ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΧΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΚΑ ΜΑΚΡΟΜΟΡΙΑ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΧΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΚΑ ΜΑΚΡΟΜΟΡΙΑ"

Transcript

1 ΧΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ-ΒΙΟΛ. ΜΑΚΡΟΜΟΡΙΑ 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΧΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΚΑ ΜΑΚΡΟΜΟΡΙΑ 2010

2 2 ΧΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ-ΒΙΟΛΟΓΙΚΑ ΜΑΚΡΟΜΟΡΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΧΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ-ΒΙΟΛΟΓΙΚΑ ΜΑΚΡΟΜΟΡΙΑ Βιολογία είναι η επιστήμη που μελετά τη ζωή. Έμβια και άβια σώματα. Ζωτικές λειτουργίες ή λειτουργίες της ζωής είναι οι λειτουργίες που πρέπει να εκτελούνται (όλες ανεξαιρέτως) από ένα σώμα για να θεωρείται έμβιο (οργανισμός) και είναι οι πιο κάτω: Υψηλή οργάνωση στη δομή Κίνηση Ανάπτυξη Αναπαραγωγή Πρόσληψη τροφής Αναπνοή Απέκκριση Ερεθιστικότητα Εξέλιξη Το κύτταρο είναι η μικρότερη δομική και λειτουργική μονάδα που εκδηλώνει το φαινόμενο της ζωής. Κάθε δομή μικρότερη από το κύτταρο, όπως άτομο, μόριο, κυτταρικό οργανίδιο ανήκει στην άβια ύλη. H έμβια ύλη διέπεται από τους ίδιους φυσικοχημικούς νόμους που διέπουν και την άβια ύλη. Οι δομές των ζωντανών οργανισμών από το μικροσκοπικό μέχρι το μακροσκοπικό επίπεδο είναι οι εξής: Χημικά Άτομα < Μόρια < Κυτταρικά Οργανίδια < Κύτταρα < Ιστοί < Όργανα < Συστήματα Οργάνων < Οργανισμός. Τι υποστηρίζει η θεωρία της ενδοσυμβίωσης ; Εικ. 1.7, σελ. 4 σχολικού βιβλίου..

3 ΧΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ-ΒΙΟΛ. ΜΑΚΡΟΜΟΡΙΑ 3 Όλοι οι οργανισμοί του πλανήτη, προκαρυωτικοί ή ευκαρυωτικοί, μονοκύτταροι ή πολυκύτταροι, κατατάσσονται σε πέντε μεγάλες κατηγορίες που ονομάζονται βασίλεια. Εξαίρεση αποτελούν οι ιοί, οι οποίοι δεν κατατάσσονται σε κανένα βασίλειο. ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ

4 4 ΧΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ-ΒΙΟΛΟΓΙΚΑ ΜΑΚΡΟΜΟΡΙΑ ΧΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ Το κύτταρο αποτελείται από χημικές ουσίες οι οποίες, με τη σειρά τους, αποτελούνται από μόρια και άτομα. Άτομα είναι τα μικρότερα κομμάτια της ύλης που λαμβάνουν μέρος σε χημικές αντιδράσεις. Κάθε άτομο αποτελείται από τον πυρήνα και το ηλεκτρονικό νέφος (Εικόνα 1). Στον πυρήνα βρίσκονται τα πρωτόνια (p + -θετικό φορτίο) και τα νετρόνια (n-ουδέτερο φορτίο). Εκτός πυρήνα βρίσκονται τα ηλεκτρόνια (e - αρνητικό φορτίο). Εικόνα 1 Άτομο Ιόντα είναι άτομα ή συμπλέγματα ατόμων, που κερδίζουν ή χάνουν ηλεκτρόνια, με αποτέλεσμα να αλλοιώνεται η ηλεκτρική ουδετερότητά τους και να αναπτύσσουν αρνητικά ή θετικά φορτία. Στοιχείο είναι μια ουσία που αποτελείται από άτομα που έχουν τον ίδιο αριθμό πρωτονίων και δεν μπορεί να διασπαστεί χημικά σε άλλα απλούστερα σώματα. Μόριο είναι μια ουσία που αποτελείται από άτομα ενωμένα χημικά. Εάν τα άτομα του μορίου προέρχονται από διαφορετικά στοιχεία, τότε το μόριο θεωρείται χημική ένωση. Μοριακός τύπος γλυκόζης: C 6 H 12 O 6

5 ΧΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ-ΒΙΟΛ. ΜΑΚΡΟΜΟΡΙΑ 5 Συντακτικός τύπος γλυκόζης: Ισότοπα είναι άτομα του ίδιου στοιχείου που έχουν διαφορετικό αριθμό νετρονίων στον πυρήνα τους. ΧΗΜΙΚΟΙ ΔΕΣΜΟΙ Οι χημικοί δεσμοί είναι δυνάμεις που συνδέουν τα άτομα μεταξύ τους για να δημιουργηθούν τα μόρια. Υπάρχουν τρεις τύποι χημικών δεσμών που ενδιαφέρουν τους βιολόγους: (α) οι ιοντικοί ή ετεροπολικοί (β) οι ομοιοπολικοί και (γ) οι δεσμοί υδρογόνου Ιοντικός δεσμός είναι ο δεσμός που δημιουργείται μεταξύ ιόντων, φορτισμένων με αντίθετα φορτία, τα οποία έλκονται μεταξύ τους. Ομοιοπολικός δεσμός είναι ο δεσμός που αναπτύσσεται μεταξύ των πυρήνων των ατόμων και των κοινών ζευγών ηλεκτρονίων, τα οποία σχηματίζονται με αμοιβαία συνεισφορά ηλεκτρονίων από τα άτομα αυτά. Δεσμός υδρογόνου είναι ο δεσμός που δημιουργείται όταν ένα άτομο υδρογόνου ενωμένο με ομοιοπολικό δεσμό με άλλο άτομο, έλκεται από άλλο γειτονικό άτομο, με ασθενές αρνητικό φορτίο.

6 6 ΧΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ-ΒΙΟΛΟΓΙΚΑ ΜΑΚΡΟΜΟΡΙΑ ΝΕΡΟ Στο μόριο του νερού τα άτομα υδρογόνου και οξυγόνου ενώνονται με πολωμένο ομοιοπολικό δεσμό. Αυτό σημαίνει πως το κοινό ζεύγος ηλεκτρονίων, που σχηματίζει τον ομοιοπολικό δεσμό, είναι μετατοπισμένο προς το οξυγόνο με αποτέλεσμα να υπάρχει ένα ασθενές αρνητικό φορτίο (δ-) στο οξυγόνο και ένα ασθενές θετικό φορτίο στο υδρογόνο (δ+) (Εικόνα 2). Εικόνα 2 Οι δεσμοί στο μόριο του νερού Όταν βρεθούν μαζί πολλά μόρια νερού, τα ασθενή θετικά φορτία κάποιων μορίων νερού σχηματίζουν δεσμούς υδρογόνου με τα ασθενή αρνητικά φορτία άλλων μορίων νερού (Εικόνα 3). Εικόνα 3 Δεσμοί υδρογόνου μεταξύ μορίων νερού

7 ΧΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ-ΒΙΟΛ. ΜΑΚΡΟΜΟΡΙΑ 7 Η διάσταση του νερού παράγει ένα Η + για κάθε ΟΗ - (Η 2 Ο Η + + ΟΗ - ) και συνεπώς οι συγκεντρώσεις αυτών των ιόντων θα πρέπει να είναι ίσες στο καθαρό νερό. Πέρα από τη διάσταση του νερού, η συγκέντρωση των ιόντων Η + εξαρτάται και από τα οξέα και τις βάσεις. Οξέα είναι οι χημικές ενώσεις που αυξάνουν τη συγκέντρωση των Η + σε ένα διάλυμα, όπως το HCl (HCl H + +Cl - ). Βάσεις είναι οι χημικές ενώσεις που ελαττώνουν τη συγκέντρωσή των H +. Μερικές βάσεις ελαττώνουν τη συγκέντρωση των Η + έμμεσα, καθώς διϊστανται σε ΟΗ - που στη συνέχεια ενώνονται με Η + για να σχηματίσουν Η 2 Ο, όπως το NaOH (NaOH Na + + OH - ). Άλλες βάσεις ελαττώνουν τη συγκέντρωση των Η + προσλαμβάνοντας Η +, όπως η NH 3 (NH 3 + H + NH 4+ ). άμεσα Τα βιολογικά υγρά ανθίστανται σε αλλαγές των συγκεντρώσεων των H + και ΟΗ - (λόγω προσθήκης οξέος ή βάσης) με τη δράση των φυσικών ρυθμιστικών διαλυμάτων που ελαχιστοποιούν τις αλλαγές των συγκεντρώσεων των ιόντων αυτών. Οποιαδήποτε αξιοσημείωτη αλλαγή στο ph των κυττάρων και των υγρών των οργανισμών, πέραν των τιμών 5-8, είναι ασυμβίβαστη με τη ζωή, γιατί το ph καθορίζει τη δραστικότητα των χημικών ενώσεων, ιδιαίτερα των ενζύμων που καταλύουν τις χημικές αντιδράσεις, και γι αυτό πρέπει να είναι σταθερό ή να κυμαίνεται με μικρές αποκλίσεις. Χρησιμοποιώντας το σχολικό βιβλίο καταγράψετε τις φυσικοχημικές ιδιότητες του νερού και σημειώστε ποιες από αυτές έχουν βιολογική σημασία.

8 8 ΧΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ-ΒΙΟΛΟΓΙΚΑ ΜΑΚΡΟΜΟΡΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΚΑ ΜΑΚΡΟΜΟΡΙΑ Οι πολύπλοκες οργανικές ουσίες ονομάζονται πολυμερή ή μακρομόρια και αποτελούνται από πολλές απλές ουσίες (μονομερή) που ενώνονται μεταξύ τους όπως ενώνονται οι κρίκοι για να φτιάξουν μία αλυσίδα. Τα μακρομόρια που μας ενδιαφέρουν είναι τα πιο κάτω: Υδατάνθρακες Πρωτεΐνες Λιπίδια Νουκλεϊνικά οξέα Πολυμερισμός είναι η διαδικασία με την οποία ενώνονται πολλά μονομερή (μικρά μόρια) για να φτιάξουν ένα πολυμερές (μεγάλο μόριο). Τα μονομερή είναι τα αμινοξέα, οι μονοσακχαρίτες, η γλυκερίνη με τα λιπαρά οξέα, η χολίνη (αμίνη), οι αζωτούχες βάσεις και η φωσφορική ομάδα. Τα μονομερή ενώνονται μεταξύ τους αποβάλλοντας νερό για να φτιάξουν τα πολυμερή σύμφωνα με τη γενική αντίδραση συμπύκνωσης που φαίνεται πιο κάτω: μονομερές + μονομερές διμερές + νερό Τα πολυμερή μπορεί να διασπαστούν στα μονομερή από τα οποία έχουν προέλθει αν ενωθούν με το νερό σύμφωνα με τη γενική αντίδραση υδρόλυσης που φαίνεται πιο κάτω: διμερές + νερό μονομερές + μονομερές ΥΔΑΤΑΝΘΡΑΚΕΣ Οι υδατάνθρακες ονομάζονται και σάκχαρα. Τα σάκχαρα αποτελούν τη βασική πηγή ενέργειας. Αποτελούνται από C, H και Ο. Μπορεί να περιέχουν μικρό (3-6) ή μεγάλο (100,000) αριθμό ατόμων C. Τα μονομερή των υδατανθράκων ονομάζονται μονοσακχαρίτες ή απλά σάκχαρα, τα διμερή δισακχαρίτες και τα πολυμερή πολυσακχαρίτες. Μονοσακχαρίτες π.χ. ριβόζη και δεσοξυριβόζη (πεντόζες), γλυκόζη, φρουκτόζη και γαλακτόζη (εξόζες)

9 ΧΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ-ΒΙΟΛ. ΜΑΚΡΟΜΟΡΙΑ 9 Δισακχαρίτες π.χ. μαλτόζη (γλυκόζη + γλυκόζη), σακχαρόζη (γλυκόζη + φρουκτόζη) και λακτόζη (γλυκόζη + γαλακτόζη) Ολιγοσακχαρίτες Πολυσακχαρίτες π.χ. άμυλο, γλυκογόνο, κυτταρίνη και χιτίνη μονοσακχαρίτης + μονοσακχαρίτης δισακχαρίτης + νερό Οι εξόζες είναι μονοσακχαρίτες που αποτελούνται από έξι άτομα άνθρακα. Υπάρχουν και οι πεντόζες που αποτελούνται από πέντε άτομα άνθρακα καθώς και οι τριόζες που αποτελούνται από τρία. Οι πολυσακχαρίτες διασπώνται σε απλούστερα σάκχαρα με επίδραση όξινου διαλύματος ή ενζυμικά. Ο ομοιοπολικός δεσμός μεταξύ δύο μονοσακχαριτών ονομάζεται γλυκοσιδικός δεσμός. Το άμυλο είναι ο κύριος αποταμιευτικός πολυσακχαρίτης των φυτών. Σχηματίζεται από τον πολυμερισμό της γλυκόζης που παράγεται κατά τη φωτοσύνθεση και αποταμιεύεται σε αμυλοπλάστες που τελικά μεταβάλλονται σε αμυλόκοκκους. Όταν απαιτείται γλυκόζη το άμυλο υδρολύεται από ειδικά ένζυμα σε μαλτόζη, η οποία μετασχηματίζεται σε σακχαρόζη και μεταφέρεται έξω από τα κύτταρα μέσω των ηθμωδών σωλήνων του φυτού. Το γλυκογόνο είναι ο αποταμιευτικός πολυσακχαρίτης των ζώων. Συντίθεται στο συκώτι και στους μυς από γλυκόζη που προήλθε από τις τροφές. Η κυτταρίνη είναι δομικός πολυσακχαρίτης. Είναι, επίσης, πολυμερές της γλυκόζης. Βρίσκεται στο κυτταρικό τοίχωμα των φυτικών κυττάρων και προσδίδει σ αυτό ανθεκτικότητα. Στον άνθρωπο, περνά από το πεπτικό σύστημα χωρίς να υδρολύεται και αποβάλλεται από τα κόπρανα. Όμως, είναι σημαντική για τη σωστή λειτουργία του παχέος εντέρου αφού το διεγείρει για να παράξει βλέννα. Η χιτίνη είναι δομικός πολυσακχαρίτης. Χρησιμοποιείται συνήθως από τα αρθρόποδα για σχηματισμό του εξωσκελετού. Τα μονομερή της χιτίνης είναι αμινοσάκχαρα (σάκχαρα με άζωτο). Η ιατρική επιστήμη χρησιμοποιεί τη χιτίνη στην κατασκευή ραμμάτων.

10 10 ΧΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ-ΒΙΟΛΟΓΙΚΑ ΜΑΚΡΟΜΟΡΙΑ ΠΡΩΤΕΪΝΕΣ Οι πρωτεΐνες αποτελούν τα πλέον διαδεδομένα βιομόρια του κυττάρου και παρουσιάζουν πολλές και διαφορετικές λειτουργίες είτε ως ένζυμα ή ορμόνες, ως αντισώματα και ως μεταφορείς μορίων. Οι πρωτεΐνες παίζουν, επίσης, και δομικό ρόλο δηλαδή μπορούμε να τις παρομοιάσουμε με τούβλα με τα οποία κτίζεται το κύτταρο. Περιέχουν C, H, O και Ν καθώς και Ρ, S ή και άλλα στοιχεία. Οι πρωτεΐνες είναι πολυμερείς οργανικές ενώσεις που αποτελούνται από μία ή περισσότερες πολυπεπτιδικές αλυσίδες οι οποίες συνίστανται από αμινοξέα που συνδέονται μεταξύ τους με πεπτιδικούς δεσμούς σύμφωνα με την πιο κάτω αντίδραση: αμινοξύ + αμινοξύ διπεπτίδιο + νερό Τα αμινοξέα αποτελούνται από ένα σταθερό και από ένα μεταβλητό μέρος (Εικόνα 4). Εικόνα 4 Αμινοξύ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ Γράψετε στο τετράδιό σας την αντίδραση παραγωγής διπεπτιδίου από δύο αμινοξέα. Συνεχίστε γράφοντας την αντίδραση παραγωγής τριπεπτιδίου από διπεπτίδιο και αμινοξύ, την αντίδραση παραγωγής τετραπεπτιδίου από τριπεπτίδιο και αμινοξύ κ.ο.κ.

11 ΧΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ-ΒΙΟΛ. ΜΑΚΡΟΜΟΡΙΑ 11 Όλα τα αμινοξέα μπορούν να συντεθούν από τον οργανισμό μας εκτός από εννέα τα οποία ονομάζονται απαραίτητα αμινοξέα και πρέπει να τα παίρνουμε έτοιμα από την τροφή μας. Η πολυπεπτιδική αλυσίδα έχει τρεις χαρακτηριστικές δομές (πρωτοταγής, δευτεροταγής, τριτοταγής) που οφείλονται στα διάφορα είδη δεσμών και αλληλεπιδράσεων μεταξύ των ομάδων των αμινοξέων. Η πρωτοταγής δομή είναι η αλληλουχία των αμινοξέων στην πολυπεπτιδική αλυσίδα. Η σειρά αυτή καθορίζεται από εντολές που δίνει το γενετικό υλικό. Στην πρωτοταγή δομή λαμβάνονται υπόψην οι ομοιοπολικοί δεσμοί. Γνωρίζοντας την πρωτοταγή δομή γνωρίζουμε πόσα, ποια αμινοξέα και με ποια σειρά βρίσκονται στην πολυπεπτιδική αλυσίδα. Η δευτεροταγής δομή μιας πολυπεπτιδικής αλυσίδας μπορεί να είναι είτε α έλικα είτε β-πτυχωμένο πεδίο. Σε αυτή τη δομή λαμβάνονται υπόψην οι δεσμοί υδρογόνου μεταξύ των C=O και Ν-Η ομάδων των πεπτιδικών δεσμών. Η τριτοταγής δομή είναι η τελική διαμόρφωση δηλαδή το τελικό σχήμα που μπορεί να πάρει μια πολυπεπτιδική αλυσίδα στο χώρο. Σε αυτή τη δομή λαμβάνονται υπόψην 4 είδη δεσμών μεταξύ των πλευρικών ομάδων (R) των αμινοξέων της αλυσίδας: (α) δεσμοί υδρογόνου (β) ιοντικοί δεσμοί (γ) δισουλφιδικές γέφυρες (ομοιοπολικοί δεσμοί) (δ) υδρόφοβες αλληλεπιδράσεις Οι δισουλφιδικοί δεσμοί (δισουλφιδικές γέφυρες) είναι οι πιο ισχυροί από τους δεσμούς της τριτοταγούς δομής και είναι αυτοί που διατηρούν το σχήμα της πρωτεΐνης. Με εξαίρεση τους δισουλφιδικούς δεσμούς, οι άλλοι χημικοί δεσμοί είναι σχετικά ασθενείς, αλλά η συνολική τους επίδραση σε ένα μόριο είναι πολύ ισχυρή και καθοριστική για την τελική τρισδιάστατη δομή του μορίου (στερεοδιάταξη). Όταν μια πρωτεΐνη βρεθεί σε συνθήκες ακραίου pη ή υψηλής θερμοκρασίας τότε χάνει την τριτοταγή της δομή δηλαδή το σχήμα της. Λέμε τότε ότι η πολυπεπτιδική αλυσίδα υπέστηκε αποδιάταξη.

12 12 ΧΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ-ΒΙΟΛΟΓΙΚΑ ΜΑΚΡΟΜΟΡΙΑ Αν οι συνθήκες ακραίου ph η/και θερμοκρασίας δεν είναι έντονες, τότε αν επαναφέρουμε την πολυπεπτιδική αλυσίδα στο φυσιολογικό περιβάλλον, αυτή μπορεί να επανακτήσει το αρχικό της σχήμα δηλαδή να υποστεί αναδιάταξη. Όμως, αν οι συνθήκες είναι πολύ έντονες ή συνεχίζονται για μεγάλο χρονικό διάστημα η αποδιάταξη μπορεί να είναι μόνιμη δηλαδή μη αναστρέψιμη. Το φαινόμενο αυτό ονομάζεται μετουσίωση. Χαρακτηριστικό παράδειγμα μετουσίωσης είναι η μόνιμη αλλαγή που υπόκειται η πρωτεΐνη του ασπραδιού του αυγού (ωαλβουμίνη) όταν τηγανίζεται το αυγό. Το ασπράδι από υδαρές και διαφανές μετατρέπεται σε στερεό και άσπρο. Η αλλαγή είναι μόνιμη δηλαδή αν επαναφέρουμε τις συνθήκες σε κανονική θερμοκρασία, το ασπράδι δεν πρόκειται να ξαναγίνει όπως ήταν αρχικά. Μία πρωτεΐνη με περισσότερες από μία πολυπεπτιδικές αλυσίδες έχει τεταρτοταγή δομή. Κάθε πολυπεπτιδική αλυσίδα γράφεται πάντα με την αμινομάδα στο αριστερό άκρο της και την καρβοξυλομάδα στο δεξιό. Τα πρωτεϊνικά μόρια διαθέτουν στο μόριό τους, όπως και τα αμινοξέα από τα οποία προέρχονται, καρβοξυλομάδα (-COOH) και αμινομάδα (-NH 2 ). Συνεπώς, δρουν άλλοτε ως οξέα και άλλοτε ως βάσεις (αμφολυτική δράση), ανάλογα με το ph του περιβάλλοντος, δεσμεύοντας έτσι μεγάλες ποσότητες βάσεων ή οξέων, διατηρώντας έτσι το ph μέσα σε στενά πλαίσια. Ένα ρυθμιστικό διάλυμα δρα προσλαμβάνοντας Η + από το διάλυμα όταν είναι σε περίσσεια και προσφέροντας Η + όταν αυτά έχουν ελαττωθεί. Σύμφωνα με τα πιο πάνω μπορούμε να πούμε ότι οι πρωτεΐνες δρουν σαν ρυθμιστικά διαλύματα μέσα στα κύτταρα.

13 ΧΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ-ΒΙΟΛ. ΜΑΚΡΟΜΟΡΙΑ 13 ΛΙΠΑΡΕΣ ΟΥΣΙΕΣ-ΛΙΠΙΔΙΑ Οι λιπαρές ουσίες ή λιπίδια είναι μία μεγάλη κατηγορία διαφορετικών χημικά ενώσεων με κοινό γνώρισμα ότι διαλύονται στους ίδιους κοινούς, μη πολικούς διαλύτες (π.χ. αιθέρας, χλωροφόρμιο). Τα λίπη είναι το κυριότερο αποταμιευτικό καύσιμο των οργανισμών. Περιέχουν C, H και O με μεγαλύτερη αναλογία C και Η από τους υδατάνθρακες και γι αυτό απελευθερώνουν περισσότερη ενέργεια. Οι κυριότερες κατηγορίες λιπιδίων είναι τα ουδέτερα λίπη, τα φωσφολιπίδια και τα στεροειδή. Λιπαρές ουσίες Ουδέτερα λίπη π.χ. τριγλυκερίδια φωσφορολιπίδια Στεροειδή π.χ. χοληστερίνη, αναπαραγωγικές ορμόνες Τα ουδέτερα λίπη είναι συνήθως τα τριγλυκερίδια που είναι τριεστέρες γλυκερόλης με κεκορεσμένα και ακόρεστα λιπαρά οξέα. Δημιουργούνται με την πιο κάτω χημική αντίδραση: CH 2 OH HOOC.R CH 2 OOCR CHOH + HOOC.R CH OOCR + 3H 2 O CH 2 OH HOOC.R CH 2 OOCR γλυκερόλη λιπαρά οξέα τριγλυκερίδιο Τα φωσφολιπίδια είναι σύνθετες οργανικές ενώσεις που αποτελούνται από φωσφατιδικό οξύ και μία αζωτούχο βάση. Το φωσφατιδικό οξύ είναι εστέρας της γλυκερόλης της οποίας μία από τις πρωτοταγείς αλκοόλες είναι εστεροποιημένη με φωσφορικό οξύ, ενώ η άλλη από τις πρωτοταγείς αλκοολικές ομάδες και η δευτεροταγής αλκοολική ομάδα είναι εστεροποιημένες με λιπαρά οξέα.

14 14 ΧΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ-ΒΙΟΛΟΓΙΚΑ ΜΑΚΡΟΜΟΡΙΑ Τα φωσφολιπίδια συγκροτούν τις βιολογικές μεμβράνες σχηματίζοντας διπλοστοιβάδες. Τα στεροειδή είναι παράγωγα της χοληστερόλης. Η χοληστερόλη ή χοληστερίνη είναι χρήσιμη διότι είναι η πρώτη ύλη για τις στεροειδείς ορμόνες αλλά και διότι διατηρεί τη ρευστότητα των ζωικών μεμβρανών. Είναι βλαβερή διότι, μαζί με τα κορεσμένα λιπαρά οξέα δημιουργεί αθηρωματικές πλάκες κλείνοντας τις αρτηρίες προκαλώντας έτσι την στεφανιαία νόσο και εγκεφαλικά επεισόδια. ΝΟΥΚΛΕΪΝΙΚΑ ΟΞΕΑ Αποτελούνται από C, H, O, N και P. Δομικές τους μονάδες τα νουκλεοτίδια. Κάθε νουκλεοτίδιο αποτελείται από μία αζωτούχα βάση (πουρίνη ή πυριμιδίνη), ένα σάκχαρο (ριβόζη ή δεσοξυριβόζη) και ένα μόριο φωσφορικού οξέος. Υπάρχουν δύο είδη: DNA και RNA που διαφέρουν ως προς το σάκχαρό τους. To DNA είναι ένα δίκλωνο, δεξιόστροφο (διπλή έλικα) μόριο νουκλεϊκού οξέος, που αποτελείται από δύο περιελισσόμενες αλυσίδες νουκλεοτιδίων ενωμένων μεταξύ τους σε κάθε αλυσίδα με γέφυρες φωσφορικού οξέος. Οι γέφυρες αυτές ονομάζονται φωσφοδιεστερικοί δεσμοί και ο καθένας τους δημιουργείται ανάμεσα στο 5 άτομο C μίας δεσοξυριβόζης και στο 3 άτομο C της επόμενης δεσοξυριβόζης της ίδιας αλυσίδας. Οι δύο αλυσίδες ενώνονται μεταξύ τους με δεσμούς υδρογόνου μέσω των βάσεων και είναι συμπληρωματικές και αντιπαράλληλες. Συμπληρωματικές είναι γιατί η σειρά των βάσεων των νουκλεοτιδίων της μίας αλυσίδας καθορίζει αυστηρά και τη σειρά των βάσεων της άλλης αλυσίδας και αντιπαράλληλες γιατί στη μία αλυσίδα υπάρχει κατεύθυνση 3 5 και στην άλλη 5 3. Σε κάθε βήμα της δεξιόστροφης περιέλιξης του DNA υπάρχουν 10 ζεύγη νουκλεοτιδίων με συνολικό μήκος 34Å. Η διπλή έλικα του DNA έχει σταθερή διάμετρο σε όλο το μήκος της.

15 ΧΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ-ΒΙΟΛ. ΜΑΚΡΟΜΟΡΙΑ 15

16 16 ΧΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ-ΒΙΟΛΟΓΙΚΑ ΜΑΚΡΟΜΟΡΙΑ Λεξιλόγιο Βιολογία Ζωτικές λειτουργίες Απέκκριση Ερεθιστικότητα Εξέλιξη Άβια και έμβια σώματα Άτομο Μόριο Κύτταρο Ιστός Όργανο Οργανικό σύστημα ή σύστημα οργάνων Ενδοσυμβίωση Βασίλειο Προκαρυωτικός και ευκαρυωτικός οργανισμός Πρωτόνιο Νετρόνιο Ηλεκτρόνιο Ιόν Στοιχείο Χημική ένωση Μοριακός τύπος Συντακτικός τύπος Ισότοπο Χημικός δεσμός Ιοντικός ή ετεροπολικός δεσμός Ομοιοπολικός δεσμός Δεσμός υδρογόνου Πολωμένος ομοιοπολικός δεσμός Οξύ Βάση ph Φυσικοχημικές ιδιότητες νερού Συνάφεια Συνοχή Ειδική θερμοχωρητικότητα Θερμική διαστολή Πολυμερή Μακρομόρια

17 ΧΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ-ΒΙΟΛ. ΜΑΚΡΟΜΟΡΙΑ 17 Υδατάνθρακας Σάκχαρο Πρωτεΐνη Λιπίδιο Λιπαρή ουσία Νουκλεϊνικό οξύ Πολυμερισμός Μονομερές Διμερές Συμπύκνωση Υδρόλυση Ένζυμο Μονοσακχαρίτης Δισακχαρίτης Πολυσακχαρίτης Εξόζη Πεντόζη Τριόζη Γλυκοσιδικός δεσμός Κυτταρίνη Χιτίνη Γλυκογόνο Άμυλο Πολυπεπτιδική αλυσίδα Αμινοξύ Διπεπτίδιο Πρωτοταγής δομή Δευτεροταγής δομή Τριτοταγής δομή Τεταρτοταγής δομή Απαραίτητα αμινοξέα Δισουλφιδικές γέφυρες Ουδέτερα λίπη Τριγλυκερίδια Φωσφορολιπίδια Στεροειδές λιπίδιο Χοληστερίνη ή χοληστερόλη Αθηρωματικές πλάκες Νουκλεοτίδιο Αζωτούχα βάση

18 18 ΧΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ-ΒΙΟΛΟΓΙΚΑ ΜΑΚΡΟΜΟΡΙΑ Συμπληρωματικές αλυσίδες Αντιπαράλληλες αλυσίδες

19 ΧΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ-ΒΙΟΛ. ΜΑΚΡΟΜΟΡΙΑ 19 Ερωτήσεις 1. Ποιες είναι οι ιδιότητες της ζωής και τι παραδείγματα μπορείτε να αναφέρετε για κάθε μία από αυτές; 2. Πώς εξηγεί (πολύ περιληπτικά) η θεωρία της ενδοσυμβίωσης την εξέλιξη της ζωής προς το ευκαρυωτικό κύτταρο; 3. Ποιες ενώσεις ονομάζονται ισομερείς; 4. Το παρακάτω σχήμα δείχνει τη διάταξη των ηλεκτρονίων σε ένα διατομικό μόριο. Μπορείτε να βρείτε αν πρόκειται για στοιχείο ή ένωση, πόσοι χημικοί δεσμοί δημιουργούνται, τι είδους είναι οι δεσμοί και αν είναι πολωμένοι; 5. Πώς θα σχεδιάζατε ένα δεσμό υδρογόνου μεταξύ ενός μορίου νερού και ενός μορίου αμμωνίας; 6. Ποια η βιολογική σημασία των δεσμών υδρογόνου στην φυσική κατάσταση του νερού; 7. Ποιος δεσμός ονομάζεται πολωμένος; 8. Τι είναι η επιφανειακή τάση του νερού; 9. Ποιες φυσικοχημικές ιδιότητες του νερού σχετίζονται με τη διατήρηση σταθερής της θερμοκρασίας του σώματος στους ανώτερους οργανισμούς; 10. Πού οφείλεται το γεγονός ότι όταν βράζουμε νερό μέσα σε μεταλλικό δοχείο, πρώτα θερμαίνονται τα τοιχώματα του δοχείου και μετά η μάζα του νερού; 11. Πού οφείλεται κυρίως το ότι αυξάνεται ελάχιστα η θερμοκρασία του αέρα μόλις αρχίζει να βρέχει ή να χιονίζει; 12. Ποιο από τα υλικά σώματα χαρτί, επιτραπέζιο άλας, κερί, ζάχαρη και ζυμαρικά είναι υδρόφοβο; 13. Τι γνωρίζετε για τον αμφολυτικό χαρακτήρα των αμινοξέων;

20 20 ΧΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ-ΒΙΟΛΟΓΙΚΑ ΜΑΚΡΟΜΟΡΙΑ 14. Σε τι δεσμούς οφείλονται οι δομές της α-έλικας και της β- πτυχωτής επιφάνειας στις πρωτεΐνες; 15. Πού οφείλονται οι δομικές διαφορές μεταξύ κυτταρίνης, αμύλου και γλυκογόνου, αφού και οι τρεις πολυσακχαρίτες αποτελούνται από γλυκόζη; 16. Τι καλείται συμπληρωματικότητα αζωτούχων βάσεων και πού εμφανίζεται; 17. Ποιοι δεσμοί ονομάζονται ανυδριτικοί ; 18. Ποια είναι τα 30 απαραίτητα δομικά μονομερή των μακρομορίων των οργανισμών; 19. Μπορείτε να ονομάσετε πέντε διαφορετικά βιομόρια (μονομερή ή πολυμερή) που περιέχουν άζωτο; 20. Ένα εννιαπεπτίδιο υδρολύθηκε με τρία διαφορετικά ένζυμα και σχημάτισε πέντε διαφορετικά μικρότερα πεπτίδια (αλα-λευασπ-τυρ-βαλ-λευ, τυρ-βαλ-λευ, Ν-γλυ-προ-λευ, ασπ-τυρ-βαλ-λευ, Ν-γλυ-προ-λευ-αλα-λευ). Ποια είναι η πρωτοταγής δομή του εννιαπεπτιδίου; 21. Πόσες δομές α-έλικας έχει η πρωτεΐνη του παρακάτω σχήματος; 22. Πώς η θερμοκρασία και το ph επηρεάζουν τη στερεοδιάταξη μιας πολυπεπτιδικής αλυσίδας; 23. Γιατί αλλάζει η λειτουργία ενός πεπτιδίου, αν αλλάξει η σειρά κάποιων αμινοξέων στο μόριό του; 24. Γράψτε την αντίδραση της γλυκίνης με την αλανίνη. Ποιο διπεπτίδιο σχηματίζεται; 25. Τι δείχνει το παρακάτω σχήμα;

21 ΧΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ-ΒΙΟΛ. ΜΑΚΡΟΜΟΡΙΑ Τι διαφορά έχει ο γλυκοζιτικός δεσμός της μαλτόζης από της σακχαρόζης; 27. Ποιος είναι ο μοριακός τύπος του πολυσακχαρίτη που αποτελείται από δέκα μόρια γλυκόζης; 28. Από άποψη υγείας είναι προτιμώτερο να καταναλώνουμε υδρογονωμένα φυτικά έλαια ή μη υδρογονωμένα ; 29. Πώς αντιδρούν τα φωσφορολιπίδια όταν βρεθούν σε υδάτινο περιβάλλον και γιατί; 30. Γιατί τα φυτά αποθηκεύουν ως ενεργειακές ουσίες τους υδατάνθρακες, ενώ τα ζώα αποθηκεύουν τα λιπίδια; 31. Τι είναι η χοληστερόλη, γιατί έχει μεγάλη βιολογική σημασία και πότε είναι επιβλαβής για τον άνθρωπο; 32. Πόσα μόρια νερού αποσπάστηκαν για το σχηματισμό ενός μορίου δεσοξυριβοζονουκλεϊκού οξέος που αποτελείται από 60 νουκλεοτίδια; 33. Το παρακάτω σχέδιο δείχνει ένα μονομερές. Ποιο είναι αυτό, τι είναι τα Α, Β, και Γ, τι υπάρχει στην κορυφή του πενταγώνου Β και πώς θα αριθμούσατε τις γωνίες του; 34. Γιατί υπάρχει μόνο μία μορφή DNA στο χώρο, ενώ υπάρχουν διάφορες μορφές RNA; 35. Ένα τμήμα DNA έχει 10 φωσφοδιεστερικούς δεσμούς και 15 δεσμούς υδρογόνου. Πόσες A, T, G και C περιέχει; 36. Τι νομίζετε ότι θα συμβεί αν θερμάνουμε ένα διάλυμα δίκλωνου δεσοξυριβοζονουκλεϊκού οξέος; 37. Ποιo από τα 20 αμινοξέα βρίσκεται σε μεγάλο ποσοστό σε μία πολυπεπτιδική αλυσίδα με πολλούς δισουλφιδικούς δεσμούς και ποια πέντε αμινοξέα είναι υδρόφιλα (βλ. εικ σελ.29 σχολικού βιβλίου);

22 22 ΧΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ-ΒΙΟΛΟΓΙΚΑ ΜΑΚΡΟΜΟΡΙΑ 38. Ποιες από τις χημικές ενώσεις που βρίσκονται στο κύτταρο χρησιμεύουν ως δομικά συστατικά, ως υλικά από την αποικοδόμηση των οποίων λαμβάνεται ενέργεια και ως εφεδρικά ή αποταμιευτικά υλικά; 39. Ποια είναι τα πιο σύνθετα μακρομόρια με κριτήριο την ποικιλομορφία τους και ποιες είναι οι λειτουργίες αυτών; 40. Στο παρακάτω τμήμα DNA πόσα νουκλεοτίδια υπάρχουν, πόσοι δεσμοί υδρογόνου και πόσοι φωσφοδιεστερικοί δεσμοί δημιουργούνται, ποιο είναι το ποσοστό (%) των αζωτούχων βάσεων και ποιος είναι ο προσανατολισμός του αριστερού κλώνου (από πάνω προς τα κάτω); 41. (Εισαγωγικές 2003) α) Σε ποια κατηγορία οργανικών ενώσεων ανήκουν τα μόρια Α και Β που φαίνονται πιο κάτω; β) Να γράψετε τη χημική αντίδραση μεταξύ των ενώσεων Α και Β και να ονομάσετε το χημικό δεσμό. γ) Να εξηγήσετε γιατί αν αλλάξει η σειρά κάποιων αμινοξέων στο μόριο μιας πρωτεΐνης αλλάζει και η λειτουργία που αυτή εκτελεί. δ) Να περιγράψετε και να εξηγήσετε σε συντομία τα τέσσερα επίπεδα οργάνωσης των πρωτεϊνών.

23 ΧΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ-ΒΙΟΛ. ΜΑΚΡΟΜΟΡΙΑ (Εισαγωγικές 2005) Το σχεδιάγραμμα παριστάνει ένα μικρό πολυπεπτίδιο που αποτελείται από οκτώ (8) αμινοξέα (κ ρ): α) (i) Να ονομάσετε το μέρος Α του πολυπεπτιδίου. (ii) Να ονομάσετε το χημικό δεσμό με τον οποίο συνδέονται τα αμινοξέα μεταξύ τους. β) Να εξηγήσετε γιατί οι πρωτεΐνες δρουν ως ρυθμιστικά διαλύματα. 43. (Εισαγωγικές 2004) Το πιο κάτω σχεδιάγραμμα δείχνει τμήμα DNA: α) Να ονομάσετε: i. Τις χημικές ενώσεις Α, Β και Γ. ii. Τη δομική μονάδα του DNA που σχηματίζουν οι ενώσεις Α, Β και Γ β) Να γράψετε τα ζεύγη Δ και Ε των αζωτούχων βάσεων που φαίνονται στο σχεδιάγραμμα. Να δικαιολογήσετε την απάντηση σας. γ) Αν το ποσοστό της γουανίνης σε ένα μόριο DNA είναι 20%, ποιο είναι το ποσοστό της θυμίνης σε αυτό; Να δικαιολογήσετε την απάντηση σας. 44. (Εισαγωγικές 2005) α) Να εξηγήσετε γιατί η μεγάλη ειδική θερμοχωρητικότητα του νερού είναι πολύ σημαντική τόσο στο επίπεδο των οργανισμών όσο και στο κυτταρικό επίπεδο. β) Γιατί οι γιατροί συστήνουν την κατανάλωση ψωμιού ολικής αλέσεως, που είναι πλούσιο σε κυτταρίνη; γ) Να γράψετε δύο ιδιότητες των ουδέτερων λιπών και τη βιολογική σημασία της κάθε ιδιότητας.

24 24 ΧΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ-ΒΙΟΛΟΓΙΚΑ ΜΑΚΡΟΜΟΡΙΑ 45. (Εισαγωγικές 2004) Στο πιο κάτω σχεδιάγραμμα φαίνεται η συμπεριφορά των μορίων μίας κατηγορίας λιπαρών ουσιών σε υδάτινο περιβάλλον. α) Να ονομάσετε την κατηγορία των ουσιών αυτών. Τι παριστάνουν τα γράμματα Α και Β; β) Να γράψετε δύο ιδιότητες των λιπών και τη βιολογική σημασία της καθεμίας. γ) Τι είναι η χοληστερίνη; Να αναφέρετε ένα λόγο για τον οποίο θεωρείται αναγκαία για τον οργανισμό μας και ένα για τον οποίο θεωρείται βλαβερή. 46. (Ενιαίες 2003) α) Μια πρωτεΐνη χάνει τη λειτουργικότητα της όταν θερμανθεί στους 85 ο C. Πώς ονομάζεται το φαινόμενο αυτό και πού οφείλεται; β) Να γράψετε τρεις λειτουργίες των πρωτεϊνών γ) Να ονομάσετε 3 πολυσακχαρίτες και να γράψετε το βιολογικό ρόλο του καθενός 47. (Ενιαίες 2004) Η πιο κάτω ένωση είναι ένα διπεπτίδιο: Το διπεπτίδιο υδρολύεται με τη βοήθεια ενζύμων με αποτέλεσμα να προκύπτουν κατά σειρά δύο αμινοξέα, η γλυκίνη και η αλανίνη. α) Να γράψετε τους χημικούς τύπους των δύο αμινοξέων. β) Ποιο άλλο προϊόν σχηματίζεται από την ένωση των δύο αμινοξέων εκτός από το διπεπτίδιο; γ) Πού βρίσκουν οι οργανισμοί τα αναγκαία για αυτούς αμινοξέα για τη σύνθεση των πρωτεϊνών τους;

25 ΧΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ-ΒΙΟΛ. ΜΑΚΡΟΜΟΡΙΑ (Ενιαίες 2004) α) Γιατί η υπερβολική κατανάλωση κορεσμένων τριγλυκεριδίων πρέπει να αποφεύγεται; β) Γιατί οι πολικές αρκούδες έχουν παχύ στρώμα λίπους κάτω από το δέρμα τους; γ) Τι είναι η χοληστερίνη, γιατί έχει μεγάλη βιολογική σημασία και πότε θεωρείται επικίνδυνη για τον άνθρωπο; 49. (Ενιαίες 2005) Τα σχεδιαγράμματα παριστάνουν δύο μόρια φωσφορολιπιδίων (το ένα μόριο σε απλοποιημένη μορφή). α) Να ονομάσετε τα μέρη του φωσφορολιπιδίου με τα γράμματα Α και Β. Να γράψετε μία δομική διαφορά μεταξύ ουδετέρων λιπών και φωσφορολιπιδίων. β) Να εξηγήσετε γιατί το διαιτολόγιο μας δε πρέπει να είναι πλούσιο σε κορεσμένα λίπη. γ) Να περιγράψετε και να δικαιολογήσετε τη διάταξη των φωσφορολιπιδίων στην κυτταρική μεμβράνη.

26 26 ΧΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ-ΒΙΟΛΟΓΙΚΑ ΜΑΚΡΟΜΟΡΙΑ Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής 1.Τι από τα παρακάτω απεικονίζεται στο σχήμα; a. Πεντόζη b. Εξόζη c. Πουρίνη d. Πυριμιδίνη e. Γλυκερόλη 2.Ποιες από τις παρακάτω αντιδράσεις γίνονται με αποβολή μορίων νερού; a.αμινοξέα πολυπεπτίδια b.μονοσακχαρίτες πολυσακχαρίτες c.νουκλεοτίδια νουκλεϊκά οξέα d.λιπαρά οξέα + γλυκερίνη τριεστέρες γλυκερίνης e.όλες οι παραπάνω 3.Στο σχήμα του διπεπτιδίου που ακολουθεί τα βέλη δείχνουν a. Δύο ομοιοπολικούς δεσμούς στο ίδιο αμινοξύ b. Δύο ομοιοπολικούς δεσμούς σε διαφορετικά αμινοξέα c. Δύο πεπτιδικούς δεσμούς d. Έναν ομοιοπολικό και ένα πεπτιδικό δεσμό e. Δύο δεσμούς υδρογόνου 4.Ποια από τις παρακάτω προτάσεις χαρακτηρίζει τα αμινοξέα; a. Είναι ανόργανα οξέα b. Είναι ισχυρά οργανικά οξέα c. Ενώνονται μεταξύ τους με πεπτιδικό δεσμό d. Περιέχουν στο μόριό τους τις ομάδες COOH και NO 2 e. Είναι μακρομόρια 5.Ποιο από τα παρακάτω είναι δισακχαρίτης; a. Γλυκοζη b. Γαλακτόζη c. Σακχαρόζη d. Άμυλο e. Χιτίνη

27 ΧΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ-ΒΙΟΛ. ΜΑΚΡΟΜΟΡΙΑ 27 6.Ποιο από τα παρακάτω αποδίδει περισσότερη ενέργεια ανά γραμμάριο; a. Λιπίδιο b. Γλυκόζη c. Άμυλο d. Πρωτεΐνη e. Γλυκογόνο 7.(Ολυμπιάδα 2003) Δεν αποτελεί ιδιότητα του νερού: a. Είναι διαλύτης πολικών μορίων b. Έχει υψηλη ειδική θερμοχωρητικότητα c. Έχει μεγάλη επιφανειακή τάση d. Είναι διαλύτης μη πολικών μορίων e. Έχει μικρό ιξώδες 8.(Ολυμπιάδα 2003) Ένα από τα πιο κάτω είναι λανθασμένο: a. Οι πλευρικές ομάδες των αμινοξέων μπορεί να είναι υδρόφιλες ή υδρόφοβες b. Η πρωτοταγής δομή των πρωτεϊνών είναι η αλληλουχία των αμινοξέων c. Οι πρωτεΐνες με δύο πολυπεπτιδικές αλυσίδες δεν είναι τεταρτοταγείς d. Οι β-πτυχωτές επιφάνειες αναφέρονται ως δευτεροταγή πρωτεϊνική δομή e. Οι δισουλφιδικοί δεσμοί απαντώνται και στις πρωτεΐνες 9.(Ολυμπιάδα 2003) Ποια από τις παρακάτω λειτουργίες δεν εκτελείται από πρωτεΐνες; a. Κατάλυση αντιδράσεων b. Δόμηση οργανιδίων c. Αποθήκευση πληροφοριών d. Ορμονική ρύθμιση e. Μεταφορά ουσιών 10.(Ολυμπιάδα 2003) Όλα όσα αναφέρονται στην κυτταρίνη είναι ορθά εκτός από το ότι a. Συντίθεται από τα ίδια μονομερή όπως το άμυλο και το γλυκογόνο b. Δεν βρίσκεται στα ζώα c. Αποτελεί ζωντανό μέρος του φυτικού κυττάρου d. Διασπάται παρέχοντας ενέργεια στο στομάχι μερικών ζώων e. Διασπάται από την κυτταρινάση σε βακτήρια και μύκητες

28 28 ΧΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ-ΒΙΟΛΟΓΙΚΑ ΜΑΚΡΟΜΟΡΙΑ 11.(Ολυμπιάδα 2004) Απαραίτητα αμινοξέα χαρακτηρίζονται αυτά που a. Πρέπει να παράγονται ανά πάσα στιγμή σους ζωικούς οργανισμούς b. Κατασκευάζουν οι φυτικοί οργανισμοί c. Είναι απαραίτητα για τη διατροφή των φυτικών οργανισμών d. Κατασκευάζει κάποιος ζωικός οργανισμός με τροποποίηση οργανικών ουσιών e. Πρέπει οι ζωικοί οργανισμοί να προσλαμβάνουν με την τροφή τους 12.(Ολυμπιάδα 2004) Ποιο δεσμοί απαντώνται σε ένα μόριο DNA; a. Φωσφοδιεστερικοί b. Υδρογόνου c. Γλυκοζιτικοί d. Το a και το b e. Το a, το b και το c 13.(Ολυμπιάδα 2005) Τα στοιχεία που αποτελούν το 96% της μάζας όλων των οργανισμών είναι: a. H, C, N, O b. C, Na, P, O c. H, C, O, Na d. C, N, H, S e. C, N, O, Si 14.(Ολυμπιάδα 2005) Ποιος από τους πιο κάτω μοριακούς τύπους αναφέρεται σε αμινοξύ; a. C 2 H 5 OH b. NH 4 NO 3 c. C 57 H 104 O 6 d. NH 2 CH 2 COOH e. C 6 H 12 O 6 15.(Ολυμπιάδα 2005) Είναι ο αποταμιευτικός πολυσακχαρίτης των ζώων: a. Γλυκογόνο b. Άμυλο c. Γλυκόζη d. Γλυκαγόνη e. Κυτταρίνη

29 ΧΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ-ΒΙΟΛ. ΜΑΚΡΟΜΟΡΙΑ (Ολυμπιάδα 2005) Ποια βέλη δείχνουν πεπτιδικό δεσμό; a. 2 b. 4 και 5 c. 1 d. 2 και 3 e (Ολυμπιάδα 2005) Η αλλαγή που συμβαίνει σε μία πρωτεΐνη όταν μετουσιώνεται έχει να κάνει με a. Τους πεπτιδικούς δεσμούς b. Τους δεσμούς υδρογόνου c. Το σχήμα και τη λειτουργικότητά της d. Το σχήμα της e. Το σχήμα της, τη λειτουργικότητά της και τη διαμόρφωσή της στο χώρο 18.(Ολυμπιάδα 2005) Το σχέδιο παριστάνει ένα μόριο a. Μαλτόζης b. Λακτόζης c. Αμυλόζης d. Σακχαρόζης e. Αμύλου 21. (Ολυμπιάδα 2005) Όλα τα νουκλεϊκά οξέα a. Είναι πολυμερή των νουκλεοτιδίων b. Είναι πολυμερή αμινοξέων c. Αποτελούνται από διπλή έλικα d. Αποτελούνται από μονή έλικα e. Περιέχουν δεσοξυριβόζη

30 30 ΧΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ-ΒΙΟΛΟΓΙΚΑ ΜΑΚΡΟΜΟΡΙΑ Γράψτε ποιες από τις προτάσεις είναι σωστές (Σ) και ποιες είναι λάθος (Λ): 1. Ο δεσμός υδρογόνου αναπτύσσεται και μεταξύ ατόμων του ίδιου μορίου. 2. Είναι δυνατή η δημιουργία δεσμού υδρογόνου μεταξύ ΝΗ 3 και Η 2 Ο. 3. Η σειρά ισχύος των δεσμών ή δυνάμεων είναι: ομοιοπολικός>δεσμός υδρογόνου>ιοντικός>van der Waals. 4. Το ph είναι 4 όταν [ΟΗ - ]= Το καθαρό νερό έχει μεγαλύτερο ιξώδες από το αίμα. 6. Για να αυξηθεί η θερμοκρασία του νερού κατά 1 o C απαιτείται μεγάλο ποσό ενέργειας. 7. Η επιφανειακή τάση οφείλεται στις ελκτικές δυνάμεις των μορίων των υγρών. 8. Το νερό έχει τη μεγαλύτερη πυκνότητα στους 4 o C. 9. Οι αλυσίδες των μακρομορίων σχηματίζονται λόγω του τετρασθενούς C. 10. Η υδρόλυση των πεπτιδίων είναι μία αναβολική αντίδραση. 11. Οι μονοσακχαρίτες στο κύτταρο βρίσκονται με την κυκλική τους μορφή. 12. Η ριβόζη είναι ένας μονοσακχαρίτης. 13. Η γλυκόζη και η γαλακτόζη έχουν τον ίδιο συντακτικό τύπο. 14. Η φρουκτόζη έχει καρβονυλομάδα και είναι μία κετο-εξόζη. 15. Η κυτταρίνη είναι ένας δομικός πολυσακχαρίτης με διακλαδισμένο μόριο. 16. Στο μόριο της χιτίνης υπάρχει άζωτο. 17. Τα λιπαρά οξέα ενώνονται στη γλυκερόλη με την καρβοξυλομάδα τους. 18. Τα στερεά λίπη είναι πλούσια σε ακόρεστα λιπαρά οξέα. 19. Τα ουδέτερα λίπη είναι πιο παχυντικά σε σχέση με τους δισακχαρίτες. 20. Η πολική ομάδα των φωσφολιπιδίων μπορεί να είναι η χολίνη.

31 ΧΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ-ΒΙΟΛ. ΜΑΚΡΟΜΟΡΙΑ Το κολλαγόνο είναι μία μεταφορική πρωτεΐνη, όπως και η αιμοσφαιρίνη. 22. Σε pη 2 εξουδετερώνεται η αρνητικά φορτισμένη πλευρική ομάδα του γλουταμινικού οξέος. 23. Η τρυπτοφάνη είναι ένα υδρόφιλο αμινοξύ. 24. Ένα πεπτίδιο με 20 αμινοξέα μπορεί να έχει διαφορετικές αλυσίδες αμινοξέων. 25. Η αρχή των πεπτιδικών αλυσίδων γίνεται πάντα από την αμινομάδα του πρώτου αμινοξέος. 26. Η λυσοζύμη έχει α-έλικα στο μόριο της γιατί σχηματίζονται δεσμού υδρογόνου κάθε 8 αμινοξέα. 27. Παράδειγμα υδρόφοβων αλληλεπιδράσεων είναι οι δισουλφιδικοί δεσμοί των πεπτιδίων. 28. Η πρωτοταγής δομή της αμυλάσης καθορίζεται γενετικά. 29. Τα αμινοξέα είναι αμφολυτικά μόρια, ανάλογα με το ph του διαλύματός. 30. Οι πρωτεΐνες των βακτηρίων των θερμών πηγών μετουσιώνονται στους 40 ο C. 31. Το DNA έχει τεταρτοταγή δομή. 32. Η κυτοσίνη είναι μία πουρίνη γιατί περιέχει άζωτο στο μόριό της. 33. Ένα μόριο RNA πού έχει 80 αδενίνες, έχει και 80 ουρακίλες. 34. Ένα μόριο DNA με 500 ζεύγη βάσεων, έχει 499 φωσφοδιεστερικούς δεσμούς. 35. Υπάρχουν 4 είδη DNA και 4 είδη RNA. 36. Οι δύο αλυσίδες του DNA είναι συμπληρωματικές, αλλά όχι αντιπαράλληλες. 37. Ένα μόριο DNA 100 νουκλεοτιδίων και με ποσοστό αδενίνης 20% έχει 90 δεσμούς υδρογόνου. 38. Ένα γνωστό νουκλεοτίδιο είναι το ADP. 39. H αδενίνη και η θυμίνη συνδέονται πάντα στο 1 άτομο C της πεντόζης. 40. Το DNA έχει αρνητικό φορτίο και είναι ένα πολύ ασθενές οξύ.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΧΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΚΑ ΜΑΚΡΟΜΟΡΙΑ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΧΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΚΑ ΜΑΚΡΟΜΟΡΙΑ 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΧΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΚΑ ΜΑΚΡΟΜΟΡΙΑ Οι James Watson Francis Crick δίπλα το μοντέλο της διπλής έλικας του DNA που τους εξασφάλισε το Βραβείο Νόμπελ. 2013 2 ΧΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ-ΒΙΟΛΟΓΙΚΑ ΜΑΚΡΟΜΟΡΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΓΑΝΙΚΕΣ ΟΥΣΙΕΣ. 1. (α) Ποιο μόριο απεικονίζεται στο σχεδιάγραμμα; (β) Ποια είναι η απλούστερη μορφή του R;

ΟΡΓΑΝΙΚΕΣ ΟΥΣΙΕΣ. 1. (α) Ποιο μόριο απεικονίζεται στο σχεδιάγραμμα; (β) Ποια είναι η απλούστερη μορφή του R; ΟΡΓΑΝΙΚΕΣ ΟΥΣΙΕΣ 1. (α) Ποιο μόριο απεικονίζεται στο σχεδιάγραμμα; (β) Ποια είναι η απλούστερη μορφή του R; (γ) Ποιο μέρος του μορίου προσδίδει σε αυτό όξινες ιδιότητες; (δ) Ποιο μέρος του μορίου προσδίδει

Διαβάστε περισσότερα

Είναι σημαντικές επειδή: Αποτελούν βασικά δοµικά συστατικά του σώµατος Εξυπηρετούν ενεργειακές ανάγκες Ασκούν έλεγχο σε όλες τις βιοχηµικές διεργασίες

Είναι σημαντικές επειδή: Αποτελούν βασικά δοµικά συστατικά του σώµατος Εξυπηρετούν ενεργειακές ανάγκες Ασκούν έλεγχο σε όλες τις βιοχηµικές διεργασίες ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ ΕΝΟΤΗΤΑ 2: Η ΧΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ 2.1 ΒΑΣΙΚΕΣ ΧΗΜΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ, 5 9 (απλή αναφορά) 2.2 ΤΟ ΝΕΡΟ ΚΑΙ Η ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΤΟΥ ΣΗΜΑΣΙΑ, 9 14 (απλή αναφορά), 2.4 ΟΡΓΑΝΙΚΕΣ ΟΥΣΙΕΣ, σελ. 20 36 Οργανικές Ουσίες

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΟΡΓΑΝΙΚΕΣ ΟΥΣΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. 3. Πώς ονομάζεται η βιοχημική αντίδραση της συνένωσης των δύο μορίων; Συμπύκνωση

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΟΡΓΑΝΙΚΕΣ ΟΥΣΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. 3. Πώς ονομάζεται η βιοχημική αντίδραση της συνένωσης των δύο μορίων; Συμπύκνωση ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΟΡΓΑΝΙΚΕΣ ΟΥΣΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ Α ΖΗΤΗΜΑ: 1. Ποιο μόριο απεικονίζεται στο σχεδιάγραμμα; Γλυκόζη 2. Εάν δύο τέτοια μόρια ενωθούν μαζί τι θα προκύψει; Μαλτόζη 3. Πώς ονομάζεται η

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα πριν τις εξετάσεις. Καλό διάβασμα Καλή επιτυχία

Θέματα πριν τις εξετάσεις. Καλό διάβασμα Καλή επιτυχία Θέματα πριν τις εξετάσεις Καλό διάβασμα Καλή επιτυχία 2013-2014 Θέματα πολλαπλής επιλογής Μετουσίωση είναι το φαινόμενο α. κατά το οποίο συνδέονται δύο αμινοξέα για τον σχηματισμό μιας πρωτεΐνης β. κατά

Διαβάστε περισσότερα

Τράπεζα Θεμάτων Βιολογίας Β' Λυκείου 2014-2015 Κεφάλαιο 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1

Τράπεζα Θεμάτων Βιολογίας Β' Λυκείου 2014-2015 Κεφάλαιο 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΓΗ_Β_ΒΙΟ_0_14306 - Β1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Ι. Στην ακόλουθη εικόνα παρουσιάζονται σχηματικά δύο χημικές αντιδράσεις. Να απαντήσετε στις ερωτήσεις: α) Πώς χαρακτηρίζονται τα χημικά μόρια Α και Β; Πώς χαρακτηρίζεται

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΠΑΙΔΕΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ:Ν.ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΗΣ 2 Η ΧΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ 3 1. Ποια είναι τα επίπεδα οργάνωσης της ζωής και ποια τα χημικά χαρακτηριστικά της; Στην

Διαβάστε περισσότερα

οµή και λειτουργία των µεγάλων βιολογικών µορίων

οµή και λειτουργία των µεγάλων βιολογικών µορίων οµή και λειτουργία των µεγάλων βιολογικών µορίων οµή και λειτουργία των µεγάλων βιολογικών µορίων κατηγορίες υδατάνθρακες πρωτεΐνες νουκλεϊνικά οξέα λιπίδια Οι πρωτεΐνες, υδατάνθρακες, νουκλεϊνικά οξέα

Διαβάστε περισσότερα

Οι δευτερογενείς µεταβολίτες

Οι δευτερογενείς µεταβολίτες Οι δευτερογενείς µεταβολίτες Είναιταπροϊόνταδευτερογενούςµεταβολισµού. Μερικοί γνωστοί δευτερογενείς µεταβολίτες είναι η µορφίνη, ήκαφεΐνη, το καουτσούκ κ.ά. Ο ρόλος τους φαίνεται να είναι οικολογικής

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Ο H XHΜΕΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ. Χημεία της ζωής 1

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Ο H XHΜΕΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ. Χημεία της ζωής 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Ο H XHΜΕΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ Χημεία της ζωής 1 2.1 ΒΑΣΙΚΕΣ ΧΗΜΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ Η Βιολογία μπορεί να μελετηθεί μέσα από πολλά και διαφορετικά επίπεδα. Οι βιοχημικοί, για παράδειγμα, ενδιαφέρονται περισσότερο

Διαβάστε περισσότερα

Χημική σύσταση του κυττάρου

Χημική σύσταση του κυττάρου 1 Χημική σύσταση του κυττάρου Τα χημικά στοιχεία, που συμμετέχουν στη δομή των βιολογικών μορίων, συγκαταλέγονται στα στοιχεία που συνθέτουν τον φλοιό της γης. Όλοι οι οργανισμοί από τον πιο απλό μέχρι

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 2. Copyright The McGraw-Hill Companies, Inc. 2011 Utopia Publishing, All rights reserved

Κεφάλαιο 2. Copyright The McGraw-Hill Companies, Inc. 2011 Utopia Publishing, All rights reserved Κεφάλαιο 2 1 Copyright The McGraw-Hill Companies, Inc. 2011 Utopia Publishing, All rights reserved ΟΡΓΑΝΙΚΗ ΜΟΡΙΑΚΗ ΔΟΜΗ ΤΩΝ ΖΩΝΤΑΝΩΝ ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ «Οργανική» ένωση αναφέρεται σε ενώσεις του C Συμμετέχουν

Διαβάστε περισσότερα

Χηµεία-Βιοχηµεία Τεχνολογικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2001

Χηµεία-Βιοχηµεία Τεχνολογικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2001 Χηµεία-Βιοχηµεία Τεχνολογικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2001 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Ζήτηµα 1ο 1. Να γράψετε στο τετράδιό σας το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση: Η σταθερά Κ w στους 25 ο C έχει τιµή 10-14 : α.

Διαβάστε περισσότερα

1.1. Να γράψετε στο τετράδιό σας το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση:

1.1. Να γράψετε στο τετράδιό σας το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση: ΘΕΜΑ 1o 1.1. Να γράψετε στο τετράδιό σας το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση: Η σταθερά Κ w στους 25 ο C έχει τιµή 10-14 : α. µόνο στο καθαρό νερό β. σε οποιοδήποτε υδατικό διάλυµα γ. µόνο σε

Διαβάστε περισσότερα

2.4 ΟΡΓΑΝΙΚΕΣ ΟΥΣΙΕΣ. Οι οργανικές ουσίες είναι εξαιρετικά χρήσιμες για όλους τους ζωντανούς οργανισμούς για τρεις κύριους λόγους:

2.4 ΟΡΓΑΝΙΚΕΣ ΟΥΣΙΕΣ. Οι οργανικές ουσίες είναι εξαιρετικά χρήσιμες για όλους τους ζωντανούς οργανισμούς για τρεις κύριους λόγους: 2.4 ΟΡΓΑΝΙΚΕΣ ΟΥΣΙΕΣ Οι οργανικές ουσίες είναι εξαιρετικά χρήσιμες για όλους τους ζωντανούς οργανισμούς για τρεις κύριους λόγους: (α) Αποτελούν βασικά δομικά συστατικά του σώματος (β) Εξυπηρετούν ενεργειακές

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα Χηµείας - Βιοχηµείας Τεχνoλογικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000

Θέµατα Χηµείας - Βιοχηµείας Τεχνoλογικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000 Θέµατα Χηµείας Βιοχηµείας Τεχνoλογικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 000 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Ζήτηµα 1ο Να γράψετε στο τετράδιό σας το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση: 1.1. Ένα υδατικό διάλυµα χαρακτηρίζεται ουδέτερο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΜΟΡΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ. Τι γνωρίζετε για τους υδατάνθρακες;

ΤΑ ΜΟΡΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ. Τι γνωρίζετε για τους υδατάνθρακες; 1 ΤΑ ΜΟΡΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ Το κύτταρο αποτελείται από χηµικές ενώσεις, στις οποίες περιλαµβάνονται τα µικρά βιολογικά µόρια και τα βιολογικά µακροµόρια. Στα µικρά βιολογικά µόρια ανήκουν, τα ανόργανα στοιχεία

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα Χηµείας - Βιοχηµείας Τεχνoλογικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000. Να γράψετε στο τετράδιό σας το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση:

Θέµατα Χηµείας - Βιοχηµείας Τεχνoλογικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000. Να γράψετε στο τετράδιό σας το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση: Ζήτηµα 1ο Θέµατα Χηµείας - Βιοχηµείας Τεχνoλογικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 000 Να γράψετε στο τετράδιό σας το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση: 1.1. Ένα υδατικό διάλυµα χαρακτηρίζεται ουδέτερο στους

Διαβάστε περισσότερα

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2012-2013 Σελίδα 2 από 35 Ενότητα πρώτη Η χημεία της ζωής Ενότητα πρώτη Η χημεία της ζωής Α. Σύντομη παρουσίαση της θεωρίας Χαρακτηριστικά

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ 1 ο 1.1. Να γράψετε στο τετράδιό σας το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση:

ΘΕΜΑ 1 ο 1.1. Να γράψετε στο τετράδιό σας το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση: ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΤΑΞΗ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΡΙΤΗ 5 ΙΟΥΝΙΟΥ 2001 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ): ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ:

Διαβάστε περισσότερα

Ε νότητα 1 ΧΗΜΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΚΥΤΤΑΡΟΥ. Ενδεικτική διδακτική προσέγγιση ΓΕΝΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ

Ε νότητα 1 ΧΗΜΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΚΥΤΤΑΡΟΥ. Ενδεικτική διδακτική προσέγγιση ΓΕΝΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ Ενδεικτική διδακτική προσέγγιση Ε νότητα 1 ΧΗΜΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΚΥΤΤΑΡΟΥ ΓΕΝΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ 30 Στο τέλος της διδασκαλίας της ενότητας αυτής ο μαθητής θα πρέπει να έχει: Διαπιστώσει ότι τα χημικά στοιχεία που

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Β ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Β ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Β ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΜΕ ANIMATIONS ΚΑΙ ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑΤΑ Παν. Πάλλα - ΕΚΦΕ Ν. ΣΜΥΡΝΗΣ 1 ΜΙΑ ΕΙΚΟΝΑ ΧΙΛΙΕΣ ΛΕΞΕΙΣ Η παρουσίαση ακολουθεί τη σειρά των περιεχομένων του βιβλίου Βιολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ) 2008 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ

ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ) 2008 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ) 2008 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1ο Για τις ερωτήσεις 1.1 και 1.2 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΜΟΥ (YΠΟ ΕΚ ΟΣΗ): ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ

ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΜΟΥ (YΠΟ ΕΚ ΟΣΗ): ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΜΟΥ (YΠΟ ΕΚ ΟΣΗ): ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ (Περιέχει 67 ερωτήσεις θεωρίας µε απαντήσεις, 116 ασκήσεις ανοικτού- κλειστού τύπου µε µ

Διαβάστε περισσότερα

Χαρίλαος Μέγας Ελένη Φωτάκη Ελευθέριος Νεοφύτου

Χαρίλαος Μέγας Ελένη Φωτάκη Ελευθέριος Νεοφύτου Χαρίλαος Μέγας Ελένη Φωτάκη Ελευθέριος Νεοφύτου Απαντήσεις στις ερωτήσεις: Πρόλογος Το βιβλίο αυτό γράφτηκε για να βοηθήσει το μαθητή της Γ Γυμνασίου στην κατανόηση των θεμελιωδών γνώσεων της Βιολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ 2014-15

ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ 2014-15 ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ 2014-15 Θέμα 2ο 2ο ΓΕΛ Χαλανδρίου Βιολογία Β Λυκείου Περιεχόμενα ΘΕΜΑ 14306... 2 ΘΕΜΑ 14351... 2 ΘΕΜΑ 14360... 3 ΘΕΜΑ 14363... 3 ΘΕΜΑ 14364... 4 ΘΕΜΑ 14366... 5 ΘΕΜΑ 14367... 5 ΘΕΜΑ 14369...

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ Οι οργανισμοί εξασφαλίζουν ενέργεια, για τις διάφορες λειτουργίες τους, διασπώντας θρεπτικές ουσίες που περιέχονται στην τροφή τους. Όμως οι φωτοσυνθετικοί

Διαβάστε περισσότερα

Τράπεζα Θεμάτων. Βιολογίας Β Γενικού Ημερήσιου Λυκείου

Τράπεζα Θεμάτων. Βιολογίας Β Γενικού Ημερήσιου Λυκείου 1 Τράπεζα Θεμάτων Βιολογίας Β Γενικού Ημερήσιου Λυκείου Χανιά 2014-2015 2 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Κεφάλαιο 1ο 4-21 σελ. Θέμα Β 22-33 σελ. Θέμα Δ Κεφάλαιο 2ο 35-55 σελ. Θέμα Β 56-72 σελ. Θέμα Δ Κεφάλαιο 3ο 74 76 σελ.

Διαβάστε περισσότερα

β. [Η 3 Ο + ] > 10-7 Μ γ. [ΟΗ _ ] < [Η 3 Ο + ]

β. [Η 3 Ο + ] > 10-7 Μ γ. [ΟΗ _ ] < [Η 3 Ο + ] ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΤΑΞΗ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 6 ΙΟΥΝΙΟΥ 2003 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ): ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΣΥΝΟΛΟ

Διαβάστε περισσότερα

Τράπεζα Θεμάτων Βιολογίας Β Γενικού. Ημερήσιου Λυκείου. Ομαδοποιημένα ανά κεφάλαιο. (σχολικό έτος 2014-2015)

Τράπεζα Θεμάτων Βιολογίας Β Γενικού. Ημερήσιου Λυκείου. Ομαδοποιημένα ανά κεφάλαιο. (σχολικό έτος 2014-2015) Τράπεζα Θεμάτων Βιολογίας Β Γενικού Ημερήσιου Λυκείου Ομαδοποιημένα ανά κεφάλαιο (σχολικό έτος 2014-2015) Ιωαννίδης Θωμάς Βιολόγος 11 ου ΓΕΛ Ηρακλείου 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Εξεταστέα Ύλη 2014-15.. σελ.3 1 ο Κεφάλαιο..σελ.

Διαβάστε περισσότερα

Β. ΚΑΜΙΝΕΛΛΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα).

Β. ΚΑΜΙΝΕΛΛΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα). ΒΙΟΛΟΓΙΑ Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα). Είδη οργανισμών Υπάρχουν δύο είδη οργανισμών: 1. Οι μονοκύτταροι, που ονομάζονται μικροοργανισμοί

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Θέμα: ΜΕΤΟΥΣΙΩΣΗ ΠΡΩΤΕΪΝΩΝ (άσκηση 7 του εργαστηριακού οδηγού) Μέσος χρόνος πειράματος: 45 λεπτά Α. ΑΝΑΛΩΣΙΜΑ Εργαλεία

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ (ΕΚΠΑ) ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΑΚ.ΕΤΟΥΣ 2014-2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ

ΙΑΤΡΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ (ΕΚΠΑ) ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΑΚ.ΕΤΟΥΣ 2014-2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΙΑΤΡΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ (ΕΚΠΑ) ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΑΚ.ΕΤΟΥΣ 2014-2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ Θέματα 1. Ποια είναι η δομή και τα βασικά χαρακτηριστικά των λιπαρών οξέων 2. Πώς απομακρύνονται

Διαβάστε περισσότερα

συμπεριφέρεται ως α. βάση. β. οξύ. γ. πρωτονιοδότης. δ. αμφολύτης. Μονάδες 5

συμπεριφέρεται ως α. βάση. β. οξύ. γ. πρωτονιοδότης. δ. αμφολύτης. Μονάδες 5 ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΤΑΞΗ ΘΕΜΑ 1 ο ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 2 ΙΟΥΝΙΟΥ 2006 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ): ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Βιολογίας Μάθημα: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΥΤΤΑΡΟΥ Γ εξάμηνο 2014-2015 Διαλέξεις κάθε Τρίτη 13-15 μ.μ. και Παρασκευή 11-13

Τμήμα Βιολογίας Μάθημα: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΥΤΤΑΡΟΥ Γ εξάμηνο 2014-2015 Διαλέξεις κάθε Τρίτη 13-15 μ.μ. και Παρασκευή 11-13 Τμήμα Βιολογίας Μάθημα: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΥΤΤΑΡΟΥ Γ εξάμηνο 2014-2015 Διαλέξεις κάθε Τρίτη 13-15 μ.μ. και Παρασκευή 11-13 Ισιδώρα Παπασιδέρη, Καθηγήτρια...για περισσότερα... http://kyttariki.biol.uoa.gr, ttp://multimedia.biol.uoa.gr

Διαβάστε περισσότερα

Μονάδες 5 1.2.α. Να γράψετε στο τετράδιό σας τον παρακάτω πίνακα σωστά συμπληρωμένο.

Μονάδες 5 1.2.α. Να γράψετε στο τετράδιό σας τον παρακάτω πίνακα σωστά συμπληρωμένο. ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΤΑΞΗ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕ ΕΞΕΣΑΕΙ Γ ΣΑΞΗ ΕΝΙΑΙΟΤ ΛΤΚΕΙΟΤ ΔΕΤΣΕΡΑ 12 ΙΟΤΝΙΟΤ 2000 ΕΞΕΣΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΣΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΣΕΤΘΤΝΗ (ΚΤΚΛΟ ΣΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗ): ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΝΟΛΟ ΕΛΙΔΩΝ: ΕΠΣΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 2ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ. 1.4. Να συμπληρώσετε στο τετράδιό σας τις παρακάτω χημικές εξισώσεις:

ΑΡΧΗ 2ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ. 1.4. Να συμπληρώσετε στο τετράδιό σας τις παρακάτω χημικές εξισώσεις: ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΡΙΤΗ 30 ΜΑΪΟΥ 2006 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ) ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ

Διαβάστε περισσότερα

1.1 Η συζυγής βάση του Η 2 SO 4 είναι α. SO 4 2. β. HSO 4. γ. H 2 SO 3. δ. H 2 S. Μονάδες 5

1.1 Η συζυγής βάση του Η 2 SO 4 είναι α. SO 4 2. β. HSO 4. γ. H 2 SO 3. δ. H 2 S. Μονάδες 5 ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΤΑΞΗ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΥΤΕΡΑ 7 ΙΟΥΝΙΟΥ 2004 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ): ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΣΥΝΟΛΟ

Διαβάστε περισσότερα

Ανακτήθηκε από την ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΚΛΙΜΑΚΑ http://edu.klimaka.gr ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ

Ανακτήθηκε από την ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΚΛΙΜΑΚΑ http://edu.klimaka.gr ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 10 ΙΟΥΛΙΟΥ 2009 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Επειδή στο σχολικό βιβλίο Βιολογία Β Γενικού Λυκείου Γενικής παιδείας πρόσφατα προστέθηκαν ερωτήσεις και άλλαξε η αρίθμηση των προϋπαρχουσών ασκήσεων,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΤΑΞΗ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΤΑΞΗ 2 ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΘΕΜΑ 1 ο ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΑΒΒΑΤΟ 23 ΜΑΪΟΥ 2009 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ): ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα ιάλεξης ΠΡΩΤΕΪΝΕΣ - ΕΝΖΥΜΑ ΠΡΩΤΕΪΝΕΣ. ιαχωρισµός Αµινοξέων

Θέµατα ιάλεξης ΠΡΩΤΕΪΝΕΣ - ΕΝΖΥΜΑ ΠΡΩΤΕΪΝΕΣ. ιαχωρισµός Αµινοξέων MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΠΡΩΤΕΪΝΕΣ - ΕΝΖΥΜΑ Θέµατα ιάλεξης οµή, αριθµός και διαχωρισµός των αµινοξέων Ένωση αµινοξέων µε τον πεπτιδικό δεσµό

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ. δ. S 2 Μονάδες 4

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ. δ. S 2 Μονάδες 4 ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΑΒΒΑΤΟ 26 ΜΑΪΟΥ 2007 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ) ΣΥΝΟΛΟ

Διαβάστε περισσότερα

1.2. Να γράψετε στο τετράδιό σας την παρακάτω πρόταση. Από τα παρακάτω ζεύγη ουσιών ρυθµιστικό διάλυµα είναι το α. HF / NaF.

1.2. Να γράψετε στο τετράδιό σας την παρακάτω πρόταση. Από τα παρακάτω ζεύγη ουσιών ρυθµιστικό διάλυµα είναι το α. HF / NaF. ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΤΑΞΗ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΥΤΕΡΑ 10 ΙΟΥΝΙΟΥ 2002 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ): ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΣΥΝΟΛΟ

Διαβάστε περισσότερα

Γ ΤΑΞΗ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

Γ ΤΑΞΗ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΤΑΞΗ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΕΤΑΡΤΗ 16/04/2014 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 1 ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΟΚΤΩ (8) ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Για τις ερωτήσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ-ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΧΗΜΕΙΑ-ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΧΗΜΕΙΑ-ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑΤΑ ΘΕΜΑ Α Για τις προτάσεις Α1 και Α να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της πρότασης και, δίπλα, το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή επιλογή. Α1. Ποιο

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ ΚΑΙ ΖΩΝΤΑΝΟΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ

ΧΗΜΕΙΑ ΚΑΙ ΖΩΝΤΑΝΟΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑ ΚΑΙ ΖΩΝΤΑΝΟΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΕΠΑΛ Γ Τάξη Ι.Ε.Π. 2015 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Μονάδες 6 ΘΕΜΑ Β. ιαθέτουμε υδατικό διάλυμα CH 3 COONa συγκέντρωσης 0,1 Μ ( ιάλυμα 1 ). Β1. Να υπολογίσετε το ph του διαλύματος 1.

Μονάδες 6 ΘΕΜΑ Β. ιαθέτουμε υδατικό διάλυμα CH 3 COONa συγκέντρωσης 0,1 Μ ( ιάλυμα 1 ). Β1. Να υπολογίσετε το ph του διαλύματος 1. ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 21 ΜΑΪΟΥ 2010 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ) ΣΥΝΟΛΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΘΕΜΑ A ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 12 ΙΟΥΝΙΟΥ 2013 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΗΡΑΚΛΕΙΤΟΣ

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΗΡΑΚΛΕΙΤΟΣ ΚΩΛΕΤΤΗ 19-21 -10681 210 3824614 210 3847670 www.irakleitos.gr ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β') ΤΕΤΑΡΤΗ 4 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ) 2006 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ

ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ) 2006 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ) 006 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1ο Για τις ερωτήσεις 1.1 και 1. να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. Για τις ερωτήσεις Α1 έως Α3 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. Για τις ερωτήσεις Α1 έως Α3 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Για τις ερωτήσεις Α1 έως Α3 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. Α1. Το συζυγές οξύ της ΝΗ 3 είναι: α. ΝΗ 2 - β.νa

Διαβάστε περισσότερα

Οργανική Χημεία. Κεφάλαιο 28: Βιομόρια-λιπίδια

Οργανική Χημεία. Κεφάλαιο 28: Βιομόρια-λιπίδια Οργανική Χημεία Κεφάλαιο 28: Βιομόρια-λιπίδια 1. Γενικά Λιπίδια: οργανικά μόρια που απαντούν στη φύση και απομονώνονται κατά την εκχύληση κυττάρων ή ιστών με άπολους οργανικούς διαλύτες Δύο γενικές κατηγορίες

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΑΝΑΠΝΟΗ. Καρβουντζή Ηλιάνα Βιολόγος

ΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΑΝΑΠΝΟΗ. Καρβουντζή Ηλιάνα Βιολόγος ΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΑΝΑΠΝΟΗ Η τροφή αποτελείται και από ουσίες μεγάλου μοριακού βάρους (πρωτεΐνες, υδατάνθρακες, λιπίδια, νουκλεϊνικά οξέα). Οι ουσίες αυτές διασπώνται (πέψη) σε απλούστερες (αμινοξέα, απλά σάκχαρα,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΨΗ ΚΑΙ ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗ ΤΩΝ ΘΡΕΠΤΙΚΩΝ ΟΥΣΙΩΝ

ΠΕΨΗ ΚΑΙ ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗ ΤΩΝ ΘΡΕΠΤΙΚΩΝ ΟΥΣΙΩΝ 8. Σημειώστε με ποιους από τους παρακάτω τρόπους δρα το σάλιο: α. συμβάλλει στην πέψη των πρωτεϊνών β. συμμετέχει στη δημιουργία βλωμού (μπουκιάς) γ. συμβάλλει στην καθαριότητα των δοντιών δ. λειαίνει

Διαβάστε περισσότερα

Ι. Στην ακόλουθη εικόνα παρουσιάζονται σχηματικά δύο χημικές αντιδράσεις. Να απαντήσετε στις ερωτήσεις:

Ι. Στην ακόλουθη εικόνα παρουσιάζονται σχηματικά δύο χημικές αντιδράσεις. Να απαντήσετε στις ερωτήσεις: ΘΕΜΑ Β: Ι. Στην ακόλουθη εικόνα παρουσιάζονται σχηματικά δύο χημικές αντιδράσεις. Να απαντήσετε στις ερωτήσεις: α) Πώς χαρακτηρίζονται τα χημικά μόρια Α και Β; Πώς χαρακτηρίζεται η χημική αντίδραση Γ και

Διαβάστε περισσότερα

Ζεύγη βάσεων ΓΕΝΕΤΙΚΗ. 2. Δομή νουκλεϊκών οξέων. Φωσφοδιεστερικός δεσμός

Ζεύγη βάσεων ΓΕΝΕΤΙΚΗ. 2. Δομή νουκλεϊκών οξέων. Φωσφοδιεστερικός δεσμός Ζεύγη βάσεων Αδενίνη Θυμίνη Γουανίνη Κυτοσίνη ΓΕΝΕΤΙΚΗ Φωσφοδιεστερικός δεσμός 2. Δομή νουκλεϊκών οξέων ΝΟΥΚΛΕΪΚΑ ΟΞΕΑ ΣΥΣΤΑΣΗ ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ ΣΕ ΟΡΓΑΝΙΚΕΣ ΕΝΩΣΕΙΣ ΜΙΚΡΟΜΟΡΙΑ ΜΑΚΡΟΜΟΡΙΑ 1. Αμινοξέα πρωτεϊνες

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογία και αρχές Βιοδιάβρωσης Πολυμερές Μονομερές

Βιολογία και αρχές Βιοδιάβρωσης Πολυμερές Μονομερές Βιολογία και αρχές Βιοδιάβρωσης Τα χημικά στοιχεία που συνθέτουν τους οργανισμούς. Στον φλοιό της γης απαντώνται 92 στοιχεία, απαραίτητα για την ζωή είναι τα 27, από τα οποία τα πιο σημαντικά είναι τα

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ) 2004

ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ) 2004 ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ) 004 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1ο Για τις ερωτήσεις 1.1 και 1. να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ & ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β )

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ & ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ & ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 04/06/2014 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΘΕΜΑ Α A1. γ A2. δ A3. α) Σ β) Λ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΥ ΓΕΝΙΚΥ ΛΥΚΕΙΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 24 ΜΑΪΥ 2013 ΕΞΕΤΑΖΜΕΝ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ-ΒΙΧΗΜΕΙΑ ΤΕΧΝΛΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΣ ΤΕΧΝΛΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ) ΣΥΝΛ ΣΕΛΙΔΩΝ:

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ) 2013 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ

ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ) 2013 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ) 013 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ A Στις ερωτήσεις Α1 και Α να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ. της Νικολέτας Ε. 1. Να οξειδωθούν και να παράγουν ενέργεια. (ΚΑΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ)

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ. της Νικολέτας Ε. 1. Να οξειδωθούν και να παράγουν ενέργεια. (ΚΑΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ) ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ της Νικολέτας Ε. 3ο Κεφάλαιο Περιληπτική Απόδοση 3.1. Ενέργεια και οργανισμοί Όλοι οι οργανισμοί προκειμένου να επιβιώσουν και να επιτελέσουν τις λειτουργίες τους χρειάζονται

Διαβάστε περισσότερα

ΓΩΝΙΕΣ φ, ψ ΚΑΙ ΕΠΙΤΡΕΠΤΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΠΟΛΥΠΕΠΤΙΔΙΚΗΣ ΑΛΥΣΙΔΑΣ

ΓΩΝΙΕΣ φ, ψ ΚΑΙ ΕΠΙΤΡΕΠΤΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΠΟΛΥΠΕΠΤΙΔΙΚΗΣ ΑΛΥΣΙΔΑΣ ΓΩΝΙΕΣ φ, ψ ΚΑΙ ΕΠΙΤΡΕΠΤΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΠΟΛΥΠΕΠΤΙΔΙΚΗΣ ΑΛΥΣΙΔΑΣ ΜΕΤΡΗΣΗ ΤΗΣ ΓΩΝΙΑΣ φ φ Ccarbonyl n Ccarbonyl n N Cα n Ccarbonyl n-1 Cα n N φ Ccarbonyl n-1 ΜΕΤΡΗΣΗ ΤΗΣ ΓΩΝΙΑΣ ψ φ ψ Ccarbonyl n N (Ca

Διαβάστε περισσότερα

3. Το σχεδιάγραμμα παρουσιάζει τομή ανθρώπινου πεπτικού συστήματος.

3. Το σχεδιάγραμμα παρουσιάζει τομή ανθρώπινου πεπτικού συστήματος. ΠΕΠΤΙΚΟ 1. Α. Να γράψετε τα είδη των δοντιών Α, Β, Γ, Δ και τα μέρη του δοντιού Ε Μ. Β. Πόσα δόντια έχει ένα παιδί 3 χρόνων; Γ. Ποιοι αδένες αφήνουν το έκκριμά τους στη στοματική κοιλότητα και ποιο το

Διαβάστε περισσότερα

3.1 Ενέργεια και οργανισμοί..σελίδα 2 3.2 Ένζυμα βιολογικοί καταλύτες...σελίδα 4 3.3 Φωτοσύνθεση..σελίδα 5 3.4 Κυτταρική αναπνοή.

3.1 Ενέργεια και οργανισμοί..σελίδα 2 3.2 Ένζυμα βιολογικοί καταλύτες...σελίδα 4 3.3 Φωτοσύνθεση..σελίδα 5 3.4 Κυτταρική αναπνοή. 5ο ΓΕΛ ΧΑΛΑΝΔΡΙΟΥ Μ. ΚΡΥΣΤΑΛΛΙΑ 2/4/2014 Β 2 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 Ενέργεια και οργανισμοί..σελίδα 2 3.2 Ένζυμα βιολογικοί καταλύτες...σελίδα 4 3.3 Φωτοσύνθεση..σελίδα 5 3.4 Κυτταρική

Διαβάστε περισσότερα

Οργανική Χημεία. Κεφάλαιο 26: Βιομόρια: υδατάνθρακες

Οργανική Χημεία. Κεφάλαιο 26: Βιομόρια: υδατάνθρακες Οργανική Χημεία Κεφάλαιο 26: Βιομόρια: υδατάνθρακες 1. Γενικά Ενώσεις που απαντούν σε κάθε ζωντανό οργανισμό Άμυλο και ζάχαρη στις τροφές και κυτταρίνη στο ξύλο, χαρτί και βαμβάκι είναι καθαροί υδατάνθρακες

Διαβάστε περισσότερα

Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΧΗΜΕΙΑ ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ÊÏÑÕÖÇ ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ

Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΧΗΜΕΙΑ ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ÊÏÑÕÖÇ ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ 1 Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΘΕΜΑ 1 ο ΧΗΜΕΙΑ ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Για τις ερωτήσεις 1.1 και 1.2 να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογία Γ Γενικού Λυκείου Θετικής κατεύθυνσης. Κεφάλαιο 1α Το Γενετικό Υλικό

Βιολογία Γ Γενικού Λυκείου Θετικής κατεύθυνσης. Κεφάλαιο 1α Το Γενετικό Υλικό Βιολογία Γ Γενικού Λυκείου Θετικής κατεύθυνσης Κεφάλαιο 1α Το Γενετικό Υλικό Το DNA είναι το γενετικό υλικό Αρχικά οι επιστήμονες θεωρούσαν ότι οι πρωτεΐνες αποτελούσαν το γενετικό υλικό των οργανισμών.

Διαβάστε περισσότερα

ΟΛΛΙΝΤΖΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ

ΟΛΛΙΝΤΖΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ Κ Kάνιγγος ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΟΛΛΙΝΤΖΑ 10, (5ος όροφ. Τηλ: 210-3300296-7. www.kollintzas.gr 1. Χημική σύσταση του κυττάρου. 2. Δομή και λειτουργία του κυττάρου. 3. Μεταβολισμός: βασικές αρχές,

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΑΤΑΝΘΡΑΚΕΣ. Τι είναι οι υδατάνθρακες;

ΥΔΑΤΑΝΘΡΑΚΕΣ. Τι είναι οι υδατάνθρακες; ΥΔΑΤΑΝΘΡΑΚΕΣ Τι είναι οι υδατάνθρακες; Οι υδατάνθρακες είναι τα νομίσματα ενέργειας του σώματός μας. Τα περισσότερα τρόφιμα που τρώμε καθημερινά αποτελούνται από υδατάνθρακες. Ο οργανισμός μας, σπα τους

Διαβάστε περισσότερα

1.3 Δομικά σωματίδια της ύλης - Δομή ατόμου - Ατομικός αριθμός - Μαζικός αριθμός - Ισότοπα

1.3 Δομικά σωματίδια της ύλης - Δομή ατόμου - Ατομικός αριθμός - Μαζικός αριθμός - Ισότοπα 1.3 Δομικά σωματίδια της ύλης - Δομή ατόμου - Ατομικός αριθμός - Μαζικός αριθμός - Ισότοπα Θεωρία 3.1. Ποια είναι τα δομικά σωματίδια της ύλης; Τα άτομα, τα μόρια και τα ιόντα. 3.2. SOS Τι ονομάζεται άτομο

Διαβάστε περισσότερα

α) Σε ποια σημεία ενός ευκαρυωτικού κυττάρου που βρίσκεται στη μεσόφαση, μπορούμε να εντοπίσουμε μόρια DNA; (6μ)

α) Σε ποια σημεία ενός ευκαρυωτικού κυττάρου που βρίσκεται στη μεσόφαση, μπορούμε να εντοπίσουμε μόρια DNA; (6μ) ΘΕΜΑ Β: Ι. Οι πολυσακχαρίτες αποτελούν μια πολύ διαδεδομένη ομάδα μακρομορίων στα ζωικά και φυτικά κύτταρα. Να απαντήσετε στις ερωτήσεις: α) Ποιοι είναι οι κύριοι πολυσακχαρίτες και ποιο είναι το κοινό

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα Πανελλαδικών 2000-2013

Θέματα Πανελλαδικών 2000-2013 Θέματα Πανελλαδικών 2000-2013 ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ Κεφάλαιο 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΘΕΜΑ 1 ο Γράψτε τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω προτάσεις και δίπλα το γράμμα

Διαβάστε περισσότερα

Καθηγητής Δ. Μόσιαλος

Καθηγητής Δ. Μόσιαλος Μικροβιολογία-Ιολογία Επίκουρος Καθηγητής Καθηγητής Δ. Μόσιαλος Βιοενεργητική μικροβίων Βακτηριακή Γενετική Επισκόπηση Βακτηριοφάγων Προκαρυωτική ποικιλότητα (Βακτήρια) Προκαρυωτική ποικιλότητα (Αρχαία)

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ - ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ - ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ - ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ʹ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 18 ΜΑΪΟΥ 2011 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ): ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Οργανική Χημεία. Κεφάλαιο 29: Βιομόρια: ετεροκυκλικές ενώσεις και νουκλεϊκά οξέα

Οργανική Χημεία. Κεφάλαιο 29: Βιομόρια: ετεροκυκλικές ενώσεις και νουκλεϊκά οξέα Οργανική Χημεία Κεφάλαιο 29: Βιομόρια: ετεροκυκλικές ενώσεις και νουκλεϊκά οξέα 1. Γενικά-ιδιότητες Κυκλικές οργανικές ενώσεις: καρβοκυκλικές (δακτύλιος περιέχει μόνο άτομα C) και ετεροκυκλικές (δακτύλιος

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡIΤΟ ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΜΕΜΒΡΑΝΕΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡIΤΟ ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΜΕΜΒΡΑΝΕΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡIΤΟ ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΜΕΜΒΡΑΝΕΣ 2015 2 ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΜΕΜΒΡΑΝΕΣ ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΜΕΜΒΡΑΝΕΣ Λέξεις-κλειδιά Κυτταρική ή πλασματική μεμβράνη... Βασικές ιδιότητες της πλασματικής μεμβράνης... Βασικές λειτουργίες

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΝΖΥΜΑ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΠΑΤΗΡ ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΙΣΑΑΚ 1. Να εξηγήσετε γιατί πολλές βιταμίνες, παρά τη μικρή συγκέντρωσή τους στον οργανισμό, είναι πολύ σημαντικές για

Διαβάστε περισσότερα

BIO111 Μικροβιολογια ιαλεξη 3. Κυτταρικη Χηµεια

BIO111 Μικροβιολογια ιαλεξη 3. Κυτταρικη Χηµεια BIO111 Μικροβιολογια ιαλεξη 3 Κυτταρικη Χηµεια Mικροβιολογία = Bιολογία των µονοκύτταρων οργανισµών και των ιών H µεγάλη σας φίλη Το βακτηριο E.coli 1.000.000X C Γλυκόζη trna αντισωµα ριβοσωµα ATP DNA

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ & ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΕΞΕΤΑΣΗΣ: 22/05/2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: XHMEIA-BIOXHMEIA ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΘΕΜΑ Α A1. δ A2. β A3. Λάθος

Διαβάστε περισσότερα

Kυτταρική Bιολογία ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΤΩΝ ΠΡΩΤΕΪΝΩΝ ΔIAΛEΞΗ 3 (7/3/2012) Δρ. Xρήστος Παναγιωτίδης, Τμήμα Φαρμακευτικής Α.Π.Θ.

Kυτταρική Bιολογία ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΤΩΝ ΠΡΩΤΕΪΝΩΝ ΔIAΛEΞΗ 3 (7/3/2012) Δρ. Xρήστος Παναγιωτίδης, Τμήμα Φαρμακευτικής Α.Π.Θ. Kυτταρική Bιολογία ΔIAΛEΞΗ 3 (7/3/2012) ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΤΩΝ ΠΡΩΤΕΪΝΩΝ AΣ ΘYMHΘOYME Στην προηγούμενη διάλεξη μιλήσαμε για τη χημική σύσταση των κυττάρων και για τα βιολογικά πολυμερή που αποτελούν

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ Μεταβολισμός

ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ Μεταβολισμός ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ Μεταβολισμός ονομάζεται η αξιοποίηση της ενέργειας και των στοιχείων του περιβάλλοντος για την εκτέλεση βιοχημικών διεργασιών που γίνονται στα κύτταρα ενός ζωικού ή

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ 11-11-2012

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ 11-11-2012 ΘΕΜΑ Α ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ 11-11-2012 Για τις ερωτήσεις Α.1 έως Α.5 να γράψετε το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση δίπλα στον αριθμό της ερώτησης. Α.1 Τα χημικά στοιχεία μιας κύριας ομάδας

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ 1ο Να γράψετε στο τετράδιό σας τις ερωτήσεις 1.1 και 1.2 και δίπλα στη κάθε µία το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση:

ΘΕΜΑ 1ο Να γράψετε στο τετράδιό σας τις ερωτήσεις 1.1 και 1.2 και δίπλα στη κάθε µία το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση: ΘΕΜΑ 1ο Να γράψετε στο τετράδιό σας τις ερωτήσεις 1.1 και 1. και δίπλα στη κάθε µία το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση: 1.1. Ποιο από τα παρακάτω υδατικά διαλύµατα στους 5 ο C έχει τη µεγαλύτερη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 2ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ. 1.4 Να μεταφέρετε στο τετράδιό σας τις παρακάτω χημικές εξισώσεις σωστά συμπληρωμένες:

ΑΡΧΗ 2ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ. 1.4 Να μεταφέρετε στο τετράδιό σας τις παρακάτω χημικές εξισώσεις σωστά συμπληρωμένες: ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 22 ΜΑΪΟΥ 2009 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ) ΣΥΝΟΛΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΜΕΡΟΣ Α' ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΑ ΑΝΩΤΕΡΑ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΙΔΡΥΜΑΤΑ Μάθημα: ΒΙΟΛΟΓΙΑ Ημερομηνία και ώρα

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ Α Α1. γ Α2. γ Α3. α Α4. β Α5. β ΘΕΜΑ B B1. B2.

ΘΕΜΑ Α Α1. γ Α2. γ Α3. α Α4. β Α5. β ΘΕΜΑ B B1. B2. ΘΕΜΑ Α Α1. γ (το πριμόσωμα) Α2. γ (οι υποκινητές και οι μεταγραφικοί παράγοντες κάθε γονιδίου) Α3. α (μεταφέρει ένα συγκεκριμένο αμινοξύ στο ριβόσωμα) Α4. β (αποδιάταξη των δύο συμπληρωματικών αλυσίδων)

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο τρίτο. 3.1: Ενέργεια και οργανισμοί

Κεφάλαιο τρίτο. 3.1: Ενέργεια και οργανισμοί Κεφάλαιο τρίτο 3.1: Ενέργεια και οργανισμοί Όλοι οι οργανισμοί εξασφαλίζουν την ενέργεια που χρειάζονται με την διάσπαση των θρεπτικών ουσιών της τροφής τους. Οι οργανισμοί που έχουν την ικανότητα να φωτοσυνθέτουν

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ Δίνονται: Κ a CH 3 COOH = 10 5, Κ b NH 3 = 10 5 Μονάδες 3 ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 11 ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ:

Διαβάστε περισσότερα

Φ ΣΙ Σ Ο Ι Λ Ο Ο Λ Γ Ο Ι Γ Α

Φ ΣΙ Σ Ο Ι Λ Ο Ο Λ Γ Ο Ι Γ Α Δηµοκρίτειο Πανεπιστήµιο Θράκης Τµήµα Αγροτικής Ανάπτυξης Οξείδωση της γλυκόζης ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΦΥΤΩΝ «Καταβολισµός ή ανοµοίωση» C 6 H 12 O+6O 2 +6H 2 O 12H 2 O+6CO 2 +686 Kcal/mol Πηγές ενέργειας κατά την

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ-ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΧΗΜΕΙΑ-ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΧΗΜΕΙΑ-ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑΤΑ ο αριθμός mol OH ΘΕΜΑ Α Στις ερωτήσεις Α1 και Α να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.

Διαβάστε περισσότερα

Ποια η χρησιμότητα των πρωτεϊνών;

Ποια η χρησιμότητα των πρωτεϊνών; ΠΡΩΤΕΪΝΕΣ Τι είναι οι πρωτεϊνες; Η ονομασία πρωτεϊνες προέρχεται από το ρήμα πρωτεύω και σημαίνει την εξαιρετική σημασία που έχουν οι πρωτεϊνες για την υγεία του ανθρώπινου σώματος. Από την εποχή των Ολυμπιακών

Διαβάστε περισσότερα

3.1 Ενέργεια και οργανισμοί

3.1 Ενέργεια και οργανισμοί Δημήτρης Η. Β 1 25.3.14 3 Ο Κεφάλαιο 3.1 Ενέργεια και οργανισμοί Η ενέργεια έχει κεντρική σημασία για έναν οργανισμό, γιατί ό,τι και να κάνουμε χρειαζόμαστε ενέργεια. Ο κλάδος της βιολογίας που ασχολείται

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ 1ο 1.1 1.2 1.1. γ. Μονάδες 5 1.2. Μονάδες 5

ΘΕΜΑ 1ο 1.1 1.2 1.1. γ. Μονάδες 5 1.2. Μονάδες 5 ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΡΙΤΗ 3 ΙΟΥΝΙΟΥ 2003 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΧΗΜΕΙΑ ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ) ΘΕΜΑ 1ο Να γράψετε στο τετράδιό σας τις

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία Βιολογίας 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ

Εργασία Βιολογίας 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ Εργασία Βιολογίας Καθηγητής: Πιτσιλαδής Β. Μαθητής: Μ. Νεκτάριος Τάξη: Β'2 Υλικό: Κεφάλαιο 3 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ Την ενέργεια και τα υλικά που οι οργανισμοί εξασφαλίζουν από το περιβάλλον

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗ ΧΗΜΕΙΑ ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗ ΧΗΜΕΙΑ ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΘΕΜΑ Α Α.1. γ Α.2. δ ΤΕΤΑΡΤΗ 4 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗ ΧΗΜΕΙΑ ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Α.. α. Σωστό, β. Λάθος,

Διαβάστε περισσότερα