Παραδοτέο Ν 4 Θεματικές Ενότητες για Εκπαιδευτικούς και Εκπαιδευτές/-τριες Συνομηλίκων βασισμένες στη Μεθοδολογία της «Αλληλοδιδακτικής»

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Παραδοτέο Ν 4 Θεματικές Ενότητες για Εκπαιδευτικούς και Εκπαιδευτές/-τριες Συνομηλίκων βασισμένες στη Μεθοδολογία της «Αλληλοδιδακτικής»"

Transcript

1 With the support of European Commission Πακέτο Εργασίας N 3 Δραστηριότητες Αλληλοδιδακτικής για την Πρόληψη της βίας μέσω της Ευαισθητοποίησης Μαθητών και Μαθητριών και της Προαγωγής μη Στερεοτυπικών Αντιλήψεων για τα δύο Φύλα στη Νέα Γενιά Παραδοτέο Ν 4 Θεματικές Ενότητες για Εκπαιδευτικούς και Εκπαιδευτές/-τριες Συνομηλίκων βασισμένες στη Μεθοδολογία της «Αλληλοδιδακτικής» Στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Προγράμματος DAPHNE ΙΙΙ με τίτλο «Δραστηριότητες Αλληλοδιδακτικής με στόχο την Ευαισθητοποίηση Μαθητών και Μαθητριών για την Αντιμετώπιση της Βίας κατά των Γυναικών στην Ευρώπη» [Αρ. Συμβολαίου: JLS/2007/DAP-1/100] 1 υλοποιήθηκε στην Ελλάδα από το Ευρωπαϊκό Δίκτυο κατά της Βίας παρέμβαση ευαισθητοποίησης μαθητών και μαθητριών με τίτλο: «Χτίζοντας Υγιείς Σχέσεις ανάμεσα στα Δύο Φύλα». Στα Κεφάλαια που ακολουθούν παρουσιάζεται η υλοποίηση του συγκεκριμένου προγράμματος στην Ελλάδα με τέτοιο τρόπο ώστε το παρόν να μπορεί να αποτελέσει χρήσιμο Οδηγό σε εκπαιδευτικούς ή άλλους επαγγελματίες που επιθυμούν να υλοποιήσουν ένα αντίστοιχο πρόγραμμα ευαισθητοποίησης εφήβων στο σχολείο 2. 1 Περισσότερες πληροφορίες για το Πρόγραμμα και την εμπειρία υλοποίησής του σε όλες τις χώρες που συμμετείχαν στο πρόγραμμα παρέχονται στην ιστοσελίδα: 2 Λεπτομερής περιγραφή της υλοποίησης του συγκεκριμένου προγράμματος σε δύο Λύκεια της Αθήνας είναι διαθέσιμη στο Παραδοτέο Ν 6: Τεκμηριωμένη Παρουσίαση της Υλοποίησης του Προγράμματος στα Σχολεία Ευρωπαϊκό Δίκτυο κατά της Βίας

2 1. Σκοπός του Προγράμματος ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α... για Εκπαιδευτικούς Το Πρόγραμμα «Χτίζοντας Υγιείς Σχέσεις ανάμεσα στα Δύο Φύλα» έχει ως στόχο να ευαισθητοποιήσει έφηβους και έφηβες στο φαινόμενο της έμφυλης βίας και να προάγει τη δημιουργία υγιών διαφυλικών σχέσεων με απώτερο στόχο την ανάπτυξη στάσεων και συμπεριφορών μηδενικής ανοχής στην βία. Το προσδοκώμενο μακροπρόθεσμο αποτέλεσμα του προγράμματος είναι μελλοντικές γενιές ανδρών και γυναικών με μηδενική ανοχή στην έμφυλη βία, χωρίς στερεοτυπικές αναπαραστάσεις για τους ρόλους των δύο φύλων, των οποίων οι σχέσεις θα χαρακτηρίζονται από ισοτιμία και αλληλοσεβασμό και, ως εκ τούτου, θα είναι απαλλαγμένες από κάθε μορφή έμφυλης βίας. Κατά τη διάρκεια του προγράμματος αγόρια και κορίτσια κινητοποιούνται για να διερευνήσουν τα στερεότυπα για τους ρόλους των φύλων, να αντιληφθούν τον τρόπο με τον οποίο επηρεάζουν αρνητικά την «υγεία» των διαφυλικών τους σχέσεων αλλά και των σχέσεών τους γενικότερα, ενθαρρύνοντας την ανάπτυξη πιο υγιών και ισότιμων σχέσεων. 2. Μεθοδολογία, Δομή, Οργανωτικό Σχήμα και Περιεχόμενο Το πρόγραμμα βασίζεται σε μεθόδους βιωματικής μάθησης και ενεργητικής συμμετοχής των εφήβων, μέσω της μεθόδου της αλληλοδιδακτικής μεταξύ συνομήλικων: δηλαδή, αρχικά ευαισθητοποιούνται και εκπαιδεύονται μαθητές και μαθήτριες που, στη συνέχεια, καλούνται να ευαισθητοποιήσουν όλα τα συνομήλικα άτομα που φοιτούν στο σχολείο τους μέσα από ομαδικές δραστηριότητες (βιωματικές ασκήσεις, δραματοποίηση, θεατρικά παιχνίδια, κ.ά.). Σκοπός, λοιπόν, είναι να εκπαιδευτεί και να εφοδιαστεί κατάλληλα μια ομάδα μαθητών και μαθητριών έτσι ώστε να μπορεί στη συνέχεια να αναλάβει το ρόλο των «εκπαιδευτών/-τριών συνομηλίκων» που θα μεταφέρουν την εμπειρία και τις γνώσεις που αποκόμισαν στα συνομήλικά τους άτομα. Η μέθοδος της αλληλοδιδακτικής έχει εφαρμοστεί ευρέως για την ευαισθητοποίηση των νέων σε θέματα, όπως, τα ναρκωτικά και το αλκοόλ, το AIDS και άλλα σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα, θέματα ψυχικής υγείας κλπ. Τα τελευταία χρόνια παρατηρούνται ολοένα και περισσότερα προγράμματα που χρησιμοποιούν τη μέθοδο της αλληλοδιδακτικής σε θέματα πρόληψης της ενδοοικογενειακής βίας, της βίας στις ρομαντικές και ερωτικές σχέσεις των εφήβων, της έμφυλης βίας, κλπ. (Turner, 2006; Hamnett, Marker, Davidson-Coronado & Silverio, 1999; Orpinas, Kelder, Frankowski, Murray, Zhang & Mcalister, 2000), τα οποία δείχνουν να είναι αποτελεσματικά τουλάχιστον ως προς την αύξηση των γνώσεων και την τροποποίηση των στάσεων των συμμετεχόντων/-ουσών ως προς τη βία στις σχέσεις. Η μέθοδος της αλληλοδιδακτικής είναι μια μέθοδος άτυπης εκπαίδευσης που επιτρέπει σε νεαρά άτομα να μάθουν, όχι από κάποιον «ειδικό» ή «εκπαιδευτικό» αλλά ο ένας από τον άλλον. Έχει σχεδιαστεί με τέτοιο τρόπο ώστε να διευκολύνει τη μετάδοση πληροφοριών μεταξύ συνομηλίκων, που στην προκειμένη περίπτωση αφορούν πληροφορίες για τα στερεότυπα των φύλων, τις υγιείς και μη υγιείς σχέσεις και την έμφυλη βία. Η μέθοδος της αλληλοδιδακτικής προτείνεται καθώς α) έχει φανεί ότι τα άτομα είναι πιο δεκτικά σε πληροφορίες που τους παρέχονται από συνομήλικα άτομα, και β) οι εκπαιδευτές/-τριες συνομηλίκων ξέρουν καλύτερα από κάθε άλλον πώς να προσελκύσουν το ενδιαφέρον της ομάδας των συνομηλίκων τους, τόσο ως προς το περιεχόμενο, όσο και ως προς τη 2

3 μετάδοση των πληροφοριών (Parkin & McKeganey, 2000; Shiner, 1999; Varenhorst, 1992). Το πρόγραμμα μπορεί να υλοποιηθεί σε σχολικές τάξεις Λυκείου ή Γυμνασίου, ακολουθώντας τη διάρθρωση που εμφανίζεται στον Πίνακα 1. Οι Φάσεις Α και Β είναι υποχρεωτικές ενώ η Φάση Γ είναι προαιρετική. Πίνακας 1. Δομή και Διάρθρωση του Προγράμματος ΦΑΣΗ Α Οργάνωση Λήψη άδειας ή αδειών που απαιτούνται για την υλοποίηση (βλ. Παραδοτέο Ν ο 5, Κεφ. 1) Οργάνωση και προετοιμασία o Επιλογή του τμήματος εκπαιδευτών/-τριών συνομηλίκων (βλ. παρόν Παραδοτέο Κεφ. 3) o Κατάρτιση ωρολογίου προγράμματος συναντήσεων o Κατάρτιση προγράμματος δραστηριοτήτων κάθε συνάντησης o Προετοιμασία υλικών ΦΑΣΗ Β Υλοποίηση 1 ο Στάδιο: Εκπαίδευση Εκπαιδευτών/-τριών Συνομηλίκων Διεξαγωγή Έρευνας Αναγκών Ευαισθητοποίηση μαθητών/-τριών μέσω της εφαρμογής του Προγράμματος «Χτίζοντας Υγιείς Σχέσεις ανάμεσα στα Δύο Φύλα» Εκπαίδευση των ευαισθητοποιημένων μαθητών/-τριών για να αναλάβουν το ρόλο των «εκπαιδευτών/-τριών συνομηλίκων» Αξιολόγηση της παρέμβασης 2 ο Στάδιο: Δραστηριότητες Αλληλοδιδακτικής Οργάνωση των Δραστηριοτήτων Αλληλοδιδακτικής Εφαρμογή του Προγράμματος «Χτίζοντας Υγιείς Σχέσεις ανάμεσα στα Δύο Φύλα» από τους/τις «εκπαιδευτές/-τριες συνομηλίκων» σε όλες τις τάξεις του σχολείου Αξιολόγηση της παρέμβασης ΦΑΣΗ Γ Διάχυση Εξωσχολικές Δραστηριότητες 3 Μια έκθεση/ εκδήλωση/ γιορτή μπορεί να διοργανωθεί μετά την ολοκλήρωση του προγράμματος, με στόχο τον εορτασμό της ολοκλήρωσής του και τη διάχυση των αποτελεσμάτων σε μεγαλύτερο πληθυσμό εκπαιδευτικών και μαθητών/-τριών. Στα Κεφάλαια που ακολουθούν περιγράφονται όλες οι Φάσεις του Προγράμματος Φάση Α : Οργάνωση Αφού ληφθεί η απαιτούμενη άδεια για την εφαρμογή του προγράμματος (για λεπτομερή περιγραφή, βλ. Κεφάλαιο 1 στο Παραδοτέο Ν ο 5), ο/η Συντονιστής/-τρια πρέπει να σχεδιάσει και να οργανώσει την ευαισθητοποίηση και την εκπαίδευση των Εκπαιδευτών/-τριών Συνομηλίκων, ως εξής: Τόπος εφαρμογής: η ευαισθητοποίηση της ομάδας μαθητών/-τριών που θα κληθεί να αναλάβει το ρόλο των «εκπαιδευτών/-τριών συνομηλίκων» μπορεί να πραγματοποιείται στη σχολική αίθουσα των παιδιών ή σε άλλο χώρο του σχολείου π.χ. μικρό αμφιθέατρο. Μέγεθος και σύσταση ομάδας: προτείνεται να επιλέξετε ένα ολόκληρο τμήμα μαθητών/- τριών του σχολείου για να εκπαιδευτεί έτσι ώστε να είναι σε θέση να αναλάβει το ρόλο των «εκπαιδευτών/-τριών συνομηλίκων». Επομένως, ο αριθμός των μελών της ομάδας των «εκπαιδευτών/-τριών συνομηλίκων» δεν θα ξεπερνά τα άτομα, που είναι το 3 Διάφορες εξωσχολικές δραστηριότητες μπορούν να πραγματοποιούνται όχι μόνο στο τέλος της παρέμβασης αλλά και παράλληλα με την εφαρμογή των Σταδίων 1 και 2 της Υλοποίησης. 3

4 σύνηθες μαθητικό δυναμικό μιας σχολικής τάξης στην Ελλάδα. Προτείνεται, εφόσον αυτό είναι δυνατόν, να επιλέξετε ένα τμήμα με όσο το δυνατόν ομοιόμορφη κατανομή των δύο φύλων. Επίσης, εφόσον είναι εφικτό, προτείνεται η ομάδα των ατόμων να διαιρείται σε δύο μικρότερες ομάδες (των ατόμων) που μπορεί να συντονίζονται είτε ταυτόχρονα από δύο Συντονιστές/-τριες ή σε διαφορετικό χρόνο η κάθε ομάδα από έναν/μια Συντονιστή/-τρια (βλ. και Παραδοτέο Ν ο 5, Κεφ. 3.3). Διάρκεια και συχνότητα συναντήσεων: η προτεινόμενη διάρκεια ευαισθητοποίησης των εκπαιδευτών/-τριών συνομηλίκων είναι τουλάχιστον 12 ώρες. Το πρόγραμμα μπορεί να υλοποιηθεί είτε σε 2 ημέρες (2 συναντήσεις) ή και σε περισσότερες με μικρότερη διάρκεια, ανάλογα με τη διαθεσιμότητα του εκάστοτε σχολείου αλλά και του/της εκπαιδευτικού που εφαρμόζει το πρόγραμμα. Επιπρόσθετα, μετά το τέλος της ευαισθητοποίησης χρειάζεται να αφιερωθούν 2-3 ώρες για την εκπαίδευση, καθοδήγηση και οργάνωση των δραστηριοτήτων αλληλοδιδακτικής που θα διεξάγουν οι εκπαιδευτές/-τριες συνομηλίκων. Τέλος, μπορείτε να αφιερώσετε επιπλέον ώρες σε διάφορες εξωσχολικές δραστηριότητες σχετιζόμενες με τη θεματολογία Φάση Β : Υλοποίηση Η Β φάση της υλοποίησης του προγράμματος αποτελείται από δύο στάδια, της εκπαίδευσης των Εκπαιδευτών/-τριών Συνομηλίκων και της ευαισθητοποίησης όλου του μαθητικού πληθυσμού μέσω δραστηριοτήτων αλληλοδιδακτικής. Επειδή οι δραστηριότητες του Προγράμματος «Χτίζοντας Υγιείς Σχέσεις ανάμεσα στα Δύο Φύλα» (1 η 3 η Ενότητα του Πίνακα 2) αποτελούν το μέσο για την ευαισθητοποίηση των μαθητών/-τριών που θα αναλάβουν το ρόλο των «εκπαιδευτών/-τριών συνομηλίκων» (1 ο Στάδιο), όσο και των συμμαθητών/-τριών τους (2 ο Στάδιο), θα παρουσιαστούν αναλυτικότερα στη συνέχεια. Πίνακας 2. Δομή και περιεχόμενο του Προγράμματος «Χτίζοντας Υγιείς Σχέσεις ανάμεσα στα Δύο Φύλα» (1 η 3 η Ενότητα) και της εκπαίδευσης Εκπαιδευτών/-τριών Συνομηλίκων (4 η 5 η Ενότητα) 1 η Ενότητα: Εισαγωγή (1 ο και 2 ο Στάδιο) Δραστηριότητα Στόχοι 1. Γνωριμία (εάν χρειάζεται) Γνωριμία με τους/τις μαθητές/-τριες 2. Έρευνα Αναγκών Συλλογή δεδομένων για την υφιστάμενη γνώση των μαθητών/- τριών, τις στάσεις και συμπεριφορές τους όσον αφορά τα στερεότυπα των δύο φύλων και την έμφυλη βία (συμπλήρωση ερωτηματολογίου πριν την παρέμβαση) 3. Προσδοκίες και Στόχοι Διερεύνηση των προσδοκιών των μαθητών/-τριών και ενημέρωση για τους στόχους του προγράμματος 4. Κανόνες Δημιουργία κλίματος εμπιστοσύνης και σεβασμού μέσω της δημιουργίας βασικών κανόνων που όλη η ομάδα οφείλει να σέβεται κατά τη διάρκεια του προγράμματος 2 η Ενότητα: Στερεότυπα και Κοινωνικοί Ρόλοι των δύο Φύλων (1 ο και 2 ο Στάδιο) Δραστηριότητα Στόχοι 1. Πώς είναι να είσαι κορίτσι - πώς Να μπορέσουν οι μαθητές/-τριες: είναι να είσαι αγόρι Να κατανοήσουν και να περιγράψουν τη διαφορά ανάμεσα στο 2. Οι ρόλοι των δύο φύλων βιολογικό και στο κοινωνικό φύλο, διακρίνοντας τα βιολογικά 3. Τι μου αρέσει τι δεν μου αρέσει χαρακτηριστικά από τους κοινωνικούς ρόλους, τις μαθημένες συμπεριφορές και τα στερεότυπα 4. Βιολογικό & Κοινωνικό Φύλο Να διερευνήσουν και να αναγνωρίσουν τα στερεότυπα και τις 5. Επαγγέλματα, ρόλοι και ανισότητες ανάμεσα στα δύο φύλα και τις συνέπειες αυτών των δραστηριότητες γυναικών και στερεοτυπικών αντιλήψεων για τα δύο φύλα ανδρών Να διερευνήσουν τις προσωπικές τους στάσεις και αντιλήψεις για 4

5 6. Συμφωνώ Διαφωνώ τους ρόλους των ανδρών και των γυναικών 7. Η Φυλακή του Φύλου μας Να κατανοήσουν την κοινωνική κατασκευή των ρόλων των δύο φύλων, πώς μαθαίνονται και πώς ενισχύονται. 3 η Ενότητα: Υγιείς & μη υγιείς σχέσεις - εισαγωγή στην Έμφυλη Βία (1 ο και 2 ο Στάδιο) Δραστηριότητα 1. Υγιείς & μη υγιείς σχέσεις αναγνωρίζοντας τις προειδοποιητικές ενδείξεις 2. Τι θα έκανες αν Τι είναι η έμφυλη βία (σενάρια έμφυλης βίας) 4. Πρόσωπα και Πράγματα 5. Μύθοι και πραγματικότητα 6. Το συνεχές των επώδυνων συμπεριφορών Στόχοι Να μπορέσουν οι μαθητές/-τριες: Να διερευνήσουν τα χαρακτηριστικά των υγιών και μη υγιών σχέσεων Να κατανοήσουν και να περιγράψουν τις έννοιες-κλειδιά της έμφυλης βίας (π.χ. ισχύς, έλεγχος) Να αναγνωρίσουν τις καθημερινές στάσεις και συμπεριφορές που στηρίζουν τις οικείες σε όλους/-ες μας αντιλήψεις για την αρρενωπότητα και τη θηλυκότητα, και οι οποίες συμβάλουν στην εμφάνιση της βίας ανάμεσα στα δύο φύλα Να αναγνωρίσουν τις λανθασμένες πεποιθήσεις που πολλές φορές συνδέονται με το θέμα της έμφυλης βίας (π.χ. «η ζήλια είναι ένδειξη αγάπης», «οι άνδρες είναι εκ φύσεως βίαιοι») Να ορίσουν και να αναγνωρίζουν τις τρεις κύριες μορφές της: ψυχολογική, σωματική, σεξουαλική κακοποίηση Να εντοπίσουν τα κύρια προειδοποιητικά σημάδια της έμφυλης βίας και να διερευνήσουν τις συνέπειές της Να σκεφτούν σε ποιον θα μπορούσαν να απευθυνθούν εάν βρίσκονται, ή εάν στο μέλλον βρεθούν, σε μια σχέση κακοποίησης. 4 η Ενότητα: Αλληλοδιδακτική (1 ο Στάδιο) Δραστηριότητα Στόχοι Ασκήσεις σχετικά με την επίδραση Κατανόηση του τρόπου με τον οποίο επηρεάζονται τα παιδιά από που ασκεί η ομάδα των συνομηλίκων τους συνομηλίκους τους και πώς μπορούν οι ίδιοι/-ες να ασκούν θετική επιρροή στους συνομηλίκους τους και εισαγωγή στην έννοια της αλληλοδιδακτικής, Συμπλήρωση ερωτηματολογίου Αξιολόγηση της παρέμβασης (στο τέλος της ενότητας) 5 η Ενότητα: Οργάνωση Δραστηριοτήτων Αλληλοδιδακτικής (2 ο Στάδιο) Δραστηριότητα Στόχοι Οργάνωση Δραστηριοτήτων Αλληλοδιδακτικής Κατανόηση του ρόλου που οι μαθητές/-τριες θα κληθούν να αναλάβουν ως «εκπαιδευτές/-τριες συνομηλίκων» Δημιουργία ομάδων Εκπαιδευτών/-τριών συνομηλίκων και κατανομή τους στις τάξεις του σχολείου Επιλογή δραστηριοτήτων που επιθυμούν να εφαρμόσουν στην τάξη στην οποία θα συντονίσουν το πρόγραμμα και εξοικείωση με το υλικό και τη χρήση του «Χτίζοντας Υγιείς Σχέσεις ανάμεσα στα Δύο Φύλα». Σε όλες τις συναντήσεις τα θρανία απομακρύνονται και οι μαθητές/-τριες δουλεύουν σε κύκλο ή σε μικρές ομάδες, ανάλογα με τη δραστηριότητα. Η επεξεργασία όλων των θεμάτων στις ενότητες 1-3 πραγματοποιείται μέσω αλληλεπιδραστικών ασκήσεων, συζήτησης και εργασίας των παιδιών είτε στην ολομέλεια ή σε μικρές ομάδες των 3-4 ατόμων, ανάλογα με τις ανάγκες κάθε άσκησης. Μπορεί να χρησιμοποιηθεί ποικιλία εκπαιδευτικών μεθόδων σε κάθε ενότητα, στις οποίες περιλαμβάνονται εργασίες σε ομαδικό ή ατομικό επίπεδο, παιχνίδια ρόλων και μη, ασκήσεις, ζωγραφική και συζητήσεις σε μεγάλες ομάδες. Η 1 η Ενότητα στοχεύει στη γνωριμία του/της Συντονιστή/-τριας και των μελών της ομάδας μεταξύ τους αλλά και με το πρόγραμμα και τον τρόπο «εργασίας» της ομάδας. Σ αυτή την εισαγωγική ενότητα/συνάντηση, οι μαθητές/-τριες ενημερώνονται για τους στόχους και το περιεχόμενο του προγράμματος, τη διάρκειά του, τις ημέρες και ώρες των συναντήσεων κλπ. Εάν ο/η Συντονιστής/-τρια δεν είναι πρόσωπο γνώριμο στους/στις μαθητές/-τριες (ή 5

6 εάν τα παιδιά δεν γνωρίζονται μεταξύ τους) τότε γίνεται η γνωριμία τους, είτε μέσα από παιχνίδια είτε με αυτοκόλλητα χαρτάκια στα οποία κάθε άτομο γράφει το όνομά του και φροντίζει να το έχει κολλημένο πάνω στην μπλούζα του καθ όλη τη διάρκεια των συναντήσεών. Εάν τα άτομα γνωρίζονται μεταξύ τους, τότε αυτή η δραστηριότητα αντικαθίσταται από μία άσκηση για «ζέσταμα». Στη συνέχεια ο/η Συντονιστής/-τρια διερευνά και καταγράφει τις προσδοκίες που έχουν τα παιδιά από το πρόγραμμα, ζητώντας τους να απαντήσουν στις ερωτήσεις: α. Με ποια θέματα πιστεύετε ότι θα ασχοληθούμε σ αυτό το πρόγραμμα που ονομάζεται «Χτίζοντας Υγιείς Σχέσεις ανάμεσα στα Δύο Φύλα»; β. Τι νομίζετε ότι έχετε να κερδίσετε από τη συμμετοχή σας σ αυτό το πρόγραμμα; Ο Συντονιστής επιβεβαιώνει τις ορθές και διορθώνει τυχόν εσφαλμένες προσδοκίες των παιδιών, αναφέροντας τους στόχους του προγράμματος. Στο τέλος της ενότητας αυτής, η ομάδα καθοδηγείται να θέσει τους κανόνες λειτουργίας της, τους οποίους δεσμεύονται να τηρούν όλα τα μέλη της ομάδας κατά τη διάρκεια όλων των συναντήσεων, όπως για παράδειγμα: δουλεύουμε ως ομάδα κάθε άτομο είναι ελεύθερο να εκφράζει την άποψή του ακούμε με προσοχή χωρίς να διακόπτουμε το άτομο που μιλάει όταν δεν καταλαβαίνουμε κάτι, ρωτάμε σεβόμαστε την άποψη των άλλων, ακόμα και όταν είναι διαφορετική από τη δική μας μπορούμε να διαφωνούμε με τις απόψεις άλλων αλλά χωρίς κριτική καμία άποψη ή ερώτηση δεν είναι λάθος ή χαζή εχεμύθεια Συνίσταται, είτε κατά την έναρξη αυτής της πρώτης συνάντησης, ή και νωρίτερα, να διεξαχθεί Έρευνα Αναγκών προκειμένου να διαπιστωθούν οι πραγματικές ανάγκες της ομάδας σε σχέση με τα υπό διερεύνηση θέματα. Τα παιδιά καλούνται, δηλαδή, να απαντήσουν ερωτήσεις που στοχεύουν να διερευνήσουν την υφιστάμενη γνώση τους, τις στάσεις και συμπεριφορές τους όσον αφορά τα στερεότυπα των δύο φύλων και την έμφυλη βία. Οι πληροφορίες που θα συλλέξει ο/η εκπαιδευτικός από τις απαντήσεις των παιδιών θα αποτελέσουν τη βάση για την επιλογή των καταλληλότερων δραστηριοτήτων για τη συγκεκριμένη τάξη. Με τις δραστηριότητες της 2 ης Ενότητας επιχειρείται η εισαγωγή και/ή εξοικείωση των μαθητών/-τριών στις έννοιες των στερεοτύπων και των κοινωνικών ρόλων των δύο φύλων. Τα παιδιά καθοδηγούνται, μέσω ασκήσεων όπως αυτή που παρουσιάζεται παρακάτω, να κατανοήσουν τις έννοιες βιολογικό και κοινωνικό φύλο να συζητήσουν πως διαφοροποιούνται μεταξύ τους αλλά και τι προσδοκούν οι άλλοι από εκείνους/-ες ως κορίτσια και ως αγόρια, πως δημιουργούνται αυτές οι προσδοκίες και πώς επηρεάζουν τη ζωή τους και τις επιλογές τους. ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΑΣΚΗΣΗΣ ΤΗΣ 2 ης ΕΝΟΤΗΤΑΣ: ΣΤΕΡΕΟΤΥΠΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΙ ΡΟΛΟΙ ΤΩΝ ΔΥΟ ΦΥΛΩΝ Τίτλος Βιολογικό και Κοινωνικό Φύλο 4 Διάρκεια Στόχος 30 λεπτά Να κατανοήσουν οι μαθητές/-τριες τη διαφορά ανάμεσα στο βιολογικό και το κοινωνικό φύλο, να διακρίνουν δηλαδή τα βιολογικά χαρακτηριστικά που 4 Δραστηριότητα προσαρμοσμένη από: - Williams, S. (1994). The Oxfam Gender Training Manual (pp ). Oxfam UK and Ireland. - Daphe Program: Artsafe & Conflict Transformation [JLS/2006/DAP-1/127/Y] 6

7 συνδέονται με το φύλο από τους κοινωνικούς ρόλους, τις μαθημένες συμπεριφορές και τα στερεότυπα του φύλου. Διαδικασία Ο/η συντονιστής/-τρια αρχικά διερευνά αν οι μαθητές/-τριες γνωρίζουν τη διαφορά ανάμεσα στο βιολογικό και το κοινωνικό φύλο (Τι εννοούμε όταν λέμε ότι ένα άτομο είναι «αρσενικού ή θηλυκού γένους»; Τι εννοούμε όταν λέμε «φύλο»; Σε τι διαφέρει ένα κορίτσι από ένα αγόρι; Εννοούμε κάτι με το οποίο έχουμε γεννηθεί ή κάτι που μας έχουν μάθει;). Κατόπιν, οι μαθητές/-τριες χωρίζονται σε μικρές ομάδες των 4-5 ατόμων και κάθε ομάδα παίρνει από ένα φύλλο εργασίας το οποίο περιλαμβάνει ορισμένες προτάσεις (όπως οι παρακάτω) για τις οποίες αφού τις συζητήσουν στην ομάδα τους αποφασίζουν αν πρόκειται για χαρακτηριστικό που αποδίδεται σε διαφορές βιολογικού ή κοινωνικού φύλου: Οι γυναίκες είναι καλύτερες στις δουλειές του σπιτιού σε σχέση με τους άνδρες Οι γυναίκες μένουν έγκυες ενώ οι άνδρες όχι Οι άνδρες δεν κλαίνε ενώ οι γυναίκες κλαίνε Τα κορίτσια είναι σεμνά, χαριτωμένα και συνεσταλμένα ενώ τα αγόρια είναι σκληρά και ζόρικα Οι γυναίκες μαγειρεύουν καλύτερα από τους άνδρες Οι άνδρες δεν μπορούν να προσέχουν τα παιδιά τόσο καλά όπως οι γυναίκες Οι γυναίκες έχουν εμμηνόρροια ενώ οι άνδρες όχι Τα κορίτσια παίζουν με κούκλες ενώ τα αγόρια παίζουν με αυτοκίνητα Οι γυναίκες δεν οδηγούν τρένα Τα κορίτσια φορούν φούστες ενώ τα αγόρια όχι Οι γυναίκες ακούν το κλάμα του μωρού τη νύχτα ενώ οι άνδρες όχι Οι γυναίκες θηλάζουν, οι άνδρες όχι Σε ορισμένες δουλειές, οι γυναίκες πληρώνονται λιγότερο σε σχέση με τους άνδρες για την ίδια εργασία Η δουλειά του υδραυλικού είναι για άνδρες Στην αρχαία Ελλάδα οι άνδρες συμμετείχαν στη διακυβέρνηση του κράτους ή σε άλλες εκδηλώσεις της δημόσιας ζωής ενώ οι γυναίκες έμεναν στο σπίτι Οι μαθητές/-τριες, βάσει της γνώσης που αποκτούν για το κοινωνικό και βιολογικό φύλο, διερευνούν τους κοινωνικούς ρόλους στο περιβάλλον τους και συζητούν για το πώς μπορεί να επηρεάζεται η ζωή τους από τις προσδοκίες και τα στερεότυπα του φύλου. Τα θέματα συζήτησης σε αυτή τη δεύτερη ενότητα μέσω αντίστοιχων αλληλεπιδραστικών δραστηριοτήτων μπορεί να είναι: Πώς αισθάνονται τα ίδια τα παιδιά όταν τους δίνονται καθορισμένοι ρόλοι και πρέπει να συμπεριφερθούν σύμφωνα με αυτούς και πώς τα περιορίζουν; Τι είναι αυτό που μας αναγκάζει να κάνουμε πράγματα που δεν μας αρέσουν ή/και να μην κάνουμε πράγματα που μας αρέσουν; Ποιο από τα δύο φύλα φαίνεται να έχει περισσότερη δύναμη/να είναι πιο ισχυρό στην κοινωνία μας; Γιατί ορισμένες δουλειές/δραστηριότητες γίνονται μόνο από γυναίκες και ορισμένες μόνο από άνδρες; Γιατί δεν μπορούν να γίνουν και από τα δύο φύλα; Ισχύουν στην 7

8 πραγματικότητα αυτοί οι λόγοι; Από που προέρχονται αυτοί οι λόγοι: από το βιολογικό φύλο ή από την κοινωνία; Τι αποτρέπει τις γυναίκες και τους άνδρες από το να κάνουν κάποια επαγγέλματα /δραστηριότητες και γιατί; Μπορεί να αλλάξει αυτό; Από που μαθαίνουμε αυτούς τους ρόλους των δύο φύλων; Πότε ξεκινάμε να τους μαθαίνουμε; Όταν αποδεχόμαστε τους στερεότυπους ρόλους των δύο φύλων: o τι προσδοκίες αναπτύσσουν οι άνδρες για τις γυναίκες; o τι προσδοκίες αναπτύσσουν οι γυναίκες για τους άνδρες; Πώς μπορούν αυτές οι προσδοκίες να επηρεάσουν τους στόχους και τα όνειρά μας για το μέλλον; Τι μπορούμε να κάνουμε για να διαχειριστούμε αυτές τις προσδοκίες και ταυτόχρονα να πετύχουμε τους στόχους μας; Τι είναι αυτό που μας αναγκάζει να συμμορφωνόμαστε με τα στερεότυπα του φύλου μας; Τι κόστος έχει αυτό για ένα αγόρι/κορίτσι; Στο τέλος της 2 ης Ενότητας, αφού ζητήσετε από τους/τις μαθητές/-τριες να χωριστούν σε ζευγάρια (κατά προτίμηση ένα αγόρι και ένα κορίτσι), κάθε ζεύγος θα πρέπει να διαλέξει ποιες από τις δραστηριότητες στις οποίες συμμετείχαν τους άρεσαν και θα ήθελαν να εφαρμόσουν κατά τη διάρκεια των δραστηριοτήτων αλληλοδιδακτικής στα συνομήλικά τους άτομα. Στην περίπτωση που ο αριθμός της ομάδας είναι μονός, καθοδηγείστε τα παιδιά να σχηματίσουν ζευγάρια και τριάδες, προκειμένου να αποφύγετε κάποιο παιδί να μείνει μόνο του (τα πλεονεκτήματα της χρήσης ζευγών ή τριάδων εκπαιδευτών/-τριών συνομηλίκων, έναντι μεμονωμένων ατόμων, περιγράφονται στο Παραδοτέο Ν ο 5, Κεφ. 3.3). Η 3 η ενότητα, όπως επισημαίνεται και από το όνομά της, «Υγιείς & μη υγιείς σχέσεις - εισαγωγή στην Έμφυλη Βία», στοχεύει να δώσει στους/στις μαθητές/-τριες την ευκαιρία να εντοπίσουν και να συζητήσουν τι χαρακτηρίζει μια υγιή και μη-υγιή σχέση, τι είναι η έμφυλη βία, αλλά και πώς συνδέονται οι κοινωνικές αντιλήψεις για τους στερεότυπους ρόλους των ανδρών και των γυναικών με την έμφυλη βία και τη βία στις ερωτικές σχέσεις. Τα παιδιά καθοδηγούνται, μέσω ασκήσεων όπως αυτές που παρουσιάζονται παρακάτω, να κατανοήσουν την έννοια της έμφυλης βίας, τις μορφές της, τις προειδοποιητικές ενδείξεις, να δώσουν παραδείγματα και να συζητήσουν. ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ ΑΣΚΗΣΕΩΝ ΤΗΣ 3 ης ΕΝΟΤΗΤΑΣ: ΥΓΙΕΙΣ ΚΑΙ ΜΗ ΥΓΙΕΙΣ ΣΧΕΣΕΙΣ - ΕΜΦΥΛΗ ΒΙΑ Τίτλος Υγιείς και μη υγιείς σχέσεις Διάρκεια λεπτά Στόχος Να δοθεί η ευκαιρία στους/στις μαθητές/-τριες να διερευνήσουν τα χαρακτηριστικά των υγιών και μη υγιών σχέσεων και ποια χαρακτηριστικά μη υγιών σχέσεων μπορεί να αποτελούν προειδοποιητικές ενδείξεις μιας βίαιης σχέσης. Διαδικασία Τα παιδιά χωρίζονται σε μικρές ομάδες των 4-5 ατόμων και κάθε ομάδα παίρνει μια σειρά από αυτοκόλλητες ετικέτες στις οποίες αναγράφονται χαρακτηριστικά υγιών και μη υγιών σχέσεων αλλά και μια σειρά από κενές ετικέτες στις οποίες καλούνται να καταγράψουν επιπλέον χαρακτηριστικά μιας υγιούς και μη υγιούς σχέσης. Κατόπιν καλούνται να ταξινομήσουν τις κάρτες που έχουν στα χέρια τους και να τις κολλήσουν σε δυο μεγάλα φύλλα χαρτιού που το ένα έχει επικεφαλίδα «Υγιείς Σχέσεις» και το άλλο «Μη Υγιείς Σχέσεις» και ακολουθεί συζήτηση: 8

9 Ποιο είναι κατά τη γνώμη σας το σημαντικότερο πράγμα που χαρακτηρίζει μια υγιή σχέση; Τι κατά τη γνώμη σας χαρακτηρίζει μια μη υγιή σχέση; Μια μη υγιής σχέση μπορεί να μετατραπεί σε βίαιη σχέση; Ποια από τα χαρακτηριστικά των μη υγιών σχέσεων νομίζετε ότι μπορεί να αποτελούν προειδοποιητικές ενδείξεις ότι η σχέση μπορεί να γίνει βίαιη; Γιατί νομίζετε ότι είναι δύσκολο μερικές φορές για κάποιον/-α να αναγνωρίσει ότι βρίσκεται σε μια μη υγιή σχέση; Γιατί μένουν ορισμένα άτομα σε μια μη υγιή σχέση; Εάν κάποιος/-α βρίσκεται σε μια μη υγιή σχέση, τι μπορεί να κάνει; Τίτλος Τι είναι η έμφυλη βία; Διάρκεια 45 λεπτά Στόχος Να καθοδηγηθούν οι μαθητές/-τριες να αναγνωρίσουν ποιες συμπεριφορές σε μια σχέση είναι βίαιες και τις μορφές της έμφυλης βίας (σωματική, ψυχολογική, σεξουαλική). Διαδικασία Ο/η Συντονιστής/-τρια μοιράζει στα παιδιά διάφορα υποθετικά σενάρια που περιγράφουν σχέσεις δύο ή περισσότερων προσώπων στις οποίες μπορεί να υπάρχει κάποιας μορφής βία αλλά μπορεί και όχι. Τα παιδιά, αφού σχηματίσουν ομάδες (ανάλογα με τον αριθμό των ατόμων που εμπλέκονται σε κάθε σενάριο), μελετούν το σενάριό τους και καλούνται να «ζωντανέψουν» και να αναπαραστήσουν την κάθε ιστορία με θεατρικό τρόπο στα υπόλοιπα μέλη της ομάδας (ακροατήριο), υιοθετώντας τους ρόλους που περιγράφονται σε κάθε ιστορία. Στο τέλος κάθε θεατρικού παιχνιδιού, ο/η Συντονιστής/-τρια θέτει ερωτήσεις με βάση τις οποίες, το ακροατήριο πρέπει να εντοπίσει εάν υπάρχει ή όχι κάποιας μορφής βία στη σχέση που περιγράφει το σενάριο και να αιτιολογήσουν την απάντησή τους. Μέσω της συζήτησης αναγνωρίζονται ποιες είναι εκείνες οι μη-υγιείς συμπεριφορές που οδηγούν την ομάδα στο συμπέρασμα ότι υπάρχει βία στη συγκεκριμένη σχέση. Επιπρόσθετα, στα σενάρια που αναγνωρίζεται μια βίαιη σχέση, η ομάδα καλείται να αναγνωρίσει και τον τύπο της βίας (σωματική/ψυχολογική/σεξουαλική). Ο/η Συντονιστής/-τρια μπορεί, με αφορμή το κάθε σενάριο, να εισάγει και επιπρόσθετες συνθήκες που να οδηγήσουν την ομάδα σε περαιτέρω προβληματισμό, όπως για παράδειγμα: αν αυτό συνέβαινε μόνο μια φορά, θα λέγατε ότι είναι μια σχέση βίαιη; Με αυτό τον τρόπο, οι απαντήσεις των παιδιών βοηθούν την ομάδα να σχηματίσει το δικό της ορισμό για την έμφυλη βία. Τα θέματα συζήτησης της 3 ης ενότητας περιλαμβάνουν: Ποιο είναι (κατά τη γνώμη των παιδιών) το σημαντικότερο πράγμα που χαρακτηρίζει μια «υγιή σχέση»; Πώς μοιάζει αυτή η σχέση; Πώς συμπεριφέρεται το ένα άτομο στο άλλο; Τι κατά τη γνώμη σας είναι αυτό που χαρακτηρίζει μια «μη υγιή σχέση»; Πώς μοιάζει; Πώς συμπεριφέρεται το ένα άτομο στο άλλο; Ποια από τα χαρακτηριστικά των «μη υγιών σχέσεων» μπορεί να αποτελούν προειδοποιητικές ενδείξεις ότι η σχέση μπορεί να γίνει βίαιη; 9

10 Γιατί είναι δύσκολο μερικές φορές να αναγνωρίσει κάποιος/-α ότι βρίσκεται σε μια «μη υγιή σχέση»; Γιατί μένουν ορισμένα άτομα σε μια «μη υγιή σχέση»; Εάν κάποιος/-α βρίσκεται σε μια μη υγιή σχέση, τι μπορεί να κάνει; Υπάρχουν μορφές βίας που σχετίζονται με το φύλο του ατόμου; Ποια νομίζετε ότι είναι η πιο συχνή μορφή βίας κατά των γυναικών; Κατά των ανδρών; Είναι μόνο οι άνδρες βίαιοι ή είναι και οι γυναίκες; Ποια είναι η πιο συχνή μορφή βίας που χρησιμοποιούν οι γυναίκες; Τι λόγους έχει ένα άτομο που υφίσταται βία να μιλήσει σε κάποιον/-α για αυτό που του/της συμβαίνει και τι λόγους έχει για να μη μιλήσει; Από που μπορεί να ζητήσει βοήθεια ένα άτομο που βρίσκεται σε μια σχέση κακοποίησης; Ποιες είναι οι πιο συχνές μορφές βίας που εμφανίζονται στις ερωτικές/ρομαντικές σχέσεις; Υπάρχουν φορές που «αξίζει» ένα άτομο, είτε άνδρας είτε γυναίκα, να υφίσταται κάποιας μορφής βία; Γιατί; Υπάρχει κάποια σχέση ανάμεσα στη δύναμη/ισχύ και τη βία; Σε ποια είδη σχέσεων το ένα άτομο μπορεί να έχει μεγαλύτερη ισχύ επάνω στο άλλο άτομο; Ποιες είναι οι συνέπειες της βίας στα άτομα; Στις σχέσεις; Στις κοινότητες; Όπως και στην προηγούμενη ενότητα, στο τέλος της 3 ης Ενότητας κάθε ζευγάρι/τριάδα «εκπαιδευτών/-τριών συνομηλίκων» θα πρέπει να επιλέξει ποιες δραστηριότητες θέλουν να εφαρμόσουν κατά τη διάρκεια των δραστηριοτήτων αλληλοδιδακτικής. Η 4 η και η 5 η Ενότητα της Φάσης Β παρουσιάζονται στο Κεφάλαιο Β, καθώς αφορούν αφενός την εκπαίδευση των ήδη ευαισθητοποιημένων μαθητών/-τριών προκειμένου να είναι σε θέση να εφαρμόσουν μέσω αλληλοδιδακτικής το πρόγραμμα «Χτίζοντας Υγιείς Σχέσεις ανάμεσα στα Δύο Φύλα» και αφετέρου την οργάνωση της υλοποίησης των Δραστηριοτήτων Αλληλοδιδακτικής Φάση Γ : Διάχυση Εξωσχολικές δραστηριότητες Διάφορες εξωσχολικές δραστηριότητες μπορούν να πραγματοποιηθούν είτε παράλληλα με τη διεξαγωγή της φάσης Β είτε μετά την ολοκλήρωση του προγράμματος, με στόχο τη διάχυση των αποτελεσμάτων του. Εντελώς παραδειγματικά, αναφέρονται οι εξής: διοργάνωση επισκέψεων σε φορείς που δραστηριοποιούνται στο χώρο της πρόληψης της έμφυλης βίας, δημιουργία ομάδων εργασίας μαθητών/-τριών που θα αναλάβουν διάφορα έργα της αρεσκείας τους, π.χ. κατασκευή υλικού ευαισθητοποίησης με στόχο να διανεμηθεί σε μέλη της κοινότητας (π.χ. ημερολόγιο με μηνύματα για την πρόληψη της βίας), ζωγραφιές, διοργάνωση θεατρικής παράστασης κλπ. Επίσης, μπορούν να δοθούν θέματα ασκήσεων για προετοιμασία είτε στο σπίτι είτε στο σχολείο από τα οποία μπορούν να διαλέξουν θέματα που τους αρέσουν, να τα προετοιμάσουν και να παρουσιάσουν το αποτέλεσμα των εργασιών τους σε μια εκδήλωση που μπορεί να πραγματοποιηθεί στο τέλος του προγράμματος παρουσία της σχολικής κοινότητας αλλά και συγγενών των παιδιών. Τέτοια θέματα ασκήσεων μπορεί να περιλαμβάνουν: 1. Δημιουργία κολάζ με εικόνες γυναικών και ανδρών από περιοδικά, εφημερίδες, internet, κλπ. με στόχο την απεικόνιση του τρόπου με τον οποίο τα Μ.Μ.Ε. «αντιλαμβάνονται» και αναπαριστούν τους ρόλους των δύο φύλων και τον εντοπισμό των μηνυμάτων που περνά αυτός ο τρόπος αναπαράστασης. 10

11 2. Διερεύνηση του τρόπου με τον οποίο απεικονίζονται οι άνδρες και οι γυναίκες/ τα αγόρια και τα κορίτσια στα σχολικά βιβλία: τα παιδιά μπορούν να φωτοτυπήσουν αποσπάσματα κειμένων ή εικόνες από τα σχολικά βιβλία (ανεξαρτήτως τάξης) που δείχνουν ισότητα ή ανισότητα των δύο φύλων. Επίσης, μπορεί να γίνει και περιγραφή περιστατικών από την καθημερινή ζωή στο σχολείο που δείχνουν ισότητα ή ανισότητα των δύο φύλων 3. Διερεύνηση του τρόπου με τον οποίο απεικονίζονται οι άνδρες και οι γυναίκες/ τα αγόρια και τα κορίτσια στην τηλεόραση (διαφημίσεις, τηλεοπτικές σειρές, ταινίες): τα παιδιά παρακολουθούν με κριτικό μάτι και εντοπίζουν διαφημίσεις και/ή σκηνές από τηλεοπτικές σειρές/ταινίες όπου: παρουσιάζονται στερεοτυπικοί ρόλοι των δύο φύλων, ενισχύοντας έτσι την ανισότητα των φύλων παρουσιάζονται μη-στερεοτυπικοί ρόλοι των δύο φύλων, προάγοντας έτσι την ισότητα των φύλων 4. Προετοιμασία θεατρικής παράστασης με σενάριο που τα ίδια τα παιδιά μπορούν να φτιάξουν με θέμα την ανισότητα ανάμεσα στα δύο φύλα (π.χ. θεατρική παράσταση με αντεστραμμένους τους κοινωνικούς ρόλους των δύο φύλων). 3. Επιλογή των Εκπαιδευτών/-τριών Συνομηλίκων Για την εφαρμογή του προγράμματος προτείνεται να μην γίνεται επιλογή συγκεκριμένων μαθητών/-τριών που θα κληθούν να αναλάβουν το ρόλο των Εκπαιδευτών/-τριών Συνομηλίκων (για αποφυγή τυχόν διακρίσεων) αλλά επιλογή ενός ολόκληρου τμήματος του σχολείου. Κάθε παιδί του συγκεκριμένου τμήματος θα πρέπει να έχει την ευκαιρία, εφόσον το επιθυμεί, να γίνει «εκπαιδευτής/-τρια συνομηλίκων» και να πραγματοποιήσει δραστηριότητες αλληλοδιδακτικής. Βασικός γνώμονας για την επιλογή του τμήματος θα πρέπει να είναι η ισάριθμη -όσο αυτό είναι δυνατόν- κατανομή αγοριών και κοριτσιών στο συγκεκριμένο τμήμα και όχι το πόσο «καλά», «υπάκουα» ή «έξυπνα» θεωρούνται τα παιδιά ενός τμήματος. Η επιλογή του τμήματος προτείνεται να γίνεται μεταξύ των τμημάτων της Β Τάξης Λυκείου (ή Γυμνασίου) για τους εξής λόγους: οι μαθητές/-τριες Γ Λυκείου έχουν περισσότερες υποχρεώσεις όσον αφορά τις επικείμενες εξετάσεις εισαγωγής στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση, οι μαθητές/-τριες της Β Λυκείου θα βρίσκονται κατά πάσα πιθανότητα στο ίδιο σχολείο και την επόμενη σχολική χρονιά, γεγονός που τους παρέχει τη δυνατότητα να επαναλάβουν την εμπειρία τους και την επόμενη σχολική χρονιά, εφόσον το επιθυμούν, ενώ οι μαθητές/-τριες της Α Λυκείου, ενδέχεται να μην αισθάνονται άνετα να συντονίσουν ομάδες μεγαλύτερων παιδιών (Γ Λυκείου). Ελλοχεύει επίσης ο κίνδυνος οι δέκτες (τα μεγαλύτερα παιδιά της Γ Λυκείου), αρκετά από τα οποία έχουν ήδη ρομαντικές ή ερωτικές σχέσεις, να μην λάβουν σοβαρά υπόψη τους τα μηνύματα, επειδή ακριβώς θα αξιολογήσουν ότι οι πομποί των μηνυμάτων (παιδιά της Α Λυκείου) διαθέτουν σημαντικά λιγότερες εμπειρίες για το υπό διερεύνηση θέμα. 4. Εποπτεία των Δραστηριοτήτων Αλληλοδιδακτικής Κατά την υλοποίηση των δραστηριοτήτων από τους/τις εκπαιδευτές/-τριες συνομηλίκων συνιστάται να είναι διαθέσιμα τα άτομα που τα εκπαίδευσαν (Συντονιστές/-τριες Συνομήλικων), σε κάποιο ξεχωριστό χώρο του σχολείου (π.χ. σε μια άδεια αίθουσα), 11

12 προκειμένου να μπορούν να προσφέρουν την όποια βοήθεια μπορεί να χρειαστούν οι εκπαιδευτές/-τριες συνομηλίκων κατά την υλοποίηση των δραστηριοτήτων αλλά και για να παρακολουθούν την πορεία της υλοποίησης. Ανά τα τακτά χρονικά διαστήματα οι συντονιστές/-τριες των εκπαιδευτών/-τριών συνομηλίκων μπορούν να επισκέπτονται τις ομάδες και να προσφέρουν βοήθεια εάν χρειάζεται. Επίσης, μετά το πέρας των δραστηριοτήτων οι Συντονιστές/-τριες συλλέγουν το αποτέλεσμα των εργασιών όλων των ομάδων (π.χ. συμπληρωμένα flipcharts, συμπληρωμένα φύλλα εργασίας) και συζητούν με τους/τις εκπαιδευτές/-τριες συνομηλίκων, προκειμένου να αξιολογήσουν την εμπειρία τους. 5. Πώς μπορεί να συνδεθεί το πρόγραμμα με τις σχολικές δραστηριότητες και τι μπορούν να κάνουν οι εκπαιδευτικοί Η θεματολογία του προγράμματος σχετίζεται στενά με τη θεματολογία των Προγραμμάτων Αγωγής Υγείας, και συγκεκριμένα με τις ενότητες α) Διαφυλικές σχέσεις σεξουαλική αγωγή, β) Ισότητα των δύο φύλων, γ) Διαπροσωπικές σχέσεις Ψυχική Υγεία. Οι ενότητες αυτές είναι μεν διαθέσιμες αλλά δυστυχώς δεν υπάρχει μέχρι στιγμής στην Ελλάδα επαρκές εκπαιδευτικό υλικό που να μπορεί να χρησιμοποιηθεί από εκπαιδευτικούς για την υλοποίηση προγραμμάτων πρόληψης της βίας κατά των γυναικών και κοριτσιών. Επίσης, τα προγράμματα Αγωγής Υγείας υλοποιούνται εκτός ωρολογίου προγράμματος και με εθελοντική συμμετοχή των παιδιών. Ωστόσο, το περιεχόμενο του προγράμματος συνδέεται με διάφορα γνωστικά αντικείμενα που διδάσκονται στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση. Για παράδειγμα, κατά τη διάρκεια των μαθημάτων του Σχολικού Επαγγελματικού Προσανατολισμού μπορούν οι μαθητές/-τριες να καθοδηγηθούν να διερευνήσουν τα στερεότυπα που επικρατούν γύρω από τα επαγγέλματα που θεωρούνται «ανδρικά» και «γυναικεία». Επίσης, οι εκπαιδευτικοί έχουν τη δυνατότητα, κατά τη διάρκεια της διδασκαλίας των γνωστικών αντικειμένων τους, να εντοπίζουν και να επισημαίνουν τυχόν στερεοτυπικές αναπαραστάσεις των δύο φύλων, που πολύ συχνά συναντάμε στα σχολικά εγχειρίδια. Και βέβαια, όσον αφορά το εκπαιδευτικό πλαίσιο, όπως και σε κάθε άλλο κοινωνικό πλαίσιο, ο σεξιστικός λόγος είναι κυρίαρχος και η άνιση μεταχείριση των δύο φύλων εμφανίζεται σε πολλά επίπεδα: στα σχολικά εγχειρίδια (κείμενο και εικονογράφηση), στο φύλο του ατόμου που είναι πιο πιθανό να διευθύνει το σχολείο ή να διδάσκει τα «θετικά» ή τα «θεωρητικά» μαθήματα, στον τρόπο επικοινωνίας μεταξύ εκπαιδευτικών, μεταξύ μαθητών/-τριών, αλλά και μεταξύ διδασκόντων/-ουσών και μαθητών/-τριών, κ.ά. Στα σχολικά εγχειρίδια το θηλυκό γένος είναι ανύπαρκτο καθώς έχει αντικατασταθεί από το αρσενικό. Το ίδιο όμως παρατηρείται και στο λόγο των εκπαιδευτικών και των δύο φύλων: «ποιος θα πει μάθημα σήμερα;» και όχι «ποιος ή ποια θα πει μάθημα;». Αν όλοι/-ες οι εκπαιδευτικοί προσπαθούσαν να συνηθίσουν να απευθύνονται στα παιδιά με λόγο μη σεξιστικό, τότε το όφελος θα ήταν μεγάλο. Η υιοθέτηση δηλαδή απλά και μόνο ενός μη σεξιστικού προφορικού και γραπτού λόγου κατά την καθημερινή επικοινωνία των εκπαιδευτικών με τους μαθητές και τις μαθήτριες συνιστά από μόνη της μια πολύ σημαντική παρέμβαση. Τέλος, στο πλαίσιο εκπαιδευτικών επισκέψεων που ενδέχεται να διοργανώνονται σε σχολεία, θα μπορούσαν να διοργανώνονται και επισκέψεις σε φορείς που δραστηριοποιούνται στο τομέα της πρόληψης ή της αντιμετώπισης της βίας κατά των γυναικών. 12

13 ΚΕΦΑΛΑΙΟ Β... για Εκπαιδευτές/-τριες Συνομηλίκων Το έργο των Εκπαιδευτών/-τριών Συνομηλίκων είναι να μεταφέρουν την εμπειρία τους στα συνομήλικά τους άτομα και να συμβάλλουν στην ευαισθητοποίησή τους μεταφέροντας το μήνυμα της πρόληψης της έμφυλης βίας, μέσω της υλοποίησης δραστηριοτήτων στις οποίες οι ίδιοι/-ες συμμετείχαν κατά τη διάρκεια της ευαισθητοποίησής τους. 1. Μεθοδολογία, Δομή, Οργανωτικό Σχήμα και Περιεχόμενο 1.1. Εκπαίδευση «Εκπαιδευτών/-τριών Συνομηλίκων» (Φάση Β, 1 ο Στάδιο) Εκτός από την ευαισθητοποίησή τους σε ζητήματα ισότητας των φύλων και βίας στις σχέσεις, που περιγράφτηκε στο Κεφάλαιο 2.2. (Ενότητες 1-3), οι εκπαιδευτές/-τριες συνομηλίκων πρέπει επίσης να εκπαιδευτούν έτσι ώστε να είναι σε θέση να κατανοούν τη φύση και το σκοπό της αλληλοδιδακτικής, τον τρόπο με τον οποίο επηρεάζονται από τα συνομήλικά τους άτομα και πώς μπορούν οι ίδιοι/-ες να ασκούν θετική ή/και αρνητική επιρροή στους συνομηλίκους τους, αλλά και το ρόλο που θα κληθούν να αναλάβουν ως «εκπαιδευτές/-τριες συνομηλίκων». Αυτός είναι και ο στόχος της 4 ης Ενότητας (βλ. παράδειγμα άσκησης παρακάτω). ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΑΣΚΗΣΗΣ 4 ης ΕΝΟΤΗΤΑΣ: ΑΛΛΗΛΟΔΙΔΑΚΤΙΚΗ Τίτλος Θετικά και αρνητικά πράγματα που έχω μάθει από συνομήλικά μου άτομα 5 Στόχος Να καθοδηγηθούν οι μαθητές/-τριες να κατανοήσουν τη φύση και το σκοπό της αλληλοδιδακτικής και το ρόλο που θα κληθούν να αναλάβουν ως «εκπαιδευτές/-τριες συνομηλίκων». Διαδικασία Τα παιδιά δημιουργούν μικρές ομάδες και τους ζητείται να συζητήσουν και να καταγράψουν πράγματα που έχουν μάθει από τα συνομήλικά τους άτομα, τόσο θετικά όσο και αρνητικά, καθώς και με ποιον τρόπο έχουν μάθει καθετί από τους συνομηλίκους τους. Μετά την παρουσίαση του αποτελέσματος της άσκησης οι ομάδες ενθαρρύνονται να σκεφτούν και να συζητήσουν τι τους έκανε εντύπωση από αυτά που έχουν μάθει από τους συνομηλίκους τους και γιατί, αλλά και να συζητήσουν για το θέμα της επιρροής που ασκούν τα συνομήλικά τους άτομα επάνω τους. Η δραστηριότητα αυτή μπορεί να συνεχιστεί αντιστρέφοντας τους ρόλους, ρωτώντας δηλαδή τα παιδιά την επιρροή που τα ίδια μπορούν να ασκήσουν στους συνομηλίκους τους. Στην 4 η Ενότητα ο/η Συντονιστής/-τρια αρχίζει επίσης να συζητάει με την ομάδα τον τρόπο με τον οποίο θα υλοποιηθούν οι δραστηριότητες αλληλοδιδακτικής. Στο τέλος της 4 ης ενότητας, συνίσταται να συμπληρώνουν οι εκπαιδευτές/-τριες συνομηλίκων ένα ερωτηματολόγιο αξιολόγησης (μετά το τέλος της Ενότητας), προκειμένου να αξιολογηθεί η επίδραση της συγκεκριμένης παρέμβασης. 5 Peer education Module 1 (Available at: assessed 5 July 2009) 13

14 Στόχος της 5 ης Ενότητας, είναι η όσο το δυνατόν πιο άρτια οργάνωση της υλοποίησης των δραστηριοτήτων αλληλοδιδακτικής με κάθε υπο-ομάδα 2-3 εκπαιδευτών/-τριών συνομηλίκων. Η συγκεκριμένη ενότητα μπορεί να πραγματοποιηθεί είτε σε μία συνάντηση είτε σε περισσότερες, ανάλογα με το εάν οι Δραστηριότητες Αλληλοδιδακτικής πρόκειται να πραγματοποιηθούν σε μία ή περισσότερες ημέρες. Σ αυτή τη συνάντηση ή τις συναντήσεις, καθορίζεται ποιο τμήμα του σχολείου θα αναλάβει κάθε ζευγάρι/τριάδα να ευαισθητοποιήσει, υπενθυμίζεται στους «εκπαιδευτές/-τριες συνομηλίκων» η σειρά και ο τρόπος διεξαγωγής των δραστηριοτήτων που έχουν επιλέξει και παραλαμβάνουν το απαραίτητο υλικό (που έχει προετοιμάσει ο/η συντονιστής/-τρια). Επιπλέον, οι «εκπαιδευτές/-τριες συνομηλίκων» λαμβάνουν χρήσιμες, πρακτικές, οδηγίες και έχουν την ευκαιρία να θέσουν τυχόν ερωτήματα και να συζητήσουν προβληματισμούς τους Οργάνωση (Φάση Β, 2 ο Στάδιο) Ο/η Συντονιστής/-τρια, μαζί με τους/τις «εκπαιδευτές/-τριες συνομηλίκων» οργανώνει την ευαισθητοποίηση όλων των μαθητών/-τριών του σχολείου, μέσω δραστηριοτήτων αλληλοδιδακτικής, ως εξής: Τόπος εφαρμογής: οι δραστηριότητες αλληλοδιδακτικής πραγματοποιούνται στη σχολική αίθουσα των μαθητών/-τριών που συμμετέχουν στις δραστηριότητες που θα συντονίζουν οι «εκπαιδευτές/-τριες συνομηλίκων». Μέγεθος και σύσταση ομάδας: όπως και κατά τη διάρκεια της ευαισθητοποίησης των εκπαιδευτών/-τριών συνομηλίκων, προτείνεται κάθε τμήμα μαθητών/-τριών που θα συμμετέχει στις δραστηριότητες αλληλοδιδακτικής να χωρίζεται σε 2 υπο-ομάδες (10-12 άτομα σε κάθε υπο-ομάδα) στις οποίες θα πρέπει να γίνει ισομερής κατανομή αγοριών και κοριτσιών. Κάθε υπο-ομάδα θα συντονίζεται από ένα ζευγάρι ή μια τριάδα «εκπαιδευτών/- τριών συνομηλίκων». Διάρκεια και συχνότητα συναντήσεων: η προτεινόμενη διάρκεια των δραστηριοτήτων αλληλοδιδακτικής είναι 6-8 ώρες, οι οποίες μπορεί να διεξαχθούν είτε όλες μαζί είτε να κατανεμηθούν σε 2-10 ημέρες, ανάλογα με τον αριθμό των εκπαιδευτών/-τριών συνομηλίκων, αλλά και τη διαθεσιμότητα του σχολείου και του/της συντονιστή/-τριας. Επιπλέον ώρες μπορούν επίσης να αφιερωθούν σε διάφορες εξωσχολικές δραστηριότητες σχετιζόμενες με τη θεματολογία (βλ. παραπάνω κεφ. Α 2.3). Στο Σχήμα 1 αποτυπώνεται η οργάνωση της διεξαγωγής της Φάσης Β του προγράμματος σε ένα Λύκειο το οποίο αποτελείται από 6 τμήματα (δύο τμήματα σε κάθε τάξη). Στο 1 ο Στάδιο, εκπαιδεύεται το τμήμα Β2, το οποίο αποτελείται από 21 παιδιά (9 μαθητές και 12 μαθήτριες). Καθώς η ομάδα ήταν μεγάλη, το τμήμα χωρίστηκε σε δύο υποομάδες, στην Ομάδα Α (4 μαθητές και 6 μαθήτριες), η οποία ευαισθητοποιείται και εκπαιδεύεται από έναν/μια Συντονιστή/-τρια (Νο1) και στην Ομάδα Β (5 μαθητές και 6 μαθήτριες), την οποία αναλαμβάνει άλλος/-η Συντονιστή/-τρια (Νο2). Από την Α Ομάδα σχηματίζονται 5 ζευγάρια και από τη Β Ομάδα 4 ζεύγη και μια τριάδα εκπαιδευτών/-τριών συνομηλίκων. Στο 2 ο Στάδιο, της Εφαρμογής Δραστηριοτήτων Αλληλοδιδακτικής, καθένα από τα υπόλοιπα τμήματα του σχολείου χωρίζεται σε 2 υποομάδες και κάθε ζευγάρι/τριάδα εκπαιδευτών/-τριών συνομηλίκων αναλαμβάνει να υλοποιήσει τις δραστηριότητες σε μια υποομάδα: για παράδειγμα, όπως απεικονίζεται και στο Σχήμα 1, τα ζεύγη Α1 και Α2 αναλαμβάνουν να υλοποιήσουν τις δραστηριότητες στο τμήμα Α1, τα ζεύγη Α3 και Α4 στο τμήμα Α2,... το ζεύγος Β2 και η τριάδα Β3 αναλαμβάνει το τμήμα Γ1, κ.ο.κ. 14

15 1 ο ΣΤΑΔΙΟ Ευαισθητοποίηση και Εκπαίδευση Εκπαιδευτών/-τριών Συνομηλίκων Συντονιστής/-τρια Νο1 Ομάδας Α Ευαισθητοποίηση & Εκπαίδευση Ομάδας Α Εκπαιδευτών/-τριών Συνομηλίκων (10 άτομα: 4 αγόρ.+6 κορ.) Ζευγάρια Εκπαιδευτών/-τριών Συνομηλίκων Τμήμα Β2 (21 άτομα: 9 αγόρια + 12 κορίτσια) Συντονίστρια Νο2 Ομάδας Β Ευαισθητοποίηση και Εκπαίδευση Ομάδας Β Εκπαιδευτών/-τριών Συνομηλίκων (11 άτομα: 5 αγόρ.+6 κορ.) Ζευγάρια Εκπαιδευτών/-τριών Συνομηλίκων Α1 Α2 Α3 Α4 Α5 Β1 Β2 Β3 Β4 Β5 2 ο ΣΤΑΔΙΟ Δραστηριότητες Αλληλοδιδακτικής Τμήμα Α1 Τάξη Α Τάξη Β Τάξη Γ Τμήμα Α2 Τμήμα Β1 Σχήμα 1. Σχηματική απεικόνιση της μεθοδολογίας του προγράμματος. Τμήμα Γ1 Τμήμα Γ Υλοποίηση Δραστηριοτήτων Αλληλοδιδακτικής (Φάση Β, 2 ο Στάδιο). Η υλοποίηση του προγράμματος «Χτίζοντας Υγιείς Σχέσεις ανάμεσα στα Δύο Φύλα» μέσω αλληλοδιδακτικής, πραγματοποιείται με τον ίδιο ακριβώς τρόπο που περιγράφτηκε στο Κεφάλαιο 2.2, με μόνη διαφορά ότι α) το συντονιστικό ρόλο έχουν τα ζεύγη/τριάδες των «εκπαιδευτών/-τριών συνομηλίκων» και β) ο αριθμός των δραστηριοτήτων που θα εφαρμοστούν εξαρτάται από τη διάρκεια της συγκεκριμένης παρέμβασης. Τα ζεύγη/τριάδες των «εκπαιδευτών/-τριών συνομήλικων» έχουν τη δυνατότητα να επιλέξουν, μεταξύ των δραστηριοτήτων στις οποίες συμμετείχαν στις Ενότητες 2 και 3, ποιες προτιμούν να χρησιμοποιήσουν κατά τη διάρκεια των δραστηριοτήτων αλληλοδιδακτικής. Κάθε ζεύγος/τριάδα όμως, πρέπει υποχρεωτικά να ξεκινήσει τις δραστηριότητες διερευνώντας τις προσδοκίες των συμμαθητών/-τριών τους και καθοδηγώντας την ομάδα να θέσει τους βασικούς κανόνες της συζήτησης και να κλείσει τις δραστηριότητες ζητώντας από την ομάδα τους να συμπληρώσει το ερωτηματολόγιο για την αξιολόγηση της εμπειρίας τους. Την ημέρα της υλοποίησης των δράσεων αλληλοδιδακτικής οι Συντονιστές/-τριες που εκπαίδευσαν τους/τις «εκπαιδευτές/-τριες συνομηλίκων» δεν παρευρίσκονται στις αίθουσες που γίνεται η εφαρμογή αλλά είναι συνεχώς διαθέσιμες/-οι σε μια άλλη αίθουσα/ γραφείο του σχολείου σε περίπτωση που κάποιος/-α εκπαιδευτής/-τρια χρειαστεί να ρωτήσει κάτι ή να ζητήσει τη βοήθειά τους. Μετά το τέλος κάθε διδακτικής ώρας, οι 15

16 «εκπαιδευτές/-τριες συνομηλίκων» παραδίδουν το αποτέλεσμα των εργασιών τους και παραλαμβάνουν τα υλικά που χρειάζονται για τις δραστηριότητες της επόμενης ώρας. Οι συντονιστές/-τριες μπορούν να επισκέπτονται τις σχολικές αίθουσες όπου πραγματοποιούνται οι δράσεις αλληλοδιδακτικής για διακριτική επίβλεψη με το πρόσχημα της λήψης φωτογραφιών χωρίς, ωστόσο, να επεμβαίνουν στη διαδικασία. Στο τέλος των δραστηριοτήτων (ή της κάθε ημέρας εφαρμογής), συνίσταται να αξιολογηθεί η εμπειρία των «εκπαιδευτών/-τριών συνομηλίκων» μέσω συζήτησης (ατομικής ή σε focus group), συμπλήρωσης ερωτηματολογίου ή μέσω και των δύο μεθόδων. Επιπρόσθετα, η αξιολόγηση της εμπειρίας τόσο των παιδιών που ευαισθητοποιήθηκαν μέσω αλληλοδιδακτικής όσο και των εκπαιδευτών/-τριών συνομηλίκων μπορεί επίσης να πραγματοποιηθεί και από την επισκόπηση των υλικών που θα παραχθούν στην τάξη, μέσω της οποίας μπορεί να διαπιστωθεί κατά πόσο ακολουθήθηκε η προβλεπόμενη διαδικασία και/ή επιτεύχθηκε το προσδοκώμενο αποτέλεσμα (παραδείγματα των αναμενόμενων αποτελεσμάτων από την εφαρμογή των δραστηριοτήτων υπάρχουν διαθέσιμα στο συνοδευτικό αρχείο του Παραδοτέου Ν ο 6). Βιβλιογραφία Hamnett, M., Marker, N., Davidson-Coronado, J., & Silverio, M. (1999). Evaluation of sexual assault prevention curriculum in Hawai s Peer Education Program. Social Science Research Institute, University of Hawai at Manoa. p Orpinas, P., Kelder, S., Frankowski, R., Murray, N., Zhang, Q., & Mcalister, A. (2000). Outcome evaluation of a multi-component violence-prevention program for middle schools: the Students for Peace project. Health Education Research, 15(1), Parkin, S. & McKeganey, N. (2000). The rise and rise of peer education approaches. Drugs: education, prevention and policy, 7(3), Shiner, M. (1999). Defining peer education. Journal of Adolescence, 22, Turner, C. J. (2006). Using Peers to influence dating relationships: An evaluation of a dating violence prevention program. Paper presented at the annual meeting of the American Society of Criminology (ASC), Los Angeles Convention Center, Los Angeles, CA. Retrieved October 1, 2009 from Varenhorst, B. B. (1992). Why peer helping? The Peer Facilitator Quarterly, 10(2),

Παραδοτέο Ν 5 Μεθοδολογικές Προτάσεις για τις Δραστηριότητες Αλληλοδιδακτικής

Παραδοτέο Ν 5 Μεθοδολογικές Προτάσεις για τις Δραστηριότητες Αλληλοδιδακτικής With the support of European Commission Παραδοτέο Ν 5 Μεθοδολογικές Προτάσεις για τις Δραστηριότητες Αλληλοδιδακτικής 1. Εφαρμογή του Προγράμματος στο Εκπαιδευτικό Πλαίσιο Το Πρόγραμμα «Χτίζοντας Υγιείς

Διαβάστε περισσότερα

Παραδοτέο Ν 6 Τεκμηριωμένη Παρουσίαση της Υλοποίησης του Προγράμματος στα Σχολεία

Παραδοτέο Ν 6 Τεκμηριωμένη Παρουσίαση της Υλοποίησης του Προγράμματος στα Σχολεία With the support of European Commission Παραδοτέο Ν 6 Τεκμηριωμένη Παρουσίαση της Υλοποίησης του Προγράμματος στα Σχολεία 1. Μεθοδολογία επαφής με τα σχολεία Η παρέμβαση που υλοποιήθηκε στην Ελλάδα στο

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα: Γνώσεις και στάσεις των μαθητών/τριών του Λυκείου Αγίου Γεωργίου Λακατάμειας σχετικά με την σεξουαλική και αναπαραγωγική τους υγεία.

Έρευνα: Γνώσεις και στάσεις των μαθητών/τριών του Λυκείου Αγίου Γεωργίου Λακατάμειας σχετικά με την σεξουαλική και αναπαραγωγική τους υγεία. Έρευνα: Γνώσεις και στάσεις των μαθητών/τριών του Λυκείου Αγίου Γεωργίου Λακατάμειας σχετικά με την σεξουαλική και αναπαραγωγική τους υγεία. Οικογενειακή Αγωγή Ι Σχολική Χρονιά: 2007 2008 Καθηγήτρια Οικιακής

Διαβάστε περισσότερα

Βασικό εργαλείο αυτοαξιολόγησης Ερωτηματολόγιο για γονείς και κηδεμόνες

Βασικό εργαλείο αυτοαξιολόγησης Ερωτηματολόγιο για γονείς και κηδεμόνες Βασικό εργαλείο αυτοαξιολόγησης Ερωτηματολόγιο για γονείς και κηδεμόνες Σημερινή ημερομηνία Παρακαλείσθε όπως συμπληρώσετε. Αριθμός ερωτηματολογίου Συμπληρώνεται από το σχολείο. Αγαπητοί γονείς, αγαπητοί

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου

Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου 1. Ταυτότητα δραστηριότητας Τίτλος: Και πάλι στο σχολείο Δημιουργός: Μαρία Νέζη Πεδίο, διδακτικό αντικείμενο και διδακτική ενότητα: Μάθημα: Νεοελληνική Λογοτεχνία Τάξη:

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμογή Προγράμματος Αγωγής Στοματικής Υγείας»

Εφαρμογή Προγράμματος Αγωγής Στοματικής Υγείας» «Πρακτική Εφαρμογή Προγράμματος Αγωγής Στοματικής Υγείας» Ματίνα Στάππα, Οδοντίατρος Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής Παν/μίου Αθηνών Πάρεδρος Αγωγής Υγείας Παιδαγωγικού Ινστιτούτου Η εφαρμογή των προγραμμάτων

Διαβάστε περισσότερα

Σώμα Προσκόπων Κύπρου C y p r u s S c o u t s A s s o c i a t i o n

Σώμα Προσκόπων Κύπρου C y p r u s S c o u t s A s s o c i a t i o n ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ SAFE FROM HARM Αναγκαιότητα Στόχοι Αποτελέσματα Αμαλία Δρουσιώτου ΓΙΑΤΙ ΑΣΧΟΛΟΥΜΑΣΤΕ ΜΕ ΑΥΤΟ ΤΟ ΘΕΜΑ; Ο Προσκοπισμός δημιουργεί ένα θετικό περιβάλλον ανάπτυξης της προσωπικότητας των παιδιών

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Το έργο υλοποιείται με δωρεά από το Σύντομη περιγραφή Το Ελληνικό Παιδικό Μουσείο

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων]

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] 1. Είστε ικανοποιημένος/η από το Πρόγραμμα; Μ. Ο. απαντήσεων: 4,7 Ικανοποιήθηκαν σε απόλυτο

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτηματολόγιο προς εκπαιδευτικούς

Ερωτηματολόγιο προς εκπαιδευτικούς Ερωτηματολόγιο προς εκπαιδευτικούς Σκοπός της έρευνας αυτής είναι η διερεύνηση των απόψεων των εκπαιδευτικών αναφορικά με την ιδιαίτερη πολιτική του σχολείου τους. Η έρευνα αυτή εξετάζει, κυρίως, την πολιτική

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ (για τους μαθητές Γυμνασίων, ΓΕ.Λ., ΕΠΑ.Λ, ΕΠΑ.Σ, Καλλιτεχνικών, Μουσικών, Πρότυπων Πειραματικών Σχολείων.)

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ (για τους μαθητές Γυμνασίων, ΓΕ.Λ., ΕΠΑ.Λ, ΕΠΑ.Σ, Καλλιτεχνικών, Μουσικών, Πρότυπων Πειραματικών Σχολείων.) Ημερομηνία:.. Σχολείο:. Τάξη:. ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ (για τους μαθητές Γυμνασίων, ΓΕ.Λ., ΕΠΑ.Λ, ΕΠΑ.Σ, Καλλιτεχνικών, Μουσικών, Πρότυπων Πειραματικών Σχολείων.) Πρόλογος Αγαπητέ/ή μαθητή/τρια, Το ερωτηματολόγιο

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτικές Τεχνικές (Στρατηγικές)

Διδακτικές Τεχνικές (Στρατηγικές) Διδακτικές Τεχνικές (Στρατηγικές) Ενδεικτικές τεχνικές διδασκαλίας: 1. Εισήγηση ή διάλεξη ή Μονολογική Παρουσίαση 2. Συζήτηση ή διάλογος 3. Ερωταποκρίσεις 4. Χιονοστιβάδα 5. Καταιγισμός Ιδεών 6. Επίδειξη

Διαβάστε περισσότερα

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος αποτελούν ένα είδος προσωπικών σημειώσεων που κρατά ο εκπαιδευτικός προκειμένου να πραγματοποιήσει αποτελεσματικές διδασκαλίες. Περιέχουν πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

Πώς και γιατί μετακινούμαστε;

Πώς και γιατί μετακινούμαστε; Πώς και γιατί μετακινούμαστε; Διδακτική πρόταση 1: Συνοπτικό πλαίσιο μετακίνησης και εγκατάστασης Ερωτήματα-κλειδιά Γιατί και πώς μετακινούμαστε από τα πολύ παλιά χρόνια μέχρι σήμερα; Πού μένουμε από τα

Διαβάστε περισσότερα

Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών

Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών Δρ Μαριάννα Φωκαΐδου Δρ Παυλίνα Χατζηθεοδούλου Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Κύπρου Πρόγραμμα Επιμόρφωσης Εκπαιδευτικών Μέσης Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

B ΜΕΡΟΣ Προσεγγίσεις σε θέματα Οπτικοακουστικής Παιδείας ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

B ΜΕΡΟΣ Προσεγγίσεις σε θέματα Οπτικοακουστικής Παιδείας ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ B ΜΕΡΟΣ Προσεγγίσεις σε θέματα Οπτικοακουστικής Παιδείας ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 45 Παράρτημα Ημερολόγιο εκπαιδευτικών και κινηματογραφιστών Σχολική μονάδα:... Ημερομηνία και ώρα συνάντησης:... Συνάντηση εντός ή εκτός

Διαβάστε περισσότερα

Επίσκεψη στο ζωολογικό πάρκο

Επίσκεψη στο ζωολογικό πάρκο Επίσκεψη στο ζωολογικό πάρκο A visit to the zoo (προτείνεται να διδαχθεί στο Unit 4, Lesson 1, Think Teen! A Γυμνασίου Αρχαρίων) Προσδοκώμενα αποτελέσματα Περιεχόμενο Βασικά θέματα Ενδεικτικές δραστηριότητες

Διαβάστε περισσότερα

Ερώτημα-κλειδί Ποια είναι τα πιο σημαντικά πράγματα που σκέφτονταν οι άνθρωποι της

Ερώτημα-κλειδί Ποια είναι τα πιο σημαντικά πράγματα που σκέφτονταν οι άνθρωποι της Τι σκεφτόμαστε; Διδακτική πρόταση 5: Τι να σκέφτονταν οι άνθρωποι της Ερώτημα-κλειδί Ποια είναι τα πιο σημαντικά πράγματα που σκέφτονταν οι άνθρωποι της Πρόοδος από το προηγούμενο μάθημα Τα παιδιά μεταφέρουν

Διαβάστε περισσότερα

WICHTIGER HINWEIS: Bitte fertigen Sie keine Kopien dieses Fragebogens an!

WICHTIGER HINWEIS: Bitte fertigen Sie keine Kopien dieses Fragebogens an! Muster-Fragebogen allgemeinbildende Schule Αγαπητοί γονείς, η γνώμη σας είναι σημαντική για εμάς! Θέλουμε να βελτιώνουμε συνεχώς την ποιότητα της εργασίας μας στο σχολείο. Για να βρούμε ποια είναι τα δυνατά

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.)

ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.) ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.) ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΔΡΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΣΟΤΗΤΑ ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΣΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ (Π.Ι.Ε.)

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες για την Πιλοτική Εφαρμογή των μαθημάτων και των Βιωματικών Δράσεων στο Γυμνάσιο

Οδηγίες για την Πιλοτική Εφαρμογή των μαθημάτων και των Βιωματικών Δράσεων στο Γυμνάσιο Οδηγίες για την Πιλοτική Εφαρμογή των μαθημάτων και των Βιωματικών Δράσεων στο Γυμνάσιο για τις ανάγκες της Πράξης «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21ου αιώνα) Πιλοτική Εφαρμογή». Α. ΣΤΟΧΟΙ ΤΗΣ ΠΙΛΟΤΙΚΗΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΟΛΙΑΤΡΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ

ΣΧΟΛΙΑΤΡΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΣΧΟΛΙΑΤΡΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΥΓΕΙΑΣ 1449 ΛΕΥΚΩΣΙΑ ΔΙΑΛΕΞΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΟΥ ΕΦΑΡΜΟΖΟΝΤΑΙ ΑΠΟ ΣΧΟΛΙΑΤΡΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΧΝΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ TIMSS

ΣΥΧΝΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ TIMSS ΕΘΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ TIMSS 2015 ΣΥΧΝΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ TIMSS Τι είναι η Έρευνα TIMSS; Η Έρευνα Trends in International Mathematics and Science Study (TIMSS) του Διεθνούς Οργανισμού για την Αξιολόγηση

Διαβάστε περισσότερα

WICHTIGER HINWEIS: Bitte fertigen Sie keine Kopien dieses Fragebogens an!

WICHTIGER HINWEIS: Bitte fertigen Sie keine Kopien dieses Fragebogens an! Test-Umfrage Αγαπητές μαθήτριες και αγαπητοί μαθητές, η γνώμη σας είναι σημαντική για εμάς! Θέλουμε να βελτιώσουμε το σχολείο μας. Για να βρούμε ποια είναι τα δυνατά σημεία του σχολείου μας και που θα

Διαβάστε περισσότερα

Ευρωπαϊκό Πορτφόλιο Γλωσσών. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Συμβούλιο της Ευρώπης Για έφηβους 12 15 χρόνων. Οδηγός προς τους εκπαιδευτικούς

Ευρωπαϊκό Πορτφόλιο Γλωσσών. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Συμβούλιο της Ευρώπης Για έφηβους 12 15 χρόνων. Οδηγός προς τους εκπαιδευτικούς Ευρωπαϊκό Πορτφόλιο Γλωσσών Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Συμβούλιο της Ευρώπης Για έφηβους 12 15 χρόνων Οδηγός προς τους εκπαιδευτικούς 1. Σε γενικές γραμμές α) Τι είναι το Ευρωπαϊκό Πορτφόλιο Γλωσσών

Διαβάστε περισσότερα

Σχέδιο Μαθήματος Νο3 «SimSafety» Σενάριο Παιχνιδιού: «Κλοπή» (Theft)

Σχέδιο Μαθήματος Νο3 «SimSafety» Σενάριο Παιχνιδιού: «Κλοπή» (Theft) Σχέδιο Μαθήματος Νο3 «SimSafety» Σενάριο Παιχνιδιού: «Κλοπή» (Theft) 1. Μάθημα (κατά το οποίο μπορεί να διδαχτεί η συγκεκριμένη δραστηριότητα): Αγγλικά, Πληροφορική, Ευέλικτη ζώνη στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα: «Λειτουργία Τμημάτων Ένταξης στις Σχολικές Μονάδες Β/θμιας Εκπαίδευσης Δυτ. Θεσσαλονίκης, Ημαθίας, Πιερίας, Πέλλας»

Θέμα: «Λειτουργία Τμημάτων Ένταξης στις Σχολικές Μονάδες Β/θμιας Εκπαίδευσης Δυτ. Θεσσαλονίκης, Ημαθίας, Πιερίας, Πέλλας» Page1 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ --------- ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ Α/ΘΜΙΑΣ & Β/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ 10 η ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΣΧΟΛΙΚΩΝ ΣΥΜΒΟΥΛΩΝ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΑ ΣΧΟΛΕΙΑ ΚΑΙ ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ

ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΑ ΣΧΟΛΕΙΑ ΚΑΙ ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Τι είναι Οικολογικά Σχολεία Εγγραφή Εφαρμογή του Προγράμματος Αίτηση Αυτοαξιολόγησης Βράβευση Η Περιβαλλοντική Επισκόπηση των Οικολογικών Σχολείων ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΑ ΣΧΟΛΕΙΑ ΚΑΙ ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΑΣΗ ΘΕΜΑΤΟΣ ΒΙΩΜΑΤΙΚΗΣ ΔΡΑΣΗΣ

ΠΡΟΤΑΣΗ ΘΕΜΑΤΟΣ ΒΙΩΜΑΤΙΚΗΣ ΔΡΑΣΗΣ ΠΡΟΤΑΣΗ ΘΕΜΑΤΟΣ ΒΙΩΜΑΤΙΚΗΣ ΔΡΑΣΗΣ Υπεύθυνη Καθηγήτρια: Μαρία Λαγουδάκη ΠΕ19 ΣΕΛ. 1 1 Ο ΜΑΘΗΜΑ: 12/11/2013 7 η ώρα Οι μαθητές συγκεντρώθηκαν στο εργαστήριο Πληροφορικής. Αρχικά δόθηκαν πληροφορίες σχετικά

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΔΟΧΗ ΤΗΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΣΤΟ 46 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΘΗΝΩΝ.

ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΔΟΧΗ ΤΗΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΣΤΟ 46 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΘΗΝΩΝ. 22-3-2011 ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΔΟΧΗ ΤΗΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΣΤΟ 46 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΘΗΝΩΝ. 1. Εισαγωγή 2. Η Πρώτη Συνάντηση της Ομάδας Μαθητών. 3. Η Δεύτερη

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Το έργο υλοποιείται με δωρεά από το ΕΠΜ_2014 Εκπαιδευτικό Έργο «Το Κινητό Μουσείο»

Διαβάστε περισσότερα

1. ΜΑΘΗΜΑ: ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ. ΕΝΟΤΗΤΑ 4 η - ΚΕΦ. 11 ο : Γνωριμία με το Διαδίκτυο. 2. ΤΑΞΗ: Α Γυμνασίου

1. ΜΑΘΗΜΑ: ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ. ΕΝΟΤΗΤΑ 4 η - ΚΕΦ. 11 ο : Γνωριμία με το Διαδίκτυο. 2. ΤΑΞΗ: Α Γυμνασίου ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Καράκιζα Τσαμπίκα 1. ΜΑΘΗΜΑ: ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ 2. ΤΑΞΗ: Α Γυμνασίου ΕΝΟΤΗΤΑ 4 η - ΚΕΦ. 11 ο : Γνωριμία με το Διαδίκτυο 3. Εκπαιδευτικές ανάγκες: Οι μαθητές είναι στη μεγάλη πλειοψηφία τους νυν

Διαβάστε περισσότερα

Πληροφοριακό έντυπο διαχείριση κινδύνων υγείας και ασφάλειας στο χώρο εργασίας

Πληροφοριακό έντυπο διαχείριση κινδύνων υγείας και ασφάλειας στο χώρο εργασίας Πληροφοριακό έντυπο διαχείριση κινδύνων υγείας και ασφάλειας στο χώρο εργασίας Αυτό το πληροφοριακό έντυπο παρέχει γενικές οδηγίες στα πρόσωπα (φυσικά ή νομικά) που εκτελούν μια επιχείρηση ή αναλαμβάνων

Διαβάστε περισσότερα

V PRC. Βασικά Συμπεράσματα της έρευνας. «Εικόνες και αναπαραστάσεις βίας μέσα και έξω από τους σχολικούς χώρους»

V PRC. Βασικά Συμπεράσματα της έρευνας. «Εικόνες και αναπαραστάσεις βίας μέσα και έξω από τους σχολικούς χώρους» Βασικά Συμπεράσματα της έρευνας «Εικόνες και αναπαραστάσεις βίας μέσα και έξω από τους σχολικούς χώρους» Αντικείμενο της έρευνας αποτέλεσε η αποτύπωση των αναπαραστάσεων των Ελλήνων/ίδων μαθητών/τριών

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα_SPA. Πρόληψη άγχους στους Εκπαιδευτικούς οργανισμούς

Πρόγραμμα_SPA. Πρόληψη άγχους στους Εκπαιδευτικούς οργανισμούς Πρόγραμμα: Πρόληψη άγχους στους Εκπαιδευτικούς οργανισμούς 1. Εισαγωγή 1.1. Γενική εισαγωγή στο εργασιακό άγχος Η φύση της εργασιακής ζωής έχει αλλάξει σημαντικά κατά τη διάρκεια των τελευταίων δεκαετιών.

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ... Δ/ΝΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ... ΓΡΑΦΕΙΟ... ΔΗΜΟΣ / ΠΕΡΙΟΧΗ ΣΧΟΛΕΙΟΥ...

ΣΧΕΔΙΟ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ... Δ/ΝΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ... ΓΡΑΦΕΙΟ... ΔΗΜΟΣ / ΠΕΡΙΟΧΗ ΣΧΟΛΕΙΟΥ... ΣΧΕΔΙΟ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Ημερομηνία... Σχ. Έτος:.... Αριθ. Πρωτ.... ΣΧΟΛΙΚΗ ΜΟΝΑΔΑ... Δ/ΝΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ... ΓΡΑΦΕΙΟ.... ΤΗΛ... ΔΗΜΟΣ / ΠΕΡΙΟΧΗ ΣΧΟΛΕΙΟΥ..........

Διαβάστε περισσότερα

Προτάσεις για τις προαγωγικές και απολυτήριες ενδοσχολικές εξετάσεις μαθητών/τριών με ΕΕΑ ή και αναπηρία:

Προτάσεις για τις προαγωγικές και απολυτήριες ενδοσχολικές εξετάσεις μαθητών/τριών με ΕΕΑ ή και αναπηρία: Προτάσεις για τις προαγωγικές και απολυτήριες ενδοσχολικές εξετάσεις μαθητών/τριών με ΕΕΑ ή και αναπηρία: 1. Η διαφοροποιημένη αντιμετώπιση κατά τη διαδικασία εξέτασης των μαθητών/τριών με ΕΕΑ ή και αναπηρία

Διαβάστε περισσότερα

Γνωρίζω τον κανονισμό των μαθητικών κοινοτήτων

Γνωρίζω τον κανονισμό των μαθητικών κοινοτήτων Γνωρίζω τον κανονισμό των μαθητικών κοινοτήτων Με τη δραστηριότητα αυτή οι μαθητές, χωρισμένοι σε ομάδες εργασίας, καλούνται να μελετήσουν τον κανονισμό λειτουργίας των μαθητικών κοινοτήτων και να συμπληρώσουν

Διαβάστε περισσότερα

ΑΘΗΝΑΪΚΗ ΣΥΜΜΑΧΙΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΈΝΩΣΗ: ΣΥΓΚΛΙΣΕΙς ΚΑΙ ΑΠΟΚΛΙΣΕΙς

ΑΘΗΝΑΪΚΗ ΣΥΜΜΑΧΙΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΈΝΩΣΗ: ΣΥΓΚΛΙΣΕΙς ΚΑΙ ΑΠΟΚΛΙΣΕΙς ΑΘΗΝΑΪΚΗ ΣΥΜΜΑΧΙΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΈΝΩΣΗ: ΣΥΓΚΛΙΣΕΙς ΚΑΙ ΑΠΟΚΛΙΣΕΙς International Conference Facilitating the Acquisition and Recognition of Key Competences ΑΡΧΙΚΗ ΙΔΕΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΣΕΝΑΡΙΟΥ Προβληματισμός αναφορικά

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η καλλιέργεια της ικανότητας για γραπτή έκφραση πρέπει να αρχίζει από την πρώτη τάξη. Ο γραπτός λόγος χρειάζεται ως μέσο έκφρασης. Βέβαια,

Διαβάστε περισσότερα

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Ακολούθως αναπτύσσονται ορισμένα διευκρινιστικά σχόλια για το Σχέδιο Μαθήματος. Αφετηρία για τον ακόλουθο σχολιασμό υπήρξαν οι σχετικές υποδείξεις που μας

Διαβάστε περισσότερα

Κυκλοφοριακή Αγωγή ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑΚΗ ΑΓΩΓΗ ΣΧΕ ΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 2

Κυκλοφοριακή Αγωγή ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑΚΗ ΑΓΩΓΗ ΣΧΕ ΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 2 Κυκλοφοριακή Αγωγή Πρόγραµµα εξ αποστάσεως εκπαίδευσης ιαθεµατική προσέγγιση ΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΑΘΗΝΑΣ ΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΧΑΝΙΩΝ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑΚΗ ΑΓΩΓΗ ΣΧΕ ΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 2 1) Γενικά Στοιχεία άσκαλοι:

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική πρόταση 1: 1 Πώς οργανώνονταν οι άνθρωποι της. Γεωμετρικής Εποχής»

Διδακτική πρόταση 1: 1 Πώς οργανώνονταν οι άνθρωποι της. Γεωμετρικής Εποχής» Διδακτική πρόταση 1: 1 Πώς οργανώνονταν οι άνθρωποι της Γεωμετρική ς Εποχής; Ερωτήματα - κλειδιά: 2 Πόσο μεγάλες ήταν οι ομάδες των ανθρώπων της Γεωμετρικής Εποχής; Υπήρχαν αρχηγοί στις ομάδες των ανθρώπων

Διαβάστε περισσότερα

Μεθοδολογία Έρευνας Κοινωνικών Επιστημών

Μεθοδολογία Έρευνας Κοινωνικών Επιστημών Μεθοδολογία Έρευνας Κοινωνικών Επιστημών Dr. Anthony Montgomery Επίκουρος Καθηγητής Εκπαιδευτικής & Κοινωνικής Πολιτικής antmont@uom.gr Ποιός είναι ο σκοπός του μαθήματος μας? Στο τέλος του σημερινού μαθήματος,

Διαβάστε περισσότερα

Α) Βασικά στάδια εφαρμογής του έργου, υποστήριξη και όφελος εκπαιδευτικών

Α) Βασικά στάδια εφαρμογής του έργου, υποστήριξη και όφελος εκπαιδευτικών Α) Βασικά στάδια εφαρμογής του έργου, υποστήριξη και όφελος εκπαιδευτικών 1. Βασικά στάδια εφαρμογής της Β φάσης του έργου Η εφαρμογή της Β φάσης του έργου στις σχολικές που θα συμμετέχουν στο πρόγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

Η χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών είναι από τα σημαντικότερα κοινωνικά προβλήματα.

Η χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών είναι από τα σημαντικότερα κοινωνικά προβλήματα. Η χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών είναι από τα σημαντικότερα κοινωνικά προβλήματα. Το ΚΕΣΑΝ - Κέντρο Πρόληψη Ηρακλείου, σε συνεργασία με τον ΟΚΑΝΑ, λειτουργεί με σκοπό την πρόληψη της χρήσης ψυχοδραστικών

Διαβάστε περισσότερα

Προγραμματισμός του μαθήματος Οικιακής Οικονομίας-Αγωγής Υγείας Επισημάνσεις για Α, Β και Γ Γυμνασίου

Προγραμματισμός του μαθήματος Οικιακής Οικονομίας-Αγωγής Υγείας Επισημάνσεις για Α, Β και Γ Γυμνασίου Προγραμματισμός του μαθήματος Οικιακής Οικονομίας-Αγωγής Υγείας Επισημάνσεις για Α, Β και Γ Γυμνασίου Ο ετήσιος προγραμματισμός πρέπει να ανταποκρίνεται στους Δείκτες Επιτυχίας της κάθε τάξης ξεχωριστά.

Διαβάστε περισσότερα

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους του Σταύρου Κοκκαλίδη Μαθηματικού Διευθυντή του Γυμνασίου Αρχαγγέλου Ρόδου-Εκπαιδευτή Στα προγράμματα Β Επιπέδου στις ΤΠΕ Ορισμός της έννοιας του σεναρίου.

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ «ΤΑ ΚΛΑΣΜΑΤΑ»

ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ «ΤΑ ΚΛΑΣΜΑΤΑ» ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ «ΤΑ ΚΛΑΣΜΑΤΑ» Νικόλαος Μπαλκίζας 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σκοπός του σχεδίου μαθήματος είναι να μάθουν όλοι οι μαθητές της τάξης τις έννοιες της ισοδυναμίας των κλασμάτων,

Διαβάστε περισσότερα

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21 ου αιώνα) Νέο Πρόγραμμα Σπουδών, Οριζόντια Πράξη» MIS: 295450 Υποέργο 1: «Εκπόνηση Προγραμμάτων Σπουδών Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης και οδηγών για τον εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ. pagioti@sch.gr

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ. pagioti@sch.gr ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ Αγιώτης Πέτρος pagioti@sch.gr Εκπαιδευτικός Πληροφορικής Τίτλος διδακτικού σεναρίου Η έννοια των σταθερών και της καταχώρησης στη Visual Basic Εμπλεκόμενες γνωστικές περιοχές Στοιχεία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ, ΕΡΕΥΝΑΣ KAI ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ, ΕΡΕΥΝΑΣ KAI ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ, ΕΡΕΥΝΑΣ KAI ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ Π/ΘΜΙΑΣ ΚΑΙ Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ, ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΤΜΗΜΑ Γ - ΜΑΘΗΤΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΙΣΤΟΡΙΑ

ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΑΞΗ: Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ, Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: Μυκηναϊκός Πολιτισμός ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: ΚΑΛΛΙΑΔΟΥ ΜΑΡΙΑ ΘΕΜΑ: «Η καθημερινή ζωή στον Μυκηναϊκό Κόσμο» Οι μαθητές

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ: ΛΕΚΤΙΚΗ ΚΑΙ ΜΗ ΛΕΚΤΙΚΗ. ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: 3. Δημιουργία και Βελτίωση Κοινωνικού Εαυτού

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ: ΛΕΚΤΙΚΗ ΚΑΙ ΜΗ ΛΕΚΤΙΚΗ. ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: 3. Δημιουργία και Βελτίωση Κοινωνικού Εαυτού ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ: ΛΕΚΤΙΚΗ ΚΑΙ ΜΗ ΛΕΚΤΙΚΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: 3. Δημιουργία και Βελτίωση Κοινωνικού Εαυτού ΥΠΟΕΝΟΤΗΤΑ: 3.2. Ανάπτυξη Κοινωνικών Δεξιοτήτων και Σχέσεων ΤΑΞΗ: Α Γυμνασίου ΧΡΟΝΟΣ: 1 διδακτική περίοδος

Διαβάστε περισσότερα

Η Γυναίκα στην Αρχαία Αθήνα. Χουτουρίδου Κλαούντια, καθ. κλ. ΠΕ07

Η Γυναίκα στην Αρχαία Αθήνα. Χουτουρίδου Κλαούντια, καθ. κλ. ΠΕ07 Η Γυναίκα στην Αρχαία Αθήνα Χουτουρίδου Κλαούντια, καθ. κλ. ΠΕ07 Η ιδέα Η θέση και ο ρόλος της γυναίκας στο κοινωνικό σύνολο διαφοροποιείται από κοινωνία σε κοινωνία και από εποχή σε εποχή. Είναι πολύ

Διαβάστε περισσότερα

Η Αξιολογηση του Εκπαιδευτικού Έργου- Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη σχολική μονάδα

Η Αξιολογηση του Εκπαιδευτικού Έργου- Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη σχολική μονάδα ΥΠΑΙΘΠΑ / ΙΕΠ ΕΡΓΟ : Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου της σχολικής μονάδας: Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης (ΑΕΕ) Η Αξιολογηση του Εκπαιδευτικού Έργου- Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη σχολική μονάδα Ιανουάριος

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα στις Εικαστικές Τέχνες

Ενότητα στις Εικαστικές Τέχνες Ενότητα στις Εικαστικές Τέχνες Τίτλος: Κατοικίδια ζώα Βαθμίδα: 2 Τάξη: Ε Διάρκεια: 6 Χ 80 Περιγραφή Ενότητας Οι μαθητές/τριες εκφράζουν συναισθήματα και προβληματίζονται για θέματα που αφορούν τα κατοικίδια

Διαβάστε περισσότερα

Γλωσσάρι Το γλωσσάρι του MATURE Ανδραγωγική Άτομα μεγαλύτερης ηλικίας Δεξιότητες Δέσμευση

Γλωσσάρι Το γλωσσάρι του MATURE Ανδραγωγική Άτομα μεγαλύτερης ηλικίας Δεξιότητες Δέσμευση Γλωσσάρι Η ομάδα MATURE διαθέτει σημαντική εμπειρία στη διαχείριση και υλοποίηση Ευρωπαϊκών προγραμμάτων και γνωρίζει ότι τα ζητήματα επικοινωνίας ενδέχεται να προκαλέσουν σύγχυση. Προκειμένου να ελαχιστοποιηθεί

Διαβάστε περισσότερα

Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά. Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων

Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά. Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Εισαγωγή Η χώρα μας απέκτησε Νέα Προγράμματα Σπουδών και Νέα

Διαβάστε περισσότερα

Απαιτούμενη υλικοτεχνική υποδομή: εργαστήριο πληροφορικής, διαδραστικός πίνακας Μέσα: ιστολόγιο http://www.teensafenet.wordpress.

Απαιτούμενη υλικοτεχνική υποδομή: εργαστήριο πληροφορικής, διαδραστικός πίνακας Μέσα: ιστολόγιο http://www.teensafenet.wordpress. ΣΤΑΔΙΟ I : Προετοιμασία-Εισαγωγή-Διερεύνηση (διάρκεια: 2 διδακτικές ώρες) Απαιτούμενη υλικοτεχνική υποδομή: εργαστήριο πληροφορικής, διαδραστικός πίνακας Μέσα: ιστολόγιο http://wwwteensafenetwordpresscom

Διαβάστε περισσότερα

Βία + Εκφοβισμός στο σχολείο συζήτηση με αφορμή την ημέρα αντιμετώπισης της ενδοσχολικής βίας

Βία + Εκφοβισμός στο σχολείο συζήτηση με αφορμή την ημέρα αντιμετώπισης της ενδοσχολικής βίας Βία + Εκφοβισμός στο σχολείο συζήτηση με αφορμή την ημέρα αντιμετώπισης της ενδοσχολικής βίας 6 Μαρτίου 2013 Τελευταίο Θρανίο Καθηγητές Εν Δράσει Κόσμος Χωρίς Πολέμους και Βία ΟΜΟΦΟΒΙΚΑ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΑ ΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Παραδειγματικό σενάριο στο μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας. «Όλοι διαφορετικοί, όλοι ίδιοι»

Παραδειγματικό σενάριο στο μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας. «Όλοι διαφορετικοί, όλοι ίδιοι» Π.3.1.4 Ολοκληρωμένα παραδείγματα εκπαιδευτικών σεναρίων ανά γνωστικό αντικείμενο με εφαρμογή των αρχών σχεδίασης Παραδειγματικό σενάριο στο μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας «Όλοι διαφορετικοί, όλοι ίδιοι»

Διαβάστε περισσότερα

Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου

Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου Είδος διδακτικής πρακτικής: project, ομαδοσυνεργατική διδασκαλία Προτεινόμενη διάρκεια: 20 ώρες Εισαγωγικές παρατηρήσεις Η διδακτική ενότητα «Τα φύλα στη λογοτεχνία»

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΛΟΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ - Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΣΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ (ενδεικτικά)

ΠΙΛΟΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ - Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΣΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ (ενδεικτικά) ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ Διεξαγωγή μικρής έρευνας στο Γυμνάσιο Β' Γυμνασίου Διδάσκουσα: Ασπράκη Γαβριέλλα Νεοελληνική Γλώσσα email: gabby.aspraki@gmail.com ΠΙΛΟΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ - Η

Διαβάστε περισσότερα

Τα προγράµµατα Ενίσχυσης Πρωτοβουλιών ως προγράµ- σε θέµατα Αγωγής Υγείας» του ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ. µε φορέα υλοποίησης το

Τα προγράµµατα Ενίσχυσης Πρωτοβουλιών ως προγράµ- σε θέµατα Αγωγής Υγείας» του ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ. µε φορέα υλοποίησης το Η δηµιουργία του παρόντος υλικού έγινε στο πλαίσιο της ενέργειας 2.4.3 κατηγορία πράξεων γ του ΕΠΕΑΕΚ 2 µε τίτλο: «Προγράµµατα Ενίσχυσης Πρωτοβουλιών σε θέµατα Αγωγής Υγείας» του ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός Εκπαιδευτή. Ενότητα κατάρτισης. Νομικά και οικονομικά θέματα. Επιμέλεια. Miguel Santos. Συγγραφείς Pîrvu IONICĂ Luminiţa OPREA

Οδηγός Εκπαιδευτή. Ενότητα κατάρτισης. Νομικά και οικονομικά θέματα. Επιμέλεια. Miguel Santos. Συγγραφείς Pîrvu IONICĂ Luminiţa OPREA Οδηγός Εκπαιδευτή Ενότητα κατάρτισης Νομικά και οικονομικά θέματα Επιμέλεια Miguel Santos Συγγραφείς Pîrvu IONICĂ Luminiţa OPREA ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Εκπαιδευτική ενότητα Νομικά και οικονομικά θέματα Αυτή

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΗΣΙΜΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ Της ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (PROJECT)

ΧΡΗΣΙΜΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ Της ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (PROJECT) ΧΡΗΣΙΜΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ Της ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (PROJECT) 1. ΧΡΟΝΟΔΙΑΓΡΑΜΜΑ Από την έναρξη του σχολικού έτους μέχρι τέλος Σεπτεμβρίου ή το αργότερο την πρώτη εβδομάδα του Οκτωβρίου πρέπει να

Διαβάστε περισσότερα

Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας

Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας Dr. Anthony Montgomery Επίκουρος Καθηγητής Εκπαιδευτικής & Κοινωνικής Πολιτικής antmont@uom.gr Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας Αυτό το μάθημα

Διαβάστε περισσότερα

Φύση και Μαθηματικά. Η χρυσή τομή φ

Φύση και Μαθηματικά. Η χρυσή τομή φ Φύση και Μαθηματικά Η χρυσή τομή φ Ερευνητική Εργασία (Project) Α' Λυκείου 1ο ΓΕΛ Ξάνθης 2011 2012 Επιβλέποντες καθηγητές Επαμεινώνδας Διαμαντόπουλος Βασιλική Κώττη Φύση και Μαθηματικά 2 Τι είναι η χρυσή

Διαβάστε περισσότερα

Βία και επιθετική συμπεριφορά από τους εφήβους.

Βία και επιθετική συμπεριφορά από τους εφήβους. Βία και επιθετική συμπεριφορά από τους εφήβους. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Πρόβλημα: Κατά την έρευνα αυτή θα εξεταστεί κατά το πόσο οι έφηβοι εκδηλώνονται με βίαιη κ επιθετική συμπεριφορά. Υπόθεση: Υποθέτω ότι οι έφηβοι

Διαβάστε περισσότερα

Επαγγελματικές κάρτες

Επαγγελματικές κάρτες Επαγγελματικές κάρτες Αφροδίτη Οικονόμου Νηπιαγωγός afoikon@uth.gr Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα Ταξίδι στον γραμματισμό Θεματική: Τα επαγγέλματα των γονιών της τάξης μας ΤΙΤΛΟΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ:

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΦΑΛΗΣ ΠΛΟΗΓΗΣΗ ΣΤΟΔΙΑΔΙΚΤΥΟ

ΑΣΦΑΛΗΣ ΠΛΟΗΓΗΣΗ ΣΤΟΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΑΣΦΑΛΗΣ ΠΛΟΗΓΗΣΗ ΣΤΟΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΟΜΑΔΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Ειρήνη Τζοβλά, Δασκάλα ΣΧΟΛΕΙΟ 4 ο Δημοτικό Σχολείο Πεύκης Πεύκη, Φεβρουάριος 2015 1. Συνοπτική περιγραφή της ανοιχτής εκπαιδευτικής πρακτικής Η συγκεκριμένη

Διαβάστε περισσότερα

Πώς περνάμε τη μέρα μας;

Πώς περνάμε τη μέρα μας; Πώς περνάμε τη μέρα μας; Διδακτική πρόταση 2: Συνοπτικό πλαίσιο καθημερινής ζωής Ερώτημα-κλειδί Πώς περνούμε τη μέρα μας από τα πολύ παλιά χρόνια μέχρι σήμερα; Σύνδεση με το προηγούμενο μάθημα Στο προηγούμενο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ (ΘΥΜΟΣ) ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΑΥΤΟΕΚΤΙΜΗΣΗΣ

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ (ΘΥΜΟΣ) ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΑΥΤΟΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ (ΘΥΜΟΣ) ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΑΥΤΟΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: 1. Ανάπτυξη και Ενδυνάμωση του Εαυτού 3. Δημιουργία και Βελτίωση Κοινωνικού Εαυτού ΥΠΟΕΝΟΤΗΤΑ: 1.2 Συναισθηματική Εκπαίδευση

Διαβάστε περισσότερα

Το Peer Review for EQAVET ως εργαλείο Διασφάλισης της Ποιότητας στην Επαγγελματική Εκπαίδευση και Κατάρτιση

Το Peer Review for EQAVET ως εργαλείο Διασφάλισης της Ποιότητας στην Επαγγελματική Εκπαίδευση και Κατάρτιση Το Peer Review for EQAVET ως εργαλείο Διασφάλισης της Ποιότητας στην Επαγγελματική Εκπαίδευση και Κατάρτιση Facilitating a European Quality Assurance through Peer Review for VET Το σχέδιο αυτό χρηματοδοτήθηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Α

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Α ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Α τάξη Γενικού Λυκείου και Α τάξη Εσπερινού Γενικού Λυκείου Το Π.Σ. για το μάθημα της Λογοτεχνίας στην Α Λυκείου επιδιώκει να δώσει νέες κατευθύνσεις στη διδασκαλία της Λογοτεχνίας

Διαβάστε περισσότερα

"Μια σημαία μια ιδέα"

Μια σημαία μια ιδέα Τελική Εργασία "Μια σημαία μια ιδέα" Καρακώτσογλου Αντώνης 19ο Δημοτικό Σχολείο Θεσσαλονίκης Τάξη Στ` Υπεύθυνη ομάδας εργασίας: Δούβλη Γεωργία ΜΑΙΟΣ 2014 Abstract - Περίληψη Η παρούσα εργασία εκπονήθηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΥΣΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ: 2013-2014 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΣΤΑΔΙΟΔΡΟΜΙΑΣ

ΜΟΥΣΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ: 2013-2014 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΣΤΑΔΙΟΔΡΟΜΙΑΣ ΜΟΥΣΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ: 2013-2014 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΣΤΑΔΙΟΔΡΟΜΙΑΣ ΤΙΤΛΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ: Εκεί που είσαι ήμουνα κι εδώ που είμαι. ίσως έλθεις! ΥΠΕΥΘΥΝΟΙ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ 1. Μπακούρου Κυριακή (συντονίστρια)

Διαβάστε περισσότερα

Είδαμε τη βαθμολογία των μαθητών στα Μαθηματικά της προηγούμενης σχολικής χρονιάς. Ας δούμε τώρα πώς οι ίδιοι οι μαθητές αντιμετωπίζουν τα Μαθηματικά.

Είδαμε τη βαθμολογία των μαθητών στα Μαθηματικά της προηγούμενης σχολικής χρονιάς. Ας δούμε τώρα πώς οι ίδιοι οι μαθητές αντιμετωπίζουν τα Μαθηματικά. Γ. Οι μαθητές και τα Μαθηματικά. Είδαμε τη βαθμολογία των μαθητών στα Μαθηματικά της προηγούμενης σχολικής χρονιάς. Ας δούμε τώρα πώς οι ίδιοι οι μαθητές αντιμετωπίζουν τα Μαθηματικά. ΠΙΝΑΚΑΣ 55 Στάση

Διαβάστε περισσότερα

Δραστηριότητα «ΜΥΘΙΚΑ ΤΑΞΙΔΙΑ» Γενικές κατευθύνσεις για την εφαρμογή των δραστηριοτήτων. Θεματική ενότητα: «Επίλυση συγκρούσεων»

Δραστηριότητα «ΜΥΘΙΚΑ ΤΑΞΙΔΙΑ» Γενικές κατευθύνσεις για την εφαρμογή των δραστηριοτήτων. Θεματική ενότητα: «Επίλυση συγκρούσεων» Εταιρεία Σχολικής και Οικογενειακής Συμβουλευτικής και Έρευνας (ΕΣΟΣΕ) Κέντρο Έρευνας και Εφαρμογών Σχολικής Ψυχολογίας (ΚΕΕΣΧΟΨΥ) Πανεπιστήμιο Αθηνών «Ε.Μ.Ε.Ι.Σ.: Πρόγραμμα εξειδικευμένης κατάρτισης εκπαιδευτικών

Διαβάστε περισσότερα

ΣΠΟΥΔΩΝ 2010 ΟΔΗΓΟΣ ΤΑΧΥΡΥΘΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ

ΣΠΟΥΔΩΝ 2010 ΟΔΗΓΟΣ ΤΑΧΥΡΥΘΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ 2010 10-2011 ΤΑΧΥΡΥΘΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Το Ανοικτό Ίδρυμα Εκπαίδευσης είναι ένα σύγχρονο εκπαιδευτήριο προσανατολισμένο στην

Διαβάστε περισσότερα

Η ΜΕΤΑΚΙΝΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΠΟΥ ΠΑΙΡΝΕΙ "ΆΡΙΣΤΑ"

Η ΜΕΤΑΚΙΝΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΠΟΥ ΠΑΙΡΝΕΙ ΆΡΙΣΤΑ 1 Μια πρωτοβουλία: Η ΜΕΤΑΚΙΝΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΠΟΥ ΠΑΙΡΝΕΙ "ΆΡΙΣΤΑ" Το όπως κάθε χρόνο έτσι και φέτος με αφορμή την έναρξη της νέας σχολικής χρονιάς, ενημερώνει όλους τους χρήστες του Οδικού δικτύου και συγκεκριμένα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 1 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 1. Εισαγωγή Το μάθημα εισάγει τους μαθητές και τις μαθήτριες στην σύγχρονη οικονομική επιστήμη, τόσο σε επίπεδο μικροοικονομίας αλλά και σε επίπεδο μακροοικονομίας. Ο προσανατολισμός

Διαβάστε περισσότερα

Μοναδικά εκπαιδευτικά προγράμματα για τη συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών

Μοναδικά εκπαιδευτικά προγράμματα για τη συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών Μοναδικά εκπαιδευτικά προγράμματα για τη συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών Γιατί ακόμα και όταν η αγάπη είναι δεδομένη, η επικοινωνία είναι κάτι που μαθαίνεται* *Προγράμματα βασισμένα στην «Επικοινωνία

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνικές συλλογής δεδομένων στην ποιοτική έρευνα

Τεχνικές συλλογής δεδομένων στην ποιοτική έρευνα Το κείμενο αυτό είναι ένα απόσπασμα από το Κεφάλαιο 16: Ποιοτικές ερμηνευτικές μέθοδοι έρευνας στη φυσική αγωγή (σελ.341-364) του βιβλίου «Για μία καλύτερη φυσική αγωγή» (Παπαιωάννου, Α., Θεοδωράκης Ι.,

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη Πεδίου ΟΜΑΔΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2012

Μελέτη Πεδίου ΟΜΑΔΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2012 Μελέτη Πεδίου ΟΜΑΔΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2012 Μελέτη Πεδίου-Ορισμός Οι μελέτες πεδίου αναφέρονται σε προσχεδιασμένες δραστηριότητες των μαθητών/τριών που πραγματοποιούνται

Διαβάστε περισσότερα

Η διάρκεια πραγματοποίησης της ανοιχτής εκπαιδευτικής πρακτικής ήταν 2 διδακτικές ώρες

Η διάρκεια πραγματοποίησης της ανοιχτής εκπαιδευτικής πρακτικής ήταν 2 διδακτικές ώρες ΣΧΟΛΕΙΟ Η εκπαιδευτική πρακτική αφορούσε τη διδασκαλία των μεταβλητών στον προγραμματισμό και εφαρμόστηκε σε μαθητές της τελευταίας τάξης ΕΠΑΛ του τομέα Πληροφορικής στα πλαίσια του μαθήματος του Δομημένου

Διαβάστε περισσότερα

Επιστημονική Υπεύθυνη Χρυσή (Σίσσυ) Χατζηχρήστου Καθηγήτρια Σχολικής Ψυχολογίας Πανεπιστήμιο Αθηνών

Επιστημονική Υπεύθυνη Χρυσή (Σίσσυ) Χατζηχρήστου Καθηγήτρια Σχολικής Ψυχολογίας Πανεπιστήμιο Αθηνών Διεθνές Πρόγραμμα κατάρτισης εκπαιδευτικών και παρέμβασης για την προαγωγή του θετικού κλίματος και της ψυχικής ανθεκτικότητας στη σχολική κοινότητα WeC.A.R.E. (κύρια φάση, 2013-2014) Επιστημονική Υπεύθυνη

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΣΥΓΧΡΟΝΟΣ ΠΡΟΠΟΝΗΤΗΣ ΣΤΙΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΗΛΙΚΙΕΣ

Ο ΣΥΓΧΡΟΝΟΣ ΠΡΟΠΟΝΗΤΗΣ ΣΤΙΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΗΛΙΚΙΕΣ Ο ΣΥΓΧΡΟΝΟΣ ΠΡΟΠΟΝΗΤΗΣ ΣΤΙΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΗΛΙΚΙΕΣ Ο ΚΥΚΛΟΣ ΤΟΥ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΟΥ ΚΑΛΥΤΕΡΟ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΟ ΚΑΛΥΤΕΡΟΙ ΠΑΙΚΤΕΣ ΚΑΛΥΤΕΡΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΛΥΤΕΡΟΣ ΠΡΟΠΟΝΗΤΗΣ Ο ΠΡΟΠΟΝΗΤΗΣ ΣΗΜΕΡΑ Εμπειρικές γνώσεις Έλλειψη μεθοδολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Α ΕΙΣΗΓΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΟΥ 1 ΟΥ ΥΠΟ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟΧΟΥ «ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ» ΤΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ 2014 2015

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Α ΕΙΣΗΓΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΟΥ 1 ΟΥ ΥΠΟ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟΧΟΥ «ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ» ΤΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ 2014 2015 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Α ΕΙΣΗΓΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΟΥ 1 ΟΥ ΥΠΟ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟΧΟΥ «ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ» ΤΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ 2014 2015 Οι εισηγήσεις, που παρουσιάζονται πιο κάτω είναι ενδεικτικές και δεν

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΟΙΚΤΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΤΑΧΥΡΥΘΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ. ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ E-learning Εκπαίδευση

ΑΝΟΙΚΤΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΤΑΧΥΡΥΘΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ. ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ E-learning Εκπαίδευση ΑΝΟΙΚΤΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΤΑΧΥΡΥΘΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ E-learning Εκπαίδευση ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ 2009-2010 ΤΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Το Ανοικτό Ίδρυμα Εκπαίδευσης είναι ένα

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία 1 η Ενεργή παρακολούθηση του Διεθνούς Συνεδρίου Scinte2015 με θέμα «Science in Technology»

Εργασία 1 η Ενεργή παρακολούθηση του Διεθνούς Συνεδρίου Scinte2015 με θέμα «Science in Technology» ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΣΧΕΔΙΑΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ Εργασία 1 η Ενεργή παρακολούθηση του Διεθνούς Συνεδρίου Scinte2015

Διαβάστε περισσότερα

Συμβουλές για τους γονείς

Συμβουλές για τους γονείς Συμβουλές για τους γονείς Για τα παιδιά του Δημοτικού κάθε διαδρομή από το σπίτι προς στο σχολείο αποτελεί μια σημαντική μαθησιακή εμπειρία και ένα μάθημα κυκλοφοριακής αγωγής. Μέσω αυτής της καθημερινής

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΣΠΑΘΑΡΑΣ ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΣΠΑΘΑΡΑΣ ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΣΠΑΘΑΡΑΣ ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ Απάντηση ερωτήσεων σχετικά με την οργάνωση των Ερευνητικών Εργασιών στο Γενικό Λύκειο κατά το σχολικό έτος 2012-2013 ΛΑΜΙΑ: ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2012 Αγαπητοί/ες

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙΤΛΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ:«ΠΩ,ΠΩ, ΠΟΣΟ ΜΕΓΑΛΩΣΕΣ!!!!»

ΤΙΤΛΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ:«ΠΩ,ΠΩ, ΠΟΣΟ ΜΕΓΑΛΩΣΕΣ!!!!» ΤΙΤΛΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ:«ΠΩ,ΠΩ, ΠΟΣΟ ΜΕΓΑΛΩΣΕΣ!!!!» Υπεύθυνες Προγράμματος: Κιοσκερίδου Αικατερίνη Σχολική Νοσηλεύτρια. Παπαγερίδου Φωτεινή Κοινωνική Λειτουργός ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ: Διαφυλικές

Διαβάστε περισσότερα

Παράδειγμα σχεδιασμού και παρουσίασης μικροδιδασκαλίας

Παράδειγμα σχεδιασμού και παρουσίασης μικροδιδασκαλίας Παράδειγμα σχεδιασμού και παρουσίασης μικροδιδασκαλίας Στο τρίτο άρθρο αυτής της σειράς, η οποία αποτελεί μια πρώτη, μικρή απάντηση στις ανάγκες των εκπαιδευτών του σεμιναρίου της 12 ης & 13 ης Ιουνίου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. 4.1 Τρόποι Προσέλκυσης Νέων...21 4.2 Προτάσεις Πολιτικής των Νέων...22 ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ...24 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ...26 ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΦΟΡΕΩΝ...

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. 4.1 Τρόποι Προσέλκυσης Νέων...21 4.2 Προτάσεις Πολιτικής των Νέων...22 ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ...24 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ...26 ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΦΟΡΕΩΝ... Cities for Peace and Democracy in Europe Ε Ρ Ε ΤΟΠΙΚΗ ΒΙΩΣΙΜΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΡΟΩΘΩΝΤΑΣ ΤΗΝ ΦΩΝΗ ΤΩΝ ΝΕΩΝ Υ Ν Α με την υποστήριξη Ιανουάριος 2007 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΥΡΕΤΗΡΙΟ ΓΡΑΦΗΜΑΤΩΝ...3 ΕΙΣΑΓΩΓΗ...4 ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ...6

Διαβάστε περισσότερα

Επικοινωνία, Μάθηση και Προσεγγίσεις Αποτελεσματικής Διδασκαλίας Λευκωσία 26 Φεβρουαρίου 2014

Επικοινωνία, Μάθηση και Προσεγγίσεις Αποτελεσματικής Διδασκαλίας Λευκωσία 26 Φεβρουαρίου 2014 ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ Επικοινωνία, Μάθηση και Προσεγγίσεις Αποτελεσματικής Διδασκαλίας Λευκωσία 26 Φεβρουαρίου 2014 1 Συνάντηση με εκπαιδευτικούς εσπερινών Γυμνασίων - Λυκείων

Διαβάστε περισσότερα