ΕΠΕΚΤΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΝΕΟΚΛΑΣΙΚΟΥ ΥΠΟΔΕΙΓΜΑΤΟΣ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΕΠΕΚΤΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΝΕΟΚΛΑΣΙΚΟΥ ΥΠΟΔΕΙΓΜΑΤΟΣ"

Transcript

1 Κεφάλαιο 3 ΕΠΕΚΤΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΝΕΟΚΛΑΣΙΚΟΥ ΥΠΟΔΕΙΓΜΑΤΟΣ Εισαγωγή Ένα από τα βασικά συμπεράσματα του απλού νεοκλασικού υποδείγματος οικονομικής μεγέθυνσης, που παρουσιάστηκε στο Κεφάλαιο, είναι ότι δεν μπορεί να υπάρξει μεγέθυνση χωρίς την ύπαρξη τεχνολογικής προόδου. Για να κατανοηθεί καλύτερα το συμπέρασμα αυτό θα πρέπει να δειχθεί πώς η εισαγωγή τεχνολογικής προόδου σε ένα νεοκλασικό υπόδειγμα μπορεί να οδηγήσει σε οικονομική μεγέθυνση. Στο πρώτο μέρος του Κεφαλαίου θα επεκταθεί το απλό νεοκλασικό υπόδειγμα Solow-Swan του Κεφαλαίου υποθέτοντας ότι η τεχνολογία βελτιώνεται από περίοδο σε περίοδο με έναν εξωγενή και σταθερό ρυθμό. Η υπόθεση της εξωγενούς τεχνολογικής προόδου οδηγεί σε εξάλειψη των φθινουσών αποδόσεων στη συσσώρευση φυσικού κεφαλαίου και οδηγεί σε οικονομική μεγέθυνση. Στο δεύτερο μέρος του Κεφαλαίου θα επεκταθεί το υπόδειγμα Solow- Swan ως προς τον αριθμό των εισροών που χρησιμοποιούνται στην παραγωγική διαδικασία. Συγκεκριμένα, θα υποτεθεί ότι, εκτός από φυσικό κεφάλαιο και εργασία, για την παραγωγή του προϊόντος της οικονομίας απαιτείται και μια τρίτη εισροή, η οποία ονομάζεται τεχνογνωσία ή ανθρώπινο κεφάλαιο. Η επέκταση του απλού νεοκλασικού υποδείγματος προς την κατεύθυνση αυτή γίνεται για τρεις κυρίως λόγους. Πρώτον, για να φανεί ότι η αύξηση του αριθμού των εισροών δεν επηρεάζει τα βασικά συμπεράσματα του νεοκλασικού υποδείγματος. Δεύτερον, η εμπειρική ανάλυση του νεοκλασικού υποδείγματος έχει δείξει ότι το ανθρώπινο κεφάλαιο αποτελεί μια σημαντική μεταβλητή, η οποία βελτιώνει σε μεγάλο βαθμό τα αποτελέσματα της εμπειρικής εκτίμησης του νεοκλασικού υποδείγματος (βλ. Κεφάλαιο 4. Τρίτον, η εισαγωγή του ανθρώπινου κεφαλαίου αποτελεί ένα σημαντικό παράγοντα που μπορεί να οδηγήσει σε συνεχή (ενδογενή οικονομική μεγέθυνση (βλ. Κεφάλαιο 7. Κατά συνέπεια,

2 58 Π. Καλαϊτζιδάκης Σ. Καλυβίτης η εισαγωγή του ανθρώπινου κεφαλαίου σε ένα νεοκλασικό υπόδειγμα θα βοηθήσει να κατανοηθεί καλύτερα η διαδικασία μέσω της οποίας θα μπορούσε το ανθρώπινο κεφάλαιο να οδηγήσει σε οικονομική μεγέθυνση. Εξωγενής τεχνολογική πρόοδος και η λειτουργία της αγοράς Η βασική διαφοροποίηση του απλού νεοκλασικού υποδείγματος του Κεφαλαίου από αυτό που θα παρουσιαστεί παρακάτω έγκειται στην προσθήκη μιας τεχνολογικής μεταβλητής Α στη νεοκλασική συνάρτηση παραγωγής. Συγκεκριμένα, έστω ότι η μεταβλητή Α ορίζει το επίπεδο τεχνολογίας της οικονομίας για κάθε χρονική στιγμή, το οποίο θεωρείται ότι αυξάνεται από περίοδο σε περίοδο με έναν εξωγενή και σταθερό ρυθμό g. Ισχύει δηλαδή: A = g > A (3.1 Πρέπει να τονιστεί ότι η υπόθεση της εξωγενούς τεχνολογικής προόδου, αν και χρήσιμη στην κατανόηση του φαινομένου της οικονομικής μεγέθυνσης, θεωρείται από πολλούς οικονομολόγους ως μη ρεαλιστική. Ο λόγος είναι ότι με τον όρο εξωγενής τεχνολογική πρόοδος υπονοείται ότι η βελτίωση της τεχνολογίας είναι ένα φαινόμενο έξω από τα πλαίσια λειτουργίας της οικονομίας. Οι οικονομικές αποφάσεις δηλαδή των διαφόρων φορέων της οικονομίας δεν μπορούν να επηρεάσουν τον ρυθμό τεχνολογικής προόδου. Αυτό έρχεται σε αντίθεση με τη λειτουργία των σύγχρονων οικονομιών, όπου η τεχνολογική πρόοδος είναι αποτέλεσμα συστηματικής ερευνητικής προσπάθειας και για την προσπάθεια αυτή απαιτείται η διάθεση σημαντικών οικονομικών πόρων. Τόσο οι διάφορες κυβερνήσεις όσο και οι ιδιωτικές επιχειρήσεις δαπανούν τεράστια ποσά στην έρευνα με γνώμονα τα πιθανά οφέλη που προκύπτουν από τη βελτίωση της τεχνολογίας. Η έρευνα λοιπόν, και κατά συνέπεια η τεχνολογική πρόοδος, είναι οικονομικά φαινόμενα και θα έπρεπε να προσδιορίζονται ενδογενώς από τη λειτουργία του οικονομικού συστήματος. Η ανάλυση όμως της τεχνολογικής προόδου ως ενδογενές φαινόμενο του οικονομικού συστήματος δημιουργεί προβλήματα στην ανταγωνιστική φύση των νεοκλασικών υποδειγμάτων. Όπως θα φανεί στο Κεφάλαιο 8, όπου η τεχνολογική πρόοδος θα αναλυθεί στα πλαίσια υποδειγμάτων ενδογενούς οικονομικής μεγέθυνσης, οι τεχνολογικές καινοτομίες έχουν τα χαρακτηριστικά των δημοσίων αγαθών, με την έννοια ότι η χρησιμοποίηση κάποιας τεχνολογικής καινοτομίας από κάποια επιχείρηση δεν αποκλείει τη

3 Οικονομική Μεγέθυνση: Θεωρία και Πολιτική 59 χρησιμοποίηση της ίδιας καινοτομίας από κάποια άλλη επιχείρηση. Οι τεχνολογικές καινοτομίες αποτελούν πρωτοπόρες ιδέες, οι οποίες θα μπορούσαν να υιοθετηθούν και να χρησιμοποιηθούν από όλα τα άτομα της οικονομίας, ανεξάρτητα από το εάν έχουν συμβάλει στην ανακάλυψη αυτών των νέων ιδεών. Για να προστατευτούν τα δικαιώματα των ατόμων ή φορέων που επιδίδονται στην έρευνα είναι απαραίτητη η ύπαρξη μονοπωλιακών καταστάσεων στην εκμετάλλευση των αποτελεσμάτων της ερευνητικής προσπάθειας. Και είναι αυτές οι μονοπωλιακές καταστάσεις που δημιουργούν προβλήματα στην ανταγωνιστική φύση των νεοκλασικών υποδειγμάτων. Για να διατηρηθεί λοιπόν ο ανταγωνιστικός χαρακτήρας του απλού υποδείγματος Solow-Swan γίνεται η υπόθεση η τεχνολογική πρόοδος είναι εξωγενής. Η απλουστευτική αυτή υπόθεση βοηθά να κατανοηθεί η συμβολή της τεχνολογικής προόδου στην οικονομική μεγέθυνση και κατά συνέπεια να βρεθούν πιο ρεαλιστικοί τρόποι για την ανάλυση του φαινομένου της τεχνολογικής προόδου. Το υπόδειγμα Solow-Swan με εξωγενή τεχνολογική πρόοδο Έστω μια κλειστή ανταγωνιστική οικονομία η οποία παράγει ένα ομοιογενές καταναλωτικό προϊόν Υ. Η συνολική συνάρτηση παραγωγής του προϊόντος της οικονομίας δίνεται από τη σχέση: ( A = F, (3. όπου ο όρος A ορίζει την εργασία σε μονάδες αποτελεσματικότητας, αφού η τεχνολογική παράμετρος A αποτελεί ένα δείκτη αποτελεσματικότητας (παραγωγικότητας της εργασίας. Ο τρόπος με τον οποίο εισάγεται η τεχνολογία στη συνάρτηση παραγωγής υποδηλώνει ότι η τεχνολογική πρόοδος εξοικονομεί εργασία (labor augmened echnical progress και γίνεται για δύο λόγους: πρώτον, γιατί απλοποιεί σημαντικά την ανάλυση του υποδείγματος και, δεύτερον, γιατί στην ισορροπία ο λόγος κεφαλαίουπροϊόντος είναι σταθερός, κάτι που αποτελεί ένα από τα βασικά εμπειρικά γεγονότα της οικονομικής μεγέθυνσης. Η συνάρτηση παραγωγής που ορίζεται στην εξίσωση (3. ικανοποιεί τις τρεις νεοκλασικές ιδιότητες ως προς τις εμπορεύσιμες εισροές (φυσικό κεφάλαιο και εργασία: (1 χαρακτηρίζεται από θετικά και φθίνοντα οριακά προϊόντα ως προς το φυσικό κεφάλαιο και την εργασία:

4 6 Π. Καλαϊτζιδάκης Σ. Καλυβίτης > < > < ( χαρακτηρίζεται από σταθερές αποδόσεις κλίμακας παραγωγής: F ( λ, A ( λ = λf(, A, λ > (3 ικανοποιεί τις συνθήκες Inada: lim = lim = lim lim = = Η υπόθεση των σταθερών αποδόσεων κλίμακας παραγωγής επιτρέπει να εκφραστεί το προϊόν της οικονομίας σε όρους αποτελεσματικής εργασίας ως εξής: A = F, 1 y = f ( A (3.3 όπου y = είναι το προϊόν ανά μονάδα αποτελεσματικής εργασίας, A = είναι το κεφάλαιο ανά μονάδα αποτελεσματικής εργασίας και A f ( = F(,1. Ο μετασχηματισμός των μεταβλητών του υποδείγματος σε όρους αποτελεσματικής εργασίας βοηθάει σημαντικά στην απλοποίηση της παρουσίασης του υποδείγματος. Συγκεκριμένα, βοηθά στην ανάλυση και επίλυση του νεοκλασικού υποδείγματος μεγέθυνσης με εξωγενή τεχνολογική πρόοδο με τον ίδιο ακριβώς τρόπο όπως και του απλού υποδείγματος χωρίς τεχνολογική πρόοδο του Κεφαλαίου. Η μόνη διαφορά μεταξύ των δύο υποδειγμάτων είναι ότι στο Κεφάλαιο οι μεταβλητές του υποδείγματος είναι εκφρασμένες σε κατά κεφαλήν όρους, ενώ στο παρόν υπόδειγμα οι μεταβλητές εκφράζονται σε όρους αποτελεσματικής εργασίας.

5 Οικονομική Μεγέθυνση: Θεωρία και Πολιτική 61 Η περιγραφή του υποδείγματός κλείνει ορίζοντας τη διαδικασία συσσώρευσης του συνολικού φυσικού κεφαλαίου. Όπως και στο προηγούμενο Κεφάλαιο, η καθαρή αύξηση του κεφαλαίου της οικονομίας σε οποιαδήποτε χρονική στιγμή ισούται με την επένδυση μείον την απόσβεση του κεφαλαίου: = I δ (3.4 Με την υπόθεση ότι οι καταναλωτές αποταμιεύουν ένα σταθερό ποσό s του εισοδήματός τους, η ισορροπία της κλειστής οικονομίας δίνεται από τη σχέση: I = S I = s (3.5 Από τις εξισώσεις (3.4 και (3.5 προκύπτει ότι: = s δ (3.6 Για να εκφραστεί η παραπάνω εξίσωση σε όρους αποτελεσματικότητας διαιρούνται τα δυο μέλη της εξίσωσης με τον όρο Α : = s δ = sy A A A A δ (3.7 Από την (3.7 φαίνεται όμως ότι: d A d A = A + A = A + ( A A A (3.8 Από την υπόθεση ότι ο ρυθμός αύξησης του πληθυσμού είναι σταθερός ( = n και αντικαθιστώντας την εξίσωση (3.1 στην εξίσωση (3.8 προκύπτει ότι:

6 6 Π. Καλαϊτζιδάκης Σ. Καλυβίτης = A ( g + n (3.9 Τέλος, από τις εξισώσεις (3.3, (3.7 και (3.9 προκύπτει ότι: = s f ( ( n + g + δ (3.1 Η εξίσωση (3.1 αποτελεί τη βασική διαφορική εξίσωση του απλού νεοκλασικού υποδείγματος με εξωγενή τεχνολογική πρόοδο. Από τη λύση της διαφορικής αυτής εξίσωσης προκύπτει και η λύση του υποδείγματος, η οποία παρουσιάζεται διαγραμματικά στο Διάγραμμα 3.1. Διάγραμμα 3.1. Ισορροπία στο υπόδειγμα Solow-Swan με εξωγενή τεχνολογική πρόοδο ( n + g + δ sf ( Όπως και στο Κεφάλαιο, μπορεί εύκολα να δειχθεί ότι η οικονομία θα ισορροπήσει στο σημείο τομής των δύο καμπυλών του Διαγράμματος. Στην ισορροπία αυτή, που αποτελεί την ισορροπία σταθερής κατάστασης του υποδείγματος, το κεφάλαιο ανά μονάδα αποτελεσματικής εργασίας

7 Οικονομική Μεγέθυνση: Θεωρία και Πολιτική 63 παραμένει σταθερό στο επίπεδο, αφού αντιστοιχεί στο σημείο όπου =. Ισχύει δηλαδή: = sf ( = ( n + g + δ (3.11 Η λύση της εξίσωσης (3.11 προσδιορίζει τη σταθερή τιμή ισορροπίας του κεφαλαίου ανά μονάδα αποτελεσματικής εργασίας. Από το αποτέλεσμα αυτό και σε συνδυασμό με την εξίσωση (3.3 προκύπτει ότι στην ισορροπία σταθερής κατάστασης το προϊόν ανά μονάδα αποτελεσματικής εργασίας y θα είναι επίσης σταθερό. Θα ισχύει δηλαδή: y y = f ( = = = σταθερά (3.1 A A y Για να παραμείνει όμως ο λόγος σταθερός, θα πρέπει διαχρονικά οι A μεταβλητές y και A να μεταβάλλονται με τον ίδιο ρυθμό. Δεδομένου ότι A = g >, το κατά κεφαλήν προϊόν της οικονομίας θα πρέπει να αυξάνεται A με τον ίδιο σταθερό ρυθμό g. Τα παραπάνω συνοψίζονται στην ακόλουθη Πρόταση. Πρόταση 3.1. Στην μακροχρόνια ισορροπία του υποδείγματος Solow-Swan με τεχνολογική πρόοδο ο ρυθμός οικονομικής μεγέθυνσης ισούται με το ρυθμό μεταβολής της τεχνολογίας. Με την υπόθεση της εξωγενούς τεχνολογικής προόδου το νεοκλασικό υπόδειγμα Solow-Swan προβλέπει οικονομική μεγέθυνση, η οποία y A οφείλεται στην εξωγενή τεχνολογική πρόοδο, αφού = = g. y A Η τιμή ισορροπίας του κεφαλαίου σε μονάδες αποτελεσματικής εργασίας εξαρτάται, όπως φαίνεται από την εξίσωση (3.11, από τις τιμές των παραμέτρων του υποδείγματος (s, n, δ και g. Μεταβολές στις τιμές αυτών των παραμέτρων θα επηρεάσουν την ισορροπία του υποδείγματος με

8 64 Π. Καλαϊτζιδάκης Σ. Καλυβίτης τρόπο ανάλογο όπως και στο απλό υπόδειγμα του Κεφαλαίου. Για παράδειγμα, μια αύξηση στην οριακή ροπή για αποταμίευση s θα οδηγήσει σε αύξηση της τιμής ισορροπίας του κεφαλαίου σε μονάδες αποτελεσματικής εργασίας. Διαγραμματικά, η αύξηση του s θα προκαλέσει μια μετατόπιση της καμπύλης sf ( προς τα πάνω, με αποτέλεσμα η οικονομία να οδηγηθεί στη νέα ισορροπία σταθερής κατάστασης όπου =. Όπως φαίνεται στο Διάγραμμα 3., η νέα ισορροπία αντιστοιχεί σε μεγαλύτερη τιμή για το κεφάλαιο σε μονάδες αποτελεσματικής εργασίας σε σχέση με την αρχική ισορροπία =. Η μεταβολή αυτή είναι παρόμοια με αυτή που προκύπτει από αύξηση της οριακής ροπής για αποταμίευση στο απλό υπόδειγμα Solow-Swan, με τη διαφορά ότι τώρα το κεφάλαιο εκφράζεται σε μονάδες αποτελεσματικής εργασίας. Διάγραμμα 3.. Επιπτώσεις στην ισορροπία από μια αύξηση της οριακής ροπής για αποταμίευση ( n + g + δ s f ( sf ( Ταχύτητα προσέγγισης της μακροχρόνιας ισορροπίας Ένα ενδιαφέρον ερώτημα, που προκύπτει μετά από μια μεταβολή στις τιμές των παραμέτρων, είναι πόσο γρήγορα θα οδηγηθεί η οικονομία στη νέα ισορροπία. Για να απαντηθεί αυτό το ερώτημα, θα πρέπει να προσδιοριστεί η ταχύτητα με την οποία το κεφάλαιο σε μονάδες

9 Οικονομική Μεγέθυνση: Θεωρία και Πολιτική 65 αποτελεσματικής εργασίας προσεγγίζει την τιμή ισορροπίας του. 4 Όπως φαίνεται στην εξίσωση (3.1, η μεταβολή του κεφαλαίου σε μονάδες αποτελεσματικής εργασίας εξαρτάται από την τιμή της μεταβλητής. Ισχύει δηλαδή: = ( (3.13 Παίρνοντας μια προσέγγιση Taylor πρώτου βαθμού (γραμμική προσέγγιση γύρω από το σημείο ισορροπίας, προκύπτει ότι: ( = = ( (3.14 Ο πρώτος όρος του δεξιού μέρους της παραπάνω εξίσωσης είναι μια σταθερά, αφού προσδιορίζεται από τη σταθερή τιμή ισορροπίας του κεφαλαίου σε μονάδες αποτελεσματικής εργασίας. Κατά συνέπεια, η παραπάνω εξίσωση δείχνει ότι η μεταβολή της μεταβλητής είναι ανάλογη της απόστασης της από την τιμή ισορροπίας (. Διαφορίζοντας την εξίσωση (3.1 ως προς και εκτιμώντας το αποτέλεσμα στο σημείο ισορροπίας προκύπτει: = = sf ( ( n + g + δ (3.15 Από την εξίσωση (3.11 και δεδομένου ότι (3.15 γίνεται: ( n + g + δ s = f ( η εξίσωση 4 Η παρουσίαση αυτού του τμήματος ακολουθεί τον Romer (1996, Κεφάλαιο 1.

10 66 Π. Καλαϊτζιδάκης Σ. Καλυβίτης ( = * ( n + g + δ f ( = ( n + g + δ = [ ε f ( ΥΚ ( 1]( n + g + δ (3.16 όπου ο όρος ε ΥΚ ( f ( f ( ορίζει την ελαστικότητα της συνάρτησης παραγωγής ως προς το κεφάλαιο. Αντικαθιστώντας την εξίσωση (3.16 στην εξίσωση (3.14 προκύπτει: = ΥΚ [ ( 1]( n g ( ε + + δ (3.17 Η λύση της διαφορικής εξίσωσης (3.17 δίνεται από τη σχέση (βλ. Chiang, 1984: = e [1 ε ΥΚ ( ]( n+ g+ δ ( (3.18 Η παραπάνω εξίσωση λέει ότι ο ρυθμός, με τον οποίο η μεταβλητή πλησιάζει την τιμή ισορροπίας της, είναι σταθερός και ισούται με [ 1 ε ΥΚ ( ]( n + g + δ. Για να φανεί πώς η παραπάνω εξίσωση μπορεί να προσδιορίσει το χρόνο που απαιτείται για να επιτευχθεί κάποιο συγκεκριμένο επίπεδο της μεταβλητής, μπορεί να εξεταστεί το ακόλουθο παράδειγμα: έστω n =.1, δ =.5 και g =.3 ετησίως, και ε ΥΚ =1/ 3. Με δεδομένο το σημερινό επίπεδο του κεφαλαίου σε μονάδες αποτελεσματικής εργασίας, το ερώτημα είναι σε πόσα χρόνια θα έχει καλυφθεί η μισή από τη διαφορά της σημερινής τιμής από την τιμή ισορροπίας. Στο σημείο αυτό θα ισχύει = 1, οπότε η εξίσωση (3.18 γίνεται: 1 ( = e e =.5.6 = ln

11 Οικονομική Μεγέθυνση: Θεωρία και Πολιτική 67 Άρα, με βάση τα δεδομένα του παραδείγματος απαιτούνται περίπου 11.5 χρόνια, για να καλύψει η οικονομία τη μισή από τη διαφορά μεταξύ της σημερινής τιμής και της τιμής ισορροπίας του κεφαλαίου σε μονάδες αποτελεσματικής εργασίας. Το υπόδειγμα Solow-Swan με συσσώρευση ανθρώπινου κεφαλαίου Το κύριο συμπέρασμα από την παρουσίαση του υποδείγματος Solow- Swan είναι ότι το κεφάλαιο της οικονομίας αποτελεί τον κύριο παράγοντα για τον καθορισμό του εισοδήματος της οικονομίας. Τι περιλαμβάνεται όμως κάτω από το γενικό όρο κεφάλαιο ; Συνήθως με τον όρο κεφάλαιο εννοείται το φυσικό κεφάλαιο της οικονομίας, δηλαδή τα συσσωρευμένα αγαθά σε πάγιες εγκαταστάσεις, μηχανικό εξοπλισμό, και γενικά οποιοδήποτε αποτέλεσμα της παραγωγικής διαδικασίας δεν κατευθύνεται στην κατανάλωση. Εκτός όμως από τη συσσώρευση φυσικού κεφαλαίου μέσω της αποταμίευσης και των επενδύσεων, τα άτομα μπορούν να αποταμιεύουν και άυλο κεφάλαιο με τη μορφή γνώσεων, εξειδίκευσης, ιδεών κ.ο.κ., το οποίο χρησιμοποιούν στην παραγωγική διαδικασία. Το συσσωρευμένο κεφάλαιο αυτής της μορφής σε μια οικονομία ονομάζεται ανθρώπινο κεφάλαιο. Το πρώτο ερώτημα βέβαια που πρέπει να απαντηθεί σε αυτή την περίπτωση είναι γιατί συσσωρεύουν τα άτομα ανθρώπινο κεφάλαιο. Παρότι η απάντηση σε αυτό το ερώτημα είναι πέρα από τους σκοπούς της παρούσας ανάλυσης, μια πρώτη απάντηση μπορεί να δοθεί από την έννοια του κεφαλαίου. Είναι γνωστό ότι κάθε απόφαση για συσσώρευση κεφαλαίου συνοδεύεται από την προσδοκία για απόδοση στο μέλλον. Στην περίπτωση του φυσικού κεφαλαίου είναι προφανές ότι η απόδοση του δίνεται από το οριακό προϊόν του (το οποίο σε μια ανταγωνιστική οικονομία ισούται με πραγματικό επιτόκιο. Στην περίπτωση του ανθρώπινου κεφαλαίου όμως, η έννοια της απόδοσης δεν είναι τόσο ξεκάθαρη. Η δυσκολία αυτή οφείλεται κυρίως στην έννοια της μέτρησης του αποθέματος του ανθρώπινου κεφαλαίου στην οικονομία. Το ανθρώπινο κεφάλαιο δεν συσσωρεύεται σε μετρήσιμες μονάδες ούτε οι επενδύσεις σε ανθρώπινο κεφάλαιο καταγράφονται στους εθνικούς λογαριασμούς της οικονομίας, ώστε να υπάρχει μια εικόνα για το απόθεμα ανθρώπινου κεφαλαίου της οικονομίας. Επομένως, η απόδοση του συνδέεται μάλλον με την αναμενόμενη οικονομική ανταμοιβή που αναμένουν τα άτομα στο μέλλον, οπότε χρησιμοποιούν το απόθεμα ανθρώπινου κεφαλαίου που έχουν συσσωρεύσει διαχρονικά. Αυτή ακριβώς είναι η κινητήρια δύναμη πίσω από την ατομική συσσώρευση κεφαλαίου σε μια οικονομία (βλ. επίσης Πλαίσιο 3.1.

12 68 Π. Καλαϊτζιδάκης Σ. Καλυβίτης Πλαίσιο 3.1. Παραγωγικότητα και εκπαίδευση: γιατί συσσωρεύουν τα άτομα ανθρώπινο κεφάλαιο; Πέρα από την κοινωνική και πολιτιστική συνεισφορά στη διαμόρφωση της προσωπικότητας του ατόμου, η εκπαίδευση θεωρείται επίσης η διαδικασία με την οποία συσσωρεύονται γνώσεις και δεξιότητες, οι οποίες στη συνέχεια διοχετεύονται στην παραγωγική διαδικασία με στόχο την αποκόμιση οικονομικού οφέλους. Ένας τρόπος για να εξεταστεί λοιπόν η αξία του ανθρώπινου κεφαλαίου είναι η ιδιωτική απόδοση του, δηλαδή η επιπλέον αμοιβή που αποκομίζει ο εργαζόμενος από τη συσσώρευση του στη διάρκεια της ζωής του. Η μελέτη αυτής της σχέσης αποτελεί ένα από τα κύρια αντικείμενα του κλάδου των οικονομικών της εργασίας. Εμπειρικά, η ιδιωτική απόδοση του ανθρώπινου κεφαλαίου προσεγγίζεται μέσω δειγματοληπτικών στοιχείων (survey daa για τις αμοιβές και την παραγωγικότητα. Η βασική εμπειρική σχέση που εξετάζεται έχει εισαχθεί από τον Mincer (1974 και έχει τη μορφή: ln w = c + a S + b E + b E 1 1 όπου w είναι ο μισθός, S είναι τα έτη εκπαίδευσης και E είναι η εμπειρία στην αγορά εργασίας. Σε αυτή την εμπειρική εξειδίκευση, και εφόσον ισχύουν ορισμένες υποθέσεις, η παράμετρος α 1 μπορεί να θεωρηθεί ως η ιδιωτική απόδοση της εκπαίδευσης, και άρα του ανθρώπινου κεφαλαίου. Η πλειοψηφία των εμπειρικών μελετών τείνει στο συμπέρασμα πως η ιδιωτική απόδοση της εκπαίδευσης κυμαίνεται μεταξύ 5 και 15 τοις εκατό (βλ. Temple,. Παρόλη την ευρεία συμφωνία όμως ως προς το αποτέλεσμα, έχουν επισημανθεί οι εξής αδυναμίες: - Δεν λαμβάνονται υπόψη μια σειρά από άλλοι παράγοντες (όπως το οικογενειακό περιβάλλον, η ετερογένεια των στοιχείων και η αλληλεξάρτηση μεταξύ εκπαίδευσης και ικανότητας, οι οποίοι είναι πιθανόν να επηρεάζουν ουσιαστικά τις οικονομετρικές εκτιμήσεις - Ενώ η εκπαίδευση γενικά συνδέεται με υψηλότερες αμοιβές, αυτό δεν συνεπάγεται ότι τα μορφωμένα άτομα είναι γενικά πιο παραγωγικά ανεξάρτητα από την εργασία τους - Η ιδιωτική απόδοση είναι πιθανόν να διαφέρει από την κοινωνική απόδοση, δηλαδή την απόδοση της ατομικής εκπαίδευσης για το σύνολο της κοινωνίας, η οποία ενδιαφέρει όσους ασκούν την οικονομική και την εκπαιδευτική πολιτική μιας χώρας (βλ. επίσης Πλαίσιο 7.1.

13 Οικονομική Μεγέθυνση: Θεωρία και Πολιτική 69 Γενικά, το θέμα του ανθρώπινου κεφαλαίου είναι τόσο εκτενές, ώστε απασχολεί σε μεγάλο βαθμό την ανάλυση της οικονομικής μεγέθυνσης. Στις περισσότερες προσεγγίσεις θα γίνεται λοιπόν η υπόθεση ότι υπάρχει ένα απόθεμα ανθρώπινου κεφαλαίου στην οικονομία, το οποίο επιδρά σαν τρίτος παραγωγικός συντελεστής (μαζί με το φυσικό κεφάλαιο και την εργασία μέσω της συνάρτησης παραγωγής. Έστω τώρα μια κλειστή ανταγωνιστική οικονομία η οποία παράγει ένα ομοιογενές καταναλωτικό προϊόν Υ. Η συνολική συνάρτηση παραγωγής του προϊόντος της οικονομίας δίνεται από τη σχέση:,, ( F = (3.19 όπου Κ είναι το φυσικό κεφάλαιο, Η το ανθρώπινο κεφάλαιο, και η εργασία που χρησιμοποιείται στην παραγωγική διαδικασία. Έστω ότι η παραπάνω συνάρτηση παραγωγής ικανοποιεί και τις τρεις νεοκλασικές ιδιότητες. Συγκεκριμένα η συνάρτηση παραγωγής (3.19: (1 χαρακτηρίζεται από θετικά και φθίνοντα οριακά προϊόντα ως προς το φυσικό κεφάλαιο, το ανθρώπινο κεφάλαιο και την εργασία: < < < > > > ( χαρακτηρίζεται από σταθερές αποδόσεις κλίμακας παραγωγής:,,, (,, ( > = λ λ λ λ λ F F (3 ικανοποιεί τις συνθήκες Inada: lim lim lim lim lim lim = = = = = =

14 7 Π. Καλαϊτζιδάκης Σ. Καλυβίτης Η υπόθεση των σταθερών αποδόσεων κλίμακας παραγωγής επιτρέπει να εκφραστεί το προϊόν της οικονομίας σε κατά κεφαλήν όρους ως εξής: = F,,1 y = f (, h (3. όπου y = είναι το κατά κεφαλήν προϊόν, κεφαλαίου-εργασίας, = είναι ο λόγος φυσικού h = είναι ο λόγος ανθρώπινου κεφαλαίου- εργασίας, και f (, h = F(, h,1. Όπως και στα προηγούμενα νεοκλασικά υποδείγματα, γίνεται η υπόθεση ότι η καθαρή αύξηση του φυσικού κεφαλαίου ισούται με την επένδυση σε φυσικό κεφάλαιο Ι Κ μείον την απόσβεση του φυσικού κεφαλαίου: = ( I δ (3.1 όπου δ Κ είναι ο σταθερός ρυθμός απόσβεσης του φυσικού κεφαλαίου. Για τη διαδικασία συσσώρευσης του ανθρώπινου κεφαλαίου γίνεται η υπόθεση ότι είναι ανάλογη με αυτή του φυσικού κεφαλαίου, δηλαδή η καθαρή αύξηση του αποθέματος του ανθρώπινου κεφαλαίου σε οποιαδήποτε χρονική στιγμή ισούται με την επένδυση σε ανθρώπινο κεφάλαιο Ι Η μείον την απόσβεση του ανθρώπινου κεφαλαίου: = ( I δ (3. όπου δ Η είναι ο σταθερός ρυθμός απόσβεσης του ανθρώπινου κεφαλαίου. Για να απλοποιηθεί η ανάλυση μπορεί να γίνει η υπόθεση ότι μέσω της αποταμίευσης ένα σταθερό ποσοστό του συνολικού εισοδήματος s διοχετεύεται για επένδυση σε φυσικό κεφάλαιο, ενώ ένα άλλο σταθερό ποσοστό του εισοδήματος s Η διοχετεύεται για επένδυση σε ανθρώπινο κεφάλαιο. Ισχύει επομένως: ( I s < s < 1 (3.3 =

15 Οικονομική Μεγέθυνση: Θεωρία και Πολιτική 71 ( I s < s < 1 (3.4 = όπου s + s <1. Αντικαθιστώντας τις εξισώσεις (3.3 και (3.4 στις εξισώσεις (3.1 και (3. αντίστοιχα, προκύπτει ότι: = s δ (3.5 = s δ (3.6 Με την υπόθεση ότι ο ρυθμός αύξησης του πληθυσμού είναι σταθερός ( = n, οι παραπάνω διαφορικές εξισώσεις μπορούν να γραφούν σε κατά κεφαλήν όρους ως εξής: = s f (, h ( n + δ (3.7 h = s f (, h ( n + δ h (3.8 Οι εξισώσεις (3.7 και (3.8 αποτελούν τις βασικές διαφορικές εξισώσεις του υποδείγματος Solow-Swan με συσσώρευση ανθρώπινου κεφαλαίου. Η λύση του συστήματος αυτών των διαφορικών εξισώσεων θα προσδιορίσει και την ισορροπία του υποδείγματος. Συγκεκριμένα, από τη λύση του παραπάνω συστήματος προκύπτει μια ισορροπία σταθερής κατάστασης στην οποία τόσο ο λόγος φυσικού κεφαλαίου-εργασίας όσο και ο λόγος ανθρώπινου κεφαλαίου-εργασίας δε μεταβάλλονται διαχρονικά. Μακροχρόνια δηλαδή ισχύει: = s f (, h = ( n + δ (3.9 h = s f (, h = ( n + δ h (3.3 Η λύση του συστήματος των εξισώσεων (3.7 και (3.8 προσδιορίζει τις τιμές ισορροπίας και h. Με σταθερές τις τιμές του φυσικού και ανθρώπινου κεφαλαίου, η εξίσωση (3. υποδηλώνει ότι και το κατά κεφαλήν εισόδημα θα παραμείνει σταθερό στην ισορροπία. Η προσθήκη

16 7 Π. Καλαϊτζιδάκης Σ. Καλυβίτης δηλαδή της εισροής ανθρώπινου κεφαλαίου δεν αλλάζει το βασικό συμπέρασμα του νεοκλασικού υποδείγματος πως η συσσώρευση κεφαλαίου δεν μπορεί να αποτελέσει πηγή οικονομικής μεγέθυνσης. Πρόταση 3.. Στη μακροχρόνια ισορροπία του υποδείγματος Solow-Swan με ανθρώπινο κεφάλαιο δεν υπάρχει οικονομική μεγέθυνση. Μπορεί να φανεί αναλυτικά πώς οι φθίνουσες αποδόσεις ως προς το φυσικό και ανθρώπινο κεφάλαιο οδηγούν την οικονομία σε μια ισορροπία σταθερής κατάστασης, όπου οι βασικές κατά κεφαλήν μεταβλητές του υποδείγματος (y,, h παραμένουν σταθερές. Αρχικά, το σύστημα των διαφορικών εξισώσεων (3.7 και (3.8 μπορεί να γραφεί ως: s = f (, h ( n + δ (3.31 h s = h f ( h, h ( n + δ (3.3 Έστω τώρα ότι στην ισορροπία ο ρυθμός αύξησης του λόγου φυσικού κεφαλαίου-εργασίας είναι θετικός, δηλαδή >. Για να ισχύει αυτό θα πρέπει στην ισορροπία να ισχύει επίσης: s f (, h > ( n + δ (3.33 Εκτός όμως της περίπτωσης όπου το ανθρώπινο κεφάλαιο αυξάνεται με ρυθμό μεγαλύτερο από το ρυθμό αύξησης του φυσικού κεφαλαίου, η αύξηση του φυσικού κεφαλαίου προκαλεί συνεχή μείωση του αριστερού μέλους της ανισότητας (3.33. Εξαιτίας δηλαδή των φθινουσών αποδόσεων ως προς το φυσικό και το ανθρώπινο κεφάλαιο, ο μόνος τρόπος για να διατηρηθεί θετικός ο ρυθμός αύξησης του φυσικού κεφαλαίου είναι το ανθρώπινο κεφάλαιο να αυξάνεται με ακόμη μεγαλύτερο ρυθμό. Διαφορετικά, η συνεχής μείωση του αριστερού μέλους της ανισότητας (3.33 θα προκαλέσει, από ένα σημείο και μετά, αλλαγή της φοράς της

17 Οικονομική Μεγέθυνση: Θεωρία και Πολιτική 73 ανισότητας, γεγονός που θα καταστήσει το ρυθμό μεταβολής του λόγου φυσικού κεφαλαίου-εργασίας αρνητικό. Θα πρέπει δηλαδή να ισχύει h > >. Κάτι τέτοιο όμως είναι αδύνατο, γιατί θα προκαλούσε συνεχή h f (, h μείωση του όρου λόγω των φθινουσών αποδόσεων ως προς το h φυσικό κεφάλαιο, με αποτέλεσμα ο ρυθμός αύξησης του λόγου ανθρώπινου κεφαλαίου-εργασίας να γινόταν αρνητικός. Κατά συνέπεια, η μόνη δυνατή h περίπτωση είναι στην ισορροπία να ισχύει = =, με αποτέλεσμα και ο h ρυθμός αύξησης του κατά κεφαλήν εισοδήματος στην ισορροπία να είναι μηδενικός. Όπως λοιπόν και στο απλό νεοκλασικό υπόδειγμα, ο λόγος για τον οποίο το νεοκλασικό υπόδειγμα με συσσώρευση ανθρώπινου κεφαλαίου δεν παράγει οικονομική μεγέθυνση είναι οι φθίνουσες αποδόσεις του κεφαλαίου. Ο τρόπος με τον οποίο εισέρχεται το ανθρώπινο κεφάλαιο στη νεοκλασική συνάρτηση παραγωγής διατηρεί τις φθίνουσες αποδόσεις τόσο ως προς το φυσικό όσο και ως προς το ανθρώπινο κεφάλαιο. Το συμπέρασμα είναι δηλαδή ότι ο μόνος πιθανός τρόπος, που το ανθρώπινο κεφάλαιο θα αποτελέσει πηγή οικονομικής μεγέθυνσης, είναι να εισαχθεί στη συνάρτηση παραγωγής με τρόπο ώστε να συμβάλει στην εξάλειψη των φθινουσών αποδόσεων του κεφαλαίου. Το ρόλο του ανθρώπινου κεφαλαίου σαν πηγή συνεχούς και διατηρήσιμης οικονομικής μεγέθυνσης εξετάζουν τα υποδείγματα μεγέθυνσης που παρουσιάζονται στο Κεφάλαιο 7. Συμπεράσματα Στο κεφάλαιο αυτό επεκτάθηκε το βασικό νεοκλασικό υπόδειγμα Solow-Swan με δύο ανεξάρτητους τρόπους. Πρώτον, έγινε η υπόθεση ότι υπάρχει μια τεχνολογία στην οικονομία, η οποία μεταβάλλεται με σταθερό και εξωγενώς δεδομένο ρυθμό. Σε αυτήν την περίπτωση ο ρυθμός μεγέθυνσης της οικονομίας στη μακροχρόνια ισορροπία ισούται με το ρυθμό μεταβολής της τεχνολογίας. Δεύτερον, γενικεύτηκε η έννοια του κεφαλαίου, ώστε να περιλαμβάνει το απόθεμα του ανθρώπινου κεφαλαίου της οικονομίας, το οποίο συσσωρεύεται παράλληλα με το φυσικό κεφάλαιο και επιδρά σαν ξεχωριστός συντελεστής παραγωγής. Σε αυτή την περίπτωση φάνηκε ότι, εφόσον το ανθρώπινο κεφάλαιο δεν εξαλείφει τις φθίνουσες αποδόσεις των συντελεστών παραγωγής, η οικονομία δε μεγεθύνεται στη μακροχρόνια ισορροπία.

18 74 Π. Καλαϊτζιδάκης Σ. Καλυβίτης Τα θεωρητικά αποτελέσματα από το εκτεταμένο υπόδειγμα Solow- Swan οδηγούν σε μια νέα ερμηνεία των εμπειρικών αποτελεσμάτων για την οικονομική μεγέθυνση. Συγκεκριμένα, εφόσον η οικονομική μεγέθυνση αποδίδεται σύμφωνα με το υπόδειγμα στην τεχνολογική πρόοδο, τότε οι θετικοί ρυθμοί μεγέθυνσης που παρατηρούνται διαχρονικά είναι πιθανό να οφείλονται στη βελτίωση της τεχνολογίας. Σε αυτή την περίπτωση όμως, πρέπει επιπλέον να θεωρηθεί ότι η τεχνολογική πρόοδος διαφέρει σημαντικά μεταξύ των χωρών, αφού, όπως φάνηκε στο Κεφάλαιο 1, οι ρυθμοί μεγέθυνσης μεταξύ των οικονομιών διαφέρουν σημαντικά. Επιπλέον, ο εμπλουτισμός της ανάλυσης με τη διαδικασία της συσσώρευσης ανθρώπινου κεφαλαίου και με την επίδρασή του στην οικονομική μεγέθυνση επιτρέπει την ευρεία ερμηνεία του κεφαλαίου σε μια οικονομία, πέρα από τη στενή έννοια των επενδύσεων σε κεφαλαιουχικά αγαθά με υλική υπόσταση. Οι νέες αυτές προοπτικές για το νεοκλασικό υπόδειγμα έχουν οδηγήσει, σε συνδυασμό με τη συνεχή αύξηση των διαθέσιμων στοιχείων, σε μια σειρά από εμπειρικές μελέτες, οι οποίες επιχειρούν να εξετάσουν τη σχέση της τεχνολογικής προόδου με την οικονομική μεγέθυνση. Στο επόμενο Κεφάλαιο θα παρουσιαστούν τα κύρια αποτελέσματα της εμπειρικής έρευνας γύρω από το υπόδειγμα Solow-Swan, που σχετίζονται άμεσα με την τεχνολογική πρόοδο, αλλά και με τη διάκριση του κεφαλαίου της οικονομίας σε φυσικό και ανθρώπινο κεφάλαιο.

Υποδείγματα Συσσώρευσης Ανθρωπίνου Κεφαλαίου, Ιδεών και Καινοτομιών και Ενδογενούς Μεγέθυνσης

Υποδείγματα Συσσώρευσης Ανθρωπίνου Κεφαλαίου, Ιδεών και Καινοτομιών και Ενδογενούς Μεγέθυνσης Υποδείγματα Συσσώρευσης Ανθρωπίνου Κεφαλαίου, Ιδεών και Καινοτομιών και Ενδογενούς Μεγέθυνσης Εξωτερικότητες από τη Συσσώρευση Φυσικού Κεφαλαίου, Συσσώρευση Ανθρωπίνου Κεφαλαίου, και Παραγωγή Νέων Ιδεών

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 5 ΣΥΓΚΛΙΣΗ ΣΤΟ ΝΕΟΚΛΑΣΙΚΟ ΥΠΟ ΕΙΓΜΑ

Κεφάλαιο 5 ΣΥΓΚΛΙΣΗ ΣΤΟ ΝΕΟΚΛΑΣΙΚΟ ΥΠΟ ΕΙΓΜΑ Κεφάλαιο 5 ΣΥΓΚΛΙΣΗ ΣΤΟ ΝΕΟΚΛΑΣΙΚΟ ΥΠΟ ΕΙΓΜΑ Εισαγωγή Η οικονοµική µεγέθυνση, όπως µελετήθηκε µέχρι αυτό το σηµείο, αναφέρεται σε µεγέθη που εκφράζονται σε όρους µίας οικονοµίας. Έτσι, έχει εξεταστεί τι

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ ΙIΙ ΓΕΝΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΓΕΘΥΝΣΗΣ

ΜΕΡΟΣ ΙIΙ ΓΕΝΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΓΕΘΥΝΣΗΣ ΜΕΡΟΣ ΙIΙ ΓΕΝΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΓΕΘΥΝΣΗΣ Κεφάλαιο 13 Η ΛΟΓΙΣΤΙΚΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΓΕΘΥΝΣΗΣ Εισαγωγή Στο τελευταίο τμήμα του βιβλίου θα εξεταστούν τα θέματα της οικονομικής μεγέθυνσης από γενικότερη

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΝΕΟΚΛΑΣΙΚΟ ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ ΜΕ ΑΡΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ ΤΟΥ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΗ

ΤΟ ΝΕΟΚΛΑΣΙΚΟ ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ ΜΕ ΑΡΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ ΤΟΥ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΗ Κεφάλαιο 6 ΤΟ ΝΕΟΚΛΑΣΙΚΟ ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ ΜΕ ΑΡΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ ΤΟΥ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΗ Εισαγωγή Μια σημαντική υπόθεση του απλού νεοκλασικού υποδείγματος ήταν ότι ο ρυθμός αποταμίευσης είναι σταθερός και εξωγενώς

Διαβάστε περισσότερα

Η Νέα Κλασσική Θεώρηση των Οικονομικών Διακυμάνσεων

Η Νέα Κλασσική Θεώρηση των Οικονομικών Διακυμάνσεων Η Νέα Κλασσική Θεώρηση των Οικονομικών Διακυμάνσεων Οικονομικές Διακυμάνσεις Οι οικονομίες ανέκαθεν υπόκειντο σε κυκλικές διακυμάνσεις. Σε ορισμένες περιόδους η παραγωγή και η απασχόληση αυξάνονται με

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Πατρών Τμήμα Οικονομικών Επιστημών ΠΜΣ Ειδίκευσης στην Οικονομική Επιστήμη

Πανεπιστήμιο Πατρών Τμήμα Οικονομικών Επιστημών ΠΜΣ Ειδίκευσης στην Οικονομική Επιστήμη Πανεπιστήμιο Πατρών Τμήμα Οικονομικών Επιστημών ΠΜΣ Ειδίκευσης στην Οικονομική Επιστήμη ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΤΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΤΗΣ ΜΕΓΕΘΥΝΣΗΣ ΚΑΙ ΣΥΓΚΛΙΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΕ ΚΑΙ ΣΤΟΝ ΟΟΣΑ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΔΙΑΤΡΙΒΗ ΣΙΝΟΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΝΕΟΚΛΑΣΙΚΟ ΥΠΟ ΕΙΓΜΑ ΜΕ ΑΡΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ ΤΟΥ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΗ

ΤΟ ΝΕΟΚΛΑΣΙΚΟ ΥΠΟ ΕΙΓΜΑ ΜΕ ΑΡΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ ΤΟΥ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΗ Κεφάλαιο 6 ΤΟ ΝΕΟΚΛΑΣΙΚΟ ΥΠΟ ΕΙΓΜΑ ΜΕ ΑΡΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ ΤΟΥ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΗ Εισαγωγή Μια σηµαντική υπόθεση του απλού νεοκλασικού υποδείγµατος ήταν ότι ο ρυθµός αποταµίευσης είναι σταθερός και εξωγενώς

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΝΕΕΣ ΑΡΧΕΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ» ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΝΕΕΣ ΑΡΧΕΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ» ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΝΕΕΣ ΑΡΧΕΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ» ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΜΠΕΙΡΙΚΗ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΟΥ ΝΕΟΚΛΑΣΙΚΟΥ ΥΠΟΔΕΙΓΜΑΤΟΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ - ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

4.1 Ζήτηση εργασίας στο βραχυχρόνιο διάστημα - Ανταγωνιστικές αγορές

4.1 Ζήτηση εργασίας στο βραχυχρόνιο διάστημα - Ανταγωνιστικές αγορές 4. ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΑΓΟΡΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΝΕΟΚΛΑΣΙΚΟ ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ). ΖΗΤΗΣΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Η ζήτηση εργασίας στο σύνολο της οικονομίας ορίζεται ως ο αριθμός εργαζομένων που οι επιχειρήσεις επιθυμούν να απασχολούν

Διαβάστε περισσότερα

Το Υπόδειγμα του Αντιπροσωπευτικού Νοικοκυριού

Το Υπόδειγμα του Αντιπροσωπευτικού Νοικοκυριού Το Υπόδειγμα του Αντιπροσωπευτικού Νοικοκυριού Ramsey-Cass-Koopmans 1 Το Υπόδειγμα του Ramsey To υπόδειγμα αντιπροσωπευτικού νοικοκυριού oφείλεται στον Ramsey (1928), ο οποίος είχε πρώτος αναλύσει τη βέλτιστη

Διαβάστε περισσότερα

ΚΡΑΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΚΑΙ ΔΗΜΟΣΙΕΣ ΔΑΠΑΝΕΣ

ΚΡΑΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΚΑΙ ΔΗΜΟΣΙΕΣ ΔΑΠΑΝΕΣ Κεφάλαιο 1 ΚΡΑΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΚΑΙ ΔΗΜΟΣΙΕΣ ΔΑΠΑΝΕΣ Εισαγωγή Στην αναζήτηση για τους παράγοντες της οικονομικής μεγέθυνσης στα υποδείγματα με εξωτερικές οικονομίες δόθηκε ιδιαίτερο βάρος στις ατέλειες της

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΜΕΓΕΘΥΝΣΗ. Θεωρία και Πολιτική

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΜΕΓΕΘΥΝΣΗ. Θεωρία και Πολιτική ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΜΕΓΕΘΥΝΣΗ Θεωρία και Πολιτική Παντελής Καλαϊτζιδάκης Σαράντης Καλυβίτης ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ 13 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Εισαγωγή στην οικονομική μεγέθυνση Ορισμός της οικονομικής μεγέθυνσης 15 Μια σύντομη

Διαβάστε περισσότερα

13 Το απλό κλασικό υπόδειγμα

13 Το απλό κλασικό υπόδειγμα 13 Το απλό κλασικό υπόδειγμα Σκοπός Σκοπός του κεφαλαίου αυτού είναι να συνδυάσει τα δύο προηγούμενα κεάλαια και να δώσει μια συνολική εικόνα του απλού μακροοικονομικού υποδείγματος. Θα εξετάσει, επίσης,

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 5 ΣΥΓΚΛΙΣΗ ΣΤΟ ΝΕΟΚΛΑΣΙΚΟ ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ

Κεφάλαιο 5 ΣΥΓΚΛΙΣΗ ΣΤΟ ΝΕΟΚΛΑΣΙΚΟ ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ Κεφάλαιο 5 ΣΥΓΚΛΙΣΗ ΣΤΟ ΝΕΟΚΛΑΣΙΚΟ ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ Εισαγωγή Η οικονομική μεγέθυνση, όπως μελετήθηκε μέχρι αυτό το σημείο, αναφέρεται σε μεγέθη που εκφράζονται σε όρους μίας οικονομίας. Έτσι, έχει εξεταστεί τι

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 2. Τα Υποδείγματα Οικονομικής Μεγέθυνσης

Κεφάλαιο 2. Τα Υποδείγματα Οικονομικής Μεγέθυνσης Κεφάλαιο 2 Τα Υποδείγματα Οικονομικής Μεγέθυνσης Σχεδιάστηκαν για τις αναπτυγμένες χώρες Περιγράφουν την οικονομία με μαθηματικές σχέσεις (μαθηματικά υποδείγματα) Πρόκειται, κατά κανόνα, για μονο-τομεακά

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΤΜΗΜΑ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΔΙΔΑΣΚΩΝ: ΘΑΝΑΣΗΣ ΚΑΖΑΝΑΣ

ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΤΜΗΜΑ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΔΙΔΑΣΚΩΝ: ΘΑΝΑΣΗΣ ΚΑΖΑΝΑΣ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΤΜΗΜΑ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΔΙΔΑΣΚΩΝ: ΘΑΝΑΣΗΣ ΚΑΖΑΝΑΣ Μακροοικονομική Θεωρία Υπόδειγμα IS/LM Στο υπόδειγμα IS/LM εξετάζονται

Διαβάστε περισσότερα

Εξειδικευμένοι Συντελεστές Παραγωγής και Διανομή του Εισοδήματος. Το Υπόδειγμα των Jones και Samuelson

Εξειδικευμένοι Συντελεστές Παραγωγής και Διανομή του Εισοδήματος. Το Υπόδειγμα των Jones και Samuelson Εξειδικευμένοι Συντελεστές Παραγωγής και Διανομή του Εισοδήματος Το Υπόδειγμα των Jones και Samuelson Διεθνές Εμπόριο και Διανομή του Εισοδήματος Υπάρχουν δύο βασικοί λόγοι για τους οποίους το διεθνές

Διαβάστε περισσότερα

3. ΠΟΡΟΙ ΚΑΙ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΜΠΟΡΙΟ: ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ HECKSCHER-OHLIN

3. ΠΟΡΟΙ ΚΑΙ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΜΠΟΡΙΟ: ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ HECKSCHER-OHLIN 3. ΠΟΡΟΙ ΚΑΙ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΜΠΟΡΙΟ: ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ HESHER-OHIN Υπάρχουν δύο συντελεστές παραγωγής, το κεφάλαιο και η εργασία τους οποίους χρησιμοποιεί η επιχείρηση για να παράγει προϊόν Y μέσω μιας συνάρτησης παραγωγής

Διαβάστε περισσότερα

Το Βασικό Κεϋνσιανό Υπόδειγμα και η Σταδιακή Προσαρμογή του Επιπέδου Τιμών. Καθ. Γιώργος Αλογοσκούφης

Το Βασικό Κεϋνσιανό Υπόδειγμα και η Σταδιακή Προσαρμογή του Επιπέδου Τιμών. Καθ. Γιώργος Αλογοσκούφης Το Βασικό Κεϋνσιανό Υπόδειγμα και η Σταδιακή Προσαρμογή του Επιπέδου Τιμών Καθ. Γιώργος Αλογοσκούφης Καθηγητής Γιώργος Αλογοσκούφης, Δυναμική Μακροοικονομική, 2014 Η Κεϋνσιανή Προσέγγιση Η πιο διαδεδομένη

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 2 Αποταµιεύσεις, Επενδύσεις και Οικονοµική Μεγέθυνση

Κεφάλαιο 2 Αποταµιεύσεις, Επενδύσεις και Οικονοµική Μεγέθυνση Γιώργος Αλογοσκούφης, Δυναµική Μακροοικονοµική, Αθήνα 2016 Κεφάλαιο 2 Αποταµιεύσεις, Επενδύσεις και Οικονοµική Μεγέθυνση Στο κεφάλαιο αυτό ξεκινούµε την παρουσίαση των κυριότερων υποδειγµάτων που αναφέρονται

Διαβάστε περισσότερα

1 Μερική παραγώγιση και μερική παράγωγος

1 Μερική παραγώγιση και μερική παράγωγος Περίγραμμα διάλεξης 5 Βιβλίο Chiang και Wainwright (κεφ 74,75,76) 1 Μερική παραγώγιση και μερική παράγωγος Έστω η συνάρτηση (x) όπου x R ή εναλλακτικά γράφουμε ( 1 2 ) Το διάνυσμα x περιέχει τις ανεξάρτητες

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 1 Αποταµιεύσεις, Επενδύσεις και Οικονοµική Μεγέθυνση

Κεφάλαιο 1 Αποταµιεύσεις, Επενδύσεις και Οικονοµική Μεγέθυνση Γιώργος Αλογοσκούφης, Δυναµική Μακροοικονοµική, Αθήνα 2014 Κεφάλαιο 1 Αποταµιεύσεις, Επενδύσεις και Οικονοµική Μεγέθυνση Στο κεφάλαιο αυτό πραγµατευόµαστε την σχέση µεταξύ αποταµιεύσεων, επενδύσεων, συσσώρευσης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΜΠΕΙΡΙΚΟΙ ΕΛΕΓΧΟΙ ΤΟΥ ΝΕΟΚΛΑΣΙΚΟΥ ΥΠΟΔΕΙΓΜΑΤΟΣ

ΕΜΠΕΙΡΙΚΟΙ ΕΛΕΓΧΟΙ ΤΟΥ ΝΕΟΚΛΑΣΙΚΟΥ ΥΠΟΔΕΙΓΜΑΤΟΣ Kεφάλαιο 4 ΕΜΠΕΙΡΙΚΟΙ ΕΛΕΓΧΟΙ ΤΟΥ ΝΕΟΚΛΑΣΙΚΟΥ ΥΠΟΔΕΙΓΜΑΤΟΣ Εισαγωγή Οι λόγοι για τους οποίους το νεοκλασικό υπόδειγμα εξωγενούς τεχνολογικής προόδου έγινε τόσο δημοφιλές στην οικονομική θεωρία είναι, πρώτον,

Διαβάστε περισσότερα

5 Ο προσδιορισμός του εισοδήματος: Εξαγωγές και εισαγωγές

5 Ο προσδιορισμός του εισοδήματος: Εξαγωγές και εισαγωγές 5 Ο προσδιορισμός του εισοδήματος: Εξαγωγές και εισαγωγές Σκοπός Στο προηγούμενο κεφάλαιο εξετάσαμε τον προσδιορισμό του εισοδήματος μίας οικονομίας χωρίς διεθνές εμπόριο, δηλαδή χωρίς να λάβουμε υπ όψιν

Διαβάστε περισσότερα

Η Νέα Κλασσική Θεώρηση των Οικονομικών Διακυμάνσεων. Το Υπόδειγμα των Πραγματικών Οικονομικών Κύκλων

Η Νέα Κλασσική Θεώρηση των Οικονομικών Διακυμάνσεων. Το Υπόδειγμα των Πραγματικών Οικονομικών Κύκλων Η Νέα Κλασσική Θεώρηση των Οικονομικών Διακυμάνσεων Το Υπόδειγμα των Πραγματικών Οικονομικών Κύκλων 1 Οικονομικές Διακυμάνσεις Οι οικονομίες ανέκαθεν υπόκειντο σε κυκλικές διακυμάνσεις. Σε ορισμένες περιόδους

Διαβάστε περισσότερα

Ειδικά Ζητήματα σχετικά με το Νεοκλασικό Υπόδειγμα Μεγέθυνσης

Ειδικά Ζητήματα σχετικά με το Νεοκλασικό Υπόδειγμα Μεγέθυνσης Κεφάλαιο 5 Ειδικά Ζητήματα σχετικά με το Νεοκλασικό Υπόδειγμα Μεγέθυνσης 5. Εισαγωγή Στο κεφάλαιο αυτό, επικεντρωνόμαστε στην ικανότητα του νεοκλασικού υποδείγματος να ανταποκριθεί στα πραγματικά δεδομένα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΚΡΙΤΙΚΗ ΔΕΙΓΜΑ ΠΡΙΝ ΤΙΣ ΔΙΟΡΘΩΣΕΙΣ

ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΚΡΙΤΙΚΗ ΔΕΙΓΜΑ ΠΡΙΝ ΤΙΣ ΔΙΟΡΘΩΣΕΙΣ ΕΞΩΓΕΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΜΕΓΕΘΥΝΣΗ: ΥΠΟΔΕΙΓΜΑΤΑ-ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος 2 ης Εκδοσης Εισαγωγή 1. Το Υπόδειγμα Harrod-Domar 1.1. Εισαγωγή 1.2. Οι Υποθέσεις και η Ισορροπία του Υποδείγματος 1.3. Διερεύνηση

Διαβάστε περισσότερα

Ας δούµε τώρα πως το εν λόγω υπόδειγµα µεταχειρίζεται τη συσσώρευση κεφαλαίου.

Ας δούµε τώρα πως το εν λόγω υπόδειγµα µεταχειρίζεται τη συσσώρευση κεφαλαίου. Το υπόδειγµα οικονοµικής µεγέθυνσης του Solow σχεδιάστηκε προκειµένου να δείξει πως η µεγέθυνση του κεφαλαίου, του εργατικού δυναµικού αλλά και οι µεταβολές στην τεχνολογία αλληλεπιδρούν σε µια οικονοµία,

Διαβάστε περισσότερα

Α. Αυτάρκης Οικονομία

Α. Αυτάρκης Οικονομία σελ. από 9 Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Τμήμα Οικονομικής Επιστήμης Μάθημα: 473 Διεθνής Οικονομική Εαρινό Εξάμηνο 05 Καθηγητής: Γιώργος Αλογοσκούφης Φροντιστής: Αλέκος Παπαδόπουλος 8/5/05 Διαγραμματική

Διαβάστε περισσότερα

Σύντομος πίνακας περιεχομένων

Σύντομος πίνακας περιεχομένων Σύντομος πίνακας περιεχομένων Πρόλογος 15 Οδηγός περιήγησης 21 Πλαίσια 24 Ευχαριστίες της ενδέκατης αγγλικής έκδοσης 28 Βιογραφικά συγγραφέων 29 ΜΕΡΟΣ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 31 1 Η οικονομική επιστήμη και η οικονομία

Διαβάστε περισσότερα

Ζήτηση, Προσφορά και Ισορροπία στην Ανταγωνιστική Αγορά

Ζήτηση, Προσφορά και Ισορροπία στην Ανταγωνιστική Αγορά Ζήτηση, Προσφορά και Ισορροπία στην Ανταγωνιστική Αγορά - Ορισμός: Η αγορά ενός αγαθού είναι η διαδικασία (θεσμικό πλαίσιο) μέσω της οποίας έρχονται σε επικοινωνία οι αγοραστές και οι πωλητές του συγκεκριμένου

Διαβάστε περισσότερα

Η Διαχρονική Προσέγγιση στο Ισοζύγιο Πληρωμών

Η Διαχρονική Προσέγγιση στο Ισοζύγιο Πληρωμών Η Διαχρονική Προσέγγιση στο Ισοζύγιο Πληρωμών Καθ. ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΛΟΓΟΣΚΟΥΦΗΣ Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών 1 Η Διαχρονική Προσέγγιση Η διαχρονική προσέγγιση έχει ως σημείο εκκίνησης τις τεχνολογικές και αγοραίες

Διαβάστε περισσότερα

Το Βασικό Κεϋνσιανό Υπόδειγμα και η Σχέση Μεταξύ Ανεργίας και Πληθωρισμού. Καθ. Γιώργος Αλογοσκούφης

Το Βασικό Κεϋνσιανό Υπόδειγμα και η Σχέση Μεταξύ Ανεργίας και Πληθωρισμού. Καθ. Γιώργος Αλογοσκούφης Το Βασικό Κεϋνσιανό Υπόδειγμα και η Σχέση Μεταξύ Ανεργίας και Πληθωρισμού Καθ. Γιώργος Αλογοσκούφης Καθηγητής Γιώργος Αλογοσκούφης, Δυναμική Μακροοικονομική, 2014 Η Κεϋνσιανή Προσέγγιση Η πιο διαδεδομένη

Διαβάστε περισσότερα

Χρήμα και Οικονομική Μεγέθυνση. Προσφορά Χρήματος, Πληθωρισμός και Οικονομική Μεγέθυνση

Χρήμα και Οικονομική Μεγέθυνση. Προσφορά Χρήματος, Πληθωρισμός και Οικονομική Μεγέθυνση Χρήμα και Οικονομική Μεγέθυνση Προσφορά Χρήματος, Πληθωρισμός και Οικονομική Μεγέθυνση Η Ζήτηση Χρήματος Αρχικά αναλύουμε ένα υπόδειγμα αντιπροσωπευτικού νοικοκυριού στο οποίο το χρήμα εισέρχεται στη συνάρτηση

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομικά της Τεχνολογίας και της Καινοτομίας Ενότητα 11: Προσεγγίσεις Οικονομικής Μεγέθυνσης

Οικονομικά της Τεχνολογίας και της Καινοτομίας Ενότητα 11: Προσεγγίσεις Οικονομικής Μεγέθυνσης Οικονομικά της Τεχνολογίας και της Καινοτομίας Ενότητα 11: Καθηγητής: Κώστας Τσεκούρας Σχολή Οργάνωσης και Διοίκησης Επιχειρήσεων Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Σκοποί ενότητας Σε αυτή την ενότητα παρουσιάζεται

Διαβάστε περισσότερα

Ισορροπία σε Αγορές Διαφοροποιημένων Προϊόντων

Ισορροπία σε Αγορές Διαφοροποιημένων Προϊόντων Ισορροπία σε Αγορές Διαφοροποιημένων Προϊόντων - Στο υπόδειγμα ertrand, οι επιχειρήσεις, παράγουν ένα ομοιογενές αγαθό, οπότε η τιμή είναι η μοναδική μεταβλητή που ενδιαφέρει τους καταναλωτές και οι καταναλωτές

Διαβάστε περισσότερα

από την ποσοστιαία μεταβολή της ζητούμενης ποσότητας προς την ποσοστιαία Σχέση ελαστικότητας ζήτησης και κλίση της καμπύλης ζήτησης.

από την ποσοστιαία μεταβολή της ζητούμενης ποσότητας προς την ποσοστιαία Σχέση ελαστικότητας ζήτησης και κλίση της καμπύλης ζήτησης. ΕΛΑΣΤΙΚΟΤΗΤΑ ΖΗΤΗΣΗΣ Ορισμός: Η ελαστικότητα ζήτησης, ενός αγαθού ως προς την τιμή του δίνεται από την ποσοστιαία μεταβολή της ζητούμενης ποσότητας προς την ποσοστιαία μεταβολή της τιμής του. Δηλαδή %

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομική Ανάπτυξη. Κεφάλαιο 3

Οικονομική Ανάπτυξη. Κεφάλαιο 3 Κεφάλαιο 3 Οικονομική Ανάπτυξη Στη ανάλυση του βασικούμοντέλου υποθέσαμε ότι η μακροπρόθεσμη ισορροπία της οικονομίας θα είναι στατική Μια πιο ρεαλιστική περιγραφή της πραγματικότητας μας οδηγεί στο συμπέρασμα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΙΓΜΑ ΠΡΙΝ ΤΙΣ ΔΙΟΡΘΩΣΕΙΣ

ΔΕΙΓΜΑ ΠΡΙΝ ΤΙΣ ΔΙΟΡΘΩΣΕΙΣ Πρόλογος Ευχαριστίες Βιογραφικά συγγραφέων ΜΕΡΟΣ 1 Εισαγωγή 1 Η οικονομική επιστήμη και η οικονομία 1.1 Πώς αντιμετωπίζουν οι οικονομολόγοι τις επιλογές 1.2 Τα οικονομικά ζητήματα 1.3 Σπανιότητα και ανταγωνιστική

Διαβάστε περισσότερα

Μακροοικονομική Κεφάλαιο 4 Κατανάλωση, αποταμίευση και επένδυση. 4.1 Κατανάλωση και αποταμίευση

Μακροοικονομική Κεφάλαιο 4 Κατανάλωση, αποταμίευση και επένδυση. 4.1 Κατανάλωση και αποταμίευση Μακροοικονομική Κεφάλαιο 4 Κατανάλωση, αποταμίευση και επένδυση 4.1 Κατανάλωση και αποταμίευση 1) Χωρίς πληθωρισμό και με ονομαστικό επιτόκιο (i).03, κάποιος μπορεί να ανταλλάξει μια μονάδα σημερινής κατανάλωσης

Διαβάστε περισσότερα

Το Βασικό Κεϋνσιανό Υπόδειγμα και η Σχέση Μεταξύ Ανεργίας και Πληθωρισμού

Το Βασικό Κεϋνσιανό Υπόδειγμα και η Σχέση Μεταξύ Ανεργίας και Πληθωρισμού Το Βασικό Κεϋνσιανό Υπόδειγμα και η Σχέση Μεταξύ Ανεργίας και Πληθωρισμού Καθηγητής Γιώργος Αλογοσκούφης, Δυναμική Μακροοικονομική, 2014 Η Κεϋνσιανή Προσέγγιση Η πιο διαδεδομένη προσέγγιση στην ανάλυση

Διαβάστε περισσότερα

Ησυνάρτηση παραγωγής γράφεται ως εξής: Y = F (K, L E)

Ησυνάρτηση παραγωγής γράφεται ως εξής: Y = F (K, L E) Ησυνάρτηση παραγωγής γράφεται ως εξής: Y = F (K, L E) Ο όρος L E «µετράει» τον αριθµό των«effective» εργατών. Αυτό λαµβάνει υπόψη του τον αριθµό τωνεργατώνl και την αποδοτικότητα κάθε εργάτη E. Αυξήσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ 1. Οι επενδύσεις σε μια κλειστή οικονομία χρηματοδοτούνται από: α. το σύνολο των αποταμιεύσεων δημόσιου και ιδιωτικού τομέα. β. μόνο τις ιδιωτικές αποταμιεύσεις.

Διαβάστε περισσότερα

Σύντομος πίνακας περιεχομένων

Σύντομος πίνακας περιεχομένων Σύντομος πίνακας περιεχομένων Πρόλογος 19 Οδηγός περιήγησης 25 Πλαίσια 28 Ευχαριστίες της ενδέκατης αγγλικής έκδοσης 35 Βιογραφικά συγγραφέων 36 ΜΕΡΟΣ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 37 1 Η οικονομική επιστήμη και η οικονομία

Διαβάστε περισσότερα

H Ελαστικότητα και οι Εφαρμογές της

H Ελαστικότητα και οι Εφαρμογές της H Ελαστικότητα και οι Εφαρμογές της (1) Ελαστικότητα της Ζήτησης 1A. Ελαστικότητα της Ζήτησης ως προς την Τιμή - Γιαναμετρήσουμετηνευαισθησίατηςζητούμενηςποσότητας( ) στις μεταβολές της τιμής (), μπορούμε

Διαβάστε περισσότερα

6. Το Υπόδειγμα των Επικαλυπτόμενων Γενεών: Ανταλλαγή I

6. Το Υπόδειγμα των Επικαλυπτόμενων Γενεών: Ανταλλαγή I 6. Το Υπόδειγμα τν Επικαλυπτόμενν Γενεών: Ανταλλαγή I 6.. Ερτήσεις Σχολιάστε την εγκυρότητα τν παρακάτ προτάσεν. Αν πιστεύετε ότι μια πρόταση είναι σστή κάτ από ορισμένες προϋποθέσεις τότε να αναφέρετε

Διαβάστε περισσότερα

1. ΑΝΟΙΚΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑ ΠΕΡΙΟΔΟ

1. ΑΝΟΙΚΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑ ΠΕΡΙΟΔΟ 1. ΑΝΟΙΚΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑ ΠΕΡΙΟΔΟ Το διάγραμμα κυκλικής ροής της οικονομίας (κεφ. 3, σελ. 100 Mankiw) Εισόδημα Υ Ιδιωτική αποταμίευση S Αγορά συντελεστών Αγορά χρήματος Πληρωμές συντελεστών

Διαβάστε περισσότερα

James Tobin, National Economic Policy

James Tobin, National Economic Policy ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΤΜΗΜΑ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΔΙΔΑΣΚΩΝ: ΘΑΝΑΣΗΣ ΚΑΖΑΝΑΣ Ο σκοπός της οικονομίας είναι η παραγωγή αγαθών ή υπηρεσιών, σήμερα

Διαβάστε περισσότερα

Ενα Νέο Κλασσικό Υπόδειγμα Χωρίς Κεφάλαιο. Μακροοικονομικές Διακυμάνσεις και Νομισματικοί Παράγοντες

Ενα Νέο Κλασσικό Υπόδειγμα Χωρίς Κεφάλαιο. Μακροοικονομικές Διακυμάνσεις και Νομισματικοί Παράγοντες Ενα Νέο Κλασσικό Υπόδειγμα Χωρίς Κεφάλαιο Μακροοικονομικές Διακυμάνσεις και Νομισματικοί Παράγοντες Καθ. Γιώργος Αλογοσκούφης, Δυναμική Μακροοικονομική, Αθήνα, 2016 Ενα Νέο Κλασσικό Υπόδειγμα Χωρίς Κεφάλαιο

Διαβάστε περισσότερα

Υποδείγματα Επαλλήλων Γενεών

Υποδείγματα Επαλλήλων Γενεών Υποδείγματα Επαλλήλων Γενεών Diamond και Blanchard-Weil Υπoδείγματα Επαλλήλων Γενεών Το υπόδειγμα του αντιπροσωπευτικού νοικοκυριού βασίζεται στην υπόθεση ότι όλα τα νοικοκυριά είναι πανομοιότυπα. Μία

Διαβάστε περισσότερα

3.1 Ανεξάρτητες αποφάσεις - Κατανομή χρόνου μεταξύ εργασίας και σχόλης

3.1 Ανεξάρτητες αποφάσεις - Κατανομή χρόνου μεταξύ εργασίας και σχόλης 3. ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΑΓΟΡΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΝΕΟΚΛΑΣΙΚΟ ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ). ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Ως προσφορά εργασίας ορίζεται το σύνολο των ωρών εργασίας που προσφέρονται προς εκμίσθωση μία δεδομένη χρονική στιγμή.

Διαβάστε περισσότερα

www.onlineclassroom.gr ΜΕΡΟΣ Β Ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών

www.onlineclassroom.gr ΜΕΡΟΣ Β Ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών ΜΕΡΟΣ Β Ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών Β.1 Διαπράττουμε το σφάλμα της σύνθεσης όταν θεωρούμε ότι: α. αυτό που ισχύει για ένα άτομο ισχύει μερικές φορές και για το σύνολο β. αυτό που ισχύει για ένα άτομο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ. και το Κόστος

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ. και το Κόστος ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ Κεφάλαιο 3 ο : Η Παραγωγή της Επιχείρησης και το Κόστος ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΝΙΚΟΣ Χ. ΤΖΟΥΜΑΚΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής 1. Το συνολικό προϊόν παίρνει την μέγιστη τιμή

Διαβάστε περισσότερα

Κατανάλωση, Αποταμίευση και Προσδιορισμός του Εθνικού Εισοδήματος σε Κλειστή οικονομία χωρίς Δημόσιο Τομέα

Κατανάλωση, Αποταμίευση και Προσδιορισμός του Εθνικού Εισοδήματος σε Κλειστή οικονομία χωρίς Δημόσιο Τομέα Κατανάλωση, Αποταμίευση και Προσδιορισμός του Εθνικού Εισοδήματος σε Κλειστή οικονομία χωρίς Δημόσιο Τομέα -Σκοπός: Εξήγηση Διακυμάνσεων του Πραγματικού ΑΕΠ - Δυνητικό Προϊόν: Το προϊόν που θα μπορούσε

Διαβάστε περισσότερα

Επίλυση Υποδειγμάτων με Ορθολογικές Προσδοκίες. Το Πρωτοβάθμιο και Δευτεροβάθμιο Υπόδειγμα

Επίλυση Υποδειγμάτων με Ορθολογικές Προσδοκίες. Το Πρωτοβάθμιο και Δευτεροβάθμιο Υπόδειγμα Επίλυση Υποδειγμάτων με Ορθολογικές Προσδοκίες Το Πρωτοβάθμιο και Δευτεροβάθμιο Υπόδειγμα Καθηγητής Γιώργος Αλογοσκούφης, Δυναμική Μακροοικονομική, 2014 Ορισμός των Ορθολογικών Προσδοκιών για Μία Περίοδο

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΛΗΡΩΣΗ ΘΕΣΕΩΝ ΗΜΟΣΙΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΚΑΙ ΝΟΜΙΚΩΝ ΠΡΟΣΩΠΩΝ ΤΟΥ ΗΜΟΣΙΟΥ TOMEΑ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ ΠΕ ΕΞΕΤΑΣΗ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ: «OIKONOMIKH»

ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΛΗΡΩΣΗ ΘΕΣΕΩΝ ΗΜΟΣΙΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΚΑΙ ΝΟΜΙΚΩΝ ΠΡΟΣΩΠΩΝ ΤΟΥ ΗΜΟΣΙΟΥ TOMEΑ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ ΠΕ ΕΞΕΤΑΣΗ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ: «OIKONOMIKH» ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΛΗΡΩΣΗ ΘΕΣΕΩΝ ΗΜΟΣΙΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΚΑΙ ΝΟΜΙΚΩΝ ΠΡΟΣΩΠΩΝ ΤΟΥ ΗΜΟΣΙΟΥ TOMEΑ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ ΠΕ ΕΞΕΤΑΣΗ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ: «OIKONOMIKH»

Διαβάστε περισσότερα

2.10. Τιμή και ποσότητα ισορροπίας

2.10. Τιμή και ποσότητα ισορροπίας .. Τιμή και ποσότητα ισορροπίας ίδαμε ότι η βασική επιδίωξη των επιχειρήσεων είναι η επίτευξη του μέγιστου κέρδους με την πώληση όσο το δυνατόν μεγαλύτερων ποσοτήτων ενός αγαθού στη μεγαλύτερη δυνατή τιμή

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΔΗΜΟΣΙΑ

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΔΗΜΟΣΙΑ 1. Στην περίπτωση των εξωτερικών επιβαρύνσεων στην παραγωγή, η επιβολή ενός φόρου ανά µονάδα προϊόντος ίσου µε το µέγεθος της οριακής εξωτερικής επιβάρυνσης µπορεί να οδηγήσει:

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΟ34. Απάντηση 2ης ΓΕ Επιμέλεια: Γιάννης Σαραντής. ΘΕΡΜΟΠΥΛΩΝ 17 Περιστέρι ,

ΔΕΟ34. Απάντηση 2ης ΓΕ Επιμέλεια: Γιάννης Σαραντής. ΘΕΡΜΟΠΥΛΩΝ 17 Περιστέρι , ΔΕΟ34 Απάντηση 2ης ΓΕ 2016-2017 Επιμέλεια: Γιάννης Σαραντής 1 Ερώτηση Α.1 α) Εάν στα πλαίσια του Κεϋνσιανού υποδείγματος ασκηθεί συσταλτική δημοσιονομική πολιτική με μείωση δημοσίων δαπανών και αύξηση

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΛΕΞΗ 9: Νεοκλασικές Θεωρίες Μεγέθυνσης

ΔΙΑΛΕΞΗ 9: Νεοκλασικές Θεωρίες Μεγέθυνσης ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ Τμήμα Μηχανικών Χωροταξίας, Πολεοδομίας και Περιφερειακής Ανάπτυξης ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΙΑΛΕΞΗ 9: Νεοκλασικές Θεωρίες Μεγέθυνσης Δρ. Βασίλης Τσέλιος

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΕΘΝΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 00 ευτέρα, 10 Ιουνίου 00 ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΟΛΩΝ ΤΩΝ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΕΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΟΜΑ Α Α Στις προτάσεις από Α1 µέχρι και Α, να γράψετε στο τετράδιό σας ττον αριθµό της καθεµιάς

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 5. Tο πρότυπο υπόδειγμα του διεθνούς εμπορίου

Κεφάλαιο 5. Tο πρότυπο υπόδειγμα του διεθνούς εμπορίου Κεφάλαιο 5 Tο πρότυπο υπόδειγμα του διεθνούς εμπορίου Περίγραμμα Μετρώντας τις αξίες της παραγωγής και της κατανάλωσης Ευημερία και όροι εμπορίου Αποτελέσματα της οικονομικής μεγέθυνσης Αποτελέσματα των

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΜΕΓΕΘΥΝΣΗ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΜΕΓΕΘΥΝΣΗ Κεφάλαιο 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΜΕΓΕΘΥΝΣΗ Ορισμός της οικονομικής μεγέθυνσης Το κύριο αντικείμενο της μακροοικονομικής είναι το συνολικό εισόδημα και ο καθορισμός του. Το εισόδημα αποτελεί το κύριο

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 6. Μακροχρόνια οικονομική μεγέθυνση

Κεφάλαιο 6. Μακροχρόνια οικονομική μεγέθυνση Κεφάλαιο 6 Μακροχρόνια οικονομική μεγέθυνση Περίγραμμα κεφαλαίου Τα αίτια της οικονομικής μεγέθυνσης Η δυναμική της μεγέθυνσης: Το υπόδειγμα του Solow Μέσα οικονομικής πολιτικής για την αύξηση του μακροχρόνιου

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών

Ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών Ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών Β1) Υποθέστε ότι στη θέση ισορροπίας της αγοράς ενός αγαθού η ζήτησή του ως προς την τιμή του είναι ελαστική. Μία μείωση της προσφοράς του αγαθού, με όλους τους άλλους παράγοντες

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ TΩN ΤΙΜΩΝ

Ο ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ TΩN ΤΙΜΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΕΜ Ο ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ TΩN ΤΙΜΩΝ 1. Έννοια και λειτουργία της αγοράς Σε μια πρωτόγονη οικονομία, όπως του Ροβινσώνα Κρούσου, όπου δεν υπάρχει καταμερισμός της εργασίας ο άνθρωπος παράγει μόνος του

Διαβάστε περισσότερα

Το Πρότυπο Υπόδειγμα του Διεθνούς Εμπορίου 5-1

Το Πρότυπο Υπόδειγμα του Διεθνούς Εμπορίου 5-1 Το Πρότυπο Υπόδειγμα του Διεθνούς Εμπορίου 5-1 Επισκόπηση Μετρώντας την αξία της παραγωγής και της κατανάλωσης Ευημερία και όροι εμπορίου Επιδράσεις της οικονομικής ανάπτυξης Επιδράσεις διεθνών μεταβιβάσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. geeconomy@yahoo.com. Γ Ι Ω Ρ Γ Ο Σ Κ Α Μ Α Ρ Ι Ν Ο Σ Ο Ι Κ Ο Ν Ο Μ Ο Λ Ο Γ Ο Σ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2012

ΑΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. geeconomy@yahoo.com. Γ Ι Ω Ρ Γ Ο Σ Κ Α Μ Α Ρ Ι Ν Ο Σ Ο Ι Κ Ο Ν Ο Μ Ο Λ Ο Γ Ο Σ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2012 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2012 1 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2012 ΑΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Στο παρόν είναι συγκεντρωµένες όλες σχεδόν οι ερωτήσεις κλειστού τύπου που

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ & ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Ι 4 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2016 ΓΡΑΜΜΙΚΕΣ ΣΥΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ι Κεντρική έννοια το μέτρο ή ρυθμός μεταβολής:

Διαβάστε περισσότερα

Ημερομηνία: Τετάρτη 12 Απριλίου 2017 Διάρκεια Εξέτασης: 3 ώρες ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ

Ημερομηνία: Τετάρτη 12 Απριλίου 2017 Διάρκεια Εξέτασης: 3 ώρες ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΤΑΞΗ: ΜΑΘΗΜΑ: Γ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ Ημερομηνία: Τετάρτη 12 Απριλίου 2017 Διάρκεια Εξέτασης: 3 ώρες ΘΕΜΑ Α ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Στις παρακάτω προτάσεις να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό

Διαβάστε περισσότερα

51. Στο σημείο Α του παρακάτω διαγράμματος IS-LM υπάρχει: r LM Α IS α. ισορροπία στις αγορές αγαθών και χρήματος. β. ισορροπία στην αγορά αγαθών και υπερβάλλουσα προσφορά στην αγορά χρήματος. γ. ισορροπία

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 5 Πόροι και διεθνές εμπόριο: Το υπόδειγμα Heckscher- Ohlin

Κεφάλαιο 5 Πόροι και διεθνές εμπόριο: Το υπόδειγμα Heckscher- Ohlin Κεφάλαιο 5 Πόροι και διεθνές εμπόριο: Το υπόδειγμα Heckscher- Ohlin Copyright 2015 Pearson Education, Inc. All rights reserved. 5-1 Περίγραμμα Παραγωγικές δυνατότητες Επιλέγοντας την αναλογία των εισροών

Διαβάστε περισσότερα

Ασκήσεις 1. Με τα δεδομένα του παρακάτω πίνακα: Τιμή (Ρ) Ποσότητα (Q D )

Ασκήσεις 1. Με τα δεδομένα του παρακάτω πίνακα: Τιμή (Ρ) Ποσότητα (Q D ) 2 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 1. Ποια είναι η επιδίωξη του καταναλωτή και ποιοι παράγοντες την περιορίζουν; 2. Ποιος καταναλωτής ονομάζεται ορθολογικός και πότε λέμε ότι βρίσκεται σε ισορροπία; 3. Να διατυπώσετε

Διαβάστε περισσότερα

6. Η ελαστικότητα της προσφοράς ορίζεται ως ο λόγος της μεταβολής της προσφερόμενης ποσότητας προς τη μεταβολή της τιμής.

6. Η ελαστικότητα της προσφοράς ορίζεται ως ο λόγος της μεταβολής της προσφερόμενης ποσότητας προς τη μεταβολή της τιμής. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4: Η ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΤΩΝ ΑΓΑΘΩΝ Να σημειώσετε με Σ (σωστό) ή Λ (λάθος) στο τέλος των προτάσεων: 1. Η ελαστικότητα προσφοράς είναι μικρότερη στη μακροχρόνια περίοδο από ότι είναι στη βραχυχρόνια περίοδο.

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών

Ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών Ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών B1. Ποια από τις παρακάτω πολιτικές θα αυξήσει το επιτόκιο ισορροπίας και θα μειώσει το εισόδημα ισορροπίας; A. Η Κεντρική τράπεζα πωλεί κρατικά ομόλογα, μέσω πράξεων ανοικτής

Διαβάστε περισσότερα

Το Υπόδειγμα IS-LM. (1) ΗΚαμπύληIS (Ισορροπία στην Αγορά Αγαθών)

Το Υπόδειγμα IS-LM. (1) ΗΚαμπύληIS (Ισορροπία στην Αγορά Αγαθών) Το Υπόδειγμα IS-LM Νομισματική και Δημοσιονομική Πολιτική σε Κλειστή Οικονομία - Ταυτόχρονη Ανάλυση Μεταβολών της Ισορροπίας στην Αγορά Αγαθών και στην Αγορά Χρήματος => Υπόδειγμα IS-LM (1) ΗΚαμπύληIS

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομική Πολιτική Ι: Σταθερές Συναλλαγματικές Ισοτιμίες χωρίς Κίνηση Κεφαλαίου

Οικονομική Πολιτική Ι: Σταθερές Συναλλαγματικές Ισοτιμίες χωρίς Κίνηση Κεφαλαίου Κεφάλαιο 6 Οικονομική Πολιτική Ι: Σταθερές Συναλλαγματικές Ισοτιμίες χωρίς Κίνηση Κεφαλαίου 6.1 Σύνοψη Στο έκτο κεφάλαιο του συγγράμματος ξεκινάει η ανάλυση της μακροοικονομικής πολιτικής. Περιγράφονται

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Οικονομική Ανάλυση

Εισαγωγή στην Οικονομική Ανάλυση ΕΘΝΙΚΟ & ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ Εισαγωγή στην Οικονομική Ανάλυση Εξετάσεις περιόδου Ιουνίου-Ιουλίου 011 1 Ιουλίου 011 Νίκος Θεοχαράκης

Διαβάστε περισσότερα

Επανάληψη ΕΣΔΔΑ με ασκήσεις πολλαπλής επιλογής 1. Στην Οικονομική επιστήμη ως οικονομικό πρόβλημα χαρακτηρίζουμε:

Επανάληψη ΕΣΔΔΑ με ασκήσεις πολλαπλής επιλογής 1. Στην Οικονομική επιστήμη ως οικονομικό πρόβλημα χαρακτηρίζουμε: 3 Επανάληψη ΕΣΔΔΑ με ασκήσεις πολλαπλής επιλογής 1. Στην Οικονομική επιστήμη ως οικονομικό πρόβλημα χαρακτηρίζουμε: α) Την έλλειψη χρημάτων που αντιμετωπίζει μια οικονομία β) Την έλλειψη χρημάτων που αντιμετωπίζει

Διαβάστε περισσότερα

Προσφορά Εργασίας Προτιμήσεις και Συνάρτηση Χρησιμότητας ( Χ,Α συνάρτηση χρησιμότητας U(X,A)

Προσφορά Εργασίας Προτιμήσεις και Συνάρτηση Χρησιμότητας ( Χ,Α συνάρτηση χρησιμότητας U(X,A) Προσφορά Εργασίας - Έστω ότι υπάρχουν δύο αγαθά Α και Χ στην οικονομία. Το αγαθό Α παριστάνει τα διάφορα καταναλωτικά αγαθά. Το αγαθό Χ παριστάνει τον ελεύθερο χρόνο. Προτιμήσεις και Συνάρτηση Χρησιμότητας

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 11. Συναρτήσεις με δύο συντελεστές. Συναρτήσεις παραγωγής. τεχνολογικά σύνολα

Κεφάλαιο 11. Συναρτήσεις με δύο συντελεστές. Συναρτήσεις παραγωγής. τεχνολογικά σύνολα Κεφάλαιο Συναρτήσεις παραγωγής Συναρτήσεις παραγωγής Η συνάρτηση παραγωγής μιας επιχείρησης για ένα προϊόν (q) δείχνει τη μέγιστη ποσότητα του αγαθού που μπορεί να παραχθεί με εναλλακτικούς συνδυασμούς

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2011 Μάθημα: ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Ημερομηνία και ώρα εξέτασης: ευτέρα, 6 Ιουνίου 2011

Διαβάστε περισσότερα

Ερώτηση Α.1 (α) (β) www.arnos.gr info@arnos.co.gr

Ερώτηση Α.1 (α) (β) www.arnos.gr info@arnos.co.gr Ερώτηση Α.1 Σε μια κλειστή οικονομία οι αγορές αγαθών και χρήματος βρίσκονται σε ταυτόχρονη ισορροπία (υπόδειγμα IS-LM). Να περιγράψετε και να δείξετε διαγραμματικά το πώς θα επηρεάσει την ισορροπία των

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ

ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΕΤΟΥΣ 2005 ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ Κλάδος-Ειδικότητες: ΠΕ 1820 ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ, ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ, ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ, ΕΜΠΟΡΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Το Βασικό Νεοκλασικό Υπόδειγμα Περιφερειακής Ανάπτυξης (Υπόδειγμα Solow) Περιφερειακή οικονομική 3 η ενότητα 1 η Διάλεξη

Το Βασικό Νεοκλασικό Υπόδειγμα Περιφερειακής Ανάπτυξης (Υπόδειγμα Solow) Περιφερειακή οικονομική 3 η ενότητα 1 η Διάλεξη Το Βασικό Νεοκλασικό Υπόδειγμα Περιφερειακής Ανάπτυξης (Υπόδειγμα Solow) Περιφερειακή οικονομική 3 η ενότητα 1 η Διάλεξη 1 Ένας χάρτης πλοήγησης στις θεωρίες περιφερειακής ανάπτυξης Τα νεοκλασικά υποδείγματα

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ 1ο Σωστό, Λάθος, Ο νόμος της φθίνουσας η μη ανάλογης απόδοσης:

ΘΕΜΑ 1ο Σωστό, Λάθος, Ο νόμος της φθίνουσας η μη ανάλογης απόδοσης: ΘΕΜΑ 1ο Για τις προτάσεις από 1 μέχρι και 15 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της καθεμιάς και δίπλα σε κάθε αριθμό τη λέξη Σωστό, αν η πρόταση είναι σωστή, και Λάθος, αν η πρόταση είναι λανθασμένη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΠΟΛΛΑΠΛΗΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ Αρ. Απάντηση Αρ. Απάντηση Ερώτησης 1. A 6. C 2. C 7. A 3. A 8. E 4. B 9. A 5. E 10. C

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΠΟΛΛΑΠΛΗΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ Αρ. Απάντηση Αρ. Απάντηση Ερώτησης 1. A 6. C 2. C 7. A 3. A 8. E 4. B 9. A 5. E 10. C Διάρκεια Εξέτασης: 10 Παρακαλώ να απαντήσετε σε όλα τα ερωτήματα. Απαντήστε με σαφήνεια και σε περίπτωση που χρησιμοποιήσετε διαγράμματα φροντίστε να είναι ευανάγνωστα και πλήρη. Κατανείμετε ανάλογα το

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ ΙΙΙ: ΘΕΩΡΙΑ ΠΑΡΑΓΩΓΟΥ ΚΑΙ ΠΡΟΣΦΟΡΑΣ

ΜΕΡΟΣ ΙΙΙ: ΘΕΩΡΙΑ ΠΑΡΑΓΩΓΟΥ ΚΑΙ ΠΡΟΣΦΟΡΑΣ ΜΕΡΟΣ ΙΙΙ: ΘΕΩΡΙΑ ΠΑΡΑΓΩΓΟΥ ΚΑΙ ΠΡΟΣΦΟΡΑΣ Τεχνολογία και Συναρτήσεις Παραγωγής -H πλευρά της προσφοράς στην οικονομία μελετάει τη διαδικασία παραγωγής των αγαθών και υπηρεσιών που καταναλώνονται από τα

Διαβάστε περισσότερα

www.onlineclassroom.gr

www.onlineclassroom.gr ΜΕΡΟΣ Β Ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών Στις παρακάτω 10 ερωτήσεις, να γράψετε τον αριθμό της κάθε ερώτησης στην εργασία σας και δίπλα του το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. Η κάθε σωστή απάντηση

Διαβάστε περισσότερα

www.onlineclassroom.gr

www.onlineclassroom.gr ΕΡΩΤΗΣΗ Α.2 www.onlineclassroom.gr Θεωρήστε μια κλειστή οικονομία, η οποία περιγράφεται από τις ακόλουθες σχέσεις: Κατανάλωση: C = 200 + 0,6Y Επενδύσεις: I = 300 10r Δημόσιες δαπάνες: G = 680 Φόροι: Τ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. Α.3. Το μέσο μεταβλητό κόστος στην αρχή μειώνεται και μετά αυξάνεται.

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. Α.3. Το μέσο μεταβλητό κόστος στην αρχή μειώνεται και μετά αυξάνεται. ΟΜΑΔΑ Α ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Στις παρακάτω προτάσεις, από Α.1 μέχρι και Α.5 να γράψετε τον αριθμό της καθεμιάς και δίπλα του την ένδειξη:, αν η πρόταση είναι σωστή ή Λάθος, αν η πρόταση είναι λανθασμένη. Α.1. Αν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Τµήµα Οικονοµικών Επιστηµών Ακαδηµαϊκό έτος (διαβάζουμε κεφ. 4 από Μ. Χλέτσο και σημειώσεις στο eclass)

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Τµήµα Οικονοµικών Επιστηµών Ακαδηµαϊκό έτος (διαβάζουμε κεφ. 4 από Μ. Χλέτσο και σημειώσεις στο eclass) ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Τµήµα Οικονοµικών Επιστηµών Ακαδηµαϊκό έτος 2016-17 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ (διαβάζουμε κεφ. 4 από Μ. Χλέτσο και σημειώσεις στο eclass) 1 ιάλεξη2 Ανταγωνισμός, οικονομική

Διαβάστε περισσότερα

Το Πρότυπο Ανταγωνιστικό Υπόδειγμα του Διεθνούς Εμπορίου με Συναρτήσεις Παραγωγής και Χρησιμότητας Cobb Douglas. Καθ. Γιώργος Αλογοσκούφης

Το Πρότυπο Ανταγωνιστικό Υπόδειγμα του Διεθνούς Εμπορίου με Συναρτήσεις Παραγωγής και Χρησιμότητας Cobb Douglas. Καθ. Γιώργος Αλογοσκούφης Το Πρότυπο Ανταγωνιστικό Υπόδειγμα του Διεθνούς Εμπορίου με Συναρτήσεις Παραγωγής και Χρησιμότητας Cobb Douglas Καθ. Γιώργος Αλογοσκούφης Καθ. Γ. Αλογοσκούφης, Διεθνής Οικονομική και Παγκόσμια Οικονομία,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ... 1

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ... 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ... 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ: ΜΟΝΟΜΕΤΑΒΛΗΤΕΣ ΣΥΝΑΡΤΗΣΕΙΣ 1. Αλγεβρικές συναρτήσεις... 3 1.1 Η έννοια της συνάρτησης... 3 1.2 Ασαφείς και σαφείς συναρτήσεις... 3 1.3 Γραφικές απεικονίσεις των

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ. και το Κόστος

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ. και το Κόστος ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ Κεφάλαιο 3 ο : Η Παραγωγή της Επιχείρησης και το Κόστος ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΝΙΚΟΣ Χ. ΤΖΟΥΜΑΚΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ Παραγωγή: είναι η διαδικασία με την οποία οι διάφοροι παραγωγικοί συντελεστές

Διαβάστε περισσότερα

8 Το εισόδημα και το επιτόκιο

8 Το εισόδημα και το επιτόκιο 8 Το εισόδημα και το επιτόκιο Σκοπός Σκοπός αυτού του κεφαλαίου είναι να συνδέσει τις αγορές προϊόντος και χρήματος, τις οποίες εξετάσαμε σε προηγούμενα κεφάλαια. Η ταυτόχρονη ανάλυση αυτών των δύο αγορών

Διαβάστε περισσότερα

1. ΣΤΑΤΙΚΗ ΑΡΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ

1. ΣΤΑΤΙΚΗ ΑΡΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ . ΣΤΑΤΙΚΗ ΑΡΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ. Μέγιστα και Ελάχιστα Συναρτήσεων Χωρίς Περιορισμούς Συναρτήσεις μιας Μεταβλητής Εστω f ( x) είναι συνάρτηση μιας μόνο μεταβλητής. Εστω επίσης ότι x είναι ένα σημείο στο πεδίο ορισμού

Διαβάστε περισσότερα

Εναλλακτικά του πειράματος

Εναλλακτικά του πειράματος Θετική και δεοντολογική προσέγγιση Διάλεξη 2 Εργαλεία θετικής ανάλυσης Ή Γιατί είναι τόσο δύσκολο να πούμε τι συμβαίνει; Η θετική ανάλυση εξετάζει τι υπάρχει και ποιες οι συνέπειες μιας πολιτικής, χωρίς

Διαβάστε περισσότερα

Η απόδοση της εκπαιδευσης

Η απόδοση της εκπαιδευσης Η απόδοση της εκπαιδευσης Τι ονομάζουμε ως συνάρτηση μισθού; Οποιαδήποτε παλινδρόμηση με την οποία προσπαθούμε να ερμηνεύσουμε την μεταβλητότητα του ωρομισθίου ή των αμοιβών από εργασία (ατομικά δεδομένα)

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ (2009) ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΓΙΑ ΟΛΕΣ ΤΙΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΕΙΣ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ (2009) ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΓΙΑ ΟΛΕΣ ΤΙΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΕΙΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ (009) ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΓΙΑ ΟΛΕΣ ΤΙΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΕΙΣ ΟΜΑΔΑ Α Α.1. Σωστό. Α.. Λάθος. Ο πληθωρισμός πλήττει όλα τα άτομα που το χρηματικό τους εισόδημα είναι σταθερό ή αυξάνεται

Διαβάστε περισσότερα