επενδύσεων. Το

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι ένας Δορυφόρος Λογαριασμός Τουρισμού (Δ.Λ.Τ.) ;

Τι είναι ένας Δορυφόρος Λογαριασμός Τουρισμού (Δ.Λ.Τ.) ; Τι είναι ένας Δορυφόρος Λογαριασμός Τουρισμού (Δ.Λ.Τ.) ; Ένας δορυφόρος λογαριασμός (Δ.Λ.) είναι ένα εργαλείο για την οργάνωση όλης της ποσοτικής πληροφόρησης που σχετίζεται και απορρέει από ένα συγκεκριμένο

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΜΕΘΟΔΟΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ Χ. ΑΠ. ΛΑΔΙΑΣ

ΟΙ ΜΕΘΟΔΟΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ Χ. ΑΠ. ΛΑΔΙΑΣ ΟΙ ΜΕΘΟΔΟΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ Χ. ΑΠ. ΛΑΔΙΑΣ ΔΙΑΣΠΟΡΑ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΕΣ ΑΝΙΣΟΤΗΤΕΣ Τα μέτρα διασποράς χρησιμεύουν για τη μέτρηση των περιφερειακών ανισοτήτων. Τα περιφερειακά χαρακτηριστικά που χρησιμοποιούνται

Διαβάστε περισσότερα

Υποδείγματα Συσσώρευσης Ανθρωπίνου Κεφαλαίου, Ιδεών και Καινοτομιών και Ενδογενούς Μεγέθυνσης

Υποδείγματα Συσσώρευσης Ανθρωπίνου Κεφαλαίου, Ιδεών και Καινοτομιών και Ενδογενούς Μεγέθυνσης Υποδείγματα Συσσώρευσης Ανθρωπίνου Κεφαλαίου, Ιδεών και Καινοτομιών και Ενδογενούς Μεγέθυνσης Εξωτερικότητες από τη Συσσώρευση Φυσικού Κεφαλαίου, Συσσώρευση Ανθρωπίνου Κεφαλαίου, και Παραγωγή Νέων Ιδεών

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΙΝΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ

ΑΡΧΕΣ ΟΙΝΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΑΡΧΕΣ ΟΙΝΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ Βάλτε σε κύκλο το σωστό γράμμα: 1 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Α. 1. Ταυτόχρονη αύξηση της ζήτησης και της προσφοράς μπορεί να μη μεταβάλλει την ποσότητα ισορροπίας. Σ Λ Α. 2. Έστω δύο αγαθά

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΠΕΡΙΟΔΟΥ : ΜΑÏΟΥ 2016 ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ : 6. Στις παρακάτω προτάσεις από Α.1.1., μέχρι και Α.1.5., να γράψετε τον αριθμό

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΠΕΡΙΟΔΟΥ : ΜΑÏΟΥ 2016 ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ : 6. Στις παρακάτω προτάσεις από Α.1.1., μέχρι και Α.1.5., να γράψετε τον αριθμό ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΤΑΞΗ / ΤΜΗΜΑ : Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ Ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΠΕΡΙΟΔΟΥ : ΜΑÏΟΥ 2016 ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ : 6 Στις παρακάτω προτάσεις από Α.1.1., μέχρι και Α.1.5.,

Διαβάστε περισσότερα

Στόχος των δημοσίων επιχειρήσεων είναι η άριστη κατανομή των παραγωγικών πόρων που σκοπό έχει το παραγόμενο προϊόν να προσφέρεται σε προσιτή τιμή και σε επαρκή ποσότητα λαμβανομένου υπόψη του κόστους παραγωγής

Διαβάστε περισσότερα

Ζήτηση, Προσφορά και Ισορροπία στην Ανταγωνιστική Αγορά

Ζήτηση, Προσφορά και Ισορροπία στην Ανταγωνιστική Αγορά Ζήτηση, Προσφορά και Ισορροπία στην Ανταγωνιστική Αγορά - Ορισμός: Η αγορά ενός αγαθού είναι η διαδικασία (θεσμικό πλαίσιο) μέσω της οποίας έρχονται σε επικοινωνία οι αγοραστές και οι πωλητές του συγκεκριμένου

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΘΝΕΙΣ ΡΟΕΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ ΞΕΝΕΣ ΑΜΕΣΕΣ ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ (ΞΑΕ) (Foreign Direct Investment, FDI)

ΔΙΕΘΝΕΙΣ ΡΟΕΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ ΞΕΝΕΣ ΑΜΕΣΕΣ ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ (ΞΑΕ) (Foreign Direct Investment, FDI) ΔΙΕΘΝΕΙΣ ΡΟΕΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ ΞΕΝΕΣ ΑΜΕΣΕΣ ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ (ΞΑΕ) (Foreign Direct Investment, FDI) Οι ροές των ΞΑΕ καταγράφονται στο ισοζύγιο πληρωμών (ΙΠ) των χωρών υποδοχής. Διαφ. 11 Τα στοιχεία όμως του ΙΠ δεν

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 4 Ειδικοί συντελεστές παραγωγής και διανομή εισοδήματος

Κεφάλαιο 4 Ειδικοί συντελεστές παραγωγής και διανομή εισοδήματος Κεφάλαιο 4 Ειδικοί συντελεστές παραγωγής και διανομή εισοδήματος Copyright 2015 Pearson Education, Inc. All rights reserved. 4-1 Εισαγωγή Περίγραμμα Το υπόδειγμα των ειδικών συντελεστών παραγωγής Διεθνές

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ ΙΙΙ: ΘΕΩΡΙΑ ΠΑΡΑΓΩΓΟΥ ΚΑΙ ΠΡΟΣΦΟΡΑΣ

ΜΕΡΟΣ ΙΙΙ: ΘΕΩΡΙΑ ΠΑΡΑΓΩΓΟΥ ΚΑΙ ΠΡΟΣΦΟΡΑΣ ΜΕΡΟΣ ΙΙΙ: ΘΕΩΡΙΑ ΠΑΡΑΓΩΓΟΥ ΚΑΙ ΠΡΟΣΦΟΡΑΣ Τεχνολογία και Συναρτήσεις Παραγωγής -H πλευρά της προσφοράς στην οικονομία μελετάει τη διαδικασία παραγωγής των αγαθών και υπηρεσιών που καταναλώνονται από τα

Διαβάστε περισσότερα

Τα Οφέλη του Διεθνούς Εμπορίου και οι Επιπτώσεις ενός Εισαγωγικού Δασμού

Τα Οφέλη του Διεθνούς Εμπορίου και οι Επιπτώσεις ενός Εισαγωγικού Δασμού Τα Οφέλη του Διεθνούς Εμπορίου και οι Επιπτώσεις ενός Εισαγωγικού Δασμού - Σύμφωνα με την αρχή του συγκριτικού πλεονεκτήματος, οι χώρες που αντιμετωπίζουν διαφορετικό κόστος ευκαιρίας στην παραγωγή τωναγαθώνμπορούνναωφεληθούναπότηνεξειδίκευσηκαιτο

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην οικονομική της επικοινωνίας

Εισαγωγή στην οικονομική της επικοινωνίας 1. Χειμερινό Εισαγωγή στην οικονομική της επικοινωνίας Εξάμηνο 14-15 Χρηματοδότηση Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό έχει αναπτυχθεί στα πλαίσια του εκπαιδευτικού έργου του διδάσκοντα. Το έργο "Ανοικτά Ακαδημαϊκά

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΤΟΠΟΣ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΤΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ

Ο ΤΟΠΟΣ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΤΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Ο ΤΟΠΟΣ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΤΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Οι κλασικές προσεγγίσεις αντιμετωπίζουν τη διαδικασία της επιλογής του τόπου εγκατάστασης των επιχειρήσεων ως αποτέλεσμα επίδρασης ορισμένων μεμονωμένων παραγόντων,

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ TΩN ΤΙΜΩΝ

Ο ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ TΩN ΤΙΜΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΕΜ Ο ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ TΩN ΤΙΜΩΝ 1. Έννοια και λειτουργία της αγοράς Σε μια πρωτόγονη οικονομία, όπως του Ροβινσώνα Κρούσου, όπου δεν υπάρχει καταμερισμός της εργασίας ο άνθρωπος παράγει μόνος του

Διαβάστε περισσότερα

2. ΟΙ ΔΥΝΑΜΕΙΣΤΗΣ ΑΓΟΡΑΣ

2. ΟΙ ΔΥΝΑΜΕΙΣΤΗΣ ΑΓΟΡΑΣ 2. ΟΙ ΔΥΝΑΜΕΙΣΤΗΣ ΑΓΟΡΑΣ Ζήτηση Η καμπύλη της ζήτησης Χρησιμότητα και συμπεριφορά καταναλωτή Το όφελος του καταναλωτή Προσφορά Η καμπύλη της προσφοράς Κόστος και συμπεριφορά παραγωγού Το όφελος του παραγωγού

Διαβάστε περισσότερα

13/1/2010. Οικονομική της Τεχνολογίας. Ερωτήματα προς συζήτηση ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ

13/1/2010. Οικονομική της Τεχνολογίας. Ερωτήματα προς συζήτηση ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ Τμήμα Μηχανικών Οικονομίας και Διοίκησης Οικονομική της Τεχνολογίας Διάλεξη 6 η: Οικονομική Θεωρία και το Ζήτημα της Τεχνολογικής Αλλαγής: & II 1 Ερωτήματα

Διαβάστε περισσότερα

Συναθροιστική Zήτηση στην Aνοικτή Οικονομία

Συναθροιστική Zήτηση στην Aνοικτή Οικονομία Κεφάλαιο 9 Συναθροιστική Zήτηση στην Aνοικτή Οικονομία 9.1 Σύνοψη Στο ένατο κεφάλαιο του συγγράμματος παρουσιάζεται η διαδικασία από την οποία προκύπτει η συναθροιστική ζήτηση (AD) σε μια ανοικτή οικονομία.

Διαβάστε περισσότερα

Βιομηχανική Οργάνωση ΙΙ: Θεωρίες Κρατικής Παρέμβασης & Ανταγωνισμού

Βιομηχανική Οργάνωση ΙΙ: Θεωρίες Κρατικής Παρέμβασης & Ανταγωνισμού Βιομηχανική Οργάνωση ΙΙ: Θεωρίες Κρατικής Παρέμβασης & Ανταγωνισμού Ενότητα 1: Νικόλαος Χαριτάκης Σχολή Οικονομικών & Πολιτικών Επιστημών Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Περιεχόμενα Ορισμοί Τέλειος ανταγωνισμός

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Αστικά και περιφερειακά οικονομικά υποδείγματα και μέθοδοι... 37

Περιεχόμενα. Αστικά και περιφερειακά οικονομικά υποδείγματα και μέθοδοι... 37 Περιεχόμενα Εισαγωγικό σημείωμα του επιμελητή, Δημήτρης Σκούρας....................... 23 Εισαγωγή................................................................................ 25 Η λογική και η οργάνωση

Διαβάστε περισσότερα

Οι οικονομολόγοι μελετούν...

Οι οικονομολόγοι μελετούν... Οι οικονομολόγοι μελετούν... Πώς αποφασίζουν οι άνθρωποι. Πώς αλληλεπιδρούν μεταξύ τους οι άνθρωποι. Ποιες δυνάμεις επηρεάζουν την οικονομία συνολικά. Ποιο είναι το αντικείμενο της μακροοικονομικής; Μακροοικονομική:

Διαβάστε περισσότερα

Ο Μηχανισμός Μετάδοσης της Νομισματικής Πολιτικής - Ο Μηχανισμός Μετάδοσης της νομισματικής πολιτικής είναι ο δίαυλος μέσω του οποίου οι μεταβολές

Ο Μηχανισμός Μετάδοσης της Νομισματικής Πολιτικής - Ο Μηχανισμός Μετάδοσης της νομισματικής πολιτικής είναι ο δίαυλος μέσω του οποίου οι μεταβολές Ο Μηχανισμός Μετάδοσης της Νομισματικής Πολιτικής - Ο Μηχανισμός Μετάδοσης της νομισματικής πολιτικής είναι ο δίαυλος μέσω του οποίου οι μεταβολές στον χρηματοπιστωτικό τομέα (στην αγορά χρήματος) επηρεάζουν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΟΜΑΔΑ Α

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΟΜΑΔΑ Α ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΟΜΑΔΑ Α Στις προτάσεις, από Α.1. μέχρι και Α.5., να γράψετε τον αριθμό της καθεμιάς και δίπλα σε κάθε αριθμό την ένδειξη Σωστό, αν

Διαβάστε περισσότερα

Εάν το ποσοστό υποχρεωτικών καταθέσεων είναι 25% και υπάρξει μια αρχική κατάθεση όψεως 2.000 σε μια εμπορική Τράπεζα, τότε η μέγιστη ρευστότητα που μπορεί να δημιουργηθεί από αυτή την κατάθεση είναι: Α.

Διαβάστε περισσότερα

Διάλεξη 3. Οικονομικά της ευημερίας 2/26/2016. Περίγραμμα. Εργαλεία δεοντολογικής ανάλυσης. Αποτελεσματικότητα κατά Pareto: ορισμός. ορισμός.

Διάλεξη 3. Οικονομικά της ευημερίας 2/26/2016. Περίγραμμα. Εργαλεία δεοντολογικής ανάλυσης. Αποτελεσματικότητα κατά Pareto: ορισμός. ορισμός. Περίγραμμα Διάλεξη Εργαλεία δεοντολογικής ανάλυσης υνθήκες για αποτελεσματικότητα κατά areto υνθήκες για ισορροπία σε ανταγωνιστικές αγορές Το πρώτο θεώρημα των οικονομικών της ευημερίας Το δεύτερο θεώρημα

Διαβάστε περισσότερα

Μονοπώλιο. Μονοπώλιο Κλωνάρης Στάθης

Μονοπώλιο. Μονοπώλιο Κλωνάρης Στάθης Μονοπωλιακή επιχείρηση είναι μια επιχείρηση που είναι ο μοναδικός παραγωγός ενός προϊόντος, το οποίο δεν έχει στενά υποκατάστατα. Ένας κλάδος που ελέγχεται από μία μονοπωλιακή επιχείρηση είναι γνωστός

Διαβάστε περισσότερα

21 Δημοσιονομική και νομισματική πολιτική σε α- νοικτή οικονομία

21 Δημοσιονομική και νομισματική πολιτική σε α- νοικτή οικονομία 21 Δημοσιονομική και νομισματική πολιτική σε α- νοικτή οικονομία Σκοπός Σκοπός αυτού του κεφαλαίου είναι η εξέταση της δημοσιονομικής και νομισματικής πολιτικής σε ανοικτή οικονομία με ελεύθερα κυμαινόμενη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 Μάθημα: ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Ημερομηνία και ώρα εξέτασης: Δευτέρα, 3 Ιουνίου 2013

Διαβάστε περισσότερα

Κατανάλωση, Αποταμίευση και Προσδιορισμός του Εθνικού Εισοδήματος σε Κλειστή οικονομία χωρίς Δημόσιο Τομέα

Κατανάλωση, Αποταμίευση και Προσδιορισμός του Εθνικού Εισοδήματος σε Κλειστή οικονομία χωρίς Δημόσιο Τομέα Κατανάλωση, Αποταμίευση και Προσδιορισμός του Εθνικού Εισοδήματος σε Κλειστή οικονομία χωρίς Δημόσιο Τομέα -Σκοπός: Εξήγηση Διακυμάνσεων του Πραγματικού ΑΕΠ - Δυνητικό Προϊόν: Το προϊόν που θα μπορούσε

Διαβάστε περισσότερα

12 Χρήμα και επιτόκιο

12 Χρήμα και επιτόκιο 12 Χρήμα και επιτόκιο Σκοπός Σκοπός του κεφαλαίου αυτού είναι η ανάλυση της αγοράς χρήματος κατά την κλασική θεωρία. Στην ανάλυση αυτή εντάσσονται δύο καίρια για την κλασική θεωρία θέματα, Το πρώτο είναι

Διαβάστε περισσότερα

Η Νέα Κλασσική Θεώρηση των Οικονομικών Διακυμάνσεων

Η Νέα Κλασσική Θεώρηση των Οικονομικών Διακυμάνσεων Η Νέα Κλασσική Θεώρηση των Οικονομικών Διακυμάνσεων Οικονομικές Διακυμάνσεις Οι οικονομίες ανέκαθεν υπόκειντο σε κυκλικές διακυμάνσεις. Σε ορισμένες περιόδους η παραγωγή και η απασχόληση αυξάνονται με

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΚΤΟ ΜΟΡΦΕΣ ΑΓΟΡΑΣ. 1. Τι πρέπει να κατανοήσει ο μαθητής

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΚΤΟ ΜΟΡΦΕΣ ΑΓΟΡΑΣ. 1. Τι πρέπει να κατανοήσει ο μαθητής ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΚΤΟ ΜΟΡΦΕΣ ΑΓΟΡΑΣ 1. Τι πρέπει να κατανοήσει ο μαθητής Στο κεφάλαιο αυτό εξετάζονται τέσσερις βασικές μορφές οργάνωσης της αγοράς: ο πλήρης ανταγωνισμός, το μονοπώλιο, το ολιγοπώλιο και ο μονοπωλιακός

Διαβάστε περισσότερα

Ενα Νέο Κλασσικό Υπόδειγμα Χωρίς Κεφάλαιο. Μακροοικονομικές Διακυμάνσεις και Νομισματικοί Παράγοντες

Ενα Νέο Κλασσικό Υπόδειγμα Χωρίς Κεφάλαιο. Μακροοικονομικές Διακυμάνσεις και Νομισματικοί Παράγοντες Ενα Νέο Κλασσικό Υπόδειγμα Χωρίς Κεφάλαιο Μακροοικονομικές Διακυμάνσεις και Νομισματικοί Παράγοντες Καθ. Γιώργος Αλογοσκούφης, Δυναμική Μακροοικονομική, Αθήνα, 2016 Ενα Νέο Κλασσικό Υπόδειγμα Χωρίς Κεφάλαιο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ. Υπεύθυνος μαθήματος Καθηγητής Μιχαήλ Ζουμπουλάκης

ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ. Υπεύθυνος μαθήματος Καθηγητής Μιχαήλ Ζουμπουλάκης 1 ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Υπεύθυνος μαθήματος Καθηγητής Μιχαήλ Ζουμπουλάκης Μικροοικονομική ανάλυση 2 Η μέθοδος της «αφαίρεσης» και η μελέτη της οικονομικής συμπεριφοράς Τα άτομα ενεργούν σκόπιμα επιδιώκοντας

Διαβάστε περισσότερα

στις επενδύσεις των επιχειρήσεων. Από την άλλη πλευρά, η τελική εκτίµηση για τη µεταβολή της επενδυτικής δαπάνης το περασµένο έτος είναι σηµαντικά ηπι

στις επενδύσεις των επιχειρήσεων. Από την άλλη πλευρά, η τελική εκτίµηση για τη µεταβολή της επενδυτικής δαπάνης το περασµένο έτος είναι σηµαντικά ηπι Ι ΡΥΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ FOUNDATION FOR ECONOMIC & INDUSTRIAL RESEARCH Τσάµη Καρατάση 11, 117 42 Αθήνα, Tηλ.:210 92 11 200-10, Fax:210 92 33 977 11 Tsami Karatassi, 117 42 Athens, Greece,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΟ34. Ενδεικτική Απάντηση 1ης γραπτής εργασίας Επιμέλεια: Γιάννης Σαραντής

ΔΕΟ34. Ενδεικτική Απάντηση 1ης γραπτής εργασίας Επιμέλεια: Γιάννης Σαραντής ΔΕΟ34 Ενδεικτική Απάντηση 1ης γραπτής εργασίας 2016-17 Επιμέλεια: Γιάννης Σαραντής 16/11/2016 2 Ερώτηση 1 α1) Αρχικό σημείο ισορροπίας της αγοράς είναι το σημείο Δ και η τιμή ισορροπίας του κλάδου είναι

Διαβάστε περισσότερα

Μεταλλευτική Οικονομία

Μεταλλευτική Οικονομία Μεταλλευτική Οικονομία Ενότητα 4: Δομή αγοράς Διαμόρφωση Τιμών Δ. Καλιαμπάκος - Δ. Δαμίγος Άδεια Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό υλικό,

Διαβάστε περισσότερα

Διάλεξη 13. Φορολογία και διανομή του εισοδήματος

Διάλεξη 13. Φορολογία και διανομή του εισοδήματος Διάλεξη 13 Φορολογία και διανομή του εισοδήματος 1 Γενικά Υπάρχουν δύο βασικές έννοιες για το πως επιμερίζεται το φορολογικό βάρος: Νομική επίπτωση Με βάση το νόμο το βάρος του φόρου το φέρει εκείνος που

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΚΡΟ-ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΜΜΕ ΕΝΟΤΗΤΑ 5η: Οικονομίες & Νεοκλασική Πολιτική Οικονομία

ΜΙΚΡΟ-ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΜΜΕ ΕΝΟΤΗΤΑ 5η: Οικονομίες & Νεοκλασική Πολιτική Οικονομία ΜΙΚΡΟ-ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΜΜΕ ΕΝΟΤΗΤΑ 5η: Οικονομίες & Νεοκλασική Πολιτική Οικονομία ΑΤΕΙ ΙΟΝΙΩΝ ΝΗΣΩΝ Τμήμα Δημοσίων Σχέσεων & Επικοινωνίας Α. Κουμπαρέλης Καθηγητής Εφαρμογών

Διαβάστε περισσότερα

Πρότυπο Ανταγωνιστικό Υπόδειγμα Διεθνούς Εμπορίου

Πρότυπο Ανταγωνιστικό Υπόδειγμα Διεθνούς Εμπορίου Πρότυπο Ανταγωνιστικό Υπόδειγμα Διεθνούς Εμπορίου Συνδυάζοντας το Υπόδειγμα του Ricardo με τα Υποδείγματα των Εξειδικευμένων Συντελεστών και Hechscher Ohlin Καθ. Γ. Αλογοσκούφης, Διεθνής Οικονομική και

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΟΠΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

ΣΥΝΟΠΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΣΥΝΟΠΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΜΕΡΟΣ Ι ΒΑΣΙΚΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ 25 Κεφάλαιο 1 ΤΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΚΑΙ Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ 27 Κεφάλαιο 2 ΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΤΗΣ ΑΓΟΡΑΣ 43 Κεφάλαιο 3 ΟΙ

Διαβάστε περισσότερα