Pleurotus ostreatus, Απαστερίωτα Υποστρώματα

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Pleurotus ostreatus, Απαστερίωτα Υποστρώματα"

Transcript

1 ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΕΛΕΟΥΣΑΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Α τετραμήνου με θέμα: Ανάπτυξη του Εδώδιμου Μανιταριού Pleurotus ostreatus, Απαστερίωτα Υποστρώματα σε Διάφορα Γεωργικών Υπολειμμάτων. Μαθητές: Γιάννος Γ., Γκαβρέση Δ., Γκίνος Ν., Ζούγκης Β., Καλόγηρος Α., Καρβούνης Λ., Κάσσος Α., Κατσέλης Β., Κατσέλης Γ., Κατσουλίδης Γ., Λάμπρου Χ., Μάρκος Α., Μουχαμέτη Α., Παπαδόπουλος Χ., Παπαϊωάννου Ι., Σιαδήμας Α., Σιαδήμας Χ., Σίνγκ Σ. Υπό την επίβλεψη του καθηγητή: Μπάρκα Γεωργίου ΙΩΑΝΝΙΝΑ (Γεωπόνου- ΠΕ.14.04)

2 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ 4 ΣΥΝΤΜΗΣΕΙΣ.. 5 Ι. ΕΙΣΑΓΩΓΗ.. 6 I.1. Γενικά περί Μυκήτων.. 7 Ι.2. Τι είναι το Μανιτάρι 7 Ι.3. Προέλευση της λέξης 9 Ι.4. Κατηγορίες μανιταριών ανάλογα με το καρπόσωμά τους 9 Ι.5. Χαρακτηριστικά των Μανιταριών. 10 Ι.6. Το σώμα των Μυκήτων 11 Ι.7. Ανάπτυξη των Μυκήτων. 13 Ι.8. Κατηγορίες Μυκήτων του γένους Pleurotus 13 I.9. Πως τρέφονται τα Μανιτάρια 14 Ι.10. Πως αναπαράγονται τα Μανιτάρια.. 15 Ι.11. Τα Μανιτάρια σαν τροφή 16 ΙΙ. ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΙΙ.1. ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΣΧΗΜΑ.. 19 ΙΙ.1.1. Βιολογικό υλικό. 21 ΙΙ.1.2. Υποστρώματα και τεχνική δημιουργίας. 21 ΙΙ.1.3.Τρόπος σποράς του μύκητα.. 21 ΙΙ.1.4.Χρόνος σποράς. 22 ΙΙ.1.5.Ποσότητα σπόρου για κάθε εκλεκτικό υπόστρωμα. 22 ΙΙ.1.6. Παστερίωση.. 22 ΙΙ.1.7. Επώαση 22 ΙΙ.2. ΔΕΙΓΜΑΤΟΛΗΨΙΕΣ ΜΕΤΡΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΜΥΚΗΛΙΟΥ.. 23 ΙΙ.2.1.Εξάπλωση του μύκητα. 23 ΙΙ.2.2. Φαινολογικές παρατηρήσεις 2 23

3 ΙΙ.2.3. Ρύθμιση θερμοκρασίας, υγρασίας, φωτισμού, αέρα.. 24 ΙΙ.3. ΕΠΑΓΩΓΗ ΤΟΥ ΜΥΚΗΤΑ. 24 ΙΙ.3.1. Τρόπος επαγωγής του μύκητα. 25 ΙΙ.3.2. Χρόνος εμφάνισης των καρποφοριών 25 ΙΙ.3.3. Υπολογισμός του βάρους των καρποφοριών.. 26 ΙΙ.3.4. Υπολογισμός της παραγωγής.. 26 ΙΙ.3.5. Υπολογισμός της οικονομικής απόδοσης (Harvest Index) 26 ΙΙΙ. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ 27 ΙΙΙ.1. Ανάπτυξη του μυκηλίου 27 ΙΙΙ.2. Επαγωγή. 28 ΙΙΙ.3. Ανάπτυξη των καρποφοριών 28 ΙΙΙ.4. Αποδόσεις στα διάφορα υποστρώματα 29 ΙΙΙ.5. Η οικονομική απόδοση. 30 IV. ΣΥΖΗΤΗΣΗ - ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ. 31 V.ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 33 3

4 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Το πειραματικό μέρος της εργασίας αυτής έγινε από τους συμμετέχοντες μαθητές της Α τάξης, στο εργαστήριο Φυσικών επιστημών, του Γενικού Λυκείου Ελεούσας, Ιωαννίνων. Συντάχθηκε με σκοπό την παρουσίαση ερευνητικής εργασίας (Project), σύμφωνα με την σχετική εγκύκλιο του Υπουργείου Παιδείας. Ιδιαίτερα ευχαριστούμε τον καθηγητή κ. Μπάρκα Γεώργιο, Γεωπόνο, που μας βοήθησε, σε όλες τις φάσεις του πειράματος και μας καθοδήγησε σε ένα άγνωστο περιβάλλον για μας, τους μύκητες. Πρέπει να τονίσουμε και την συμβολή του, στην ερμηνεία των αποτελεσμάτων και στην παρουσίαση της εργασίας αυτής. Ευχαριστούμε επίσης τον Δρ. κ. Φιλιππούση Αντώνη, Γεωπόνο-Μυκητολόγο, Τακτικό Ερευνητή ΕΛΓΟ, Προϊστάμενο Εργαστηρίου Εδώδιμων Μυκήτων ΙΤΕΓΕΠ, για την αποστολή ενημερωτικού υλικού καλλιέργειας μανιταριών και την αποστολή του σπόρου του μύκητα Pleurotus ostreatus, για τα πειράματά μας. Τέλος, ευχαριστίες οφείλουμε και στον διευθυντή του σχολείου μας κ. Παππά Νικόλαο, για την βοήθεια και συμπαράστασή του. ΙΩΑΝΝΙΝΑ Η ομάδα των μαθητών της Α τάξης Γιάννος Γ., Γκαβρέση Δ., Γκίνος Ν., Ζούγκης Β., Καλόγηρος Α., Καρβούνης Λ., Κάσσος Α., Κατσέλης Β., Κατσέλης Γ., Κατσουλίδης Γ., Λάκκας Β., Λάμπρου Χ., Μάρκος Α., Μουχαμέτη Α., Παπαδόπουλος Χ., Παπαϊωάννου Ι., Σιαδήμας Α., Σιαδήμας Χ., Σίνγκ Σ. 4

5 ΣΥΝΤΜΗΣΕΙΣ Γ.Υ. = Γεωργικά Υπολείμματα P. o. = Pleurotus ostreatus Η.Ι. = Harvest Index ( Δείκτης Οικονομικής Απόδοσης) 5

6 Ι. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Το Pleurotus ostreatus είναι ένα βρώσιμο μανιτάρι μεγάλου βιοτεχνολογικού ενδιαφέροντος, όχι μόνο για την ικανότητά του να αναπτύσσεται σε πολλά γεωργικά υπολείμματα και να παράγει μανιτάρια υψηλής οργανοληπτικής ποιότητας (Rajarathnam & Bano, 1987), αλλά και γιατί αυτός ο μύκητας παράγει δευτερογενείς μεταβολίτες με φαρμακευτικές εφαρμογές και κάποιες πρωτεΐνες βιομηχανικής χρήσης, αμινοξέα, βιταμίνες κλπ. Για τους παραπάνω λόγους αυξήθηκε σημαντικά η εμπορική του αξία, τα τελευταία χρόνια (Bunyard et al, 1996, Ζερβάκης & Μπαλής, 1996). Στην φύση παράγεται σε τοποθεσίες με μέση θερμοκρασία 15 οc (Zadrazil, 1978). Υπάρχουν ωστόσο ποικιλίες του ίδιου μύκητα, που αναπτύσσονται σε θερμοκρασίες άνω των 25 οc, όπως περιγράφεται από τους Eger et al (1976), Eger (1978) και Kinugawa et al, (1997). Ο στόχος αυτής της εργασίας, είναι κυρίως εκπαιδευτικός και παράλληλα εισαγωγικός, στην πειραματική έρευνα, των μαθητών της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, που έρχονται για πρώτη φορά σε επαφή, με ερευνητικές εργασίες (projects), μετά την θεσμοθέτηση με τον πρόσφατο νόμο (2011), για την παιδεία. Χρησιμοποιούμε το ελάχιστο των απαιτουμένων αλληλοεξαρτημένων μεταβλητών (δύο), για να δείξουμε και να κατανοήσουν οι μαθητές, επιστημονικούς όρους, που διδάσκονται κυρίως θεωρητικά και μόνο, στην δευτεροβάθμια εκπαίδευση. Η αλληλεπίδραση αυτών των μεταβλητών, που χρησιμοποιούμε, βασίζεται σε φυσικούς νόμους, για να μπορέσουν οι μαθητές μας, να κατανοήσουν τις αλήθειες, που έρχονται μέσα από τη φύση. Τα συμπεράσματα, τα εξετάζουμε από την πλευρά την οικονομική, κοινωνική, πολιτική, πολιτιστική, περιβαλλοντολογική, τεχνολογική και τεχνική. Δεν πρέπει να ξεχνούμε, εμείς οι εκπαιδευτικοί, πως ο τελευταίος στόχος κάθε παιδείας, είναι να διαπλάσει έτσι το νέο, ώστε την ορισμένη στιγμή, που θα αποδοθεί στο στίβο της ζωής, να μπορεί να προσαρμόζεται στην άγρια ανάγκη των πραγμάτων και των ανθρώπων. (Ο εκπαιδευτικός τους, Μπάρκας Γεώργιος, ). 6

7 Ι.1. ΓΕΝΙΚΑ ΠΕΡΙ ΜΥΚΗΤΩΝ Οι μύκητες αποτελούν ένα ξεχωριστό βασίλειο από τα πέντε των έμβιων όντων που περιλαμβάνει μονοκύτταρους ή πολυκύτταρους ευκαρυωτικούς οργανισμούς. Οι μύκητες εμφανίζουν τεράστια ποικιλία και υπάρχουν παντού. Οι περισσότεροι ανευρίσκονται στο έδαφος και στα φυτά, τρέφονται με οργανικά συστατικά ζώντων ή νεκρών οργανισμών γι αυτό και θεωρούνται το βιολογικό εργαστήριο αποδόμησης των οργανικών ουσιών. I.2. TI EINAI TO ΜΑΝΙΤΑΡΙ Μανιτάρι ονομάζεται το ορατό μέρος πολυκύτταρων μυκήτων με τη χαρακτηριστική συνήθως ομβρελοειδή μορφή. Στην πραγματικότητα αυτό που βλέπουμε είναι το σώμα του μανιταριού, δηλαδή το όργανο στο οποίο θα αναπτυχθούν τα σπόρια που θα εξασφαλίσουν τη διαιώνιση του είδους. Το κύριο μέρος του μύκητα είναι υπόγειο και σχεδόν πάντα αθέατο το μεγαλύτερο μέρος του χρόνου. Αυτό είναι το μυκήλιο που αναπτύσσεται στο υπόστρωμα με τη μορφή των μυκηλιακών υφών.το μυκήλιο είναι το βλαστικό σώμα του μανιταριού, δηλαδή αυτό από το οποίο θα προέλθει το καρπόσωμα (το ορατό μέρος του μανιταριού ). Το μυκήλιο μπορεί να ζήσει αρκετά χρόνια, αντίθετα με το καρπόσωμα, που ζει από λίγες ώρες έως ημέρες, αφού προσβάλλεται εύκολα από έντομα, βακτήρια, ζύμες. Εξαίρεση αποτελούν τα καρποσώματα με ξυλώδη ή φελλώδη σύσταση που μπορούν να ζήσουν έως και δεκαετίες. (βλ. Το μυκήλιο αποτελείται από μικροσκοπικούς σωλήνες που διακλαδίζονται και μπλέκονται μεταξύ τους, τις μυκηλιακές υφές, που δεν φαίνονται με γυμνό μάτι. Με αυτές διακλαδίζεται μέσα στη γη και στους ιστούς των νεκρών ή ζωντανών οργανισμών και απορροφά τις τροφές για να ζήσει και να αναπτυχθεί το μανιτάρι. 7

8 Το καρπόσωμα έχει διάφορες μορφές και σχήματα, με πιο γνωστό αυτό της ανοιχτής ομπρέλας. Εικόνα 1: To σώμα του μανιταριού. 8

9 I.3. ΠΡΟΕΛΕΥΣΗ ΤΗΣ ΛΕΞΗΣ Η λέξη μανιτάρι προέρχεται από τη λέξη της αρχαίας ελληνικής αμανίτης. Αρχαιοελληνική προέλευση έχει και η ονομασία του είδους Boletus (βασιλομανίταρο) και Edulis (εδώδιμο, που μπορεί να φαγωθεί,από τον μέλλοντα του ρήματος εσθίω=τρώγω, έδομαι). (βλ. I.4. ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ ΜΑΝΙΤΑΡΙΩΝ ΑΝΑΛΟΓΑ ΜΕ ΤΟ ΚΑΡΠΟΣΩΜΑ ΤΟΥΣ Βασιδιομύκητες Οι βασιδιομύκητες είναι υποδιαίρεση ανώτερων μυκήτων, η οποία περιλαμβάνει περίπου το 25% του συνόλου των μυκήτων. Αριθμεί περισσότερα από 450 γένη, διαδεδομένα σε όλες τις χερσαίες περιοχές της γης που αποτελούν αντικείμενο της βοτανικής και γεωπονικής. Έχουν μεγάλη ποικιλία στο μέγεθος και στη μορφή. Υπάρχουν μικροσκοπικοί κυρίως παράσιτα ανώτερων φυτών και πολύ μεγάλοι σαπροφυτικοί που ταξινομούνται στους τελειομύκητες, τους υμενομύκητες και τους γαστερομύκητες. Τα σπόρια παράγονται πάνω σε μικροσκοπικές ροπαλόμορφες βάσεις (Βασίδια). Έχουν σχήμα ομπρέλας, χωνιού, κυλίνδρου, κοραλλιού, κυπέλου, αστεριού. Το πιο κοινό σχήμα είναι αυτό της ομπρέλας (καπέλο ή πίλος) που στηρίζεται σε πόδι (στύπος) και κάτω από αυτό υπάρχουν ελάσματα σε ακτινωτή διάταξη (Αμανίτες) ή σωλήνες που καταλήγουν σε πόρους (Βωλίτες) ή αγκαθωτές προεξοχές (Ύδνες). Στα ελάσματα υπάρχουν τα βασίδια που παράγουν τα σπόρια και τα κυστίδια που είναι στείρα. Ασκομύκητες Τα σπόρια παράγονται μέσα σε σάκους. Έχουν σχήμα πατάτας, σφαίρας, βολβού, κυπέλου, δίσκου κλπ. (http://el.wikipedia.org). 9

10 I.5. ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΩΝ ΜΑΝΙΤΑΡΙΩΝ Τα μανιτάρια μπορεί να δημιουργούν αρμονικές συμβιωτικές σχέσεις αλληλοβοήθειας (μυκόρριζα), να αποτελούν παράσιτο ζωντανών ή ετοιμοθάνατων δέντρων και φυτών, ή να είναι σαπρόφυτα που τρέφονται από νεκρή οργανική ύλη την οποία αποσυνθέτουν παίζοντας το δικό τους σημαντικό ρόλο στο οικοσύστημα. Είναι ετερότροφοι, μη φωτοσυνθετικοί οργανισμοί. Τα μανιτάρια χαρακτηρίζονται από την απότομη ανάπτυξη και εμφάνισή τους, εξ ου και η έκφραση "φύτρωσε σαν μανιτάρι". Η οικολογία τους περιλαμβάνει πολλούς και διαφορετικούς βιότοπους, από τις δασωμένες πλαγιές και τα ρέματα των βουνών, τα ορεινά και ημιορεινά λιβάδια μέχρι και τις χορταριασμένες και υγρές μεριές μέσα σε πόλεις ή και τις αυλές των σπιτιών. Μπορούν να είναι εξαιρετικά βραχύβια ή και πολυετή. Στην πλειοψηφία τους, βγαίνουν το φθινόπωρο, όταν λόγω των βροχών ευνοείται από τις συνθήκες υγρασίας η καρποφορία τους. Καρποφορίες υπάρχουν και την άνοιξη, αλλά και όλο το χρόνο. Τα διάφορα είδη μυκήτων ποικίλλουν από τους χρήσιμους για τον άνθρωπο ζυμομύκητες έως τους παθογόνους μικρομύκητες έως και τα γνωστά εδώδιμα μανιτάρια. Πάντως, από τα είδη μυκήτων που έχουν περιγραφεί, λιγότερα από 300 έχουν συσχετισθεί με νόσο στον άνθρωπο. ( βλ. Δήμου, 1992). I.6. ΤΟ ΣΩΜΑ ΤΩΝ ΜΥΚΗΤΩΝ Στον πρώτο τύπο ανήκουν εκείνοι όπου το σώμα του κάθε ατόμου αποτελείται από ένα και μόνο κύτταρο, σφαιρικού, ωοειδούς, ελλειψοειδούς κλπ σχήματος. Οι μύκητες αυτοί ονομάζονται μονοκύτταροι και δεν είναι άλλοι από τις γνωστές ζύμες. Στο δεύτερο τύπο ανήκουν μύκητες των οποίων το σώμα αποτελείται από λεπτότατα διακλαδιζόμενα νημάτια μικροσκοπικής διαμέτρου (συνήθως 2-10 μm) τα οποία ονομάζονται υφές. Το σύνολο των υφών που απαρτίζει το σώμα του μύκητα 10

11 ονομάζεται μυκήλιο και μπορεί να πάρει μακροσκοπικές διαστάσεις αν υπάρχουν διαθέσιμη τροφή και ευνοϊκές συνθήκες αύξησης. Οι μύκητες που έχουν σώμα από υφές (μυκήλιο) ονομάζονται μυκηλιακοί. Κάθε υφή μοιάζει με ένα μικροσκοπικό σωλήνα μέσα στον οποίο υπάρχει το πρωτόπλασμα (με τα κυτταρικά οργανίδια) περιβαλλόμενο από την πρωτοπλασματική μεμβράνη και το κυτταρικό τοίχωμα. Οι υφές αυξάνονται μόνο στο ακρότατο σημείο τους. Η αύξηση της πρωτοπλασματικής μάζας με επιμήκυνση και διακλάδωση των υφών συνοδεύεται από μιτωτικό πολλαπλασιασμό των πυρήνων έτσι ώστε κάθε μυκηλιακό άτομο να είναι ένας πολυπύρηνος οργανισμός. Κάθε κομμάτι μυκηλίου ή και ένα μόνο τμήμα υφής μπορεί να αναπτυχθεί σε καινούργιο μυκήλιο (σωματικός ή βλαστικός τρόπος πολλαπλασιασμού). (βλ. Δήμου, 1992). Διακρίνουμε δύο τύπους υφών: α) υφές οι οποίες κατά διαστήματα φέρουν εγκάρσια διαφράγματα και στο οπτικό μικροσκόπιο φαίνεται να αποτελούνται από κύτταρα γι αυτό και ονομάζονται πολυκύτταρες υφές και οι μύκητες αυτοί πολυκύτταροι μύκητες. Οι μύκητες που σχηματίζουν μανιτάρια, δηλαδή οι Βασιδιομύκητες και οι Ασκομύκητες, είναι πολυκύτταροι μύκητες. β) υφές με ενιαίο εσωτερικό χώρο, χωρίς διαφράγματα κατά μήκος τους οι οποίες ονομάζονται κοινοκύτταρες υφές και οι αντίστοιχοι μύκητες κοινοκύτταροι μύκητες. Τέτοιοι είναι οι Ζυμομύκητες. Τα εγκάρσια διαφράγματα στις πολυκύτταρες υφές δεν είναι στην πραγματικότητα πλήρη αλλά στο κέντρο τους φέρουν πολύ μικρή οπή (δεν φαίνεται στο κοινό οπτικό μικροσκόπιο). Οι υφές αυτές λοιπόν δεν αποτελούνται στην πραγματικότητα από ξεχωριστά κύτταρα αφού μέσα από τα μικροσκοπικά αυτά ανοίγματα το πρωτόπλασμα μπορεί να ρέει ελεύθερα κατά μήκος των υφών. Τα κυτταρικά οργανίδια, συμπεριλαμβανομένων των πυρήνων (οι οποίοι στους μύκητες είναι πολύ μικροί και δεν φαίνονται στο οπτικό μικροσκόπιο παρά με ειδική χρώση) μπορούν να μεταναστεύουν από διαμέρισμα σε διαμέρισμα. Εξαίρεση στην ελεύθερη μετακίνηση σημειώνεται στο δικάρυο μυκήλιο των βασιδιομυκήτων εξαιτίας της ειδικής κατασκευής των λεγόμενων δολίπορων σέπτων. Συνεπώς το μυκήλιο τόσο ενός 11

12 πολυκύτταρου όσο και ενός κοινοκύτταρου μύκητα περιέχει ένα ενιαίο πολυπύρηνο πρωτόπλασμα. Πλήρη εγκάρσια διαφράγματα σχηματίζονται τόσο στους πολυκύτταρους όσο και στους κοινοκύτταρους μύκητες σε δύο ειδικές περιπτώσεις: α) για να απομονωθούν τραυματισμένα ή γερασμένα τμήματα υφών, β) όταν σχηματίζονται οποιασδήποτε μορφής αναπαραγωγικά όργανα. Οι πολυκύτταρες υφές ορισμένων μυκήτων έχουν δύο ιδιότητες που παίζουν ρόλο στο σχηματισμό των μανιταριών και που δεν συναντώνται στις κοινοκύτταρες υφές. Πρώτο, μπορούν να αναστομώνονται μεταξύ τους, δηλαδή γειτονικές υφές που έρχονται σε επαφή αποκαθιστούν άμεση επικοινωνία του πρωτοπλάσματός τους αφού διαλυθεί εκατέρωθεν στο σημείο επαφής κυτταρικό τοίχωμα και πρωτοπλασματική μεμβράνη και αποκατασταθούν νέα ενιαία. Δεύτερο, οι υφές αυτές υπό ορισμένες συνθήκες αναπτύσσονται όχι επεκτείνοντας το σώμα του μύκητα (μυκήλιο) αλλά σχηματίζοντας, με πολύ πυκνή συνύφανσή τους και αναστόμωσή τους, συμπαγή μάζα η οποία ονομάζεται ψευδοϊστός. Οι μύκητες αυτοί σχηματίζουν από τέτοιο ψευδοϊστό διάφορες, μακροσκοπικών διαστάσεων, μυκηλιακές κατασκευές, όπως, τα σκληρώτια, τα ριζόμορφα, τα στρώματα, και τις σύνθετες καρποφορίες αγενούς και εγγενούς αναπαραγωγής (μεταξύ των οποίων και τα μανιτάρια). I.7. ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΜΥΚΗΤΩΝ Οι άριστες θερμοκρασίες ανάπτυξης για τους περισσότερους μύκητες κυμαίνονται μεταξύ των 25 C και 30 C. Όσον αφορά το ph, οι περισσότεροι μύκητες ευνοούνται από ελαφρά όξινες τιμές αλλά γενικά προτιμούν επίπεδα τιμών 4-7. Οι μύκητες μπορούν γενικά να χαρακτηριστούν ως αερόβιοι μικροοργανισμοί, αν και υπάρχουν ορισμένες εξαιρέσεις όπως κάποια είδη ζυμών (προαιρετικά αναερόβια) ή πολλοί Χυτριδιομύκητες (υποχρεωτικά αναερόβιοι). Το φως, παρόλο που δεν είναι απαραίτητο για τη βλαστική 12

13 ανάπτυξη των μυκήτων, είναι συχνά αναγκαίο για τον σχηματισμό αγενών και εγγενών καρποφοριών σε πολλά είδη, καθώς επίσης και στην απελευθέρωση σπορίων αναπαραγωγής. (βλ. Κουτρώτσιος,2009) Θερμοκρασίες μεταξύ 25 και 30 ΟC θεωρούνται άριστες για την ανάπτυξη του μυκηλίου ανάλογα με το είδος. Σε θερμοκρασίες πάνω από 35 ΟC και κάτω από 15ΟC μειώνεται αισθητά η ανάπτυξη του μυκηλίου, ενώ το μυκήλιο νεκρώνεται όταν η θερμοκρασία ξεπεράσει τους 40 ΟC. I.8. ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ ΜΥΚΗΤΩΝ ΤΟΥ ΓΕΝΟΥΣ PLEUROTUS Το γένος Pleurotus υπάγεται στους βασιδιομύκητες και περιλαμβάνει είδη που παράγουν μανιτάρια. Καταγράφηκε ως ανεξάρτητο είδος και περιγράφηκε για πρώτη φορά από τον Kummer (1871). Η ταξινομική του θέση είναι η ακόλουθη: - Κλάση Basidiomycetes - - Υποκλάση Omobasidiomycetes Τάξη Poriales Οικογένεια Pleurotaceae Γένος Pleurotus Τα σημαντικότερα είδη του γένους Pleurotus κατατάσσονται στις ακόλουθες υποδιαιρέσεις (Singer, 1986): Lepiotarii (Fr.) Pilat: P. dryinus (Pers.: Fr.) Kummer Calyptrati Sing, P. calyptratus (Lindb.) Sacc. Pleurotus: P. ostreatus (Jacq.: Fr.) Kummer, P. pulmonarius (Fr.) eryngii (D.C: Fr.) Quel. P. cornucopiae (Paul) Roll. Coremiopleurotus (Hilber): P. cystidiosus O.K. Miller 13 Quel, P.

14 I.9. ΠΏΣ ΤΡΈΦΟΝΤΑΙ ΤΑ ΜΑΝΙΤΆΡΙΑ Τα μανιτάρια είναι ετερότροφοι οργανισμοί που έχουν αναπτύξει 3 τρόπους για να παίρνουν την τροφή τους. Τον παρασιτικό, τον σαπροφυτικό και τον μυκορριζικό. Τα παρασιτικά μανιτάρια ζουν σε βάρος άλλων ζωντανών υπάρξεων (φυτών και ζώων) στα οποία προκαλούν προβλήματα. Τα περισσότερα από αυτά είναι μικροσκοπικά, ελάχιστα ανήκουν στα μεγάλα είδη, όπως οι ίσκες που σαπίζουν το ξύλο των δέντρων και το τρώνε. Τα μανιτάρια αυτής της κατηγορίας είναι τα λιγότερα έτσι μικρός είναι και ο αριθμός των προβλημάτων που προκαλούν. Τα σαπροφυτικά μανιτάρια είναι τα πολυπληθέστερα. Παίρνουν την τροφή τους από νεκρή οργανική ύλη την οποία μπορούν να διασπάσουν με τη βοήθεια των ενζύμων που ελευθερώνουν. Συγχρόνως, πλουτίζουν το έδαφος με χρήσιμη για τα φυτά ουσίες. Από αυτή την άποψη ο ρόλος τους στην ανακύκλωση της ύλης είναι πολύτιμος, αφού αλλιώς τα πεσμένα φύλλα και τα νεκρά ξύλα θα σωρεύονται στο δάσος οδηγώντας το στο θάνατο. Πολλά από τα μανιτάρια αυτής της κατηγορίας μπορούν να διασπάσουν την κυτταρίνη και την ημικυτταρίνη των φυτικών κυττάρων. Λίγα όμως έχουν την ικανότητα να διασπούν την λιγνίνη που θα αποτελέσει βασικό συστατικό του χούμου. Αυτό είναι το πλούσιο σε θρεπτικά συστατικά στρώμα του εδάφους από όπου αντλούν την τροφή τους τα φυτά. Τα μανιτάρια αυτά ανήκουν στις οικογένειες των Αγαρικών και την Βωλιτών. Τα μυκορριζικά ή συμβιωτικά μανιτάρια που συζούν με τα φυτά έχοντας αμοιβαίο όφελος στην περίπτωση αυτή το μυκήλιο του μανιταριού σχηματίζει με τις λεπτές διακλαδώσεις της ρίζας του φυτού ένα σύνθετο όργανο που λέγεται μυκόρριζα. Με αυτή το μανιτάρι τροφοδοτεί το φυτό με ανόργανα χημικά στοιχεία που μόνο του το φυτό δεν μπορεί να πάρει, και κυρίως με φώσφορο Επίσης του προσφέρει νερό όταν έχει ξηρασία, και το κάνει πιο ανθεκτικό στις ασθένειες Σαν αντάλλαγμα, το φυτό προσφέρει στο μανιτάρι υδατάνθρακες, που σχηματίζει με τη φωτοσύνθεση. Χωρίς τα μανιτάρια αυτής 14

15 της κατηγορίας δεν θα υπήρχαν γιγάντια δέντρα αλλά και η αναδάσωση θα ήταν προβληματική. Κάποια μανιτάρια συμβιώνουν με ορισμένα δέντρα, ενώ αλλά συμβιώνουν με ποικιλία φυτών. I.10. ΠΩΣ ΑΝΑΠΑΡΆΓΟΝΤΑΙ ΤΑ ΜΑΝΙΤΆΡΙΑ Τα μανιτάρια αναπαράγονται με σπόρια, που ελευθερώνουν από το καρπόσωμά τους όταν αυτό ωριμάσει. Τα σπόρια συγκρατούνται σε ελάσματα κάτω από το καπέλο, είτε αποθηκεύονται σε ασκό. Όταν ελευθερωθούν με τη δύναμη του αέρα συνήθως, το καρπόσωμα αρχίζει να σαπίζει, ενώ το μυκήλιο συνεχίζει να ζει για χρόνια. Είναι χαρακτηριστικός ο τεράστιος αριθμός σπορίων που παράγει κάθε μανιτάρι. Έχει υπολογιστεί ότι ένα μανιτάρι με καπέλο διαμέτρου 10 cm μπορεί να δώσει 16 δισεκατομμύρια σπόρια, δηλαδή κάθε ώρα παράγει 100 εκατομμύρια σπόρια. I.11. ΤΑ ΜΑΝΙΤΆΡΙΑ ΣΑΝ ΤΡΟΦΉ Τα μανιτάρια διακρίνονται στα τοξικά και στα μη τοξικά. Τα τοξικά προκαλούν παρενέργειες με την κατανάλωσή τους, που μπορούν να φτάσουν μέχρι και το θάνατο. Τα μη τοξικά χωρίζονται σε αυτά που τρώγονται (εδώδιμα)και σε αυτά που δεν είναι εύγευστα και δεν έχουν γαστρονομικό ενδιαφέρον. Πρέπει όμως να πούμε ότι ακόμη και τα εδώδιμα, πιθανόν να προκαλέσουν παρενέργειες αν δεν μαζευτούν όπως πρέπει, ή αν δεν μαγειρευτούν σωστά. Ακόμη, δεν πρέπει να καταναλώνονται σε μεγάλες ποσότητες γιατί προκαλούν δυσπεψία, αφού περιέχουν υψηλό ποσοστό μυκοχιτίνης που είναι δύσπεπτη. Γενικά όμως, τα μανιτάρια είναι νόστιμη και υγιεινή τροφή αφού: 15

16 Έχουν λίγες θερμίδες. Περιέχουν πολλά λευκώματα και ινώδεις ουσίες, μεταλλικά άλατα και ιχνοστοιχεία, βιταμίνες και ένζυμα. Είναι φτωχά σε υδατάνθρακες και λίπη. Είναι νόστιμα αφού περιέχουν αρωματικές και γευστικές ουσίες. Όση μικρή ποσότητα και να φάμε, αισθανόμαστε χορτάτοι. Υπολογίζεται ότι στη χώρα μας υπάρχουν 150 περίπου είδη εδώδιμων μανιταριών. Τα μανιτάρια τρώγονται όμως και από τα ζώα. Είναι αγαπημένη τροφή για χελώνες, κατσίκια, γυμνοσάλιαγκες, λαγούς, ασβούς, ζαρκάδια. Ακόμη, τρώγονται και από ποντίκια, πρόβατα, αγελάδες, άλογα, αγριογούρουνα, αλλά και αρκούδες και σκυλιά, όταν δεν υπάρχει άλλη τροφή. (Κουτρώτσιος, 2009). Τα άγρια, αυτοφυή μανιτάρια θεωρούνται ιδανική τροφή. Πέρα από την εξαιρετική γεύση και το μοναδικό άρωμά τους, έχουν το πλεονέκτημα να είναι απαλλαγμένα από χημικά λιπάσματα, ορμόνες, φυτοφάρμακα. Αν και τα κριτήρια που αφορούν στη γεύση είναι υποκειμενικά, οι περισσότερες απόψεις συγκλίνουν στην εκτίμηση των εξαιρετικών ειδών. ΙΙ. ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ Σ αυτό το πείραμα χρησιμοποιήθηκε ένα στέλεχος του μύκητα Pleurotus ostreatus, σαν εξαρτημένη μεταβλητή, που μας το έστειλε καλλιεργημένο σε σπόρους κεχριού, ο Δρ. κ. Φιλιππούσης Αντώνης, 16 Γεωπόνος - Μυκητολόγος, Τακτικός

17 Ερευνητής ΕΛΓΟ, Προϊστάμενος Εργαστηρίου Εδώδιμων Μυκήτων ΙΤΕΓΕΠ, στην Λυκόβρυση Αττικής. Αποτελεί δε, φυσικό πόρο στα δάση του νομού μας. Σ αυτή την μεταβλητή, παρακολουθήσαμε την ανάπτυξή της, μετρώντας το πλάτος σε εκατοστόμετρα (cm) του μυκηλίου, ανά ημέρα, από την σπορά ( ), μέχρι να επικαλυφθεί όλη η επιφάνεια των χρησιμοποιημένων υποστρωμάτων, ( ), διατηρούντες όλα τα πειραματικά δείγματα στον ίδιο χώρο (παλαιό ψυκτικό θάλαμο) με σταθερή θερμοκρασία 27 οc και υγρασία 70% και σε απόλυτο σκοτάδι. Χρησιμοποιήσαμε με υπόδειξη του καθηγητή μας, για την δεύτερη ανεξάρτητη μεταβλητή, (το υπόστρωμα), γεωργικά υπολείμματα της περιοχής μας και όχι μόνο, όπως το άχυρο των σιταριών, τα πίτυρα από άλεση σιταριού και την βαμβακόπιτα, που είναι γεωργικό υπόλειμμα, μετά την εκκόκκιση του βάμβακος. Επειδή για τα δεδομένα του Λυκείου μας, δεν είχαμε τρόπο και χρόνο για παστεριώσεις ή αποστειρώσεις των χρησιμοποιούμενων υποστρωμάτων, αποφασίσαμε να πειραματισθούμε με απαστερίωτα υποστρώματα. Για κάθε υπόστρωμα χρησιμοποιήσαμε τρία δείγματα, με τρείς επαναλήψεις ή συνολικά είκοσι επτά (27) δείγματα. Μόλις ο μύκητας αναπτύχθηκε σε όλη την επιφάνεια των δειγμάτων, δεν προβήκαμε καθώς έπρεπε στην επαγωγή του, λόγω κατάληψης του σχολείου μας, από τους μαθητές. Πραγματοποιήσαμε την επαγωγή μετά από παρέλευση δύο (2) εβδομάδων δηλ. στις Η επαγωγή είναι, η αλλαγή του περιβάλλοντος ανάπτυξης του μύκητα, για να προκαλέσουμε την καρποφορία, ήτοι μείωση της θερμοκρασίας στους 14 οc, δημιουργία τεχνητού φωτισμού (12 ώρες φως με μία λυχνία φθορισμού 40 Watt), αερισμό των δειγμάτων και δημιουργία σχισμών σε όλες τις σακούλες 5 cm και 15 σχισμές ανά σακούλα. Την 7η εβδομάδα παρατηρήσαμε την έναρξη των πρώτων καρποφοριών, ενώ την 8η εβδομάδα είχαμε την πρώτη συλλογή της καρποφορίας σε μανιτάρια, τα οποία συλλέγαμε και ζυγίζαμε ξεχωριστά για το κάθε δείγμα. Για τον έλεγχο των οικονομικών συμπερασμάτων, μετρήσαμε τον δείκτη Harvest Index (οικονομικής απόδοσης), αθροίζοντας την συνολική παραγωγή των μανιταριών, που βγήκαν κατά κύματα σε κάθε δείγμα, και πήραμε το μέσο βάρος ανά σακούλα. Όλα τα δείγματα κατά 17

18 την σπορά ζυγίσθηκαν, αριθμήθηκαν και έτσι υπολογίσαμε στο τέλος της συνολικής καρποφορίας, την μετατροπή του υποστρώματος σε τροφή (μανιτάρια),σε σχέση με το βάρος του. Με βάση οικονομικά στοιχεία της αγοράς της περιοχής μας, υπολογίσαμε την οικονομική πλευρά του θέματος. ΙΙ.1. ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΣΧΗΜΑ Τα παρακάτω σχήματα δείχνουν παραστατικά, πως σχεδιάσαμε το πείραμά μας. Έχουμε την ανεξάρτητη μεταβλητή που επηρεάζει ο ερευνητής, (τα γεωργικά υπολείμματα), με αριθμό τριών (3) επιπέδων (άχυρο, πίτυρο, βαμβακόπιτα). Στο κάθε επίπεδο πήραμε τρία (3) δείγματα μέσα σε πλαστικές σακούλες και σχεδιάσαμε το πείραμα με τρείς συνολικά επαναλήψεις. 18

19 19

20 ΙΙ.1.1. Βιολογικό υλικό Η προμήθεια του βιολογικού υλικού, του μύκητα Pleurotus ostreatus, έγινε από το εργαστήριο Εδώδιμων Μυκήτων ΙΤΕΓΕΠ, στην Λυκόβρυση Αττικής, με δωρεάν αποστολή, στις 31 Οκτωβρίου 2011, για τις ανάγκες του πειράματός μας, 10 κιλών, καλλιεργημένο σε σπόρους κεχριού, μία τεχνική, που ανέπτυξε,ο Δρ. κ. Φιλιππούσης Αντώνης, Γεωπόνος - Μυκητολόγος, Τακτικός Ερευνητής ΕΛΓΟ, Προϊστάμενος, αυτού του Εργαστηρίου. ΙΙ.1.2. Υποστρώματα και τεχνική δημιουργίας Σε επαφή με εμπόρους της περιοχής μας, για την προμήθεια του άχυρου, των πιτύρων και της βαμβακόπιτας συγκεντρώσαμε το απαραίτητο υλικό, με δωρεάν χορήγηση, τους οποίους, απ αυτήν τη θέση, τους ευχαριστούμε. Ενυδατώσαμε το άχυρο τοποθετώντας τα δέματα σε βαρέλια με νερό, για 24 ώρες, ενώ τα πίτυρα και την βαμβακόπιτα, την ενυδατώσαμε, την ίδια μέρα με την σπορά, στο εργαστήριο Φυσικής και Βιολογίας του σχολείου μας. ΙΙ.1.3. Τρόπος σποράς του μύκητα στα υποστρώματα Μετά την δημιουργία των υποστρωμάτων και την ενυδάτωση τους, την ίδια ημέρα, γεμίσαμε τις πλαστικές σακούλες διαστάσεων 32 cm Χ 66 cm, που προμηθευτήκαμε, από κατάστημα οικοδομικών υλικών της περιοχής μας, με παράλληλη σπορά, του βιολογικού μας υλικού (σπόρους κεχριού, με μυκήλιο του μύκητα Pleurotus ostreatus ), στις σακούλες σε τέσσερες κύκλους, σε απόσταση δέκα (10 cm) εκατοστών μεταξύ τους. Στην κάθε σακούλα στο τέλος, γράψαμε ένα αριθμό από το ένα (1) έως το είκοσι επτά (27) και σημειώσαμε το βάρος, της κάθε σακούλας. 20

21 ΙΙ.1.4. Χρόνος σποράς Όλη η προετοιμασία μας, τελείωσε στις 24 Νοεμβρίου 2011, με την σπορά, την σήμανση και ζύγισμα των δειγμάτων και την μεταφορά και τοποθέτησή τους, σε ψυκτικό θάλαμο της επιχείρησης Αγροτοβιομηχανικών Εφαρμογών, που με ένα αερόθερμο και θερμοστάτη μετατρέψαμε σε θερμοθάλαμο. ΙΙ.1.5. Ποσότητα σπόρου σε κάθε δείγμα υποστρώματος Σε κάθε κύκλο σποράς στην πλαστική σακούλα κατανέμαμε πενήντα (50 gr) γραμμάρια σπόρου. Έτσι σε κάθε σακούλα η συνολική ποσότητα σπόρου ήταν διακόσια (200 gr) γραμμάρια. ΙΙ.1.6. Παστερίωση Λόγω έλλειψης του απαραίτητου εξοπλισμού για την παστερίωση των υποστρωμάτων, επιλέξαμε να πραγματοποιήσουμε το πείραμά μας, με απαστερίωτα υποστρώματα. Έτσι ο τίτλος της ερευνητικής πειραματικής μας εργασίας διαμορφώθηκε ως Ανάπτυξη του Εδώδιμου Μανιταριού Pleurotus ostreatus, σε Διάφορα Απαστερίωτα Υποστρώματα Γεωργικών Υπολειμμάτων. ΙΙ.1.7. Επώαση Η επώαση του μύκητα έγινε σε ένα ψυγείο της επιχείρησης Αγροτοβιομηχανικές Εφαρμογές, που το μετατρέψαμε σε θερμοθάλαμο, τοποθετώντας ένα ηλεκτρικό αερόθερμο συνδεδεμένο με θερμοστάτη, που έλεγχε την θερμοκρασία κατά την φάση της επώασης στους 27 οc. Την υγρασία την εξασφαλίσαμε με ένα δοχείο 60 λίτρων γεμάτο με νερό και τοποθετώντας ένα πανί από λινάτσα από την μία πλευρά μέσα στο νερό και από 21

22 την άλλη στηριγμένη στο χώρο ακριβώς κάτω από τα μανιτάρια. Με ένα όργανο Oregon Scientific Model No Ethg-912, ελέγχαμε την θερμοκρασία και την υγρασία. Η υγρασία δεν ήταν σταθερή κατά την διάρκεια του πειράματος. Κυμαινόταν μεταξύ 70% και 90%. ΙΙ.2. ΔΕΙΓΜΑΤΟΛΗΨΙΕΣ - ΜΕΤΡΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΜΥΚΗΛΙΟΥ Θεωρώντας την πρώτη ημέρα σποράς, στις , ως μηδενικό χρόνο και μηδέν το πλάτος εξάπλωσης του μυκηλίου, του μύκητα Pleurotus ostreatus, αρχίσαμε από την επομένη ημέρα, να μετρούμε σε όλα τα δείγματα, το πλάτος εξάπλωσης του μύκητα και να καταγράφουμε τις μετρήσεις στο αντίστοιχο κωδικό σήμανσης των δειγμάτων από το 1 έως το 27. Δεν κάναμε στατιστική ανάλυση των μετρήσεων έτσι ώστε, να προσδιορίσουμε τυπικά σφάλματα και στατιστικές διαφορές, λόγω έλλειψης θεωρητικού μας υποβάθρου. Απλώς τα προσθέσαμε, για κάθε υπόστρωμα και πήραμε τον μέσο όρο αυτών, ως τελική τιμή και χρησιμοποιήσαμε αυτή, στα διαγράμματα. ΙΙ.2.1. Εξάπλωση του μύκητα Από την επόμενη ημέρα ( ) φάνηκε η εξάπλωση του μύκητα, που με ένα χάρακα μετρούσαμε το πλάτος με τυχαίο τρόπο πάνω στις κυκλικές επιφάνειες των δειγμάτων. ΙΙ.2.2. Φαινολογικές παρατηρήσεις Παρακολουθούσαμε την αύξηση του μυκηλίου, την εξάπλωσή του στην επιφάνεια του υποστρώματος, μέχρι να καλύψει όλη την επιφάνεια της πλαστικής σακούλας και στα τρία γεωργικά υπολείμματα (άχυρο, βαμβακόπιτα και πίτυρα). Είδαμε ότι στην βαμβακόπιτα, είχαμε ταχύτερη εξάπλωση του μύκητα τις πρώτες ημέρες, από τα άλλα δύο υποστρώματα, αλλά μετά από 7 ημέρες σταμάτησε η αύξηση του μύκητα στην 22

23 βαμβακόπιτα και στα πίτυρα και στην συνέχεια, αναπτύχθηκε έντονη δυσοσμία σε όλα τα δείγματα της βαμβακόπιτας και των πιτύρων. Σημειώσαμε την ημερομηνία εμφάνισης των πρώτων καρποφοριών στα εναπομείναντα εννέα (9) δείγματα του άχυρου και το μεγάλωμα των μανιταριών, μέχρι την συλλογή τους και την ζύγιση. ΙΙ.2.3. Ρύθμιση Θερμοκρασίας Υγρασίας - Φωτισμού - Αέρα Η θερμοκρασία ελεγχόταν με θερμοστάτη ακρίβειας +/- 1 οc, τις πρώτες είκοσι (20) ημέρες επώασης ήταν σταθερή στους 27 οc, χωρίς άλλες διακυμάνσεις. Μετά την διαδικασία επαγωγής ρυθμίσαμε την θερμοκρασία στους 14 οc με την ίδια ακρίβεια. Την υγρασία την εξασφαλίσαμε με τον τρόπο που περιγράψαμε παραπάνω (δοχείο νερού με λινάτσα), αλλά δεν μπορέσαμε να έχουμε τα θεωρητικά μεγέθη, που είχαμε από βιβλιογραφικές πηγές. Οι τιμές ήταν κυμαινόμενες από 70% έως 90% σε εξαιρετικές περιπτώσεις. Κατά την επαγωγή, για φως, χρησιμοποιήσαμε λαμπτήρα κοινό φθορισμού με μία λάμπα 40 Watt και χρονοδιακόπτη που άναβε την λάμπα για δώδεκα ώρες και τις υπόλοιπες ήταν σβηστή. Για αέρα, μετά την φάση της επώασης και καθ όλη την διάρκεια της επαγωγής, ανοίξαμε την πόρτα του ψυγείου και τοποθετήσαμε το αερόθερμο στην είσοδο της πόρτας έτσι ώστε να στέλνει στα δείγματά μας, συνέχεια ατμοσφαιρικό αέρα. ΙΙ.3. ΕΠΑΓΩΓΗ ΤΟΥ ΜΥΚΗΤΑ Η τεχνική αυτή είναι βασικής σημασίας, για την εμφάνιση των καρποφοριών. Όταν φαινολογικά παρατηρήσαμε, ότι το μυκήλιο εξαπλώθηκε, σε ολόκληρη την επιφάνεια των δειγμάτων μας, για να δημιουργήσουμε καρποφορία, χρειάσθηκε να κάνουμε την επαγωγή στον μύκητα, δηλαδή διαφοροποίηση του περιβάλλοντος αύξησης με μείωση της θερμοκρασίας, φωτίζοντας το μυκήλιο για 12 ώρες, αύξηση της 23

24 συγκέντρωσης του οξυγόνου, σε σχέση με την φάση επώασης διατηρώντας την υγρασία στα ίδια επίπεδα με την φάση επώασης. ΙΙ.3.1. Τρόπος επαγωγής του μύκητα Στις πλαστικές σακούλες, ανοίγουμε σχισμές, σε σχήμα σταυρού μεγέθους 5 cm, σε 15 τουλάχιστον διαφορετικά και τυχαία σημεία της επιφάνειας, της πλαστικής σακούλας. Ο αέρας πλέον εισέρχεται στο μυκήλιο, από τις σχισμές και έτσι διαφοροποιείται πλέον, η σχέση οξυγόνου διοξειδίου του άνθρακα. Παράλληλα ή μείωση της θερμοκρασίας στους 14 οc και η φωτοπερίοδος 12 ώρες φώς και 12 ώρες σκοτάδι, δίνουν το ερέθισμα, για την έναρξη καρποφοριών στον μύκητα. Η υγρασία τώρα πρέπει να προσεχθεί ιδιαίτερα, στην περίπτωσή μας κυμαινόταν από 70% έως 90%, για να μη ξηραθεί και το μυκήλιο. ΙΙ.3.2. Χρόνος εμφάνισης των καρποφοριών Μετά την ημερομηνία επαγωγής του μύκητα, που αξίζει να σημειωθεί, ότι την καθυστερήσαμε για δύο εβδομάδες, λόγω μαθητικών προβλημάτων (κατάληψη του σχολείου), σε 16 ημέρες από την επαγωγή, παρατηρήσαμε την έναρξη της γέννησης των πρώτων καρποφοριών στα εννέα δείγματα του άχυρου, εφ όσον τα άλλα δύο υποστρώματα από τις μολύνσεις, που υπήρχαν, κατέρρευσε η αύξηση του μυκηλίου και απομακρύνθηκαν από το χώρο, για να μη μολυνθούν και τα δείγματα με άχυρο. Στα αποτελέσματα παραθέτουμε σ ένα διάγραμμα φαινολογικών παρατηρήσεων σε σχέση με τον χρόνο P=f(t). 24

25 ΙΙ.3.3. Υπολογισμός του βάρους των καρποφοριών Σε δέκα (10) ημέρες μετά την εμφάνιση των καρποφοριών είχαμε την ανάπτυξη των μανιταριών σε πλήρη μορφή. Αξίζει να σημειωθεί ότι όλα τα δείγματα με άχυρο (εννέα στο σύνολο), μας έδωσαν καρποφορίες μανιταριών. Συλλέξαμε όλα τα μανιτάρια και ζυγίζαμε με ηλεκτρονικό ζυγό την ποσότητα των μανιταριών ανά δείγμα. Πραγματοποιήσαμε έξη συλλογές μανιταριών, αθροίσαμε το βάρος τους και βγάλαμε τον μέσο όρο ανά πλαστική σακούλα. ΙΙ.3.4. Υπολογισμός της παραγωγής Ο υπολογισμός της παραγωγής, έγινε ανά σακούλα άχυρου, που το μέσο βάρος των εννέα εναπομεινάντων δειγμάτων μας, ήταν 6 κιλά. Όλα τα οικονομικά μας στοιχεία, υπολογίζονται ανά σακούλα των 6 κιλών και μόνο για το άχυρο. ΙΙ.3.5. Υπολογισμός του Harvest Index (οικονομικής απόδοσης) Υπολογίζουμε την σχέση μετατροπής του γεωργικού υπολείμματος, που είναι το άχυρο, σε εκατοστιαία αναλογία σε τροφή, με την βοήθεια του μύκητα που χρησιμοποιήσαμε Pleurotus ostreatus. Από γνωστό Super market της περιοχής μας, πήραμε την τιμή πώλησης στο καταναλωτικό κοινό τα μανιτάρια Pleurotus ostreatus. Με βάση αυτή την τιμή, υπολογίσαμε σε ποσοστό επί τοις εκατό (%) την προστιθέμενη αξία, που προκύπτει μέσα από αυτή την βιοτεχνολογική εφαρμογή. 25

26 ΙΙΙ. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΜΕΤΡΗΣΕΙΣ Όλα τα στοιχεία, που μετρήθηκαν με τον παραπάνω τρόπο και περιγράψαμε εμφανίζονται με διαγράμματα,για να μπορέσουμε να εξάγουμε τα συμπεράσματά μας. ΙΙΙ.1. Ανάπτυξη του μυκηλίου Στο παρακάτω διάγραμμα εμφανίζονται οι αυξήσεις του μυκηλίου του μύκητα Pleurotus ostreatus. Βλέπουμε ότι, σε 16 ημέρες εξαπλώθηκε πλήρως στην επιφάνεια του άχυρου, ενώ από την 6η ημέρα έχουμε σταμάτημα της εξάπλωση στην βαμβακόπιτα και στο πίτυρο, τα οποία από ισχυρή μόλυνση καταστράφηκαν και απομακρύνθηκαν. ΙΙΙ.2. Επαγωγή Στο 2ο διάγραμμα επαγωγής του μύκητα σε σχέση με τον χρόνο επώασης, φαίνεται η καμπύλη ταχείας εξάπλωσης του μυκηλίου σε δύο εβδομάδες. Φαίνεται επίσης η καθυστέρηση, για δύο εβδομάδες, να πραγματοποιήσουμε την επαγωγή, λόγω 26

27 των προβλημάτων που προαναφέρθηκαν και η έναρξη της καρποφορίας σχεδόν τρείς εβδομάδες μετά την επαγωγή. ΙΙΙ.3. Ανάπτυξη των καρποφοριών Όπως φαίνεται στο 3ο διάγραμμα η έναρξη των καρποφοριών άρχισε την 7 η εβδομάδα και την 8η προς 9η εβδομάδα άρχισε η συλλογή των καρποφοριών κατά κύματα (5 συλλογές). Οι δύο πρώτες συλλογές ήταν σε ποσότητα σημαντικές, ενώ οι επόμενες είχαν μικρό σχετικά με τις πρώτες αποτέλεσμα 27

28 ΙΙΙ.4. Αποδόσεις στα διάφορα υποστρώματα Εξηγήσαμε παραπάνω ότι τα δύο Γ.Υ. (βαμβακόπιτα και πίτυρα) καταστράφηκαν από μολύνσεις και κατά συνέπεια μόνο το Γ.Υ. άχυρου, έδωσε αποτελέσματα. Ο μέσος όρος, από τα εννέα (9) δείγματα άχυρου ανά σακούλα, που είχε μέσο βάρος 6 κιλά ενυδατωμένου άχυρου, όπως περιγράφηκε στην μεθοδολογία, ήταν γραμμάρια. ΙΙΙ.5. Η οικονομική απόδοση Την απόδοση μπορούμε να την εξετάσουμε από δύο πλευρές. Υπολογίζοντες το ποσοστό της μετατροπής του Γ.Υ άχυρου, σε ποσοστό τροφής κατά βάρος. Όπως φαίνεται και στον παρακάτω πίνακα 5, το ποσοστό αυτό αντιστοιχεί σε 28,6% κατά βάρος, λίγο πιο πάνω από το 22,0% - 25,0%, που αναφέρει η βιβλιογραφία. Από την οικονομική πλευρά, υπολογίζοντες την αξία της παραγόμενης ποσότητας εδώδιμων μανιταριών, για ένα καλλιεργητή (δεν υπολογίζουμε το φόρο προστιθέμενης αξίας), βλέπουμε ότι έχουμε ένα οικονομικό αποτέλεσμα των 7,28 ανά σακούλα δείγματος άχυρου. Εμείς λόγω των χορηγήσεων χωρίς κόστος, του σπόρου και των Γ.Υ., που στην περίπτωσή μας, έχουμε μόνο το άχυρο, υπολογίσαμε κατ εκτίμηση τα 28

29 έξοδα αγοράς του άχυρου, της πλαστικής σακούλας, του δεματικού της σακούλας, της ενέργειας, που καταναλώσαμε στον θερμοθάλαμο, κατ αναλογία σε 1,28 ανά σακούλα. Βλέπουμε ότι το οικονομικό αποτέλεσμα ανά σακούλα 6 Kg άχυρου, είναι 6. Αυτό μεταφράζεται σε ποσοστό, περίπου 468% προστιθέμενης αξίας!. IV. ΣΥΖΗΤΗΣΗ - ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ Από όλη την ερευνητική πειραματική μας εργασία, προκύπτουν συμπεράσματα αγρονομικής και οικονομικής φύσεως, πολύ ενδιαφέροντα. Από την αγρονομική πλευρά, βλέπουμε, ότι το εγχείρημά μας, να παράγουμε μανιτάρια, του μύκητα Pleurotus ostreatus, βαμβακόπιτα και πίτυρα), με απαστερίωτα Γ.Υ. (άχυρο, μας έδωσε την πληροφορία, ότι δεν μπορούμε να καλλιεργήσουμε σε απαστερίωτο υπόστρωμα, βαμβακόπιτας και πιτύρου. Μπορούμε όμως, να καλλιεργήσουμε σε άχυρο. Πρέπει να έχουμε υπ όψη, ότι η παστερίωση ή αποστείρωση των υποστρωμάτων, αποτελεί σημαντικό κόστος στην λειτουργία της επιχειρηματικής μονάδας και αν προβαίναμε, σε παστερίωση των δειγμάτων, τα οικονομικά αποτελέσματα θα ήταν διαφορετικά. Η επιβεβαίωση όμως της βιβλιογραφίας, ότι μπορούμε να καλλιεργήσουμε τον μύκητα P. o., σε υπόστρωμα 29

30 άχυρου απαστερίωτο είναι από τα θετικά της ερευνητικής μας εργασίας. Επίσης και το αρνητικό αποτέλεσμα, στα δύο άλλα υποστρώματα, μας δίνει την δυνατότητα, να συμβουλεύουμε πιθανούς καλλιεργητές,να μη επιχειρούν να καλλιεργούν μανιτάρια, με βαμβακόπιτα και πίτυρα, χωρίς παστερίωση. Από την οικονομική πλευρά, βλέπουμε ότι τη οικονομική μεγέθυνση, που προκύπτει σ αυτήν την μανιταροκαλλιέργεια, ανέρχεται στο ύψος του 468%!!! Συγκρινόμενο με άλλες επιχειρηματικές δραστηριότητες, φαίνεται ότι είναι πολύ υψηλό. Φυσικά προκύπτει από μία ερευνητική μας μαθητική εργασία, που ο κύριος στόχος της ήταν εκπαιδευτικός και εισαγωγικός, των μαθητών στη διαδικασία της έρευνας. Σίγουρα, για να θεωρηθούν τα αποτελέσματα αυτά αξιόλογα, πρέπει να επαναληφθεί η διαδικασία της έρευνας και άλλες φορές και να συγκριθούν, με άλλες ερευνητικές εργασίες, από την Ελληνική και ξένη βιβλιογραφία. Η εργασία αυτή, ανήκει στον τομέα της βιοτεχνολογίας και ιδιαίτερα της μυκητολογίας, που πέρα από τα εδώδιμα μανιτάρια, έχει τεράστιο επιστημονικό και οικονομικό ενδιαφέρον, στον τομέα της φαρμακολογίας, της τεχνολογίας των ενζύμων, των αμινοξέων και φυσικά των εδώδιμων μανιταριών, που για το συγκεκριμένο είδος, η χώρα μας καταναλώνει περίπου τόνους ετησίως, ενώ παράγει τόνους και εισάγει περίπου τόνους ετησίως (Στοιχεία από ΕΛΣΤΑΤ ). Στην σημερινή οικονομική μας κατάσταση, πρέπει να το σκεφθούμε σοβαρά, γιατί θα μπορούσαμε να τα παράγουμε μόνοι μας και να έχουμε όφελος οικονομικό, από την μη εξαγωγή συναλλάγματος, σε άλλες χώρες, Επίσης θα μπορούσε να συμβάλει, κοινωνικά, μειώνοντας το ποσοστό της ανεργίας μας, και κατ επέκταση μείωση του ποσοστού των ανθρώπων, που ζούνε σε κατάσταση απόλυτης φτώχειας στην χώρα μας. Συμπερασματικά, ο μόνος τρόπος για μεγέθυνση της οικονομίας μας, είναι να κάνουμε παραγωγή. Η παραγωγή μας, πρέπει να είναι ισόρροπη και για τις τρείς κατηγορίες παραγωγής, (πρωτογενή δευτερογενή και τριτογενή) και να στοχεύει, στην κάλυψη των αναγκών μας, σε αγαθά υλικά και άυλα, αλλά και διείσδυση και διάθεση της παραγωγής μας, στις ξένες αγορές (εξαγωγές). 30

31 Μία κοινωνία με ικανότητες οικονομικής μεγέθυνσης, δημιουργεί οικονομικό πλεόνασμα, που μπορεί να χρησιμοποιηθεί, για καλύτερες κοινωνικές παροχές, για άνοδο του πολιτιστικού και πνευματικού επιπέδου του λαού της, για περιβαλλοντικές επεμβάσεις, με βάση την αειφορική διαχείριση των φυσικών μας πόρων και γενικότερα, για βιώσιμη ανάπτυξη της χώρας, όπου θα ευημερούν οι ηλικιωμένοι και θα ατενίζουν με αισιοδοξία το μέλλον τους, οι νέοι. Τέλος, πρέπει να ξαναθυμηθούμε το Λυκούργο της αρχαίας Σπάρτης, που μέσα από τον Πλούταρχο, (13) λέει, το γάρ όλον και παν της νομοθεσίας έργον εις την παιδείαν ανήψε. Με άλλα λόγια, ο Λυκούργος στην παιδεία, είχε εναποθέσει το Α και το Ω της πολιτείας. ΕΛΕΟΥΣΑ Οι Μαθητές: Γιάννος Γ., Γκαβρέση Δ., Γκίνος Ν., Ζούγκης Β., Καλόγηρος Α., Καρβούνης Λ., Κάσσος Α., Κατσέλης Β., Κατσέλης Γ., Κατσουλίδης Γ., Λάμπρου Χ., Μάρκος Α., Μουχαμέτη Α., Παπαδόπουλος Χ., Παπαϊωάννου Ι., Σιαδήμας Α., Σιαδήμας Χ., Σίνγκ Σ. 31

32 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΠΟΥ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΣΑΜΕ 1. Δήμου Δ., «Εισαγωγή στη Βιολογία των Μακρομυκήτων» Αθήνα, Κουτρώτσιος Γ., Διερεύνηση καταλληλότητας χρήσης πυρηνόξυλου και τυρογάλακτος στην Παρασκευή υποστρωμάτων καλλιέργειας μανιταριών Pleurotus ostreatus, Μεταπτυχιακή διατριβή, Μυτιλήνη, Φιλιππούσης Α., Η Καλλιέργεια των ειδών του γένους Pleurotus, για παραγωγή βρώσιμων καρποφοριών, Αθήνα Κωστάκη Χ., Άπαντα Καλλιέργειας Μανιταριών. 6. Στεφανάκης Κ., Καλλιέργεια του Pleurotus ostreatus σε Άχυρο δημοσίευμα. 7. Φιλιππούσης Α., Βιοτεχνολογία Εδώδιμων και Φαρμακευτικών Μανιταριών Εθνικό Ίδρυμα Αγροτικής Έρευνας, Αθήνα Λαχουβάρης Ε.-Μαστρογιάννης Α., Σύγχρονες Τεχνικές Καλλιέργειας και Αξιοποίησης Υπολειμμάτων μανιταριών Εύβοια Ηλιάδης Ν.,- Βουτσινός Γ., Τεχνολογία, Οργανισμός Εκδόσεως Διδακτικών Βιβλίων, Αθήνα Τζιά Κ. Στατιστική Επεξεργασία Αποτελεσμάτων Μετρήσεων e-δημοσίευση Καλτσίκη Π., Γεωργικός πειραματισμός Απλά πειραματικά Σχέδια, ΑΓΣΑ, Αθήνα Δημητριάδης Σ., Ασκήσεις Φυτοπαθολογίας Μυκητολογίας, ΑΓΣΑ, Αθήνα Marino R.- Ferreira A.- Eurya E.- Cardoso E., Morphomolecular characterization of Pleurotus ostreatus Piracicaba, Brasil United Nations, Training Manual on Mushroom Cultivation Technology Beijing

33 15. Fuente M., Base for the Commercial Production of oyster Mushrooms Santa Clara, California Chandy K., Oyster Mushroom Cultivation, Taiwan

Γενική Μικροβιολογία. (Μύκητες)

Γενική Μικροβιολογία. (Μύκητες) Γενική Μικροβιολογία (Μύκητες) Χαρακτηριστικά των μυκήτων Ευκαρυωτικοί μικροοργανισμοί Δεν φωτοσυνθέτουν, είναι χημειοοργανότροφοι. Σημαντικοί αποικοδομητές! Μύκητες και τρόφιμα (Αλλοιώσεις τροφίμων) Μύκητες

Διαβάστε περισσότερα

ΜΥΚΗΤΕΣ-ΜΑΝΙΤΑΡΙΑ. ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΤΩΝ ΜΑΚΡΟΜΥΚΗΤΩΝ

ΜΥΚΗΤΕΣ-ΜΑΝΙΤΑΡΙΑ. ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΤΩΝ ΜΑΚΡΟΜΥΚΗΤΩΝ ΜΥΚΗΤΕΣ-ΜΑΝΙΤΑΡΙΑ. ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΤΩΝ ΜΑΚΡΟΜΥΚΗΤΩΝ ηµήτρης Μ. ήµου, Γεωπόνος, Μυκητολόγος ΕΙΣΑΓΩΓΗ Με τη λέξη µανιτάρια ονοµάζονται οι µακροσκοπικές καρποφορίες εγγενούς αναπαραγωγής ορισµένων µυκήτων,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ 4 ΟΙ ΜΥΚΗΤΕΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ 4 ΟΙ ΜΥΚΗΤΕΣ 34 ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ 4 ΟΙ ΜΥΚΗΤΕΣ 35 ΟΙ ΜΥΚΗΤΕΣ Απαντώνται πάνω σε δέντρα, στο δάσος μετά τη βροχή, μέσα σε τρόφιμα αλλά και στα πόδια των αθλητών. Οι περισσότεροι από αυτούς μοιάζουν με φυτά, αλλά δεν

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΔΑΣΙΚΩΝ

ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΔΑΣΙΚΩΝ ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΔΑΣΙΚΩΝ ΕΔΑΦΩΝ Οργανική ουσία Αποτελείται από πολύπλοκες ενώσεις οι οποίες παράγονται από τα υπολείμματα των φυτικών και ζωικών οργανισμών, με την επίδραση βιολογικών, χημικών

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΟΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΝ ΙΔΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΟΠΩΡΟΚΗΠΕΥΤΙΚΩΝ ΒΟΤΑΝΙΚΗΣ

ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΟΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΝ ΙΔΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΟΠΩΡΟΚΗΠΕΥΤΙΚΩΝ ΒΟΤΑΝΙΚΗΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΟΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΝ ΙΔΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΟΠΩΡΟΚΗΠΕΥΤΙΚΩΝ ΒΟΤΑΝΙΚΗΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΜΑΝΙΤΑΡΙΩΝ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΔΙΑΤΡΙΒΗ ΔΑΡΑΚΗ ΔΗΜΗΤΡΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ - 2

ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ - 2 31-7-14 ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ - 2 Στο σχήμα 1 του άρθρου που δημοσιεύσαμε την προηγούμενη φορά φαίνεται η καθοριστικός ρόλος των μικροοργανισμών για την ύπαρξη της ζωής, αφού χωρίς

Διαβάστε περισσότερα

Να συμπληρωθεί το παρακάτω φυλλάδιο με βάση τις οδηγίες σε κάθε θέμα. Να απαντήσετε σε όλες τις ερωτήσεις. Σας ευχόμαστε επιτυχία!

Να συμπληρωθεί το παρακάτω φυλλάδιο με βάση τις οδηγίες σε κάθε θέμα. Να απαντήσετε σε όλες τις ερωτήσεις. Σας ευχόμαστε επιτυχία! Διαγώνισμα ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Γενικής Παιδείας ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ 15/3/2015 Να συμπληρωθεί το παρακάτω φυλλάδιο με βάση τις οδηγίες σε κάθε θέμα. Να απαντήσετε σε όλες τις ερωτήσεις. Σας ευχόμαστε επιτυχία! ΘΕΜΑ Α Να αντιγράψετε

Διαβάστε περισσότερα

Κατηγοριοποίηση μικροοργανισμών

Κατηγοριοποίηση μικροοργανισμών Κατηγοριοποίηση μικροοργανισμών 1 Μαθησιακά αποτελέσματα 1. Καταγραφή των χαρακτηριστικών των διαφόρων τύπων μικροοργανισμών 2. Κατηγοριοποίηση των μικροοργανισμών σε βακτήρια, μύκητες, πρωτόζωα, ιούς

Διαβάστε περισσότερα

Γενικές εξετάσεις 2015 Βιολογία Γ λυκείου γενικής παιδείας

Γενικές εξετάσεις 2015 Βιολογία Γ λυκείου γενικής παιδείας Φροντιστήρια δυαδικό 1 ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ δυαδικό Τα θέματα επεξεργάστηκαν οι καθηγητές των Φροντιστηρίων «δυαδικό» Μελλίδης Κ. Πασσιά Α. Θέμα Α Γενικές εξετάσεις 2015 Βιολογία Γ λυκείου γενικής παιδείας Να

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ Οι οργανισμοί εξασφαλίζουν ενέργεια, για τις διάφορες λειτουργίες τους, διασπώντας θρεπτικές ουσίες που περιέχονται στην τροφή τους. Όμως οι φωτοσυνθετικοί

Διαβάστε περισσότερα

4. Ως αυτότροφοι οργανισμοί χαρακτηρίζονται α. οι καταναλωτές Α τάξης. β. οι παραγωγοί. γ. οι αποικοδομητές. δ. οι καταναλωτές Β τάξης.

4. Ως αυτότροφοι οργανισμοί χαρακτηρίζονται α. οι καταναλωτές Α τάξης. β. οι παραγωγοί. γ. οι αποικοδομητές. δ. οι καταναλωτές Β τάξης. ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ 1ο Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις 1 έως 5 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη λέξη ή στη φράση, η οποία

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΘΕΜΑΤΑ ΘΕΜΑ Α Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις Α1 έως Α5 και, δίπλα, το γράμμα που αντιστοιχεί στη λέξη ή στη φράση η οποία

Διαβάστε περισσότερα

Κυρούδη Λαμπρινή. Η επίδραση του φωτός στην ανάπτυξη των φυτών

Κυρούδη Λαμπρινή. Η επίδραση του φωτός στην ανάπτυξη των φυτών Κυρούδη Λαμπρινή Η επίδραση του φωτός στην ανάπτυξη των φυτών ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ Η έρευνα αυτή διαπραγματεύεται, θέλοντας να εξηγήσει τα εξής θέματα:- Ο ρόλος του φωτός στην ανάπτυξη των φυτών-

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΕΥΤΕΡΑ 10 ΙΟΥΝΙΟΥ 2013 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΤΕΣΣΕΡΙΣ (4)

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΩΝ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2013 ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

ΘΕΜΑΤΑ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΩΝ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2013 ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΘΕΜΑ Α Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό κάθε μίας από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις Α1 έως Α5 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη λέξη ή στη φράση, η οποία συμπληρώνει

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ 3

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ 3 ΒΙΟΛΟΓΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ 3 Το θέμα που απασχολεί το κεφάλαιο σε όλη του την έκταση είναι ο μεταβολισμός και χωρίζεται σε τέσσερις υποκατηγορίες: 3.1)Ενέργεια και οργανισμοί,

Διαβάστε περισσότερα

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΟΡΟΣΗΜΟ ΘΑΛΗΣ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ. Α1. γ Α2. α Α3. β Α4. β Α5. δ

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΟΡΟΣΗΜΟ ΘΑΛΗΣ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ. Α1. γ Α2. α Α3. β Α4. β Α5. δ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΘΕΜΑ Α Α1. γ Α2. α Α3. β Α4. β Α5. δ ΘΕΜΑ Β Β1. 1 Β 2 Α 3 Α 4 Β 5 Β 6 Α 7 Α 8 Β Β2. Σελ. 18 Σχολικού βιβλίου Το γενετικό

Διαβάστε περισσότερα

1.1 Τι είναι η Χημεία και γιατί τη μελετάμε:

1.1 Τι είναι η Χημεία και γιατί τη μελετάμε: 1 Η θεωρία του μαθήματος με ερωτήσεις. 1.1 Τι είναι η Χημεία και γιατί τη μελετάμε: 1. Τι ονομάζεται περιβάλλον; Οτιδήποτε μας περιβάλλει ονομάζεται περιβάλλον. Για παράδειγμα στο περιβάλλον ανήκουν τα

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να επιλέξετε τη φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις:

ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να επιλέξετε τη φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις: ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να επιλέξετε τη φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις: 1. Μία αλεπού και ένα τσακάλι που ζουν σε ένα οικοσύστημα ανήκουν: Α. Στον ίδιο πληθυσμό Β. Στην

Διαβάστε περισσότερα

Πέµπτη, 22 Μαΐου 2008 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ

Πέµπτη, 22 Μαΐου 2008 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Πέµπτη, 22 Μαΐου 2008 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΜΑ 1ο Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό καθεµιάς από τις παρακάτω ηµιτελείς προτάσεις 1 έως 5 και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη λέξη

Διαβάστε περισσότερα

3.1 Ενέργεια και οργανισμοί Όλοι οι οργανισμοί με εξαίρεση τους φωτοσυνθετικούς εξασφαλίζουν την απαραίτητη ενέργεια διασπώντας θρεπτικές ουσίες που

3.1 Ενέργεια και οργανισμοί Όλοι οι οργανισμοί με εξαίρεση τους φωτοσυνθετικούς εξασφαλίζουν την απαραίτητη ενέργεια διασπώντας θρεπτικές ουσίες που 3.1 Ενέργεια και οργανισμοί Όλοι οι οργανισμοί με εξαίρεση τους φωτοσυνθετικούς εξασφαλίζουν την απαραίτητη ενέργεια διασπώντας θρεπτικές ουσίες που περιέχονται στην τροφή τους. Αντίθετα οι φωτοσυνθετικοί,

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ 1 ο Στις ερωτήσεις 1-5, να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα του το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.

ΘΕΜΑ 1 ο Στις ερωτήσεις 1-5, να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα του το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ 1 ο Στις ερωτήσεις 1-5, να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα του το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1. Τα κύτταρα που παράγουν

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία Βιολογίας 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ

Εργασία Βιολογίας 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ Εργασία Βιολογίας Καθηγητής: Πιτσιλαδής Β. Μαθητής: Μ. Νεκτάριος Τάξη: Β'2 Υλικό: Κεφάλαιο 3 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ Την ενέργεια και τα υλικά που οι οργανισμοί εξασφαλίζουν από το περιβάλλον

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ 2007 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ 2007 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1ο ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ 2007 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό καθεµιάς από τις παρακάτω ηµιτελείς προτάσεις 1 έως 5 και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη λέξη ή τη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ Α Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό κάθε μίας από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις Α1 έως Α5 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη λέξη

Διαβάστε περισσότερα

Συντάχθηκε απο τον/την E-GEOPONOI.GR Πέμπτη, 07 Αύγουστος 2008 11:30 - Τελευταία Ενημέρωση Σάββατο, 14 Νοέμβριος 2009 14:34

Συντάχθηκε απο τον/την E-GEOPONOI.GR Πέμπτη, 07 Αύγουστος 2008 11:30 - Τελευταία Ενημέρωση Σάββατο, 14 Νοέμβριος 2009 14:34 Φυσικά λιπάσματα Τα κύρια θρεπτικά συστατικά των φυτών Τρεις είναι οι θρεπτικές ουσίες που απαιτούνται από τα φυτά σε πολύ μεγαλύτερες ποσότητες από τα άλλα στοιχεία. Είναι το άζωτο(n), ο φώσφορος(p) και

Διαβάστε περισσότερα

Περί Γνώσεως Φροντιστήριο Μ.Ε. Φυσική Α Γυμνασίου. ΜΕΤΡΗΣΕΙΣ Μήκους - Μάζας Χρόνου.

Περί Γνώσεως Φροντιστήριο Μ.Ε. Φυσική Α Γυμνασίου. ΜΕΤΡΗΣΕΙΣ Μήκους - Μάζας Χρόνου. 10 ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΤΗΣ Α' ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ > ΜΕΤΡΗΣΕΙΣ Μήκους - Μάζας Χρόνου. Επιμέλεια ύλης και απαντήσεων: Γ.Φ.Σ ι ώ ρ η ς Φυσικός.- Email: georgesioris@yahoo.gr

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΙΤΑΙ ΑΠΟ ΕΝΝΕΑ (9) ΣΕΛΙΔΕΣ

ΤΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΙΤΑΙ ΑΠΟ ΕΝΝΕΑ (9) ΣΕΛΙΔΕΣ ΣΧΟΛΕΙΟ: ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2011-2012 ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2012 ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΤΑΞΗ: Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 1:30 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ:... ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ:... ΤΜΗΜΑ:...

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστηριακή Άσκηση 1 ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΚΑΙ ΑΠΟΣΤΕΙΡΩΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΩΝ ΜΕΣΩΝ

Εργαστηριακή Άσκηση 1 ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΚΑΙ ΑΠΟΣΤΕΙΡΩΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΩΝ ΜΕΣΩΝ Εργαστηριακή Άσκηση 1 ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΚΑΙ ΑΠΟΣΤΕΙΡΩΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΩΝ ΜΕΣΩΝ Εισαγωγή Τα θρεπτικά υλικά περιέχουν τις κατάλληλες ενώσεις για την ανάπτυξη και τον πολλαπλασιασμό των μικροοργανισμών. Οι ετερότροφοι οργανισμοί

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΕΤΑΡΤΗ 20 ΜΑΪΟΥ 2015 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΕΤΑΡΤΗ 20 ΜΑΪΟΥ 2015 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΕΤΑΡΤΗ 20 ΜΑΪΟΥ 2015 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΘΕΜΑ Α Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό κ αθεμίας

Διαβάστε περισσότερα

ΔΑΣΙΚΑ & ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 13/06/2013 Δήμος Βισαλτίας

ΔΑΣΙΚΑ & ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 13/06/2013 Δήμος Βισαλτίας ΔΑΣΙΚΑ & ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 13/06/2013 Δήμος Βισαλτίας Τί είναι ένα Οικοσύστημα; Ένα οικοσύστημα είναι μια αυτο-συντηρούμενη και αυτορυθμιζόμενη κοινότητα ζώντων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΑΤΡΩΝ 2013-14

ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΑΤΡΩΝ 2013-14 ΘΕΜΑΤΑ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑΣ Μπορεί να λειτουργήσει ένα οικοσύστημα α) με παραγωγούς και καταναλωτές; β) με παραγωγούς και αποικοδομητές; γ)με καταναλωτές και αποικοδομητές; Η διατήρηση των οικοσυστημάτων προϋποθέτει

Διαβάστε περισσότερα

Ανακύκλωση & διατήρηση Θρεπτικών

Ανακύκλωση & διατήρηση Θρεπτικών Ανακύκλωση & διατήρηση Θρεπτικών 30-12-2014 EVA PAPASTERGIADOU Ανακύκλωση των Θρεπτικών είναι η χρησιμοποίηση, ο μετασχηματισμός, η διακίνηση & η επαναχρησιμοποίηση των θρεπτικών στοιχείων στα οικοσυστήματα

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑΣ 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10.

ΘΕΜΑΤΑ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑΣ 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. ΘΕΜΑΤΑ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑΣ 1. Ποιος από τους παρακάτω οργανισμούς χαρακτηρίζεται ως αυτότροφος; 1. αλεπού 2. βάτραχος 3. βελανιδιά 4. ψύλλος. 2. Ποιος από τους παρακάτω παράγοντες χαρακτηρίζεται ως αβιοτικός; 1.

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα Βιολογίας Γενική Παιδεία Γ Λυκείου 2000

Θέµατα Βιολογίας Γενική Παιδεία Γ Λυκείου 2000 Ζήτηµα 1ο Θέµατα Βιολογίας Γενική Παιδεία Γ Λυκείου 2000 Στις ερωτήσεις 1-5 να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1. Οι ιοί είναι :

Διαβάστε περισσότερα

3.1 Ενέργεια και οργανισμοί..σελίδα 2 3.2 Ένζυμα βιολογικοί καταλύτες...σελίδα 4 3.3 Φωτοσύνθεση..σελίδα 5 3.4 Κυτταρική αναπνοή.

3.1 Ενέργεια και οργανισμοί..σελίδα 2 3.2 Ένζυμα βιολογικοί καταλύτες...σελίδα 4 3.3 Φωτοσύνθεση..σελίδα 5 3.4 Κυτταρική αναπνοή. 5ο ΓΕΛ ΧΑΛΑΝΔΡΙΟΥ Μ. ΚΡΥΣΤΑΛΛΙΑ 2/4/2014 Β 2 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 Ενέργεια και οργανισμοί..σελίδα 2 3.2 Ένζυμα βιολογικοί καταλύτες...σελίδα 4 3.3 Φωτοσύνθεση..σελίδα 5 3.4 Κυτταρική

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 2. Copyright The McGraw-Hill Companies, Inc. 2011 Utopia Publishing, All rights reserved

Κεφάλαιο 2. Copyright The McGraw-Hill Companies, Inc. 2011 Utopia Publishing, All rights reserved Κεφάλαιο 2 1 Copyright The McGraw-Hill Companies, Inc. 2011 Utopia Publishing, All rights reserved ΟΡΓΑΝΙΚΗ ΜΟΡΙΑΚΗ ΔΟΜΗ ΤΩΝ ΖΩΝΤΑΝΩΝ ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ «Οργανική» ένωση αναφέρεται σε ενώσεις του C Συμμετέχουν

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα Βιολογίας Γενική Παιδεία Γ Λυκείου 2000

Θέµατα Βιολογίας Γενική Παιδεία Γ Λυκείου 2000 Θέµατα Βιολογίας Γενική Παιδεία Γ Λυκείου 2000 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Ζήτηµα 1ο Στις ερωτήσεις 1-5 να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1. Οι

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2013

ΘΕΜΑΤΑ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2013 ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΘΕΜΑ Α Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό κάθε μίας από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις Α1 έως Α5 και δίπλα στο γράμμα που αντιστοιχεί στη λέξη ή στη φράση η οποία συμπληρώνει

Διαβάστε περισσότερα

ΖΑΝΝΕΙΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΠΕΙΡΑΙΑ ΤΕΛΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΙΤΛΟΣ: ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΦΥΤΩΝ ΣΕ ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΤΟ ΦΩΣ ΚΑΙ ΜΕ ΤΗΝ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ

ΖΑΝΝΕΙΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΠΕΙΡΑΙΑ ΤΕΛΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΙΤΛΟΣ: ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΦΥΤΩΝ ΣΕ ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΤΟ ΦΩΣ ΚΑΙ ΜΕ ΤΗΝ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ ΖΑΝΝΕΙΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΠΕΙΡΑΙΑ ΤΕΛΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΙΤΛΟΣ: ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΦΥΤΩΝ ΣΕ ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΤΟ ΦΩΣ ΚΑΙ ΜΕ ΤΗΝ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ ΟΝΟΜΑ: ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΜΠΑΛΤΖΩΗΣ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: Κος ΓΙΑΝΝΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΓΡΑΒΙΑΣ 1998 1999 ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ «ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ ΕΝΤΟΣ ΚΑΙ ΕΚΤΟΣ ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΟΥ» ΥΠΕΥΘΥΝΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ: ΑΓΓΕΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΑΝΔΡΕΑΣ ΜΑΘΗΤΕΣ: Β Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΡΗΓΑΚΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Ποιοτικά Χαρακτηριστικά Λυµάτων

Ποιοτικά Χαρακτηριστικά Λυµάτων Ποιοτικά Χαρακτηριστικά Λυµάτων µπορούν να καταταχθούν σε τρεις κατηγορίες: Φυσικά Χηµικά Βιολογικά. Πολλές από τις παραµέτρους που ανήκουν στις κατηγορίες αυτές αλληλεξαρτώνται π.χ. η θερµοκρασία που

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ 2015 ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. Επιμέλεια: Aβραμίδου Δέσποινα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ 2015 ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. Επιμέλεια: Aβραμίδου Δέσποινα ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ 2015 ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Επιμέλεια: Aβραμίδου Δέσποινα ΘΕΜΑ Α 1. γ 2. α 3. β 4. β 5. δ ΘΕΜΑ Β Β1. 1. Β 2. Α 3. Α 4. Β 5. Β 6. Α 7. Α 8. Β Β2. Η απάντηση βρίσκεται στη σελίδα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΒΑΚΤΗΡΙΩΝ Ι) ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ. της. Συνέπεια βακτηρίων αύξησή τους Η. της. αναπαραγωγής είναι η πληθυσμιακή. απλή. διαίρεση διχοτόμηση.

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΒΑΚΤΗΡΙΩΝ Ι) ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ. της. Συνέπεια βακτηρίων αύξησή τους Η. της. αναπαραγωγής είναι η πληθυσμιακή. απλή. διαίρεση διχοτόμηση. ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΒΑΚΤΗΡΙΩΝ Ευγενία Μπεζιρτζόγλου Καθηγήτρια Μικροβιολογίας Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης Συνέπεια βακτηρίων αύξησή τους Η Ι) ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ διαίρεση διχοτόμηση. της αναπαραγωγής είναι η πληθυσμιακή

Διαβάστε περισσότερα

Κεφαλαίο 3 ο. Μεταβολισμός. Ενέργεια και οργανισμοί

Κεφαλαίο 3 ο. Μεταβολισμός. Ενέργεια και οργανισμοί Κεφαλαίο 3 ο Μεταβολισμός Ενέργεια και οργανισμοί Η ενέργεια είναι απαρέτητη σε όλους τους οργανισμούς και την εξασφαλίζουν από το περιβάλλον τους.παρόλα αυτά, συνήθως δεν μπορούν να την χρησιμοποιήσουν

Διαβάστε περισσότερα

6 CO 2 + 6H 2 O C 6 Η 12 O 6 + 6 O2

6 CO 2 + 6H 2 O C 6 Η 12 O 6 + 6 O2 78 ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟΤΗΤΑ ΥΔΑΤΙΝΩΝ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΦΥΤΙΚΟΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ (μακροφύκη φυτοπλαγκτόν) ΠΡΩΤΟΓΕΝΕΙΣ ΠAΡΑΓΩΓΟΙ ( μετατρέπουν ανόργανα συστατικά σε οργανικές ενώσεις ) φωτοσύνθεση 6 CO 2 + 6H 2 O C 6 Η 12

Διαβάστε περισσότερα

ΑΖΩΤΟΥΧΟΣ ΛΙΠΑΝΣΗ ΚΑΙ ΟΡΘΗ ΓΕΩΡΓΙΚΗ ΠΡΑΚΤΙΚΗ. Δρ. Γιάννης Ασημακόπουλος Πρώην Καθηγητής Γεωπονικού Παν/μίου Αθηνών

ΑΖΩΤΟΥΧΟΣ ΛΙΠΑΝΣΗ ΚΑΙ ΟΡΘΗ ΓΕΩΡΓΙΚΗ ΠΡΑΚΤΙΚΗ. Δρ. Γιάννης Ασημακόπουλος Πρώην Καθηγητής Γεωπονικού Παν/μίου Αθηνών ΑΖΩΤΟΥΧΟΣ ΛΙΠΑΝΣΗ ΚΑΙ ΟΡΘΗ ΓΕΩΡΓΙΚΗ ΠΡΑΚΤΙΚΗ Δρ. Γιάννης Ασημακόπουλος Πρώην Καθηγητής Γεωπονικού Παν/μίου Αθηνών ΟΡΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΕΝΝΟΙΑΣ ΤΟΥ ΛΙΠΑΣΜΑΤΟΣ. Με την κλασσική έννοια, ως λίπασμα ορίζεται κάθε ουσία

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΕΙΣ. Τίτλοι ερευνών Διατύπωση υπόθεσης Ανεξάρτητη, εξαρτημένη και ελεγχόμενες μεταβλητές.

ΑΣΚΗΣΕΙΣ. Τίτλοι ερευνών Διατύπωση υπόθεσης Ανεξάρτητη, εξαρτημένη και ελεγχόμενες μεταβλητές. Άσκηση1: ΑΣΚΗΣΕΙΣ Τίτλοι ερευνών Διατύπωση υπόθεσης Ανεξάρτητη, εξαρτημένη και ελεγχόμενες μεταβλητές. Στις παρακάτω προτάσεις υπογραμμίστε με μια γραμμή την ανεξάρτητη και με δύο την εξαρτημένη μεταβλητή:

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΦΩΤΟΣΥΝΘΕΣΗ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΦΩΤΟΣΥΝΘΕΣΗ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΦΩΤΟΣΥΝΘΕΣΗ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (1). Τι είναι η φωτοσυνθετική φωσφορυλίωση και σε τι διακρίνεται; (2). Εξηγήστε το ρόλο των ουσιών (α) καρβοξυδισμουτάση (β) NADPH στη σκοτεινή φάση της

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ 1ο Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις 1 έως 5 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη λέξη ή στη φράση, η οποία

Διαβάστε περισσότερα

Β. ΚΑΜΙΝΕΛΛΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα).

Β. ΚΑΜΙΝΕΛΛΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα). ΒΙΟΛΟΓΙΑ Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα). Είδη οργανισμών Υπάρχουν δύο είδη οργανισμών: 1. Οι μονοκύτταροι, που ονομάζονται μικροοργανισμοί

Διαβάστε περισσότερα

Τ.Ε.Ι. Ηπείρου Σχολή Τεχνολογίας Γεωπονίας Τμήμα Φυτικής Παραγωγής ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Ο. Εισαγωγικές Έννοιες. Δούμα Δήμητρα Άρτα, 2013

Τ.Ε.Ι. Ηπείρου Σχολή Τεχνολογίας Γεωπονίας Τμήμα Φυτικής Παραγωγής ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Ο. Εισαγωγικές Έννοιες. Δούμα Δήμητρα Άρτα, 2013 Τ.Ε.Ι. Ηπείρου Σχολή Τεχνολογίας Γεωπονίας Τμήμα Φυτικής Παραγωγής ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ IN VITRO ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Ο Εισαγωγικές Έννοιες Δούμα Δήμητρα Άρτα, 2013 Καλλιέργεια in vitro (= μέσα σε γυαλί): η καλλιέργεια

Διαβάστε περισσότερα

Πως επηρεάζεται το μικρόκλιμα μιας περιοχής από την τοπογραφία (πειραματική έρευνα) Ομάδα Μαθητών: Συντονιστής καθηγητής: Λύκειο Αγίου Αντωνίου

Πως επηρεάζεται το μικρόκλιμα μιας περιοχής από την τοπογραφία (πειραματική έρευνα) Ομάδα Μαθητών: Συντονιστής καθηγητής: Λύκειο Αγίου Αντωνίου 1 Πως επηρεάζεται το μικρόκλιμα μιας περιοχής από την τοπογραφία (πειραματική έρευνα) Ομάδα Μαθητών: Ζαντής Γιώργος, Παρεκκλησίτης Ορέστης, Ιωάννου Γιώργος Συντονιστής καθηγητής: Νικόλας Νικολάου Λύκειο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Κ Kάνιγγος ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΟΛΛΙΝΤΖΑ 10, (5ος όροφ. Τηλ: 210-3300296-7. www.kollintzas.gr OΙΚΟΛΟΓΙΑ 1. Όσο το ποσό της ενέργειας: α) μειώνεται προς τα ανώτερα

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογία Γενικής Παιδείας Κεφάλαιο 2 ο : Άνθρωπος και Περιβάλλον

Βιολογία Γενικής Παιδείας Κεφάλαιο 2 ο : Άνθρωπος και Περιβάλλον Βιολογία Γενικής Παιδείας Κεφάλαιο 2 ο : Άνθρωπος και Περιβάλλον Οικολογία: η επιστήμη που μελετά τις σχέσεις των οργανισμών, και φυσικά του ανθρώπου, με τους βιοτικούς (ζωντανούς οργανισμούς του ίδιου

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΕΤΑΡΤΗ 20 ΜΑΪΟΥ 2015 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5)

Διαβάστε περισσότερα

ÏÅÖÅ. 3. Ποιοι από τους παρακάτω οργανισµούς δεν παράγουν αντιβιοτικά: α. τα πρωτόζωα β. οι µύκητες γ τα φυτά δ. τα βακτήρια Μονάδες 5

ÏÅÖÅ. 3. Ποιοι από τους παρακάτω οργανισµούς δεν παράγουν αντιβιοτικά: α. τα πρωτόζωα β. οι µύκητες γ τα φυτά δ. τα βακτήρια Μονάδες 5 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΘΕΜΑ Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό καθεµιάς από τις παρακάτω ηµιτελείς προτάσεις έως 5 και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη λέξη ή τη φράση, η οποία συµπληρώνει

Διαβάστε περισσότερα

Ανάλυση Διασποράς Προβλήματα και Ασκήσεις

Ανάλυση Διασποράς Προβλήματα και Ασκήσεις Ανάλυση Διασποράς Προβλήματα και Ασκήσεις 1. Ένας ερευνητής προκειμένου να συγκρίνει τρία σιτηρέσια εκτροφής κοτόπουλων (Σ1, Σ2 και Σ3, αντίστοιχα), σχεδίασε και εκτέλεσε το εξής πείραμα. Επέλεξε 15 νεογέννητα

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ 1 Ο ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΘΕΡΙΝΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 12/01/2014

ΘΕΜΑ 1 Ο ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΘΕΡΙΝΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 12/01/2014 ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΘΕΡΙΝΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 12/01/2014 ΘΕΜΑ 1 Ο Να επιλέξετε την φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις: 1. Διαπνοή είναι η: Α.

Διαβάστε περισσότερα

Σας αποστέλλουμε τις προτεινόμενες απαντήσεις που αφορούν τα θέματα της Βιολογίας Γενικής Παιδείας των Ημερησίων Γενικών Λυκείων και ΕΠΑΛ (Ομάδας Β ).

Σας αποστέλλουμε τις προτεινόμενες απαντήσεις που αφορούν τα θέματα της Βιολογίας Γενικής Παιδείας των Ημερησίων Γενικών Λυκείων και ΕΠΑΛ (Ομάδας Β ). Αθήνα, 20/5/2015 ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΕΝΩΣΗ ΒΙΟΕΠΙΣΤΗΜΟΝΩΝ Σας αποστέλλουμε τις προτεινόμενες απαντήσεις που αφορούν τα θέματα της Βιολογίας Γενικής Παιδείας των Ημερησίων Γενικών Λυκείων και ΕΠΑΛ (Ομάδας Β ). Η

Διαβάστε περισσότερα

ΑΤΟΜΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΖΑΝΝΕΙΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΕ ΘΕΜΑ:

ΑΤΟΜΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΖΑΝΝΕΙΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΕ ΘΕΜΑ: ΑΤΟΜΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΖΑΝΝΕΙΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΕ ΘΕΜΑ: «Η ΕΠΙ ΡΑΣΗ ΤΡΙΩΝ ΙΑΦΟΡΕΤΙΚΩΝ ΕΙ ΩΝ ΛΑ ΙΟΥ ΣΤΟ ΜΟΥΧΛΙΑΣΜΑ ΤΗΓΑΝΗΤΩΝ ΠΑΤΑΤΩΝ» ΜΑΘΗΤΗΣ: ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΑΝΩΛΟΠΟΥΛΟΣ ΤΜΗΜΑ: Α3

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΟΥΣΙΩΝ ΣΤΑ ΦΥΤΑ

ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΟΥΣΙΩΝ ΣΤΑ ΦΥΤΑ ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΟΥΣΙΩΝ ΣΤΑ ΦΥΤΑ Στόχοι - Να αναγνωρίζετε τα όργανα µε τα οποία τα φυτά µεταφέρουν το νερό από τις ρίζες στα υπόλοιπα µέρη του φυτού.. - Να διαπιστώσετε την άνοδο του νερού και των διαλυµένων ουσιών

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΑΠΟ 5 ΣΕΛΙΔΕΣ

ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΑΠΟ 5 ΣΕΛΙΔΕΣ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΣΑΒΒΑΤΟ 10 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ 2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) Θέμα Α Στις ερωτήσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧ0ΛΗ ΤΕΧΝ0Λ0ΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ & ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ & ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΦΡΟΥΤΩΝ ΚΑΙ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ

ΣΧ0ΛΗ ΤΕΧΝ0Λ0ΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ & ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ & ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΦΡΟΥΤΩΝ ΚΑΙ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ ΣΧ0ΛΗ ΤΕΧΝ0Λ0ΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ & ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ & ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΦΡΟΥΤΩΝ ΚΑΙ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΤΑΛΕΛΛΗ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΦΡΟΥΤΑ-ΛΑΧΑΝΙΚΑ Τα φρούτα-λαχανικά δεν είναι τροφές

Διαβάστε περισσότερα

Παράρτημα καυσίμου σελ.1

Παράρτημα καυσίμου σελ.1 Παράρτημα καυσίμου σελ.1 Περιγραφές της σύστασης καύσιμης βιομάζας Η βιομάζα που χρησιμοποιείται σε ενεργειακές εφαρμογές μπορεί να προέρχεται εν γένει από δέντρα ή θάμνους (ξυλώδης ή λιγνο-κυτταρινούχος

Διαβάστε περισσότερα

Παραγωγή νέων Ζωοτροφών. Δρ. Δημ. Οικονόμου Γεωπόνος - Βιοτεχνολόγος Τροφίμων ΕΛΓΟ-ΔΗΜΗΤΡΑ (πρώην ΕΘΙΑΓΕ)

Παραγωγή νέων Ζωοτροφών. Δρ. Δημ. Οικονόμου Γεωπόνος - Βιοτεχνολόγος Τροφίμων ΕΛΓΟ-ΔΗΜΗΤΡΑ (πρώην ΕΘΙΑΓΕ) Παραγωγή νέων Ζωοτροφών Δρ. Δημ. Οικονόμου Γεωπόνος - Βιοτεχνολόγος Τροφίμων ΕΛΓΟ-ΔΗΜΗΤΡΑ (πρώην ΕΘΙΑΓΕ) 1 ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΡΓΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΤΟΜΕΑΣ: ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ «ΕΠΑΝΑΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΤΩΝ ΖΩΝΤΑΝΩΝ ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ

Η ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΤΩΝ ΖΩΝΤΑΝΩΝ ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ Η ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΤΩΝ ΖΩΝΤΑΝΩΝ ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ Species Plantarum (1753) Systema Naturae (1758) Περιέγραψε όλα τα γνωστά στην εποχή του είδη, φυτικά και ζωικά. 'Ηθελε, με τον τρόπο αυτό, να καταγράψει όλους τους

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΑΝΑΠΝΟΗ. Καρβουντζή Ηλιάνα Βιολόγος

ΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΑΝΑΠΝΟΗ. Καρβουντζή Ηλιάνα Βιολόγος ΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΑΝΑΠΝΟΗ Η τροφή αποτελείται και από ουσίες μεγάλου μοριακού βάρους (πρωτεΐνες, υδατάνθρακες, λιπίδια, νουκλεϊνικά οξέα). Οι ουσίες αυτές διασπώνται (πέψη) σε απλούστερες (αμινοξέα, απλά σάκχαρα,

Διαβάστε περισσότερα

Ινστιτούτο ασικών Ερευνών. πολύτιµες ιδιότητες»

Ινστιτούτο ασικών Ερευνών. πολύτιµες ιδιότητες» ΓΕΝΙΚΗ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Ινστιτούτο ασικών Ερευνών (Βασιλικά, Λουτρά Θέρµης) ρ. Ιωάννης Σπανός Τακτικός Ερευνητής «Κρανιά: Μία νέα καλλιέργεια µε πολύτιµες ιδιότητες» Λαµία, 16Μαϊου 2012 Τοποθέτηση

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΘΕΡΙΝΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 08/01/2012

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΘΕΡΙΝΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 08/01/2012 ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΘΕΡΙΝΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 08/01/2012 ΘΕΜΑ 1 Ο Να επιλέξετε την φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις: Στα τροφικά επίπεδα

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντικά Συστήματα Ενότητα 8: Οικοσυστήματα (II)

Περιβαλλοντικά Συστήματα Ενότητα 8: Οικοσυστήματα (II) Περιβαλλοντικά Συστήματα Ενότητα 8: Οικοσυστήματα (II) Χαραλαμπίδης Γεώργιος Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος και Μηχανικών Αντιρρύπανσης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΔΑΦΟΣ ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ. Άργιλος Οργανική ουσία Ενεργοί μικροοργανισμοί. Προκαλούν δομή (μικρά μεγάλα συνενωμένα συσσωματώματα)

ΕΔΑΦΟΣ ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ. Άργιλος Οργανική ουσία Ενεργοί μικροοργανισμοί. Προκαλούν δομή (μικρά μεγάλα συνενωμένα συσσωματώματα) ΕΔΑΦΟΣ ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ Άργιλος Οργανική ουσία Ενεργοί μικροοργανισμοί. Προκαλούν δομή (μικρά μεγάλα συνενωμένα συσσωματώματα) Α. Η άργιλος (ηλεκτρικό φορτίο) συγκρατεί κατιόντα (+) και τα ανταλλάσει

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΩΝ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2014 ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

ΘΕΜΑΤΑ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΩΝ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2014 ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΘΕΜΑ Α Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμο καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις Α1 έως Α5 και, δίπλα, το γράμμα που αντιστοιχεί στη λέξη ή στη φράση, η οποία συμπληρώνει

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΗ ΦΥΤΟΠΑΘΟΛΟΓΙΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 5 ΩΟΜΥΚΗΤΕΣ

ΓΕΝΙΚΗ ΦΥΤΟΠΑΘΟΛΟΓΙΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 5 ΩΟΜΥΚΗΤΕΣ ΓΕΝΙΚΗ ΦΥΤΟΠΑΘΟΛΟΓΙΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 5 ΩΟΜΥΚΗΤΕΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟ CHROMISTA (=STRAMENOPILA) Στο βασίλειο αυτό κατατάσσονται τα άλγη (φύκια) και οι ωομύκητες = οργανισμοί που μοιάζουν αλλά δεν είναι αληθινοί μύκητες

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΒΟΤΑΝΙΚΗ - ΖΙΖΑΝΙΟΛΟΓΙΑ

ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΒΟΤΑΝΙΚΗ - ΖΙΖΑΝΙΟΛΟΓΙΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΒΟΤΑΝΙΚΗ - ΖΙΖΑΝΙΟΛΟΓΙΑ ΕΑΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ 2014-15 Α. Λιόπα-Τσακαλίδη Γ. Ζερβουδάκης ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΩΝ ΓΕΩΠΟΝΩΝ ΤΕΙ ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Αναπαραγωγή (reproduction) ζιζανίων Εγγενής αναπαραγωγή (sexual

Διαβάστε περισσότερα

Τ.Ε.Ι. Ηπείρου Σχολή Τεχνολογίας Γεωπονίας Τμήμα Φυτικής Παραγωγής ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ. Εργαστήριο 2 ο. Υλικό Καλλιέργειας. Δούμα Δήμητρα Άρτα, 2013

Τ.Ε.Ι. Ηπείρου Σχολή Τεχνολογίας Γεωπονίας Τμήμα Φυτικής Παραγωγής ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ. Εργαστήριο 2 ο. Υλικό Καλλιέργειας. Δούμα Δήμητρα Άρτα, 2013 Τ.Ε.Ι. Ηπείρου Σχολή Τεχνολογίας Γεωπονίας Τμήμα Φυτικής Παραγωγής ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ IN VITRO Εργαστήριο 2 ο Υλικό Καλλιέργειας Δούμα Δήμητρα Άρτα, 2013 ΥΛΙΚΟ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ o Ο ζυγώτης εμφανίζει ολοδυναμικότητα

Διαβάστε περισσότερα

Χαρίλαος Μέγας Ελένη Φωτάκη Ελευθέριος Νεοφύτου

Χαρίλαος Μέγας Ελένη Φωτάκη Ελευθέριος Νεοφύτου Χαρίλαος Μέγας Ελένη Φωτάκη Ελευθέριος Νεοφύτου Απαντήσεις στις ερωτήσεις: Πρόλογος Το βιβλίο αυτό γράφτηκε για να βοηθήσει το μαθητή της Γ Γυμνασίου στην κατανόηση των θεμελιωδών γνώσεων της Βιολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2007

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2007 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2007 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (ΙΙ) ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα: Ανθοκομία - Κηποτεχνία ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

Α) Να χαρακτηρίσετε µε Σ (σωστή) ή µε Λ (λάθος) κάθε µία από τις επόµενες προτάσεις

Α) Να χαρακτηρίσετε µε Σ (σωστή) ή µε Λ (λάθος) κάθε µία από τις επόµενες προτάσεις 46 Χρόνια ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΣΑΒΒΑΪ Η-ΜΑΝΩΛΑΡΑΚΗ ΠΑΓΚΡΑΤΙ : Χρυσ Σµύρνης 3 : Τηλ.: 2107601470 ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ : ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 2006 ΘΕΜΑ 1 Α) Να χαρακτηρίσετε µε Σ (σωστή) ή

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ Β Β1. Τι ονομάζεται ομοιόσταση (μονάδες 2) και ποιους ομοιoστατικούς μηχανισμούς γνωρίζετε στον ανθρώπινο οργανισμό (μονάδες 5); Μονάδες 7

ΘΕΜΑ Β Β1. Τι ονομάζεται ομοιόσταση (μονάδες 2) και ποιους ομοιoστατικούς μηχανισμούς γνωρίζετε στον ανθρώπινο οργανισμό (μονάδες 5); Μονάδες 7 ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ Δ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΔΕΥΤΕΡΑ 20 ΜΑΪΟΥ 2013 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΤΕΣΣΕΡΙΣ (4) ΘΕΜΑ Α

Διαβάστε περισσότερα

Τάξεις Μάθημα Εκτιμώμενος χρόνος διδασκαλίας

Τάξεις Μάθημα Εκτιμώμενος χρόνος διδασκαλίας Τάξεις Δ, Ε, ΣΤ Μάθημα Αγωγή Υγείας και Φυσικές Επιστήμες (π.χ. Μελέτη Περιβάλλοντος, Φυσική, Γεωγραφία, κ.α. ) Εκτιμώμενος χρόνος διδασκαλίας 50 λεπτά Ενότητα 1.2. Η ενότητα Χρήσιμοι Μικροοργανισμοί,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2015 Β ΦΑΣΗ Γ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ / ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ÅÐÉËÏÃÇ ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2015 Β ΦΑΣΗ Γ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ / ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ÅÐÉËÏÃÇ ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΤΑΞΗ: ΜΑΘΗΜΑ: ΘΕΜΑ A Γ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ / ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Ηµεροµηνία: Μ. Τετάρτη 8 Απριλίου 2015 ιάρκεια Εξέτασης: 3 ώρες ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό καθεµιάς από τις παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ

ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Η ΡΟΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Η ροή του νερού μεταξύ των άλλων καθορίζει τη ζωή και τις λειτουργίες των έμβιων οργανισμών στο ποτάμι. Διαμορφώνει το σχήμα του σώματός τους, τους

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 1: Εισαγωγή. Κεφάλαιο 2: Η Βιολογία των Ιών

Κεφάλαιο 1: Εισαγωγή. Κεφάλαιο 2: Η Βιολογία των Ιών Κεφάλαιο 1: Εισαγωγή 1.1 Μικροοργανισμοί, Μικροβιολογία και Μικροβιολόγοι... 19 1.1.1 Μικροοργανισμοί... 19 1.1.2 Μικροβιολογία... 20 1.1.3 Μικροβιολόγοι... 21 1.2 Σύντομη Ιστορική Εξέλιξη της Μικροβιολογίας...

Διαβάστε περισσότερα

Μικροοργανισμοί και συνθήκες αποστείρωσης

Μικροοργανισμοί και συνθήκες αποστείρωσης Εργαοιηριακήβ άσκηση Μικροοργανισμοί και συνθήκες αποστείρωσης Σιόχοί ίου πειράμαιοε Το πείραμα αυτό στοχεύει να σε φέρει σε επαφή με την εργαστηριακή μέθοδο μικροβιακών καλλιεργειών. Επίσης θα διαπιστώσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ 2008 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ 2008 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ 2008 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1ο Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό καθεµιάς από τις παρακάτω ηµιτελείς προτάσεις 1 έως 5 και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη λέξη ή στη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ & ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΕΞΕΤΑΣΗΣ: 20/05/2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΘΕΜΑ Α Α1. γ Α2.

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΠΑΝΕΛΛΑ ΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2007 ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΡΙΤΗ 22 ΜΑΪΟΥ 2007 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ:

ΘΕΜΑΤΑ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΠΑΝΕΛΛΑ ΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2007 ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΡΙΤΗ 22 ΜΑΪΟΥ 2007 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΡΙΤΗ 22 ΜΑΪΟΥ 2007 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΘΕΜΑ 1ο Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό καθεµιάς από τις παρακάτω ηµιτελείς

Διαβάστε περισσότερα

Ανάλυση της επίδοσης μαθητών βιολογίας με θέμα ερώτηση πειραματικής μελέτης για την ολυμπιάδα φυσικών επιστημών Ευρωπαϊκής Ένωσης (EUSO)

Ανάλυση της επίδοσης μαθητών βιολογίας με θέμα ερώτηση πειραματικής μελέτης για την ολυμπιάδα φυσικών επιστημών Ευρωπαϊκής Ένωσης (EUSO) Ανάλυση της επίδοσης μαθητών βιολογίας με θέμα ερώτηση πειραματικής μελέτης για την ολυμπιάδα φυσικών επιστημών Ευρωπαϊκής Ένωσης (EUSO) Φάνης Κωνσταντίνος Φυλακτίδης Μάριος Ινστ. Νευρολογίας & Γενετικής

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα πριν τις εξετάσεις. Καλό διάβασμα Καλή επιτυχία

Θέματα πριν τις εξετάσεις. Καλό διάβασμα Καλή επιτυχία Θέματα πριν τις εξετάσεις Καλό διάβασμα Καλή επιτυχία 2013-2014 Θέματα πολλαπλής επιλογής Μετουσίωση είναι το φαινόμενο α. κατά το οποίο συνδέονται δύο αμινοξέα για τον σχηματισμό μιας πρωτεΐνης β. κατά

Διαβάστε περισσότερα

γραπτή εξέταση στo μάθημα ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ' ΛΥΚΕΙΟΥ

γραπτή εξέταση στo μάθημα ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ' ΛΥΚΕΙΟΥ 3η εξεταστική περίοδος από 29/03/15 έως 19/04/15 γραπτή εξέταση στo μάθημα ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ' ΛΥΚΕΙΟΥ Τάξη: Γ Λυκείου Τμήμα: Βαθμός: Ονοματεπώνυμο: Καθηγητής: Θ Ε Μ Α A 1. Να επιλέξετε τη σωστή

Διαβάστε περισσότερα

Συμπληρωματικό Φύλλο Εργασίας 3+ ( * ) Μετρήσεις Μάζας Τα Διαγράμματα

Συμπληρωματικό Φύλλο Εργασίας 3+ ( * ) Μετρήσεις Μάζας Τα Διαγράμματα Συμπληρωματικό Φύλλο Εργασίας 3+ ( * ) Μετρήσεις Μάζας Τα Διαγράμματα ( * ) + επιπλέον πληροφορίες, ιδέες και προτάσεις προαιρετικών πειραματικών δραστηριοτήτων, ερωτήσεις... Στην αρχαιότητα πίστευαν ότι

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΝΖΥΜΑ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΠΑΤΗΡ ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΙΣΑΑΚ 1. Να εξηγήσετε γιατί πολλές βιταμίνες, παρά τη μικρή συγκέντρωσή τους στον οργανισμό, είναι πολύ σημαντικές για

Διαβάστε περισσότερα

Ποια η χρησιμότητα των πρωτεϊνών;

Ποια η χρησιμότητα των πρωτεϊνών; ΠΡΩΤΕΪΝΕΣ Τι είναι οι πρωτεϊνες; Η ονομασία πρωτεϊνες προέρχεται από το ρήμα πρωτεύω και σημαίνει την εξαιρετική σημασία που έχουν οι πρωτεϊνες για την υγεία του ανθρώπινου σώματος. Από την εποχή των Ολυμπιακών

Διαβάστε περισσότερα

Α1. Η αμοιβαδοειδής δυσεντερία οφείλεται σε α. βακτήριο β. μύκητα γ. ιό δ. πρωτόζωο. Μονάδες 5

Α1. Η αμοιβαδοειδής δυσεντερία οφείλεται σε α. βακτήριο β. μύκητα γ. ιό δ. πρωτόζωο. Μονάδες 5 Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 30 ΜΑΪΟΥ 2014 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΤΕΣΣΕΡΙΣ (4) ΘΕΜΑ Α Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό

Διαβάστε περισσότερα

Μεζούρες (λευκό καπάκι) Μαρκαδόρος

Μεζούρες (λευκό καπάκι) Μαρκαδόρος 1. Κυτταρική αναπνοή στο μύκητα Saccharomyces cerevisiae. 2. Παράγοντες που επηρεάζουν το ρυθμό της ανάπτυξης και της κυτταρικής αναπνοής του μύκητα. 3. Μικροσκοπική παρατήρηση του μύκητα και της αναπαραγωγής

Διαβάστε περισσότερα

Γενικοί και Ειδικοί Στόχοι

Γενικοί και Ειδικοί Στόχοι Ενότητα 2: Η οργάνωση της ζωής Γενικοί και Ειδικοί Στόχοι Κεφάλαιο 3: Η οργάνωση των οργανισμών Γενικοί Στόχοι: Φύλλα Εργασίας 3α Ανθρώπινος οργανισμός οργανικά συστήματα όργανα Α.1.18. Να διακρίνουν τα

Διαβάστε περισσότερα