ΕΘΝΙΚΗ ΣΤΑΤΗΓΙΚΗ ΓΙΑ ΤΑ ΣΡΑΝΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΕΘΝΙΚΗ ΣΤΑΤΗΓΙΚΗ ΓΙΑ ΤΑ ΣΡΑΝΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ"

Transcript

1 Υπουργείο Υγείασ ΕΘΝΙΚΗ ΣΤΑΤΗΓΙΚΗ ΓΙΑ ΤΑ ΣΡΑΝΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ Strategic Plan Rare.2Aug ΔΛΟΚΩΣΕΛΣ ΟΛΩΝ_ΒΑΣΟΣ_0.doc Λευκωςία, Μάρτιοσ 2012 Strategic Plan Rare Diseases τελικό ςελίδα 1 από 76

2 Η ςελίδα αυτι είναι ςκόπιμα κενι Strategic Plan Rare Diseases τελικό ςελίδα 2 από 76

3 Η ςελίδα αυτι είναι ςκόπιμα κενι Strategic Plan Rare Diseases τελικό ςελίδα 3 από 76

4 Υπουργείο Υγείασ Κφπρου Τμιμα Λατρικϊν Υπθρεςιϊν & Υπθρεςιϊν Δθμόςιασ Υγείασ Ρροδρόμου 1 & Χείλωνοσ 17, 1448 Λευκωςία, Κφπροσ Τθλ.: , Φαξ: E mail: URL: Τίτλοσ ςτα ελλθνικά: Εκνικι ςτρατθγικι για τα ςπάνια νοςιματα (προςχζδιο) Ρρϊτθ ζκδοςθ (προςχζδιο): Οκτϊβριοσ 2012 Αντίτυπα:... Τυπϊκθκε ςτθν Λευκωςία, Κφπροσ Εκτφπωςθ: Τυπογραφείο Κυπριακισ Δθμοκρατίασ Υπουργείο Υγείασ Κφπρου, Οκτϊβριοσ 2012 Πλα τα δικαιϊματα ειναι κατοχυρωμζνα. Απαγορεφται αυςτθρά θ αναδθμοςίευςθ, θ αναπαραγωγι, θ απόδοςθ (ολικι, μερικι ι περιλθπτικι, κατά παράφραςθ ι διαςκευι, ι άλλθ) του περιεχομζνου (κειμζνου ι φωτογραφίασ) με οποιαδιποτε μορφι ι τρόπο (μθχανικό, θλεκτρονικό, φωτοτυπικό, θχθτικό ι άλλο) χωρίσ τθ προθγοφμενθ γραπτι ζγκριςθ ι άδεια του εκδότθ και κατόχου των πνευματικϊν δικαιωμάτων. Ministry of Health (Cyprus) Department of Medical & Public Health Services 1, Prodromou Street & 17 Chilonos Street, CY 1448 Nicosia, Cyprus Tel.: , FAX: E mail: URL: Title in English: National plan of Cyprus on Rare Diseases (draft) First edition (draft): October 2012 Reprints:... Printed in Nicosia, Cyprus Printed by Goverment Printing Office Ministry of Health (Cyprus), October 2012 All rights reserved. No part of this publication may be reproduced, stored in a retrieval system, or transmitted, in any form, or by any means (electronic, mechanical, photocopying, recording or otherwise) without the prior permission, in writing, from the publisher. ISBN:... Strategic Plan Rare Diseases τελικό ςελίδα 4 από 76

5 Τεχνικι Επιτροπι Ανάπτυξθσ Εκνικισ Στρατθγικισ Δρ. Πλγα Καλακοφτα Δρ. Βιολζττα Αναςταςιάδου Χριςτοφίδου Δρ. Μυρτϊ Χρονίδου Αηίνα Δρ. Ραφλοσ Ραφλου Δρ. Βάςοσ Σκουτζλλασ Δρ. Ανκι Δρουςιϊτου Δρ. Ανδροφλα Ελευκερίου Χριςτίνα Λωαννίδου Ευςτακίου Διοικθτικι υποςτιριξθ: Ειρινθ Γεωργίου Strategic Plan Rare Diseases τελικό ςελίδα 5 από 76

6 Η ςελίδα αυτι είναι ςκόπιμα κενι Strategic Plan Rare Diseases τελικό ςελίδα 6 από 76

7 Ρεριεχόμενα ΡΕΙΕΧΟΜΕΝΑ Ρρόλογοσ Υπουργοφ Υγείασ 5 Σφνοψθ/Executive summary 6 Ειςαγωγι 7 8 Ιςτορικό ανάπτυξθσ Εκνικισ ςτρατθγικισ 9 Υφιςτάμενθ κατάςταςθ (Κφπροσ, Ευρϊπθ) Α. Ρρόλθψθ, Ζγκαιρθ Ανίχνευςθ Β. Διάγνωςθ (ζγκαιρθ), Αντιμετϊπιςθ Γ. Υποςτθρικτικι Φροντίδα, Κοινωνικι Ρρόνοια, Ζνταξθ Δ. Καταγραφι Σπάνιων Νοςθμάτων Ε. Ζρευνα Ανάλυςθ SWOT Στρατθγικόσ ςχεδιαςμόσ 35 Πραμα, Αποςτολι, Άξονεσ δράςθσ Άξονεσ Δράςεισ οσ Άξονασ Ρρόλθψθ, Ζγκαιρθ ανίχνευςθ οσ Άξονασ Διάγνωςθ, Αντιμετϊπιςθ οσ Άξονασ Υποςτθρικτικι Φροντίδα, Κοινωνικι Ρρόνοια, Ζνταξθ οσ Άξονασ Καταγραφι Σπάνιων Νοςθμάτων οσ Άξονασ Ζρευνα Σφνοψθ προτεινόμενων μζτρων Υλοποίθςθ 54 Σφςταςθ Εκνικισ Επιτροπισ για αντιμετϊπιςθ των ςπάνιων νοςθμάτων Χρονοδιάγραμμα υλοποίθςθσ Ραραρτιματα 55 Ραράρτθμα 1 Ραράρτθμα 2 Ραράρτθμα 3 Ραράρτθμα 4 Ραράρτθμα 5 Ραράρτθμα 6 Συντομογραφίεσ 56 Οπιςκόφυλλο 57 Strategic Plan Rare Diseases τελικό ςελίδα 7 από 76

8 Η ςελίδα αυτι είναι ςκόπιμα κενι Strategic Plan Rare Diseases τελικό ςελίδα 8 από 76

9 Ρρόλογοσ Υπουργοφ Υγείασ ΡΟΛΟΓΟΣ ΥΡΟΥΓΟΥ ΥΓΕΙΑΣ Κα γραφεί λίγο πριν τθν οριςτικοποίθςθ του τελικοφ κειμζνου Strategic Plan Rare Diseases τελικό ςελίδα 9 από 76

10 Σφνοψθ ΣΥΝΟΨΗ Κα γραφεί λίγο πριν τθν οριςτικοποίθςθ του τελικοφ κειμζνου It will be written before the finalization of this report EXECUTIVE SUMMARY Strategic Plan Rare Diseases τελικό ςελίδα 10 από 76

11 Ειςαγωγι ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σπάνια ονομάηονται τα νοςιματα με επιπολαςμό ίςο ι μικρότερο από 5 ςτισ άτομα. Αφοροφν περίπου διαφορετικά νοςιματα που χαρακτθρίηονται από χαμθλι ςυχνότθτα και μεγάλθ ετερογζνεια. Υπολογίηεται ότι αφοροφν το 6 8% του πλθκυςμοφ ςε κάκε χϊρα μζλοσ τθσ Ευρωπαϊκισ Ζνωςθσ (ΕΕ) και ζτςι επθρεάηουν περίπου 15 εκατομμφρια πολίτεσ τθσ ΕΕ. Τα ςπάνια νοςιματα ςτθν πλειονότθτά τουσ ζχουν γενετικι αιτιολογία και περιλαμβάνουν ςφνδρομα ςυγγενϊν ανωμαλιϊν θ άλλα γενετικά θ και κλθρονομικά νοςιματα. Επίςθσ μπορεί να οφείλονται ςε περιβαλλοντικι ζκκεςθ ενωρίσ κατά τθν κφθςθ θ και αργότερα κακϊσ επίςθσ και να είναι αποτζλεςμα ςυνδυαςμοφ περιβαλλοντικϊν και γενετικϊν παραγόντων θ άγνωςτθσ αιτιολογίασ. Στθν Κφπρο υπολογίηεται ότι επθρεάηουν άτομα. Ραρά το φαινομενικά μικρό ςτατιςτικά αρικμό, τα νοςιματα αυτά αποτελοφν μείηον κζμα Δθμόςιασ Υγείασ. Ρρόκειται για χρόνια και ςοβαρά νοςιματα που χρειάηονται πολυδάπανεσ και εξειδικευμζνεσ κεραπείεσ και πολλζσ φορζσ προκαλοφν αναπθρίεσ κακιςτϊντασ ζτςι τουσ αςκενείσ απόντεσ από τα πιο προςοδοφόρα χρόνια τθσ ηωισ τουσ. Τα ςπάνια νοςιματα χαρακτθρίηονται από μεγάλθ ετερογζνεια και πολυπλοκότθτα ζτςι που για τθν αντιμετϊπιςι τουσ χρειάηεται πολυκεματικότθτα. Θ ςυνεργαςία μεταξφ ειδικϊν διαφόρων ιατρικϊν ειδικοτιτων αλλά και παραϊατρικϊν και άλλων, είναι εξαιρετικά ςθμαντικι, για τθν αντιμετϊπιςθ των αςκενϊν που ςυχνά υποφζρουν από ςοβαρά ςυμπτϊματα και επιπλοκζσ από διάφορα ςυςτιματα ι χάνουν τθν ανεξαρτθςία τουσ και κακίςτανται ανάπθροι. Θ πολυκεματικότθτα και θ ςυνεργαςία είναι απαραίτθτεσ για τθ ςωςτι οργάνωςθ των υπθρεςιϊν υγείασ προσ αυτοφσ τουσ αςκενείσ. Ζνα ακόμα πρόβλθμα που απορρζει από το μεγάλο αρικμό, τθν ποικιλία και τθ ςπανιότθτα των αςκενειϊν, αφορά τθ μεγάλθ δυςκολία να υπάρχει και να αποκτθκεί πραγματογνωμοςφνθ. Λόγω τθσ ςπανιότθτασ τουσ παρατθρείται παγκόςμια μεγάλθ δυςχζρεια ςτθν αναγνϊριςθ των ςυμπτωμάτων, ςτθ διαγνωςτικι προςπζλαςθ ενϊ θ επιςτθμονικι γνϊςθ είναι περιοριςμζνθ και θ ζρευνα φτωχι και κατά ςυνζπεια υπάρχει ζνδεια ειδικϊν επαγγελματιϊν υγείασ που να αςχολοφνται ειδικά με τα ςπάνια νοςιματα. Σαν ςυνζπεια ζνασ μεγάλοσ αρικμόσ αςκενϊν δεν διαγιγνϊςκεται ζγκαιρα ι και κακόλου και αντιμετωπίηονται λανκαςμζνα με αποτζλεςμα οι αςκενείσ αυτοί και οι οικογζνειεσ τουσ να ταλαιπωροφνται. Σθμειϊνεται ακόμα ότι, λόγω του χαμθλοφ επιπολαςμοφ των νοςθμάτων αυτϊν, θ ζρευνα ςτον τομζα των ςπάνιων νοςθμάτων είναι ςποραδικι και περιοριςμζνθ και οι φαρμακοβιομθχανίεσ προβάλλουν απρόκυμεσ να επενδφςουν ςε φαρμακευτικά και ιατροτεχνολογικά βοθκιματα για αυτά, λόγω τθσ περιοριςμζνθσ ηιτθςθσ. Ζτςι τα ςπάνια νοςιματα κακϊσ και τα φάρμακα για τα ςπάνια νοςιματα ονομάηονται ορφανά. Θ ανάγκθ ανάπτυξθσ μιασ γενικισ κοινοτικισ αλλά και εκνικισ ςτρατθγικισ για τα ςπάνια νοςιματα αναγνωρίηεται ςε επίπεδο Ε.Ε. αφοφ ςτθν Ανακοίνωςθ τθσ Επιτροπισ προσ το Ευρωπαϊκό Κοινοβοφλιο, το Συμβοφλιο, τθν Ευρωπαϊκι Οικονομικι και Κοινωνικι Επιτροπι και τθσ Επιτροπι των περιφερειϊν ςχετικά με τισ ςπάνιεσ νόςουσ: ευρωπαϊκζσ προκλιςεισ ( COM (2008) 679) 1 ςθμειϊνεται θ αναφερόμενθ ανάγκθ. Ριο ειδικά ςυνιςτάται ςτα κράτθ μζλθ να κεςπίςουν ςτρατθγικζσ που κα ζχουν ωσ άξονεσ: 1 Επιτροπι Ευρωπαϊκϊν Κοινοτιτων. Βρυξζλλεσ, COM(2008) 679 τελικό. Διακζςιμο από: Strategic Plan Rare Diseases τελικό ςελίδα 11 από 76

12 Ειςαγωγι τθν κατάρτιςθ διατομεακϊν εκνικϊν ςχεδίων δράςθσ για τα ςπάνια νοςιματα, επαρκείσ μθχανιςμοφσ για τον οριςμό, τθν κωδικοποίθςθ και τθν καταγραφι των ςπάνιων νοςθμάτων, τθν προαγωγι τθσ ζρευνασ για τα ςπάνια νοςιματα, τθ διαςφάλιςθ τθσ πρόςβαςθσ των αςκενϊν ςε υγειονομικι περίκαλψθ υψθλισ ποιότθτασ, ιδιαίτερα μζςω του κακοριςμοφ εκνικϊν και περιφερειακϊν κζντρων εμπειρογνωμοςφνθσ, τθ κζςπιςθ μθχανιςμϊν για τθ ςυγκζντρωςθ τθσ εκνικισ εμπειρογνωμοςφνθσ για τα ςπάνια νοςιματα και τθν δικτφωςθ τθσ με τθν αντίςτοιχθ εμπειρογνωμοςφνθ άλλων ευρωπαϊκϊν κρατϊν, τθ δράςθ για τθ διαςφάλιςθ τθσ ενδυνάμωςθσ και τθσ ςυμμετοχισ των αςκενϊν και των οργανϊςεων εκπροςϊπθςισ τουσ, τθ ςυμπερίλθψθ ςτισ εν λόγω δράςεισ κατάλλθλων διατάξεων που να διαςφαλίηουν τθ μελλοντικι βιωςιμότθτά τουσ. Ακόμα ςφςταςθ του Συμβουλίου τθσ 8 θσ Λουνίου 2009 on an action in the field of rare diseases (2009/C 151/02) ςυςτινει ςτισ χϊρεσ μζλθ να ετοιμάςουν και εφαρμόςουν ςχζδια δράςθσ για αντιμετϊπιςθ των ςπανίων νοςθμάτων μζχρι το τζλοσ του Σθμειϊνεται ότι θ Κφπροσ ςυμμετζχει ωσ ςυνεργάτθσ (collaborating partner) ςτο ευρωπαϊκό πρόγραμμα EUROPLAN 2 (European Project For Rare Diseases National Plans Development) ( ) που ςτόχο ζχει τθν ανάπτυξθ ςτρατθγικϊν ςχεδίων για τα ςπάνια νοςιματα ςε εκνικό επίπεδο. Θ ίδια ςφςταςθ δίνει ιδιαίτερθ ζμφαςθ ςτθν ζρευνα ςτα ςπάνια νοςιματα και προτρζπει τα κράτθ μζλθ να αςχολθκοφν με τα ακόλουκα: να καταγράψουν τθν υφιςτάμενθ κατάςταςθ ςτθ χϊρα, να προςδιορίςουν τισ ανάγκεσ και προτεραιότθτεσ για ζρευνα ςτα ςπάνια νοςιματα, να υιοκετιςουν μζτρα για προϊκθςθ τθσ ςυμμετοχισ εργαςτθρίων, ερευνθτϊν και αςκενϊν ςε ερευνθτικά προγράμματα για ςπάνια νοςιματα, να εξαςφαλίςουν τθ μακροχρόνια βιωςιμότθτα τθσ ζρευνασ ςτα ςπάνια νοςιματα, να επιδιϊξουν ςυνεργαςία ςε Ευρωπαϊκό και Διεκνζσ επίπεδο. Το Υπουργείο Υγείασ, ακολουκϊντασ τισ ευρωπαϊκζσ κατευκυντιριεσ γραμμζσ, ςυνζςτθςε Τεχνικι Επιτροπι με όρουσ εντολισ τθ δθμιουργία Εκνικισ Στρατθγικισ που κα αποτελζςει το βαςικό εργαλείο για μια ολιςτικι αντιμετϊπιςθ των ςπανίων νοςθμάτων ςτον τόπο μασ. 2 Strategic Plan Rare Diseases τελικό ςελίδα 12 από 76

13 Λςτορικό ανάπτυξθσ εκνικισ ςτρατθγικισ ΙΣΤΟΙΚΟ ΑΝΑΡΤΥΞΗΣ ΕΘΝΙΚΗΣ ΣΤΑΤΗΓΙΚΗΣ Με ςτόχο τθν ανάπτυξθ εκνικισ ςτρατθγικισ για τα ςπάνια νοςιματα, τον Λανουάριο του 2011 ςυνεςτικθ τεχνικι επιτροπι (ΡΑΑΤΘΜΑ 1) θ οποία ανζλαβε το ςυντονιςμό του όλου ζργου. Αρχικά θ Επιτροπι ςυνζλεξε ςτοιχεία τα οποία αφοροφςαν ςτισ δομζσ/δράςεισ οι οποίεσ υπάρχουν/ζχουν πραγματοποιθκεί ςτθν Κφπρο. Τα ςτοιχεία ςυλλζχκθκαν μζςω ερωτθματολογίων, ςυναντιςεων/ςυηθτιςεων (focus groups)επικεντρωμζνων ομάδων εργαςίασ. Στισ Λουνίου 2011 πραγματοποιικθκε ςε Ξενοδοχείο ςτθ Λευκωςία διιμερο εργαςτιρι για ανάπτυξθ τθσ εκνικισ ςτρατθγικισ τθσ χϊρασ μασ για τα ςπάνια νοςιματα με ευρεία ςυμμετοχι εκπροςϊπων εμπλεκόμενων Υπουργείων και Υπθρεςιϊν, επαγγελματιϊν υγείασ με εξειδίκευςθ ςτα ςπάνια νοςιματα και φορζων που εκπροςωποφν αςκενείσ, ςυγγενείσ και φίλουσ τουσ (ΡΑΑΤΘΜΑ 2, Συμμετζχοντεσ ςτο Εργαςτιρι). Στο εργαςτιρι ςυμμετείχε με παρουςίαςθ και ενεργό εμπλοκι ςτισ Ομάδεσ Εργαςίασ θ Dr. Domenica Taruscio (Director, National Centre for Rare Diseases, Italy, Συντονίςτρια Ρρογράμματοσ EUROPLAN). Κατά τθ διάρκεια του εργαςτθρίου (ΡΑΑΤΘΜΑ 3, Ρρόγραμμα Εργαςτθρίου) ζγιναν παρουςιάςεισ για τα υπάρχοντα ευρωπαϊκά δεδομζνα και τθν υπάρχουςα κατάςταςθ ςτθ χϊρα μασ. Στθ ςυνζχεια ςε Ομάδεσ Εργαςίασ ςυηθτικθκαν οι διάφοροι άξονεσ τθσ υπό ανάπτυξθ ςτρατθγικισ. Το περιεχόμενο των ςυηθτιςεων αυτϊν, με τθ ςυμμετοχι όλων των εμπλεκόμενων φορζων, καταγράφθκε και αναπτφχκθκε ςτουσ διάφορουσ άξονεσ δράςεισ τθσ υπάρχουςασ ςτρατθγικισ. Strategic Plan Rare Diseases τελικό ςελίδα 13 από 76

14 Η ςελίδα αυτι είναι ςκόπιμα κενι Strategic Plan Rare Diseases τελικό ςελίδα 14 από 76

15 ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ Κφπροσ, Ευρϊπθ Strategic Plan Rare Diseases τελικό ςελίδα 15 από 76

16 Η ςελίδα αυτι είναι ςκόπιμα κενι Strategic Plan Rare Diseases τελικό ςελίδα 16 από 76

17 Υφιςτάμενθ κατάςταςθ: πρόλθψθ, ζγκαιρθ ανίχνευςθ Α. Ρρόλθψθ, Ζγκαιρθ ανίχνευςθ Θ πρόλθψθ αποτελεί ακρογωνιαίο λίκο ςτουσ ςχεδιαςμοφσ τθσ Δθμόςιασ Υγείασ. Αφορά τθν πρόλθψθ τθσ εκδιλωςθσ τθσ νόςου τθσ ίδιασ ι των επιπλοκϊν τθσ. Στθν Κφπρο τα τελευταία χρόνια ζχει βελτιωκεί ςθμαντικά το επίπεδο τθσ δθμόςιασ υγείασ και θ ιατροφαρμακευτικι περίκαλψθ βρίςκεται ςε αρκετά ικανοποιθτικά επίπεδα. Πλα τα προγράμματα πρόλθψθσ είχαν πρωταρχικό ςτόχο κοινά και ςυχνά νοςιματα φκοράσ είτε ιδιαίτερα ςυχνά κλθρονομικά νοςιματα που αποτελοφςαν ςοβαρό πρόβλθμα ςτθν δθμόςια υγεία και απαιτοφςαν ςχεδιαςμοφσ. Σαν ζμμεςο αρχικά αποτζλεςμα, αλλά ςιμερα πιο ςτοχευμζνα, προζκυψαν προγράμματα πρόλθψθσ και ςπανίων νοςθμάτων. Τα προγράμματα πρόλθψθσ και ζγκαιρθσ ανίχνευςθσ αφοροφν τρείσ κατθγορίεσ: Ρρογράμματα ενθμζρωςθσ/ευαιςκθτοποίθςθσ του κοινοφ και επιμόρφωςθσ των ειδικϊν: ζνασ ςθμαντικόσ παράγοντασ ςτο κεφάλαιο πρόλθψθ είναι θ ενθμζρωςθ/διαφϊτιςθ του κοινοφ αλλά και των επαγγελματιϊν υγείασ για τα ςπάνια νοςιματα και τισ επιπτϊςεισ τουσ ςτθν ηωι των αςκενϊν και των οικογενειϊν τουσ. Σίγουρα θ ευαιςκθτοποίθςθ του κοινοφ και των επαγγελματιϊν υγείασ για αυτι τθν τόςο ςθμαντικι ομάδα αςκενϊν που αντιμετωπίηουν κάποιο ςπάνιο νόςθμα είναι απαραίτθτθ για να βελτιωκεί θ ποιότθτα ηωισ τόςο των αςκενϊν όςο και των οικογενειϊν τουσ. Υπάρχουν περιβαλλοντικοί παράγοντεσ που μποροφν να περιοριςτοφν ι να προλθφκοφν με τθν κατάλλθλθ ςτάςθ ηωισ και υγείασ κακϊσ και μζςα από ςυνικειεσ. Σαν παράδειγμα τα αποτελζςματα ερευνϊν για τθ τερατογόνο δράςθ ςυγκεκριμζνων ουςιϊν ευαιςκθτοποίθςαν τουσ Κφπριουσ επαγγελματίεσ υγείασ και το κοινό ςε ςχζςθ με τθν πικανι πρόκλθςθ ςυγγενϊν ανωμαλιϊν ςτο ζμβρυο ι τθν καρκινογόνο δράςθ. Ρολλοί φορείσ (Γενικό Χθμείο του κράτουσ, διάφορεσ επιςτθμονικζσ εταιρείεσ και επιτροπζσ) επιτελοφν ςυνεχζσ ζργο πρωτογενοφσ πρόλθψθσ μζςω διάχυςθσ τθσ πλθροφορίασ για ςυγκεκριμζνεσ χθμικζσ ουςίεσ, καλλυντικά και περιβαλλοντικοφσ παράγοντεσ. Άλλοι επιςτιμονεσ και φορείσ αναπτφςςουν προγράμματα ενθμζρωςθσ για κλθρονομικά νοςιματα που μποροφν να προλθφκοφν και να διαγνωςκοφν ζγκαιρα. Σιμερα υπάρχουν διάφορα προγράμματα ενθμζρωςθσ κοινοφ και ειδικϊν, όπωσ: γενικό κοινό: προςφζρεται από τα Μζςα Μαηικισ Ενθμζρωςθσ κακϊσ και μζςω διαφόρων προγραμμάτων αγωγισ υγείασ για ενθμζρωςθ και ευαιςκθτοποίθςι του, μακθτζσ: προςφζρεται θ αγωγι υγείασ μζςα από τα ςχολικά προγράμματα και τθ ςχολιατρικι υπθρεςία του Υπουργείου Υγείασ, για ςωςτι ςτάςθ ηωισ και υγείασ, ζγκυοι: προςφζρεται ςυμβουλευτικι με διαφωτιςτικζσ διαλζξεισ ςε όλα τα κρατικά νοςθλευτιρια, από ιατροφσ, μαίεσ, επιςκζπτριεσ υγείασ. Ραρόμοια ενθμζρωςθ προςφζρεται ςε ιδιωτικά νοςθλευτιρια και ιατρεία. Είναι ςθμαντικι πρακτικι θ ςωςτι διατροφι και θ προςκικθ φολικοφ οξζωσ, ςιδιρου και βιταμινϊν πριν και κατά τθν εγκυμοςφνθ, με ςτόχο τθν καλφτερθ ανάπτυξθ του εμβρφου και τθν πρόλθψθ ςυγγενϊν ανωμαλιϊν, όπωσ του κεντρικοφ νευρικοφ ςυςτιματοσ, μελλοντικοί γονείσ: προςφζρεται ςυμβουλευτικι από ιατροφσ, μαίεσ, επιςκζπτριεσ υγείασ, επαγγελματίεσ υγείασ: υπάρχει ςυνεχισ επιμόρφωςι των για τα ςπάνια νοςιματα με ςεμινάρια/θμερίδεσ, ςυνζδρια κ.λ.π. Strategic Plan Rare Diseases τελικό ςελίδα 17 από 76

18 Υφιςτάμενθ κατάςταςθ: πρόλθψθ, ζγκαιρθ ανίχνευςθ Ρρολθπτικζσ ιατρικζσ εξετάςεισ Υπθρεςίεσ Προγεννθτικισ Συμβουλευτικισ: αναπτφχκθκαν τθ δεκαετία του ογδόντα και ςυνεχίηονται ςτα πλαίςια του προγράμματοσ αντιμετϊπιςθσ τθσ Καλαςςαιμίασ. Σιμερα υπάρχουν και ανεξάρτθτεσ εξειδικευμζνεσ υπθρεςίεσ Συμβουλευτικισ Γενετικισ. Παιδίατροι: κατά τθ διάρκεια των επτά κακοριςμζνων τακτικϊν παιδιατρικϊν εξετάςεων, ςτθν βρεφικι και παιδικισ θλικία, ανιχνεφονται διάφορεσ αποκλίςεισ ι και διαταραχζσ. Θ παρακολοφκθςθ βρεφϊν/νθπίων/παιδιϊν ςε τακτά χρονικά διαςτιματα ζγινε μια ρουτίνα καλισ πρακτικισ τόςο ςτο δθμόςιο όςο και ςτον ιδιωτικό τομζα. Σχολιατρικι Υπθρεςία: είχε ραγδαία εξζλιξθ, με ειςαγωγι εκπαιδευτικϊν προγραμμάτων αγωγισ τθσ υγείασ ςτα ςχολεία και με τθν προλθπτικι παιδιατρικι εξζταςθ των μακθτϊν με ιδιαίτερθ ζμφαςθ ςε ανίχνευςθ καρδιολογικϊν, οφκαλμολογικϊν, ακουολογικϊν, ςκελετικϊν και άλλων προβλθμάτων. Ρλθκυςμιακά Ανιχνευτικά Ρρογράμματα πρόγραμμα ανίχνευςθσ φορζων (ετεροηυγωτϊν) Θαλαςςαιμίασ: θ ειςαγωγι του τθν δεκαετία εβδομιντα, κεωρικθκε πρωτοποριακι για τθν εποχι του. Θ καλαςςαιμία είναι το πιο ςυχνό γενετικό νόςθμα ςτον πλθκυςμό μασ κακϊσ ζνασ ςτουσ 7 Κφπριουσ είναι φορζασ. Τα ςοβαρά προβλιματα υγείασ, οι ανάγκεσ των αςκενϊν ςε τακτικζσ μεταγγίςεισ, θ αιμοςιδιρωςθ, οι ςοβαρζσ λοιμϊξεισ και άλλεσ επιπλοκζσ που επθρζαηαν δραματικά τθν ποιότθτα ηωισ και το προςδόκιμο επιβίωςθσ, οδιγθςαν το Υπουργείο Υγείασ ςτθν ειςαγωγι του προγράμματοσ αυτοφ. Οι ςυμβουλευτικζσ υπθρεςίεσ που παρζχονται μζςα από το πρόγραμμα ζχουν ςτόχο τθν ενθμζρωςθ των φορζων για τισ επιλογζσ τουσ ςτον οικογενειακό προγραμματιςμό. Σιμερα με τθν ειςαγωγι τθσ προγεννθτικισ και τθσ προεμφυτευτικισ διάγνωςθσ αλλά και με τισ νζεσ κεραπευτικζσ δυνατότθτεσ οι επιλογζσ που προςφζρονται είναι πολφ περιςςότερεσ. προγεννθτικόσ ζλεγχοσ: ςχεδόν παράλλθλα με άλλεσ αναπτυγμζνεσ χϊρεσ αναπτφχκθκαν ςτον τόπο μασ και υπθρεςίεσ προγεννθτικισ ανίχνευςθσ/διάγνωςθσ με τθ χριςθ των υπεριχων και βιοχθμικϊν δεικτϊν. Θ πρόοδοσ αυτι τθσ εμβρυικισ και μθτρικισ ιατρικισ με τθν προγεννθτικι παρακολοφκθςθ ζφερε επανάςταςθ κακϊσ πολλά νοςιματα που ανιχνεφονται ανικουν ςτον χϊρο των ςπάνιων νοςθμάτων. Σιμερα εφαρμόηεται το ακόλουκο πρόγραμμα: ανιχνευτικό πρόγραμμα προγεννθτικοφ ελζγχου (screening) 1 ου τριμινου 3 : εφαρμόηεται ςτθν Κφπρο από το Ρροςφζρεται ςε όλεσ τισ ζγκυεσ γυναίκεσ είτε μζςα από το δθμόςιο είτε ςτον ιδιωτικό τομζα, με ςτόχο τθν ζγκαιρθ ανίχνευςθ χρωμοςωμικισ ι άλλθσ ςυγγενοφσ ανωμαλίασ ςτο ζμβρυο. Ο ζλεγχοσ αυτόσ περιλαμβάνει: (α) το υπερθχογράφθμα 1 ου τριμινου,αυχενικισ διαφάνειασ-, (β) ειδικζσ βιοχθμικζσ/ορμονολογικζσ εξετάςεισ και ςυνδυαςμό των δφο και τθσ θλικίασ τθσ εγκφου για υπολογιςμό του κινδφνου, και (γ) υπερθχογράφθμα ςυγγενϊν ανωμαλιϊν ςτο 2 ο τρίμθνο. Για τθν ακριβι 3 αντικατζςτθςε το, επί 10ετία εφαρμοηόμενο, τριπλό τεςτ το οποίο προςφερόταν ςτο 2 ο τρίμθνο εγκυμοςφνθσ με τθν μζτρθςθ των δεικτϊν από το Κζντρο Ρρολθπτικισ Ραιδιατρικισ (που τότε ονομαηόταν Κζντρο Ρρόλθψθσ Ρνευματικισ Κακυςτζρθςθσ) και το υπερθχογράφθμα από μαιευτιρεσ και άλλουσ ειδικοφσ τθσ εμβρυικισ και μθτρικισ ιατρικισ. Strategic Plan Rare Diseases τελικό ςελίδα 18 από 76

19 Υφιςτάμενθ κατάςταςθ: πρόλθψθ, ζγκαιρθ ανίχνευςθ διάγνωςθ τθσ αιτίασ των ανιχνευόμενων ανωμαλιϊν ςυνικωσ απαιτείται επεμβατικι διαγνωςτικι εξζταςθ (που αναπτφςςεται ςτο κεφάλαιο τθσ ζγκαιρθσ διάγνωςθσ). Πρόγραμμα Προλθπτικοφ Ελζγχου Νεογνϊν (newborn screening): εφαρμόηεται ςτθν Κφπρο από το 1989 και διεξάγεται από το Κζντρο Ρρολθπτικισ Ραιδιατρικισ 4 ςτθ Λεμεςό. Στα πλαίςια των προγραμμάτων του γίνονται τα ακόλουκα: ζλεγχοσ για ςυγγενι υποκυρεοειδιςμό και φαινυλοκετονουρία: γίνεται ςυςτθματικά. Με τθν ζγκαιρθ διάγνωςθ και αντιμετϊπιςθ αυτϊν των δφο πακιςεων προλαμβάνεται θ εκδιλωςθ επιπλοκϊν όπωσ θ ςοβαρι πνευματικι κακυςτζρθςθ. πιλοτικό πρόγραμμα ελζγχου για μυϊκι δυςτροφία τφπου Duchenne (DMD): ανιχνευτικό πρόγραμμα ελζγχου όλων των νεογζννθτων αγοριϊν που προςφζρκθκε τθν περίοδο , ςε ςυνεργαςία με το ΛΝΓΚ. ανιχνευτικό πρόγραμμα ακοισ: άρχιςε το 2004 και ςτοχεφει ςτθν ζγκαιρθ διάγνωςθ τθσ βαρθκοΐασ ςτα νεογνά. άλλα ανιχνευτικά πλθκυςμιακά προγράμματα: μζςα από τα ερευνθτικά προγράμματα του Λνςτιτοφτου Νευρολογίασ και Γενετικισ Κφπρου και του Εργαςτθρίου Μοριακισ και Λατρικισ Γενετικισ του Ρανεπιςτθμίου Κφπρου ςε ςυνεργαςία με ιατροφσ του δθμοςίου αναγνωρίςκθκε θ αυξθμζνθ ςυχνότθτα ςυγκεκριμζνων ςπάνιων πακιςεων ςε ςυγκεκριμζνεσ περιοχζσ/κοινότθτεσ τθσ Κφπρου όπωσ, θ Οικογενισ Ρολυνευροπάκεια Αμυλοειδοφσ (Ράχνα, Κερφνεια), Νόςοσ του Φρίντραϊχ (Ράφοσ 5 ), Νόςοσ Σάντχοφ (Μαρωνίτικθ κοινότθτα), Γαγγλιοςίδωςθ GM1 (Ρελζνδρι), Κυςτικι Μνωςθ (Ακθζνου 6 ) κ.ά. Για τα νοςιματα αυτά προςφζρονται ςτοχευμζνα πλθκυςμιακά ανιχνευτικά προγράμματα με κατάλλθλθ ενθμζρωςθ και ευαιςκθτοποίθςθ και μζςα από υπθρεςίεσ γενετικισ ςυμβουλευτικισ αποτελεί εγγεγραμμζνο φιλανκρωπικό οργανιςμό. Λδρφκθκε το Ζχει πρωτοποριςει ςτθν Κφπρο εφαρμόηοντασ ανιχνευτικά προγράμματα νοςθμάτων που προςβάλλουν το παιδί και ιδιαίτερα το νεογζννθτο. Στο Ρρόγραμμα Ρρογεννθτικοφ Ελζγχου, προςφζρει δωρεάν ςε όλεσ τισ ζγκυεσ γυναίκεσ τθσ Κφπρου τθ βιοχθμικι μζτρθςθ ςτο αίμα που ςε ςυνδυαςμό με το υπερθχογράφθμα τθσ αυχενικισ διαφάνειασ ανιχνεφει προγεννθτικά χρωμοςωμιακζσ ανωμαλίεσ, με κυριότερο το ςφνδρομο Down. ζτοσ 2010 και ςυνεχίηεται πιλοτικά τα ζτθ Strategic Plan Rare Diseases τελικό ςελίδα 19 από 76

20 Υφιςτάμενθ κατάςταςθ: διάγνωςθ (ζγκαιρθ), αντιμετϊπιςθ Β. Διάγνωςθ (ζγκαιρθ) και Αντιμετϊπιςθ Θ διάγνωςθ και μάλιςτα θ ζγκαιρθ διάγνωςθ και θ ςωςτι αντιμετϊπιςθ ενόσ οποιουδιποτε ςπάνιου νοςιματοσ παρουςιάηει ιδιαίτερεσ δυςκολίεσ. Κακϊσ τα ςπάνια νοςιματα είναι πολυάρικμα, αφοροφν όλα τα ςυςτιματα και δεν είναι ευχερϊσ ταξινομθμζνα, δεν αφοροφν μία μόνο ειδικότθτα τθσ ιατρικισ οφτε και υπάρχει μια ενιαία προςζγγιςθ ςτθ διάγνωςθ και ςτθν αντιμετϊπιςθ. Στθν Κφπρο όπωσ και ςε άλλεσ χϊρεσ, προςφζρονται διαγνωςτικζσ υπθρεςίεσ και αντιμετϊπιςθ από διάφορα ιατρικά κζντρα. Διάγνωςθ Στθν Κφπρο λειτουργοφν αρκετά επιςτθμονικά/ιατρικά κζντρα τα οποία προςφζρουν υπθρεςίεσ ςτον τομζα τθσ διάγνωςθσ των ςπάνιων νοςθμάτων. Οι υπθρεςίεσ αυτζσ προζκυψαν είτε μζςα από τισ κακθμερινζσ ανάγκεσ των αςκενϊν όπωσ αυτοί παραπζμπονταν για ιατρικι φροντίδα είτε με τθν πρόςφατθ ίδρυςθ κζντρων που εξϋ οριςμοφ αναφζρονται ςε ςπάνια νοςιματα: κυριότερο ρόλο ζχουν τα μεγάλα Δθμόςια Νοςοκομεία, το Λνςτιτοφτο Νευρολογίασ και Γενετικισ Κφπρου, το Κζντρο Ρρολθπτικισ Ραιδιατρικισ, το Ογκολογικό Κζντρο τθσ Τράπεηασ Κφπρου, το Καραϊςκάκειο Μδρυμα και το νεοϊδρυκζν Κζντρο Μελζτθσ Αιματολογικϊν Κακοθκειϊν, το Εργαςτιριο Μοριακισ και Λατρικισ Γενετικισ του Ρανεπιςτθμίου Κφπρου, κ.ά. παράλλθλα ςτον ιδιωτικό τομζα, ιατροί διαφόρων ειδικοτιτων (μεμονωμζνοι ι ςε ιδιωτικά νοςοκομεία ι ςε διαγνωςτικά κζντρα *π.χ. απεικονιςτικά ι εμβρυικισ ιατρικισ {προγεννθτικισ παρακολοφκθςθσ υπερθχογραφικισ και επεμβατικισ}]) ςυχνά διαγιγνϊςκουν αςκενείσ με ςπάνια νοςιματα. Στο Δθμόςιο Τομζα, ςτθν ζγκαιρθ διάγνωςθ, ςθμαντικό ρόλο ζχουν οι υπθρεςίεσ που αφοροφν το νεογνό, το βρζφοσ και το παιδί, κακϊσ πζραν του 50% των ςπανίων νοςθμάτων διαγιγνϊςκονται ςτθν παιδικι θλικία. Οι παιδοκεντρικζσ υπθρεςίεσ ςτον τόπο μασ είναι ιδιαίτερα αναπτυγμζνεσ ςτο δθμόςιο τομζα με πρωτοβάκμια δομι (επιςκζπτριεσ υγείασ, παιδιατρικά εξωτερικά ιατρικά), δευτεροβάκμια και τριτοβάκμια φροντίδα. Ξεχωριςτι κζςθ παγκφπρια κατζχει το Νοςοκομείο Αρχιεπίςκοποσ Μακάριοσ ΛΛΛ (ΝΑΜΛΛΛ), Λευκωςίασ, όπου ςυγκεντρϊνονται οι υπθρεςίεσ δευτεροβάκμιασ και τριτοβάκμιασ φροντίδασ και οι εξειδικευμζνεσ κλινικζσ παιδιατρικϊν υποειδικοτιτων (γενετικισ, ενδοκρινολογίασ, ογκολογίασ, νευρολογίασ, καρδιολογίασ, νεφρολογίασ, πνευμονολογίασ, λοιμϊξεων, κ.ά.). Στα υπόλοιπα μεγάλα νοςοκομεία, εκτόσ του ΝΑΜ ΛΛΛ, λειτουργοφν επίςθσ αξιόλογα Ραιδιατρικά τμιματα όπου ςυχνά αναγνωρίηονται αςκενείσ με ςπάνια νοςιματα, ςυγγενείσ ανωμαλίεσ ςτθ διάπλαςθ, νοθτικι υςτζρθςθ, αναπτυξιακι κακυςτζρθςθ, ανοςοανεπάρκειεσ). Τα περιςτατικά αυτά ςυνικωσ παραπζμπονται ςτισ κλινικζσ υποειδικοτιτων ςτο ΝΑΜ ΛΛΛ για περαιτζρω διαγνωςτικι διερεφνθςθ και επιβεβαίωςθ τθσ διάγνωςθσ, κακϊσ και για παρακολοφκθςθ. Επίςθσ, ςτο ΝΑΜ ΛΛΛ λειτουργεί Τμιμα Εμβρυικισ και Μθτρικισ Λατρικισ όπου προςφζρεται προγεννθτικι παρακολοφκθςθ και επεμβατικζσ προγεννθτικζσ εξετάςεισ (πλακουντιοκζντθςθ και αμνιοκζντθςθ). Προγεννθτικόσ ζλεγχοσ και ζγκαιρθ διάγνωςθ Ανιχνευτικό Ρρόγραμμα Ρρογεννθτικοφ Ελζγχου: ςιμερα προςφζρεται ςε όλεσ τισ ζγκυεσ γυναίκεσ κατά το πρϊτο τρίμθνο τθσ κφθςθσ με ςτόχο τθν ζγκαιρθ διάγνωςθ κάποιου ςοβαροφ προβλιματοσ ςτο ζμβρυο. Ο ζλεγχοσ αυτόσ περιλαμβάνει το Strategic Plan Rare Diseases τελικό ςελίδα 20 από 76

21 Υφιςτάμενθ κατάςταςθ: διάγνωςθ (ζγκαιρθ), αντιμετϊπιςθ υπερθχογράφθμα 1 ου τριμινου (αυχενικισ διαφάνειασ κ.ά.) κακϊσ και βιοχθμικζσ εξετάςεισ. Επιπλζον ενδείξεισ μπορεί να προκφψουν ςε μεταγενζςτερο χρόνο κατά τθν υπερθχογραφικι εξζταςθ και παρακολοφκθςθ τθσ εγκυμοςφνθσ. προγεννθτικι επεμβατικι εξζταςθ: αφορά τθν ζγκαιρθ διάγνωςθ χρωμοςωμικϊν ανωμαλιϊν και άλλων ςπανίων νοςθμάτων. Γίνεται μεταξφ 10 και 20 εβδομάδων εγκυμοςφνθσ, ανάλογα με τθ μζκοδο που ακολουκείται. Ρροςφζρονται ςτισ ζγκυεσ που ζχουν ζνδειξθ αυξθμζνθσ πικανότθτασ για χρωμοςωμικζσ θ άλλεσ ανωμαλίεσ, επειδι οι μζκοδοι αυτζσ είναι επεμβατικζσ και ζχουν κίνδυνο αποβολισ 0,5 1%. εργαςτθριακι διαγνωςτικι διερεφνθςθ εμβρφων: ςυμπλθρϊνεται από το αρμόδιο εργαςτιριο ανάλογα με τθν περίπτωςθ, όπωσ κυτταρογενετικισ (ςε ΝΑΜ ΛΛΛ ι ΛΝΓΚ), μοριακισ γενετικισ (π.χ. καλαςςαιμίασ, κ.ά.) και άλλα (π.χ. βιοχθμικισ γενετικισ για τα μεταβολικά νοςιματα, για λοιμϊδθ νοςιματα, κ.ά.). Ππου χρειάηεται ο ζλεγχοσ ςυμπλθρϊνεται με αποςτολι εξειδικευμζνων μοριακϊν ι άλλων αναλφςεων ςε εργαςτιρια του εξωτερικοφ. προεμφυτευτικι προγεννθτικι διάγνωςθ: θ αναγκαία υποδομι ζχει αναπτυχκεί τα τελευταία χρόνια. Ρροςφζρεται κυρίωσ ςε περιπτϊςεισ όπου ζχει αναγνωριςκεί ςοβαρό κλθρονομικό νόςθμα ςε μια οικογζνεια. Σαν αποτζλεςμα είναι δυνατι θ επιλογι εμβρφων που δεν πάςχουν από το ςυγκεκριμζνο νόςθμα και θ αποφυγι τερματιςμοφ εγκυμοςφνθσ παρόλο που αυτι δεν ςυνεπάγεται και μθ απόρριψθ εμβρφων. Σε αυτζσ τισ περιπτϊςεισ προςφζρεται γενετικι ςυμβουλευτικι για να αποφαςίςει το ηευγάρι πϊσ κα προχωριςει Θ απόφαςθ για τον τερματιςμό ι μθ τθσ εγκυμοςφνθσ με χρωμοςωμικι θ άλλθ ανωμαλία επαφίεται αποκλειςτικά ςτουσ γονείσ οι οποίοι χρειάηεται να πάρουν όλεσ τισ ςχετικζσ πλθροφορίεσ (μζςα από τισ υπθρεςίεσ γενετικισ ςυμβουλευτικισ) και να ςτθριχκοφν ψυχολογικά μζχρι να πάρουν τθ δικι τουσ ενθμερωμζνθ και ελεφκερθ απόφαςθ. Κλινικι Γενετικισ: λειτουργεί ςυνεργατικά μεταξφ ΝΑΜΛΛΛ και ΛΝΓΚ. Ρροςφζρει υπθρεςίεσ διάγνωςθσ και αντιμετϊπιςθσ ςε ζνα ευρφ φάςμα ςπανίων νοςθμάτων. Υπθρεςίεσ Κλινικισ Γενετικισ, Γενετικισ Συμβουλευτικισ, Γενετικϊν εξετάςεων και Ρροςυμπτωματικοφ γενετικοφ ελζγχου (NAMIII, ΛΝΓΚ) Τα περιςςότερα ςπάνια νοςιματα είναι γενετικισ αιτιολογίασ και ςυχνά είναι κλθρονομοφμενα νοςιματα, ενϊ αρκετά από τα υπόλοιπα ςπάνια είναι περιβαλλοντικισ θ άγνωςτθσ ι πολυπαραγοντικισ αιτιολογίασ με ςυμμετοχι γενετικϊν παραγόντων. Θ διαγνωςτικι προςπζλαςθ των γενετικϊν νοςθμάτων είναι ςυχνά περίπλοκθ και χρονοβόρα και θ ακριβισ κλινικι διάγνωςθ ζχει μεγάλθ ςθμαςία για τθν μοριακι ταυτοποίθςθ. Εντοφτοισ και παρά τθν μεγάλθ πρόοδο τθσ γενετικισ και τθσ βιοτεχνολογίασ μεγάλοσ αρικμόσ νοςθμάτων παραμζνουν ακόμα και ςιμερα αδιευκρίνιςτα ενϊ απαιτείται θ ςυνεχισ ενθμζρωςθ και παρακολοφκθςθ τθσ εξελιςςόμενθσ βιβλιογραφίασ. Οι γενετικζσ εξετάςεισ για τθν πρόλθψθ και διάγνωςθ ςπάνιων νοςθμάτων μποροφν να λειτουργιςουν ςαν πυξίδα για τθ λιψθ ςθμαντικϊν αποφάςεων. Ζνα από τα ςθμαντικότερα κεφάλαια ςτισ προςφερόμενεσ υπθρεςίεσ κλινικισ και εργαςτθριακισ γενετικισ είναι θ γενετικι ςυμβουλευτικι. Ρρόκειται για τθν ειδικι εκείνθ υπθρεςία που ζχει ςτόχο να προςφζρει ςτον αςκενι και τθν οικογζνεια του τθν απαραίτθτθ γνϊςθ για το νόςθμα που τουσ αφορά με κατάλλθλο προςιτό τρόπο ϊςτε να γίνει αντιλθπτι κάκε πλθροφορία. Αυτι θ παροχι πλθροφοριϊν πρζπει να περιλαμβάνει Strategic Plan Rare Diseases τελικό ςελίδα 21 από 76

22 Υφιςτάμενθ κατάςταςθ: διάγνωςθ (ζγκαιρθ), αντιμετϊπιςθ πλθροφορίεσ για τθν πρόγνωςθ, τισ πικανότθτεσ επανάλθψθσ και τισ προςφερόμενεσ επιλογζσ ςτθν αντιμετϊπιςθ αλλά και ςτον οικογενειακό προγραμματιςμό και να ςυνοδεφεται από τθν απαραίτθτθ ςτιριξθ ζτςι ϊςτε τα άτομα να λαμβάνουν τισ δικζσ τουσ ενθμερωμζνεσ και ελεφκερεσ αποφάςεισ (λαμβανομζνων υπόψθ των προςωπικϊν, ακαδθμαϊκϊν, κρθςκευτικϊν, πολιτιςμικϊν και άλλων πεποικιςεων του κακενόσ). Οι υπθρεςίεσ αυτζσ προςφζρονται ςτον τόπο μασ μζςα από τθν Κλινικι Γενετικισ αλλά κάποτε και από ειδικοφσ ιατροφσ που αναφζρονται ςτο εξειδικευμζνο αντικείμενο τουσ. Ασ ςθμειωκεί πωσ ςιμερα οι παραπομπζσ για γενετικι αξιολόγθςθ και για γενετικι ςυμβουλευτικι είναι εξαιρετικά αυξθμζνεσ αλλά και ανάλογεσ με το μζγεκοσ του πλθκυςμοφ και τον αυξανόμενο βακμό ευαιςκθτοποίθςθσ των διαφόρων ειδικϊν και του κοινοφ. Θ ςωςτι λειτουργία των υπθρεςιϊν απαιτεί τθν αναβάκμιςθ και ανάπτυξι τουσ. Σθμαντικό ρόλο ςτθν προςφορά Συμβουλευτικισ ςε ηευγάρια διαδραματίηουν και οι μαίεσ ςτισ Κλινικζσ Ρρογεννθτικισ Φροντίδασ ςτα Δθμόςια Νοςοκομεία. Ωςτόςο διαφαίνεται θ ανάγκθ τόςο ο νοςθλευτισ όςο και θ μαία να εξειδικευτοφν ςτον τρόπο, χϊρο και διαδικαςία τθσ Συμβουλευτικισ για να αναλάβουν ςωςτά αυτό το ρόλο. Στα υπόλοιπα μεγάλα νοςοκομεία λειτουργοφν επίςθσ αξιόλογα Ραιδιατρικά τμιματα όπου ςυχνά αναγνωρίηονται αςκενείσ με ςπάνια νοςιματα (ςυγγενείσ ανωμαλίεσ ςτθ διάπλαςθ, νοθτικι υςτζρθςθ, αναπτυξιακι κακυςτζρθςθ, ανοςοανεπάρκειεσ, ρευματοπάκειεσ κ.ά.). Τα περιςτατικά αυτά ςυνικωσ παραπζμπονται ςτισ κλινικζσ υποειδικοτιτων ςτο ΝΑΜ ΛΛΛ για περαιτζρω διαγνωςτικι διερεφνθςθ και επιβεβαίωςθ τθσ διάγνωςθσ. Δθμόςια Νοςοκομεία Στα μεγάλα Δθμόςια Νοςοκομεία και κυρίωσ ςτο Γενικό Νοςοκομείο Λευκωςίασ προςφζρονται διαγνωςτικζσ υπθρεςίεσ κυρίωσ ςε ενιλικεσ αςκενείσ, αλλά και ενίοτε ςε παιδιά, ανάλογα με τθν ειδικι κλινικι, με ποικίλα ςπάνια νοςιματα όπωσ αυτοί παραπζμπονται ςτισ κλινικζσ ειδικοτιτων (π.χ. πακολογίασ, ρευματολογίασ, γαςτρεντερολογίασ κ.ά.). Θ διαγνωςτικι προςζγγιςθ, διερεφνθςθ και επιβεβαίωςθ τίκενται μζςα από τθν κακθμερινι ρουτίνα των διαφόρων κλινικϊν χωρίσ να υπάρχει επί του παρόντοσ θ δομι ειδικϊν κλινικϊν που να απευκφνονται ςε ςπάνια νοςιματα. Επιπλζον ζμμεςα πολλζσ κλινικζσ, νοςοκομεία και κλινικά εργαςτιρια προςφζρουν ςυναφείσ υπθρεςίεσ. Επίςθσ, υπάρχουν ειδικζσ κλινικζσ ανάμεςα ςτισ υπθρεςίεσ ενθλίκων που είναι και αφιερωμζνεσ ςε ομάδεσ ςπανίων νοςθμάτων. Οριςμζνα παραδείγματα είναι (ο κατάλογοσ πικανόν δεν είναι πλιρθσ): Μονάδα Μελζτθσ Κλθρονομικϊν Καρδιοαγγειακϊν Νοςθμάτων: ζδρα είναι το Γενικό Νοςοκομείο Λευκωςίασ και Λάρνακασ. Αςχολείται με πακιςεισ όπωσ μυοκαρδιοπάκειεσ, διαυλοπάκειεσ, αιφνίδιοσ καρδιακόσ κάνατοσ, κ.ά.). Κλινικι αιμορραγικϊν διακζςεων και κρομβοφιλίασ: ζδρα είναι το Γενικό Νοςοκομείο Λευκωςίασ. Λειτουργεί ςτα πλαίςια τθσ Αιματολογικισ κλινικισ. Κζντρο Μεςογειακισ Αναιμίασ: ζδρα είναι το ΝΑΜ ΛΛΛ και τα επαρχιακά νοςοκομεία Λάρνακασ, Λεμεςοφ, Ράφου, Αμμοχϊςτου. Ραρόλο που θ καλαςςαιμία υπιρξε το ςυχνότερο κλθρονομικό νόςθμα (υπολειπόμενοσ χαρακτιρασ) ςτθν Κφπρο, ςιμερα ζχει τον επιπολαςμό ενόσ ςπάνιου νοςιματοσ. Θ διάγνωςθ φορζων και παςχόντων με αιμοςφαιρινοπάκειεσ (π.χ. Μεςογειακι αναιμία, κ.ά.) παρζχεται ςτα Κζντρα Strategic Plan Rare Diseases τελικό ςελίδα 22 από 76

23 Υφιςτάμενθ κατάςταςθ: διάγνωςθ (ζγκαιρθ), αντιμετϊπιςθ Μεςογειακισ Αναιμίασ και ςυμπλθρϊνεται με τθ μοριακι μελζτθ από το αντίςτοιχο τμιμα Μοριακισ Γενετικισ του ΛΝΓΚ. Ογκολογικά τμιματα: ζχουν ζδρα τα αντίςτοιχα τμιματα των δθμόςιων νοςοκομείων κακϊσ και του Ογκολογικοφ Κζντρου Τράπεηασ Κφπρου. Ανάμεςα ςτθν πλθκϊρα των αςκενϊν με διάφορουσ τφπουσ καρκίνου, μερίδα αςκενϊν διαγιγνϊςκονται και αντιμετωπίηονται με ςπάνιεσ κακοικειεσ κακϊσ και με ςπάνιεσ επιπλοκζσ. Ινςτιτοφτο Νευρολογίασ και Γενετικισ Κφπρου: ζχει ζδρα τθν Λευκωςία. Λδρφκθκε το Είναι μθ κερδοςκοπικόσ οργανιςμόσ και υποςτθρίηεται από χορθγία του δθμοςίου, αλλά και από ερευνθτικά προγράμματα και ειςφορζσ. Σκοπόσ του είναι θ ανάπτυξθ και προςφορά υψθλοφ επιπζδου ιατρικϊν και εργαςτθριακϊν υπθρεςιϊν, θ ανάπτυξθ πρωτοποριακισ ζρευνασ και θ παροχι εκπαίδευςθσ. Για τθν επίτευξθ των ςτόχων του ζχει ιδρφςει κλινικζσ και τμιματα διάφορουσ τομείσ (Κλινικισ Νευρολογίασ, Κλινικισ Γενετικισ, Θλεκτρονικοφ Μικροςκοπίου και Μοριακισ Ρακολογίασ, Μοριακισ Λολογίασ, Βιοχθμικισ Γενετικισ, Κυτταρογενετικισ και Γονιδιωματικισ, Μοριακισ Γενετικισ Καλαςςαιμίασ, Γενετικισ Καρδιοοαγγειολογίασ, Δικανικισ Γενετικισ, Μοριακισ Γενετικισ, Λειτουργίασ και Κεραπείασ Νευρογενετικισ και Αναπτυξιακισ και Λειτουργικισ Γενετικισ). Το τμιμα τθσ Κλινικισ Νευρολογίασ του ΛΝΓΚ μζςα από τισ διάφορεσ κλινικζσ του αντιμετωπίηει αςκενείσ με ποικίλα νευρολογικά, κυρίωσ ςπάνια νοςιματα. Θ Κλινικι Γενετικισ (που λειτουργεί ςυνεργατικά με το ΝΑΜΛΛΛ) προςφζρει διαγνωςτικζσ υπθρεςίεσ ςε αςκενείσ ι/και οικογζνειεσ κατεξοχιν για γενετικά και ςπάνια νοςιματα. Τζλοσ, τα διάφορα εργαςτθριακά τμιματα του ΛΝΓΚ προςφζρουν διαγνωςτικό ζλεγχο ςε ζνα ευρφ φάςμα ςπανίων νοςθμάτων (π.χ. μεταβολικά, χρωμοςωμικζσ ανωμαλίεσ, ποικίλα μονογονιδιακά νοςιματα *κλθρονομικά καρκινικά ςφνδρομα, κλθρονομικι βαρθκοΐα, νευρογενετικά, κ.ά.+). Κζντρο Προλθπτικισ Παιδιατρικισ: (βλζπε αναφορά ςτο κεφάλαιο τθσ πρόλθψθσ). Ζχει ζδρα τθν Λεμεςό. εδϊ και πολλά χρόνια προςφζρει με το Ρρόγραμμα Ρρολθπτικοφ Ελζγχου Νεογνϊν που ςτόχο ζχει τθν ζγκαιρθ διάγνωςθ του ςυγγενοφσ υποκυρεοειδιςμοφ και τθσ φαινυλοκετονουρίασ. Πλα τα δείγματα αίματοσ που λαμβάνονται από όλουσ τουσ παιδίατρουσ ςτθν Κφπρο (κρατικοφ και ιδιωτικοφ τομζα) αποςτζλλονται ςτο βιοχθμικό εργαςτιριο του Κζντρου όπου γίνονται όλεσ οι αναγκαίεσ εξετάςεισ. Σε περιπτϊςεισ όπου υπάρχουν ενδείξεισ για μεταβολικό νόςθμα, οι γονείσ ειδοποιοφνται από τον παιδίατρο τουσ για περαιτζρω εξετάςεισ του νεογζννθτου. Θ ζγκαιρθ διάγνωςθ και θ ζγκαιρθ παρζμβαςθ αποτρζπουν τθ ςωματικι και νοθτικι υςτζρθςθ. Το Κζντρο προςφζρει τακτικό βιοχθμικό ζλεγχο τθσ εξζλιξθσ τθσ νόςου και τθσ κεραπευτικισ αγωγισ. Επίςθσ, λειτουργεί πρόγραμμα αξιολόγθςθσ τθσ ψυχοκινθτικισ τουσ εξζλιξθσ, ενϊ τα παιδιά παρακολουκοφνται ςυςτθματικά από ειδικοφσ (Ραιδοενδοκρινολόγο ςτο ΝΑΜ ΛΛΛ, Ραιδονευρολόγο και διαιτολόγο) Καραϊςκάκιο Κδρυμα: ζχει ζδρα τθν Λευκωςία. Μζςω του Κζντρου Μοριακισ Αιματολογίασ και Ανοςογενετικισ προςφζρει εργαςτθριακι υποςτιριξθ ςτθ διερεφνθςθ αςκενϊν με αιματολογικά νοςιματα μεταξφ των οποίων και ςπάνιεσ μορφζσ. Σαν μετεξζλιξθ, το Κζντρο Μελζτθσ Αιματολογικϊν Κακοθκειϊν, που λειτοφργθςε πρόςφατα, προςκζτει μια νζα εξειδικευμζνθ διαγνωςτικι και ερευνθτικι μονάδα για ςπάνια αιματολογικά νοςιματα. Strategic Plan Rare Diseases τελικό ςελίδα 23 από 76

Εκπαιδευτικό Εργαςτιριο:

Εκπαιδευτικό Εργαςτιριο: Εκπαιδευτικό Εργαςτιριο: «Βζλτιςτεσ Πρακτικζσ Ποιότθτασ τθσ 7 θσ ΥΠΕ Κριτθσ» Τίτλοσ Ειςιγθςθσ: «Ποιότθτα ςτισ Υπθρεςίεσ Υγείασ: Προοπτικζσ Βελτίωςθσ Παρεχόμενων Υπθρεςιϊν ςτο Γενικό Νοςοκομείο Χανίων»

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓIΑ. Επιμέλεια : Δρ. Ι. Δετοράκης

ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓIΑ. Επιμέλεια : Δρ. Ι. Δετοράκης ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓIΑ Επιμέλεια : Δρ. Ι. Δετοράκης ΣΙ ΕIΝΑΙ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓIΑ Επιδθμιολογία είναι θ μελζτθ τθσ κατανομισ μιασ νόςου ςτον πλθκυςμό και οι παράγοντεσ που επθρεάηουν ι προςδιορίηουν αυτι τθν κατανομι.

Διαβάστε περισσότερα

Δείκτησ Αξιολόγηςησ 5.1: Εκπαιδευτικά προγράμματα και καινοτομίεσ, υποςτηρικτικζσ και αντιςταθμιςτικζσ παρεμβάςεισ

Δείκτησ Αξιολόγηςησ 5.1: Εκπαιδευτικά προγράμματα και καινοτομίεσ, υποςτηρικτικζσ και αντιςταθμιςτικζσ παρεμβάςεισ Δείκτησ Αξιολόγηςησ 5.1: Εκπαιδευτικά προγράμματα και καινοτομίεσ, υποςτηρικτικζσ και αντιςταθμιςτικζσ παρεμβάςεισ ΣΟΜΕΑ 5: ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΣΑ, ΠΑΡΕΜΒΑΕΙ ΚΑΙ ΔΡΑΕΙ ΒΕΛΣΙΩΗ ΔΙΑΔΙΚΑΙΕ ΣΟΤ ΧΟΛΕΙΟΤ Περιγραφή: Ο ςυγκεκριμζνοσ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΓΕΙΑΚΟ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΟ ΕΠΕΙΟΔΙΟ (ΑΕΕ)

ΑΓΓΕΙΑΚΟ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΟ ΕΠΕΙΟΔΙΟ (ΑΕΕ) ΑΓΓΕΙΑΚΟ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΟ ΕΠΕΙΟΔΙΟ (ΑΕΕ) Σα ΑΕΕ είναι θ ςυχνότερθ αιτία πρόκλθςθσ αναπθρίασ και θ τζταρτθ αιτία κανάτου 82-92% των ΑΕΕ είναι ιςχαιμικά και το 18-8% είναι αιμορραγικά. φμφωνα με τθν Παγκόςμια

Διαβάστε περισσότερα

Δείκτησ Αξιολόγηςησ 1.1: χολικόσ χώροσ, υλικοτεχνική υποδομή και οικονομικοί πόροι

Δείκτησ Αξιολόγηςησ 1.1: χολικόσ χώροσ, υλικοτεχνική υποδομή και οικονομικοί πόροι Δείκτησ Αξιολόγηςησ 1.1: χολικόσ χώροσ, υλικοτεχνική υποδομή και οικονομικοί πόροι ΣΟΜΕΑ 1: ΜΕΑ ΚΑΙ ΠΟΡΟΙ ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΣΟΤ ΧΟΛΕΙΟΤ Περιγραφή: Ο ςυγκεκριμζνοσ δείκτθσ αναφζρεται ςτον βακμό που οι υπάρχοντεσ

Διαβάστε περισσότερα

Profdoc Medical Office Λογιςμικό διαχείριςησ Ιατρικοφ Φακζλου Αςθενοφσ ΣΕΧΝΙΚΕ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕ

Profdoc Medical Office Λογιςμικό διαχείριςησ Ιατρικοφ Φακζλου Αςθενοφσ ΣΕΧΝΙΚΕ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕ Λογιςμικό διαχείριςησ Ιατρικοφ Φακζλου Αςθενοφσ ΣΕΧΝΙΚΕ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1 ΠΡΟΦΙΛ ΕΣΑΙΡΕΙΑ... 4 2 PROFDOC MEDICAL OFFICE (PMO)... 5 2.1 ΔΙΑΧΕΙΡΙΗ ΙΑΣΡΕΚΟΤ... 5 2.2 ΔΙΑΧΕΚΡΙΗ ΙΑΣΡΙΚΟΥ ΦΑΚΖΛΟΤ ΑΘΕΝΟΥ...

Διαβάστε περισσότερα

Ανάλυςη των επιλεγμζνων Επιχειρηςιακϊν Προγραμμάτων ςτο πλαίςιο του SURF-NATURE

Ανάλυςη των επιλεγμζνων Επιχειρηςιακϊν Προγραμμάτων ςτο πλαίςιο του SURF-NATURE Ανάλυςη των επιλεγμζνων Επιχειρηςιακϊν Προγραμμάτων ςτο πλαίςιο του SURF-NATURE Περίληψη Η βιοποικιλότθτα ζχει αλλάξει δραματικά τα τελευταία 50 χρόνια ςυγκριτικά με τισ αλλαγζσ που παρατθροφνται ςε όλθ

Διαβάστε περισσότερα

Ακράτεια οφρων είναι οποιαςδιποτε μορφισ ακοφςια απώλεια οφρων.

Ακράτεια οφρων είναι οποιαςδιποτε μορφισ ακοφςια απώλεια οφρων. Σί είναι η ακράτεια οφρων; Ακράτεια οφρων είναι οποιαςδιποτε μορφισ ακοφςια απώλεια οφρων. Ποιά είναι η επίπτωςή τησ ςτο γυναικείο πληθυςμό; Γενικά 27% των γυναικών κα παρουςιάςουν κάποιο τφπο ακράτειασ

Διαβάστε περισσότερα

Ι. Βλαχογιαννάκοσ, Γ. Β. Παπακεοδωρίδθσ, Γ.Ν. Νταλζκοσ, Α. Αλεξοποφλου, Χ. Τριάντοσ, Ε. Χολόγκιτασ, Ι. Κοςκίνασ

Ι. Βλαχογιαννάκοσ, Γ. Β. Παπακεοδωρίδθσ, Γ.Ν. Νταλζκοσ, Α. Αλεξοποφλου, Χ. Τριάντοσ, Ε. Χολόγκιτασ, Ι. Κοςκίνασ ΚΑΣΕΤΘΤΝΣΗΡΙΕ ΟΔΗΓΙΕ ΣΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΕΛΕΣΗ ΗΠΑΣΟ (ΕΕΜΗ) ΓΙΑ ΣΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΗ ΕΝΕΡΓΟΠΟΙΗΗ ΣΟΤ ΙΟΤ ΣΗ ΗΠΑΣΙΣΙΔΑ Β ΚΑΣΑ ΣΗ ΧΟΡΗΓΗΗ ΑΝΟΟΚΑΣΑΣΑΛΣΙΚΗ ΑΓΩΓΗ Ι. Βλαχογιαννάκοσ, Γ. Β. Παπακεοδωρίδθσ,

Διαβάστε περισσότερα

ανάγκεσ τθσ αγοράσ εργαςίασ, παρότι δεν μασ λείπουν τα δυνατά και δθμιουργικά μυαλά.

ανάγκεσ τθσ αγοράσ εργαςίασ, παρότι δεν μασ λείπουν τα δυνατά και δθμιουργικά μυαλά. Χαιρετιςμόσ Γενικοφ Γραμματζα Νζασ Γενιάσ κ. Γιάννου Λιβανοφ ςε εκδήλωςη για την ίδρυςη του Μεταπτυχιακοφ Προγράμματοσ MSc in Strategic Product Design του Διεθνοφσ Πανεπιςτημίου Ελλάδοσ 17.02.12 Κυρίεσ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΣΙΟ ΣΤΠΟΤ ΣΟΧΑΙ ΑΕ: «ΚΛΑΔΙΚΕ ΣΟΧΕΤΕΙ» ΜΕΛΕΣΗ ΑΓΟΡΑ ΑΛΤΙΔΩΝ ΛΙΑΝΙΚΟΤ ΕΜΠΟΡΙΟΤ

ΔΕΛΣΙΟ ΣΤΠΟΤ ΣΟΧΑΙ ΑΕ: «ΚΛΑΔΙΚΕ ΣΟΧΕΤΕΙ» ΜΕΛΕΣΗ ΑΓΟΡΑ ΑΛΤΙΔΩΝ ΛΙΑΝΙΚΟΤ ΕΜΠΟΡΙΟΤ ΔΕΛΣΙΟ ΣΤΠΟΤ ΣΟΧΑΙ ΑΕ: «ΚΛΑΔΙΚΕ ΣΟΧΕΤΕΙ» ΜΕΛΕΣΗ ΑΓΟΡΑ ΑΛΤΙΔΩΝ ΛΙΑΝΙΚΟΤ ΕΜΠΟΡΙΟΤ Μείωςθ 1,9% ςε ςχζςθ με το 2009, παρουςίαςε θ αγορά των αλυςίδων λιανικοφ εμπορίου των οκτϊ εξεταηόμενων κατθγοριϊν το 2010

Διαβάστε περισσότερα

Περιφερειακό Ψθφιακό Αποκετιριο: Ανοικτά Δεδομζνα και Επιχειρθματικότθτα. Γ. Φραγκιαδάκθσ Κζντρο Επικοινωνιϊν και Δικτφων Πανεπιςτιμιο Κριτθσ

Περιφερειακό Ψθφιακό Αποκετιριο: Ανοικτά Δεδομζνα και Επιχειρθματικότθτα. Γ. Φραγκιαδάκθσ Κζντρο Επικοινωνιϊν και Δικτφων Πανεπιςτιμιο Κριτθσ Περιφερειακό Ψθφιακό Αποκετιριο: Ανοικτά Δεδομζνα και Επιχειρθματικότθτα Γ. Φραγκιαδάκθσ Κζντρο Επικοινωνιϊν και Δικτφων Πανεπιςτιμιο Κριτθσ Περιφερειακό υμβοφλιο Καινοτομίασ Κριτθσ Σο ΠΚΚ αποτελείται

Διαβάστε περισσότερα

Ρομποτική. Η υγεία ςασ το αξίηει

Ρομποτική. Η υγεία ςασ το αξίηει Ρομποτική Μάκετε γριγορά και εφκολα ό τι χρειάηεται να ξζρετε για τισ λαπαροςκοπικζσ μεκόδουσ αντιμετϊπιςθσ γυναικολογικϊν πακιςεων Ενθμερωκείτε ςωςτά και υπεφκυνα Η υγεία ςασ το αξίηει Μζκοδοσ και πλεονεκτιματα

Διαβάστε περισσότερα

Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ Η ΤΑΞΗ ΤΗΣ ΤΕΛΙΚΗΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ. Στθ ΓϋΛυκείου οι Ομάδεσ Προςανατολιςμοφ είναι τρεισ:

Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ Η ΤΑΞΗ ΤΗΣ ΤΕΛΙΚΗΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ. Στθ ΓϋΛυκείου οι Ομάδεσ Προςανατολιςμοφ είναι τρεισ: Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ Η ΤΑΞΗ ΤΗΣ ΤΕΛΙΚΗΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ Στθ ΓϋΛυκείου οι Ομάδεσ Προςανατολιςμοφ είναι τρεισ: 1. Ομάδα Ανκρωπιςτικών Σπουδών 2. Ομάδα Οικονομικών, Πολιτικών, Κοινωνικών & Παιδαγωγικών Σπουδών 3. Ομάδα Θετικών

Διαβάστε περισσότερα

ελ. 11/235, Περιεχόμενα Φακζλου "Σεχνικι Προςφορά"

ελ. 11/235, Περιεχόμενα Φακζλου Σεχνικι Προςφορά υντάκτθσ : Ευάγγελοσ Κρζτςιμοσ χόλιο: ΠΑΡΑΣΗΡΗΗ 1 ελ. 11/235, Περιεχόμενα Φακζλου "Σεχνικι Προςφορά" Για τθν αποφυγι μεγάλου όγκου προςφοράσ και για τθ διευκόλυνςθ του ζργου τθσ επιτροπισ προτείνεται τα

Διαβάστε περισσότερα

Διαγωνιςμόσ "Μακθτζσ ςτθν Ζρευνα (ΜΕΡΑ) 2011-2012"

Διαγωνιςμόσ Μακθτζσ ςτθν Ζρευνα (ΜΕΡΑ) 2011-2012 Διαγωνιςμόσ "Μακθτζσ ςτθν Ζρευνα (ΜΕΡΑ) 2011-2012" Ο Διαγωνιςμόσ «ΜΕΡΑ» προκθρφςςεται από το 2001 ςε ετιςια βάςθ, ωσ αποτζλεςμα τθσ διαπίςτωςθσ ότι θ καλλιζργεια πνεφματοσ δθμιουργικότθτασ και πρωτοβουλίασ

Διαβάστε περισσότερα

Μάρκετινγκ V Κοινωνικό Μάρκετινγκ. Πόπη Σουρμαΐδου. Σεμινάριο: Αναπτφςςοντασ μια κοινωνική επιχείρηςη

Μάρκετινγκ V Κοινωνικό Μάρκετινγκ. Πόπη Σουρμαΐδου. Σεμινάριο: Αναπτφςςοντασ μια κοινωνική επιχείρηςη Μάρκετινγκ V Κοινωνικό Μάρκετινγκ Πόπη Σουρμαΐδου Σεμινάριο: Αναπτφςςοντασ μια κοινωνική επιχείρηςη Σφνοψη Τι είναι το Marketing (βαςικι ειςαγωγι, swot ανάλυςθ, τα παλιά 4P) Τι είναι το Marketing Plan

Διαβάστε περισσότερα

Νικόλαοσ Μ. Σαλτερισ Σχολικόσ Σφμβουλοσ Δ.Ε. Δρ. Πολιτικισ Επιςτιμθσ και Ιςτορίασ Μζλοσ ΔΣ Πανελλινιασ Ζνωςθσ Σχολικϊν Συμβοφλων

Νικόλαοσ Μ. Σαλτερισ Σχολικόσ Σφμβουλοσ Δ.Ε. Δρ. Πολιτικισ Επιςτιμθσ και Ιςτορίασ Μζλοσ ΔΣ Πανελλινιασ Ζνωςθσ Σχολικϊν Συμβοφλων Νικόλαοσ Μ. Σαλτερισ Σχολικόσ Σφμβουλοσ Δ.Ε. Δρ. Πολιτικισ Επιςτιμθσ και Ιςτορίασ Μζλοσ ΔΣ Πανελλινιασ Ζνωςθσ Σχολικϊν Συμβοφλων Δομι ειςιγθςθσ Επιςτθμονικζσ Προςεγγίςεισ τθσ Αξιολόγθςθσ ςτθν Εκπαίδευςθ

Διαβάστε περισσότερα

Εργαςτιριο Υγιεινισ, Επιδθμιολογίασ και Ιατρικισ Στατιςτικισ, ΕΚΠΑ Κζντρο Ζρευνασ και Πρόλθψθσ Ατυχθμάτων, ΚΕΠΑ

Εργαςτιριο Υγιεινισ, Επιδθμιολογίασ και Ιατρικισ Στατιςτικισ, ΕΚΠΑ Κζντρο Ζρευνασ και Πρόλθψθσ Ατυχθμάτων, ΚΕΠΑ Εργαςτιριο Υγιεινισ, Επιδθμιολογίασ και Ιατρικισ Στατιςτικισ, ΕΚΠΑ Κζντρο Ζρευνασ και Πρόλθψθσ Ατυχθμάτων, ΚΕΠΑ 1η αιτία θανάτου και αναπηρίασ ςτουσ νέουσ Μεγάλθ επίπτωςθ πικανότθτασ κανάτου και αναπθρίασ

Διαβάστε περισσότερα

Σφντομεσ Οδθγίεσ Χριςθσ

Σφντομεσ Οδθγίεσ Χριςθσ Σφντομεσ Οδθγίεσ Χριςθσ Περιεχόμενα 1. Επαφζσ... 3 2. Ημερολόγιο Επιςκζψεων... 4 3. Εκκρεμότθτεσ... 5 4. Οικονομικά... 6 5. Το 4doctors ςτο κινθτό ςου... 8 6. Υποςτιριξθ... 8 2 1. Επαφζσ Στισ «Επαφζσ»

Διαβάστε περισσότερα

ΤΝΕΡΓΑΙΑ ΚΕΝΣΡΟΤ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΣΗΝ ΑΝΣΙΜΕΣΩΠΙΗ ΣΟΤ ΟΓΚΟΛΟΓΙΚΟΤ ΑΘΕΝΟΤ. Μ.Μοςχόβη, Ε.Ντουβζλησ

ΤΝΕΡΓΑΙΑ ΚΕΝΣΡΟΤ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΣΗΝ ΑΝΣΙΜΕΣΩΠΙΗ ΣΟΤ ΟΓΚΟΛΟΓΙΚΟΤ ΑΘΕΝΟΤ. Μ.Μοςχόβη, Ε.Ντουβζλησ ΤΝΕΡΓΑΙΑ ΚΕΝΣΡΟΤ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΣΗΝ ΑΝΣΙΜΕΣΩΠΙΗ ΣΟΤ ΟΓΚΟΛΟΓΙΚΟΤ ΑΘΕΝΟΤ Μ.Μοςχόβη, Ε.Ντουβζλησ ΕΙΑΓΩΓΗ Παιδιά με νεοπλαςματική νόςο Περιφζρεια Ζγκαιρη διάγνωςη Κφριοσ προγνωςτικόσ και προβλεπτικόσ παράγοντασ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟ: 151 80 Μαροφςι Πληροφορίεσ : Διακουμάκου Ελζνθ Σηλζφωνο : 210-3442376 FAX : 210-3442210 E-mail : physea@minedu.gov.gr

ΠΡΟ: 151 80 Μαροφςι Πληροφορίεσ : Διακουμάκου Ελζνθ Σηλζφωνο : 210-3442376 FAX : 210-3442210 E-mail : physea@minedu.gov.gr ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΣΙΑ ΤΠΟΤΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑ ΚΑΙ ΘΡΗΚΕΤΜΑΣΩΝ ΑΠΟΦΑΗ ΑΠΟΦ ----- ΕΝΙΑΙΟ ΔΙΟΙΚΗΣΙΚΟ ΣΟΜΕΑ ΠΡΩΣΟΒΑΘΜΙΑ & ΔΕΤΣΕΡΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΤΗ ΔΙΕΤΘΤΝΗ ΕΝΙΑΙΟ ΦΤΙΚΗ ΔΙΟΙΚΗΣΙΚΟ ΑΓΩΓΗ ΣΟΜΕΑ ΠΡΩΣΟΒΑΘΜΙΑ & ΔΕΤΣΕΡΟΒΑΘΜ

Διαβάστε περισσότερα

Ακινα, Ξεν. Hilton, 15/11/2011. Σεβαςμιότατοι ιερείσ, Αγαπθτοί προςκεκλθμζνοι, Αγαπθτοί Συνάδελφοι. φίλεσ και φίλοι,

Ακινα, Ξεν. Hilton, 15/11/2011. Σεβαςμιότατοι ιερείσ, Αγαπθτοί προςκεκλθμζνοι, Αγαπθτοί Συνάδελφοι. φίλεσ και φίλοι, 1 1 θ Ημερίδα Επαγγελματικοφ Συμβουλίου Ελλθνικισ Χειρουργικισ Εταιρείασ Ακινα, Ξεν. Hilton, 15/11/2011 ΚΗΡΤΞΗ ΕΡΓΑΙΩΝ ΗΜΕΡΙΔΑ ΑΠΟ ΣΟΝ ΠΡΟΕΔΡΟ ΣΟΤ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΣΙΚΟΤ ΤΜΒΟΤΛΙΟΤ Σεβαςμιότατοι ιερείσ, Αγαπθτοί

Διαβάστε περισσότερα

ΓΡΑΜΜΗ ΠΑΡΕΜΒΑΗ ΓΙΑ ΣΗΝ ΑΤΣΟΚΣΟΝΙΑ 1018

ΓΡΑΜΜΗ ΠΑΡΕΜΒΑΗ ΓΙΑ ΣΗΝ ΑΤΣΟΚΣΟΝΙΑ 1018 ΓΡΑΜΜΗ ΠΑΡΕΜΒΑΗ ΓΙΑ ΣΗΝ ΑΤΣΟΚΣΟΝΙΑ 1018 I. Η λειτουργία τησ Γραμμήσ Παρζμβαςησ για την Αυτοκτονία Η ΚΛΙΜΑΚΑ λειτουργεί από το 2007, τθ μοναδικι ςτθν Ελλάδα τθλεφωνικι Γραμμι Παρζμβαςθσ για τθν Αυτοκτονία

Διαβάστε περισσότερα

Αναπτυξιακζσ προοπτικζσ τθσ ελλθνικισ φαρμακοβιομθχανίασ

Αναπτυξιακζσ προοπτικζσ τθσ ελλθνικισ φαρμακοβιομθχανίασ Οι Επενδφςεισ ςε Υποδομζσ, θ Ιςχυρι Βιομθχανία και θ Εξαγωγι Τεχνογνωςίασ ωσ Βαςικοί Πυλϊνεσ Ανάπτυξθσ τθσ Ελλθνικισ Οικονομίασ Αναπτυξιακζσ προοπτικζσ τθσ ελλθνικισ φαρμακοβιομθχανίασ Θεόδωροσ Τρφφων

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος του Κλινικού Ψυχολόγου στο Γενικό Νοσοκομείο

Ο ρόλος του Κλινικού Ψυχολόγου στο Γενικό Νοσοκομείο Ο ρόλος του Κλινικού Ψυχολόγου στο Γενικό Νοσοκομείο Έλενα Παππά & Μαρία Ιωάννα Αργυροποφλου Σφλλογος Κλινικϊν 1 Ειςαγωγό φμφωνα με τον οριςμό τθσ Παγκόςμιασ Οργάνωςθσ Τγείασ, θ υγεία είναι ζνα φυςικό

Διαβάστε περισσότερα

Δομικά Προϊόντα και Μεταλλικζσ Καταςκευζσ Δφο παραδοςιακοί τομείσ ςε αναηιτθςθ νζων προϊόντων και αγορϊν

Δομικά Προϊόντα και Μεταλλικζσ Καταςκευζσ Δφο παραδοςιακοί τομείσ ςε αναηιτθςθ νζων προϊόντων και αγορϊν Δομικά Προϊόντα και Μεταλλικζσ Καταςκευζσ Δφο παραδοςιακοί τομείσ ςε αναηιτθςθ νζων προϊόντων και αγορϊν Νζα δεδομζνα για τον τομζα δομικϊν προϊόντων Κυρίαρχθ επιλογι θ καινοτομία και οι εξαγωγζσ Είςοδοσ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΑ ΡΕΑΛΙΣΙΚΗ ΣΕΧΝΙΚΟ-ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΠΡΟΕΓΓΙΗ ΣΗΝ ΔΗΜΙΟΤΡΓΙΑ - ΟΡΓΑΝΩΗ ΕΡΓΑΣΗΡΙΩΝ ΔΙΑΚΡΙΒΩΗ

ΜΙΑ ΡΕΑΛΙΣΙΚΗ ΣΕΧΝΙΚΟ-ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΠΡΟΕΓΓΙΗ ΣΗΝ ΔΗΜΙΟΤΡΓΙΑ - ΟΡΓΑΝΩΗ ΕΡΓΑΣΗΡΙΩΝ ΔΙΑΚΡΙΒΩΗ 3 ο ΤΑΚΤΙΚΟ ΕΘΝΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΜΕΤΡΟΛΟΓΙΑΣ ΜΙΑ ΡΕΑΛΙΣΙΚΗ ΣΕΧΝΙΚΟ-ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΠΡΟΕΓΓΙΗ ΣΗΝ ΔΗΜΙΟΤΡΓΙΑ - ΟΡΓΑΝΩΗ ΕΡΓΑΣΗΡΙΩΝ ΔΙΑΚΡΙΒΩΗ 06 Φεβρουαρίου 2010 θμεία Αναφοράσ Γενικά Ανκρϊπινοι Πόροι, Εργαςτθριακόσ

Διαβάστε περισσότερα

ΗΜΕΡΙΔΑ ΔΗΜΟΙΟΣΗΣΑ Ο.Ι.Τ.Ε. Προώκθςθ και ενίςχυςθ τθσ ςυμμετοχισ των γυναικών ςτα όργανα εκπροςώπθςθσ των ςυνδικαλιςτικών οργανώςεων των εργαηομζνων

ΗΜΕΡΙΔΑ ΔΗΜΟΙΟΣΗΣΑ Ο.Ι.Τ.Ε. Προώκθςθ και ενίςχυςθ τθσ ςυμμετοχισ των γυναικών ςτα όργανα εκπροςώπθςθσ των ςυνδικαλιςτικών οργανώςεων των εργαηομζνων ΗΜΕΡΙΔΑ ΔΗΜΟΙΟΣΗΣΑ Ο.Ι.Τ.Ε. Προώκθςθ και ενίςχυςθ τθσ ςυμμετοχισ των γυναικών ςτα όργανα εκπροςώπθςθσ των ςυνδικαλιςτικών οργανώςεων των εργαηομζνων 12 Ιουνίου 2013, ώρα 18:00, Γραφεία ΧΕΝ Ελλάδος(Αμερικής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΤΟΣ: ; ; ; ; ΕΤΟΣ: ; ; ; ;

ΕΤΟΣ: ; ; ; ; ΕΤΟΣ: ; ; ; ; ΕΤΟΣ: ; ; ; ; Αποκζντρωςη και Περιφερειακή Οργάνωςη. Σφςταςη Κεντρικοφ και Περιφερειακών Συμβουλίων Υπηρεςιών υγείασ Υγειονομικζσ Περιφζρειεσ Προγραμματιςμόσ με βάςη τισ Ανάγκεσ Υγείασ Σφςταςη κεντρικών

Διαβάστε περισσότερα

φντομη Παρουςίαςη epr.gr

φντομη Παρουςίαςη epr.gr φντομη Παρουςίαςη epr.gr Ζνα νζο διαδικτυακό εργαλείο που ζρχεται να αλλάξει τα δεδομζνα τθσ εταιρικισ επικοινωνίασ Ιοφνιοσ 2009 - Ζκδοςθ 1.3 Σι είναι το epr.gr To epr.gr αποτελεί τθν πρϊτθ διαδικτυακι

Διαβάστε περισσότερα

Δια-γενεακι κινθτικότθτα

Δια-γενεακι κινθτικότθτα Δια-γενεακι κινθτικότθτα Κατά κανόνα οι τρζχουςεσ επιλογζσ των ατόμων ζχουν ςυνζπειεσ ςτο μζλλον (δυναμικι ςχζςθ). Σε ότι αφορά τισ επιλογζσ των ατόμων ςε ςχζςθ με τθν εκπαίδευςθ γνωρίηουμε ότι τα άτομα

Διαβάστε περισσότερα

Επόμεμα βήματα για τη διαλειτουργικότητα σε Ελλάδα και Ευρώπη. Γιάννθσ Χαραλαμπίδθσ Επικ. Κακθγθτισ Παν. Αιγαίου, GIC Manager

Επόμεμα βήματα για τη διαλειτουργικότητα σε Ελλάδα και Ευρώπη. Γιάννθσ Χαραλαμπίδθσ Επικ. Κακθγθτισ Παν. Αιγαίου, GIC Manager Επόμεμα βήματα για τη διαλειτουργικότητα σε Ελλάδα και Ευρώπη Γιάννθσ Χαραλαμπίδθσ Επικ. Κακθγθτισ Παν. Αιγαίου, GIC Manager Greek Interoperability Days 12/6/2012 Η Ευρωπαϊκι Ψθφιακι Ατηζντα για τθ Διαλειτουργικότθτα:

Διαβάστε περισσότερα

Ζρευνα ικανοποίθςθσ τουριςτϊν

Ζρευνα ικανοποίθςθσ τουριςτϊν Ζρευνα ικανοποίθςθσ τουριςτϊν Ammon Ovis_Ζρευνα ικανοποίθςθσ τουριςτϊν_ Ραδιοςτακμόσ Flash 96 1 ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΔΕΙΓΜΑΤΟΣ Σο δείγμα περιλαμβάνει 332 τουρίςτεσ από 5 διαφορετικζσ θπείρουσ. Οι περιςςότεροι εξ αυτϊν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΗΜΙΑΚΟ ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΟΚΟΜΕΙΟ «ΑΣΣΙΚΟΝ» ΕΚΘΕΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΙΑ ΕΡΩΣΗΜΑΣΟΛΟΓΙΩΝ ΑΘΕΝΩΝ ΣΩΝ ΕΞΩΣΕΡΙΚΩΝ ΙΑΣΡΕΙΩΝ ΦΕΒΡΟΤΑΡΙΟ 2012

ΠΑΝΕΠΙΣΗΜΙΑΚΟ ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΟΚΟΜΕΙΟ «ΑΣΣΙΚΟΝ» ΕΚΘΕΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΙΑ ΕΡΩΣΗΜΑΣΟΛΟΓΙΩΝ ΑΘΕΝΩΝ ΣΩΝ ΕΞΩΣΕΡΙΚΩΝ ΙΑΣΡΕΙΩΝ ΦΕΒΡΟΤΑΡΙΟ 2012 ΠΑΝΕΠΙΣΗΜΙΑΚΟ ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΟΚΟΜΕΙΟ «ΑΣΣΙΚΟΝ» ΕΚΘΕΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΙΑ ΕΡΩΣΗΜΑΣΟΛΟΓΙΩΝ ΑΘΕΝΩΝ ΣΩΝ ΕΞΩΣΕΡΙΚΩΝ ΙΑΣΡΕΙΩΝ ΦΕΒΡΟΤΑΡΙΟ 2012 ελίδα 1 από 24 ΤΝΟΨΗ ΤΜΠΕΡΑΜΑΣΩΝ 26% κακζσ εντυπϊςεισ από τθν τθλεφωνικι εξυπθρζτθςθ

Διαβάστε περισσότερα

Internet a jeho role v našem životě Το Διαδίκτυο και ο ρόλοσ του ςτθ ηωι μασ

Internet a jeho role v našem životě Το Διαδίκτυο και ο ρόλοσ του ςτθ ηωι μασ Internet a jeho role v našem životě Το Διαδίκτυο και ο ρόλοσ του ςτθ ηωι μασ Διαδίκτυο: μια πόρτα ςτον κόςμο Πϊσ μπορεί κανείσ ςε λίγα λεπτά να μάκει ποιεσ ταινίεσ παίηονται ςτουσ κινθματογράφουσ, να ςτείλει

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟ-ΙΠΠΟΚΡΑΣΙΚΗ ΧΟΛΗ

ΝΕΟ-ΙΠΠΟΚΡΑΣΙΚΗ ΧΟΛΗ ΝΕΟ-ΙΠΠΟΚΡΑΣΙΚΗ ΧΟΛΗ ΕΚΠΑΙΔΕΤΣΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΒΟΣΑΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ Σί είναι η Βοτανοθεραπευτική/Φυτοθεραπεία; Βοτανικι ιατρικι ζχει μακρά παράδοςθ ςε όλουσ τουσ πολιτιςμοφσ και θ πρόςφατθ ζρευνα ζχει αρχίςει για

Διαβάστε περισσότερα

Μαρία Κυριακίδου, Ψυχολόγος σύμβουλος οικογένειας

Μαρία Κυριακίδου, Ψυχολόγος σύμβουλος οικογένειας Μαρία Κυριακίδου, Ψυχολόγος σύμβουλος οικογένειας Μορφές βίας Παραμζλθςθ(ζλλειψθ φροντίδασ, ςυναιςκθματικισ εγγφτθτασ) ωματικι (φυςικζσ πράξεισ βίασ) Ψυχολογικι (λεκτικι ι ςυναιςκθματικι) εξουαλικι κακοποίθςθ(επιβολι

Διαβάστε περισσότερα

Φυςικι δραςτθριότθτα παιδιών και εφιβων ςτθ χώρα μασ: ςυμβολι ςτθν υγεία και παράγοντεσ που επθρεάηουν τθ ςυμμετοχι ςτθν άςκθςθ

Φυςικι δραςτθριότθτα παιδιών και εφιβων ςτθ χώρα μασ: ςυμβολι ςτθν υγεία και παράγοντεσ που επθρεάηουν τθ ςυμμετοχι ςτθν άςκθςθ Φυςικι δραςτθριότθτα παιδιών και εφιβων ςτθ χώρα μασ: ςυμβολι ςτθν υγεία και παράγοντεσ που επθρεάηουν τθ ςυμμετοχι ςτθν άςκθςθ Γρθγόρθσ Μπογδάνθσ, PhD, Επίκουροσ Κακθγθτισ ΣΕΦΑΑ ΕΚΠΑ Παιδικι Παχυςαρκία

Διαβάστε περισσότερα

Γραφείο Πρακτικισ Άςκθςθσ Γραφείο Διαςφνδεςθσ Μονάδα Καινοτομίασ & Επιχειρθματικότθτασ

Γραφείο Πρακτικισ Άςκθςθσ Γραφείο Διαςφνδεςθσ Μονάδα Καινοτομίασ & Επιχειρθματικότθτασ Γραφείο Πρακτικισ Άςκθςθσ Γραφείο Διαςφνδεςθσ Μονάδα Καινοτομίασ & Επιχειρθματικότθτασ Ιωάννινα, 1 Δεκεμβρίου 2011 Πανεπιςτιμιο Ιωαννίνων Η ΔΑΣΤΑ του Πανεπιςτθμίου Ιωαννίνων - ΔΑΣΤΑ - Δομι Απαςχόλθςθσ

Διαβάστε περισσότερα

To 3ο Επιςτημονικό Πεδίο περιλαμβάνει τμήματα που αναφζρονται ςτισ παρακάτω επιςτήμεσ:

To 3ο Επιςτημονικό Πεδίο περιλαμβάνει τμήματα που αναφζρονται ςτισ παρακάτω επιςτήμεσ: To 3ο Επιςτημονικό Πεδίο περιλαμβάνει τμήματα που αναφζρονται ςτισ παρακάτω επιςτήμεσ: Α.Ε.Ι. ΤΜΗΜΑΤΑ: Ιαηπικήρ Βιολογίαρ (& 2ο) Οδονηιαηπικήρ Κηηνιαηπικήρ Δπιζηήμηρ Γιαιηολογίαρ-Γιαηποθήρ Υαποκοπείος

Διαβάστε περισσότερα

Σσνεργαζόμενοι θορείς σποδοτής θοιηηηών για Πρακηική Άζκηζη ηοσ Τμήμαηος Κοινωνικής Εργαζίας ηοσ ΤΕΙ Πάηρας

Σσνεργαζόμενοι θορείς σποδοτής θοιηηηών για Πρακηική Άζκηζη ηοσ Τμήμαηος Κοινωνικής Εργαζίας ηοσ ΤΕΙ Πάηρας 1 4ο Ειδικό ςχολείο Σάτρασ 2 Δ. Σατρζων - Δθμοτικόσ Ρργανιςμόσ Χγείασ & Σρόνοιασ Εκπαίδευςθ παιδιϊν ςτο φάςμα αυτιςμοφ θλικιωμζνων (ΜΑΣΘ Αγυιάσ) Μρεςταίνων 10 26334 Σάτρα 2610526232 mail@4dim-eid-patras.ach.sch.gr

Διαβάστε περισσότερα

Μόδα είναι και αλλάηει

Μόδα είναι και αλλάηει Μόδα είναι και αλλάηει Οριςμόσ μόδασ Παροδικι ςυνικεια που για οριςμζνο χρονικό διάςτθμα γενικεφεται ςε μεγάλο φάςμα τθσ κοινωνίασ, ςε ότι αφορά τθν ενδυμαςία, τθν κόμμωςθ, τθ μουςικι. Κακρεφτίηει τισ

Διαβάστε περισσότερα

Αποτελζςματα 1 ου Σριμήνου 2012 Μάιοσ 2012

Αποτελζςματα 1 ου Σριμήνου 2012 Μάιοσ 2012 Αποτελζςματα 1 ου Σριμήνου 2012 Μάιοσ 2012 ημαντικά ημεία Περαιτζρω αφξηςη ταμειακών διαθεςίμων: οι λειτουργικζσ ταμειακζσ ροζσ του Ομίλου κατά το πρϊτο τριμινο του 2012 ανιλκαν ςε 18,2 εκατ. (+72,9% ςε

Διαβάστε περισσότερα

Κατανομι των HPV-υπότυπων ςε Χανιά και Ρζκυμνο Κριτθσ

Κατανομι των HPV-υπότυπων ςε Χανιά και Ρζκυμνο Κριτθσ Κατανομι των HPV-υπότυπων ςε Χανιά και Ρζκυμνο Κριτθσ Μπατάκθσ Εμμανουιλ Χθμικόσ, MSc Κλινικισ Χθμείασ του Καποδιςτριακοφ Πανεπιςτθμίου Ακθνών. Tμιματοσ Χθμείασ του Εκνικοφ και Μπαλαντίνου Ειρινθ Βιολόγοσ,

Διαβάστε περισσότερα

τατιςτικά ςτοιχεία ιςτότοπου Κ.Ε.Π.Α. Α.Ν.Ε.Μ, www.e-kepa.gr για τθν περίοδο 1/1/2011-31/12/2014

τατιςτικά ςτοιχεία ιςτότοπου Κ.Ε.Π.Α. Α.Ν.Ε.Μ, www.e-kepa.gr για τθν περίοδο 1/1/2011-31/12/2014 τατιςτικά ςτοιχεία ιςτότοπου Κ.Ε.Π.Α. Α.Ν.Ε.Μ, www.e-kepa.gr για τθν περίοδο 1/1/2011-31/12/2014 Ειςαγωγι Στο παρόν κείμενο παρουςιάηονται και αναλφονται τα ςτατιςτικά ςτοιχεία του ιςτοτόπου τθσ ΚΕΠΑ-ΑΝΕΜ,

Διαβάστε περισσότερα

Τα Σεμινάρια της Ερμούπολης 2011 Ομάδα INFOSTRAG

Τα Σεμινάρια της Ερμούπολης 2011 Ομάδα INFOSTRAG Ερευνητική Ομάδα για την Τεχνολογική, Οικονομική και Στρατηγική Ανάλυση της Κοινωνίας της Πληροφορίας (INFOSTRAG) Εργαστήριο Βιομηχανικής και Ενεργειακής Οικονομίας (ΕΒΕΟ) http://infostrag.gr/ Τα Σεμινάρια

Διαβάστε περισσότερα

Εγχειρίδιο Χριςθσ τθσ διαδικτυακισ εφαρμογισ «Υποβολι και παρακολοφκθςθ τθσ ζγκριςθσ Εκπαιδευτικών Πακζτων»

Εγχειρίδιο Χριςθσ τθσ διαδικτυακισ εφαρμογισ «Υποβολι και παρακολοφκθςθ τθσ ζγκριςθσ Εκπαιδευτικών Πακζτων» Εγχειρίδιο Χριςθσ τθσ διαδικτυακισ εφαρμογισ «Υποβολι και παρακολοφκθςθ τθσ ζγκριςθσ Εκπαιδευτικών Πακζτων» Το Πλθροφοριακό Σφςτθμα τθσ δράςθσ «e-κπαιδευτείτε» ζχει ςτόχο να αυτοματοποιιςει τισ ακόλουκεσ

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνικι Παρουςιάςεων με PowerPoint

Τεχνικι Παρουςιάςεων με PowerPoint Τεχνικι Παρουςιάςεων με PowerPoint Δρ. Παφλοσ Θεοδϊρου Ανϊτατθ Εκκλθςιαςτικι Ακαδθμία Ηρακλείου Κριτθσ Περιεχόμενα Ειςαγωγι Γιατί πρζπει να γίνει παρουςίαςθ τθσ εργαςίασ μου Βαςικι προετοιμαςία Δομι παρουςίαςθσ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΟ ΤΕΠ. ή ΤΕΠ: Ένα Μεγάλο Σχολείο για Επαγγελματίεσ Υγείασ

ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΟ ΤΕΠ. ή ΤΕΠ: Ένα Μεγάλο Σχολείο για Επαγγελματίεσ Υγείασ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΟ ΤΕΠ ή ΤΕΠ: Ένα Μεγάλο Σχολείο για Επαγγελματίεσ Υγείασ Νικόλασ Σμπυράκησ Επιμελθτισ ΣΕΠ, Πανεπιςτθμιακό Νοςοκομείο Ηρακλείου Γ. Γραμματζασ τθσ Ελλθνικισ Εταιρείασ Επείγουςασ Ιατρικισ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΝΣΟΜΟ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΗΜΕΙΩΜΑ

ΤΝΣΟΜΟ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΗΜΕΙΩΜΑ ΤΝΣΟΜΟ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΗΜΕΙΩΜΑ ΠΡΟΩΠΙΚΑ ΣΟΙΧΕΙΑ ΕΠΩΝΤΜΟ: ΑΡΓΤΡΟΠΟΤΛΟΤ ΠΑΣΑΚΑ ΟΝΟΜΑ: ΠΑΡΑΚΕΤΗ (ΒΟΤΛΑ) ΟΝΟΜΑ ΠΑΣΡΟ: ΚΩΝΣΑΝΣΙΝΟ ΟΝΟΜΑ ΜΘΣΡΟ: ΔΕΠΟΙΝΑ ΕΣΟΓΕΝΝΘΕΩ: 1951 ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΘ ΚΑΣΑΣΑΘ: Παντρεμζνθ με τον ΔΘΜΘΣΡΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομικά Στοιχεία για τισ Ξζνεσ Γλϊςςεσ ςτθν Ελλάδα

Οικονομικά Στοιχεία για τισ Ξζνεσ Γλϊςςεσ ςτθν Ελλάδα Οικονομικά Στοιχεία για τισ Ξζνεσ Γλϊςςεσ ςτθν Ελλάδα Τα ςτοιχεία που παρατίκενται ζχουν αντλθκεί αυτοφςια από τθν δθμοςιευμζνθ Ζκκεςθ του Κζντρου Ανάπτυξθσ Εκπαιδευτικισ Πολιτικισ τθσ ΓΣΕΕ με τίτλο «Τα

Διαβάστε περισσότερα

Σ ΤΑΤ Ι Σ Τ Ι Κ Η. Statisticum collegium V

Σ ΤΑΤ Ι Σ Τ Ι Κ Η. Statisticum collegium V Σ ΤΑΤ Ι Σ Τ Ι Κ Η i Statisticum collegium V Στατιςτική Συμπεραςματολογία Ι Σημειακζσ Εκτιμήςεισ Διαςτήματα Εμπιςτοςφνησ Στατιςτική Συμπεραςματολογία (Statistical Inference) Το πεδίο τθσ Στατιςτικισ Συμπεραςματολογία,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΘΕΗ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΠΙΣΗΡΗΗ Ελονοςία ςτθν Ελλάδα, ζτοσ 2012

ΕΚΘΕΗ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΠΙΣΗΡΗΗ Ελονοςία ςτθν Ελλάδα, ζτοσ 2012 1 ΕΚΘΕΗ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΠΙΣΗΡΗΗ Ελονοςία ςτθν Ελλάδα, ζτοσ 2012 Ειςαγωγι Θ ελονοςία (malaria) είναι λοιμϊδθσ νόςοσ που προκαλείται από το παράςιτο «πλαςμϊδιο» τθσ ελονοςίασ και μεταδίδεται κυρίωσ μζςω

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρονικά Μαθήματα: Αςφάλεια ςτο Διαδίκτυο

Ηλεκτρονικά Μαθήματα: Αςφάλεια ςτο Διαδίκτυο Ηλεκτρονικά Μαθήματα: Αςφάλεια ςτο Διαδίκτυο Ζργο χρηματοδοτοφμενο από την Ευρωπαϊκή Ζνωςη, με τίτλο: Using New Media to prevent and combat against Media Violence (Αρ. Συμβολαίου: JUST/2010/DAP3/AG/1350)

Διαβάστε περισσότερα

Παράςταςη ακεραίων ςτο ςυςτημα ςυμπλήρωμα ωσ προσ 2

Παράςταςη ακεραίων ςτο ςυςτημα ςυμπλήρωμα ωσ προσ 2 Παράςταςη ακεραίων ςτο ςυςτημα ςυμπλήρωμα ωσ προσ 2 Δρ. Χρήζηος Ηλιούδης Μθ Προςθμαςμζνοι Ακζραιοι Εφαρμογζσ (ςε οποιαδιποτε περίπτωςθ δεν χρειάηονται αρνθτικοί αρικμοί) Καταμζτρθςθ. Διευκυνςιοδότθςθ.

Διαβάστε περισσότερα

Ειδικζσ Ναυπηγικζσ Καταςκευζσ και Ιςτιοφόρα κάφη (Ε)

Ειδικζσ Ναυπηγικζσ Καταςκευζσ και Ιςτιοφόρα κάφη (Ε) Ανοικτά Ακαδημαϊκά Μαθήματα Σεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Αθήνασ Ειδικζσ Ναυπηγικζσ Καταςκευζσ και Ιςτιοφόρα κάφη (Ε) Ενδεικτική επίλυςη άςκηςησ 1 Δρ. Θωμάσ Π. Μαηαράκοσ Τμιμα Ναυπθγϊν Μθχανικϊν ΤΕ Το

Διαβάστε περισσότερα

Διδάςκων: Κωνςταντίνοσ τεφανίδθσ

Διδάςκων: Κωνςταντίνοσ τεφανίδθσ ΠΑΝΕΠΙΣΗΜΙΟ ΚΡΗΣΗ ΧΟΛΗ ΘΕΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΗΜΩΝ ΣΜΗΜΑ ΕΠΙΣΗΜΗ ΤΠΟΛΟΓΙΣΩΝ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗ ΗΤ-564 ΠΡΟΧΩΡΗΜΕΝΑ ΘΕΜΑΣΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΑΝΘΡΩΠΟΤ - ΜΗΧΑΝΗ Διδάςκων: Κωνςταντίνοσ τεφανίδθσ τόχοσ τθσ ςυγκεκριμζνθσ εργαςίασ

Διαβάστε περισσότερα

Με εγκάρδιουσ χαιρετιςμοφσ, εκ μζρουσ τθσ Οργανωτικισ και Επιςτθμονικισ Επιτροπισ

Με εγκάρδιουσ χαιρετιςμοφσ, εκ μζρουσ τθσ Οργανωτικισ και Επιςτθμονικισ Επιτροπισ Ππόζκληζη Αγαπθτοί υνάδελφοι και Φίλοι, Η Ελλθνικι Εταιρεία Μελζτθσ ΔΕΠΤ (ΕΕΜ ΔΕΠΤ) ςασ προςκαλεί ςτο 1ο Πανελλήνιο Διεπιςτημονικό υνζδριο για τη Διαταραχή Ελλειμματικήσ Προςοχήσ Τπερκινητικότητασ «Aπό

Διαβάστε περισσότερα

ΘΥ101: Ειςαγωγι ςτθν Πλθροφορικι

ΘΥ101: Ειςαγωγι ςτθν Πλθροφορικι Παράςταςη κινητήσ υποδιαςτολήσ ςφμφωνα με το πρότυπο ΙΕΕΕ Δρ. Χρήστος Ηλιούδης το πρότυπο ΙΕΕΕ 754 ζχει χρθςιμοποιθκεί ευρζωσ ςε πραγματικοφσ υπολογιςτζσ. Το πρότυπο αυτό κακορίηει δφο βαςικζσ μορφζσ κινθτισ

Διαβάστε περισσότερα

Η ποιότθτα ηωισ ςτα Χανιά ςιμερα

Η ποιότθτα ηωισ ςτα Χανιά ςιμερα Η ποιότθτα ηωισ ςτα Χανιά ςιμερα Μάιοσ 2008 PI0825 / Διάγραμμα 1 Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΕΕΥΝΑΣ ΕΤΑΙΕΙΑ: ΑΝΑΘΕΣΗ: ΤΥΡΟΣ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΣ: ΡΛΗΘΥΣΜΟΣ: ΡΕΙΟΧΗ: ΔΕΙΓΜΑ: ΧΟΝΟΣ ΔΙΕΞΑΓΩΓΗΣ: ΜΕΘΟΔΟΣ ΔΕΙΓΜΑΤΟΛΗΨΙΑΣ: ΤΥΡΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Α. Η ςτυτικι δυςλειτουργία

Α. Η ςτυτικι δυςλειτουργία ΔΙΑΣΑΡΑΧΕ ΕΞΟΤΑΛΙΚΗ ΛΕΙΣΟΤΡΓΙΑ ΣΟΤ ΑΝΔΡΑ Δφο είναι οι κυριότερεσ πακιςεισ που αφοροφν τθ ςεξουαλικι λειτουργία του άνδρα, ανεξάρτθτα από τθν θλικία του: Α) θ ςτυτική δυςλειτουργία Β) Διαταραχζσ εκςπερμάτιςθσ

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιςτήμιο Θεςςαλίασ. Πολυτεχνική Σχολή Τμήμα Πολιτικών Μηχανικών Τομζασ: Συγκοινωνιακόσ

Πανεπιςτήμιο Θεςςαλίασ. Πολυτεχνική Σχολή Τμήμα Πολιτικών Μηχανικών Τομζασ: Συγκοινωνιακόσ Πανεπιςτήμιο Θεςςαλίασ Πολυτεχνική Σχολή Τμήμα Πολιτικών Μηχανικών Τομζασ: Συγκοινωνιακόσ Μάκθμα: Σχεδιαςμόσ και Λειτουργία Αεροπορικϊν Συςτθμάτων Ζτοσ 5 ο Οδθγόσ μακιματοσ 2013 2014 ΠΙΝΑΚΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη Εφαρμογών Σε Προγραμματιςτικό Περιβάλλον

Ανάπτυξη Εφαρμογών Σε Προγραμματιςτικό Περιβάλλον Γραπτι Εξζταςθ ςτο μάκθμα Ανάπτυξη Εφαρμογών Σε Προγραμματιςτικό Περιβάλλον Όνομα: Επϊνυμο: Τμιμα: Ημερομθνία: 20/02/11 Θζμα 1 ο Α. Να χαρακτθρίςετε κακεμιά από τισ παρακάτω προτάςεισ ωσ Σωςτι (Σ) ι Λάκοσ

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός χρήσης Blackboard Learning System για φοιτητές

Οδηγός χρήσης Blackboard Learning System για φοιτητές Οδηγός χρήσης Blackboard Learning System για φοιτητές Ειςαγωγή Το Blackboard Learning System είναι ζνα ολοκλθρωμζνο ςφςτθμα διαχείριςθσ μακθμάτων (Course Management System). Στισ δυνατότθτεσ του Blackboard

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΕΙΣΗ ΝΟΗΛΕΙΑ Ε ΚΕΝΣΡΟ ΑΠΟΘΕΡΑΠΕΙΑ - ΑΠΟΚΑΣΑΣΑΗ

ΚΛΕΙΣΗ ΝΟΗΛΕΙΑ Ε ΚΕΝΣΡΟ ΑΠΟΘΕΡΑΠΕΙΑ - ΑΠΟΚΑΣΑΣΑΗ ΚΛΕΙΣΗ Ε ΚΕΝΣΡΟ ΑΠΟΘΕΡΑΠΕΙΑ - ΑΠΟΚΑΣΑΣΑΗ φμφωνα με τθν ιςχφουςα νομοκεςία του Τπουργείου Τγείασ για τα Κζντρα Αποκεραπείασ και Αποκατάςταςθσ (Κ.Α.Α) και βάςει του Ενιαίου Κανονιςμοφ Παροχϊν Τγείασ (Ε.Κ.Π.Τ.)

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΗΡΟΥΟΡΙΑΚΟ ΤΣΗΜΑ ΜΟΔΙΠ: Λειτουργικέσ Προδιαγραφέσ. Κλειώ Σγουροπούλου

ΠΛΗΡΟΥΟΡΙΑΚΟ ΤΣΗΜΑ ΜΟΔΙΠ: Λειτουργικέσ Προδιαγραφέσ. Κλειώ Σγουροπούλου ΠΛΗΡΟΥΟΡΙΑΚΟ ΤΣΗΜΑ ΜΟΔΙΠ: Λειτουργικέσ Προδιαγραφέσ Κλειώ Σγουροπούλου Η ταυτότητα του ςυςτήματοσ Απαίτθςθ ΑΔΙΠ Ανάπτυξθ υποδομϊν & εργαλείων για τθ διαχείριςθ και τθν, με ςυςτθματικό τρόπο, επεξεργαςία

Διαβάστε περισσότερα

Καλϊσ Θλκατε ςτο νζο μασ site & e-shop Livardas.gr.

Καλϊσ Θλκατε ςτο νζο μασ site & e-shop Livardas.gr. Καλϊσ Θλκατε ςτο νζο μασ site & e-shop Livardas.gr. Εικόνα 1: Είςοδοσ ςτο e-shop Για να καταχωριςετε παραγγελία ι να βλζπετε τιμζσ & διακεςιμότθτα προϊόντων το πρϊτο βιμα που πρζπει να κάνετε είναι να

Διαβάστε περισσότερα

e-academy 2015-2016 e-commerce Project Manager

e-academy 2015-2016 e-commerce Project Manager e-academy 2015-2016 e-commerce Project Manager 1. Intro to ecommerce Μάκετε ςε αυτι τθν ενότθτα τισ βαςικζσ ζννοιεσ και αρχζσ του ecommerce και αποκτιςτε τισ βαςικζσ γνϊςεισ για τον τρόπο λειτουργίασ τθσ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΛΑΝΣΙΚΗ ΕΝΩΗ ΠΑΝΕΤΡΩΠΑΪΚΟ STRESS TEST ΑΦΑΛΙΣΙΚΩΝ ΕΣΑΙΡΙΩΝ ΑΠΟΣΕΛΕΜΑΣΑ 2014

ΑΣΛΑΝΣΙΚΗ ΕΝΩΗ ΠΑΝΕΤΡΩΠΑΪΚΟ STRESS TEST ΑΦΑΛΙΣΙΚΩΝ ΕΣΑΙΡΙΩΝ ΑΠΟΣΕΛΕΜΑΣΑ 2014 ΑΣΛΑΝΣΙΚΗ ΕΝΩΗ ΠΑΝΕΤΡΩΠΑΪΚΟ STRESS TEST ΑΦΑΛΙΣΙΚΩΝ ΕΣΑΙΡΙΩΝ ΑΠΟΣΕΛΕΜΑΣΑ 2014 τθ διάρκεια του τρζχοντοσ ζτουσ εξελίχκθκε θ ευρωπαϊκι άςκθςθ προςομοίωςθσ ακραίων καταςτάςεων για τισ Αςφαλιςτικζσ Εταιρίεσ

Διαβάστε περισσότερα

Μάκθμα 2 Ιατρικό και Κοινωνικό Μοντζλο Διαχείριςθσ των ειδικϊν αναγκϊν

Μάκθμα 2 Ιατρικό και Κοινωνικό Μοντζλο Διαχείριςθσ των ειδικϊν αναγκϊν Πανεπιςτιμιο Θεςςαλίασ Παιδαγωγικό Σμιμα Προςχολικισ Εκπαίδευςθσ Ένταξη και Αναπηρία: Εκπαιδευτικζσ Προςεγγίςεισ Μάκθμα 2 Ιατρικό και Κοινωνικό Μοντζλο Διαχείριςθσ των ειδικϊν αναγκϊν Διδάςκων: Βαςίλθσ

Διαβάστε περισσότερα

Εγχειρίδιο Χριςθσ: Εφαρμογι Αιτιςεων για τα Εκπαιδευτικά Προγράμματα του Προςωπικοφ των Επιχειριςεων Τροφίμων

Εγχειρίδιο Χριςθσ: Εφαρμογι Αιτιςεων για τα Εκπαιδευτικά Προγράμματα του Προςωπικοφ των Επιχειριςεων Τροφίμων Εγχειρίδιο Χριςθσ: Εφαρμογι Αιτιςεων για τα Εκπαιδευτικά Προγράμματα του Προςωπικοφ των Επιχειριςεων ΕΚΔΟΣΗ 1.0 Περιεχόμενα Εφαρμογι Αιτιςεων για τα Εκπαιδευτικά Προγράμματα του Προςωπικοφ των Επιχειριςεων...

Διαβάστε περισσότερα

η τζχνη τησ εκπαίδευςησ ο καθηγητήσ ςτο ςπίτι, 24 ώρεσ το 24ωρο

η τζχνη τησ εκπαίδευςησ ο καθηγητήσ ςτο ςπίτι, 24 ώρεσ το 24ωρο η τζχνη τησ εκπαίδευςησ ο καθηγητήσ ςτο ςπίτι, 24 ώρεσ το 24ωρο 210-9519043, info@odsk.gr Ειςαγωγή ιμερα, με τθν αλματϊδθ πρόοδο τθσ τεχνολογίασ και ειδικότερα ςτον τομζα των τθλεπικοινωνιϊν, ανοίγονται

Διαβάστε περισσότερα

Επιμζλεια. Δρ. Ιωάννησ. Δετοράκησ

Επιμζλεια. Δρ. Ιωάννησ. Δετοράκησ HIV / AIDS Επιμζλεια. Δρ. Ιωάννησ. Δετοράκησ 2011 Σελίδα 0 από 12 HIV / AIDS Το AIDS είναι ζνα ςεξουαλικό μεταδοτικό νόςθμα και δεν αποτελεί πλζον μια κανατθφόρα αςκζνεια, αλλά μία χρόνια νόςο, για τθν

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕ ΓΙΑ ΣΗΝ ΕΙΑΓΩΓΗ ΕΚΔΡΟΜΩΝ & ΝΕΩΝ - ΑΝΑΚΟΙΝΩΕΩΝ ΣΗΝ ΙΣΟΕΛΙΔΑ ΣΗ Δ.Δ.Ε. ΘΕΠΡΩΣΙΑ

ΟΔΗΓΙΕ ΓΙΑ ΣΗΝ ΕΙΑΓΩΓΗ ΕΚΔΡΟΜΩΝ & ΝΕΩΝ - ΑΝΑΚΟΙΝΩΕΩΝ ΣΗΝ ΙΣΟΕΛΙΔΑ ΣΗ Δ.Δ.Ε. ΘΕΠΡΩΣΙΑ ΟΔΗΓΙΕ ΓΙΑ ΣΗΝ ΕΙΑΓΩΓΗ ΕΚΔΡΟΜΩΝ & ΝΕΩΝ - ΑΝΑΚΟΙΝΩΕΩΝ ΣΗΝ ΙΣΟΕΛΙΔΑ ΣΗ Δ.Δ.Ε. ΘΕΠΡΩΣΙΑ ΕΙΑΓΩΓΗ Ο νζοσ δικτυακόσ τόποσ τθσ Δ.Δ.Ε. Θεςπρωτίασ παρζχει πλζον τθ δυνατότθτα τθσ καταχϊρθςθσ νζων, ειδιςεων και

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙΤΛΟΣ: "SWITCH-ΠΩ ΝΑ ΚΑΣΑΦΕΡΕΙ ΣΗΝ ΑΛΛΑΓΗ ΟΣΑΝ Η ΑΛΛΑΓΗ ΕΙΝΑΙ ΔΤΚΟΛΗ" Σσγγραφείς: Chip Heath & Dan Heath. Εκδόζεις: Κσριάκος Παπαδόποσλος/ΕΕΔΕ

ΤΙΤΛΟΣ: SWITCH-ΠΩ ΝΑ ΚΑΣΑΦΕΡΕΙ ΣΗΝ ΑΛΛΑΓΗ ΟΣΑΝ Η ΑΛΛΑΓΗ ΕΙΝΑΙ ΔΤΚΟΛΗ Σσγγραφείς: Chip Heath & Dan Heath. Εκδόζεις: Κσριάκος Παπαδόποσλος/ΕΕΔΕ ΤΙΤΛΟΣ: "SWITCH-ΠΩ ΝΑ ΚΑΣΑΦΕΡΕΙ ΣΗΝ ΑΛΛΑΓΗ ΟΣΑΝ Η ΑΛΛΑΓΗ ΕΙΝΑΙ ΔΤΚΟΛΗ" Σσγγραφείς: Chip Heath & Dan Heath Εκδόζεις: Κσριάκος Παπαδόποσλος/ΕΕΔΕ www.dimitrazervaki.com Περιεχόμενα ΣΡΕΙ ΑΝΑΠΑΝΣΕΧΕ ΔΙΑΠΙΣΩΕΙ

Διαβάστε περισσότερα

(ΠΔ 415/29111-02 ςε αντικατάςταςθ του Π.Δ. 415/29-12-1994: χρόνου ειδίκευςθσ ιατρών για απόκτθςθ ειδικότθτασ»)

(ΠΔ 415/29111-02 ςε αντικατάςταςθ του Π.Δ. 415/29-12-1994: χρόνου ειδίκευςθσ ιατρών για απόκτθςθ ειδικότθτασ») Περιετόμενο εκπαίδεσζης ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΙΑΣ (ΠΔ 415/29111-02 ςε αντικατάςταςθ του Π.Δ. 415/29-12-1994: χρόνου ειδίκευςθσ ιατρών για απόκτθςθ ειδικότθτασ») «Περί του Περιγραφή περιεχομζνου τησ εκπαίδευςησ Στο

Διαβάστε περισσότερα

ANIMONDA Η ΠΡΩΣΗ ΕΠΙΛΟΓΗ ΓΙΑ ΣΗ ΓΑΣΑ Α

ANIMONDA Η ΠΡΩΣΗ ΕΠΙΛΟΓΗ ΓΙΑ ΣΗ ΓΑΣΑ Α ANIMONDA Η ΠΡΩΣΗ ΕΠΙΛΟΓΗ ΓΙΑ ΣΗ ΓΑΣΑ Α Η ANIMONDA όλα αυτά τα χρόνια μζςα από τθν πείρα τθσ, τθν επιςτθμονικι τθσ εξειδίκευςθ και με γνϊμονα τισ ιδιαιτερότθτεσ τθσ γάτασ ςτθ διατροφι τθσ,ζχει δθμιουργιςει

Διαβάστε περισσότερα

Ειδικό Φροντιστήριο Στην Ελληνική Γλώσσα. Απαντιςεισ. Το κείμενο αναφζρεται ςτθ ςθμαςία των αρχαίων μνθμείων και ςτουσ τρόπουσ προςζγγιςισ τουσ.

Ειδικό Φροντιστήριο Στην Ελληνική Γλώσσα. Απαντιςεισ. Το κείμενο αναφζρεται ςτθ ςθμαςία των αρχαίων μνθμείων και ςτουσ τρόπουσ προςζγγιςισ τουσ. Απαντιςεισ Α1. Το κείμενο αναφζρεται ςτθ ςθμαςία των αρχαίων μνθμείων και ςτουσ τρόπουσ προςζγγιςισ τουσ. Βαςικά ςθμεία: Λόγοι προςταςίασ: 1. Εκφραςτζσ δθμοκρατικοφ πνεφματοσ 2. Χϊροι ψυχαγωγίασ και πολιτιςμικισ

Διαβάστε περισσότερα

Κδρυςθ Νοζμβριοσ 2014 Νομικι μορφι Α.Μ.Κ.Ε. Ρε. Μθ. Κοιν.Σ.Επ. Αττικισ

Κδρυςθ Νοζμβριοσ 2014 Νομικι μορφι Α.Μ.Κ.Ε. Ρε. Μθ. Κοιν.Σ.Επ. Αττικισ Ρεριφερειακόσ Μθχανιςμόσ Κοινωνικών Συνεταιριςτικών Επιχειριςεων Αττικισ Κδρυςθ Νοζμβριοσ 2014 Νομικι μορφι Α.Μ.Κ.Ε. Νόμοσ 4019/2011 Λεπτομζρειεσ για κατανόθςθ του νόμου άρκρο 2 Νόμοσ 4019/2011 Μφκοι

Διαβάστε περισσότερα

geodata.gov.gr ειςαγωγι

geodata.gov.gr ειςαγωγι ειςαγωγι geodata.gov.gr ΔΗΜΟΣΙΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ, ΑΝΟΙΚΤΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ Το geodata.gov.gr είναι θ πρϊτθ διαδικτυακι υπθρεςία ςτθν Ελλάδα που προςφζρει ελεφκερα γεωχωρικά δεδομζνα και διαδραςτικοφσ χάρτεσ, για όλουσ!

Διαβάστε περισσότερα

Βικτώρια Σωτθριάδου, ΑΜ ΕΜΠ, ΜΑ Περιφ. Ανάπτυξθσ Παν. Σορβόννθσ, Δρ Αςτικισ Ανάπτυξθσ Παν. Σορβόννθσ

Βικτώρια Σωτθριάδου, ΑΜ ΕΜΠ, ΜΑ Περιφ. Ανάπτυξθσ Παν. Σορβόννθσ, Δρ Αςτικισ Ανάπτυξθσ Παν. Σορβόννθσ Βικτώρια Σωτθριάδου, ΑΜ ΕΜΠ, ΜΑ Περιφ. Ανάπτυξθσ Παν. Σορβόννθσ, Δρ Αςτικισ Ανάπτυξθσ Παν. Σορβόννθσ Ευρωπαϊκι πρωτοβουλία για το μζλλον του καταςκευαςτικοφ κλάδου ΕΕ: μελζτθ και χζδιο Δράςθσ Τποβλικθκαν

Διαβάστε περισσότερα

Ηλιακι Θζρμανςθ οικίασ

Ηλιακι Θζρμανςθ οικίασ Ηλιακι Θζρμανςθ οικίασ Δυνατότθτα κάλυψθσ κερμαντικϊν αναγκϊν ζωσ και 100% (εξαρτάται από τθν τοποκεςία, τθν ςυλλεκτικι επιφάνεια και τθν μάηα νεροφ αποκθκεφςεωσ) βελτιςτοποιθμζνο ςφςτθμα με εγγυθμζνθ

Διαβάστε περισσότερα

Medisyn: Ο πρώτοσ υνεταιριςμόσ εργαςτηριακών ιατρών

Medisyn: Ο πρώτοσ υνεταιριςμόσ εργαςτηριακών ιατρών Medisyn: Ο πρώτοσ υνεταιριςμόσ εργαςτηριακών ιατρών Ο MEDISYN είναι ο μεγαλφτεροσ και ο μοναδικόσ υνεταιριςμόσ ςτον Ιατρικό χϊρο. Αποτελείται από περιςςότερουσ από 520 εργαςτθριακοφσ ιατροφσ Βιοπακολόγουσ

Διαβάστε περισσότερα

Θερμοδυναμική ΑΕ. Ηαφειρίδθσ Ε. Χριςτοσ Μθχανικόσ παραγωγισ & Διοίκθςθσ Διευκφνων φμβουλοσ

Θερμοδυναμική ΑΕ. Ηαφειρίδθσ Ε. Χριςτοσ Μθχανικόσ παραγωγισ & Διοίκθςθσ Διευκφνων φμβουλοσ Θερμοδυναμική ΑΕ Ηαφειρίδθσ Ε. Χριςτοσ Μθχανικόσ παραγωγισ & Διοίκθςθσ Διευκφνων φμβουλοσ ΘΕΡΜΟΔΤΝΑΜΙΚΗ Α.Ε. 40 χρόνια τϊρα θ Kombi ζχει εδραιωκεί ωσ ζνα από τα πιο δυναμικά ςυγκροτήματα ςτον τομζα τθσ

Διαβάστε περισσότερα

Στρατηγική Ζρευνασ και Καινοτομίασ για την Ζξυπνη Εξειδίκευςη Περιφζρειασ Θεςςαλίασ

Στρατηγική Ζρευνασ και Καινοτομίασ για την Ζξυπνη Εξειδίκευςη Περιφζρειασ Θεςςαλίασ Στρατηγική Ζρευνασ και Καινοτομίασ για την Ζξυπνη Εξειδίκευςη Περιφζρειασ Θεςςαλίασ Η Ζξυπνθ Εξειδίκευςθ είναι μία ςτρατθγικι προςζγγιςθ οικονομικισ ανάπτυξθσ βαςιςμζνθ ςε ςτοχευμζνθ υποςτιριξθ τθσ Ζρευνασ

Διαβάστε περισσότερα

25. Ποια είναι τα ψυκτικά φορτία από εξωτερικζσ πθγζσ. Α) Τα ψυκτικά φορτία από αγωγιμότθτα. Β) Τα ψυκτικά φορτία από ακτινοβολία και

25. Ποια είναι τα ψυκτικά φορτία από εξωτερικζσ πθγζσ. Α) Τα ψυκτικά φορτία από αγωγιμότθτα. Β) Τα ψυκτικά φορτία από ακτινοβολία και 25. Ποια είναι τα ψυκτικά φορτία από εξωτερικζσ πθγζσ Α) Τα ψυκτικά φορτία από αγωγιμότθτα. Β) Τα ψυκτικά φορτία από ακτινοβολία και Γ) Τα ψυκτικά φορτία από είςοδο εξωτερικοφ αζρα. 26. Ποιζσ είναι οι

Διαβάστε περισσότερα

Big Data - ΕΣΥ. Το εγχείρθμα διεφκυνςθσ και ελζγχου τθσ ιατρικισ και διαχειριςτικισ πλθροφορίασ ωσ μοχλόσ αναςυγκρότθςθσ ςτο ςφςτθμα υγείασ

Big Data - ΕΣΥ. Το εγχείρθμα διεφκυνςθσ και ελζγχου τθσ ιατρικισ και διαχειριςτικισ πλθροφορίασ ωσ μοχλόσ αναςυγκρότθςθσ ςτο ςφςτθμα υγείασ Big Data - ΕΣΥ Το εγχείρθμα διεφκυνςθσ και ελζγχου τθσ ιατρικισ και διαχειριςτικισ πλθροφορίασ ωσ μοχλόσ αναςυγκρότθςθσ ςτο ςφςτθμα υγείασ Γιάννθσ Κυριόπουλοσ, MD, MSc, MPH, PhD Εκνικι Σχολι Δθμόςιασ Υγείασ

Διαβάστε περισσότερα

Ενθμερωτικόσ Φάκελοσ Δικτφου Franchise. Επιχειρθματικι πρόταςθ ςυνεργαςίασ

Ενθμερωτικόσ Φάκελοσ Δικτφου Franchise. Επιχειρθματικι πρόταςθ ςυνεργαςίασ Ενθμερωτικόσ Φάκελοσ Δικτφου Franchise Επιχειρθματικι πρόταςθ ςυνεργαςίασ Mini Sports Club Ζχουμε τθν τεχνογνωςία και τθν εμπειρία να ςασ προςφζρουμε μια κερδοφόρο επαγγελματικι πρόταςθ με αντικείμενο

Διαβάστε περισσότερα

Παναγιϊτθσ Ακ. Θωμόπουλοσ Μαιευτιρασ Γυναικολόγοσ Γ Μαιευτικι και Γυναικολογικι Κλινικι Πανεπιςτθμίου Ακθνϊν Αττικό Νοςοκομείο

Παναγιϊτθσ Ακ. Θωμόπουλοσ Μαιευτιρασ Γυναικολόγοσ Γ Μαιευτικι και Γυναικολογικι Κλινικι Πανεπιςτθμίου Ακθνϊν Αττικό Νοςοκομείο Παναγιϊτθσ Ακ. Θωμόπουλοσ Μαιευτιρασ Γυναικολόγοσ Γ Μαιευτικι και Γυναικολογικι Κλινικι Πανεπιςτθμίου Ακθνϊν Αττικό Νοςοκομείο Η κφθςθ είναι μία φυςιολογικι διεργαςία αλλά... Επίδραςθ τθσ κφθςθσ ςτθ λοίμωξθ

Διαβάστε περισσότερα

Αθηνά (Νέλλη) Ζήκα Τσελεμέγκου Δ/νςθ: Πρ. Κορομθλά 26, 54622 Θεςςαλονίκθ, τθλ. επικοινωνίασ 6973550445

Αθηνά (Νέλλη) Ζήκα Τσελεμέγκου Δ/νςθ: Πρ. Κορομθλά 26, 54622 Θεςςαλονίκθ, τθλ. επικοινωνίασ 6973550445 Αθηνά (Νέλλη) Ζήκα Τσελεμέγκου Δ/νςθ: Πρ. Κορομθλά 26, 54622 Θεςςαλονίκθ, τθλ. επικοινωνίασ 6973550445 Ειςιγθςθ για το Συνζδριο ςτο Ηράκλειο Κριτθσ με κζμα :Γυναικεία απαςχόλθςθ ςε περίοδο οικονομικισ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΘΘ ΝΕΡΟΤ!!!!

ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΘΘ ΝΕΡΟΤ!!!! ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΘΘ ΝΕΡΟΤ!!!! Χωρίσ νερό δεν μπορεί να υπάρξει ανκρϊπινθ ηωι! Ζνασ μζςοσ άνκρωποσ μπορεί να αντζξει χωρίσ τροφι 2 μινεσ, ενϊ χωρίσ νερό μόνο 2-3 μζρεσ. Αν ο ανκρϊπινοσ οργανιςμόσ χάςει μεγάλθ ποςότθτα

Διαβάστε περισσότερα

Η θεωρία τησ ςτατιςτικήσ ςε ερωτήςεισ-απαντήςεισ Μέροσ 1 ον (έωσ ομαδοποίηςη δεδομένων)

Η θεωρία τησ ςτατιςτικήσ ςε ερωτήςεισ-απαντήςεισ Μέροσ 1 ον (έωσ ομαδοποίηςη δεδομένων) 1)Πώσ ορύζεται η Στατιςτικό επιςτόμη; Στατιςτικι είναι ζνα ςφνολο αρχϊν και μεκοδολογιϊν για: το ςχεδιαςμό τθσ διαδικαςίασ ςυλλογισ δεδομζνων τθ ςυνοπτικι και αποτελεςματικι παρουςίαςι τουσ τθν ανάλυςθ

Διαβάστε περισσότερα

Νζεσ Τάςεισ ςτην εκπαιδευτική διαδικαςία: Gamification

Νζεσ Τάςεισ ςτην εκπαιδευτική διαδικαςία: Gamification Νζεσ Τάςεισ ςτην εκπαιδευτική διαδικαςία: Gamification Δρ. Παναγιϊτθσ Ζαχαριάσ Οικονομικό Πανεπιςτιμιο Ακθνϊν - 15/5/2014 Ημερίδα με κζμα: «Οικονομία τθσ Γνϊςθσ: Αξιοποίθςθ τθσ καινοτομίασ ςτθ Β Βάκμια

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη Εφαρμογών με Σχεςιακέσ Βάςεισ Δεδομένων

Ανάπτυξη Εφαρμογών με Σχεςιακέσ Βάςεισ Δεδομένων Ανάπτυξη Εφαρμογών με Σχεςιακέσ Βάςεισ Δεδομένων Δρ. Θεοδώρου Παύλοσ theodorou@uoc.gr Περιεχόμενα Τι είναι οι Βάςεισ Δεδομζνων (DataBases) Τι είναι Σφςτθμα Διαχείριςθσ Βάςεων Δεδομζνων (DBMS) Οι Στόχοι

Διαβάστε περισσότερα

2 Διενζργεια χαμθλοφ εκκενωτικοφ υποκλυςμοφ. Όροι Χρήςησ

2 Διενζργεια χαμθλοφ εκκενωτικοφ υποκλυςμοφ. Όροι Χρήςησ Διενέργεια Χαμηλού Εκκενωτικού Υποκλυςμού 4η Υγειιονομιική Περιιφέρειια Μακεδονίίασ Θράκησ 2 Διενζργεια χαμθλοφ εκκενωτικοφ υποκλυςμοφ Όροι Χρήςησ Το πρωτόκολλο νοςθλευτικισ πρακτικισ, που ακολουκεί, αναπτφχκθκε

Διαβάστε περισσότερα

Σόμοσ 3 Σεφχοσ 1 ΙΑΝ-ΑΠΡ 2015 ΜΑΛΑΞΗ & ΘΕΡΑΠΕΙΑ Σο μυαλό δεν χρηςιμοποιείται πραγματικά εάν δεν πράττει το καλό. A.T.Still Σόμοσ 3 Σεφχοσ 1

Σόμοσ 3 Σεφχοσ 1 ΙΑΝ-ΑΠΡ 2015 ΜΑΛΑΞΗ & ΘΕΡΑΠΕΙΑ Σο μυαλό δεν χρηςιμοποιείται πραγματικά εάν δεν πράττει το καλό. A.T.Still Σόμοσ 3 Σεφχοσ 1 Σόμοσ 3 Σεφχοσ 1 ΙΑΝ-ΑΠΡ 2015 ΜΑΛΑΞΗ & ΘΕΡΑΠΕΙΑ Επίςθμο Περιοδικό Όργανο του Ελ.Ι.Μ. Σο μυαλό δεν χρηςιμοποιείται πραγματικά εάν δεν πράττει το καλό. A.T.Still Σόμοσ 3 Σεφχοσ 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1 ΗΜΕΙΩΜΑ ΤΝΣΑΞΗ

Διαβάστε περισσότερα

Παροχι παρατθριςεων και προγνϊςεων καιροφ: πιλοτικι εφαρμογι ςτό Διμο Νάξου και Μικρϊν Κυκλάδων

Παροχι παρατθριςεων και προγνϊςεων καιροφ: πιλοτικι εφαρμογι ςτό Διμο Νάξου και Μικρϊν Κυκλάδων Παροχι παρατθριςεων και προγνϊςεων καιροφ: πιλοτικι εφαρμογι ςτό Διμο Νάξου και Μικρϊν Κυκλάδων Κ. Λαγουβάρδοσ- Β.Κοτρϊνθ Εθνικό Αςτεροςκοπείο Αθηνών Γ. Σζρβοσ-Γ. Σιδερισ Δήμοσ Νάξου και Μικρών Κυκλάδων

Διαβάστε περισσότερα

Η ποιότθτα ηωισ ςτο Βόλο ςιμερα

Η ποιότθτα ηωισ ςτο Βόλο ςιμερα Η ποιότθτα ηωισ ςτο Βόλο ςιμερα Μάιοσ 2008 PI0822 / Διάγραμμα Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΕΕΥΝΑΣ ΕΤΑΙΕΙΑ: ΑΝΑΘΕΣΗ: ΤΥΡΟΣ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΣ: ΡΛΗΘΥΣΜΟΣ: ΡΕΙΟΧΗ: ΔΕΙΓΜΑ: ΧΟΝΟΣ ΔΙΕΞΑΓΩΓΗΣ: ΜΕΘΟΔΟΣ ΔΕΙΓΜΑΤΟΛΗΨΙΑΣ: ΤΥΡΙΚΟ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Ηράκλειο, 14-9-2015 Αρικ. Εγκ.: Φ. 34.1/3/7596 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΣΙΑ ΤΠ. ΠΟΛΙΣΙΜΟΤ, ΠΑΙΔΕΙΑ & ΘΡΗΚ/ΣΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΔΙΕΤΘΤΝΗ Π. & Δ.

Ηράκλειο, 14-9-2015 Αρικ. Εγκ.: Φ. 34.1/3/7596 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΣΙΑ ΤΠ. ΠΟΛΙΣΙΜΟΤ, ΠΑΙΔΕΙΑ & ΘΡΗΚ/ΣΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΔΙΕΤΘΤΝΗ Π. & Δ. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΣΙΑ Ηράκλειο, 14-9-2015 Αρικ. Εγκ.: Φ. 34.1/3/7596 ΤΠ. ΠΟΛΙΣΙΜΟΤ, ΠΑΙΔΕΙΑ & ΘΡΗΚ/ΣΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΔΙΕΤΘΤΝΗ Π. & Δ. ΕΚΠΑΙΔΕΤΗ ΑΣΣΙΚΗ Δ/ΝΗ Α/ΘΜΙΑ ΕΚΠ/Η Βϋ ΑΘΗΝΑ ΠΡΟ: χολικζσ Μονάδεσ Π.Ε.

Διαβάστε περισσότερα