Η Σύγχρονη Σχολική Γραμματική και η Οδύσσεια του τελικού -ν

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Η Σύγχρονη Σχολική Γραμματική και η Οδύσσεια του τελικού -ν"

Transcript

1 Η Σύγχρονη Σχολική Γραμματική και η Οδύσσεια του τελικού -ν Κωνσταντίνος Κλουβάτος Σχολικός Σύμβουλος 3 ης Περιφέρειας Δημοτ. Εκπ/σης Κυκλάδων M.Ed. - Δρ. Επιστημών της Αγωγής Πανεπ. Αιγαίου Περίληψη Το θέμα που μας απασχολεί είναι οι αλλαγές στη χρήση του τελικού ν, οι οποίες εφαρμόζονται στα νέα εγχειρίδια της σχολικής γραμματικής (Δημοτικού και Γυμνασίου). Υποστηρίζεται εδώ ότι η αλλαγή του κανόνα δε θα αμβλύνει τη δήθεν «σύγχυση» μεταξύ του αρσενικού και ουδετέρου οριστικού και αόριστου άρθρου (τον το, έναν ένα) και των άλλων περιπτώσεων χρήσης του τελικού ν. Αντίθετα, θεωρείται μάλλον βέβαιο ότι θα δημιουργήσει μεγαλύτερη σύγχυση (α) στους νέους χρήστες της ελληνικής κατά την ανάγνωση των χιλιάδων λογοτεχνικών και άλλων κειμένων που έχουν ήδη παραχθεί με βάση τον παλιότερο κανόνα και (β) στους μέχρι σήμερα χρήστες της γλώσσας μας, για τους οποίους η «καταναγκαστική» εμπέδωση του νέου κανόνα δεν είναι ούτε αυτονόητη ούτε εύκολη υπόθεση. Συζητείται, τέλος, η πειστικότητα των επιχειρημάτων που οδήγησαν στην αλλαγή του κανόνα και διατυπώνεται συγκεκριμένη πρόταση για την αποκατάσταση του προβλήματος που έχει δημιουργηθεί. Λέξεις Κλειδιά: Tελικό ν, Σχολική Γραμματική 1. Εισαγωγή Μπορεί ο γραπτός λόγος να μην καταφέρνει να αποδώσει με απόλυτη πληρότητα την ανθρώπινη ομιλία, αφού στον προφορικό λόγο υπεισέρχεται ο επιτονισμός, η έμφαση σε επιμέρους σημεία, η αυξομείωση της έντασης της φωνής και της ταχύτητας του λόγου και άλλα εξωγλωσσικά στοιχεία επικοινωνίας που συνεπικουρούν το λόγο, όπως η στάση και οι κινήσεις του σώματος, το ύφος, οι χειρονομίες και οι μορφασμοί του προσώπου. Η παραδοχή αυτή όμως με κανέναν τρόπο δε μειώνει την υφιστάμενη αμοιβαιότητα μεταξύ προφορικού και γραπτού λόγου, δηλαδή τη δυνατότητα μεταγραφής του ενός στον κώδικα του άλλου χωρίς μεγάλες απώλειες νοήματος και την υποχρέωση για πιστή απεικόνιση όσων στοιχείων του προφορικού λόγου μπορούν να αποτυπωθούν γραπτώς. Συνεπώς, κάθε επιχειρούμενη διαφοροποίηση 83

2 επιμέρους στοιχείων του γραπτού λόγου έναντι του προφορικού μόνο προβλήματα αναντιστοιχίας δημιουργεί και δυσχέρειες στη διδασκαλία και την εκμάθηση της γλώσσας μας. Ειδικότερα, εστιάζουμε την αναφορά και την κριτική μας στην αλλαγή του κανόνα χρήσης του τελικού ν στα νέα εγχειρίδια σχολικής γραμματικής (δημοτικού και γυμνασίου), καθώς θεωρούμε ότι η αλλαγή αυτή αποτελεί σημαντικό στοιχείο αλλοίωσης του γραπτού και αναπόφευκτα του προφορικού λόγου. Η πεποίθηση αυτή, πέρα από την πληθώρα επιχειρημάτων που μπορεί κανείς να διατυπώσει για την υποστήριξή της, ενισχύεται και από την απουσία πειστικών και τεκμηριωμένων επιχειρημάτων αναφορικά με την αναγκαιότητα μιας τόσο μεγάλης αλλαγής, αλλά, ταυτόχρονα, και από την αδυναμία γενικευμένης εφαρμογής της στην πράξη. Η αναγκαιότητα, συνεπώς, κριτικής προσέγγισης του εν λόγω θέματος έχει γίνει επιτακτική, καθώς, όπως θα φανεί και παρακάτω, η αποσπασματική, αλλά ταυτόχρονα και βίαιη, εφαρμογή του κανόνα στα σχολικά εγχειρίδια μόνο σύγχυση και προβληματισμό έχει ως τώρα δημιουργήσει στους μαθητές και τους διδάσκοντες. 2. Το τελικό ν στα εγχειρίδια της σχολικής Γραμματικής Στο νέο εγχειρίδιο Γραμματικής της Ε και Στ (Γεωργιαφέντης & Λουκά, 2011, σελ. 55) αναφέρεται ο νέος κανόνας για το τελικό ν ως εξής: Υπάρχουν ορισμένες λέξεις στις οποίες το τελικό ν άλλοτε παραμένει και άλλοτε χάνεται. Αυτές είναι: το άρθρο την η προσωπική αντωνυμία του τρίτου προσώπου αυτήν, την τα μόρια δεν και μην Το τελικό ν διατηρείται στις παραπάνω λέξεις όταν ακολουθεί λέξη που αρχίζει από φωνήεν ή από κ, π, τ, μπ, ντ, γκ, ξ, ψ. Στην ίδια σελίδα (Γεωργιαφέντης & Λουκά, 2011: 55) συναντάμε επίσης: Στον γραπτό λόγο, το τελικό ν διατηρείται πάντα στον ενικό του αρσενικού οριστικού και αόριστου άρθρου (τον, έναν) για να αποφεύγεται η σύγχυση με το ουδέτερο οριστικό και αόριστο άρθρο (το, ένα). Και λίγο παρακάτω: «Το τελικό ν γράφεται πάντα στο άρθρο των, στην προσωπική αντωνυμία αυτόν, τον καθώς και στο σαν», κανόνας σύμφωνος με την αναπροσαρμοσμένη Νεοελληνική Γραμματική του Τριανταφυλλίδη (1985). Την ίδια κατεύθυνση διατήρησης του ν στο αρσενικό οριστικό και αόριστο άρθρο (τον, έναν) ακολουθεί και η νέα γραμματική του γυμνασίου (Χατζησαββίδης & Χατζησαββίδου 2009): 84

3 Το τελικό ν της αιτιατικής ενικού του αρσενικού γένους του οριστικού και του αόριστου άρθρου (τον/στον, έναν), καθώς και της προσωπικής αντωνυμίας (αυτόν, τον) διατηρείται στον γραπτό λόγο πάντοτε, στον προφορικό όμως λόγο προφέρεται συνήθως μόνο στις περιπτώσεις που ακολουθούν φωνήεντα ή τα: κ, π, τ, γκ, μπ, ντ, τσ, τζ, ξ, ψ, π.χ. O Σωτήρης χθες πήγε βόλτα με έναν συμμαθητή του στον ζωολογικό κήπο. Αυτόν τον άνθρωπο δεν τον συνάντησε ποτέ (σελ. 21). Αντίθετα, σύμφωνα με την προηγούμενη σχολική γραμματική της Ε και Στ (Τσολάκης 2005: 48) ο κανόνας είχε ως εξής: Μερικές λέξεις άλλοτε διατηρούν το τελικό ν και άλλοτε το χάνουν. Οι λέξεις αυτές είναι οι ακόλουθες: 1. το άρθρο τον, την 2. το αόριστο άρθρο έναν και το αριθμητικό έναν 3. η προσωπική αντωνυμία αυτήν, την 4. τα άκλιτα δεν και μην Διατηρούν το τελικό ν όταν η ακόλουθη λέξη αρχίζει από φωνήεν, στιγμιαίο σύμφωνο (κ π τ γκ μπ ντ τζ τσ) και διπλό (ξ ψ). Χάνουν το τελικό ν όταν η ακόλουθη λέξη αρχίζει από σύμφωνο εξακολουθητικό (σελ. 49). Π.χ.: στο συλλαβισμό (σελ. 27), το θεό Πλούτωνα (σελ. 48), το φόβο (σελ. 49) και κατά τον ίδιο τρόπο: το λοχία, το νικητή, το μαρμαρά, το βαρκάρη, το θεριστή, το δρόμο, το βαθύ, το ζηλιάρη, ένα στεναγμό κοκ. Ο ίδιος κανόνας ίσχυε και στη Νεοελληνική Γραμματική του Μανόλη Τριανταφυλλίδη (1985). Από τη συγκριτική παράθεση των κανόνων στα δύο νέα σχολικά εγχειρίδια γραμματικής (δημοτικού και γυμνασίου) παρατηρούμε ότι τα τσ και τζ απουσιάζουν από τα δίψηφα σύμφωνα και τους φθόγγους στη νέα γραμματική της Ε και Στ και από τον κανόνα του τελικού -ν, ενώ στη νέα γραμματική του γυμνασίου τα τσ και τζ περιλαμβάνονται κανονικά στα σύμφωνα του κανόνα. Όπως υποστηρίζει ο ένας από τους συγγραφείς της γραμματικής του γυμνασίου (Χατζησαββίδης 2010), διάφορες έρευνες, «οι δύο από τις τρεις σύγχρονες περιγραφές, αλλά και η ίδια η πραγματικότητα στον δημόσιο λόγο, κλόνισαν την ισχύ του κανόνα αυτού», δηλαδή του τρόπου χρήσης του τελικού ν. Έτσι, συγκροτήθηκε επιτροπή γλωσσολόγων με τη συμμετοχή και των συγγραφέων των δύο εγχειριδίων (γραμματικής δημοτικού και γυμνασίου) και «αποφασίστηκε να διατηρείται το τελικό ν πάντα στην αιτιατική αρσενικού του οριστικού και αόριστου άρθρου και της τριτοπρόσωπης αντωνυμίας». 3. Η κριτική Ξεκινώντας την κριτική μας για τις προτεινόμενες αλλαγές στη χρήση του τελικού ν, θα επικεντρωθούμε αρχικά στις έρευνες τις οποίες 85

4 επικαλείται ο Χατζησαββίδης (2010). Αναφέρεται, π.χ. σε μια έρευνα του Τσοπανάκη, όχι και τόσο πρόσφατη (1987), ο οποίος επί σειρά ετών (1966, 1976, 1977 και 1987) εμμένει στην πρόταση για διεύρυνση της χρήσης του τελικού -ν, χωρίς ουσιαστική ανταπόκριση. Για αυτή όμως και για άλλες «αιρετικές» απόψεις του, οι οποίες εξακολούθησαν να υποστηρίζονται και στη «Νεοελληνική Γραμματική» του (Τσοπανάκης 1994), ο Τσοπανάκης έχει δεχθεί δριμύτατη κριτική από άλλους γλωσσολόγους. Χαρακτηριστική η αναφορά του Κριαρά (1994): «Ο Τσοπανάκης μεγαλοποιεί συναισθηματικά και υποκειμενικά το θέμα. Άλλες είναι οι διαφορές μεταξύ προφορικού και γραπτού λόγου πολύ σημαντικότερες. Το -ν είναι σχεδόν ορθογραφικό θέμα - και περιορισμένης μάλιστα σημασίας, όταν δε φτάνει στην υπερβολική χρήση που του κάνει ο Τσοπανάκης». Αλλά κι ο Τομπαΐδης (1994), με τη σειρά του, διατυπώνει τη διαφωνία του ως εξής: Ο κ. Α. Γ. Τσοπανάκης έχει γράψει στο παρελθόν, σε επανειλημμένες δημοσιεύσεις του, για το κλιτικό σύστημα της νέας ελληνικής, για το τελικό ν των άρθρων τον, την, για το συλλαβισμό των μπ ντ γκ κ.ά., όπου εξέφρασε απόψεις διαφορετικές από του Τριανταφυλλίδη ή από της σχολικής Γραμματικής. Οι απόψεις του εκείνες όταν πρωτοεμφανίστηκαν δεν έπεισαν. Χρειάστηκε να επανέλθει, ξανά και ξανά. Ούτε και τώρα πείθουν. Όσον αφορά στο επιχείρημα ότι δήθεν και «η ίδια η πραγματικότητα στο δημόσιο λόγο» υπαγορεύει την αλλαγή του κανόνα του τελικού ν (Χατζησαββίδης 2010), σίγουρα υπάρχουν και αντεπιχειρήματα που αντικρούουν την άποψη αυτή. Σύμφωνα με τον Τζαννετάκο (n.d.), «δυστυχώς έχουν εμφανισθεί και οι θεωρητικοί του γλωσσικού λαϊκισμού, οι οποίοι οχυρωμένοι πίσω από αγκυλώσεις του παρελθόντος, προσπαθούν να τεκμηριώσουν ορισμένες ακραίες καταστάσεις, που έρχονται σ ευθεία σύγκρουση με την αρμονία του λόγου» (σελ. 16). Κι επειδή αυτοί που διατυπώνουν αυτές τις αντιλήψεις δημόσια «είναι συνήθως άτομα με υψηλό κοινωνικό κύρος, όπως π.χ. δημοσιογράφοι, λογοτέχνες, πολιτικοί, συγγραφείς, καθηγητές πανεπιστημίου, τηλεοπτικοί αστέρες κλπ. οι αντιλήψεις αυτές γίνονται δημοφιλείς και πολλές φορές κυριαρχούν» (Μπασλής 2000: 102). Αξιοσημείωτη είναι και η ποικιλομορφία στη χρήση του τελικού ν από τα γραπτά ΜΜΕ, «η οποία φτάνει από τη γενικευμένη διατήρηση του τελικού -ν έως την εφαρμογή του κανόνα της Γραμματικής του Μ. Τριανταφυλλίδη». Ποικιλομορφία που, σύμφωνα με το Χατζησαββίδη (1999), μπορεί να ερμηνευτεί και «ως στοιχείο πολιτικοϊδεολογικής τοποθέτησης της κάθε εφημερίδας» απέναντι στην ελληνική γλώσσα. Παράλληλα, όμως, σύμφωνα με τον ίδιο, η εικόνα αυτή «προσδίδει και μια άλλη τάση, η οποία προφανώς εκπορεύεται από την ποικιλία που 86

5 παρουσιάζει η χρήση της αιτιατικής του οριστικού άρθρου στον προφορικό λόγο». Αναρωτιέται όμως κανείς: κάπως έτσι, άραγε, βάσει τέτοιων ιδεολογικοπολιτικών και επιστημονικών δεδομένων και αντιλήψεων διαμορφώνονται οι διάφορες τάσεις και επιστημονικές απόψεις που υπαγορεύουν τελικά τις εκάστοτε προσαρμογές της γραμματικής; Ας δούμε τώρα τα παραδείγματα που επιλέχτηκαν από τους συγγραφείς της νέας Γραμματικής Ε και Στ (Γεωργιαφέντης & Λουκά 2011: 55) για να στηρίξουν την πρόταση διατήρησης του τελικού ν: τον νέο (άντρα) το νέο (είδηση) και αντίστοιχα, έναν νέο (άντρα) ένα νέο (είδηση). Τα παραπάνω ζεύγη λέξεων θα μπορούσαν να χαρακτηριστούν ως οι πιο ακραίες περιπτώσεις. Ας δεχτούμε ότι γράφοντας «το νέο» δεν μπορούμε να διακρίνουμε αν πρόκειται για την αιτιατική αρσενικού ή την αιτιατική ουδέτερου. Πρακτικά, όμως, πόσες πιθανότητες υπάρχουν να βρεθεί η φράση αυτή αποκομμένη μέσα στον προφορικό ή γραπτό λόγο, χωρίς να περιβάλλεται από κειμενικό πλαίσιο που θα υπαγορεύει το γένος του γραμματικού τύπου; Ελάχιστες. Εξάλλου, αν αντιμετωπίζαμε με την ίδια λογική τόσες άλλες περιπτώσεις πιθανής σύγχυσης στο γραπτό και στον προφορικό λόγο, θα απαιτούνταν αμέτρητες παρεμβάσεις για την αποφυγή τους. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η μορφολογική ταύτιση του θηλυκού επιθέτου με τον πληθυντικό του ουδετέρου και το επίρρημα. Π.χ. (η/τη) βαθιά (τα) βαθιά βαθιά (επίρρ.), (η/την) ωραία, τα ωραία, ωραία (επιρρ.) κ.ο.κ. Θα μπορούσε κανείς να αναφέρει πλήθος άλλων παραδειγμάτων πιθανής σύγχυσης, όπως, π.χ., στον προφορικό λόγο: οι μικροί τοίχοι η μικρή τύχη, η μεγάλη οι μεγάλοι, η πόλη οι πόλοι, των άλλων τον άλλον, πολύ πολλή - πολλοί, καλή καλοί καλεί, της κλήσης τις κλήσεις της κλείσεις τις κλείσεις, θα συμβάλλω θα συμβάλω κ.ο.κ. Ο ομιλητής είναι υποχρεωμένος να δώσει κάθε πρόσθετο στοιχείο που απαιτείται για να επιτευχθεί η κατανόηση του λόγου του. Παρόμοια σύγχυση προκύπτει με λαθεμένη χρήση του κόμματος. Λέμε ή γράφουμε, π.χ., τη φράση: «καθίστε καλά παιδιά». Ανάλογα με τη θέση του κόμματος, η φράση μπορεί να λάβει τις μορφές: «καθίστε, καλά παιδιά» και «καθίστε καλά, παιδιά». Σε όλες αυτές τις περιπτώσεις η κατανόηση υποβοηθείται από τη θέση του κόμματος και αντίστοιχα από τον επιτονισμό, από το επικοινωνιακό περιβάλλον κ.ο.κ., γι αυτό δεν υπήρξε ανάγκη «επινόησης» νέων γραμματικών ή συντακτικών κανόνων. Στη σελίδα 43 της νέας Γραμματικής Ε και Στ υπάρχει η φράση: «Τον γάιδαρο κορόιδευαν», αλλά και σε δεκάδες άλλα σημεία υπάρχουν αντίστοιχες φράσεις, στις οποίες η διατήρηση του τελικού ν δε φαίνεται να εξυπηρετεί κανέναν απολύτως σκοπό, δηλαδή να αποτρέπει οποιαδήποτε σύγχυση. Στη συγκεκριμένη περίπτωση, π.χ., θα 87

6 έλεγε ένας καλός ομιλητής: «Το γάιδαρο κορόιδευαν» και με τον ίδιο τρόπο θα το έγραφε, χωρίς να απαιτείται διαφορετική μεταχείριση στο γραπτό λόγο. Ποιος άραγε είναι ο κίνδυνος σύγχυσης, αν γράψουμε: «το γάιδαρο»; Κανένας απολύτως, καθώς δεν υπάρχει άλλος τύπος λέξης, με τον οποίο θα μπορούσε να επέλθει σύγχυση. Η μόνη «διευκόλυνση» που θα μπορούσε να ισχυριστεί κάποιος ότι επιτυγχάνεται είναι για κάποιον που δε γνωρίζει τη σημασία της λέξης «γάιδαρος»: με το άρθρο «τον» θα προετοιμαστεί «εγκαίρως» ο αναγνώστης ότι πρόκειται για αρσενικό, τίποτε παραπάνω. Χωρίς όμως τη γνώση της σημασίας της λέξης «γάιδαρος» κανένα όφελος δεν υπάρχει, ακόμη και αν το γένος γίνει εγκαίρως γνωστό. Εξάλλου, η σωστή ανάγνωση και κατανόηση του κειμένου στην ελληνική, και όχι μόνο, γλώσσα προϋποθέτει την άμεση σύνδεση του άρθρου με τη λέξη που ακολουθεί (ουσιαστικό, επίθετο, μετοχή, αντωνυμία) που ακολουθεί και όχι την ανάγνωσή του αποσπασματικά και αποκομμένα. Συνεπώς, αν ο ομιλητής, ο γράφων, ο αναγνώστης ή ο ακροατής γνωρίζει στοιχειωδώς την ελληνική γλώσσα, ούτε κινδυνεύει να μπερδευτεί από την παράλειψη του τελικού ν, ούτε διευκολύνεται σημαντικά από τη διατήρησή του. Αν, αντιθέτως, αυτός έχει ελλιπή γνώση της γλώσσας, το ν από μόνο του δεν μπορεί να τον βοηθήσει επαρκώς στην ευχερή ανάγνωση ή στην κατανόηση του λόγου. Παρακάτω παραθέτουμε περισσότερα χαρακτηριστικά παραδείγματα αδικαιολόγητης όπως τουλάχιστον εμείς θεωρούμεδιατήρησης του τελικού ν στη νέα γραμματική των Γεωργιαφέντη & Λουκά (2011), συνοδευόμενα από εύλογα ερωτήματα: Σελ. 60: σε έναν ναό / έξω από τον ναό. Γιατί όχι «σε ένα ναό»; Γιατί όχι «έξω από το ναό;» Με ποια άλλη λέξη μπορεί να υπάρξει σύγχυση; Σελ. 71: τον σφουγγαρά, τον μεζέ. Με ποιες άλλες λέξεις θα μπορούσαν να μπερδευτούν αυτά τα ουσιαστικά αν γράψουμε «το σφουγγαρά» και «το μεζέ»; Σελ. 72: τον μυ. Υπάρχει ουδέτερο με το οποίο θα μπορούσε να προκληθεί σύγχυση; Σελ. 99: τον βαθύ ποταμό και σελ. 100: τον σταχτή σκύλο. Ας υποθέσουμε ότι διαβάζουμε κάπου: «κοίτα στο βαθύ» (χωρίς τη λέξη ποταμό). Επειδή απουσιάζει το ουσιαστικό, θα μπορούσε να υπάρξει σύγχυση, εφόσον, βέβαια, ούτε το συγκείμενο βοηθούσε. Αναγκαστικά λοιπόν θα έπρεπε να γράψουμε και να πούμε: «κοίτα στον βαθύ». Όταν το ουσιαστικό ακολουθεί, μπορεί να δημιουργηθεί σύγχυση; Φυσικά, όχι! Στη δεύτερη περίπτωση, ακόμη κι αν το ουσιαστικό απουσιάζει, είναι ξεκάθαρο ότι στο γραπτό λόγο ο τύπος «το σταχτή» αναφέρεται στην αιτιατική ενικού του αρσενικού, συνεπώς το τελικό ν περιττεύει. Αντίθετα, 88

7 στον προφορικό λόγο θα μπορούσε να προκληθεί σύγχυση αν ακούγαμε: «φέρε το σταχτή» / «φέρε το σταχτί». Σε αυτή την περίπτωση, αν το συγκείμενο δε βοηθάει, είναι απαραίτητη η χρήση του τελικού ν στον προφορικό λόγο, ενώ στο γραπτό λόγο δεν παρουσιάζεται κανένα πρόβλημα. Κατά τον ίδιο τρόπο, χωρίς να υπάρχει κανένας λόγος, διατηρείται το τελικό ν στις παρακάτω περιπτώσεις (Γεωργιαφέντης & Λουκά 2011): τον σκαντζόχοιρο (σελ. 108), τον Νίκο (σελ. 113), τον χαρτοφύλακα (σελ. 128), τον φωταγωγό (σελ. 130), για τον λόγο αυτό, τον λέμε / τον συνοπτικό μέλλοντα (σελ. 134), τον δήμο μας (σελ. 141), τον σχηματισμό (σελ. 142), τον χρόνο (σελ. 161), τον θαυμασμό μου (σελ. 173), τον φιλαράκο (σελ. 182), στον λόγο (σελ. 191), τον φόβο ή τον δισταγμό (σελ. 194), από τον μεγάλο της φόβο (σελ. 195), στον δρόμο (σελ. 197). Ωστόσο, ανάμεσα σε τόσα στοχευμένα και ίσως «εμβόλιμα» παραδείγματα, έχει γραφτεί και η φράση «με ένα σωρό τρόπους» (σελ. 197), προφανώς εκ παραδρομής, αφού παραβιάζει τον προτεινόμενο κανόνα. Ίσως η ανακολουθία αυτή καταδεικνύει (α) τη δυσκολία εμπέδωσης του νέου κανόνα και (β) την αδυναμία πλήρους ευθυγράμμισης ακόμα κι από εκείνους που τον προτείνουν, λόγω της επιβολής του προφορικού λόγου στο γραπτό. Ακόμη μεγαλύτερη όμως αναντιστοιχία παρουσιάζεται ανάμεσα στα νέα σχολικά εγχειρίδια της γραμματικής και στα υπόλοιπα εγχειρίδια Δημοτικού και Γυμνασίου, η πλειονότητα των οποίων εξακολουθεί να εφαρμόζει την παλιότερη γραμματική. Το γεγονός αυτό και μόνο δημιουργεί μεγάλη σύγχυση στους μαθητές, αφού από τη μια διδάσκονται το νέο κανόνα και από την άλλη συναντούν κείμενα που εφαρμόζουν τον παλιότερο κανόνα και, αντίστοιχα, υλοποιούν γραπτές δραστηριότητες με τον παλιότερο κανόνα στην εκφώνηση. Την ασυμφωνία αυτή επισημαίνει και η Ιορδανίδου (2010), αποδίδοντάς την στο μεταγενέστερο χρόνο συγγραφής του εγχειριδίου Γραμματικής σε σχέση με τα υπόλοιπα εγχειρίδια. Ωστόσο, είναι γνωστό ότι κάποια σχολικά εγχειρίδια, όπως της Δ και της Στ τάξης, ανατυπώθηκαν πρόσφατα με σκοπό την εναρμόνισή τους με το νέο κανόνα. Όπως μπορεί όμως να διαπιστώσει κανείς ξεφυλλίζοντάς τα, πολλές είναι οι περιπτώσεις που παρέμειναν με τον προηγούμενο κανόνα του τελικού ν. Χαρακτηριστικό παράδειγμα ασυμφωνίας αποτελούν τα εγχειρίδια της γλώσσας της Δ Δημοτικού. Στις σελίδες της γραμματικής που περιλαμβάνονται στα ανατυπωμένα εγχειρίδια γλώσσας του 2012 ο παλιός κανόνας αντικαταστάθηκε με το νέο και η κλίση της αιτιατικής «το σωλήνα» αντικαταστάθηκε με τον τύπο «τον σωλήνα». Ενώ όμως, με αυτό τον τρόπο ευθυγραμμίστηκε η κλίση των αρσενικών στο νέο 89

8 κανόνα της νέας σχολικής γραμματικής, στο διασκευασμένο κείμενο με τίτλο «Μάθημα Κυκλοφοριακής Αγωγής», που προηγείται (σελ α τεύχους), συναντάμε τους τύπους: «στον δρόμο» (δυο φορές), «στο δρόμο» (μία φορά), «το δρόμο» (τέσσερις φορές), «τον δρόμο» (μία φορά), «ένα δρόμο» (δύο φορές). Αν και η πολυμορφία αυτή θα μπορούσε ως ένα βαθμό να «δικαιολογηθεί», καθώς μιλάμε για αναγνωστικό ή λογοτεχνικό κείμενο, στο οποίο η συγγραφική δεοντολογία ίσως να μην επιτρέπει διορθωτικές παρεμβάσεις, ωστόσο, η ίδια εντυπωσιακή πολυτυπία εμφανίζεται και στις δραστηριότητες που ακολουθούν το κείμενο: «στο δρόμο», «το δρόμο», «ένα δρόμο», αλλά και «τον δρόμο», «στον δρόμο» και «έναν δρόμο». Εξάλλου, το ίδιο συμβαίνει και με τα υπόλοιπα εγχειρίδια της Δ τάξης (γλώσσα, Θρησκευτικά, Μελέτη Περιβάλλοντος), στα οποία είτε η διόρθωση είναι ελλιπής ή επιλεκτική. Μια σύντομη επισκόπηση του περιεχομένου των εγχειριδίων της γλώσσας της Στ τάξης έδειξε επίσης πληθώρα περιπτώσεων αυτοαναίρεσης του κανόνα, τόσο σε αυθεντικά λογοτεχνικά κείμενα, όσο και σε διασκευασμένα κείμενα, σε κείμενα της συγγραφικής ομάδας και σε εκφωνήσεις δραστηριοτήτων. Έτσι, π.χ., θα συναντήσει ο αναγνώστης στο α τεύχος γλώσσας μαθητή Στ τάξης, σελ. 62: «το γαμπρό μου», αλλά και «στον γαμπρό της», «το βασιλιά» αλλά και «τον βασιλιά», σελ 63: «το Ρεβιθάκη» (δις) αλλά σελ. 64: «τον Ρεβιθάκη» (δις), σελ. 76: «το νου σου» αλλά «τον δρόμο», σελ. 84: «τον δήμαρχο» αλλά σελ. 85: «το δήμαρχο» κ.ο.κ. Δεκάδες ακόμη τέτοιες περιπτώσεις μη τήρησης του νέου κανόνα έχουν «ξεφύγει» στα ανατυπωμένα εγχειρίδια της Στ τάξης, την ίδια στιγμή που η διορθωτική παρέμβαση άγγιξε ακόμη και τα αυτούσια αποσπάσματα κλασικών έργων, όπως η «Αιολική γη» (σελ. 86), όπου γίνεται αντικατάσταση της φράσης «ένα βασιλικό» με τη φράση «έναν βασιλικό». Είναι δύσκολο να κατανοήσει κανείς πώς θα αποφευχθεί τελικά η σύγχυση των μαθητών, αλλά και η αδυναμία των ίδιων των εκπαιδευτικών να διαχειριστούν διδακτικά μια τέτοια πολυτυπία που αναιρεί στην πράξη τον προτεινόμενο κανόνα. Ταυτόχρονα, όμως, η πολυτυπία αυτή υποδηλώνει και τη δυσκολία πλήρους ευθυγράμμισης ακόμα και των ίδιων των συγγραφέων ή/και των διορθωτών των σχολικών εγχειριδίων στο νέο κανόνα. Αξιοσημείωτο είναι επίσης ότι, ενώ τα προαναφερόμενα σχολικά εγχειρίδια άλλαξαν στην έντυπη μορφή τους, στην ψηφιακή μορφή τους (http://digitalschool.minedu.gov.gr) παραμένουν τα περισσότερα με την πρώτη εκδοχή τους, προκαλώντας πρόσθετη σύγχυση. Την κατεύθυνση των νέων εγχειριδίων γραμματικής φαίνεται ότι έχουν επηρεάσει οι προτάσεις του Μπαμπινιώτη (2002: 272) για τη γενίκευση του τελικού ν στην αιτιατική του αρσενικού οριστικού και 90

9 αόριστου άρθρου (τον, έναν) με το ίδιο σκεπτικό, δηλαδή «να αποφεύγεται η σύγχυση αρσενικού και ουδετέρου στην αιτιατική ενικού των έναρθρων ουσιαστικών (π.χ. το δάσκαλο = το δάσος)», ενώ στην περίπτωση του θηλυκού άρθρου, προτείνεται η εφαρμογή του υφιστάμενου κανόνα, ανάλογα με το «φωνητικό περιβάλλον». Ο υποτιθέμενος κίνδυνος της «μορφολογικής ουδετεροποίησης» του αρσενικού είχε επισημανθεί και από το Μάνεση (1984, όπως αναφέρεται στο Μικρός και Καραγιάννης, υπό δημοσίευση). Αλλά ο Μπαμπινιώτης (2002) προχωρεί σε ακόμη μία πρόταση: Αφού το τελικό ν δεν ακούγεται μπροστά από τα μπ, ντ, γκ, είναι καλύτερο να αποφεύγεται και στη γραφή: π.χ. τη μπόρα, τη ντουλάπα, τη γκρίνια (σελ. 272). Κοντολογίς, ενώ ως προς το αρσενικό άρθρο προτείνεται η διατήρηση του ν μπροστά από κάθε σύμφωνο, στην περίπτωση του θηλυκού άρθρου προτείνεται η επέκταση της αποβολής του ν. Μια άλλη διαφοροποίηση της νέας γραμματικής εντοπίζεται στο θηλυκό αόριστο άρθρο μία. Μέχρι πρότινος, η αιτιατική γραφόταν πάντοτε χωρίς ν: μία (Παπαναστασίου 1999, Αλέφαντος & Χατζηθωμάς 1994, Τσολάκης 2005). Το νέο εγχειρίδιο της Ε και Στ προτείνει πλέον τον τύπο μια(ν), δηλαδή τη διατήρηση του ν κατά περίπτωση (Γεωργιαφέντης & Λουκά 2011: 62). Στη Βασική Γραμματική της Ελληνικής των Τζεβελέκου, Κάντζου, & Σταμούλη (2007), η οποία απευθύνεται σε μαθητές που μαθαίνουν την ελληνική ως ξένη γλώσσα, η αιτιατική τόσο του αρσενικού όσο και του θηλυκού οριστικού άρθρου άλλοτε διατηρεί κι άλλοτε χάνει το τελικό ν: το(ν), τη(ν) (σελ. 14), σύμφωνα, δηλαδή, με την προηγούμενη σχολική γραμματική (Τσολάκης 2005). Αντίστοιχα, η αιτιατική του αόριστου άρθρου σχηματίζεται ως ένα(ν), μία/μια. Η χρήση του ν μπροστά από εξακολουθητικό σύμφωνο (β γ δ ζ θ λ μ ν ρ σ φ χ) γίνεται δυνητική: «Στην αιτιατική ενικού του οριστικού και αόριστου άρθρου του αρσενικού μπορούμε να βάλουμε το -ν πριν από όλα τα υπόλοιπα σύμφωνα για να το ξεχωρίσουμε από το ουδέτερο: τον φάκελο, τον βαθμό». Οι προσωπικές αντωνυμίες σχηματίζονται ως εξής: αυτόν, αυτή(ν) και, αντίστοιχα, τον, τη(ν) (σελ. 82), δηλαδή με τη διατήρηση του ν σε όλες τις περιπτώσεις του αρσενικών τύπων. Ουσιαστικά όμως οι Τζεβελέκου, Κάντζου & Σταμούλη (2007) εκδηλώνουν φανερά την προτίμησή τους για διατήρηση του ν παντού. Π.χ. γνώρισα έναν φίλο του Πέτρου (σελ. 14), τον μαθητή (σελ. 28), τον φράχτη (σελ 29), τον δράκο (σελ. 30), τον μανάβη, τον φούρναρη (σελ. 34). Επίσης συναντάμε τη φράση «δεν βάζουμε» (σελ. 14). Κατ αντιστοιχία, το ν παραμένει στο μην, ανεξάρτητα από το σύμφωνο που ακολουθεί: «μην φορέσεις» (σελ. 107). 91

10 Περισσότερες περιπτώσεις δυνητικής χρήσης του τελικού ν, δηλαδή διατήρησης ή αποβολής του ανάλογα με τη λέξη που ακολουθεί, περιλαμβάνει ο Τζαννετάκος (n.d.: 25): στην αιτιατική των αντωνυμιών αρσενικού γένους ποιος, όποιος, κάποιος, τόσος, όσος, πόσος, τέτοιος, αυτούς, τούτος, εκείνος, άλλος, ίδιος, στην αιτιατική των επιθέτων λίγος, αρκετός, πολύς, στην αιτιατική των αριθμητικών ένας και κανένας. Προτείνει επίσης τη διατήρηση του ν στο άρθρο τον μπροστά από κύριο όνομα, π.χ. τον Βενιζέλο. Αν γενικεύσουμε παντού στο γραπτό λόγο τη χρήση του τελικού -ν στο αρσενικό οριστικό και αόριστο άρθρο (τον, έναν) για να αποφεύγεται δήθεν «η σύγχυση με το ουδέτερο οριστικό και αόριστο άρθρο (το, ένα)», όπως υποστηρίζουν οι συγγραφείς της νέας Γραμματικής της Ε και Στ Δημοτικού (Γεωργιαφέντης & Λουκά 2011: 55), θα προκύψουν τα εξής ερωτήματα: (α) Ποιος θα είναι ικανός στο εξής να αντιλαμβάνεται με ποιο τρόπο εκφράστηκαν τα συγκεκριμένα στοιχεία στον προφορικό λόγο ή και στο γραπτό λόγο; Αν, δηλαδή, χρησιμοποιήθηκε το τελικό ν από τον ομιλητή / συγγραφέα ή όχι και σε ποια σημεία του λόγου του είτε αυθόρμητα είτε ως συνειδητή επιλογή; (β) Πώς θα πρέπει να συμπεριφερθούμε στα λογοτεχνικά ή άλλα κείμενα που περιλαμβάνουμε στα σχολικά εγχειρίδια; Θα εφαρμόζουμε τον εν λόγω γραμματικό κανόνα παρεμβαίνοντας στο αυθεντικό κείμενο ή θα τον παραβλέπουμε με ό,τι συνέπειες έχει αυτό για την εκμάθηση του κανόνα μήπως θα αποκλείουμε από τα σχολικά εγχειρίδια εξαιρετικά κείμενα, ιστορικές πηγές κ.ο.κ., αν αυτά δεν εφαρμόζουν πιστά τον κανόνα; (γ) Παρεμβαίνοντας στα κείμενα που περιλαμβάνονται στα σχολικά εγχειρίδια δεν αλλοιώνουμε αναπόφευκτα το προσωπικό ύφος των συγγραφέων και το αισθητικό αποτέλεσμα των κειμένου; Ο Μπαμπινιώτης (2011:.1094) προτείνει επίσης ότι το μην διατηρεί το ν μπροστά από φωνήεν και από τα σύμφωνα κ, π, τ, ξ, ψ, όχι όμως και μπροστά από μπ, ντ, γκ. Αναφορικά με το αρνητικό μόριο δε(ν), υποστηρίζει ότι ακολουθεί στο λεξικό του την τάση που υπάρχει στο γραπτό λόγο από πολλούς χρήστες της Ελληνικής, «να διατηρείται το ν του δεν σε όλες τις περιπτώσεις, ασχέτως δηλ. περιβάλλοντος (του τι σύμφωνο ακολουθεί). Γράφουμε δηλ. πάντοτε δεν, δεν γελάει, δεν βλέπει, δεν θέλει, δεν χρησιμοποιεί, δεν φεύγει, δεν συμβαίνει, δεν ζητάει κλπ.». Με αυτόν τον τρόπο υποστηρίζει ότι «ξεπερνιέται η δυσκολία» να γνωρίζει ο απλός χρήστης της γλώσσας μας κάτι που κατά την άποψή του δε συμβαίνει μπροστά από ποια σύμφωνα παραλείπεται ή διατηρείται το ν (σελ. 461). Αυτό το επιχείρημα, βέβαια, έχει χρησιμοποιηθεί σχεδόν αυτούσιο ήδη από τον Τσοπανάκη (1987, όπως αναφέρεται στο Τομπαΐδης 1994): 92

11 Πώς μπορεί ένας μαθητής ή και ένας ώριμος ακόμα άνθρωπος να ξεχωρίζη και να θυμάται τα κ, π, τ, γκ, (γγ), μπ, ντ, τσ, τζ, ξ, ψ, δηλ. σύνολο ένδεκα συμφώνων που δεν αφομοιώνουν το -ν [,] και παράλληλα τα β, γ, δ, φ, χ, θ, λ, μ, ν, ρ, σ, ζ, δηλ. το σύνολο δώδεκα συμφώνων που το αφομοιώνουν, και να τα παίζη αυτά στα δάχτυλά του, για να γράφη σωστά; Δεν μπορεί δυστυχώς να τα θυμάται όλα αυτά, γιατί είναι πολλά και κινούνται αντιθετικά σε δύο παράλληλες σιδηροδρομικές ράγες, ούτε να τα ξεχωρίζη όλα αυτά χωρίς μπερδέματα, γιατί ανήκουν σε πολλές κατηγορίες. Λυπούμαι, αλλά πρέπει να το πάρομε απόφαση. Δεν γίνεται. Άραγε σε ποιους χρήστες αναφέρονται οι Τσοπανάκης και Μπαμπινιώτης; Σε αυτούς που μαθαίνουν την ελληνική (α) ως μητρική γλώσσα, (β) ως δεύτερη ή ξένη γλώσσα ή (γ) σε «ανεπίδεκτους» μαθήσεως; Φαίνεται ότι αυτό το ενδιαφέρον εκφράζεται κατά κύριο λόγο για τη δεύτερη κατηγορία χρηστών, αυτούς που μαθαίνουν την ελληνική ως δεύτερη ή ξένη γλώσσα, όπως εκφράζεται και από τους Μικρό & Καραγιάννη (υπό δημοσίευση), όταν αναφέρονται στη «μειωμένη μορφολογική διακριτότητα» του ισχύοντος μέχρι πρότινος κανόνα: «Ειδικά στην περίπτωση του αρσενικού άρθρου το τελικό ν σημαδεύει μορφολογικά το γένος του ουσιαστικού και το διακρίνει από το ουδέτερο, γεγονός ιδιαίτερα σημαντικό για αυτούς που μαθαίνουν ελληνικά ως δεύτερη ή ξένη γλώσσα». Πόσο δύσκολο είναι άραγε να εμπεδωθεί και να εφαρμοστεί και στο γραπτό λόγο ο κανόνας, που ούτως ή άλλως εφαρμόζεται με φυσικό τρόπο (α) στον προφορικό λόγο, αλλά και (β) στο θηλυκό άρθρο; Αφού, δηλαδή, ζητείται ούτως ή άλλως από τον παλιό και νέο χρήστη της ελληνικής να μάθει τον κανόνα για το θηλυκό άρθρο, όπως προτείνεται από όλους, γιατί να μην εφαρμόσει τον ίδιο κανόνα και στο αρσενικό άρθρο ή όπου αλλού τίθεται το τελικό -ν; Δεν αποτελεί αυτό άλλο ένα μετέωρο βήμα στην επιχειρηματολογία που αρθρώνεται υπέρ της γενίκευσης της χρήσης του τελικού -ν; Μήπως το επόμενο βήμα είναι η κατάργηση του κανόνα που συνεχίζει να ισχύει για το θηλυκό; Αξίζει να δούμε πώς είχε απαντήσει ο Τομπαΐδης (1994) στον ίδιο προβληματισμό του Τσοπανάκη (1994), για το πώς μπορεί ένας μαθητής ή ώριμος ομιλητής της γλώσσας μας να θυμάται τον κανόνα της χρήσης του τελικού ν: Οι παιδαγωγικοί λόγοι που επικαλείται ο κ. Τσοπανάκης δεν πιστεύω ότι είναι ισχυροί. Απλούστατα, γιατί δεν είναι ανάγκη να θυμόμαστε, όταν γράφουμε, το είδος του συμφώνου που ακολουθεί για να διατηρούμε ή αποβάλλουμε το τελικό ν. Εμείς δεν είμαστε ξενόφωνοι, που τώρα μαθαίνουμε τα ελληνικά, εμείς μιλάμε ελληνικά. Είναι λοιπόν αρκετό να γράφουμε κάθε φορά αυτό που λέμε κάθε φορά. Λέμε στο δρόμο και γράφουμε στο δρόμο, λέμε στον κόσμο και 93

12 γράφουμε στον κόσμο. Κάνουμε λάθος όταν ενώ λέμε στον κόσμο γράφουμε στο κόσμο, όπως κι όταν ενώ λέμε στο δρόμο γράφουμε στον δρόμο. Άλλο ένα έωλο επιχείρημα είναι ότι με τη διατήρηση του τελικού ν «παντού» επιτυγχάνεται ο εναρμονισμός της γλώσσας μας με την «τάση πολλών ομιλητών να προφέρουν περισσότερο ή λιγότερο ευκρινώς το ν και στα «απαγορευμένα» περιβάλλοντα» (Μπαμπινιώτης 2002: 461). Ακόμη κι αν δεχόμασταν ότι η τάση αυτή υπάρχει σε πολλούς ομιλητές και γράφοντες, δεν είναι η επικρατούσα τάση, δεν είναι τάση των περισσότερων, αλλά μιας μειοψηφίας και μάλιστα αυτών που τελικά δεν έχουν καταφέρει να εμπεδώσουν τον κανόνα που όλοι εμείς, η πλειονότητα των χρηστών της ελληνικής γλώσσας, εφαρμόζουμε χωρίς πρόβλημα. Άλλωστε, τελικά ποιο είναι το ζητούμενο; Η διευκόλυνση των νέων χρηστών της ελληνικής με την απλοποίησή της ή η σωστή εκπαίδευσή τους στην άρτια χρήση τη γλώσσας μας; Ή μήπως η διευκόλυνση εκείνων που, καίτοι δεινοί χρήστες της ελληνικής, δεν έχουν καταφέρει να εφαρμόσουν σωστά το συγκεκριμένο κανόνα; Η εμμονή για τη γενίκευση της χρήσης του τελικού ν «παντού» όχι μόνο είναι, κατά την άποψή μας, μειωτική της πολυμορφίας της γλώσσας μας, αλλά θα επιφέρει και απώλεια ενός χαρακτηριστικού γλωσσικού στοιχείου, το οποίο έχει κυριαρχήσει εδώ και πολλές δεκαετίες τόσο στον προφορικό όσο και στο γραπτό μας λόγο. Επίσης, θα δημιουργήσει μεγαλύτερη σύγχυση για τους «μέτριους» και «καλούς» χρήστες της ελληνικής, οι οποίοι δεν αντιμετώπιζαν ως σήμερα κανένα απολύτως πρόβλημα με τη χρήση του ν. Επικαλούμενοι πάλι τον Τομπαΐδη (1992) αλλά και την Παπαζαφείρη (1990) και τον Παπανικολάου (1990), όπως αναφέρονται στο Μικρός & Καραγιάννης (υπό δημοσίευση), «οποιαδήποτε προσπάθεια επέκτασης της χρήσης του τελικού -ν στην γραφή θα έρθει σε σύγκρουση με τα προφορικά δεδομένα, θα υποτιμήσει την δυναμική του γλωσσικού συστήματος να διατηρεί τις λειτουργικές του αντιθέσεις και θα εισάγει στα Νέα Ελληνικά μια τεχνητή διάκριση». Μπορεί κανείς να φανταστεί ότι με την επιβολή της εφαρμογής του νέου κανόνα, τα χιλιάδες λογοτεχνικά ή άλλα κείμενα που έχουν παραχθεί μέχρι σήμερα σίγουρα θα ξενίζουν και θα προκαλούν δυσκολία στους νέους αναγνώστες, ενώ, αντίστοιχα, τα νέα κείμενα, με το ν γραμμένο παντού, θα προκαλούν δυσφράδεια και δυσφορία στους «παλιούς» ομιλητές, αναγνώστες, ακροατές και γράφοντες. Ο κίνδυνος δε να μεταφερθεί το πρόβλημα από το γραπτό στον προφορικό λόγο είναι βέβαιος, αφού κάθε μεταβολή στη μία μορφή λόγου αντιστοιχίζεται άμεσα στην άλλη μορφή λόγου. 94

13 4. Συμπερασματικά Συνοψίζοντας, μπορούμε να υποστηρίξουμε ότι ούτε τα προπαρατιθέμενα επιχειρήματα υπέρ της γενίκευσης του τελικού ν, ούτε το σκεπτικό ότι γράφοντας (ή και προφέροντας) παντού ν εξασφαλίζουμε ότι τουλάχιστον δεν παραλείπουμε αδικαιολόγητα τη γραφή του, είναι αρκετά πειστικά, ώστε να προβούμε σε μια τόσο θεμελιώδη αλλαγή στη μέχρι σήμερα μορφή των κειμένων. Δεν μπορούμε, δηλαδή, να αλλάζουμε τους κανόνες που εφαρμόζονται απρόσκοπτα για δεκαετίες, προκειμένου να «διευκολύνουμε» την εκμάθηση της γλώσσας μας, δε μας φταίει η δομή της γλώσσας μας και οι γραμματικοί κανόνες της. Αν, δηλαδή, σε μαθητικά γραπτά συναντάμε, π.χ., τις φράσεις το κήπο, τη πόλη, στη Πάτρα (τα παραδείγματα αυτά χρησιμοποιούνται στην επιχειρηματολογία υπέρ της γενίκευσης του τελικού ν) ή αν, αντιθέτως, κάποιοι «βολεύονται» να βάζουν παντού τελικό ν, λύση του προβλήματος δεν είναι η καταναγκαστική επιβολή ενός ενδιάμεσου κανόνα στους υπόλοιπους χρήστες της ελληνικής, οι οποίοι, άλλωστε, αποτελούν και τη συντριπτική πλειονότητα. Διότι, με το ίδιο σκεπτικό, θα μπορούσαμε να προβούμε σε ακόμη μεγαλύτερες απλουστεύσεις, όπως η πρόσφατη «ανιστόρητη» πρόταση να κρατήσουμε μόνο το ι, το ο και το ε, καταργώντας τα υπόλοιπα φωνήεντα που τάχα δυσκολεύουν το γραπτό λόγο. Ορθότερο είναι να ενισχύσουμε τις προσπάθειές μας για την άρτια εκμάθηση, την εμπέδωση και εφαρμογή των γραμματικών κανόνων. Άλλωστε, όπως αναφέρει ο Μπασλής (2000: 105), «η ανικανότητα κάποιου να χρησιμοποιεί π.χ. την ελληνική γλώσσα δείχνει την ποιότητα της δικής του γλώσσας και όχι της ελληνικής γλώσσας». Δεδομένης, λοιπόν, της δυσκολίας πλήρους εφαρμογής του κανόνα στα σχολικά εγχειρίδια του δημοτικού και γυμνασίου, αλλά και της σύγχυσης που έχει δημιουργήσει αυτή ακριβώς η μερική εφαρμογή του κανόνα, η μόνη ρεαλιστική πρόταση που μπορεί πλέον να τεθεί σε όσους λαμβάνουν τέτοιες αποφάσεις είναι η επανεξέταση του ζητήματος και η επαναφορά του προηγούμενου κανόνα, προκειμένου να αποκατασταθεί η αναντιστοιχία και η σύγχυση που έχει δημιουργηθεί στο ελληνικό σχολείο για το θέμα αυτό. Απαιτείται δηλαδή η ανατύπωση των σχολικών εγχειριδίων στην προηγούμενη μορφή τους και, αντίστοιχα, η αναδιατύπωση του προηγούμενου κανόνα στο εγχειρίδιο της Γραμματικής. 95

14 5. Βιβλιογραφία Γεωργιαφέντης, Μ. & Λουκά, Μ. (2011). Γραμματική Ε και Στ Δημοτικού. Αθήνα, Οργανισμός Εκδόσεως Διδακτικών Βιβλίων. Ιορδανίδου, Α. (2010). Η νέα Γραμματική για τους μαθητές E και ΣΤ τάξης του Δημοτικού. Εφημερίδα «η Καθημερινή», 8/6/2010. Κριαράς, Ε. (1994). Η «Νεοελληνική Γραμματική» του Αγαπητού Τσοπανάκη, Φιλόλογος, 78, Μαρωνίτης, Δ. (2000). Έπεα πτερόεντα. Εφημερίδα «Το Βήμα» (30/01/2000). Μικρός, Γ. & Καραγιάννης, Γ. (υπό δημοσίευση). Ποσοτική ανάλυση της χρήσης του κανόνα του τελικού -ν σε γραπτά κείμενα της Νέας Ελληνικής. Στο διαδίκτυο: Μπαμπινιώτης, Γ. (2002). Λεξικό της νέας ελληνικής γλώσσας. 2 η Έκδοση. Αθήνα, Κέντρο Λεξικολογίας Ε.Π.Ε. Μπασλής, Γ. (2000). Κοινωνιογλωσσολογία. Αθήνα, Γρηγόρης. Παπαζαφείρη, Ι. (1993). Λάθη στη χρήση της γλώσσας μας. Αθήνα, Σμίλη. Παπαναστασίου, Γ. (1999). Εφαρμοσμένη Γραμματική της Δημοτικής και Συντακτικό. Τόμος Α. 9 η έκδοση. Αθήνα. Σκαρπέλλος, Σ. (2009). (Διπλωματική Εργασία). Τα ορθογραφικά λάθη και οι τρέχουσες εξελίξεις στην Κοινή Νεοελληνική (Παρατηρήσεις σε μαθητικά γραπτά). Πανεπιστήμιο Πατρών. Τζαννετάκος, Γ. (n.d.) Λόγος ελληνικός στη δημοσιογραφία. Λύχνος. Τζεβελέκου, Μ., Κάντζου, Β. & Σταμούλη, Σ. (2007). Βασική Γραμματική της Ελληνικής. Αθήνα, Ινστιτούτο Επεξεργασίας του Λόγου - Ε. Κ. «Αθηνά» - Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών. Τομπαΐδης, Δ. (1994). Εντυπώσεις από τη «Νεοελληνική γραμματική» του Α. Γ. Τσοπανάκη. Φιλόλογος, 78, Τριανταφυλλίδης, Μ. (1975). Μικρή Νεοελληνική Γραμματική. Β έκδοση. Θεσσαλονίκη, Ινστιτούτο Νεοελληνικών Σπουδών. Τσολάκης, Χ. (2005). Η Νεοελληνική Γραμματική της Ε και Στ Δημοτικού. Αθήνα, Οργανισμός Εκδόσεως Διδακτικών Βιβλίων. Τσοπανάκης, Α. (1994). Νεοελληνική Γραμματική. Θεσσαλονίκη: Αφοί Κυριακίδη. Υπουργείο Εθνικής Παιδείας & Θρησκευμάτων Παιδαγωγικό Ινστιτούτο (1985). Νεοελληνική Γραμματική, Αναπροσαρμογή της Μικρής Νεοελληνικής Γραμματικής του Μανόλη Τριανταφυλλίδη. Αθήνα, Οργανισμός Εκδόσεως Διδακτικών Βιβλίων. Χατζησαββίδης, Σ. (1999). Η μορφολογική ποικιλία στον ελληνικό γραπτό δημοσιογραφικό λόγο, στον τόμο Μελέτες για την 96

15 ελληνική γλώσσα. Πρακτικά της 19 ης Συνάντησης του Τομέα Γλωσσολογίας του Α.Π.Θ.-Θεσσαλονίκη, σ Χατζησαββίδης, Σ. (2010). (Ξανα)γράφοντας σήμερα μια σχολική Γραμματική τη Νεοελληνική Γραμματική (της Δημοτικής) του Μανόλη Τριανταφυλλίδη (1941). Πρακτικά της 30ης Συνάντησης του Τομέα Γλωσσολογίας του Α.Π.Θ.-Θεσσαλονίκη, σ Χατζησαββίδης, Σ. και Χατζησαββίδου, Α. (2009). Γραμματική νέας ελληνικής γλώσσας Α' Β' Γ' γυμνασίου. Αθήνα, Οργανισμός Εκδόσεως Διδακτικών Βιβλίων. Summary The issue refers to the changes in the use of the final n (τελικό ν), which are applied in the new Grammar textbooks of Greek Primary and Secondary Education. It is argued here that the change of older rule will not mitigate the alleged "confusion" between the male and neutral definitive and indefinite article (τον το, έναν - ένα) and the other cases of use of the final -n. On the contrary, it is rather certain that it will create more confusion (a) to the new users reading of thousands of literary and other texts that have been produced under the older rule and (b) to the old users of our language, for whom the "forced" consolidation of the new rule is neither obvious nor easy. Finally, the persuasiveness of the arguments that led to the change of the rule is discussed and specific proposal is made for remedying the situation. 97

16 98

Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού

Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού Περιεχόμενα 1. Εισαγωγικά στοιχεία 1.1 Η τρέχουσα αντιμετώπιση του γλωσσικού δανεισμού 1.2 Η προσέγγιση του θέματος μέσα από το σχολείο 1.3 Σχετικά

Διαβάστε περισσότερα

Το τελικό -ν- Γραφή και προφορά

Το τελικό -ν- Γραφή και προφορά 1 Το τελικό -ν- Γραφή και προφορά Σύμφωνα με την επίσημη Νεοελληνική Γραμματική, σελίδα 38, 47, το τελικό -ν- άλλοτε φυλάγεται και άλλοτε χάνεται σε μερικές λέξεις. Οι λέξεις αυτές είναι: Το άρθρο : τον,

Διαβάστε περισσότερα

Pos matome Griko: Το εκπαιδευτικό υλικό. Β Επίπεδο για ενηλίκους. Μαριάννα Κατσογιάννου, Γλωσσολόγος, Καθηγήτρια, Παν/μιο Κύπρου

Pos matome Griko: Το εκπαιδευτικό υλικό. Β Επίπεδο για ενηλίκους. Μαριάννα Κατσογιάννου, Γλωσσολόγος, Καθηγήτρια, Παν/μιο Κύπρου Pos matome Griko: Το εκπαιδευτικό υλικό. Β Επίπεδο για ενηλίκους Μαριάννα Κατσογιάννου, Γλωσσολόγος, Καθηγήτρια, Παν/μιο Κύπρου Χαιρετίζοντας την σημερινή εκδήλωση εκ μέρους του Πανεπιστημίου Κύπρου, θα

Διαβάστε περισσότερα

Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός

Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός Αφροδίτη Οικονόμου Νηπιαγωγός afoikon@uth.gr Μαρία Παπαδοπούλου Αν. Καθηγήτρια, Π.Τ.Π.Ε., Π.Θ. mariapap@uth.gr Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα Ταξίδι

Διαβάστε περισσότερα

Αξιότιμοι κυρίες και κύριοι, Αγαπητοί μου

Αξιότιμοι κυρίες και κύριοι, Αγαπητοί μου Αρχαία Ελληνική Γλώσσα: η βασική μέθοδος διδασκαλίας της Νεοελληνικής ως ξένης γλώσσας ΤΑΤΙΑ ΜΤΒΑΡΕΛΙΤΖΕ Υποψήφια διδάκτωρ του Ινστιτούτου Κλασσικής Φιλολογίας, Βυζαντινών και Νεοελληνικών Σπουδών του

Διαβάστε περισσότερα

Πώς γράφεται μια προπτυχιακή εργασία στην Ιστορία της Τέχνης. Σχεδιάγραμμα. Γενικές οδηγίες

Πώς γράφεται μια προπτυχιακή εργασία στην Ιστορία της Τέχνης. Σχεδιάγραμμα. Γενικές οδηγίες Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων Φιλοσοφική Σχολή Τμήμα Ιστορίας-Αρχαιολογίας Τομέας Αρχαιολογίας και Ιστορίας της Τέχνης Δώρα Μαρκάτου, επίκ. Καθηγήτρια Πώς γράφεται μια προπτυχιακή εργασία στην Ιστορία της Τέχνης

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

Σωφρόνης Χατζησαββίδης. Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης

Σωφρόνης Χατζησαββίδης. Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης Σωφρόνης Χατζησαββίδης Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης 1 ΣΚΟΠΟΣ Oι σύγχρονες κριτικές προσεγγίσεις που έχουν αναπτυχθεί τα τελευταία

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΜΕΙΝΕΙ ΑΝΕΠΑΦΗ!

Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΜΕΙΝΕΙ ΑΝΕΠΑΦΗ! Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΜΕΙΝΕΙ ΑΝΕΠΑΦΗ! Με μεγάλη μας έκπληξη διαπιστώσαμε πως πρόσφατα (Νοέμβριος 2011) διανεμήθηκε προς διδασκαλία, στα δημοτικά σχολεία της χώρας μας ένα καινούργιο βιβλίο γραμματικής,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΗΘΗ ΓΛΩΣΣΙΚΑ ΛΑΘΗ ΣΤΟΝ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΛΟΓΟ. `Ελενα Ξενή ΕΕΠ Διδακτική της Γλώσσας Τμήμα Επιστημών της Αγωγής Πανεπιστήμιο Κύπρου

ΣΥΝΗΘΗ ΓΛΩΣΣΙΚΑ ΛΑΘΗ ΣΤΟΝ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΛΟΓΟ. `Ελενα Ξενή ΕΕΠ Διδακτική της Γλώσσας Τμήμα Επιστημών της Αγωγής Πανεπιστήμιο Κύπρου ΣΥΝΗΘΗ ΓΛΩΣΣΙΚΑ ΛΑΘΗ ΣΤΟΝ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΛΟΓΟ `Ελενα Ξενή ΕΕΠ Διδακτική της Γλώσσας Τμήμα Επιστημών της Αγωγής Πανεπιστήμιο Κύπρου ΣΥΝΤΟΜΗ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΟΥ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ Το σεμινάριο στοχεύει στην εξέταση βασικών

Διαβάστε περισσότερα

Πρότυπο Πειραματικό Γυμνάσιο Πανεπιστημίου Πατρών. Αθανασία Μπαλωμένου ΠΕ03 Βασιλική Ρήγα ΠΕ03 Λαμπρινή Βουτσινά ΠΕ04.01

Πρότυπο Πειραματικό Γυμνάσιο Πανεπιστημίου Πατρών. Αθανασία Μπαλωμένου ΠΕ03 Βασιλική Ρήγα ΠΕ03 Λαμπρινή Βουτσινά ΠΕ04.01 Πρότυπο Πειραματικό Γυμνάσιο Πανεπιστημίου Πατρών Αθανασία Μπαλωμένου ΠΕ03 Βασιλική Ρήγα ΠΕ03 Λαμπρινή Βουτσινά ΠΕ04.01 Τα ερωτήματα που προκύπτουν από την εισαγωγή της Φυσικής στην Α γυμνασίου είναι :

Διαβάστε περισσότερα

ΒΡΙΣΚΩ ΤΟ ΜΙΣΟ ΚΑΙ ΤΟ ΟΛΟΚΛΗΡΟ

ΒΡΙΣΚΩ ΤΟ ΜΙΣΟ ΚΑΙ ΤΟ ΟΛΟΚΛΗΡΟ ΒΡΙΣΚΩ ΤΟ ΜΙΣΟ ΚΑΙ ΤΟ ΟΛΟΚΛΗΡΟ ΟΜΑΔΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΜΑΡΙΑ ΤΣΙΚΑΛΟΠΟΥΛΟΥ,ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΟΣ ΣΧΟΛΕΙΟ Δημοτικό σχολείο Σκύδρας ΣΚΥΔΡΑ,2015 1. Συνοπτική περιγραφή της ανοιχτής εκπαιδευτικής Το αντικείμενο με το οποίο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙΤΛΟΣ ΑΝΟΙΧΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ

ΤΙΤΛΟΣ ΑΝΟΙΧΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΤΙΤΛΟΣ ΑΝΟΙΧΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΣΚΥΔΡΑΣ Ομάδα ανάπτυξης Μαρία Τσικαλοπούλου, Μαθηματικός Σ Κ Υ Δ Ρ Α / 2 0 1 5 Το αντικείμενο με το οποίο θα ασχοληθούμε είναι τα μαθηματικά της

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Περίληψη ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Α. Να αποδώσετε περιληπτικά το περιεχόµενο του κειµένου σε 100-120 λέξεις χωρίς δικά σας σχόλια. Το κείµενο αναφέρεται στις επιπτώσεις της

Διαβάστε περισσότερα

Πιστοποίηση επάρκειας της ελληνομάθειας. Οδηγίες για την ανάπτυξη εξεταστικών ερωτημάτων

Πιστοποίηση επάρκειας της ελληνομάθειας. Οδηγίες για την ανάπτυξη εξεταστικών ερωτημάτων Πιστοποίηση επάρκειας της ελληνομάθειας. Οδηγίες για την ανάπτυξη εξεταστικών ερωτημάτων Εισαγωγή Από το Μάιο του 2011 έγιναν ουσιαστικές και ριζικές αλλαγές στο πιστοποιητικό ελληνομάθειας, που αφορούν

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΥΣΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ. Ονοματεπώνυμα: Ηλιάνα Στάμογλου, 4635

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΥΣΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ. Ονοματεπώνυμα: Ηλιάνα Στάμογλου, 4635 ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΥΣΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ Ονοματεπώνυμα: Ηλιάνα Στάμογλου, 4635 Γεωργία Φυντάνη, 4838 Μάθημα: Μαθησιακές Δυσκολίες Διδάσκων:

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ

ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΕΤΟΥΣ 2008 ( ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ 3Π /2008) ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ Κλάδοι: ΠΕ 05 ΓΑΛΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ, ΠΕ 06 ΑΓΓΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ, ΠΕ 07 ΓΕΡΜΑΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ,

Διαβάστε περισσότερα

EDU.20 Μια διαδικτυακή πλατφόρμα, ένα περιβάλλον αυτόνομης και διαφοροποιημένης διδασκαλίας και μάθησης στα Αγγλικά στη Δημοτική εκπαίδευση

EDU.20 Μια διαδικτυακή πλατφόρμα, ένα περιβάλλον αυτόνομης και διαφοροποιημένης διδασκαλίας και μάθησης στα Αγγλικά στη Δημοτική εκπαίδευση EDU.20 Μια διαδικτυακή πλατφόρμα, ένα περιβάλλον αυτόνομης και διαφοροποιημένης διδασκαλίας και μάθησης στα Αγγλικά στη Δημοτική εκπαίδευση Ημερίδα για την ενσωμάτωση των ΤΠΕ στην εκπαίδευση, Λεμεσός 23/2/13

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΚΙΝΗΣΗΣ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΖΩΗΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΚΙΝΗΣΗΣ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΖΩΗΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΚΙΝΗΣΗΣ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΖΩΗΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Οδηγός Εκπόνησης Διπλωματικής Εργασίας ΣΠΑΡΤΗ 2010-11 Περιεχόμενα 1.ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ Της ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΜΑΛΙΑ ΑΡΒΑΝΙΤΗ, University of California, San Diego (UCSD)

ΑΜΑΛΙΑ ΑΡΒΑΝΙΤΗ, University of California, San Diego (UCSD) 1 APPENDIX I Εισαγωγικό Επίπεδο ΑΜΑΛΙΑ ΑΡΒΑΝΙΤΗ, University of California, San Diego (UCSD) ΠΡΟΦΟΡΑ ΚΑΙ ΕΠΙΤΟΝΙΣΜΟΣ Η επιτυχία της επικοινωνίας εξαρτάται από την ικανότητα να αντιλαμβάνεται κανείς τον

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. Κοινωνική Παθητικότητα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. Κοινωνική Παθητικότητα ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ Κοινωνική Παθητικότητα Ο άνθρωπος στην πορεία της μετεξέλιξής του από βιολογικό σε κοινωνικό ον, πέρα από την εκμάθηση κάποιων ρόλων, ωθείται, πότε συνειδητά και πότε ασυνείδητα,

Διαβάστε περισσότερα

Ενδιάμεση Έκθεση: Ποσοτικά Ευρήματα Έρευνας απόψεων Σχολικών Συμβούλων για τα Γνωστικά Αντικείμενα του Δημοτικού

Ενδιάμεση Έκθεση: Ποσοτικά Ευρήματα Έρευνας απόψεων Σχολικών Συμβούλων για τα Γνωστικά Αντικείμενα του Δημοτικού Ενδιάμεση Έκθεση: Ποσοτικά Ευρήματα Έρευνας απόψεων Σχολικών Συμβούλων για τα Γνωστικά Αντικείμενα του Δημοτικού ΣΚΟΠΟΣ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Η παρούσα έρευνα έχει σκοπό τη συλλογή εμπειρικών δεδομένων σχετικά με

Διαβάστε περισσότερα

ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ. Μάθημα 1 ο : Εισαγωγή στην γλωσσική τεχνολογία. Γεώργιος Πετάσης. Ακαδημαϊκό Έτος: 2012 2013

ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ. Μάθημα 1 ο : Εισαγωγή στην γλωσσική τεχνολογία. Γεώργιος Πετάσης. Ακαδημαϊκό Έτος: 2012 2013 ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ Μάθημα 1 ο : Εισαγωγή στην γλωσσική τεχνολογία Γεώργιος Πετάσης Ακαδημαϊκό Έτος: 2012 2013 ΤMHMA MHXANIKΩΝ Η/Υ & ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ, Πανεπιστήμιο Πατρών, 2012 2013 Τι είναι η γλωσσική τεχνολογία;

Διαβάστε περισσότερα

Η πρόταση. Πρόταση λέγεται ένα σύντομο κομμάτι του λόγου, που περιλαμβάνει μια σειρά από λέξεις με ένα τουλάχιστον ρήμα και έχει ολοκληρωμένο νόημα.

Η πρόταση. Πρόταση λέγεται ένα σύντομο κομμάτι του λόγου, που περιλαμβάνει μια σειρά από λέξεις με ένα τουλάχιστον ρήμα και έχει ολοκληρωμένο νόημα. Η πρόταση Πρόταση λέγεται ένα σύντομο κομμάτι του λόγου, που περιλαμβάνει μια σειρά από λέξεις με ένα τουλάχιστον ρήμα και έχει ολοκληρωμένο νόημα. Ορθογραφικές παρατηρήσεις 1. Το πρώτο γράμμα κάθε πρότασης

Διαβάστε περισσότερα

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Ακολούθως αναπτύσσονται ορισμένα διευκρινιστικά σχόλια για το Σχέδιο Μαθήματος. Αφετηρία για τον ακόλουθο σχολιασμό υπήρξαν οι σχετικές υποδείξεις που μας

Διαβάστε περισσότερα

Οι Ευρωπαίοι και οι γλώσσες τους

Οι Ευρωπαίοι και οι γλώσσες τους Ειδικό ευρωβαρόμετρο 386 Οι Ευρωπαίοι και οι γλώσσες τους ΠΕΡΙΛΗΨΗ Στον πληθυσμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η ευρύτερα ομιλούμενη μητρική γλώσσα είναι η γερμανική (16%), έπονται η ιταλική και η αγγλική (13%

Διαβάστε περισσότερα

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ 2014-2015 ΜΑΘΗΜΑ: ΚΩΔΙΚΟΣ ΘΕΜΑΤΟΣ: 17448 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ: Κατσικογιώργου Ειρήνη Θέματα Α. Στο κείμενο καταγράφονται τα χαρακτηριστικά του δημοσιογραφικού

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2014-2015 ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2014-2015 ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 014-015 ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΔΙΔΑΚΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 014-15 ΕΙΣΑΓΩΓΗ: Στο πλαίσιο του εκσυγχρονισμού του Εκπαιδευτικού

Διαβάστε περισσότερα

www.psychologyonline.gr Newsletter Αθλητικής Ψυχολογίας, Ιανουαρίου Φεβρουαρίου 2009 Αγαπητοί Φίλοι,

www.psychologyonline.gr Newsletter Αθλητικής Ψυχολογίας, Ιανουαρίου Φεβρουαρίου 2009 Αγαπητοί Φίλοι, Newsletter Αθλητικής Ψυχολογίας, Ιανουαρίου Φεβρουαρίου 2009 Αγαπητοί Φίλοι, Μετά την σύντοµη ανάπαυλα των Χριστουγεννιάτικων διακοπών µας, έφτασε ένας ορεξάτος και Ολόφρεσκος Νέος Χρόνος που κουβαλά µαζί

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑ ΤΟ ΝΕΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΡΟΣΒΑΣΗΣ: ΑΔΥΝΑΜΙΕΣ & ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

ΓΙΑ ΤΟ ΝΕΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΡΟΣΒΑΣΗΣ: ΑΔΥΝΑΜΙΕΣ & ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΝΕΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΡΟΣΒΑΣΗΣ: ΑΔΥΝΑΜΙΕΣ & ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ Του Γρηγόρη Κωνσταντόπουλου, 11/4/2015 Α. ΚΡΙΤΙΚΗ - ΑΔΥΝΑΜΙΕΣ ΤΟΥ ΠΡΟΤΑΘΕΝΤΟΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ Στις βασικές αδυναμίες όλων των προηγούμενων συστημάτων πρόσβασης

Διαβάστε περισσότερα

Νεοελληνική Γλώσσα. Γ Λυκείου. Τίτλος: «Κοινωνικές Αξίες»

Νεοελληνική Γλώσσα. Γ Λυκείου. Τίτλος: «Κοινωνικές Αξίες» Π.3.2.1 Εκπαιδευτικά σενάρια και μαθησιακές δραστηριότητες, σύμφωνα με συγκεκριμένες προδιαγραφές, που αντιστοιχούν σε 30 διδακτικές ώρες ανά τάξη Νεοελληνική Γλώσσα Γ Λυκείου Τίτλος: «Κοινωνικές Αξίες»

Διαβάστε περισσότερα

Με την προσδοκία ότι το βιβλίο αυτό θα αποβεί χρήσιμο σε μαθητές και συναδέλφους φιλολόγους, εύχομαι καλή επιτυχία στο έργο τους.

Με την προσδοκία ότι το βιβλίο αυτό θα αποβεί χρήσιμο σε μαθητές και συναδέλφους φιλολόγους, εύχομαι καλή επιτυχία στο έργο τους. 5 Πρόλογος Το βιβλίο αυτό αποτελεί μια βελτιωμένη έκδοση του Συντακτικού της αρχαίας ελληνικής γλώσσας σε πίνακες που κυκλοφόρησε τον Οκτώβριο του 2000. Η επανέκδοσή του κρίθηκε αναγκαία προκειμένου να

Διαβάστε περισσότερα

Αρχές Φιλοσοφίας Β Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων: 2 ο κεφάλαιο «Κατανοώντας τα πράγματα»

Αρχές Φιλοσοφίας Β Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων: 2 ο κεφάλαιο «Κατανοώντας τα πράγματα» Αρχές Φιλοσοφίας Β Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων: 2 ο κεφάλαιο «Κατανοώντας τα πράγματα» Α] Ασκήσεις κλειστού τύπου (Σωστό Λάθος) Για τον Πλάτωνα οι καθολικές έννοιες, τα «καθόλου», δεν είναι πράγματα ξεχωριστά

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΜΑΘΗΤΩΝ 1. Ατομικά ΑΤΟΜΙΚΟΣ ΦΑΚΕΛΟΣ Επειδή οι φάκελοι κατατίθενται στο τέλος του τετραμήνου (μαζί με την Ερευνητική Έκθεση

Διαβάστε περισσότερα

γραπτή εξέταση στo μάθημα ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Γ ΕΠΑΛ

γραπτή εξέταση στo μάθημα ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Γ ΕΠΑΛ γραπτή εξέταση στo μάθημα ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Γ ΕΠΑΛ Τάξη: Γ ΕΠΑΛ Τμήμα: Βαθμός: Ονοματεπώνυμο: Καθηγητές: Κείμενο «Όπλο επιβίωσης» η δια βίου εκπαίδευση και η κατάρτιση. Στο ευρωπαϊκό προσκήνιο τίθεται

Διαβάστε περισσότερα

ΨΗΦΙΑΚΑ ΣΕΝΑΡΙΑ ΦΥΣΙΚΗ. Γνωστικό αντικείμενο. Ταυτότητα. Α Λυκείου. Επίπεδο. Στόχος. Σχεδιασμός. Διδασκαλία. Πηγές και πόροι

ΨΗΦΙΑΚΑ ΣΕΝΑΡΙΑ ΦΥΣΙΚΗ. Γνωστικό αντικείμενο. Ταυτότητα. Α Λυκείου. Επίπεδο. Στόχος. Σχεδιασμός. Διδασκαλία. Πηγές και πόροι ΨΗΦΙΑΚΑ ΣΕΝΑΡΙΑ Γνωστικό αντικείμενο Επίπεδο ΦΥΣΙΚΗ Α Λυκείου Ταυτότητα Στόχος Περιγραφή Προτεινόμενο ή υλοποιημένο Λογισμικό Λέξεις κλειδιά Δημιουργοί α) Γνώσεις για τον κόσμο: Οι δυνάμεις εμφανίζονται

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΚΑΙ ΑΝΟΙΚΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΘΕΜΑΤΑ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΑΘΗΝΑ 2000 12 Η συγγραφική

Διαβάστε περισσότερα

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος αποτελούν ένα είδος προσωπικών σημειώσεων που κρατά ο εκπαιδευτικός προκειμένου να πραγματοποιήσει αποτελεσματικές διδασκαλίες. Περιέχουν πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΕΡΓΟ. Κωδικός Έργου σε Επιτροπή Ερευνών/ΕΛΚΕ του ΑΠΘ : 90714 ΤΕΛΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΠΡΟΟΔΟΥ

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΕΡΓΟ. Κωδικός Έργου σε Επιτροπή Ερευνών/ΕΛΚΕ του ΑΠΘ : 90714 ΤΕΛΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΠΡΟΟΔΟΥ 1 ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΕΡΓΟ Άνθρωποι του Κάτω Κόσµου: ιδεολογίες και πολιτικές διακρίσεων, αποκλεισµού και διώξεων στη σύγχρονη εποχή. Ιστορικό ανθολόγιο και εκπαιδευτικός οδηγός. People of the Underworld: ideologies

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΦΑΣΗ Β (2013-2014) Πλαίσιο Σχεδιασμού και Οργάνωσης Διδασκαλίας

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΦΑΣΗ Β (2013-2014) Πλαίσιο Σχεδιασμού και Οργάνωσης Διδασκαλίας ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΦΑΣΗ Β (2013-2014) Πλαίσιο Σχεδιασμού και Οργάνωσης Διδασκαλίας Ενότητα που αφορά στη διδασκαλία (βάσει του σχολικού γλωσσικού εγχειριδίου):

Διαβάστε περισσότερα

Περίληψη μορφή δομή χαρακτηριστικά της γραφής αυτοαναφορικό παράδειγμα

Περίληψη μορφή δομή χαρακτηριστικά της γραφής αυτοαναφορικό παράδειγμα Περίληψη Το παρόν πόνημα είναι ένας οδηγός συγγραφής ερευνητικών εργασιών (project) και απευθύνεται στους μαθητές της Α και Β Λυκείου. Είναι προϊόν βιβλιογραφικής έρευνας και εξηγεί την μορφή και την δομή

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΣΤΙΣ ΠΡΟ ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΚΑΙ ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ

ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΣΤΙΣ ΠΡΟ ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΚΑΙ ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΣΤΙΣ ΠΡΟ ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΚΑΙ ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ Μαρίτσα Καμπούρογλου, Λογοπεδικός Ίδρυμα για το Παιδί «Η Παμμακάριστος» ΑΝ ΜΠΟΡΟΥΣΕ ΝΑ ΜΙΛΗΣΕΙ... Η γλωσσική παρέμβαση Είναι η διαδικασία μέσω της

Διαβάστε περισσότερα

Φροντιστήρια "ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ" www.prooptikh.com 1. Οδηγίες για την αξιολόγηση των φιλολογικών μαθημάτων στο Γυμνάσιο

Φροντιστήρια ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ www.prooptikh.com 1. Οδηγίες για την αξιολόγηση των φιλολογικών μαθημάτων στο Γυμνάσιο Φροντιστήρια "ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ" www.prooptikh.com 1 Οδηγίες για την αξιολόγηση των φιλολογικών μαθημάτων στο Γυμνάσιο Η εξεταστέα ύλη του Γυμνασίου είναι τα 3/5 της ύλης που διδάχθηκε, με την προϋπόθεση ότι η

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΣΤΑΣΗΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΝΑΝΤΙ ΤΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕ Η ΧΩΡΙΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΣΤΑΣΗΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΝΑΝΤΙ ΤΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕ Η ΧΩΡΙΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ 556 3 Ο ΣΥΝΕ ΡΙΟ ΣΤΗ ΣΥΡΟ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΣΤΑΣΗΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΝΑΝΤΙ ΤΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕ Η ΧΩΡΙΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ Ματούλας Γεώργιος άσκαλος Σ Ευξινούπολης

Διαβάστε περισσότερα

Στάδια Ανάπτυξης Λόγου και Οµιλίας

Στάδια Ανάπτυξης Λόγου και Οµιλίας Στάδια Ανάπτυξης Λόγου και Οµιλίας Το παιδί ξεδιπλώνει τις γλωσσικές ικανότητες του µε το χρόνο. Όλα τα παιδιά είναι διαφορετικά µεταξύ τους και το κάθε ένα έχει το δικό του ρυθµό. Τα στάδια ανάπτυξης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΘΕΣΗ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΩΝ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΩΝ

ΕΚΘΕΣΗ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΩΝ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΩΝ ΕΚΘΕΣΗ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΩΝ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΩΝ Η έκθεση ακαδημαϊκών ενδιαφερόντων συνοδεύει σχεδόν πάντα την αίτηση για την είσοδο σε οποιοδήποτε πρόγραμμα μεταπτυχιακών σπουδών. Την έκθεση ακαδημαϊκών ενδιαφερόντων

Διαβάστε περισσότερα

αντισταθµίζονται µε τα πλεονεκτήµατα του άλλου, τρόπου βαθµολόγησης των γραπτών και της ερµηνείας των σχετικών αποτελεσµάτων, και

αντισταθµίζονται µε τα πλεονεκτήµατα του άλλου, τρόπου βαθµολόγησης των γραπτών και της ερµηνείας των σχετικών αποτελεσµάτων, και 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Όλα τα είδη ερωτήσεων που αναφέρονται στο «Γενικό Οδηγό για την Αξιολόγηση των µαθητών στην Α Λυκείου» µπορούν να χρησιµοποιηθούν στα Μαθηµατικά, τόσο στην προφορική διδασκαλία/εξέταση, όσο

Διαβάστε περισσότερα

Πληροφορίες για το νέο HSK

Πληροφορίες για το νέο HSK Πληροφορίες για το νέο HSK Μετάφραση από την ιστοσελίδα http://www.chinesetesting.cn/gosign.do?id=1&lid=0# Το νέο HSK δημιουργήθηκε από το Χανπάν σε μια προσπάθεια καλύτερης εξυπηρέτησης των σπουδαστών

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΝΙΑΙΕΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2009-2010 Μάθημα: Ελληνικά Επίπεδο: 4 Διάρκεια; 2.30 ώρες Ημερομηνία:

Διαβάστε περισσότερα

Διαγνωστικά δοκίμια ελληνομάθειας για Γυμνάσια & Λύκεια /Τεχνικές Σχολές

Διαγνωστικά δοκίμια ελληνομάθειας για Γυμνάσια & Λύκεια /Τεχνικές Σχολές Πρόγραμμα Εκμάθησης της Ελληνικής ως δεύτερης /ξένης γλώσσας στη Μέση Εκπαίδευση Διαγνωστικά δοκίμια ελληνομάθειας για Γυμνάσια & Λύκεια /Τεχνικές Σχολές Σεπτέμβριος 2011 {επιμ. παρουσίασης: Μαρία Παπαλεοντίου,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗ EUROPEAN LANGUAGE LABEL ΕΘΝΙΚΗ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΠΡΟΤΑΣΕΩΝ 2013

ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗ EUROPEAN LANGUAGE LABEL ΕΘΝΙΚΗ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΠΡΟΤΑΣΕΩΝ 2013 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ------ ΙΔΡΥΜΑ ΚΡΑΤΙΚΩΝ ΥΠΟΤΡΟΦΙΩΝ (Ι.Κ.Υ.) ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΙΔΙΚΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΔΙΕΘΝΩΝ ΥΠΟΤΡΟΦΙΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ------ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Η ενότητα: «Μη ρηματικώς εξαρτώμενοι ή λεξιλογικοί δείκτες» (20.3 κ.ε.) αναφέρεται τόσο σε μορφολογικά όσο και συντακτικά φαινόμενα.

Η ενότητα: «Μη ρηματικώς εξαρτώμενοι ή λεξιλογικοί δείκτες» (20.3 κ.ε.) αναφέρεται τόσο σε μορφολογικά όσο και συντακτικά φαινόμενα. ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η παρούσα διατριβή έχει ως στόχο τη μελέτη ορισμένων δεικτών (γλωσσολογικών χαρακτηριστικών με κανονική κοινωνική κατανομή) της σημερινής κυπριακής διαλέκτου, όπως χρησιμοποιούνται από μαθητές

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΜΗΧΑΝΟΓΡΑΦΙΚΟΥ ΔΕΛΤΙΟΥ

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΜΗΧΑΝΟΓΡΑΦΙΚΟΥ ΔΕΛΤΙΟΥ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΜΗΧΑΝΟΓΡΑΦΙΚΟΥ ΔΕΛΤΙΟΥ ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΧΡΗΣΗΣ ΥΠΟΨΗΦΙΟΥ ΓΕΛ & ΕΠΑΛ Β Έκδοση 1.0, Ιούνιος 2015 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΛΙΣΤΑ ΣΧΗΜΑΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Αφροδίτη Βακάλη: «Σε όλες τις εποχές ο δρόμος της συγγραφής ήταν και είναι μοναχικός»

Αφροδίτη Βακάλη: «Σε όλες τις εποχές ο δρόμος της συγγραφής ήταν και είναι μοναχικός» Αφροδίτη Βακάλη: «Σε όλες τις εποχές ο δρόμος της συγγραφής ήταν και είναι μοναχικός» Η Αφροδίτη Βακάλη γεννήθηκε στην Αθήνα το 1965 και είναι εκπαιδευτικός. Σπούδασε Αγγλική Φιλολογία στο Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

Παραδειγματικό σενάριο στο μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας. «Το παραμύθι της τάξης»

Παραδειγματικό σενάριο στο μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας. «Το παραμύθι της τάξης» Π.3.1.4 Ολοκληρωμένα παραδείγματα εκπαιδευτικών σεναρίων ανά γνωστικό αντικείμενο με εφαρμογή των αρχών σχεδίασης Παραδειγματικό σενάριο στο μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας «Το παραμύθι της τάξης» ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Η αγγλική και οι άλλες γλώσσες της Ευρωπαϊκής Ένωσης

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Η αγγλική και οι άλλες γλώσσες της Ευρωπαϊκής Ένωσης ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Κείμενο 1 Η αγγλική και οι άλλες γλώσσες της Ευρωπαϊκής Ένωσης Ο ενιαίος ευρωπαϊκός χώρος αποτελεί ήδη πεδίο δραστηριότητας, αλλά και ανταγωνισμού των γλωσσών. Από την εποχή της ίδρυσης

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΝΤΑΞΗ ΣΥΣΤΑΤΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΟΛΗΣ

ΓΕΝΙΚΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΝΤΑΞΗ ΣΥΣΤΑΤΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΟΛΗΣ ΓΕΝΙΚΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΝΤΑΞΗ ΣΥΣΤΑΤΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΟΛΗΣ Είτε κάνετε αίτηση για θέση εργασίας, είτε για τη συμμετοχή σας σε πρόγραμμα μεταπτυχιακών σπουδών (ή ακόμα και σε πρόγραμμα προπτυχιακών σε περίπτωση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΕ ΤΥΠΟΥΣ ΚΕΙΜΕΝΩΝ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΕ ΤΥΠΟΥΣ ΚΕΙΜΕΝΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΕ ΤΥΠΟΥΣ ΚΕΙΜΕΝΩΝ ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ ΗΡΑΚΛΗΣ ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ https://sym.pblogs.gr ΕΙΔΗ ΛΟΓΟΥ ΤΙ ΣΤΟΧΕΥΩ ; ΑΝΑΦΟΡΙΚΟΣ Κειμενικό είδος ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΙΚΟΣ Κειμενικό είδος ΤΙ ΣΤΟΧΕΥΩ ; Αφήγηση, περιγραφή,

Διαβάστε περισσότερα

Προτεινόμενος Προγραμματισμός κατά ενότητα

Προτεινόμενος Προγραμματισμός κατά ενότητα ΚΟΛΛΕΓΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Σχολικό έτος: 2012-2013 ΤΜΗΜΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Προτεινόμενος Προγραμματισμός κατά ενότητα Ενότητα 1 Το ταξίδι των λέξεων στον χρόνο Η επιβίωση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΣΧΟΛΗ ΝΑΥΤΙΛΙΑΣ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ στη «ΝΑΥΤΙΛΙΑ»

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΣΧΟΛΗ ΝΑΥΤΙΛΙΑΣ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ στη «ΝΑΥΤΙΛΙΑ» ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΣΧΟΛΗ ΝΑΥΤΙΛΙΑΣ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ στη «ΝΑΥΤΙΛΙΑ» ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ Α. ΓΕΝΙΚΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΕΚΠΟΝΗΣΗΣ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Επαγγελματικές κάρτες

Επαγγελματικές κάρτες Επαγγελματικές κάρτες Αφροδίτη Οικονόμου Νηπιαγωγός afoikon@uth.gr Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα Ταξίδι στον γραμματισμό Θεματική: Τα επαγγέλματα των γονιών της τάξης μας ΤΙΤΛΟΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ:

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ. Δυσλεξία και εκπαιδευτική πράξη

ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ. Δυσλεξία και εκπαιδευτική πράξη ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ Δυσλεξία και εκπαιδευτική πράξη του Κωνσταντίνου Θώδη * Η εικόνα που προβάλλεται και έχει επικρατήσει για το παιδί με «μαθησιακές δυσκολίες» είναι η εικόνα ενός έξυπνου παιδιού, το

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΕΡΙΛΗΨΗ επιμέλεια: Γεώργιος Μπαρμπούτης

Η ΠΕΡΙΛΗΨΗ επιμέλεια: Γεώργιος Μπαρμπούτης ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ Η ΠΕΡΙΛΗΨΗ επιμέλεια: Γεώργιος Μπαρμπούτης Α. Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΤΗΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗΣ 1. Διαβάζουμε προσεκτικά ολόκληρο το κείμενο, για να κατανοήσουμε το περιεχόμενό του και να επισημάνουμε το θεματικό του

Διαβάστε περισσότερα

[Ε-LEARNING ΓΙΑ ΤΟΝ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΘΝΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ] learn-era.gr. Βασίλης Παλίλης

[Ε-LEARNING ΓΙΑ ΤΟΝ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΘΝΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ] learn-era.gr. Βασίλης Παλίλης 2014 learn-era.gr Βασίλης Παλίλης [Ε-LEARNING ΓΙΑ ΤΟΝ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΘΝΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ] Ενημερωτικό δελτίο για το e-μάθημα που αφορά τον Διαγωνισμό για την πρόσληψη υπαλλήλων της Εθνικής Τράπεζας της Ελλάδος.

Διαβάστε περισσότερα

Μιχάλης Μακρή EFIAP. www.michalismakri.com

Μιχάλης Μακρή EFIAP. www.michalismakri.com Μιχάλης Μακρή EFIAP www.michalismakri.com Γιατί κάποιες φωτογραφίες είναι πιο ελκυστικές από τις άλλες; Γιατί κάποιες φωτογραφίες παραμένουν κρεμασμένες σε γκαλερί για μήνες ή και για χρόνια για να τις

Διαβάστε περισσότερα

Σαφής διάκριση της διαμορφωτικής από τη συγκριτική / τελική αξιολόγηση

Σαφής διάκριση της διαμορφωτικής από τη συγκριτική / τελική αξιολόγηση I Διευθυντική Περίληψη Τo Προτεινόμενο Σύστημα Αξιολόγησης (ΠΣΑ) στηρίζεται σε ένα σύνολο αρχών οι οποίες διαμορφώνουν το θεωρητικό πλαίσιο της ανάπτυξης και της λειτουργίας του. Οι βασικές του αρχές έχουν

Διαβάστε περισσότερα

ΣΚΟΠΟΙ ΚΑΙ ΚΑΘΟΡΙΣΜΟΣ ΣΤΟΧΩΝ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ. Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα

ΣΚΟΠΟΙ ΚΑΙ ΚΑΘΟΡΙΣΜΟΣ ΣΤΟΧΩΝ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ. Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΣΚΟΠΟΙ ΚΑΙ ΚΑΘΟΡΙΣΜΟΣ ΣΤΟΧΩΝ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΘΕΜΑΤΑ ΤΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Οι αριθμοί σελίδων με έντονη γραφή δείχνουν τα κύρια κεφάλαια που σχετίζονται με το θέμα. ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΜΑΘΗΜΑ

Οι αριθμοί σελίδων με έντονη γραφή δείχνουν τα κύρια κεφάλαια που σχετίζονται με το θέμα. ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΜΑΘΗΜΑ Τί σε απασχολεί; Διάβασε τον κατάλογο που δίνουμε παρακάτω και, όταν συναντήσεις κάποιο θέμα που απασχολεί κι εσένα, πήγαινε στις σελίδες που αναφέρονται εκεί. Διάβασε τα κεφάλαια, που θα βρεις σ εκείνες

Διαβάστε περισσότερα

Οι φορητοί υπολογιστές στην εκπαίδευση: Μελέτη περίπτωσης ως προς τις συνέπειες στη διδασκαλία και το μιντιακό γραμματισμό

Οι φορητοί υπολογιστές στην εκπαίδευση: Μελέτη περίπτωσης ως προς τις συνέπειες στη διδασκαλία και το μιντιακό γραμματισμό Παιδαγωγικά ρεύματα στο Αιγαίο Προσκήνιο 1 Οι φορητοί υπολογιστές στην εκπαίδευση: Μελέτη περίπτωσης ως προς τις συνέπειες στη διδασκαλία και το μιντιακό γραμματισμό Δημήτρης Σπανός 1 dimitris.spanos@gmail.com

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρµογές Τεχνολογιών Γλωσσικής Επεξεργασίας στα Συστήµατα Αναζήτησης των Ελληνικών Ακαδηµαϊκών Βιβλιοθηκών

Εφαρµογές Τεχνολογιών Γλωσσικής Επεξεργασίας στα Συστήµατα Αναζήτησης των Ελληνικών Ακαδηµαϊκών Βιβλιοθηκών Εφαρµογές Τεχνολογιών Γλωσσικής Επεξεργασίας στα Συστήµατα Αναζήτησης των Ελληνικών Ακαδηµαϊκών Βιβλιοθηκών Άννα Μάστορα 1, Μανόλης Πεπονάκης 2, Σαράντος Καπιδάκης 1 1 Εργαστήριο Ψηφιακών Βιβλιοθηκών και

Διαβάστε περισσότερα

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου - 2015 ΜΑΘΗΜΑ: ΚΩΔΙΚΟΣ ΘΕΜΑΤΟΣ: 18497 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 01/12/14 Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ: ΑΓΡΟΓΙΑΝΝΗ ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ Α. ΘΕΜΑ: Η ραγδαία εξάπλωση των σύγχρονων μέσων επικοινωνίας και οι αναδιαρθρώσεις

Διαβάστε περισσότερα

Τυπικές προϋποθέσεις απόκτησης μεταπτυχιακού τίτλου εξειδίκευσης

Τυπικές προϋποθέσεις απόκτησης μεταπτυχιακού τίτλου εξειδίκευσης Εκπονώ διπλωματική ερευνητική εργασία στην εξ αποστάσεως εκπαίδευση: αυτό είναι εκπαιδευτική έρευνα; κι αν ναι, τι έρευνα είναι; Αντώνης Λιοναράκης 7-8 Ιουνίου 2008 Τυπικές προϋποθέσεις απόκτησης μεταπτυχιακού

Διαβάστε περισσότερα

Επεξεργασία ιστορικών πηγών

Επεξεργασία ιστορικών πηγών Επεξεργασία ιστορικών πηγών Κατά τη βαθμολόγηση απαντήσεων σε ερωτήσεις που απαιτούν επεξεργασία ιστορικού υλικού (παραθεμάτων, εικόνων, διαγραμμάτων, χαρτών κλπ) αξιολογείται, ανάλογα με τη συγκεκριμένη

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΝΕΟ ΛΥΚΕΙΟ. Αξιολόγηση, Προαγωγή και Απόλυση Μαθητών Γενικού Λυκείου

ΤΟ ΝΕΟ ΛΥΚΕΙΟ. Αξιολόγηση, Προαγωγή και Απόλυση Μαθητών Γενικού Λυκείου ΤΟ ΝΕΟ ΛΥΚΕΙΟ Στους μαθητές που θα φοιτήσουν φέτος στην Α Λυκείου θα αρχίσει να εφαρμόζεται η νέα δομή του λυκείου. Για την εισαγωγή στην τριτοβάθμια εκπαίδευση θα μετράει επιπλέον και ο μέσος όρος των

Διαβάστε περισσότερα

2. ΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ ОРФОГРАФИЯ. Προβληματικός κύκλος : - o - - e - - i - - a. ουδέτερο / επίθετο το ρούχο το ακριβό ποδήλατο

2. ΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ ОРФОГРАФИЯ. Προβληματικός κύκλος : - o - - e - - i - - a. ουδέτερο / επίθετο το ρούχο το ακριβό ποδήλατο 2. ΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ ОРФОГРАФИЯ Konstantinos Thodis by Προβληματικός κύκλος : - o - - e - - i - - a 1. - o - ( ο ) ουδέτερο / επίθετο το ρούχο το ακριβό ποδήλατο Средний / прилагательное το βιβλίο το νέο περιοδικό

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ίας νου ω αραγ ου π ς ν θεση ης κειµέ ν. κ θούν έ υ ς ο ω ψ η λ τ τ ι η ίλ ία έχε ακο εµά Περι θοδολογ α της περ πτυξη θ οτήτων ί ά ν ε M θοδολογ ατική αν απάνω ε η

Διαβάστε περισσότερα

Εξορθολογισμός στα θετικά μαθήματα:

Εξορθολογισμός στα θετικά μαθήματα: Εξορθολογισμός στα θετικά μαθήματα: Λιγότερη ύλη, περισσότερη γνώση. ΣΥΝΟΨΗ Πολλά μαθήματα, και ιδιαίτερα τα θετικά, τα οποία από πολλούς μαθητές θεωρούνται και ιδιαιτέρως δύσκολα, είναι υπερφορτωμένα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣ: ΚΟΙΝ.: ΘΕΜΑ: «Οδηγίες για τον τρόπο αξιολόγησης μαθημάτων για το σχ. έτος 2014-2015»

ΠΡΟΣ: ΚΟΙΝ.: ΘΕΜΑ: «Οδηγίες για τον τρόπο αξιολόγησης μαθημάτων για το σχ. έτος 2014-2015» ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ----- ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ Π/ΘΜΙΑΣ ΚΑΙ Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΕΘΥΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ, ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΤΜΗΜΑ Α Βαθμός

Διαβάστε περισσότερα

Ολοήμερα Δημοτικά Σχολεία με Ενιαίο Αναμορφωμένο Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα. Σοφία Καλογρίδη Σχολική Σύμβουλος

Ολοήμερα Δημοτικά Σχολεία με Ενιαίο Αναμορφωμένο Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα. Σοφία Καλογρίδη Σχολική Σύμβουλος Ολοήμερα Δημοτικά Σχολεία με Ενιαίο Αναμορφωμένο Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα Σοφία Καλογρίδη Σχολική Σύμβουλος ΔΣ ΕΑΕΠ Σε 960 ολοήμερα Δημοτικά Σχολεία της χώρας, 12/θεσια και με τον μεγαλύτερο μαθητικό πληθυσμό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ - ΦΑΣΗ Β (2013-2014)

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ - ΦΑΣΗ Β (2013-2014) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ - ΦΑΣΗ Β (2013-2014) Ενότητα που αφορά στη διδασκαλία (βάσει του σχολικού γλωσσικού εγχειριδίου): Σκανταλιές (5 η Ενότητα, Β.Μ., τεύχος

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητική Εργασία Β2

Ερευνητική Εργασία Β2 ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΓΕΛ ΠΑΤΡΑΣ Ερευνητική Εργασία Β2 Σχολικό έτος 2014-15 Β τετράμηνο Θέμα: «Τριτοβάθμια Εκπαίδευση και επαγγελματική αποκατάσταση» Ερευνητικό υποερώτημα: «Ποια τα Κριτήρια για την επιλογή

Διαβάστε περισσότερα

Β06Σ03 ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ

Β06Σ03 ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Β06Σ03 ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ Ενότητα 2: Επαγωγική-περιγραφική στατιστική, παραµετρικές

Διαβάστε περισσότερα

ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ. Μαρίτσα Καμπούρογλου, Λογοπεδικός. Ίδρυμα για το Παιδί «Η Παμμακάριστος»

ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ. Μαρίτσα Καμπούρογλου, Λογοπεδικός. Ίδρυμα για το Παιδί «Η Παμμακάριστος» ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ Μαρίτσα Καμπούρογλου, Λογοπεδικός Ίδρυμα για το Παιδί «Η Παμμακάριστος» ΑΝ ΜΠΟΡΟΥΣΕ ΝΑ ΜΙΛΗΣΕΙ... Στόχοι της γλωσσικής παρέμβασης Νηπιακή ηλικία : Η ανάπτυξη να παραλληλιστεί με την

Διαβάστε περισσότερα

Διασκεδάζουμε μαθαίνοντας μαζί! Πώς μαθαίνουν τα μικρά παιδιά τα Αγγλικά ως ξένη γλώσσα

Διασκεδάζουμε μαθαίνοντας μαζί! Πώς μαθαίνουν τα μικρά παιδιά τα Αγγλικά ως ξένη γλώσσα Διασκεδάζουμε μαθαίνοντας μαζί! Πώς μαθαίνουν τα μικρά παιδιά τα Αγγλικά ως ξένη γλώσσα Πώς μαθαίνουν τα μικρά παιδιά τα Αγγλικά ως ξένη γλώσσα Τα μικρά παιδιά είναι χρήστες της φυσικής τους γλώσσας.

Διαβάστε περισσότερα

Γλαύκη Γκότση, Δρ. Ιστορίας της Τέχνης

Γλαύκη Γκότση, Δρ. Ιστορίας της Τέχνης Γλαύκη Γκότση, Δρ. Ιστορίας της Τέχνης Γυναίκες καλλιτέχνες και δημόσιος χώρος στη σύγχρονη Ελλάδα: όροι και όρια μιας σχέσης Διάχυτη είναι στις μέρες μας η αντίληψη ότι πλέον οι αντιξοότητες, θεσμικές

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ: ΚΛΙΤΙΚΗ ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑ Το κλιτικό παράδειγμα λόγιων τύπων μετοχών σε -ων ουσα, -ον / -ών, - ώσα, - ών/ -ών, -ούσα, -ούν

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ: ΚΛΙΤΙΚΗ ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑ Το κλιτικό παράδειγμα λόγιων τύπων μετοχών σε -ων ουσα, -ον / -ών, - ώσα, - ών/ -ών, -ούσα, -ούν ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ: ΚΛΙΤΙΚΗ ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑ Το κλιτικό παράδειγμα λόγιων τύπων μετοχών σε -ων ουσα, -ον / -ών, - ώσα, - ών/ -ών, -ούσα, -ούν Περιεχόμενα 1. Εισαγωγή 1.1 Παρουσίαση του θέματος 1.2 Η προσέγγιση

Διαβάστε περισσότερα

Ας µιλήσουµε Ελληνικά

Ας µιλήσουµε Ελληνικά Ας µιλήσουµε Ελληνικά I Το όνοµά µου: Πόσων χρονών είµαι: Σε ποια τάξη πηγαίνω: Σε ποιο σχολείο πηγαίνω: Η πόλη µου / Το χωριό µου: ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2011 Μέρος Α Κατανόηση προφορικού λόγου 1 Άσκηση 1 Άκουσε

Διαβάστε περισσότερα

Νεοελληνική γλώσσα. α γυμνασίου. σχέδια μαθήματος. προτάσεις διδασκαλίας. Αναστασία Καστανά ΜΑΕd. sxediomathimatos.gr online publishing

Νεοελληνική γλώσσα. α γυμνασίου. σχέδια μαθήματος. προτάσεις διδασκαλίας. Αναστασία Καστανά ΜΑΕd. sxediomathimatos.gr online publishing Νεοελληνική γλώσσα α γυμνασίου σχέδια μαθήματος προτάσεις διδασκαλίας Αναστασία Καστανά ΜΑΕd sxediomathimatos.gr online publishing Νεοελληνική γλώσσα α γυμνασίου σχέδια μαθήματος προτάσεις διδασκαλίας

Διαβάστε περισσότερα

Υποθετικές προτάσεις και λογική αλήθεια

Υποθετικές προτάσεις και λογική αλήθεια Υποθετικές προτάσεις και λογική αλήθεια Δρ. Παναγιώτης Λ. Θεοδωρόπουλος Σχολικός Σύμβουλος κλάδου ΠΕ03 www.p-theodoropoulos.gr Περίληψη Στην εργασία αυτή επιχειρείται μια ερμηνεία της λογικής αλήθειας

Διαβάστε περισσότερα

Διεθνές Συνέδριο για τη Διδασκαλία & την Πιστοποίηση της Ελληνικής ως Ξένης/Δεύτερης Γλώσσας Θεσσαλονίκη, 25 Οκτωβρίου 2014

Διεθνές Συνέδριο για τη Διδασκαλία & την Πιστοποίηση της Ελληνικής ως Ξένης/Δεύτερης Γλώσσας Θεσσαλονίκη, 25 Οκτωβρίου 2014 Διεθνές Συνέδριο για τη Διδασκαλία & την Πιστοποίηση της Ελληνικής ως Ξένης/Δεύτερης Γλώσσας Θεσσαλονίκη, 25 Οκτωβρίου 2014 Στο υποέργο Π2γ: Προσαρμογή υλικού για τη διδασκαλία / εκμάθηση και πιστοποίηση

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΜΗΧΑΝΟΓΡΑΦΙΚΟΥ ΔΕΛΤΙΟΥ

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΜΗΧΑΝΟΓΡΑΦΙΚΟΥ ΔΕΛΤΙΟΥ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΜΗΧΑΝΟΓΡΑΦΙΚΟΥ ΔΕΛΤΙΟΥ ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΧΡΗΣΗΣ ΥΠΟΨΗΦΙΟΥ ΕΠΑΛ Α Έκδοση 1.0, Ιούνιος 2014 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΛΙΣΤΑ ΣΧΗΜΑΤΩΝ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Γεωργία Σάββα Β.Διευθύντρια

Γεωργία Σάββα Β.Διευθύντρια Γεωργία Σάββα Β.Διευθύντρια Φάση 1: Διάγνωση Φάση 2: Οργάνωση Ετοιμασία Φάση 3: Εφαρμογή Ο εκπαιδευτικός είναι υπεύθυνος ώστε να διαγνώσει τα διαφορετικά επίπεδα της τάξης του Μικρές, συντρέχουσες αξιολογήσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΣΠΑΘΑΡΑΣ ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΣΠΑΘΑΡΑΣ ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΣΠΑΘΑΡΑΣ ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ Απάντηση ερωτήσεων σχετικά με την οργάνωση των Ερευνητικών Εργασιών στο Γενικό Λύκειο κατά το σχολικό έτος 2012-2013 ΛΑΜΙΑ: ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2012 Αγαπητοί/ες

Διαβάστε περισσότερα

Master s Degree. www.unic.ac.cy. Μεταπτυχιακό στις Επιστήμες Αγωγής (Εξ Αποστάσεως)

Master s Degree. www.unic.ac.cy. Μεταπτυχιακό στις Επιστήμες Αγωγής (Εξ Αποστάσεως) Master s Degree www.unic.ac.cy Μεταπτυχιακό στις Επιστήμες Αγωγής (Εξ Αποστάσεως) «Σε αυτό το ταξίδι για την ανακάλυψη της γνώσης μας εντυπωσίασε ιδιαίτερα η οργάνωση και το φιλικό κλίμα του Πανεπιστημίου.»

Διαβάστε περισσότερα

Πλαίσιο Σχεδιασμού και Οργάνωσης Διδασκαλίας

Πλαίσιο Σχεδιασμού και Οργάνωσης Διδασκαλίας ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΦΑΣΗ Β (2013-2014) Πλαίσιο Σχεδιασμού και Οργάνωσης Διδασκαλίας Ενότητα που αφορά στη διδασκαλία (βάσει του σχολικού γλωσσικού εγχειριδίου):

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΠΣ) Χρίστος Δούκας Αντιπρόεδρος του ΠΙ

ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΠΣ) Χρίστος Δούκας Αντιπρόεδρος του ΠΙ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΠΣ) Χρίστος Δούκας Αντιπρόεδρος του ΠΙ Οι Δ/τές ως προωθητές αλλαγών με κέντρο τη μάθηση Χαράσσουν τις κατευθύνσεις Σχεδιάσουν την εφαρμογή στη σχολική πραγματικότητα Αναπτύσσουν

Διαβάστε περισσότερα

Νίκος Σταματόπουλος «Αρχές Διατήρησης» vs «Νόμοι του Νεύτωνα»

Νίκος Σταματόπουλος «Αρχές Διατήρησης» vs «Νόμοι του Νεύτωνα» «Αρχές Διατήρησης» vs «Νόμοι του Νεύτωνα» Ερώτημα 1 ο : Ποιες από αυτές τις «αρχές» είναι όντως αρχές και ποιες δεν είναι; Ερώτημα 2 ο : Ποιο έχει μεγαλύτερη ισχύ; η «αρχή» ή ο «νόμος»; Ερώτημα 3 ο : Ποιο

Διαβάστε περισσότερα

Ο κανονισμός λειτουργίας των μαθητικών κοινοτήτων σε «Κείμενο για όλους»

Ο κανονισμός λειτουργίας των μαθητικών κοινοτήτων σε «Κείμενο για όλους» Ο κανονισμός λειτουργίας των μαθητικών κοινοτήτων σε «Κείμενο για όλους» Δείτε εδώ τον κανονισμό λειτουργίας των μαθητικών κοινοτήτων, μεταγραμμένο σε «Κείμενο για όλους»*. Στη μορφή αυτή, ο κανονισμός:

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΓΛΩΣΣΙΑ VIII ΛΟΓΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ: ΜΑΪΣΤΡΟΣ ΓΙΑΝΗΣ, ΠΑΠΑΚΙΤΣΟΣ ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ ΑΣΚΗΣΗ: ΔΙΟΡΘΩΣΗ ΕΚΦΡΑΣΕΩΝ (Β )

ΤΕΧΝΟΓΛΩΣΣΙΑ VIII ΛΟΓΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ: ΜΑΪΣΤΡΟΣ ΓΙΑΝΗΣ, ΠΑΠΑΚΙΤΣΟΣ ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ ΑΣΚΗΣΗ: ΔΙΟΡΘΩΣΗ ΕΚΦΡΑΣΕΩΝ (Β ) ΤΕΧΝΟΓΛΩΣΣΙΑ VIII ΛΟΓΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ: ΜΑΪΣΤΡΟΣ ΓΙΑΝΗΣ, ΠΑΠΑΚΙΤΣΟΣ ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ ΑΣΚΗΣΗ: ΔΙΟΡΘΩΣΗ ΕΚΦΡΑΣΕΩΝ (Β ) ΣΚΟΠΟΣ Σκοπός της άσκησης είναι ο σχεδιασμός και η υλοποίηση συστήματος διόρθωσης

Διαβάστε περισσότερα