Σύγχρονη απεικονιστική διαγνωστική της νεανικής ιδιοπαθούς αρθρίτιδας

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Σύγχρονη απεικονιστική διαγνωστική της νεανικής ιδιοπαθούς αρθρίτιδας"

Transcript

1 Copyright Athens Medical Society ARCHIVES OF HELLENIC MEDICINE: ISSN REVIEW Σύγχρονη απεικονιστική διαγνωστική της νεανικής ιδιοπαθούς αρθρίτιδας Με τις νεότερες θεραπευτικές προσεγγίσεις έχει επιτευχθεί θεαματική ελάττωση έως και πλήρης εξαφάνιση των δομικών βλαβών και της συνακόλουθης αναπηρίας που συνόδευαν παλαιότερα τη νεανική ιδιοπαθή αρθρίτιδα (juvenile idiopathic arthritis, JIA). Το ενδιαφέρον έχει μετατεθεί από τη διαπίστωση των απότοκων της νόσου απώτερων αρθρικών και σκελετικών αλλοιώσεων που αποκαλύπτουν οι συμβατικές ακτινογραφίες, προς την πρωιμότερη δυνατή αναγνώριση και στην εκτίμηση του βαθμού της φλεγμονώδους διεργασίας που επιτυγχάνεται με την υπερηχογραφία (ultrasonography, US) και τη μαγνητική τομογραφία (magnetic resonance imaging, MRI). Η US υπερτερεί της κλινικής εξέτασης ως προς την αποκάλυψη της υμενίτιδας, της τενοντοελυτρίτιδας και της ενθεσίτιδας. Η MRI παρέχει ακριβή ποσοτική εκτίμηση του βαθμού της υμενίτιδας, έχει υψηλή ευαισθησία ως προς την πρώιμη αποκάλυψη των διαβρωτικών αλλοιώσεων και είναι η μόνη που μπορεί να απεικονίσει το οστικό οίδημα. Με τη χρήση της US και της MRI έχει δειχθεί ότι μεγάλο ποσοστό ασθενών με κλινικά ανενεργό νόσο έχουν υποκλινική υμενίτιδα. Ως αποτέλεσμα και παρ ότι καμιά από τις δύο αυτές μεθόδους δεν καλύπτει ακόμη ολόκληρο το φάσμα των διαγνωστικών αναγκών της JIA, η χρήση τους αποτελεί πλέον αναπόσπαστο τμήμα της κλινικής διερεύνησης των παιδορευματολογικών ασθενών. Οι συνεχείς, εν τούτοις, αλλαγές των ανατομικών μορίων των αρθρώσεων που συνοδεύουν τη φυσιολογική ανάπτυξη του μυοσκελετικού συστήματος, καθ όλη τη διάρκεια της παιδικής ηλικίας, και οι αλλοιώσεις που προκαλεί στον αναπτυσσόμενο σκελετό η φλεγμονή είναι δύσκολο να διακριθούν από τις διαγνωστικά αξιοποιήσιμες βλάβες της νόσου. Επίσης, οι διαφορές που υπάρχουν ως προς την ανάπτυξη και την εξέλιξη της αρθρικής βλάβης μεταξύ της JIA και της ρευματοειδούς αρθρίτιδας δεν επιτρέπουν την εφαρμογή στα παιδιά των απεικονιστικών προτύπων που εφαρμόζονται με επιτυχία στους ενήλικες. Έτσι, η στενή συνεργασία των παιδορευματολόγων με εξειδικευμένους απεικονιστές είναι απαραίτητη, προκειμένου να επιτευχθεί η καλύτερη δυνατή αντιμετώπιση των ασθενών με JIA.... Ε. Τσιτσάμη, 1 Β. Δερμεντζόγλου 2 1 Μονάδα Παιδιατρικής Ρευματολογίας, Α Παιδιατρική Κλινική, Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, Νοσοκομείο Παίδων «Η Αγία Σοφία», Αθήνα 2 Τμήμα Ακτινολογίας, Νοσοκομείο Παίδων «Η Αγία Σοφία», Αθήνα Modern diagnostic imaging in juvenile idiopathic arthritis Λέξεις ευρετηρίου Abstract at the end of the article Μαγνητική τομογραφία Νεανική ιδιοπαθής αρθρίτιδα Υπερηχογραφία Υποβλήθηκε Εγκρίθηκε ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ως νεανική ιδιοπαθής αρθρίτιδα (juvenile idiopathic arthritis, JIA) ορίζεται κάθε αρθρίτιδα άγνωστης αιτιολογίας που εμφανίζεται πριν από την ηλικία των 16 ετών και επιμένει για διάστημα >6 εβδομάδων. 1 Πρόκειται, δηλαδή, για μια εξ αποκλεισμού διάγνωση η οποία, στην πραγματικότητα, αντιπροσωπεύει μια ετερογενή ομάδα νοσολογικών καταστάσεων με διαφορετικά αιτιοπαθογενετικά και κλινικά χαρακτηριστικά. Σύμφωνα με την ισχύουσα από το 2004 ILAR/WHO ταξινόμηση, 2 διακρίνονται επτά μορφές της νόσου: Η συστηματική, η ολιγοαρθρίτιδα, η RF( ) και η RF(+) πολυαρθρίτιδα, η ψωριασική, η σχετιζόμενη με ενθεσίτιδα και η αδιαφοροποίητη. Παρά την ετερογένεια της JIA, όλες οι μορφές της χαρακτηρίζονται από παρατεινόμενη φλεγμονή του αρθρικού υμένα, η οποία μπορεί να οδηγήσει σε καταστροφή των αρθρώσεων. Οι βλάβες των αρθρώσεων συνεπάγονται σοβαρό περιορισμό της λειτουργικότητάς τους και, σε συνδυασμό με τις επιπτώσεις που έχει στον αναπτυσσόμενο σκελετό τόσο η ίδια η νόσος όσο και οι διάφορες θεραπευτικές παρεμβάσεις, επιδεινώνουν σημαντικά την ποιότητα ζωής των ασθενών. 3 Η θεαματική αλλαγή που έχει επιφέρει τα τελευταία χρόνια στην πορεία της JIA η χρήση των νεότερων θεραπευτικών παραγόντων έχει τροποποιήσει σημαντικά τις ανάγκες που καλείται να καλύψει η διαγνωστική απεικονιστική. 4,5 Το εν-

2 676 Ε. ΤΣΙΤΣΑΜΗ και Β. ΔΕΡΜΕΝΤΖΟΓΛΟΥ διαφέρον έχει μετατεθεί από τη διαπίστωση των απότοκων της νόσου απώτερων αρθρικών και σκελετικών αλλοιώσεων, προς την κατά το δυνατόν πρωιμότερη αναγνώριση και στην εκτίμηση του βαθμού της φλεγμονώδους διεργασίας, που θα επιτρέψουν την έγκαιρη διάγνωση, την ταξινόμηση και την παρακολούθηση της νόσου και του θεραπευτικού αποτελέσματος. Στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος δεν βρίσκονται πλέον οι καταστροφικές βλάβες, αλλά οι μεταβολές που προκαλεί η φλεγμονή στον αρθρικό υμένα, ο οποίος αποτελεί τον πρωταρχικό στόχο των παθοφυσιολογικών διεργασιών της νόσου. 6 Η αδυναμία άμεσης απεικόνισης του αρθρικού υμένα με την κλασική ακτινογραφία και, γενικότερα, η χαμηλή ευαισθησία της ως προς την ανάδειξη της ενεργού αρθρίτιδας και την έγκαιρη αναγνώριση των αρθρικών βλαβών έχουν οδηγήσει στην προοδευτική εγκατάλειψη της μεθόδου από τη μελέτη αλλά και από την καθημερινή διαγνωστική της JIA. Η στένωση του μεσάρθριου διαστήματος, που αντανακλά την απώλεια του χόνδρου, και η ανάδειξη οστικών διαβρώσεων είναι οι βασικές πληροφορίες που μπορεί να προσφέρει η απλή ακτινογραφία ως προς την αξιολόγηση της αρθρίτιδας. Αυτά τα ευρήματα, παρ ότι έχουν δειχθεί αρκετά χρήσιμα στην περίπτωση των ενήλικων ασθενών με ρευματοειδή αρθρίτιδα (rheumatoid arthritis, RA), δεν είναι καθόλου εύκολο να προσδιοριστούν στα παιδιά. Έτσι, ακόμη και οι σημαντικές προσπάθειες του πρόσφατου σχετικά παρελθόντος για τη διαμόρφωση συστημάτων βαθμονόμησης των ακτινογραφικών βλαβών της JIA απέτυχαν να οδηγήσουν στη διατύπωση κατευθυντήριων οδηγιών και, γενικότερα, δεν έτυχαν ευρείας εφαρμογής στην κλινική πράξη. 7 Από την άλλη πλευρά, η υπερηχογραφία (ultrasonography, US) και η μαγνητική τομογραφία (magnetic resonance imaging, MRI) αποδεικνύονται, ολοένα και περισσότερο, εξαιρετικά χρήσιμες στην καθημερινή αντιμετώπιση των ασθενών με JIA και ειδικότερα στην έγκαιρη αναγνώριση και στην εκτίμηση της έκτασης και του βαθμού των αρθρικών βλαβών, καθώς και στην παρακολούθηση της αποτελεσματικότητας της θεραπείας. 8 Ιδιαίτερη, επίσης, είναι η συμβολή τους στη διαφορική διάγνωση της νόσου από άλλες καταστάσεις που εμφανίζονται με παρόμοια κλινική εικόνα, ο κατάλογος των οποίων είναι κυριολεκτικά ατελείωτος. Μια ενδιαφέρουσα εφαρμογή της US είναι η καθοδηγούμενη διενέργεια ενδαρθρικών εγχύσεων κορτικοειδών (intraarticular glucocorticoid injections, IALs) σε ειδικές περιπτώσεις όπου δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί ή δεν υπάρχει η εμπειρία της τυφλής έγχυσης. Παρά τα πλεονεκτήματά τους, βέβαια, η διάδοση των σύγχρονων απεικονιστικών μεθόδων στην Παιδορευματολογία συνεχίζει ακόμη να υστερεί, σε σύγκριση τουλάχιστον με τη χρήση τους στους ενήλικες ρευματολογικούς ασθενείς. Η αξιολόγηση και πολύ περισσότερο η προτύπωση των ευρημάτων τους συναντούν προβλήματα που προέρχονται από τις φυσιολογικές μεταβολές του αναπτυσσόμενου μυοσκελετικού συστήματος των παιδιών και από τις διαταραχές της αύξησης και της ωρίμανσης των οστών, που προκαλεί στα παιδιά η χρόνια αρθρίτιδα. 9 Το γεγονός είναι ότι καμιά απεικονιστική μέθοδος δεν μπορεί να θεωρηθεί, γενικά, ως η καταλληλότερη για την κάλυψη του συνόλου των διαγνωστικών αναγκών της JIA. Μόνο γνωρίζοντας τα συγκριτικά τεχνικά και διαγνωστικά χαρακτηριστικά τους (πίν. 1), αναφορικά με το συγκεκριμένο πρόβλημα που αντιμετωπίζεται κάθε φορά (διαφορική διάγνωση, εκτίμηση κατά την έναρξη της νόσου, ταξινόμηση, παρακολούθηση, θεραπευτικό αποτέλεσμα), μπορεί να γίνει η αποτελεσματικότερη, επιλεκτική κατά περίπτωση χρήση τους για τον εκάστοτε ασθενή. 2. ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΤΙΚΩΝ ΕΥΡΗΜΑΤΩΝ ΣΤΗ ΝΕΑΝΙΚΗ ΙΔΙΟΠΑΘΗ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑ Οι συνεχείς αλλαγές των ανατομικών μορίων των αρθρώσεων οι οποίες συνοδεύουν τη φυσιολογική ανάπτυξη του μυοσκελετικού συστήματος καθ όλη τη διάρκεια της παιδικής ηλικίας και οι αλλοιώσεις που προκαλεί στον αναπτυσσόμενο σκελετό η φλεγμονή, είναι δύσκολο να διακριθούν από τις διαγνωστικά αξιοποιήσιμες βλάβες της νόσου. 10,11 Κατά τη γέννηση, οι διαφύσεις των μακρών οστών έχουν οστεοποιηθεί πλήρως με τη διαδικασία της ενδοχόνδριας οστεοποίησης των πρωτογενών πυρήνων οστέωσης (cartilage model). Μετά τη γέννηση, αναπτύσσονται στις επιφύσεις των μακρών οστών οι δευτερογενείς πυρήνες οστέωσης (secondary ossification centers). Η ωρίμανση και η κατά μήκος αύξηση των μακρών οστών επιτυγχάνεται με την ενδοχόνδρια οστεοποίηση που γίνεται στους δευτερογενείς πυρήνες οστέωσης. Μετά το σχηματισμό τους, καταλείπεται, μεταξύ των επιφύσεων και των μεταφύσεων, μια χόνδρινη δομή υψηλής οργάνωσης, που φέρεται ως αυξητική πλάκα (growth plate, growth ή epiphyseal cartilage), ενώ στα άκρα τους παραμένει ο χόνδρος που θα αποτελέσει, στη συνέχεια, τον αρθρικό χόνδρο. Προϊούσης της ωρίμανσης, ο χόνδρινος σκελετός των αυξητικών πλακών αντικαθίσταται από οστίτη ιστό ενώ το πάχος τους ελαττώνεται προοδευτικά μέχρι εξαφάνισης. Ανάλογα με το οστό, η διαδικασία ολοκληρώνεται μεταξύ του 12ου και του 22ου έτους της ηλικίας.

3 ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΤΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΝΕΑΝΙΚΗΣ ΙΔΙΟΠΑΘΟΥΣ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑΣ 677 Πίνακας 1. Συγκριτική παρουσίαση των πλεονεκτημάτων και των μειονεκτημάτων των απεικονιστικών μεθόδων στη διαγνωστική της νεανικής ιδιοπαθούς αρθρίτιδας. 14,61 Κλασική ακτινογραφία Μαγνητική τομογραφία Υπερηχογραφία Πλεονεκτήματα Απεικόνιση των οστικών βλαβών Ανάδειξη διαταραχών της αύξησης και της ωρίμανσης των οστών Κατάλληλη για τη διαχρονική παρακολούθηση της εξέλιξης των οστικών βλαβών Υπάρχουν επικυρωμένες μέθοδοι βαθμονόμησης Ευρέως διαθέσιμη Χαμηλό κόστος Υψηλή αντίθεση μεταξύ των ιστών Πολυεπίπεδη τομογραφική απεικόνιση Ανάδειξη της φλεγμονής των μαλακών μορίων Πρώιμη ανάδειξη των οστικών διαβρώσεων Άμεση απεικόνιση του αρθρικού χόνδρου Απεικόνιση του οιδήματος του μυελού των οστών Απεικονιστική πρόσβαση στις αρθρώσεις του αξονικού σκελετού και στην κροταφογναθική άρθρωση Αποφυγή έκθεσης σε ιονίζουσα ακτινοβολία Μη επεμβατική Ταχεία Εξέταση πολλών αρθρώσεων στην ίδια συνεδρία Εύκολη επανάληψη Αποδοχή από τους ασθενείς Χαμηλό κόστος Ανάδειξη της φλεγμονής των μαλακών μορίων Πρώιμη ανάδειξη των οστικών διαβρώσεων Άμεση απεικόνιση του αρθρικού χόνδρου Δυνατότητα κατευθυνόμενης ενδαρθρικής έγχυσης Αποφυγή έκθεσης σε ιονίζουσα ακτινοβολία Μειονεκτήματα Αδυναμία ανάδειξης της φλεγμονής των μαλακών μορίων Αδυναμία απεικόνισης του αρθρικού χόνδρου Πολύ περιορισμένη αξιοπιστία κατά την πρώιμη διάγνωση της αρθρίτιδας Επιβράδυνση στην ανάδειξη των οστικών διαβρώσεων Επιπροβολές ανατομικών δομών Έκθεση σε ιονίζουσα ακτινοβολία Υψηλό κόστος Μεγάλος χρόνος εξέτασης Γενική αναισθησία στα μικρότερα παιδιά Αλλεργικές αντιδράσεις στα σκιαγραφικά Ξεχωριστή εξέταση κάθε άρθρωσης Διαθεσιμότητα Εξάρτηση από την εμπειρία του εξεταστή Εξάρτηση από την καταλληλότητα του μηχανήματος Περιορισμένη πρόσβαση στις αρθρώσεις του αξονικού σκελετού και στην κροταφογναθική άρθρωση Μικρό πεδίο εξέτασης Αδυναμία εκτίμησης ολόκληρου του αρθρικού χώρου Δυσχέρεια εφαρμογής σε αρθρώσεις με πόνο ή και ευαισθησία Φαινόμενο της ακουστικής σκιάς όπισθεν των οστικών δομών Δυσχέρεια προτύπωσης Μετά την ολοκλήρωση της οστεοποίησης, ο αρθρικός χόνδρος παραμένει πλέον ανάγγειος, προστατεύοντας το υποκείμενο οστό από τις βλαπτικές επιδράσεις της φλεγμονής. Γι αυτόν ακριβώς το λόγο, οι οστικές διαβρώσεις στους ενήλικες έχουν τυπικά οριακή κατανομή. Στα παιδιά, όμως, τα αγγεία των μεταφύσεων αναστομώνονται διά των αυξητικών πλακών με εκείνα των επιφύσεων, με αποτέλεσμα οι επιφύσεις να αγγειώνονται. Η φλεγμονή, επομένως, που προσβάλλει τους επιφυσιακούς χόνδρους μπορεί και επεκτείνεται προς τους πυρήνες οστέωσης, με αποτέλεσμα είτε την επιτάχυνση της οστικής ανάπτυξης είτε τη δημιουργία παραμορφώσεων και την εμφάνιση επιφυσιακών διαβρώσεων, αντί για διαβρώσεις οριακής κατανομής, όπως συμβαίνει στους ενήλικες. 7,12 Γενικότερα, η παθογενετική διαδικασία της αρθρίτιδας των παιδιών φαίνεται ότι παρουσιάζει σημαντικές διαφορές σε σχέση με εκείνη των ενηλίκων. Στη JIA, η νόσος αρχίζει από την επιφάνεια του χόνδρου και από εκεί επεκτείνεται προς τους οστεοποιημένους ιστούς. Επειδή δε λόγω της ατελούς οστεοποίησης ο αρθρικός χόνδρος στα παιδιά είναι παχύτερος απ ό,τι στους ενήλικες, η στένωση του μεσάρθριου διαστήματος εμφανίζεται πρωιμότερα και αποτελεί τη συνηθέστερη ακτινολογική βλάβη κατά τη διαδρομή της πολυαρθρίτιδας. 13 Από την άλλη πλευρά, λόγω του μεγάλου αναγεννητικού δυναμικού που παρουσιάζει ο αρθρικός χόνδρος στα παιδιά, σημαντικός βαθμός βελτίωσης της ακτινολογικής βλάβης στη JIA μπορεί να παρατηρηθεί όχι μόνο ως αποτέλεσμα της θεραπείας, αλλά και αυτόματα. 14 Η εξέλιξη προς την αγκύλωση είναι, επίσης, ταχύτερη στα παιδιά με JIA. Οι οστικές αλλοιώσεις, αντίθετα, εθεωρείτο παλαιότερα ότι ήταν απώτερες βλάβες της JIA και, γενικότερα, υπήρχε η αντίληψη ότι η νόσος είναι λιγότερο καταστροφική από τη RA. 15 Μεταγενέστερες, όμως, μελέτες

4 678 Ε. ΤΣΙΤΣΑΜΗ και Β. ΔΕΡΜΕΝΤΖΟΓΛΟΥ έχουν δείξει ότι ποσοστό έως και 60% των ασθενών με JIA εμφανίζουν στένωση του μεσάρθριου διαστήματος και οστικές διαβρώσεις κατά τα πρώιμα στάδια της νόσου. 16,17 Από την άλλη πλευρά, το πρότυπο της αρθρικής συμμετοχής φαίνεται, επίσης, να διαφέρει μεταξύ των διαφόρων υποομάδων της JIA. Η προϊούσα καταστροφή των αρθρώσεων είναι συχνότερη στην πολυαρθρίτιδα, 18 ενώ, κυρίως στην ολιγοαρθρίτιδα, η φλεγμονή του χόνδρου των αυξητικών πλακών προκαλεί διαταραχές της ωρίμανσης του σκελετού που έχουν ως αποτέλεσμα την εστιακή ή τη διάχυτη επιτάχυνση ή επιβράδυνση της ανάπτυξής του. Οι διαταραχές της ανάπτυξης του σκελετού είναι συχνότερες σε ορισμένες αρθρώσεις, όπως η κροταφογναθική και οι αρθρώσεις της αυχενικής μοίρας της σπονδυλικής στήλης. 19 Λόγω του σχήματος και του τρόπου ενδοχόνδριας οστεοποίησης της κάτω γνάθου, η αρθρίτιδα της κροταφογναθικής άρθρωσης συνοδεύεται από σοβαρές διαταραχές της σκελετικής ανάπτυξης, με σημαντική αλλοίωση του μεγέθους και του σχήματος των κονδύλων. Η αύξηση του μεγέθους των κονδύλων και η ελάττωση της γωνίας πρόσθιας απόκλισης έχουν ως αποτέλεσμα την αλλαγή της θέσης των κονδύλων μέσα στην κροταφογναθική άρθρωση. 3. ΥΠΕΡΗΧΟΓΡΑΦΙΑ Με την US επιτυγχάνεται ακριβής και λεπτομερειακή απεικόνιση των φλεγμονωδών και των καταστροφικών αλλοιώσεων των αρθρώσεων, περιλαμβανομένης της υπερπλασίας του αρθρικού υμένα, της παρουσίας αρθρικού υγρού, των βλαβών του αρθρικού χόνδρου, της τενοντοελυτρίτιδας και της ενθεσίτιδας. Εκτός από την ευαισθησία της αναφορικά με την αποκάλυψη των βλαβών που σχετίζονται με τη JIA, η US παρουσιάζει, επίσης, σημαντικά πρακτικά πλεονεκτήματα έναντι των υπολοίπων απεικονιστικών μεθόδων (πίν. 1). Κυριότερα μεταξύ αυτών είναι η μοναδική δυνατότητα εφαρμογής της παράλληλα με τη συμβατική εξέταση του ασθενούς και η, ως εξ αυτού, δυνατότητα δυναμικής παρακολούθησης της εξέλιξης των βλαβών κατά την πορεία της νόσου με διαδοχικούς ελέγχους του ασθενούς. Αυτά τα χαρακτηριστικά της US έχουν επιτρέψει την ευρεία χρήση της, με αποτέλεσμα να έχουν συγκεντρωθεί αρκετά δεδομένα αναφορικά με την αξιολόγησή της. Βασικό, πάντως, περιορισμό της US αποτελεί η εξάρτηση της ποιότητας των παρεχομένων πληροφοριών από τα τεχνικά χαρακτηριστικά των συσκευών και από την εμπειρία του χρήστη. 14, Υμενίτιδα Η κλινική αξιολόγηση του οιδήματος και του άλγους των αρθρώσεων στα παιδιά είναι πολύ δυσκολότερη και πολύ λιγότερο αξιόπιστη απ ό,τι στους ενήλικες. Η US, γενικά, έχει δειχθεί πολύ πιο ευαίσθητη από την κλινική εξέταση αναφορικά με την αποκάλυψη της υμενίτιδας και, κατά τούτο, αποτελεί ένα εξαιρετικά χρήσιμο εργαλείο στη διαγνωστική της χρόνιας αρθρίτιδας των παιδιών. Η υπερηχογραφική αποκάλυψη της υμενίτιδας επιτυγχάνεται με την αναγνώριση της υπερτροφίας του αρθρικού υμένα και της παρουσίας αρθρικού υγρού στην US, καθώς και με τον προσδιορισμό αυξημένης αιματικής ροής με την Doppler-US (colour και power Doppler) (εικ. 1). Μέχρι στιγμής, εν τούτοις, δεν υπάρχουν γενικώς αποδεκτά κριτήρια ποσοτικής υπερηχογραφικής εκτίμησης της βαρύτητας και της έκτασης της υμενίτιδας στα παιδιά. 23 Σύμφωνα με τα κριτήρια OMERACT (Outcome Measures in Rheumatology Clinical Trials) 24 που έχουν διαμορφωθεί για τους ενήλικες, η υμενίτιδα ορίζεται ως η ανεύρεση, σε συνδυασμό με την παρουσία σήματος Doppler, παθολογικού, υπόηχου (όπως περίπου το υποδόριο λίπος) ενδαρθρικού ιστού, που δύσκολα συμπιέζεται και δεν μετακινείται. Τα κριτήρια αυτά, όμως, δεν φαίνεται να είναι εφαρμόσιμα στα Εικόνα 1. Υμενίτιδα γόνατος. Απεικονίζεται υγρό στον υπερεπιγονατιδικό θύλακο (Α, αστερίσκοι), ενώ συνυπάρχει υμενική πάχυνση με χαρακτηριστική οζώδη παρυφή (Α, βέλη) και αυξημένη αιματική ροή στον υπερτροφικό αρθρικό υμένα (Β, βέλη).

5 ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΤΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΝΕΑΝΙΚΗΣ ΙΔΙΟΠΑΘΟΥΣ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑΣ 679 παιδιά για μια σειρά από λόγους. Η διάκριση του υπερτροφικού αρθρικού υμένα από τους επιφυσιακούς χόνδρους είναι πολλές φορές δύσκολη, ενώ η υπερτροφία μπορεί να είναι υπολειμματικό εύρημα και όχι ένδειξη ενεργότητας της αρθρίτιδας. Ως προς την ανάδειξη της παρουσίας αρθρικού υγρού, η US έχει ευαισθησία της τάξης του 1 ml και υπερτερεί σαφώς της κλινικής εξέτασης, ακόμη και σε εύκολα προσπελάσιμες αρθρώσεις, όπως το γόνατο. Η US παρέχει, επίσης, πληροφορίες αναφορικά με τη γλοιότητα του αρθρικού υγρού, γεγονός που μπορεί να είναι χρήσιμο ως προς την επιλογή του εύρους της βελόνας η οποία θα πρέπει να χρησιμοποιηθεί σε περίπτωση παρακέντησης (εικ. 2). Μερικές φορές, βέβαια, η ύπαρξη ηχογενούς αρθρικού υγρού υπό μεγάλη πίεση, που δεν μετατοπίζεται εύκολα με την πίεση του ηχοβολέα, μπορεί να δημιουργήσει πρόβλημα διάκρισης από την υμενίτιδα. Η ανάδειξη αυξημένης αιματικής ροής με την Doppler-US υποδηλώνει αύξηση της αγγείωσης του αρθρικού υμένα και αποτελεί σαφώς ασφαλέστερη ένδειξη για την παρουσία υμενίτιδας. Έχει δειχθεί, μάλιστα, ότι αποτελεί πιο αξιόπιστη ένδειξη από τους βιολογικούς δείκτες, όσον αφορά στη διάγνωση της ενεργού νόσου. 25,41 Και στην περίπτωση αυτή, όμως, πρέπει να λαμβάνεται υπ όψη ότι η υπεραιμία μπορεί είναι αποτέλεσμα της υπερπλασίας του υμένα και όχι της ενεργότητας της νόσου. Κυρίως, όμως, απαιτείται εξειδικευμένη γνώση και εμπειρία για να διαπιστωθεί στο αναπτυσσόμενο παιδί αν η ανίχνευση παρα-αρθρικής αιματικής ροής αντιπροσωπεύει τη φυσιολογική ροή στον καλά αιματούμενο χόνδρο της επίφυσης ή πρόκειται για ενδεικτική της φλεγμονής υπεραιμία (εικόνες 3, 4). Το πρόβλημα καθίσταται δυσχερέστερο όταν ανιχνεύεται χαμηλό σήμα Doppler, το οποίο μπορεί να οφείλεται στη φυσιολογικά αυξημένη αιματική ροή που υπάρχει στον αρθρικό υμένα των παιδιών. 26 Εικόνα 3. Χαρακτηριστικές υπερηχογραφικές εικόνες από την περιοχή της πηχεοκαρπικής άρθρωσης και του καρπού. (Α) και (Β) Αναδεικνύεται η χαρακτηριστική απεικόνιση των φυσιολογικών υπόηχων και ομαλών ορίων αρθρικών χόνδρων των παιδιών (κεφαλές βελών) με τη φυσιολογική αιμάτωσή τους (βέλη), που δεν πρέπει να συγχέονται με την απεικόνιση της υμενίτιδας (Γ), η οποία παρουσιάζει ανώμαλα όρια και πλουσιότερη αγγείωση (αστερίσκοι). Τα παραπάνω ευρήματα δεν είναι πάντα τόσο χαρακτηριστικά και απαιτείται εξειδίκευση και εμπειρία του απεικονιστή για την ορθή εκτίμησή τους. Η επίλυση των παραπάνω προβλημάτων, ώστε να επιτευχθεί η αντικειμενικότερη δυνατή αξιοποίηση των υπερηχογραφικών ευρημάτων, απαιτεί την περιγραφή της υπερηχογραφικής ανατομικής όλων των αρθρώσεων Εικόνα 2. Συλλογές υπερεπιγονατιδικού θυλάκου. (Α) Απεικονίζεται χαρακτηριστική συλλογή υγρού με παρουσία εσωτερικών διαφραγματίων (βέλη). (Β) Απεικονίζεται ηχογενής, το πιθανότερο αυξημένης γλοιότητας, συλλογή υγρού (αστερίσκοι).

6 680 Ε. ΤΣΙΤΣΑΜΗ και Β. ΔΕΡΜΕΝΤΖΟΓΛΟΥ Εικόνα 4. Υποεπιγονατιδική υμενίτιδα. (Α) Απεικονίζεται υπόηχος ιστός στον υποεπιγονατιδικό χώρο, που αντιστοιχεί σε υπερτροφικό υμένα (αστερίσκοι), ο οποίος φαίνεται να γειτνιάζει με το φυσιολογικό υπόηχο χόνδρο της κνήμης (βέλος). Κατά τον έλεγχο με έγχρωμη Doppler υπερηχοτομογραφία επιβεβαιώνεται η διάγνωση της υμενίτιδας του υποεπιγονατιδικού χώρου καθώς αναδεικνύεται αυξημένη αιμάτωση στον προαναφερόμενο υπόηχο ιστό (Β, βέλη). (Γ) Απεικονίζεται η φυσιολογική αιμάτωση του χόνδρου της κνήμης (βέλη), εύρημα που στο μη έμπειρο και εξειδικευμένο απεικονιστή μπορεί να οδηγήσει σε λανθασμένη διάγνωση της υμενίτιδας. κατά τις διάφορες φάσεις της παιδικής ηλικίας, καθώς και την προτύπωση των τεχνικών υπερηχογραφικής εξέτασης κάθε άρθρωσης. Μέχρι τότε, μια προσέγγιση που μπορεί να αυξήσει τη διαγνωστική βεβαιότητα στην κλινική πράξη περιλαμβάνει τη συγκριτική αξιολόγηση των υπερηχογραφικών ευρημάτων αφ ενός μεταξύ διαδοχικών εξετάσεων της ίδιας άρθρωσης και αφ ετέρου σε σχέση με την αντίπλευρη κλινικά υγιή άρθρωση, 27 έχοντας βέβαια πάντοτε κατά νου ότι και σε αυτή ενδέχεται να υπάρχει υποκλινική προσβολή. Εκτός από αυτά τα προβλήματα, είναι γεγονός ότι η US έχει ήδη επιφέρει σημαντικές αλλαγές στη διάγνωση και, κατά συνέπεια, στην αντιμετώπιση της JIA. Η σημαντικότερη συμβολή της έγκειται στην αναγνώριση της υποκλινικής υμενίτιδας που δεν μπορεί να εντοπιστεί με την κλινική εξέταση, η οποία μέχρι πρότινος αποτελούσε τη μοναδική μέθοδο διάγνωσης της αρθρίτιδας στα παιδιά. Σε μεγάλες σειρές ασθενών έχει διαπιστωθεί σημαντικό ποσοστό ατόμων που, ενώ κλινικά είχαν ταξινομηθεί ως πάσχοντες από ολιγοαρθρίτιδα, μετά την US εξέταση δείχθηκε ότι έχουν μεγαλύτερο αριθμό προσβεβλημένων αρθρώσεων και άρα έπασχαν από πολυαρθρίτιδα Η μεγαλύτερη συχνότητα υποκλινικής υμενίτιδας εντοπίζεται στον καρπό, στην υπαστραγαλική και στις μικρές αρθρώσεις των χειρών και των ποδών 31 (εικ. 5). Η έγκαιρη υπερηχογραφική διάγνωση της υμενίτιδας ή της επέκτασης της αρθρίτιδας σε κλινικά υγιείς αρθρώσεις είναι προφανές ότι μπορεί να αλλάξει την ταξινόμηση της νόσου σε κάποιους ασθενείς και να αποτελέσει ένδειξη για την εφαρμογή θεραπειών δεύτερης γραμμής ή για τη χορήγηση βιολογικών παραγόντων. 32 Εικόνα 5. Υποκλινική υμενίτιδα υπαστραγαλικής άρθρωσης. (Α) Υπερηχογραφική ανάδειξη υπόηχου ιστού στην υπαστραγαλική άρθρωση (αστερίσκοι) σε παιδί με νεανική ιδιοπαθή αρθρίτιδα και χωρίς κλινικά ευρήματα από την περιοχή. (Β) Το έγχρωμο υπερηχογράφημα ανέδειξε την πλούσια αιματική ροή του υπερτροφικού αρθρικού υμένα, εύρημα ενδεικτικό της ενεργότητας της νόσου στην υπαστραγαλική άρθρωση.

7 ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΤΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΝΕΑΝΙΚΗΣ ΙΔΙΟΠΑΘΟΥΣ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑΣ 681 Αντίθετα, ασαφής παραμένει ακόμη η θέση της US στη διάγνωση της ύφεσης της JIA. Υμενίτιδα διαπιστώνεται υπερηχογραφικά σε σημαντικό ποσοστό ασθενών με JIA στους οποίους έχει επιτευχθεί κλινική ύφεση, καθώς και σε ανάλογο ποσοστό ασθενών με RA. 26,33 35 Ενώ, όμως, στη RA το εύρημα αυτό συσχετίζεται με την εξέλιξη προς καταστροφική αρθρική νόσο και προδικάζει την επανεμφάνιση έξαρσης σε σύντομο χρόνο, 36 στη JIA δεν φαίνεται να έχει ανάλογη προγνωστική αξία. 26 Σημαντικό πλεονέκτημα έναντι της US ως προς τη διάκριση μεταξύ ενεργού και ανενεργού υμενίτιδας φαίνεται ότι παρέχει η ενίσχυσή της με τη χορήγηση σκιαγραφικού. 37 Αυτό, βέβαια, καθιστά την US επεμβατική μέθοδο και κυρίως γι αυτό δεν έχει τύχει ευρείας εφαρμογής. επακόλουθα. Για παράδειγμα, η αποτυχία των IACs στην αντιμετώπιση της αρθρίτιδας που προσβάλλει πολύπλοκες αρθρώσεις με πολλούς τένοντες εξηγείται έως ένα βαθμό από την αδυναμία αναγνώρισης των ανατομικών δομών που πραγματικά πάσχουν. 14,22 Η υπεροχή της US έναντι της κλινικής εξέτασης ως προς την αναγνώριση της φλεγμονής των τενόντων έχει δειχθεί από πολλές μελέτες ότι είναι ιδιαίτερα σημαντική 38,39 (εικ. 6). Γενικότερα, η δυνατότητα που παρέχει η US ως προς τον προσδιορισμό των επί μέρους ανατομικών στοιχείων των αρθρώσεων, οι οποίες πάσχουν σε κάθε περίπτωση, προβλέπεται ότι θα αποτελέσει, στο άμεσο μέλλον, ένα από τα θέματα που θα συμπεριληφθούν στην αναμενόμενη επανεξέταση των 2004 ILAR/WHO ταξινομικών κριτηρίων της JIA Τενοντοελυτρίτιδα Οι τένοντες πάσχουν καθ όλη την πορεία της JIA. Όταν, όμως, υπάρχει αρθρική και περιαρθρική φλεγμονή, η προσβολή τους είναι δύσκολο να διαπιστωθεί με την κλινική εξέταση και, πολλές φορές, η διάκριση μεταξύ υμενίτιδας, τενοντοελυτρίτιδας ή της παρουσίας και των δύο είναι σχεδόν αδύνατη, ιδιαίτερα σε περίπλοκες αρθρώσεις, όπως η ποδοκνημική και ο καρπός. Η μεμονωμένη τενοντοελυτρίτιδα είναι συχνότερη σε ασθενείς με ολιγοαρθρίτιδα απ ό,τι σε εκείνους με πολυαρθρίτιδα. Κατά συνέπεια, η διάκριση αυτών των καταστάσεων έχει προφανή θεραπευτικά 3.3. Ενθεσίτιδα Η US είναι ιδιαίτερα χρήσιμη στην αποκάλυψη της ενθεσίτιδας, επειδή η ιδιόμορφη κατανομή λίπους στις θέσεις που προσβάλλονται συνηθέστερα (πρόσφυση του αχίλλειου τένοντα στην πτέρνα, πελματιαία περιτονία και ταρσοί) δυσχεραίνει την κλινική εξέταση, ενώ πολύ συχνά τα παιδιά δεν συνεργάζονται για την καλή εξέταση αυτών των περιοχών. Η μοναδική μελέτη που έχει διεξαχθεί για την αξιολόγηση των σχετικών με την ενθεσίτιδα ευρημάτων της US έχει δείξει ότι ανάλογα ευρήματα δεν παρατηρούνται σε φυσιολογικά παιδιά και ότι η ευαισθησία της μεθόδου είναι περίπου διπλάσια από εκείνη της κλινικής εξέτασης. 40 Η κλινική σημασία της αποκάλυψης ενθεσίτιδας με την US, σε σημεία που δεν φαίνονται να πάσχουν κλινικά, δεν έχει προδιοριστεί. Το πρόβλημα της διάκρισης των ευρημάτων της US από εκείνα της φυσιολογικής αγγείωσης του χόνδρου των κέντρων οστεοποίησης αποτελεί περιορισμό Εικόνα 6. Τενοντοελυτρίτιδα του οπίσθιου κνημιαίου τένοντα. (Α) Στην περιοχή του έσω σφυρού απεικονίστηκε σε εγκάρσια τομή ο οπίσθιος κνημιαίος τένοντας (αστερίσκος) να περιβάλλεται από πεπαχυσμένο έλυτρο (βέλη), ενώ συνυπάρχει και μικρή συλλογή εντός αυτού (κεφαλή βέλους). (Β) Το έγχρωμο υπερηχογράφημα σε εγκάρσια τομή ανέδειξε αυξημένη αγγείωση του πεπαχυσμένου ελύτρου. (Γ) Σε επιμήκη τομή απεικονίζεται και η αυξημένη αιμάτωση ενδοτενόντια (βέλη).

8 682 Ε. ΤΣΙΤΣΑΜΗ και Β. ΔΕΡΜΕΝΤΖΟΓΛΟΥ της μεθόδου και στην περίπτωση της ενθεσίτιδας, ιδιαίτερα στα μικρότερα παιδιά. Επί πλέον, το ακανόνιστο σχήμα που έχουν μερικές φορές φυσιολογικά τα κέντρα οστεοποίησης μπορεί να παρερμηνευτεί ως σημείο ενθεσίτιδας Αλλοιώσεις του αρθρικού χόνδρου Ο φυσιολογκός αρθρικός χόνδρος απεικονίζεται υπερηχογραφικά ως άνηχη δομή με ομαλό περίγραμμα πάνω από τις οστικές επιφάνειες. Το οίδημα του αρθρικού χόνδρου, που παρατηρείται στα αρχικά στάδια της JIA, φαίνεται ως πάχυνση αυτής της υπερηχογραφικής δομής, ενώ η χρόνια φλεγμονή έχει ως αποτέλεσμα τη θόλωση της αρθρικής επιφάνειας. Η προϊούσα καταστροφή του αρθρικού χόνδρου εμφανίζεται με τη μορφή ρωγμών στην επιφάνειά του ή και ως αραίωση της υπερηχογραφικής του σύστασης. 41,42 Η καταλληλότητα της US όσον αφορά στην εκτίμηση της ακεραιότητας του αρθρικού χόνδρου στον ανώριμο σκελετό των παιδιών είναι αποτέλεσμα της δυνατότητας της μεθόδου να αναγνωρίζει το χόνδρο των μη οστεοποιημένων επιφύσεων και να απεικονίζει τους πυρήνες οστεοποίησης πολύ νωρίτερα από την απλή ακτινογραφία. Η ευαισθησία της US όσον αφορά στη μέτρηση του πάχους του αρθρικού χόνδρου σε φυσιολογικά παιδιά είναι απολύτως συγκρίσιμη με εκείνη της MRI. 43 Πρέπει, πάντως, να σημειωθεί ότι οι προσπάθειες προτύπωσης της υπερηχογραφικής μέτρησης του πάχους του αρθρικού χόνδρου στα παιδιά 44 συναντούν πολλές δυσκολίες, επειδή, εκτός από την ωρίμανση, φαίνεται ότι παρεμβαίνουν και άλλοι συγχυτικοί σωματομετρικοί παράγοντες, όπως το ύψος, το βάρος και ο δείκτης μάζας σώματος. 45 κριτήρια OMERACT ορίζονται ως η διακοπή της οστικής επιφάνειας που διαπιστώνεται σε δύο κάθετα επίπεδα. Στη JIA, προς το παρόν, δεν υπάρχει αξιολόγηση της US ως προς τη δυνατότητα εκτίμησης των οστικών διαβρώσεων. Είναι γεγονός, βέβαια, ότι η υπερηχογραφική εικόνα που παρουσιάζει φυσιολογικά η ακανόνιστη μορφολογία των πρόσφατα οστεοποιημένων οστών στα παιδιά είναι εύκολο να ερμηνευτεί ως παρουσία οστικών διαβρώσεων. 4. ΜΑΓΝΗΤΙΚΗ ΤΟΜΟΓΡΑΦΙΑ Η MRI είναι η μόνη απεικονιστική μέθοδος με την οποία επιτυγχάνεται ταυτόχρονη, αλλά και σε πολλαπλά επίπεδα, αξιολόγηση όλων των δομών που πάσχουν στα φλεγμονώδη νοσήματα των αρθρώσεων, δηλαδή του αρθρικού υμένα, του χόνδρου, των οστών, των συνδέσμων, των τενόντων και των ελύτρων τους, αποκαλύπτοντας παράλληλα και την τυχόν παρουσία αρθρικού υγρού. 46,47 Μελετά με σημαντική ακρίβεια και λεπτομέρεια τις παραπάνω δομές και επιτυγχάνει, διαγνωστικά αξιοποιήσιμη, υψηλή αντίθεση μεταξύ των διαφόρων ιστών. Σημειώνεται, πάντως, ότι η MRI αναδεικνύει όλο το φάσμα των αλλοιώσεων της JIA, όταν διενεργείται με την κατάλληλη τεχνική και με πρωτόκολλο ακολουθιών στοχευμένο στην αποκάλυψη των συγκεκριμένων βλαβών. Τονίζεται, επίσης, ότι για την ανάδειξη της υμενίτιδας σε όλη της την έκταση (εικ. 8), αλλά και της τυχόν συνύπαρξης τενοντοελυτρίτιδας, είναι απαραίτητη η ενδοφλέβια χορήγηση σκιαγραφικής ουσίας. 48, Οστικές διαβρώσεις Στη RA, η US έχει δειχθεί πιο ευαίσθητη από την απλή ακτινογραφία ως προς την έγκαιρη αποκάλυψη των οστικών διαβρώσεων (εικ. 7), οι οποίες σύμφωνα με τα Εικόνα 7. Υπερηχογραφική ανάδειξη οστικής διάβρωσης σε οστό του καρπού (βέλος) με χαρακτηριστική διακοπή της οστικής επιφάνειας και λέπτυνση του χόνδρου σε παιδί με μη ενεργό νόσο. Εικόνα 8. Προσβολή γόνατος από JIA. Σε οβελιαία τομή Τ2 προσανατολισμού (Α) απεικονίζεται συλλογή υγρού με υψηλή ένταση σήματος υπερεπιγονατιδικά (αστερίσκοι), αλλά και οπισθίως (μαύρος αστερίσκος). Χαρακτηριστική είναι και η παρουσία λεμφαδένων στην πάσχουσα άρθρωση (βέλη). Συνυπάρχει υμενική πάχυνση που αναδεικνύεται στην εικόνα Τ1 προσανατολισμού μετά από την ενδοφλέβια χορήγηση σκιαγραφικού (Β, βέλη), ευρήματα που συνθέτουν την απεικόνιση της υμενίτιδας. Στην ίδια εικόνα καθίσταται σαφής η διάκριση του υμένα από το υγρό.

9 ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΤΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΝΕΑΝΙΚΗΣ ΙΔΙΟΠΑΘΟΥΣ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑΣ 683 Η δυνατότητα ανάδειξης της υμενίτιδας σε όλη της την έκταση οδηγεί πολλές φορές και στην ανάδειξη υποκλινικής υμενίτιδας με την MRI. Η ανάδειξη της υποκλινικής υμενίτιδας έχει αποτελέσει αντικείμενο ιδιαίτερου ενδιαφέροντος για την αξία τόσο της MRI όσο και της US, όπως ήδη αναφέρθηκε. Αρκετές μελέτες έχουν δείξει ότι η MRI αποκαλύπτει μεγάλο ποσοστό παρουσίας υμενίτιδας σε ασθενείς με κλινικά ανενεργό JIA. Αυτό, βέβαια, που δεν έχει εξακριβωθεί ακόμη είναι αν το εν λόγω εύρημα αντιπροσωπεύει προϊούσα νόσο και κατά πόσο επιτρέπεται να επηρεάζει τις θεραπευτικές αποφάσεις. Σε ασθενείς, πάντως, με πρωτοεμφανιζόμενη ολιγοαρθρίτιδα, η αποκάλυψη MRI αλλοιώσεων σε αρθρώσεις που κλινικά δεν φαίνονται προσβεβλημένες προδικάζει με σημαντική βεβαιότητα την κλινική εκδήλωση της αρθρίτιδας. 50 Η MRI έχει υψηλή ευαισθησία ως προς την αποκάλυψη διαβρωτικών αλλοιώσεων και αλλαγών του μυελού των οστών, 51 καθώς είναι η μόνη μέθοδος που μπορεί να απεικονίσει το οστικό οίδημα (εικ. 9). Στους ασθενείς με RA, το οίδημα του περιαρθρικού μυελού των οστών που αναγνωρίζεται με την MRI αποτελεί βασικό προγνωστικό παράγοντα της εμφάνισης οστικών διαβρώσεων. 52 Η προγνωστική αξία του σχετικού ευρήματος, όμως, δεν έχει διερευνηθεί επαρκώς στους ασθενείς με JIA. Αντίθετα, έχει δειχθεί ότι στο 55,8% των υγιών παιδιών εμφανίζονται αλλοιώσεις που ομοιάζουν με το οίδημα του μυελού των οστών και έχουν κοινά χαρακτηριστικά με εκείνες που παρατηρούνται στη JIA 53 (εικ. 10). Δεδομένου ότι κάτι ανάλογο δεν παρατηρείται σε υγιείς ενήλικες, 54 καθίσταται αντιληπτή η ανάγκη εκτενέστερης απεικονιστικής μελέτης Εικόνα 9. Προσβολή ποδοκνημικής και άκρου ποδός από JIA. Σε οβελιαίες τομές Τ2 προσανατολισμού απεικονίζεται συλλογή υγρού γύρω από καμπτήρες τένοντες (Α και Β, βέλη) στο πλαίσιο τενοντοελυτρίτιδάς τους, καθώς επίσης και οστικό οίδημα στον αστράγαλο, στην πτέρνα και σε οστά του ταρσού (Α και Β, αστερίσκοι). Εικόνα 10. Οβελιαία τομή Τ2 προσανατολισμού φυσιολογικής ποδοκνημικής άρθρωσης κοριτσιού 9 ετών. Απεικονίζονται μικρές διάσπαρτες περιοχές υψηλής έντασης σήματος στον αστράγαλο, στην πτέρνα και σε οστά του ταρσού (βέλη), παρόμοιων δηλαδή χαρακτηριστικών με το οίδημα του μυελού των οστών. Έχει παρατηρηθεί ότι αυτά αποτελούν φυσιολογικό εύρημα του παιδιατρικού σκελετού, ιδιαίτερα στις φορτιζόμενες από βάρος αρθρώσεις. Ο χαρακτηρισμός λοιπόν αντίστοιχων περιοχών ως αλλοιώσεων οστικού οιδήματος πρέπει να γίνεται με προσοχή, σε συσχέτιση με τη συνύπαρξη και άλλων ευρημάτων και πάντα από εξειδικευμένο απεικονιστή. και προτύπωσης των φυσιολογικών παραλλαγών απεικόνισης του παιδικού σκελετού, ώστε να γίνεται διάκριση των αλλοιώσεων που έχουν προγνωστική αξία για την εξέλιξη της JIA με μεγαλύτερη αξιοπιστία, ανάλογη με αυτή που έχει διαπιστωθεί για τη RA. Πολλές μελέτες, κατά το παρελθόν, έχουν δείξει ότι η MRI μπορεί να αναδείξει την παρουσία οστικών διαβρώσεων σε ασθενείς με JIA πολύ πιο έγκαιρα από την απλή ακτινογραφία και την US. Πρόσφατα, εν τούτοις, σε μια ομάδα υγιών παιδιών ηλικίας 5 15 ετών δείχθηκε ότι όλα παρουσίαζαν αλλοιώσεις στα οστά του καρπού, οι οποίες μιμούνται την MRI εικόνα των οστικών διαβρώσεων. 53 Πρόκειται για ένα ακόμη εύρημα που υπογραμμίζει την ανάγκη προτύπωσης των σύγχρονων απεικονιστικών μεθόδων με διαχρονικές μελέτες, προκειμένου να αξιολογηθούν και να αξιοποιηθούν οι δυνατότητές τους στη διαγνωστική των παιδιών με JIA (εικ. 11). Με την MRI επιτυγχάνεται, επίσης, η διάκριση μεταξύ των διαφόρων ειδών χόνδρων (αρθρικός, επιφυσιακός, χόνδρος της αυξητικής πλάκας) 55 (εικ. 12). Επίσης, έχει δειχθεί

10 684 Ε. ΤΣΙΤΣΑΜΗ και Β. ΔΕΡΜΕΝΤΖΟΓΛΟΥ Εικόνα 11. Μαγνητική τομογραφία φυσιολογικού καρπού παιδιού 11 ετών, στεφανιαία εικόνα Τ1 προσανατολισμού. Απεικονίζονται μικρά εντυπώματα σε οστά του καρπού (βέλη), που έχει παρατηρηθεί ότι απαντώνται ως φυσιολογικό εύρημα κατά την παιδική ηλικία και δεν πρέπει να συγχέονται με τις οστικές διαβρώσεις της JIA. Εικόνα 12. Υμενίτιδα αγκώνα και γόνατος σε παιδί 2 ετών με πολυαρθρίτιδα. (Α) Σε οβελιαία τομή Τ2 προσανατολισμού της περιοχής του αγκώνα καθίσταται δυνατή η διάκριση του δευτερογενούς πυρήνα οστέωσης του βραχιονίου (λευκός αστερίσκος) από τον υαλοειδή επιφυσιακό χόνδρο που τον περιβάλλει (μαύροι αστερίσκοι) και από το λεπτό και ακέραιο, σε αυτή την περίπτωση, αρθρικό χόνδρο (βέλη), με την υψηλή αντίθεση των ιστών που επιτυγχάνει η MRI. Συνυπάρχει εικόνα υμενίτιδας διακριτή πρόσθια και οπίσθια της άρθρωσης (κεφαλές βελών). (Β) Σε οβελιαία τομή Τ1 FS μετά την ενδοφλέβια χορήγηση σκιαγραφικής ουσίας διακρίνονται εκτός από την υμενίτιδα (κεφαλές βελών) και τα χαρακτηριστικά, ακτινοειδούς διάταξης, αγγεία του υαλοειδούς χόνδρου του μηριαίου οστού (βέλη). Επισημαίνεται, επίσης, η σκιαγραφική ενίσχυση της επιφυσιακής πλάκας της μετάφυσης (μαύρο βέλος). Έχει διαπιστωθεί ότι σε παιδιά με ενεργό αρθρίτιδα η σκιαγραφική ενίσχυση αυτών των δομών είναι εντονότερη. ότι η MRI διαθέτει πολύ μεγαλύτερη ευαισθησία από την απλή ακτινογραφία και την US όσον αφορά στην ανάδειξη της καταστροφής του αρθρικού χόνδρου των γονάτων σε παιδιά με JIA. 56 Νεότερες MRI τεχνικές που βρίσκονται σε εξέλιξη (Τ2 mapping, dgemric, diffusion weighted) υπόσχονται τον προσδιορισμό μοριακών μεταβολών της θεμέλιας ουσίας του χόνδρου, γεγονός που αναμένεται ότι θα καταστήσει δυνατή την εξαιρετικά πρώιμη αποκάλυψη των βλαβών των χόνδρων στα παιδιά με JIA. 57 Η MRI υπερτερεί σημαντικά ως προς την εκτίμηση της ενεργότητας της νόσου σε αρθρώσεις δύσκολα προσβάσιμες από την US, όπως οι κροταφογναθικές, τα ισχία, οι ιερολαγόνιες και οι σπονδυλικές αρθρώσεις 14 (εικ. 13). Χαρακτηριστικά, οι Weiss et al 58 έδειξαν με MRI την παρουσία ασυμπτωματικής αρθρίτιδας της κροταφογναθικής στο 71% των ασθενών με πρωτοεμφανιζόμενη JIA. Στην ίδια μελέτη αναφέρεται ότι το υπερηχογράφημα, το οποίο βέβαια δεν είναι μια μέθοδος αρκετά διαδεδομένη για την απεικόνιση της κροταφογναθικής, δεν αποκάλυψε τις βλάβες σε υψηλό ποσοστό. Γενικότερα, πρέπει να σημειωθεί ότι καταβάλλονται μεγάλες ερευνητικές προσπάθειες για την απεικονιστική προσέγγιση της JIA με MRI, ιδιαίτερα όσον αφορά στην εκτίμηση της ενεργότητας της φλεγμονής και της απάντησης της φλεγμονής στη θεραπεία. Στο πλαίσιο αυτό αναφέρονται τεχνικές MRI ακριβούς ποσοτικής εκτίμησης της ενεργότητας της αρθρίτιδας με υπολογιστική μέτρηση του όγκου του αρθρικού υμένα, ενώ μια άλλη υποσχόμενη τεχνική ποσοτικής εκτίμησης της αρθρικής φλεγμονής είναι η δυναμική MRI μετά από ενδοφλέβια χορήγηση σκιαγραφικού (dynamic contrastenhanced MRI, DCE-MRI). Με την τεχνική αυτή μετράται ο ρυθμός αύξησης της πρώιμης σκιαγραφικής ενίσχυσης του αρθρικού υμένα που αντιπροσωπεύει το βαθμό αγγείωσής του, αλλά και την τριχοειδική διαπερατότητα του ιστού, και ο οποίος φαίνεται ότι αποτελεί ακριβή δείκτη ενεργότητας της νόσου. 59 Επί πλέον, η DCE-MRI αναφέρεται ως μέθοδος αναφοράς για την αναζήτηση αρθρίτιδας της κροταφογναθικής, ιδιαίτερα κατά τα πρώτα στάδια

11 ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΤΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΝΕΑΝΙΚΗΣ ΙΔΙΟΠΑΘΟΥΣ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑΣ 685 Εικόνα 13. Υμενίτιδα δεξιού ισχίου σε παιδί με πολυαρθρίτιδα. (Α) Σε στεφανιαία τομή Τ2 προσανατολισμού απεικονίζεται η συλλογή υγρού στην άρθρωση του δεξιού ισχίου (βέλη). (Β) Σε εγκάρσια τομή Τ1 προσανατολισμού, μετά από την ενδοφλέβια χορήγηση σκιαγραφικής ουσίας, επιβεβαιώνεται η εικόνα της υμενίτιδας με την ανάδειξη της σκιαγραφικής ενίσχυσης του αρθρικού υμένα (βέλη). της JIA. 7,60 Με τη διαθεσιμότητα όλο και πιο σύγχρονων τεχνικών απεικόνισης επιτυγχάνεται, εκτός από την αρτιότερη μορφολογική προσέγγιση, η λήψη λειτουργικών αλλά και βιοχημικών δεδομένων από τους πάσχοντες ιστούς της άρθρωσης. Οι εξελισσόμενες απεικονιστικές μελέτες βοηθούν, επίσης, την κατανόηση της παθοφυσιολογίας της νόσου, ενώ η εκτενέστερη μελέτη και η προσεγμένη καταγραφή των ευρημάτων του παιδικού σκελετού οδηγούν στην ασφαλέστερη εκτίμηση των ιδιαιτεροτήτων της παιδιατρικής απεικόνισης. ABSTRACT Modern diagnostic imaging in juvenile idiopathic arthritis E. TSITSAMI, 1 V. DERMENTZOGLOU 2 1 Pediatric Rheumatology Unit, First Department of Pediatrics, University of Athens, Aghia Sophia Children s Hospital, Athens, 2 Department of Radiology, Aghia Sophia Children s Hospital, Athens, Greece Archives of Hellenic Medicine 2013, 30(6): The current strategies of treatment of juvenile idiopathic arthritis (JIA) have achieved a significant reduction or even prevention of structural joint damage and associated functional disability. The trend towards early suppression of inflammation aimed at the prevention of erosive disease has shifted the emphasis away from the detection of structural damage by conventional radiography to the early detection of signs of disease activity and damage that can be achieved by ultrasonography (US) and magnetic resonance imaging (MRI). US has been shown to be superior to clinical examination in detecting synovitis, tenosynovitis and enthesitis. MRI provides a precise quantification of synovitis and can capture bone marrow edema and erosions early in the disease course in children with chronic arthritis. With the use of MRI and US a high frequency of subclinical synovitis has been demonstrated in patients with JIA who have clinically inactive disease. As a result, although no single modality currently meets every imaging need, imaging has become a major area of clinical investigation in pediatric rheumatology. The particular anatomical attributes of the growing skeleton, howewer, present considerable limitations in imaging interpretation. Thorough knowledge and experience of pediatric US and MRI anatomy at different ages are required for the examiner to establish whether the observed changes are pathological or part of normal development. Further limitation is derived from differences in the progress of articular damage between JIA and rheumatoid arthritis that make the standardized imaging schemes that are successfully performed in adults unsuitable for use in children. In this context, close cooperation between the pediatric rheumatologist and the pediatric radiologist is imperative for optimization of the management of children with JIA. Key words: Juvenile idiopathic arthritis, Magnetic resonance imaging, Ultrasonography

12 686 Ε. ΤΣΙΤΣΑΜΗ και Β. ΔΕΡΜΕΝΤΖΟΓΛΟΥ Βιβλιογραφία 1. RAVELLI A, MARTINI A. Juvenile idiopathic arthritis. Lancet 2007, 369: PETTY RE, SOUTHWOOD TR, MANNERS P, BAUM J, GLASS DN, GOLD- ENBERG J ET AL. International League of Associations for Rheumatology classification of juvenile idiopathic arthritis: Second revision, Edmonton, J Rheumatol 2004, 31: PRINCE FH, OTTEN MH, VAN SUIJLEKOM-SMIT LW. Diagnosis and management of juvenile idiopathic arthritis. Br Med J 2010, 341:c RUPERTO N, MARTINI A. Emerging drugs to treat juvenile idiopathic arthritis. Expert Opin Emerg Drugs 2011, 16: HERSH A, VON SCHEVEN E, YELIN E. Adult outcomes of childhoodonset rheumatic diseases. Nat Rev Rheumatol 2011, 7: MARTINI A. JIA in 2011: New takes on categorization and treatment. Nat Rev Rheumatol 2012, 8: BRETON S, JOUSSE-JOULIN S, FINEL E, MARHADOUR T, COLIN D, DE PARSCAU L ET AL. Imaging approaches for evaluating peripheral joint abnormalities in juvenile idiopathic arthritis. Semin Arthritis Rheum 2012, 41: SHEYBANI EF, KHANNA G, WHITE AJ, DEMERTZIS JL. Imaging of juvenile idiopathic arthritis: A multimodality approach. Radiographics 2013, 33: RAVELLI A. The time has come to include assessment of radiographic progression in juvenile idiopathic arthritis clinical trials. J Rheumatol 2008, 35: GASPARI S, MARCOVECCHIO ML, BREDA L, CHIARELLI F. Growth in juvenile idiopathic arthritis: The role of inflammation. Clin Exp Rheumatol 2011, 29: McRAE VE, FARQUHARSON C, AHMED SF. The pathophysiology of the growth plate in juvenile idiopathic arthritis. Rheumatology (Oxford) 2006, 45: KARMAZYN B, BOWYER SL, SCHMIDT KM, BALLINGER SH, BUCK- WALTER K, BEAM TT ET AL. US findings of metacarpophalangeal joints in children with idiopathic juvenile arthritis. Pediatr Radiol 2007, 37: ROSSI F, DI DIA F, GALIPÒ O, PISTORIO A, VALLE M, MAGNI-MAN- ZONI S ET AL. Use of the Sharp and Larsen scoring methods in the assessment of radiographic progression in juvenile idiopathic arthritis. Arthritis Rheum 2006, 55: MAGNI-MANZONI S, MALATTIA C, LANNI S, RAVELLI A. Advances and challenges in imaging in juvenile idiopathic arthritis. Nat Rev Rheumatol 2012, 8: WILLIAMS RA, ANSELL BM. Radiological findings in seropositive juvenile chronic arthritis (juvenile rheumatoid arthritis) with particular reference to progression. Ann Rheum Dis 1985, 44: MASON T, REED AM, NELSON AM, THOMAS KB, PATTON A, HOFF- MAN AD ET AL. Frequency of abnormal hand and wrist radiographs at time of diagnosis of polyarticular juvenile rheumatoid arthritis. J Rheumatol 2002, 29: SELVAAG AM, FLATØ B, DALE K, LIEN G, VINJE O, SMERDEL-RAMO- YA A ET AL. Radiographic and clinical outcome in early juvenile rheumatoid arthritis and juvenile spondyloarthropathy: A 3-year prospective study. J Rheumatol 2006, 33: OEN K. Long-term outcomes and predictors of outcomes for patients with juvenile idiopathic arthritis. Best Pract Res Clin Rheumatol 2002, 16: CANNIZZARO E, SCHROEDER S, MÜLLER LM, KELLENBERGER CJ, SAURENMANN RK. Temporomandibular joint involvement in children with juvenile idiopathic arthritis. J Rheumatol 2011, 38: TOK F, DEMIRKAYA E, ÖZÇAKAR L. Musculoskeletal ultrasound in pediatric rheumatology. Pediatr Rheumatol Online J 2011, 9: POLAT A, DEMIRKAYA E, ÖZÇAKAR L. Musculoskeletal ultrasound for enhancing pediatric rheumatology: Comment on the article by McAlindon et al. Arthritis Care Res (Hoboken) 2013, 65: LANNI S, WOOD M, RAVELLI A, MAGNI MANZONI S, EMERY P, WAKE- FIELD RJ. Towards a role of ultrasound in children with juvenile idiopathic arthritis. Rheumatology (Oxford) 2013, 52: COLLADO P, JOUSSE-JOULIN S, ALCALDE M, NAREDO E, D AGOSTI- NO MA. Is ultrasound a validated imaging tool for the diagnosis and management of synovitis in juvenile idiopathic arthritis? A systematic literature review. Arthritis Care Res (Hoboken) 2012, 64: WAKEFIELD RJ, BALINT PV, SZKUDLAREK M, FILIPPUCCI E, BACKHAUS M, D AGOSTINO MA ET AL. Musculoskeletal ultrasound including definitions for ultrasonographic pathology. J Rheumatol 2005, 32: SPÂRCHEZ M, FODOR D, MIU N. The role of Power Doppler ultrasonography in comparison with biological markers in the evaluation of disease activity in juvenile idiopathic arthritis. Med Ultrason 2010, 12: MAGNI-MANZONI S, SCIRÈ CA, RAVELLI A, KLERSY C, ROSSI S, MU- RATORE V ET AL. Ultrasound-detected synovial abnormalities are frequent in clinically inactive juvenile idiopathic arthritis, but do not predict a flare of synovitis. Ann Rheum Dis 2013, 72: SPANNOW AH, PFEIFFER-JENSEN M, ANDERSEN NT, STENBØG E, HER- LIN T. Inter- and intraobserver variation of ultrasonographic cartilage thickness assessments in small and large joints in healthy children. Pediatr Rheumatol Online J 2009, 7: BRETON S, JOUSSE-JOULIN S, CANGEMI C, DE PARSCAU L, COLIN D, BRESSOLETTE L ET AL. Comparison of clinical and ultrasonographic evaluations for peripheral synovitis in juvenile idiopathic arthritis. Semin Arthritis Rheum 2011, 41: HASLAM KE, McCANN LJ, WYATT S, WAKEFIELD RJ. The detection of subclinical synovitis by ultrasound in oligoarticular juvenile idiopathic arthritis: A pilot study. Rheumatology (Oxford) 2010, 49: KARMAZYN B, BOWYER SL, SCHMIDT KM, BALLINGER SH, BUCK- WALTER K, BEAM TT ET AL. US findings of metacarpophalangeal joints in children with idiopathic juvenile arthritis. Pediatr Radiol 2007, 37: MAGNI-MANZONI S, EPIS O, RAVELLI A, KLERSY C, VEISCONTI C, LANNI S ET AL. Comparison of clinical versus ultrasound-determined synovitis in juvenile idiopathic arthritis. Arthritis Rheum 2009, 61: WAKEFIELD RJ, GREEN MJ, MARZO-ORTEGA H, CONAGHAN PG, GIBBON WW, McGONAGLE D ET AL. Should oligoarthritis be reclassified? Ultrasound reveals a high prevalence of subclinical disease. Ann Rheum Dis 2004, 63: BROWN AK, QUINN MA, KARIM Z, CONAGHAN PG, PETERFY CG, HENSOR E ET AL. Presence of significant synovitis in rheuma-

13 ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΤΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΝΕΑΝΙΚΗΣ ΙΔΙΟΠΑΘΟΥΣ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑΣ 687 toid arthritis patients with disease-modifying antirheumatic drug-induced clinical remission: Evidence from an imaging study may explain structural progression. Arthritis Rheum 2006, 54: BROWN AK, CONAGHAN PG, KARIM Z, QUINN MA, IKEDA K, PETER- FY CG ET AL. An explanation for the apparent dissociation between clinical remission and continued structural deterioration in rheumatoid arthritis. Arthritis Rheum 2008, 58: REBOLLO-POLO M, KOUJOK K, WEISSER C, JURENCAK R, BRUNS A, ROTH J. Ultrasound findings on patients with juvenile idiophatic arthritis in clinical remission. Arthritis Care Res (Hoboken) 2011, 63: PELUSO G, MICHELUTTI A, BOSELLO S, GREMESE E, TOLUSSO B, FER- RACCIOLI G. Clinical and ultrasonographic remission determines different chances of relapse in early and long standing rheumatoid arthritis. Ann Rheum Dis 2011, 70: DORIA AS, KISS MH, LOTITO AP, MOLNAR LJ, DE CASTRO CC, MEDEI- ROS CC ET AL. Juvenile rheumatoid arthritis of the knee: Evaluation with contrast-enhanced color Doppler ultrasound. Pediatr Radiol 2001, 31: ROONEY ME, McALLISTER C, BURNS JF. Ankle disease in juvenile idiopathic arthritis: Ultrasound findings in clinically swollen ankles. J Rheumatol 2009, 36: PASCOLI L, WRIGHT S, McALLISTER C, ROONEY M. Prospective evaluation of clinical and ultrasound findings in ankle disease in juvenile idiopathic arthritis: Importance of ankle ultrasound. J Rheumatol 2010, 37: JOUSSE-JOULIN S, BRETON S, CANGEMI C, FENOLL B, BRESSOLETTE L, DE PARSCAU L ET AL. Ultrasonography for detecting enthesitis in juvenile idiopathic arthritis. Arthritis Care Res (Hoboken) 2011, 63: KARMAZYN B, BOWYER SL, SCHMIDT KM, BALLINGER SH, BUCK- WALTER K, BEAM TT ET AL. US findings of metacarpophalangeal joints in children with idiopathic juvenile arthritis. Pediatr Radiol 2007, 37: SUREDA D, QUIROGA S, ARNAL C, BORONAT M, ANDREU J, CASAS L. Juvenile rheumatoid arthritis of the knee: Evaluation with US. Radiology 1994, 190: SPANNOW AH, STENBOEG E, PFEIFFER-JENSEN M, FIIRGAARD B, HAISLUND M, OSTERGAARD M ET AL. Ultrasound and MRI measurements of joint cartilage in healthy children: A validation study. Ultraschall Med 2011, 32(Suppl 1):S110 S SPANNOW AH, PFEIFFER-JENSEN M, ANDERSEN NT, HERLIN T, STEN- BØG E. Ultrasonographic measurements of joint cartilage thickness in healthy children: Age- and sex-related standard reference values. J Rheumatol 2010, 37: LARCHÉ MJ, ROTH J. Toward standardized ultrasound measurements of cartilage thickness in children. J Rheumatol 2010, 37: BUCHMANN RF, JARAMILLO D. Imaging of articular disorders in children. Radiol Clin North Am 2004, 42: RESTREPO R, LEE EY, BABYN PS. Juvenile idiopathic arthritis: Current practical imaging assessment with emphasis on magnetic resonance imaging. Radiol Clin North Am 2013, 51: JOHNSON K. Imaging of juvenile idiopathic arthritis. Pediatr Radiol 2006, 36: DAMASIO MB, MALATTIA C, MARTINI A, TOMÀ P. Synovial and inflammatory diseases in childhood: Role of new imaging modalities in the assessment of patients with juvenile idiopathic arthritis. Pediatr Radiol 2010, 40: GARDNER-MEDWIN JM, KILLEEN OG, RYDER CA, BRADSHAW K, JOHN- SON K. Magnetic resonance imaging identifies features in clinically unaffected knees predicting extension of arthritis in children with monoarthritis. J Rheumatol 2006, 33: McQUEEN FM. Magnetic resonance imaging in early inflammatory arthritis: What is its role? Rheumatology (Oxford) 2000, 39: McQUEEN FM, BENTON N, PERRY D, CRABBE J, ROBINSON E, YEO- MAN S ET AL. Bone edema scored on magnetic resonance imaging scans of the dominant carpus at presentation predicts radiographic joint damage of the hands and feet six years later in patients with rheumatoid arthritis. Arthritis Rheum 2003, 48: MÜLLER LS, AVENARIUS D, DAMASIO B, ELDEVIK OP, MALATTIA C, LAMBOT-JUHAN K ET AL. The paediatric wrist revisited: Redefining MR findings in healthy children. Ann Rheum Dis 2011, 70: OLECH E, CRUES JV 3rd, YOCUM DE, MERRILL JT. Bone marrow edema is the most specific finding for rheumatoid arthritis (RA) on noncontrast magnetic resonance imaging of the hands and wrists: A comparison of patients with RA and healthy controls. J Rheumatol 2010, 37: LAMER S, SEBAG GH. MRI and ultrasound in children with juvenile chronic arthritis. Eur J Radiol 2000, 33: EL-MIEDANY YM, HOUSNY IH, MANSOUR HM, MOURAD HG, ME- HANNA AM, MEGEED MA. Ultrasound versus MRI in the evaluation of juvenile idiopathic arthritis of the knee. Joint Bone Spine 2001, 68: LÜSSE S, CLAASSEN H, GEHRKE T, HASSENPFLUG J, SCHÜNKE M, HELLER M ET AL. Evaluation of water content by spatially resolved transverse relaxation times of human articular cartilage. Magn Reson Imaging 2000, 18: WEISS PF, ARABSHAHI B, JOHNSON A, BILANIUK LT, ZARNOW D, CA- HILL AM ET AL. High prevalence of temporomandibular joint arthritis at disease onset in children with juvenile idiopathic arthritis, as detected by magnetic resonance imaging but not by ultrasound. Arthritis Rheum 2008, 58: MALATTIA C, DAMASIO MB, BASSO C, VERRI A, MAGNAGUAGNO F, VIOLA S ET AL. Dynamic contrast-enhanced magnetic resonance imaging in the assessment of disease activity in patients with juvenile idiopathic arthritis. Rheumatology 2010, 49: MÜLLER L, KELLENBERGER CJ, CANNIZZARO E, ETTLIN D, SCHRA- NER T, BOLT IB ET AL. Early diagnosis of temporomandibular joint involvement in juvenile idiopathic arthritis: A pilot study comparing clinical examination and ultrasound to magnetic resonance imaging. Rheumatology (Oxford) 2009, 48: BABYN P, SCHWARZ DORIA A. Radiologic investigation of pediatric rheumatic disease. In: Cassidy JT, Laxer RM, Petty RE, Lindsley CB (eds) Textbook of pediatric rheumatology. Chapter 4. 6th ed. Saunders-Elsevier, Philadelphia, PA, 2011: Corresponding author: E. Tsitsami, Pediatric Rheumatology Unit, 1st Department of Pediatrics, University of Athens, Aghia Sophia Children s Hospital, GR Athens, Greece

13 Επιστημονική Συνάντηση Ρευματολόγων Βορειοδυτικής 21 & 22 Ιανουαρίου 2011, Μέτσοβο. Ο ρόλος της µαγνητικής τοµογραφίας στις σπονδυλοαρθροπάθειες

13 Επιστημονική Συνάντηση Ρευματολόγων Βορειοδυτικής 21 & 22 Ιανουαρίου 2011, Μέτσοβο. Ο ρόλος της µαγνητικής τοµογραφίας στις σπονδυλοαρθροπάθειες 13 Επιστημονική Συνάντηση Ρευματολόγων Βορειοδυτικής Ελλάδος 21 & 22 Ιανουαρίου 2011, Μέτσοβο Ο ρόλος της µαγνητικής τοµογραφίας στις σπονδυλοαρθροπάθειες Σε ασθενείς µε οροαρνητική σπονδυλαρθροπάθεια

Διαβάστε περισσότερα

Ρευματοειδής αρθρίτιδα. Μαρία Γ. Τεκτονίδου Επίκουρος Καθηγήτρια Ρευματολογίας Α Παθολογική Κλινική, Ιατρική Σχολή Αθηνών

Ρευματοειδής αρθρίτιδα. Μαρία Γ. Τεκτονίδου Επίκουρος Καθηγήτρια Ρευματολογίας Α Παθολογική Κλινική, Ιατρική Σχολή Αθηνών Ρευματοειδής αρθρίτιδα Μαρία Γ. Τεκτονίδου Επίκουρος Καθηγήτρια Ρευματολογίας Α Παθολογική Κλινική, Ιατρική Σχολή Αθηνών Ρόλος Ανοσοποιητικού Συστήματος Προστασία του οργανισμού έναντι εξωτερικών εισβολέων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ ΗΜΕΡΑ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ ΗΜΕΡΑ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ ΗΜΕΡΑ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑΣ 12 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2013 TI ENNOOYME ΛΕΓΟΝΤΑΣ «ΑΡΘΡΙΤΙΔΑ» Ο όρος «ΑΡΘΡΙΤΙΔΑ» περιλαμβάνει μια ομάδα μυοσκελετικών παθήσεων

Διαβάστε περισσότερα

Παμπελοννησιακό Ιατρικό Συνέδριο Πάτρα, 23 Οκτ. 2010

Παμπελοννησιακό Ιατρικό Συνέδριο Πάτρα, 23 Οκτ. 2010 Σπονδυλαρθροπάθειες Η σημασία της πρώιμης διάγνωσης Δαούσης Δημήτριος Λέκτορας Παθολογίας/Ρευματολογίας Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Πατρών Παμπελοννησιακό Ιατρικό Συνέδριο Πάτρα, 23 Οκτ. 2010 Σπονδυλαρθροπάθειες

Διαβάστε περισσότερα

Πυρήνες οστέωσης παιδικου σκελετου. Χρόνοι εμφάνισης.

Πυρήνες οστέωσης παιδικου σκελετου. Χρόνοι εμφάνισης. Πυρήνες οστέωσης παιδικου σκελετου. Χρόνοι εμφάνισης. Κωτούλα Αγορίτσα, Ιατρος ακτινολόγος, Επιμελήτρια Β Ακτινολογικό Εργαστήριο Νοσοκομείου Α.Ν.Θ. ΘΕΑΓΕΝΕΙΟ, Θεσ/νίκης Τα οστά σχηματίζονται με δύο τρόπους:

Διαβάστε περισσότερα

ό ς ς ί ς ύ ί ύ ς ό ς ά

ό ς ς ί ς ύ ί ύ ς ό ς ά ό ς ς ί ς ύ ί ύ ς ί ς ό ς ά 3ο Επιστηµονικό Καλοκαιρινό Διαδραστικό Διεταιρικό Συµπόσιο NAVARINO DUNES 23 26 Ιουνίου 2011 ί ά Medical ultrasound βασίστηκε σε αρχές sonar που αναπτυχθήκαν στο World War

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΟΑΡΝΗΤΙΚΕΣ ΣΠΟΝΔΥΛΑΡΘΡΟΠΑΘΕΙΕΣ

ΟΡΟΑΡΝΗΤΙΚΕΣ ΣΠΟΝΔΥΛΑΡΘΡΟΠΑΘΕΙΕΣ ΟΡΟΑΡΝΗΤΙΚΕΣ ΣΠΟΝΔΥΛΑΡΘΡΟΠΑΘΕΙΕΣ Η έννοια της οροαρνητικής ΣπΑ Προακτινολογική ΣπΑ ΣΠΥΡΟΣ ΑΣΛΑΝΙΔΗΣ ΣπΑ Ομάδα φλεγμονωδών αρθροπαθειών Με κοινά κλινικά χαρακτηριστικά και γενετικούς προδιαθεσικούς παράγοντες

Διαβάστε περισσότερα

MRI ΠΟΔΟΚΝΗΜΙΚΗΣ ΑΡΘΡΩΣΕΩΣ ΣΤΑΣΙΝΟΠΟΥΛΟΥ ΜΥΡΣΙΝΗ

MRI ΠΟΔΟΚΝΗΜΙΚΗΣ ΑΡΘΡΩΣΕΩΣ ΣΤΑΣΙΝΟΠΟΥΛΟΥ ΜΥΡΣΙΝΗ MRI ΠΟΔΟΚΝΗΜΙΚΗΣ ΑΡΘΡΩΣΕΩΣ ΣΤΑΣΙΝΟΠΟΥΛΟΥ ΜΥΡΣΙΝΗ Η παθολογία της ποδοκνημικής άρθρωσης είναι αρκετά συχνή και αφορά ως επί των πλείστων κακώσεις που οδηγούν σε οξείες ή χρόνιες καταστάσεις. Απλά διαστρέμματα,

Διαβάστε περισσότερα

Μηρόςβ βββ. Επιγο νατίδα. Έσω πλάγιος σύνδεσμος Έσω. Κνήμη βββββ

Μηρόςβ βββ. Επιγο νατίδα. Έσω πλάγιος σύνδεσμος Έσω. Κνήμη βββββ ΦΥΣΙΟ - ΓΟΝΑΤΟ Πρόσθιος χιαστός Έξω πλάγιος σύνδεσμος Έξω μηνίσκος Μηρόςβ βββ Επιγο νατίδα Οπίσθιος χιαστός σύνδεσμος Αρθρικός χόνδρος Έσω πλάγιος σύνδεσμος Έσω μηνίσκος Κνήμη βββββ Περόνη ββββ Ανατομία

Διαβάστε περισσότερα

Το γόνατο ως στόχος ρευματικών νοσημάτων

Το γόνατο ως στόχος ρευματικών νοσημάτων Το γόνατο ως στόχος ρευματικών νοσημάτων Χ. Μ. ΜουτσόπουΛος Αντεπιστέλλον μέλος της Ακαδημίας Αθηνών, Καθηγητής Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών α ρευματικά νοσήματα είναι ασθένειες που προσβάλλουν

Διαβάστε περισσότερα

Ηλίας Κουρής - Ρευματολόγος. www.rheuma,gr

Ηλίας Κουρής - Ρευματολόγος. www.rheuma,gr Πολλες από τις ρευματικες παθησεις των ενηλικων προσβαλουν και τα παιδια,αν και σε μικροτερη συχνοτητα. Επιπλεον καποιες παθησεις όπως είναι ο συστηματικης έναρξης ή ο ολιγοαρθρικος τυπος εναρξης της Νεανικης

Διαβάστε περισσότερα

Η φαρµακοκινητική και φαρµακοδυναµική του Rituximab. Αθηνά Θεοδωρίδου Ρευµατολόγος

Η φαρµακοκινητική και φαρµακοδυναµική του Rituximab. Αθηνά Θεοδωρίδου Ρευµατολόγος Η φαρµακοκινητική και φαρµακοδυναµική του Rituximab Αθηνά Θεοδωρίδου Ρευµατολόγος Ra: Διαρκής κίνηση αυτοδραστικών Β-κυττάρων από τον µυελό των οστών στα περιφερικά λεµφικά όργανα και τον προσβεβληµένο

Διαβάστε περισσότερα

Πρώιµη έναρξη βιολογικής θεραπείας στις σπονδυλαρθρίτιδες. Γιάννης Ελ. Πάκας Ρευµατολόγος

Πρώιµη έναρξη βιολογικής θεραπείας στις σπονδυλαρθρίτιδες. Γιάννης Ελ. Πάκας Ρευµατολόγος Πρώιµη έναρξη βιολογικής θεραπείας στις σπονδυλαρθρίτιδες Γιάννης Ελ. Πάκας Ρευµατολόγος Σπονδυλαρθρίτιδες(ΣπΑ) Κύριες εκδηλώσεις 1. Aξονική προσβολή/φλεγµονή ΣΣ 2. Περιφερική αρθρίτιδα 3. Περιφερική ενθεσίτιδα

Διαβάστε περισσότερα

Η Αρθροσκόπηση της Ποδοκνημικής Άρθρωσης

Η Αρθροσκόπηση της Ποδοκνημικής Άρθρωσης Η Αρθροσκόπηση της Ποδοκνημικής Άρθρωσης Ανατομική της Ποδοκνημικής Άρθρωσης Η ποδοκνημική άρθρωση είναι η άρθρωση που σχηματίζεται στη θέση σύνδεσης τριών οστών: του κάτω άκρου της περόνης προς τα έξω

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΦΥΓΟΝΤΑ ΚΑΤΑΓΜΑΤΑ ΑΣΤΡΑΓΑΛΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΙΚΡΗΣ ΒΙΑΣ ΣΤΡΟΦΙΚΕΣ ΚΑΚΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΠΟ ΟΚΝΗΜΙΚΗΣ.

ΙΑΦΥΓΟΝΤΑ ΚΑΤΑΓΜΑΤΑ ΑΣΤΡΑΓΑΛΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΙΚΡΗΣ ΒΙΑΣ ΣΤΡΟΦΙΚΕΣ ΚΑΚΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΠΟ ΟΚΝΗΜΙΚΗΣ. ΙΑΦΥΓΟΝΤΑ ΚΑΤΑΓΜΑΤΑ ΑΣΤΡΑΓΑΛΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΙΚΡΗΣ ΒΙΑΣ ΣΤΡΟΦΙΚΕΣ ΚΑΚΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΠΟ ΟΚΝΗΜΙΚΗΣ. Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΑΞΟΝΙΚΗΣ ΤΟΜΟΓΡΑΦΙΑΣ (CT)( N.Λασανιάνος, Ν.Κανακάρης, Α.Παπαθανασόπουλος, Π.Γιαννούδης 65o Πανελλήνιο

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος των αντισωμάτων κατά του κυκλικού κιτρουλλιωμένου πεπτιδίου στη διάγνωση και θεραπεία της νεανικής ιδιοπαθούς αρθρίτιδας

Ο ρόλος των αντισωμάτων κατά του κυκλικού κιτρουλλιωμένου πεπτιδίου στη διάγνωση και θεραπεία της νεανικής ιδιοπαθούς αρθρίτιδας ΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ "ΚΛΙΝΙΚΗ ΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑ - ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ" Ο ρόλος των αντισωμάτων κατά του κυκλικού κιτρουλλιωμένου πεπτιδίου στη διάγνωση και θεραπεία της νεανικής

Διαβάστε περισσότερα

Γεώργιος Λεβαντής 1, Ελένη Κυρίου 1,Ελευθέριος Βογιατζόγλου 2, Ανδριάνα Δώνου 2, Ελευθέριος Κουτσαντωνίου 1, Σοφία Λαφογιάννη 1, Χαρίκλεια Λούπα 2.

Γεώργιος Λεβαντής 1, Ελένη Κυρίου 1,Ελευθέριος Βογιατζόγλου 2, Ανδριάνα Δώνου 2, Ελευθέριος Κουτσαντωνίου 1, Σοφία Λαφογιάννη 1, Χαρίκλεια Λούπα 2. Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΑΠΛΗΣ ΑΚΤΙΝΟΓΡΑΦΙΑΣ ΣΤΗ ΔΙΑΦΟΡΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΟΣΤΕΟΜΥΕΛΙΤΙΔΑΣ ΝΕΥΡΟΠΑΘΗΤΙΚΗΣ ΟΣΤΕΟΑΡΘΡΟΠΑΘΕΙΑΣ (Charcot) ΣΕ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟ ΠΟΔΙ. Γεώργιος Λεβαντής 1, Ελένη Κυρίου 1,Ελευθέριος Βογιατζόγλου 2, Ανδριάνα

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΕΡΗΧΟΓΡΑΦΙΚΗ ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΤΟΥ ΑΧΙΛΛΕΙΟΥ ΤΕΝΟΝΤΑ: ΟΣΑ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ ΝΑ ΓΝΩΡΙΖΕΙ Ο ΕΙΔΙΚΕΥΟΜΕΝΟΣ ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΙΑΣ

ΥΠΕΡΗΧΟΓΡΑΦΙΚΗ ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΤΟΥ ΑΧΙΛΛΕΙΟΥ ΤΕΝΟΝΤΑ: ΟΣΑ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ ΝΑ ΓΝΩΡΙΖΕΙ Ο ΕΙΔΙΚΕΥΟΜΕΝΟΣ ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΙΑΣ ΥΠΕΡΗΧΟΓΡΑΦΙΚΗ ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΤΟΥ ΑΧΙΛΛΕΙΟΥ ΤΕΝΟΝΤΑ: ΟΣΑ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ ΝΑ ΓΝΩΡΙΖΕΙ Ο ΕΙΔΙΚΕΥΟΜΕΝΟΣ ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΙΑΣ Στούκη Σ.,Βλάχου Ι., Πετροχείλου Γ., Δημητρούλης Α., Στεργίου Δ., Μακρής Ν. Πάντου Σ.,Παπαδοπούλου

Διαβάστε περισσότερα

Dr. X. Baraliakos Rheumazentrum Ruhrgebiet Herne Ruhr-University Bochum Germany. 23-26 Ιουνίου 2011

Dr. X. Baraliakos Rheumazentrum Ruhrgebiet Herne Ruhr-University Bochum Germany. 23-26 Ιουνίου 2011 Ο ρευµατολόγος και η χρήση του µαγνητικού συντονισµού στην πρώιµη διάγνωση των σπονδυλαρθιτίδων και στην παρακολούθηση της αποτελεσµατικότητας της θεραπείας 23-26 Ιουνίου 2011 Dr. X. Baraliakos Rheumazentrum

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΟ 4 ΠΥΕΛΟΣ - ΙΣΧΙΑ

ΦΥΣΙΟ 4 ΠΥΕΛΟΣ - ΙΣΧΙΑ ΦΥΣΙΟ 4 ΠΥΕΛΟΣ - ΙΣΧΙΑ ΠΥΕΛΟΣ 1. Πρόσθια κάτω λαγόνια άκανθα, 2. Ιερό οστό, 3. Πρόσθια άνω λαγόνια άκανθα, 4. Ηβική σύμφυση, 5. Λαγόνιο οστό, 6. Κόκκυγας, 7. 5ος οσφυϊκός σπόνδυλος, 8. Ιερολαγόνια άρθρωση,

Διαβάστε περισσότερα

«διάστρεμμα» - «Ro ΠΔΚ F+Pr» ΕΠΩΔΥΝΗ ΠΟΔΟΚΝΗΜΙΚΗ ΣΤΟΝ ΑΘΛΗΤΗ ΔΙΑΣΤΡΕΜΜΑ 30/11/2013 6/52

«διάστρεμμα» - «Ro ΠΔΚ F+Pr» ΕΠΩΔΥΝΗ ΠΟΔΟΚΝΗΜΙΚΗ ΣΤΟΝ ΑΘΛΗΤΗ ΔΙΑΣΤΡΕΜΜΑ 30/11/2013 6/52 ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΠΟΔΟΚΝΗΜΙΚΗΣ - ΑΚΡΟΥ ΠΟΔΟΣ ΗΜΕΡΙΔΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ 31 ΜΑΡΤΙΟΥ 2012 «διάστρεμμα» - «Ro ΠΔΚ F+Pr» ΕΠΩΔΥΝΗ ΠΟΔΟΚΝΗΜΙΚΗ ΣΤΟΝ ΑΘΛΗΤΗ Δρ. Νικόλαος Γκουγκουλιάς Ορθοπαιδικός Χειρουργός Consultant

Διαβάστε περισσότερα

Amplitude Mode, A - Mode

Amplitude Mode, A - Mode US TPA Amplitude Mode, A - Mode 1. Κεφαλή Υπερήχων, 2. Εκπεμπόμενη δέσμη, 3. Ηχοανακλαστικές επιφάνειες, 4. Επιστρεφόμενη Ηχώ 5. Απεικόνιση Αφετηρία για την εξέλιξη... Βασικές αρχές: Απεικόνιση ως peaks

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος της μαγνητικής τομογραφίας καρδιάς στον έλεγχο βιωσιμότητας μετά από έμφραγμα μυοκαρδίου: ενδιαφέρον περιστατικό

Ο ρόλος της μαγνητικής τομογραφίας καρδιάς στον έλεγχο βιωσιμότητας μετά από έμφραγμα μυοκαρδίου: ενδιαφέρον περιστατικό ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΚΟΛΛΕΓΙΟ ΚΑΡ ΙΟΛΟΓΙΑΣ Επιστημονική Ένωση Καρδιαγγειακής Απεικόνισης Ο ρόλος της μαγνητικής τομογραφίας καρδιάς στον έλεγχο βιωσιμότητας μετά από έμφραγμα μυοκαρδίου: ενδιαφέρον περιστατικό Ιωάννης

Διαβάστε περισσότερα

Ταξινόμηση νεανικής αρθρίτιδας

Ταξινόμηση νεανικής αρθρίτιδας Δελτ Α Παιδιατρ Κλιν Πανεπ Αθηνών 54, 2007 153 ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ Ταξινόμηση νεανικής αρθρίτιδας Φ. Ψύχου ΠΕΡΙΛΗΨΗ Στις νεανικές αρθροπάθειες περιλαμβάνονται διάφορα νοσήματα με αρθρίτιδα νεανικής έναρξης, η ταξινόμηση

Διαβάστε περισσότερα

Υπερηχοτομογραφικη. αρθρο ανασκοπησησ

Υπερηχοτομογραφικη. αρθρο ανασκοπησησ Ανδριανάκη Αικατερίνη Ιατρός Ακτινολόγος Ηράκλειο Κρήτης Υπερηχοτομογραφικη απεικονιση του πεουσ αρθρο ανασκοπησησ MEΡΟΣ Α ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η υπερηχοτομογραφία συμπεριλαμβανομένης και της χρήσης του έγχρωμου Doppler,

Διαβάστε περισσότερα

Μιχαήλ Νικ. Πατσίκας

Μιχαήλ Νικ. Πατσίκας Ακτινολογική εκτίμηση της πώρωσης των καταγμάτων Μιχαήλ Νικ. Πατσίκας Πτυχιούχος Κτηνιατρικής Α.Π.Θ. Πτυχιούχος Ιατρικής Α.Π.Θ Αναπληρωτής Καθηγητής Ακτινολογίας Κτηνιατρική Σχολή Α.Π.Θ. Διπλωματούχος

Διαβάστε περισσότερα

«ΟΣΤΕΟΑΡΘΡΙΤΙΣ» Ευστάθιος Χρονόπουλος Επίκουρος Καθηγητής ΕΚΠΑ Β Πανεπιστημιακή ήορθοπαιδική ήκλινική Κωνσταντοπούλειο Νοσοκομείο Ν.

«ΟΣΤΕΟΑΡΘΡΙΤΙΣ» Ευστάθιος Χρονόπουλος Επίκουρος Καθηγητής ΕΚΠΑ Β Πανεπιστημιακή ήορθοπαιδική ήκλινική Κωνσταντοπούλειο Νοσοκομείο Ν. «ΟΣΤΕΟΑΡΘΡΙΤΙΣ» Ευστάθιος Χρονόπουλος Επίκουρος Καθηγητής ΕΚΠΑ Β Πανεπιστημιακή ήορθοπαιδική ήκλινική Κωνσταντοπούλειο Νοσοκομείο Ν.ΙΩΝΙΑΣ Εισαγωγή: γή Η συνηθέστερη των παθήσεων που προσβάλλει τους ενήλικες

Διαβάστε περισσότερα

Βλάβες του Αρθρικού Χόνδρου του Γόνατος: Διάγνωση και Αντιμετώπιση

Βλάβες του Αρθρικού Χόνδρου του Γόνατος: Διάγνωση και Αντιμετώπιση Βλάβες του Αρθρικού Χόνδρου του Γόνατος: Διάγνωση και Αντιμετώπιση Τι είναι ο αρθρικός χόνδρος; Ο αρθρικός χόνδρος είναι ένας στιλπνός, ομαλός, λείος και ανάγγειος ιστός που καλύπτει τις αρθρικές επιφάνειες

Διαβάστε περισσότερα

Επεμβατική Ακτινολογία: Η εναλλακτική σου στη χειρουργική

Επεμβατική Ακτινολογία: Η εναλλακτική σου στη χειρουργική Επεμβατική Ακτινολογία Ενημέρωση Ασθενών Επεμβατική Ακτινολογία: Η εναλλακτική σου στη χειρουργική Τα τελευταία 20 χρόνια, η Επεμβατική Ακτινολογία παρουσιάζει διαρκή εξέλιξη και αποτελεί μία πολύτιμη

Διαβάστε περισσότερα

Σπάνια περίπτωση πολυκυστικής νόσου παγκρέατος.

Σπάνια περίπτωση πολυκυστικής νόσου παγκρέατος. Σπάνια περίπτωση πολυκυστικής νόσου παγκρέατος. ΚΑΛΟΚΑΙΡΙΝΟΥ Κ.,ΦΡΑΓΚΟΠΟΥΛΟΥ Λ.,ΣΤΑΪΚΙΔΟΥ Ι.,ΓΙΑΝΝΙΚΟΥΡΗΣ Γ.,ΠΙΚΟΥΛΑΣ Κ.,ΛΙΒΙΕΡΑΤΟΣ Λ.,ΜΑΝΤΖΙΚΟΠΟΥΛΟΣ Γ., ΚΟΚΚΙΝΗΣ Κ ΤΜΗΜΑ ΑΞΟΝΙΚΟΥ ΜΑΓΝΗΤΙΚΟΥ ΤΟΜΟΓΡΑΦΟΥ,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΑΤΥΠΟΔΙΑ ΒΛΑΙΣΟΠΛΑΤΥΠΟΔΙΑ. 06/Φεβ/2013 ΠΑΡΑΜΟΡΦΩΣΕΙΣ ΑΚΡΟΥ ΠΟΔΟΣ ΒΛΑΙΣΟΠΛΑΤΥΠΟΔΙΑ ΔΡ. ΝΙΚΟΣ ΠΑΠΑΛΟΥΚΑΣ ΠΟΛΥΚΛΙΝΙΚΗ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ I.

ΠΛΑΤΥΠΟΔΙΑ ΒΛΑΙΣΟΠΛΑΤΥΠΟΔΙΑ. 06/Φεβ/2013 ΠΑΡΑΜΟΡΦΩΣΕΙΣ ΑΚΡΟΥ ΠΟΔΟΣ ΒΛΑΙΣΟΠΛΑΤΥΠΟΔΙΑ ΔΡ. ΝΙΚΟΣ ΠΑΠΑΛΟΥΚΑΣ ΠΟΛΥΚΛΙΝΙΚΗ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ I. ΒΛΑΙΣΟ ΔΡ. ΝΙΚΟΣ ΠΑΠΑΛΟΥΚΑΣ ΠΟΛΥΚΛΙΝΙΚΗ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ 1 2 ΒΛΑΙΣΟ I. ΜΟΝΑΔΙΚΗ ΟΝΤΟΤΗΤΑ ΒΛΑΙΣΟ II. ΜΕΡΟΣ ΑΛΛΟΥ ΠΙΟ ΠΟΛΥΠΛΟΚΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ Γενικευμένης Χαλάρωσης Συνδέσμων Νευρολογικής ή Μυϊκής Πάθησης Γενετικής

Διαβάστε περισσότερα

Διαφοροδιαγνωστικά διλήμματα των εκφυλιστικών αλλοιώσεων των τελικών πλακών των σπονδυλικών σωμάτων τύπου Modic σε MRI απεικόνιση

Διαφοροδιαγνωστικά διλήμματα των εκφυλιστικών αλλοιώσεων των τελικών πλακών των σπονδυλικών σωμάτων τύπου Modic σε MRI απεικόνιση 22 ο Διαπανεπιστημιακό Συνέδριο Ακτινολογίας Αθήνα, 12-15 Νοεμβρίου 2015 Διαφοροδιαγνωστικά διλήμματα των εκφυλιστικών αλλοιώσεων των τελικών πλακών των σπονδυλικών σωμάτων τύπου Modic σε MRI απεικόνιση

Διαβάστε περισσότερα

Οι Μηνίσκοι του Γόνατος και η Αρθροσκοπική Mηνισκεκτομή

Οι Μηνίσκοι του Γόνατος και η Αρθροσκοπική Mηνισκεκτομή Οι Μηνίσκοι του Γόνατος και η Αρθροσκοπική Mηνισκεκτομή Τι είναι οι μηνίσκοι του γόνατος; Οι μηνίσκοι του γόνατος είναι ινοχόνδρινοι δίσκοι σχήματος C οι οποίοι παρεμβάλλονται μεταξύ του μηριαίου και της

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Η ΣΧΕΤΙΖΟΜΕΝΗ ΜΕ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΝΕΑΝΙΚΗ ΙΔΙΟΠΑΘΗ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑ Όνομα Φοιτήτριας: Μαρία Θωμά Αριθμός φοιτητικής ταυτότητας:2010221455

Διαβάστε περισσότερα

Σύνδροµο Μηροκοτυλιαίας Πρόσκρουσης Femoroacetabular Impingement Syndrome (FAI)

Σύνδροµο Μηροκοτυλιαίας Πρόσκρουσης Femoroacetabular Impingement Syndrome (FAI) Σύνδροµο Μηροκοτυλιαίας Πρόσκρουσης Femoroacetabular Impingement Syndrome (FAI) Τι είναι το σύνδροµο µηροκοτυλιαίας πρόσκρουσης; Φυσιολογικά, η κεφαλή του ισχίου δεν προσκρούει στο χείλος της κοτύλης κατά

Διαβάστε περισσότερα

Α. Μουλοπούλου ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΜΑΓΝΗΤΙΚΗΣ ΤΟΜΟΓΡΑΦΙΑΣ ΣΤΟ ΜΥΟΣΚΕΛΕΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ: Η ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗ ΣΤΗΛΗ

Α. Μουλοπούλου ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΜΑΓΝΗΤΙΚΗΣ ΤΟΜΟΓΡΑΦΙΑΣ ΣΤΟ ΜΥΟΣΚΕΛΕΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ: Η ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗ ΣΤΗΛΗ Α. Μουλοπούλου ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΜΑΓΝΗΤΙΚΗΣ ΤΟΜΟΓΡΑΦΙΑΣ ΣΤΟ ΜΥΟΣΚΕΛΕΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ: Η ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗ ΣΤΗΛΗ Το σήμα στην Μαγνητική Τομογραφία Τ1 ακολουθία: το λίπος έχει το νερό έχει Τ2 ακολουθία: το νερό έχει Τ1 Τ2

Διαβάστε περισσότερα

Βλάβες του Ανώτερου Τμήματος του Επιχείλιου Χόνδρου (Βλάβες SLAP)

Βλάβες του Ανώτερου Τμήματος του Επιχείλιου Χόνδρου (Βλάβες SLAP) Βλάβες του Ανώτερου Τμήματος του Επιχείλιου Χόνδρου (Βλάβες SLAP) Τι είναι η βλάβη SLAP; Η βλάβη SLAP συνίσταται σε ρήξη του ανώτερου τμήματος του επιχείλιου χόνδρου στην ωμογλήνη. Ο όρος SLAP σχηματίζεται

Διαβάστε περισσότερα

There are no translations available. Πέτρος Χ. Κατσαβοχρήστος Παθολόγος

There are no translations available. Πέτρος Χ. Κατσαβοχρήστος Παθολόγος There are no translations available. Πέτρος Χ. Κατσαβοχρήστος Παθολόγος Η οστεοπόρωση αποτελεί κλινική συνδρομή και χαρακτηρίζεται από μείωση της οστικής πυκνότητας των οστών και διαταραχή της μικροαρχιτεκτονικής

Διαβάστε περισσότερα

Temporomandibular Dysfunction: Considerations in the Surgical- Orthodontic Patient M. Tucker, W. Proffit. Παρουσίαση Αργυρώ Κεχαγιά

Temporomandibular Dysfunction: Considerations in the Surgical- Orthodontic Patient M. Tucker, W. Proffit. Παρουσίαση Αργυρώ Κεχαγιά Temporomandibular Dysfunction: Considerations in the Surgical- Orthodontic Patient M. Tucker, W. Proffit Παρουσίαση Αργυρώ Κεχαγιά Σκοπός Να μελετήσει τη σχέση ανάμεσα στις συγκλεισιακές ανωμαλίες & στην

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΟΠΙΣΘΙΟ ΠΟΔΙ?

ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΟΠΙΣΘΙΟ ΠΟΔΙ? ΕΙΔΗ ΠΑΡΑΜΟΡΦΩΣΕΩΝ ΠΑΡΑΜΕΛΗΜΜΕΝΕΣ ΠΑΡΑΜΟΡΦΩΣΕΙΣ ΟΠΙΣΘΙΟΥ ΠΟΔΙΟΥ Υπάρχει λύση; Δρ. Νικόλαος Γκουγκουλιάς ΡΑΙΒΟΤΗΤΑ ΒΛΑΙΣΟΤΗΤΑ ΡΑΙΒΟΤΗΤΑ ΒΡΑΧΥΝΣΗ ΙΠΠΟΠΟΔΙΑ ΚΟΙΛΟΠΟΔΙΑ Ορθοπαιδικός Χειρουργός Θεσσαλονίκη

Διαβάστε περισσότερα

Απεικόνιση του μυοσκελετικού και του κεντρικού νευρικού συστήματος στα ζώα.

Απεικόνιση του μυοσκελετικού και του κεντρικού νευρικού συστήματος στα ζώα. Απεικόνιση του μυοσκελετικού και του κεντρικού νευρικού συστήματος στα ζώα. Τα ζώα στα οποία θα αναφερθούμε Σκύλος είναι: Γάτα Άλογο Exotics Τρόποι απεικόνισης οι οποίοι εφαρμόζονται στην Κτηνιατρική:

Διαβάστε περισσότερα

OCT-αγγειογραφία χωρίς σκιαγραφικό: η πρώτη κλινική εμπειρία

OCT-αγγειογραφία χωρίς σκιαγραφικό: η πρώτη κλινική εμπειρία OCT-αγγειογραφία χωρίς σκιαγραφικό: η πρώτη κλινική εμπειρία Στο πρόσφατο ευρωπαϊκό συνέδριο αμφιβληστροειδούς (EuRetina 2014) στο Λονδίνο παρουσιάστηκε για πρώτη φορά μια νέα απεικονιστική μέθοδος για

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΜΕ ΑΠΛΗ ΑΚΤΙΝΟΓΡΑΦΙΑ ΝΕΚΡΩΤΙΚΩΝ ΛΟΙΜΩΞΕΩΝ ΜΑΛΑΚΩΝ ΜΟΡΙΩΝ ΣΕ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟ ΠΟΔΙ.

ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΜΕ ΑΠΛΗ ΑΚΤΙΝΟΓΡΑΦΙΑ ΝΕΚΡΩΤΙΚΩΝ ΛΟΙΜΩΞΕΩΝ ΜΑΛΑΚΩΝ ΜΟΡΙΩΝ ΣΕ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟ ΠΟΔΙ. ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΜΕ ΑΠΛΗ ΑΚΤΙΝΟΓΡΑΦΙΑ ΝΕΚΡΩΤΙΚΩΝ ΛΟΙΜΩΞΕΩΝ ΜΑΛΑΚΩΝ ΜΟΡΙΩΝ ΣΕ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟ ΠΟΔΙ. Γεώργιος Λεβαντής 1, Ελένη Κυρίου 1, Ανδριάνα Δώνου 2, Ελευθέριος Βογιατζόγλου 2, Ελευθέριος Κουτσαντωνίου 1, Χαρίκλεια

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΘΡΟΣΚΟΠΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΗΣ ΜΗΡΟΚΟΤΥΛΙΑΙΑΣ ΠΡΟΣΚΡΟΥΣΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΟ ΠΟΝΟ ΣΤΟ ΙΣΧΙΟ.

ΑΡΘΡΟΣΚΟΠΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΗΣ ΜΗΡΟΚΟΤΥΛΙΑΙΑΣ ΠΡΟΣΚΡΟΥΣΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΟ ΠΟΝΟ ΣΤΟ ΙΣΧΙΟ. ΑΡΘΡΟΣΚΟΠΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΗΣ ΜΗΡΟΚΟΤΥΛΙΑΙΑΣ ΠΡΟΣΚΡΟΥΣΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΟ ΠΟΝΟ ΣΤΟ ΙΣΧΙΟ. Η μηροκοτυλιαία πρόσκρουση αποτελεί, σύμφωνα με τα τελευταία δεδομένα της σύγχρονης βιβλιογραφίας, το συχνότερο

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΟΡΟΑΡΝΗΤΙΚΗ ΣΠΟΝΔΥΛΑΡΘΡΟΠΑΘΕΙΑ. Χατζημιχαηλίδου Σοφία

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΟΡΟΑΡΝΗΤΙΚΗ ΣΠΟΝΔΥΛΑΡΘΡΟΠΑΘΕΙΑ. Χατζημιχαηλίδου Σοφία ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΟΡΟΑΡΝΗΤΙΚΗ ΣΠΟΝΔΥΛΑΡΘΡΟΠΑΘΕΙΑ Χατζημιχαηλίδου Σοφία ΟΡΟΑΡΝΗΤΙΚΕΣ ΣΠΟΝΔΥΛΑΡΘΡΙΤΙΔΕΣ Οσφυαλγία (φλεγμονώδους τύπου) Ιερολαγονίτιδα Ασύμμετρη περιφερική αρθρίτιδα Ενθεσίτιδα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΩ ΑΚΡΟ. Βάσιου Αικ. Επίκουρη Καθηγήτρια Ανατοµίας. Ιατρικό Τµήµα. Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας. Wednesday, January 15, 14

ΚΑΤΩ ΑΚΡΟ. Βάσιου Αικ. Επίκουρη Καθηγήτρια Ανατοµίας. Ιατρικό Τµήµα. Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας. Wednesday, January 15, 14 ΚΑΤΩ ΑΚΡΟ Βάσιου Αικ. Επίκουρη Καθηγήτρια Ανατοµίας Ιατρικό Τµήµα Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας Λεκάνη - Ισχία Απλή ακτινογραφία Απλή ακτινογραφία Αξονική Τοµογραφία Απλή ακτινογραφία Αξονική Τοµογραφία Μαγνητική

Διαβάστε περισσότερα

Θεραπευτικές Παρεμβάσεις στην Πολλαπλή Σκλήρυνση

Θεραπευτικές Παρεμβάσεις στην Πολλαπλή Σκλήρυνση 1 Θεραπευτικές Παρεμβάσεις στην Πολλαπλή Σκλήρυνση Τα θεραπευτικά σχήματα τα οποία περιγράφονται παρακάτω είναι βασισμένα σε κλινικές μελέτες Φάσης ΙΙΙ και στις εγκρίσεις θεραπειών από τους Οργανισμό Φαρμάκων

Διαβάστε περισσότερα

Αορτίτις Απεικόνιση. Φοινίτσης Στέφανος

Αορτίτις Απεικόνιση. Φοινίτσης Στέφανος Στέφανος Φοινίτσης - Αορτίτις Απεικόνιση 31 Αορτίτις Απεικόνιση. Φοινίτσης Στέφανος Λέκτορας Α.Π.Θ. Η αορτίτιδα ορίζεται ως φλεγμονή του τοιχώματος της αορτής. Αιτιολογικά ταξινομείται σε δύο μεγάλες ομάδες:

Διαβάστε περισσότερα

Η συμβολή της εμβρυικής Μαγνητικής Τομογραφίας. εγκεφάλου στην πρώιμη διάγνωση της Οζώδους Σκλήρυνσης

Η συμβολή της εμβρυικής Μαγνητικής Τομογραφίας. εγκεφάλου στην πρώιμη διάγνωση της Οζώδους Σκλήρυνσης Η συμβολή της εμβρυικής Μαγνητικής Τομογραφίας εγκεφάλου στην πρώιμη διάγνωση της Οζώδους Σκλήρυνσης Ζήκου Αναστασία, Aνδριανοπούλου Άρτεμης, Ξύδης Βασίλειος, Μαρία Ι. Αργυροπούλου. Εργαστήριο Κλινικής

Διαβάστε περισσότερα

2. ΚΑΤΑΓΜΑΤΑ ΥΠΟΚΕΦΑΛΙΚΑ 3. ΚΑΤΑΓΜΑΤΑ ΔΙΑΤΡΟΧΑΝΤΗΡΙΑ

2. ΚΑΤΑΓΜΑΤΑ ΥΠΟΚΕΦΑΛΙΚΑ 3. ΚΑΤΑΓΜΑΤΑ ΔΙΑΤΡΟΧΑΝΤΗΡΙΑ ΚΑΤΑΓΜΑΤΑ ΑΝΩ ΠΕΡΑΤΟΣ ΜΗΡΙΑΙΟΥ 1. ΚΑΤΑΓΜΑΤΑ ΚΕΦΑΛΗΣ 2. ΚΑΤΑΓΜΑΤΑ ΥΠΟΚΕΦΑΛΙΚΑ 3. ΚΑΤΑΓΜΑΤΑ ΔΙΑΤΡΟΧΑΝΤΗΡΙΑ ΚΑΤΑΓΜΑΤΑ ΚΑΦΑΛΗΣ ΜΗΡΙΑΙΟΥ Μηχανισμός κάκωσης Όταν το ισχίο είναι σε κάμψη 60 μοιρών η μεταφερόμενη

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΣΤΗΝ ΟΡΘΟΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ

ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΣΤΗΝ ΟΡΘΟΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΚΟ + ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΞΕΤΑΣΗ = Α & Ω ΣΤΗΝ! ΑΠΛΕΣ ΑΚΤΙΝΟΓΡΑΦΙΕΣ (Βασική απεικονιστική μέθοδος) ΠΡΟΣΘΙΟΠΙΣΘΙΑ ΠΛΑΓΙΑ ΛΟΞΗ ΕΙΔΙΚΗ ΑΠΛΕΣ ΑΚΤΙΝΟΓΡΑΦΙΕΣ (Βασική

Διαβάστε περισσότερα

Ενδείξεις μέτρησης εκπνεομένου NO στα παιδιά

Ενδείξεις μέτρησης εκπνεομένου NO στα παιδιά Ενδείξεις μέτρησης εκπνεομένου NO στα παιδιά Ε.Παρασκάκης Eπικ. Καθηγητής Παιδιατρικής Μονάδα Αναπνευστικών Νοσημάτων Παίδων Παιδιατρική Κλινική Πανεπιστημίου Θράκης ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η παρακολούθηση αρκετών αναπνευστικών

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΙΑ. Λία Ε. Μουλοπούλου Καθηγήτρια Ακτινολογίας Διευθύντρια Α Εργαστηρίου Ακτινολογίας

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΙΑ. Λία Ε. Μουλοπούλου Καθηγήτρια Ακτινολογίας Διευθύντρια Α Εργαστηρίου Ακτινολογίας ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΙΑ Λία Ε. Μουλοπούλου Καθηγήτρια Ακτινολογίας Διευθύντρια Α Εργαστηρίου Ακτινολογίας ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΙΑ Μία ιατρική ειδικότητα που χρησιμοποιεί απεικονιστικές μεθόδους για να

Διαβάστε περισσότερα

Χειρουργική Θεραπεία της Οστεοαρθρίτιδας

Χειρουργική Θεραπεία της Οστεοαρθρίτιδας Χειρουργική Θεραπεία της Οστεοαρθρίτιδας Η οστεοαρθρίτιδα αντιμετωπίζεται χειρουργικά όταν: α) η καταστροφή του αρθρικού χόνδρου είναι ολοκληρωτική, β) όταν υπάρχουν σημαντικά συμπτώματα, όπως πόνος ή

Διαβάστε περισσότερα

Ρήξη του Επιχείλιου Χόνδρου του Ώμου και Βλάβες SLAP

Ρήξη του Επιχείλιου Χόνδρου του Ώμου και Βλάβες SLAP Ρήξη του Επιχείλιου Χόνδρου του Ώμου και Βλάβες SLAP Τι είναι οι σύνδεσμοι και ο επιχείλιος χόνδρος στον ώμο; Η γληνοβραχιόνια άρθρωση του ώμου είναι μία σφαιροειδής ενάρθρωση που σχηματίζεται από την

Διαβάστε περισσότερα

Συντάχθηκε απο τον/την Ασκληπιός Διάγνωσις Σάββατο, 24 Οκτώβριος 2009 18:30 - Τελευταία Ενημέρωση Τετάρτη, 18 Αύγουστος 2010 10:35

Συντάχθηκε απο τον/την Ασκληπιός Διάγνωσις Σάββατο, 24 Οκτώβριος 2009 18:30 - Τελευταία Ενημέρωση Τετάρτη, 18 Αύγουστος 2010 10:35 Στις 19 και 20 Σεπτεμβρίου, πραγματοποιήθηκε επιστημονική εκδήλωση στο συνεδριακό χώρο του ξενοδοχείου Domes of Elounda με θέμα ΟΡΘΟΛΟΓΙΚΗ ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΜΑΓΝΗΤΙΚΗΣ ΤΟΜΟΓΡΑΦΙΑΣ ΣΤΙΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΜΥΟΣΚΕΛΕΤΙΚΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Συμμαχία για την υγεία - Άσκηση

Συμμαχία για την υγεία - Άσκηση Συμμαχία για την υγεία - Άσκηση Άσκηση και Αρθρίτιδα Συγγραφική ομάδα: Σταυρόπουλος- Καλίνογλου Αντώνης, PhD, Ερευνητής Τζιαμούρτας Αθανάσιος, Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΦΑΑ- ΠΘ Κήτας Γεώργιος, Ιατρός Ρευματολόγος

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΙΣΔΙΑΣΤΑΤΗ ΑΞΟΝΙΚΗ ΤΟΜΟΓΡΑΦΙΑ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΉΣ ΣΤΗΛΗΣ ΕΝΑ ΒΗΜΑ ΨΗΛΟΤΕΡΑ ΣΤΗΝ ΙΑΤΡΙΚΗ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ

ΤΡΙΣΔΙΑΣΤΑΤΗ ΑΞΟΝΙΚΗ ΤΟΜΟΓΡΑΦΙΑ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΉΣ ΣΤΗΛΗΣ ΕΝΑ ΒΗΜΑ ΨΗΛΟΤΕΡΑ ΣΤΗΝ ΙΑΤΡΙΚΗ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΤΡΙΣΔΙΑΣΤΑΤΗ ΑΞΟΝΙΚΗ ΤΟΜΟΓΡΑΦΙΑ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΉΣ ΣΤΗΛΗΣ ΕΝΑ ΒΗΜΑ ΨΗΛΟΤΕΡΑ ΣΤΗΝ ΙΑΤΡΙΚΗ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ Δρ. Π. Κωνσταντινίδης Η Μαγνητική Τοµογραφία της σπονδυλικής στήλης αποτελεί εδώ και χρόνια την κορυφαία µέθοδο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΜΕΓΕΘΕΣ ΛΑΧΝΩΤΟ ΑΔΕΝΩΜΑ ΔΩΔΕΚΑΔΑΚΤΥΛΟΥ

ΕΥΜΕΓΕΘΕΣ ΛΑΧΝΩΤΟ ΑΔΕΝΩΜΑ ΔΩΔΕΚΑΔΑΚΤΥΛΟΥ ΕΥΜΕΓΕΘΕΣ ΛΑΧΝΩΤΟ ΑΔΕΝΩΜΑ ΔΩΔΕΚΑΔΑΚΤΥΛΟΥ Ευσταθίου Μ., Μήκα Α., Ντούνης Χ., Σαρδέλη Ι., Γρηγοράκη Δ., Τσακαλάκη Α., Σκούντζος Γ., Κέντον Θ., Καββαδίας Σ. ΤΜΗΜΑ ΑΞΟΝΙΚΗΣ ΤΟΜΟΓΡΑΦΙΑΣ ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΤΟΜΙΑ Ι. Εισαγωγή στην Ανατομία. 460-377 Π.Χ «Η φύση του σώματος είναι η αρχή της ιατρικής επιστήμης» Ιπποκράτης. Ανά----- τομή

ΑΝΑΤΟΜΙΑ Ι. Εισαγωγή στην Ανατομία. 460-377 Π.Χ «Η φύση του σώματος είναι η αρχή της ιατρικής επιστήμης» Ιπποκράτης. Ανά----- τομή ΑΝΑΤΟΜΙΑ Ι Μάθημα 1ο ΘΩΡΑΚΑΣ ΚΟΙΛΙΑ ΠΥΕΛΟΣ-ΠΕΡΙΝΕΟ ΡΑΧΗ Ροβίθης Μιχαήλ 500 Π.Χ Εισαγωγή στην Ανατομία 460-377 Π.Χ «Η φύση του σώματος είναι η αρχή της ιατρικής επιστήμης» Ιπποκράτης Ανά----- τομή Αριστοτέλης

Διαβάστε περισσότερα

Παθητικά στοιχεία. Οστά. Αρθρ. χόνδροι. Πολύπλοκη κατασκευή. Σύνδεσμοι τένοντες. Ενεργητικά στοιχεία. Ανομοιογενή βιολογικά υλικά.

Παθητικά στοιχεία. Οστά. Αρθρ. χόνδροι. Πολύπλοκη κατασκευή. Σύνδεσμοι τένοντες. Ενεργητικά στοιχεία. Ανομοιογενή βιολογικά υλικά. Κινησιοθεραπεία Ιδιότητες Υλικών 1 ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΝΤΟΧΗΣ ΥΛΙΚΩΝ Ανθρώπινο σώμα Παθητικά στοιχεία Οστά Αρθρ. χόνδροι Πολύπλοκη κατασκευή Σύνδεσμοι τένοντες Ανομοιογενή βιολογικά υλικά Ενεργητικά στοιχεία Μύες

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως έχω Σκληρόδερµα;

Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Για να πληροφορηθώ µýëïò ôçò Σπάνιος ναι... Μόνος όχι Η Πανελλήνια Ένωση Σπανίων Παθήσεων (Π.Ε.Σ.ΠΑ) είναι ο μόνος φορέας, μη κερδοσκοπικό σωματείο, συλλόγων ασθενών σπανίων παθήσεων

Διαβάστε περισσότερα

Οσφυαλγία-Ισχιαλγία ( Πόνος στη µέση )

Οσφυαλγία-Ισχιαλγία ( Πόνος στη µέση ) Οσφυαλγία-Ισχιαλγία ( Πόνος στη µέση ) Συντηρητική ή Χειρουργική Αντιµετώπιση Γ. Στράντζαλης Νευροχειρουργική Κλινική, Πανεπιστήµιο Αθηνών, Θεραπευτήριο Ευαγγελισµός ΓΕΝΙΚΑ Η οσφυo-ισχιαλγία ή ο «πόνος

Διαβάστε περισσότερα

To «πρόσωπο του γιγαντιαίου πάντα» και το. «πρόσωπο του μικροσκοπικού πάντα» στη νόσο του Wilson

To «πρόσωπο του γιγαντιαίου πάντα» και το. «πρόσωπο του μικροσκοπικού πάντα» στη νόσο του Wilson To «πρόσωπο του γιγαντιαίου πάντα» και το «πρόσωπο του μικροσκοπικού πάντα» στη νόσο του Wilson Ζήκου Αναστασία, Μούκα Βασιλική, Μούκα Γεωργία, Κώστα Παρασκευή, Ξύδης Βασίλειος, Αργυροπούλου Ι. Μαρία.

Διαβάστε περισσότερα

Από το βιβλίο του Δρ. Πέτρου Α. Πουλμέντη

Από το βιβλίο του Δρ. Πέτρου Α. Πουλμέντη Από το βιβλίο του Δρ. Πέτρου Α. Πουλμέντη Κεφάλαιο 1 Εισαγωγή στη βιολογική μηχανική Κεφάλαιο 2 Εκβιομηχανική των οστών Οι διαφάνειες που ακολουθούν Η ΑΝΑΤΟΜΙΚΗ ΘΕΣΗ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ Για να περιγράψουμε τα

Διαβάστε περισσότερα

Απεικονιστική προσέγγιση στη διάγνωση των Ιδιοπαθών Φλεγμονωδών Νόσων του Εντέρου (ΙΦΝΕ)

Απεικονιστική προσέγγιση στη διάγνωση των Ιδιοπαθών Φλεγμονωδών Νόσων του Εντέρου (ΙΦΝΕ) Απεικονιστική προσέγγιση στη διάγνωση των Ιδιοπαθών Φλεγμονωδών Νόσων του Εντέρου (ΙΦΝΕ) Αρκάδιος Χ. Ρουσάκης Αναπληρωτής Διευθυντής, Τμήμα CT, MRI & PET/CT, Δ.Θ.Κ.Α. «Υγεία» Κλινικές απαιτήσεις σε πιθανήήγνωστήιφνε

Διαβάστε περισσότερα

Συχνότητα. Άντρες Γυναίκες 5 1. Νεαρής και μέσης ηλικίας

Συχνότητα. Άντρες Γυναίκες 5 1. Νεαρής και μέσης ηλικίας Η αιτιολογία της πάθησης είναι άγνωστη, αν και έχει μεγάλη σχέση με το κάπνισμα καθώς το 90% των ασθενών είναι ενεργείς καπνιστές Συχνότητα Άντρες Γυναίκες 5 1 Νεαρής και μέσης ηλικίας Στο 60% των περιπτώσεων

Διαβάστε περισσότερα

Αιτιοπαθογένεια & διαγνωστική προσέγγιση της οστεοαρθρίτιδας του σκύλου & της γάτας

Αιτιοπαθογένεια & διαγνωστική προσέγγιση της οστεοαρθρίτιδας του σκύλου & της γάτας Πανελλήνιος Κτηνιατρικός Σύλλογος Παράρτημα Κρήτης 2007 Αιτιοπαθογένεια & διαγνωστική προσέγγιση της οστεοαρθρίτιδας του σκύλου & της γάτας Νικήτας Ν. Πράσινος Επίκουρος Καθηγητής Μονάδα Χειρουργικής &

Διαβάστε περισσότερα

Κινητικό σύστημα του ανθρώπου Μέρος Ι: Ερειστικό, μυϊκό και συνδεσμικό σύστημα. Μάλλιου Βίβιαν Καθηγήτρια ΤΕΦΑΑ ΔΠΘ Φυσικοθεραπεύτρια

Κινητικό σύστημα του ανθρώπου Μέρος Ι: Ερειστικό, μυϊκό και συνδεσμικό σύστημα. Μάλλιου Βίβιαν Καθηγήτρια ΤΕΦΑΑ ΔΠΘ Φυσικοθεραπεύτρια Κινητικό σύστημα του ανθρώπου Μέρος Ι: Ερειστικό, μυϊκό και συνδεσμικό σύστημα Μάλλιου Βίβιαν Καθηγήτρια ΤΕΦΑΑ ΔΠΘ Φυσικοθεραπεύτρια Τα συστήματα του ανθρώπινου σώματος Αναπνευστικό σύστημα (αποτελείται

Διαβάστε περισσότερα

Πλατυποδία σε Παιδιά και Ενήλικες

Πλατυποδία σε Παιδιά και Ενήλικες Πλατυποδία σε Παιδιά και Ενήλικες Τι είναι Πλατυποδία; Πλατυποδία είναι η απουσία καμάρας στο πέλμα του ποδιού που μπορεί να εμφανιστεί σε μικρά παιδιά και σε ενήλικες. Όταν το παιδί ή ο ενήλικας στέκονται

Διαβάστε περισσότερα

Ρήξη του Τενοντίου Πετάλου του Ώμου: Γενικές Πληροφορίες

Ρήξη του Τενοντίου Πετάλου του Ώμου: Γενικές Πληροφορίες Ρήξη του Τενοντίου Πετάλου του Ώμου: Γενικές Πληροφορίες Ποιά είναι η ανατομική κατασκευή του ώμου; Η άρθρωση του ώμου σχηματίζεται από την σύνδεση τριών οστών: του βραχιονίου, της ωμοπλάτης και της κλείδας.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΘΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΠΕΡΙΦΕΡΙΚΟΥ ΝΕΥΡΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ: ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΤΙΚΑ ΕΥΡΗΜΑΤΑ.

ΠΑΘΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΠΕΡΙΦΕΡΙΚΟΥ ΝΕΥΡΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ: ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΤΙΚΑ ΕΥΡΗΜΑΤΑ. ΠΑΘΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΠΕΡΙΦΕΡΙΚΟΥ ΝΕΥΡΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ: ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΤΙΚΑ ΕΥΡΗΜΑΤΑ. Δελήμπασης Γ. 1, Γυφτόπουλος Α. 1, Παξινός Ο. 2, Αγιαννιωτάκης Ε. 3, 1 Εργ. Μαγνητικής Τομογραφίας 251 ΓΝΑ, 2 Α Ορθοπαιδική Κλινική

Διαβάστε περισσότερα

«ΥΠΕΡΗΧΟΓΡΑΦΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ ΕΝΑ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟ ΖΕΥΓΑΡΙ ΜΗΤΕΡΑ «ΜΟΝΑΔΑ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ» ΤΖΕΦΕΡΑΚΟΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ

«ΥΠΕΡΗΧΟΓΡΑΦΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ ΕΝΑ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟ ΖΕΥΓΑΡΙ ΜΗΤΕΡΑ «ΜΟΝΑΔΑ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ» ΤΖΕΦΕΡΑΚΟΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ «ΥΠΕΡΗΧΟΓΡΑΦΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ ΣΕ ΕΝΑ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟ ΖΕΥΓΑΡΙ ΠΡΙΝ ΚΑΙ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΔΙΕΓΕΡΣΗ ΤΩΝ ΩΟΘΗΚΩΝ» ΤΖΕΦΕΡΑΚΟΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ «ΜΟΝΑΔΑ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ» ΜΗΤΕΡΑ Η εξέλιξη στην υπερηχογραφική τεχνολογία

Διαβάστε περισσότερα

Η λογική της αντιμετώπισης. ΚΑΤΑΓΜΑ ΠΟΔΟΚΝΗΜΙΚΗΣ Πότε κα πώς να το χειρουργήσω. 06/09/2013 www.footsurgery.gr. Χρειάζεται χειρουργείο ; Γιατί ; Πώς ;

Η λογική της αντιμετώπισης. ΚΑΤΑΓΜΑ ΠΟΔΟΚΝΗΜΙΚΗΣ Πότε κα πώς να το χειρουργήσω. 06/09/2013 www.footsurgery.gr. Χρειάζεται χειρουργείο ; Γιατί ; Πώς ; ΣΥΜΠΟΣΙΟ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΠΟΔΟΚΝΗΜΙΚΗΣ ΑΚΡΟΥ ΠΟΔΟΣ της ΕΕΧΟΤ 06 Σεπτεμβρίου 2013 ΚΑΤΑΓΜΑ ΠΟΔΟΚΝΗΜΙΚΗΣ Πότε κα πώς να το χειρουργήσω Δρ. Νικόλαος Γκουγκουλιάς Ορθοπαιδικός Χειρουργός Χειρουργική Ποδιού Ποδοκνημικής

Διαβάστε περισσότερα

ΙΩΑΝΝΗΣ Θ. ΝΑΤΣΙΟΠΟΥΛΟΣ Α ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ «ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ»

ΙΩΑΝΝΗΣ Θ. ΝΑΤΣΙΟΠΟΥΛΟΣ Α ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ «ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ» 8ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔΟΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 18-21 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2007 ΙΩΑΝΝΗΣ Θ. ΝΑΤΣΙΟΠΟΥΛΟΣ Α ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ «ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ» ΠΙΘΑΝΗ ΚΑΚΟΗΘΕΙΑ ΚΛΙΝΙΚΗ Ψηλαφητή

Διαβάστε περισσότερα

Τραχειοοισοφαγικό συρίγγιο σε παιδιά: Η προσέγγιση του ακτινολόγου

Τραχειοοισοφαγικό συρίγγιο σε παιδιά: Η προσέγγιση του ακτινολόγου Τραχειοοισοφαγικό συρίγγιο σε παιδιά: Η προσέγγιση του ακτινολόγου Παστρωμά Αγγελική, Κελέσης Χρήστος, Σιδέρη Ναταλί, Μπιζίμη Βασιλική, Παπαϊωάννου Ασημίνα, Αλεξοπούλου Ευθυμία. B Εργαστήριο Ακτινολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Ρευματοειδής αρθρίτιδα

Ρευματοειδής αρθρίτιδα Ρευματοειδής αρθρίτιδα Μ.Ν. Μανουσάκης En. Καθηγητής Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών ρευματοειδής αρθρίτιδα είναι μία χρόνια φλεγμονή των αρθρώσεων (Πιν. 1). Με τον όρο χρόνια φλεγμονή των αρθρώσεων,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ ΛΕΒΑΝΤΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ ΛΕΒΑΝΤΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ ΛΕΒΑΝΤΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Νεαρός άνδρας 28 ετών προσήλθε στον αξονικό τομογράφο με πόνο στη ράχη η οποία εντείνεται κατά την ύπτια θέση. Επίσης αυτός ο πόνος είναι η αιτία να ξυπνάει από

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΓΡΑΦΕΣ ΒΙΒΛΙΩΝ ΜΕΛΩΝ ΑΕΒΕ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΣ ΒΙΒΛΙΩΝ ΜΕΛΩΝ ΑΕΒΕ ΣΥΓΓΡΑΦΕΣ ΒΙΒΛΙΩΝ ΜΕΛΩΝ ΑΕΒΕ Στη σελίδα αυτή παρουσιάζονται τα βιβλία που έχουν γραφεί από τακτικά μέλη της Ακτινολογικής Εταιρείας Βορείου Ελλάδας και απευθύνονται στους συνάδελφους απεικονιστές. Τα βιβλία

Διαβάστε περισσότερα

Θεραπευτικές παρεμβάσεις στη Πολλαπλή Σκλήρυνση. 1. βασισμένες σε μελέτες Φάσης ΙΙΙ 2. Εγκεκριμένες από ΕΜΕΑ και FDA

Θεραπευτικές παρεμβάσεις στη Πολλαπλή Σκλήρυνση. 1. βασισμένες σε μελέτες Φάσης ΙΙΙ 2. Εγκεκριμένες από ΕΜΕΑ και FDA Θεραπευτικές παρεμβάσεις στη Πολλαπλή Σκλήρυνση 1. βασισμένες σε μελέτες Φάσης ΙΙΙ 2. Εγκεκριμένες από ΕΜΕΑ και FDA Αντώνης Ρόμπος Αναπληρωτής Καθηγητής Νευρολογίας Θεραπευτικές παρεμβάσεις στη πολλαπλή

Διαβάστε περισσότερα

Πτυχιακή εργασία Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΚΟΙΝΟΤΙΚΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΜΕ ΧΡΟΝΙΟ ΑΣΘΜΑ

Πτυχιακή εργασία Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΚΟΙΝΟΤΙΚΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΜΕ ΧΡΟΝΙΟ ΑΣΘΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή εργασία Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΚΟΙΝΟΤΙΚΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΜΕ ΧΡΟΝΙΟ ΑΣΘΜΑ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΚΥΡΙΑΚΟΣ ΛΟΙΖΟΥ ΑΡΙΘΜΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

YΠΟΤΡΟΠΙΑΖΟΥΣΕΣ ΘΡΟΜΒΩΣΕΙΣ ΩΣ ΠΡΩΤΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΟΣ. Μ.Γκάμπρα 1, Ε.Μεταξά 1. Δ.Παπαδοπούλου 1, Δ.Μιχαηλίδης 1,

YΠΟΤΡΟΠΙΑΖΟΥΣΕΣ ΘΡΟΜΒΩΣΕΙΣ ΩΣ ΠΡΩΤΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΟΣ. Μ.Γκάμπρα 1, Ε.Μεταξά 1. Δ.Παπαδοπούλου 1, Δ.Μιχαηλίδης 1, 1 Παθολογική Κλινική Νοσοκομείου Ξάνθης, 2 Τμήμα Επειγόντων Περιστατικών Νοσοκομείου Ξάνθης, 3Ογκολογική Κλινική Νοσοκομείου Αλεξανδρούπολης ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η εν τω βάθει φλεβοθρόμβωση είναι μια συνήθης επιπλοκή

Διαβάστε περισσότερα

B Μέρος (από 2) Οστά των Ακρων

B Μέρος (από 2) Οστά των Ακρων B Μέρος (από 2) Οστά των Ακρων 01/25 ΑΝΩ ΑΚΡΑ 02/25 ΑΝΩ ΑΚΡΑ Οστά της Ζώνης του Ώμου 1. Ωμοπλάτη (scapula) _Τριγωνικό οστό _Συνδέεται με την κλείδα με το ακρώμιο. 2. Κλείδα (clavicle) _Με το ένα άκρο της

Διαβάστε περισσότερα

Ενδείξεις της δοκιμασίας κόπωσης σε παιδιά με χρόνια αναπνευστικά προβλήματα. Θ. Τσιλιγιάννης

Ενδείξεις της δοκιμασίας κόπωσης σε παιδιά με χρόνια αναπνευστικά προβλήματα. Θ. Τσιλιγιάννης Ενδείξεις της δοκιμασίας κόπωσης σε παιδιά με χρόνια αναπνευστικά προβλήματα Θ. Τσιλιγιάννης Παιδίατρος Εξειδικευμένος Παιδοπνευμονολόγος Διευθυντής Παιδοπνευμονολογικού Παιδιατρική Κλινική ΜΗΤΕΡΑ Φυσική

Διαβάστε περισσότερα

ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 2012. Η ενδιαφέρουσα περίπτωση του μήνα Α Κ Τ Ι Ν Ο Λ Ο Γ Ι Κ Η Ε Τ Α Ι Ρ Ε Ι Α Β Ο Ρ Ε Ι Ο Υ Ε Λ Λ Α Δ Ο Σ

ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 2012. Η ενδιαφέρουσα περίπτωση του μήνα Α Κ Τ Ι Ν Ο Λ Ο Γ Ι Κ Η Ε Τ Α Ι Ρ Ε Ι Α Β Ο Ρ Ε Ι Ο Υ Ε Λ Λ Α Δ Ο Σ Η ενδιαφέρουσα περίπτωση του μήνα ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 2012 Α Κ Τ Ι Ν Ο Λ Ο Γ Ι Κ Η Ε Τ Α Ι Ρ Ε Ι Α Β Ο Ρ Ε Ι Ο Υ Ε Λ Λ Α Δ Ο Σ Ασθενής, 68 ετών, με πλευριτική συλλογή ΔΕ αγνώστου αιτιολογίας, προσήλθε για διερεύνηση.

Διαβάστε περισσότερα

Ο Πρόσθιος Χιαστός Σύνδεσμος του Γόνατος και η Συνδεσμοπλαστική

Ο Πρόσθιος Χιαστός Σύνδεσμος του Γόνατος και η Συνδεσμοπλαστική Ο Πρόσθιος Χιαστός Σύνδεσμος του Γόνατος και η Συνδεσμοπλαστική Ποιά είναι η ανατομική κατασκευή του γόνατος; Η άρθρωση του γόνατος σχηματίζεται από το μηριαίο οστό και από την κνήμη. Τα άκρα των οστών

Διαβάστε περισσότερα

Χειρουργική Θεραπεία των Οστεοπορωτικών Καταγμάτων

Χειρουργική Θεραπεία των Οστεοπορωτικών Καταγμάτων Χειρουργική Θεραπεία των Οστεοπορωτικών Καταγμάτων Η εμφάνιση καταγμάτων αποτελεί την κυριότερη επιπλοκή της οστεοπόρωσης. Τα περισσότερα κατάγματα επουλώνονται χωρίς να υπάρχει ανάγκη χειρουργικής επέμβασης,

Διαβάστε περισσότερα

Μιχαήλ Νικ. Πατσίκας

Μιχαήλ Νικ. Πατσίκας Ακτινολογική διερεύνηση των καταγμάτων των μακρών οστών Μιχαήλ Νικ. Πατσίκας Πτυχιούχος Κτηνιατρικής Α.Π.Θ. Πτυχιούχος Ιατρικής Α.Π.Θ Αναπληρωτής Καθηγητής Ακτινολογίας Κτηνιατρική Σχολή Α.Π.Θ. Διπλωματούχος

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΤΗΡΙΟΦΛΕΒΩΔΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ: ΣΑΝ ΣΠΑΝΙΑ ΑΙΤΙΑ ΜΕΤΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΗΣ ΑΙΜΟΡΡΑΓΙΑΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΛΑΠΑΡΟΣΚΟΠΙΚΗ ΧΟΛΟΚΥΣΤΕΚΤΟΜΗ

ΑΡΤΗΡΙΟΦΛΕΒΩΔΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ: ΣΑΝ ΣΠΑΝΙΑ ΑΙΤΙΑ ΜΕΤΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΗΣ ΑΙΜΟΡΡΑΓΙΑΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΛΑΠΑΡΟΣΚΟΠΙΚΗ ΧΟΛΟΚΥΣΤΕΚΤΟΜΗ ΣΑΝ ΣΠΑΝΙΑ ΑΙΤΙΑ ΑΠΟ ΛΑΠΑΡΟΣΚΟΠΙΚΗ Ίδρυμα, 2Β Χειρουργική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών, Αρεταίειο Νοσοκομείο, Αθήνα, 3Α Ακτινολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών, Αρεταίειο Νοσοκομείο, Αθήνα 1 Το αιμάτωμα

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΟ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗ ΣΤΗΛΗ

ΦΥΣΙΟ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗ ΣΤΗΛΗ ΦΥΣΙΟ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗ ΣΤΗΛΗ Α1-Α7 ΑΜΣΣ Μοίρες της ΣΣ Θ1-Θ12 ΘΜΣΣ Ο1-Ο5 ΟΜΣΣ Κόκκυγας Ι1-Ι5 Ιερά μοίρα Υπερηχογράφημα κύησης: Σπονδυλική στήλη εμβρύου Ανατομία ΑΜΣΣ Α1 άτλας Εγκάρσιο τρήμα Α4 εκ των άνω Σώμα

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΙΚΗ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΥΠΕΡΗΧΟΓΡΑΦΙΑ

ΙΑΤΡΙΚΗ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΥΠΕΡΗΧΟΓΡΑΦΙΑ ΙΑΤΡΙΚΗ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΥΠΕΡΗΧΟΓΡΑΦΙΑ Κλινικές εφαρμογές 4 Αιμοδυναμική μελέτη Doppler 1. Αγγεία κοιλιάς 2. Περιφερικά αγγεία Κ. Χατζημιχαήλ Υπερηχοτομογραφία Μορφολογική μελέτη Αιμοδυναμική μελέτη Doppler

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΚΤΙΝΟΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ Από το σημείο στη διάγνωση

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΚΤΙΝΟΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ Από το σημείο στη διάγνωση ΒΙΡΓΙΛΙΟΥ Σ. ΜΠΕΝΑΚΗ Επ. Καθηγητή Ακτινολογίας ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΚΤΙΝΟΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ Από το σημείο στη διάγνωση Έκδοση αναθεωρημένη ISBN 960-90471-0-6 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Σύνδροµο Καρπιαίου Σωλήνα

Σύνδροµο Καρπιαίου Σωλήνα Σύνδροµο Καρπιαίου Σωλήνα Το σύνδροµο του καρπιαίου σωλήνα είναι µία συνήθης αιτία πόνου και διαταραχής της αισθητικότητας στα χέρια. Οφείλεται σε πίεση του µέσου νεύρου στην περιοχή του καρπού. Στην περιοχή

Διαβάστε περισσότερα

Aρρυθµιογόνος δυσπλασία/ µυοκαρδιοπάθεια της δεξιάς κοιλίας: Αρκεί η απεικόνιση και ποια;

Aρρυθµιογόνος δυσπλασία/ µυοκαρδιοπάθεια της δεξιάς κοιλίας: Αρκεί η απεικόνιση και ποια; Οµάδες εργασίας Ελληνικής Καρδιολογικής Εταιρείας Ιωάννινα 26-28 Φεβρουαρίου 2015 Aρρυθµιογόνος δυσπλασία/ µυοκαρδιοπάθεια της δεξιάς κοιλίας: Αρκεί η απεικόνιση και ποια; Αγάθη-Ρόζα Βρεττού Επιµελήτρια

Διαβάστε περισσότερα

Ανατομία ΑΜΣΣ. Α4 εκ των άνω Σώμα. Α1 άτλας. Εγκάρσιο τρήμα. Εγκάρσιο τρήμα σπονδυλική αρτ. & φλέβα. Νωτιαίος μυελός

Ανατομία ΑΜΣΣ. Α4 εκ των άνω Σώμα. Α1 άτλας. Εγκάρσιο τρήμα. Εγκάρσιο τρήμα σπονδυλική αρτ. & φλέβα. Νωτιαίος μυελός Τραύμα της ΑΜΣΣ Ανατομία ΑΜΣΣ Α1 άτλας Εγκάρσιο τρήμα Α4 εκ των άνω Σώμα οδόντας Α2 άξονας Νωτιαίος μυελός Εγκάρσιο τρήμα σπονδυλική αρτ. & φλέβα Ινιακή ατλαντο - αξονική ένωση Gerlock AJ, Heller RM, Kaye

Διαβάστε περισσότερα

Ρήξη του Επιχείλιου Χόνδρου του Ισχίου Labral Tear

Ρήξη του Επιχείλιου Χόνδρου του Ισχίου Labral Tear Ρήξη του Επιχείλιου Χόνδρου του Ισχίου Labral Tear Τι είναι ο επιχείλιος χόνδρος; Ο επιχείλιος χόνδρος είναι µία δοµή από ινώδη ιστό που περιβάλλει κυκλοτερώς την κοτύλη την κοίλη δηλαδή αρθρική επιφάνεια

Διαβάστε περισσότερα

ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΙΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΠΟΥ ΧΡΗΖΟΥΝ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΡΜΗΝΕΙΑΣ. Σταυρούλα Μπουσμουκίλια Δ/ντρια Β Πνευμονολογικής κλινικής Γ.Ν.

ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΙΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΠΟΥ ΧΡΗΖΟΥΝ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΡΜΗΝΕΙΑΣ. Σταυρούλα Μπουσμουκίλια Δ/ντρια Β Πνευμονολογικής κλινικής Γ.Ν. ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΙΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΠΟΥ ΧΡΗΖΟΥΝ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΡΜΗΝΕΙΑΣ Σταυρούλα Μπουσμουκίλια Δ/ντρια Β Πνευμονολογικής κλινικής Γ.Ν. Καβάλας Ηαπλήα/α θώρακα Είναι το αρχικό απεικονιστικό εργαλείο του

Διαβάστε περισσότερα

Γ.Ν «ΑΓ.ΠΑΥΛΟΣ» ΟΡΘΟΠΑΙΔΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ

Γ.Ν «ΑΓ.ΠΑΥΛΟΣ» ΟΡΘΟΠΑΙΔΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ Γ.Ν «ΑΓ.ΠΑΥΛΟΣ» ΟΡΘΟΠΑΙΔΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ:DrΣ.ΠΑΠΑΣΤΕΡΓΙΟΥ ΡΗΞΗ ΤΕΝΟΝΤΑ ΜΕΙΖΟΝΟΣ ΘΩΡΑΚΙΚΟΥ ΜΥΟΣ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ:KOYMHΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΕΙΔΙΚΕΥΟΜΕΝΟΣ ΕΠΙΒΛΕΨΗ:ΚΑΛΥΒΑΣ ΕΥΣΤΑΘΙΟΣ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΣ Α 1 η Περίπτωση 2 η

Διαβάστε περισσότερα

Θέσεις & Αντιθέσεις στην Ιατρική. Παντελής Κρανιώτης Ακτινολόγος, Επ. Επιμελητής Β Κλινικό Εργαστήριο Ακτινολογίας ΠΓΝ Πατρών, Ρίο

Θέσεις & Αντιθέσεις στην Ιατρική. Παντελής Κρανιώτης Ακτινολόγος, Επ. Επιμελητής Β Κλινικό Εργαστήριο Ακτινολογίας ΠΓΝ Πατρών, Ρίο Θέσεις & Αντιθέσεις στην Ιατρική Παντελής Κρανιώτης Ακτινολόγος, Επ. Επιμελητής Β Κλινικό Εργαστήριο Ακτινολογίας ΠΓΝ Πατρών, Ρίο CT vs MRI Οξεία οσφυαλγία (με ή χωρίς ριζιτική συνδρομή)* Πολύ συχνό πρόβλημα

Διαβάστε περισσότερα

Γεώργιος Α. Ανδρουτσόπουλος Επίκουρος Καθηγητής Μαιευτικής - Γυναικολογίας Πανεπιστημίου Πατρών. Πυελική μάζα

Γεώργιος Α. Ανδρουτσόπουλος Επίκουρος Καθηγητής Μαιευτικής - Γυναικολογίας Πανεπιστημίου Πατρών. Πυελική μάζα Γεώργιος Α. Ανδρουτσόπουλος Επίκουρος Καθηγητής Μαιευτικής - Γυναικολογίας Πανεπιστημίου Πατρών Πυελική μάζα Επιδημιολογία Η πυελική μάζα είναι ένα σχετικά συχνό κλινικό εύρημα. Σε αρκετές περιπτώσεις

Διαβάστε περισσότερα