ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΣ ΒΑΣΙΚΗΣ ΟΜΙΚΗΣ ΜΟΝΑ ΑΣ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΡΓΑΛΕΙΩΝ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΥ ΓΙΑ ΕΝΣΩΜΑΤΩΜΕΝΟ FPGA

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΣ ΒΑΣΙΚΗΣ ΟΜΙΚΗΣ ΜΟΝΑ ΑΣ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΡΓΑΛΕΙΩΝ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΥ ΓΙΑ ΕΝΣΩΜΑΤΩΜΕΝΟ FPGA"

Transcript

1 ΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΞΑΝΘΗΣ ΤΜΗΜΑ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΗΛΕΚΤΡΟΤΕΧΝΙΚΩΝ & ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΩΝ ΥΛΙΚΩΝ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΣ ΒΑΣΙΚΗΣ ΟΜΙΚΗΣ ΜΟΝΑ ΑΣ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΡΓΑΛΕΙΩΝ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΥ ΓΙΑ ΕΝΣΩΜΑΤΩΜΕΝΟ FPGA ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΗ ΙΑΤΡΙΒΗ ΣΤΟΝ ΤΟΜΕΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΜΙΚΡΟΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ & ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΤΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ Σ. ΣΙΩΖΙΟΥ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΟΥ ΜΗΧΑΝΙΚΟΥ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΟΥ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΗΜΗΤΡΙΟΣ ΣΟΥΝΤΡΗΣ ΞΑΝΘΗ 2003

2

3 Αφιερώνεται στους γονείς µου και στην αδερφή µου

4

5 ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΣ ΒΑΣΙΚΗΣ ΟΜΙΚΗΣ ΜΟΝΑ ΑΣ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΡΓΑΛΕΙΩΝ ΓΙΑ ΕΝΣΩΜΑΤΩΜΕΝΟ FPGA Οι διατάξεις πυλών προγραµµατιζόµενων πεδίων (FPGA) αποτελούν µια σηµαντική τεχνολογία, η οποία επιτρέπει στους σχεδιαστές κυκλωµάτων την παραγωγή συγκεκριµένου σκοπού ολοκληρωµένων κυκλωµάτων µε µικρό χρόνο κατασκευής. Μέχρι στιγµής έχουν γίνει αρκετές αξιόλογες προσπάθειες για το σχεδιασµό ενός FPGA σε ακαδηµαϊκό επίπεδο, η καθεµία από τις οποίες εµφανίζει πλεονεκτήµατα και µειονεκτήµατα. Πολλές από αυτές εµφανίζουν ως χαρακτηριστικά γνωρίσµατα την χαµηλή κατανάλωση ισχύος καθώς και το µικρό χρονικό διάστηµα που απαιτείται για τον επαναπρογραµµατισµό τους. Ο στόχος της παρούσας µεταπτυχιακής διατριβής είναι διττός, και περιλαµβάνει το σχεδιασµό της βασικής δοµικής µονάδας µιας διάταξης FPGA και την ανάπτυξη κατάλληλων εργαλείων, εύχρηστα προς τον µη-εξοικειωµένο χρήστη, τα οποία να µπορούν να προγραµµατίσουν ένα ενσωµατωµένο FPGA. Αναλυτικότερα, στο πρώτο µέρος της εργασίας περιγράφεται ο σχεδιασµός της βασικής δοµικής µονάδας του FPGA σε τεχνολογία 0.18µm ST Microelectronics. Κατά το στάδιο αυτό έχουν ληφθεί υπόψη ορισµένοι παράµετροι οι οποίοι επηρεάζουν σε µεγάλο βαθµό την τελική απόδοση της υπο-σχεδίαση βασικής δοµικής µονάδας. Μεταξύ αυτών ήταν η επιλογή του µεγέθους της συστοιχίας για τη βελτιστοποίηση της καταναλισκόµενης ισχύος, η χρησιµοποίηση όσο το δυνατόν µεγαλύτερου ποσοστού του υλικού, ο βέλτιστος λόγος απόδοσης προς κατανάλωση για τα στοιχεία που απαρτίζουν τη βασική δοµική µονάδα, καθώς επίσης και η χρήση τεχνικών χαµηλής κατανάλωσης ισχύος σε επίπεδο κυκλώµατος στο σχεδιασµό του κάθε στοιχείου. Η βασιµότητα των επιλογών που πραγµατοποιήθηκαν κατά το στάδιο της σχεδίασης, αποδεικνύεται από τις µετρήσεις που αφορούν διάφορες παραµέτρους του υλικού της βασικής δοµικής µονάδας. Η δεύτερη ενότητα της εργασίας περιλαµβάνει την ανάπτυξη εύχρηστων εργαλείων για τον προγραµµατισµό του ενσωµατωµένου FPGA. Για το σκοπό αυτό, επιλέχθηκαν ορισµένα εργαλεία πάνω στα οποία θα στηριζόταν η σχεδιαστική ροή (VHDL_Parser, E2FMT, T-VPack, VPR, Power Model), τα οποία στη συνέχεια τροποποιήθηκαν κατάλληλα. Παράλληλα για τις ανάγκες της ολοκληρωµένης σχεδιαστικής ροής, έπρεπε να υλοποιηθούν πλήρως µερικά νέα σχεδιαστικά εργαλεία (DEMORALIZER, DEFILER, DAFT, DAGGER). Όλα τα εργαλεία που χρησιµοποιούνται για τον προγραµµατισµό της διάταξης του FPGA είναι ανεξάρτητα της τεχνολογίας του FPGA. Τέλος αναπτύχθηκε το γραφικό περιβάλλον εργασίας των εργαλείων και έχουν συγγραφεί εγχειρίδια χρήσης για όλα τα εργαλεία που αποτελούν την προτεινόµενη σχεδιαστική ροή. 1

6 Τόσο ο σχεδιασµός της βασικής δοµικής µονάδας, όσο και η ανάπτυξη των εργαλείων για τον προγραµµατισµό της διάταξης του FPGA αποτελούν µέρος του Ευρωπαϊκού ερευνητικού προγράµµατος IST AMDREL Architectures and Methodologies for Dynamic Reconfigurable Logic (http://vlsi.ee.duth.gr/amdrel). Πιο συγκεκριµένα, η εργασία αναφορικά µε το σχεδιασµό της βασικής δοµικής µονάδας αποτελεί τµήµα του TASK 4.2 το οποίο πραγµατεύεται το σχεδιασµό και την υλοποίηση ενός λεπτόκοκκου επαναδιαµορφώσιµου υλικού µε ικανοποιητικά χαρακτηριστικά σε θέµατα κατανάλωσης ισχύος. Αντίστοιχα τα εργαλεία αποτελούν µέρος του TASK 4.3 που ως στόχο έχει την ανάπτυξη σχεδιαστικών εργαλείων τα οποία να υποστηρίζουν το λεπτόκοκκο επαναπροσδριορίσιµο υλικό που προκύπτει από το TASK

7 ABSTRACT ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΣ ΒΑΣΙΚΗΣ ΟΜΙΚΗΣ ΜΟΝΑ ΑΣ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΡΓΑΛΕΙΩΝ ΓΙΑ ΕΝΣΩΜΑΤΩΜΕΝΟ FPGA The FPGAs provide a significant technology that permits the designers to produce specific application chips in a reasonable time to market. Until now, there have been many admirable attempts to design an academic efficient FPGA. Each one of them has advantages and disadvantages. Most of them aim at low-power consumption, as well as the short reconfiguration time. The goal of this project is double. The first one is to design a competitive configurable logic block (CLB), while the other is the development of a tool chain that will be capable to program the proposed CLB. The first part of the thesis describes the FPGA s Configurable Logic Block at 0.18µm ST Microelectronics technology. During this stage a lot of parameters that affect the CLB s efficiency were taken in consideration. Among them is the appropriate cluster size in order to minimize power consumption, the best performance to power consumption ratio for all the elements of the CLB, as well as the use of low-power techniques at the component design whenever this is possible. The reliability of the choices that were made during the design was proven by the experimental results for the CLB s efficiency. The second part of the thesis involves the development of easy to use tools capable of programming an FPGA consisting of the proposed CLB, with a user specified circuit described in VHDL. For this reason, some existing tools (VHDL_Parser, E2FMT, T-VPack, VPR, and PowerModel) were chosen. These tools were appropriately modified in order to meet the requirements of the design flow. In addition to that, some new tools (DEMORALIZER, DEFILER, DAFT, DAGGER) that complement the proposed design flow were designed and implemented. Finally, a Graphical User Interface (GUI) for those tools was developed and manuals for all the tools were prepared. Both the design of the Configurable Logic Block, as well as the development of the new tools (or the modification of the existing ones) are part of the European Research Project IST Architectures and Methodologies for Dynamic Reconfigurable Logic (http://vlsi.ee.duth.gr/amdrel) with the acronym AMDREL. In more detail, the design of the Configurable Logic Block is part of the TASK 4.2 which involves the design and implementation of a fine-grain reconfigurable hardware with satisfactory power consumption. Respectively, the development of the tool chain, as well as the Graphical User Interface, is part of the TASK

8 4

9 ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΣ ΒΑΣΙΚΗΣ ΟΜΙΚΗΣ ΜΟΝΑ ΑΣ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΡΓΑΛΕΙΩΝ ΓΙΑ ΕΝΣΩΜΑΤΩΜΕΝΟ FPGA Το θέµα της µεταπτυχιακής διατριβής είναι Σχεδιασµός Βασικής οµικής Μονάδας και Ανάπτυξη Εργαλείων Σχεδιασµού για Ενσωµατωµένο FPGA. Η εκπόνηση της παρούσας εργασίας πραγµατοποιήθηκε στο Κέντρο Σχεδιασµού και οκιµών Συστηµάτων VLSI του Εργαστηρίου Τεχνολογίας Ηλεκτροτεχνικών και Ηλεκτρονικών Υλικών, του τοµέα Ηλεκτρονικής και Τεχνολογίας Συστηµάτων Πληροφορικής του ηµοκρίτειου Πανεπιστηµίου Θράκης, υπό την επίβλεψη του Επίκουρου Καθηγητή κ.. Σούντρη. Η µεταπτυχιακή διατριβή δοµείται από τέσσερα κεφάλαια εκ των οποίων το πρώτο αποτελεί µια συνοπτική εισαγωγή στις διαθέσιµες αρχιτεκτονικές διασύνδεσης, στην αρχιτεκτονική της βασικής δοµικής µονάδας, στις διαθέσιµες τεχνολογίες προγραµµατισµού και στην κατανάλωση ισχύος της διάταξης του FPGA. Τέλος παρουσιάζονται ορισµένα από τα πιο δηµοφιλή µοντέλα επαναδιαµόρφωσης για τα FPGA. Το δεύτερο κεφάλαιο πραγµατεύεται το σχεδιασµό της βασικής δοµικής µονάδας. Εδώ εξετάζονται ορισµένα από τα χαρακτηριστικά της αρχιτεκτονικής του επαναδιαµορφώσιµου λογικού µπλοκ, όπως είναι ο αριθµός εισόδων του πίνακα αναζήτησης, το µέγεθος της συστοιχίας κ.τ.λ. Στη συνέχεια περιγράφονται οι τεχνικές σχεδιασµού σε επίπεδο κυκλώµατος για χαµηλή κατανάλωση ισχύος που έχουν χρησιµοποιηθεί, καθώς και τα αποτελέσµατα των µετρήσεων που αφορούν τη βασική λογική µονάδα. Στο τέλος του κεφαλαίου δίνεται η φυσική υλοποίηση του διαµορφώσιµου λογικού µπλοκ. Στο επόµενο κεφάλαιο περιγράφονται τα επιλεγµένα εργαλεία που απαρτίζουν την ολοκληρωµένη σχεδιαστική ροή. Τόσο τα υπάρχοντα όσο και τα καινούργια σχεδιαστικά εργαλεία εξηγούνται διεξοδικά. Με τη βοήθεια κατάλληλων σχηµάτων δείχνονται όλα τα στάδια της σχεδιαστικής ροής, από την περιγραφή του κυκλώµατος σε γλώσσα VHDL, έως και τον προγραµµατισµό της διάταξης FPGA. Το τέταρτο κεφάλαιο περιγράφει το γραφικό περιβάλλον που αναπτύχθηκε για την ολοκληρωµένη ροή εργαλείων. Επιπλέον, αναλύονται οι δυνατότητες που αυτό παρέχει σε σχέση µε τη χρήση των εργαλείων από τη γραµµή εντολών του λειτουργικού συστήµατος. Τέλος, στον επίλογο συνοψίζονται τα όσα έχουν γίνει κατά την διάρκεια της παρούσης µεταπτυχιακής διατριβής, ενώ στη συνέχεια ακολουθούν τρία παραρτήµατα στα οποία υπάρχουν οι συναρτήσεις που απαρτίζουν τα σχεδιαστικά εργαλεία ACE, T-VPACK και VPR αντίστοιχα. Τόσο ο σχεδιασµός της βασικής δοµικής µονάδας, όσο και η ανάπτυξη των εργαλείων για τον προγραµµατισµό της διάταξης του FPGA αποτελούν µέρος του Ευρωπαϊκού ερευνητικού προγράµµατος IST AMDREL Architectures and Methodologies for Dynamic Reconfigurable Logic (http://vlsi.ee.duth.gr/amdrel). Πιο συγκεκριµένα, η εργασία αναφορικά µε το σχεδιασµό της βασικής δοµικής µονάδας αποτελεί τµήµα του TASK 4.2 το οποίο πραγµατεύεται 5

10 το σχεδιασµό και την υλοποίηση ενός λεπτόκοκκου επαναδιαµορφώσιµου υλικού µε ικανοποιητικά χαρακτηριστικά σε θέµατα κατανάλωσης ενέργειας. Αντίστοιχα τα εργαλεία αποτελούν µέρος του TASK 4.3 που ως στόχο έχει την ανάπτυξη σχεδιαστικών εργαλείων τα οποία να υποστηρίζουν το λεπτόκοκκο επαναπροσδριορίσιµο υλικό που προκύπτει από το TASK 4.2. Τελειώνοντας τον πρόλογο, θα ήθελα να ευχαριστήσω ιδιαίτερα το δάσκαλο µου και επιβλέποντα της µεταπτυχιακής διατριβής, κ. ηµήτριο Σούντρη Επίκουρο Καθηγητή του Τµήµατος Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών του ηµοκριτείου Πανεπιστηµίου Θράκης για την ευκαιρία που µου έδωσε για εκµάθηση αρκετών και ενδιαφερόντων θεµάτων, µε την εµπιστοσύνη που µου έδειξε κατά την διάρκεια της δίχρονης παρουσίας µου στο εργαστήριο VLSI, καθώς και για την αµέριστη βοήθεια και τις πολύτιµες συµβουλές που µου παρείχε µέχρι την περάτωση της παρούσης εργασίας. Επίσης, θα ήθελα να ευχαριστήσω τόσο τους υποψήφιους διδάκτορες Τάτα Κωνσταντίνο (του ηµοκρίτειου Πανεπιστηµίου Θράκης) και Βασιλιάδη Νίκο (του Αριστοτελείου Πανεπιστηµίου Θεσσαλονίκης), όσο και τον φοιτητή Τοπτσίδη Γιώργο του τµήµατος Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών για τη συνεργασία τους στην διεκπεραίωση της παρούσας εργασίας. Τέλος, ευχαριστώ όλους τους φίλους και συνεργάτες από το Κέντρο Σχεδιασµού οµικών Συστηµάτων VLSI του Εργαστηρίου Τεχνολογίας Ηλεκτροτεχνικών και Ηλεκτρονικών Υλικών καθώς και του εργαστηρίου Ηλεκτρονικών Υπολογιστών και Επεξεργασίας Πληροφοριών για τα όµορφα φοιτητικά χρόνια που περάσαµε µαζί στην Ξάνθη. Ξάνθη, Οκτώβριος 2003 Κωνσταντίνος Σ. Σιώζιος 6

11 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΕΡΙΛΗΨΗ...1 ABSTRACT...3 ΠΡΟΛΟΓΟΣ...5 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ...7 ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΣΧΗΜΑΤΩΝ...11 ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΠΙΝΑΚΩΝ...15 ΠΙΝΑΚΑΣ ΟΡΟΛΟΓΙΑΣ...17 ΠΙΝΑΚΑΣ ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΩΝ...19 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Ο - ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΑ FPGA Αρχιτεκτονικές ιασύνδεσης Αρχιτεκτονική νησίδας Αρχιτεκτονική βασιζόµενη σε γραµµές Θάλασσα από πύλες Ιεραρχική αρχιτεκτονική ιάταξη µιας διάστασης Συστήµατα πολλαπλών FPGA Αρχιτεκτονική της Βασικής οµικής Μονάδας (CLB) Κοκκοποίηση του λογικού µπλοκ Μελέτες στη δοµή της βασικής δοµικής µονάδας Τεχνολογία Προγραµµατισµού SRAM Αντι-ασφάλεια (Antifuse) EPROM, EEPROM, and FLASH Κατανάλωση Ισχύος Παράγοντες που επηρεάζουν την κατανάλωση ισχύος Ενέργεια διασύνδεσης Ενέργεια ρολογιού Επαναδιαµορφώσιµα Μοντέλα Στατικά επαναδιαµορφώσιµα µοντέλα υναµική επαναδιαµόρφωση FPGA απλού πλαισίου FPGA πολλαπλών πλαισίων

12 Μερική επαναδιαµόρφωση Επαναδιαµόρφωση διοχέτευσης Κατηγορίες Επαναδιαµόρφωσης Κατά Την ιάρκεια Της Λειτουργίας Επαναδιαµόρφωση σε επίπεδο αλγορίθµου Επαναδιαµόρφωση σε επίπεδο αρχιτεκτονικής Επαναδιαµόρφωση σε επίπεδο λειτουργίας Γρήγορη ιαµόρφωση Φόρτωµα της διαµόρφωσης εκ των προτέρων Συµπίεση της διαµόρφωσης Επανακατανοµή και αποκατακερµάτιση σε µερικώς επαναδιαµορφώσιµα συστήµατα Προσωρινή αποθήκευση των διαµορφώσεων Σύνοψη Κεφαλαίου ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Ο - ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΣ ΒΑΣΙΚΗΣ ΟΜΙΚΗΣ ΜΟΝΑ ΑΣ (CLB) Αρχιτεκτονική Του ιαµορφώσιµου Λογικού Μπλοκ (CLB) ιερεύνηση για την χαµηλής κατανάλωσης ισχύος αρχιτεκτονική του CLB Προσδιορισµός του βέλτιστου αριθµού εισόδων (K) για τον πίνακα αναζήτησης Προσδιορισµός του βέλτιστου αριθµού εισόδων (I) του CLB Προσδιορισµός του βέλτιστου µεγέθους συστοιχίας (N) Η διασύνδεση του CLB Επιλεγµένη αρχιτεκτονική για το CLB Κυκλωµατικός Σχεδιασµός Του CLB Για Τις Προσοµοιώσεις Χαµηλής Κατανάλωσης Ισχύος Σχεδιασµός του κυκλώµατος Τεχνικές σχεδιασµού σε επίπεδο κυκλώµατος για χαµηλή κατανάλωση ισχύος Σχεδιασµός του αποµονωτή Αποτελέσµατα προσοµοίωσης Κυκλωµατικός σχεδιασµός του βασικού λογικού στοιχείου και προσοµοίωση αυτού Κυκλωµατικός σχεδιασµός του CLB Προσοµοίωση Σύνοψη Κεφαλαίου ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 Ο - ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΕΡΓΑΛΕΙΩΝ ΤΗΣ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗΣ ΣΧΕ ΙΑΣΤΙΚΗΣ ΡΟΗΣ Επιλεγµένο Λειτουργικό Σύστηµα Άδεια ανοιχτού κώδικα Ανοιχτός κώδικας Άδεια χρήσης Η τιµή Ιδιόκτητο λογισµικό VHDL_Parser Free_HDL Μεταγλώττιση των πακέτων ieee.std_logic_1164 και ieee.numeric_std Επιλογές της µεταγλώττισης

13 Επιλογές για την προσοµοίωση του κυκλώµατος Έλεγχος της προσοµοίωσης από τη γραµµή εντολών DEMORALIZER DEFILER E2FMT POWERMODEL Γενικά Αρχικό πλαίσιο εργασίας Τροποποιηµένο πλαίσιο εργασίας Εντολές του T-VPack που αφορούν την κατανάλωση ισχύος Εντολές του VPR που αφορούν την κατανάλωση ισχύος T-VPack Επιλογές του T-VPack Αρχεία εξόδου του T-VPack DAFT Βασική παράµετρος του αρχείου περιγραφής της αρχιτεκτονικής Περιγραφή του σχετικού πλάτους καναλιού σε ένα FPGA Επιλογές για τη περιγραφή του λογικού µπλοκ Περιγραφή της λεπτοµερούς αρχιτεκτονικής διασύνδεσης Παράµετροι ανάλυσης χρονισµού Παράµετροι για την εκτίµηση κατανάλωσης ισχύος VPR Γραφικό περιβάλλον του VPR Επιλογές στη γραµµή εντολών Γενικές παράµετροι του VPR Επιλογές του VPR για τη τοποθέτηση των λογικών µπλοκ Τοποθέτηση οδηγούµενη από χρονισµό Επιλογές για τη διασύνδεση ιασύνδεση οδηγούµενη από χρονισµό DAGGER Ψευδοκώδικας του εργαλείου DAGGER Θεωρητική προσέγγιση του προβλήµατος Παράδειγµα εκτέλεσης του εργαλείου DAGGER Σύνοψη Κεφαλαίου ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 Ο - ΓΡΑΦΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΧΡΗΣΗΣ ΤΩΝ ΕΡΓΑΛΕΙΩΝ Πλεονεκτήµατα Του Γραφικού Περιβάλλοντος Των Εργαλείων Χρήση Του Ολοκληρωµένου Περιβάλλοντος Εργασίας Ανταλλαγή Αρχείων Με Τον Κεντρικό Υπολογιστή

14 4.4. Γραφικό Περιβάλλον Χρήσης Των Εργαλείων Σύνοψη Κεφαλαίου ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 Ο - ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι - GNU GENERAL PUBLIC LICENSE ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙ - THE OPEN SOURCE DEFINITION ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙΙ ΣΥΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ ACE ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙV ΣΥΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ T-VPACK ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ V ΣΥΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ VPR

15 Κατάλογος Σχηµάτων Σχήµα 1: Μοντέλο ενός τυπικού FPGA Σχήµα 2: Αρχιτεκτονική Νησίδας Σχήµα 3: Αρχιτεκτονική βασιζόµενη σε γραµµές Σχήµα 4: Θάλασσα από πύλες Σχήµα 5: Ιεραρχική Αρχιτεκτονική Σχήµα 6: Μονοδιάστατη διάταξη Σχήµα 7: ιάταξη πλέγµατος (αριστερά) και µερικό διασταύρωσης (δεξιά) για τις τοπολογίες διασύνδεσης σε συστήµατα πολλαπλών FPGA Σχήµα 8: ιάφοροι τύπου από προγραµµατιζόµενους διακόπτες οι οποίοι χρησιµοποιούνται στα FPGA και βασίζονται στην SRAM τεχνική Σχήµα 9: Παράγοντες κατανάλωσης ισχύος σε ένα FPGA της οικογένειας XC Σχήµα 10: Στατική Επαναδιαµόρφωση Σχήµα 11: υναµική Επαναδιαµόρφωση Σχήµα 12: Βασικό λογικό µπλοκ Σχήµα 13: Συστοιχία λογικών µπλοκ Σχήµα 14: Ολική καταλαµβανόµενη επιφάνεια για διάφορους αριθµούς εισόδων του πίνακα αναζήτησης και µεγέθη της συστοιχίας Σχήµα 15: Ολική καθυστέρηση για διαφορετικό αριθµό εισόδων του πίνακα αναζήτησης και το µέγεθος της συστοιχίας Σχήµα 16: Παράγοντας επιφάνειας-καθυστέρησης για διαφορετικό αριθµό εισόδων του πίνακα αναζήτησης και για διαφορετικά µεγέθη συστοιχιών Σχήµα 17: Ενέργεια σε σχέση µε το µέγεθος του πίνακα αναζήτησης Σχήµα 18: Απαιτούµενος αριθµός εισόδων για την επίτευξη 98% χρήσης του υλικού Σχήµα 19: Ενέργεια σε σύγκριση µε το µέγεθος συστοιχίας για πίνακα αναζήτησης 4 εισόδων Σχήµα 20: Ενεργειακές απαιτήσεις 22 µεσαίων και µικρού µεγέθους κυκλωµάτων Σχήµα 21: Η διασύνδεση του CLB Σχήµα 22: Η επιλεγµένη αρχιτεκτονική του CLB Σχήµα 23: Κυκλωµατικός σχεδιασµός του πίνακα αναζήτησης Σχήµα 24: Κυκλωµατικός σχεδιασµός του πολυπλέκτη Σχήµα 25: Το F/F Chung που προτάθηκε στην εργασία [35] Σχήµα 26: Το F/F Pedram που προτάθηκε στην εργασία [36] Σχήµα 27: Το F/F Llopis που προτάθηκε στην εργασία [71] Σχήµα 28: Το F/F Strollo που προτάθηκε στην εργασία [37] Σχήµα 29: Είσοδοι παλµών στα F/F για τη προσοµοίωση Σχήµα 30: Η διάταξη προσοµοίωσης των F/F Σχήµα 31: N-MOS τρανζίστορ που ακολουθείται από έναν αντιστροφέα Σχήµα 32: Σήµα απλού ρολογιού Σχήµα 33: Σήµα ρολογιού µέσω πύλης Σχήµα 34: Κύκλωµα του σήµατος ρολογιού µέσω πύλης στο επίπεδο του CLB Σχήµα 35: Απλή διάταξη πυλών στο επίπεδο του CLB Σχήµα 36: οκιµαστική διάταξη για το BLE Σχήµα 37: Αρχείο περιγραφής κυκλώµατος σε γλώσσα VHDL, χωρίς συντακτικά σφάλµατα Σχήµα 38: Έξοδος του εργαλείου VHDL_Parser, στη περίπτωση σωστού κώδικα VHDL Σχήµα 39: Αρχείο περιγραφής κυκλώµατος σε γλώσσα VHDL, µε συντακτικά σφάλµατα Σχήµα 40: Έξοδος του εργαλείου VHDL_Parser, στη περίπτωση λανθασµένου κώδικα VHDL

16 Σχήµα 41: Σχηµατική περιγραφή κυκλώµατος...94 Σχήµα 42: Περιγραφή του προηγούµενου σχήµατος σε γλώσσα VHDL...94 Σχήµα 43: Αποτέλεσµα αρχείου EDIF που προκύπτει από τη σύνθεση του κυκλώµατος µε το εργαλείο DEMORALIZER...96 Σχήµα 44: Αποτέλεσµα που προκύπτει από την έξοδο του εργαλείο DEFILER...99 Σχήµα 45: Αρχείο εξόδου σε δοµή BLIF που προκύπτει από το εργαλείο E2FMT Σχήµα 46: Επεξήγηση της δοµής και σύνταξης του αρχείου BLIF Σχήµα 47: Αρχικό πλαίσιο εργασίας του VPR Σχήµα 48: Τροποποιηµένο πλαίσιο εργασίας του VPR µε το εργαλείο για τη εκτίµηση της κατανάλωσης ισχύος Σχήµα 49: Αρχείο εξόδου σε µορφή απλού κειµένου (TXT) Σχήµα 50: Περιεχόµενα του αρχείου εξόδου της δραστηριότητας (.act) Σχήµα 51: οµή του αρχείου εξόδου της εκτίµησης (.ac2) Σχήµα 52: Περιεχόµενα του αρχείου εξόδου λειτουργίας Σχήµα 53: Παράδειγµα αρχείου Power.echo Σχήµα 54: Παράδειγµα αρχείου RoutingPower.echo Σχήµα 55: Παράδειγµα αρχείου LBPower.echo Σχήµα 56: Παράδειγµα αρχείου CLKPower.echo Σχήµα 57: Βασικό λογικό µπλοκ Σχήµα 58: Συστοιχία λογικών µπλοκ Σχήµα 59: Παράδειγµα αρχείου σε µορφή κοµβικής λίστας (NET) Σχήµα 60: Προσδιορισµός του σχετικού πλάτους καναλιού Σχήµα 61: Πρώτο τµήµα του αρχείου περιγραφής της αρχιτεκτονικής του FPGA Σχήµα 62: ιακόπτης τύπου subset Σχήµα 63: ιακόπτης τύπου wilton Σχήµα 64: ιακόπτης τύπου universal Σχήµα 65: Παράδειγµα περιγραφής τµήµατος καλωδίου Σχήµα 66: Παράδειγµα τµήµατος καναλιού διασύνδεσης µε τέσσερα µονοπάτια ανά κανάλι Σχήµα 67: Τµήµα αρχείου περιγραφής της αρχιτεκτονικής για τη δήλωση διακοπτών σύνδεσης Σχήµα 68: ιάταξη σύνδεσης του καναλιού διασύνδεσης στο λογικό µπλοκ Σχήµα 69: Καθυστερήσεις της τοπικής διασύνδεσης στο εσωτερικό του CLB Σχήµα 70: ιάταξη του τρανζίστορ Σχήµα 71: Αρχική τοποθέτηση λογικών µπλοκ Σχήµα 72: Αρχική τοποθέτηση των λογικών µπλοκ, µαζί µε τα κανάλια διασύνδεσης Σχήµα 73: Τελική τοποθέτηση λογικών µπλοκ Σχήµα 74: Αρχείο εξόδου της τοποθέτησης των λογικών µπλοκ Σχήµα 75: Επιτυχής διασύνδεση κυκλώµατος µε το VPR Σχήµα 76: Επιτυχής διασύνδεση µαζί µε τους διαθέσιµους πόρους διασύνδεσης Σχήµα 77: Αρχείο εξόδου που περιέχει τη διασύνδεση του κυκλώµατος Σχήµα 78: Υπερ-χρησιµοποιηµένοι πόροι διασύνδεσης του κυκλώµατος Σχήµα 79: Κρίσιµο µονοπάτι του κυκλώµατος Σχήµα 80: Κρίσιµο µονοπάτι του κυκλώµατος Σχήµα 81: Σχηµατική αναπαράσταση του FPGA µε πίνακες Σχήµα 82: Αναπαράσταση του FPGA µε τη χρήση πινάκων Σχήµα 83: Σχηµατική τοποθέτηση των ακροδεκτών στην περίµετρο του CLB Σχήµα 84: Παράδειγµα πίνακα τύπου E Σχήµα 85: Παράδειγµα αρχείου για τον προγραµµατισµό στο εσωτερικό του λογικού µπλοκ Σχήµα 86: Ψευδοκώδικας του εργαλείου DAGGER

17 Σχήµα 87: Βασικό µενού επιλογών του ολοκληρωµένου περιβάλλοντος εργασίας Σχήµα 88: Παράθυρο επικοινωνίας για το φόρτωµα των αρχείων Σχήµα 89: Μενού για το γραφικό περιβάλλον λειτουργίας του εργαλείου VPR Σχήµα 90: Έξόδος του γραφικού περιβάλλοντος εργασίας για το εργαλείο VPR

18 14

19 Κατάλογος Πινάκων Πίνακας 1: Χαρακτηριστικά χρονισµού και κατανάλωσης ενέργειας για τον πίνακα αναζήτησης και τον πολυπλέκτη Πίνακας 2: Παράµετροι της προσοµοίωσης Πίνακας 3: Κατανάλωση ενέργειας, καθυστέρηση και ο παράγοντας ενέργειας-καθυστέρησης Πίνακας 4: Κατανάλωση ενέργειας, καθυστέρηση και ο παράγοντας ενέργειας-καθυστέρησης για τα βελτιστοποιηµένα F/F Πίνακας 5: Ρεύµα διαρροής και κατανάλωση ενέργειας για έναν αντιστροφέα µε διαφορετικά πλάτη για τα πλάτη των N-MOS και P-MOS τρανζίστορ Πίνακας 6: Κατανάλωση ενέργειας για απλό και σήµα ρολογιού µέσω πύλης Πίνακας 7: Κατανάλωση ενέργειας για απλού και σήµατος ρολογιού µέσω πύλης σε επίπεδο CLB Πίνακας 8: Καθυστέρηση και κατανάλωση ενέργειας για τον αποµονωτή στην έξοδο του πολυπλέκτη Πίνακας 9: Καθυστέρηση και κατανάλωση ισχύος για τον buffer εξόδου Πίνακας 10: ιάδοση καθυστέρησης και κατανάλωση ενέργειας για το BLE Πίνακας 11: ιάδοση καθυστέρησης από το σήµα του ρολογιού στις εξόδους Πίνακας 12: ιάδοση καθυστέρησης και κατανάλωση ισχύος του CLB στη χείριστη περίπτωση Πίνακας 13: Επιλογές του προγράµµατος Free_HDL Πίνακας 14: οµικά στοιχεία από τα οποία αποτελείται η βιβλιοθήκη απεικόνισης τεχνολογίας του εργαλείου E2FMT

20 16

21 Πίνακας Ορολογίας FPGA Reconfiguration architecture CLB BLE SRAM Antifuse Non-volatile LUT Connection box Switch box Pass-transistors Power density Single context Fan-in / out Pipeline stages Gated clock Double edge-triggered Tri-state buffer Greedy algorithm Inverter Transmition gates Effective capacitance Layout Full-custom Active-high Global routing Detailed routing Netlist Placement Latch ιάταξη προγραµµατιζόµενων πυλών Επαναδιαµόρφωσιµη αρχιτεκτονική Βασική δοµική µονάδα Βασικό λογικό στοιχείο Στατική µνήµη τυχαίας προσπέλασης Τεχνολογία αντι-ασφάλειας Μη-πτητική Πίνακας αναζήτησης Κουτί διασύνδεσης Κουτί διακοπτών Τρανζίστορ διέλευσης Πυκνότητα ισχύος Απλό πλαίσιο Βεντάγια εισόδου/εξόδου Σκηνή διοχέτευσης Σήµα ρολογιού µέσω πύλης ιπλο-ακµοπυροδότητο Τρισταθής αποµονωτής Άπληστος αλγόριθµος Αντιστροφέας Πύλες µετάδοσης Ενεργή χωρητικότητα Φυσική σχεδίαση Πλήρως προσαρµοσµένη Ενεργό στην υψηλή τάση Γενική διασύνδεση Λεπτοµερής διασύνδεση Κοµβική λίστα Τοποθέτηση Μανδαλωτής 17

22 18

23 Πίνακας Συντοµογραφιών BLE CLB DET F/F FPGA LUT SRAM F/F ALU VHDL IP I/O VCD GPL CAD IPIN OPIN PDF EDIF BLIF Basic Logic Element Configurable Logic Block Double edge-triggered F/F Field Programmable Gate Array Look-up Table Static Random Access Memory Flip/Flop Arithmetic Logic Unit Very High Speed Integrated Circuit Hardware Description Language Internet Protocol Input/Output Value Change Dump General Public License Computer Aided Design Input PIN Output PIN Portable Document Format Electronic Design Interchange Format Berkley Logic Interchange Format 19

24 20

25 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ο ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΑ FPGA Οι διατάξεις προγραµµατιζόµενων πυλών (FPGA) αποτελούν µια σηµαντική τεχνολογία η οποία επιτρέπει στους σχεδιαστές των κυκλωµάτων να παράγουν ολοκληρωµένα κυκλώµατα εξειδικευµένου σκοπού σε σχετικά µικρό χρονικό διάστηµα. Την εποχή που εµφανίστηκαν τα FPGA, στα µέσα της δεκαετίας του 1980, είχαν παρουσιαστεί ως µια εναλλακτική τεχνολογία αντικατάστασης των συνήθη διατάξεων πυλών για ορισµένες εφαρµογές. Στα συστήµατα της πρώτης γενιάς ο προγραµµατισµός του FPGA γινόταν µε τη χρήση µόνο µίας διαµόρφωσης, η οποία και ήταν η µόνη φορτωµένη στο FPGA. Η δεύτερη γενιά των FPGA ακολούθησε σύντοµα, στην οποία ήταν δυνατό να χρησιµοποιούν πολλαπλές διαµορφώσεις. Η ιδιοµορφία που εµφάνιζαν οι συγκεκριµένες συσκευές ήταν πως το χρονικό διάστηµα που µεσολαβούσε µεταξύ δύο διαµορφώσεων ήταν σχετικά µεγάλο. Στα συστήµατα αυτά ο απαιτούµενος χρόνος για την επαναδιαµόρφωση του FPGA δεν αποτελούσε κρίσιµο παράγοντα, σε αντίθεση µε τις σηµερινές εφαρµογές. Το γεγονός αυτό έκανε επιτακτική την ανάγκη για την ανάπτυξη µιας νέας γενιάς FPGA, τα οποία θα µπορούν να υποστηρίζουν επαναδιαµορφώσεις πολλαπλών κατηγοριών, η κάθε µια εκ των οποίων θα εξαρτάται από τις ανάγκες της εφαρµογής. Στο πρώτο µέρος του κεφαλαίου περιγράφονται τα FPGA µε βάση κάποια γενικά χαρακτηριστικά τους όπως είναι οι υπάρχουσες αρχιτεκτονικές διασύνδεσης, η αρχιτεκτονική της βασικής δοµικής µονάδας, οι τεχνικές προγραµµατισµού, η κατανάλωση ισχύος και τα µοντέλα επαναδιαµόρφωσης. Ο κύριος στόχος των επαναδιαµορφώσιµων αρχιτεκτονικών είναι η επίτευξη ικανοποιητικής απόδοσης στην υλοποίηση του κυκλώµατος συγκρινόµενη µε τη λογική εξειδικευµένου σκοπού, ενώ παράλληλα να εξακολουθήσουν να παρέχουν το πλεονέκτηµα της επαναχρησιµοποίησης που εµφανίζουν οι επεξεργαστές γενικού σκοπού. Τα κύρια χαρακτηριστικά της αρχιτεκτονικής του FPGA, βάσει των οποίων γίνεται η διάκριση µεταξύ των διατάξεων προγραµµατιζόµενων πυλών είναι: 21

26 Η αρχιτεκτονική διασύνδεσης Η αρχιτεκτονική της βασικής δοµικής µονάδας Η τεχνολογία προγραµµατισµού Η κατανάλωση ισχύος Τα υποστηριζόµενα µοντέλα επαναδιαµόρφωσης Σε γενικές γραµµές τα FPGA µπορούν να θεωρηθούν ως προγραµµατιζόµενη λογική η οποία είναι ενσωµατωµένη σε προγραµµατιζόµενη διασύνδεση. Όλα τα FPGA αποτελούνται από τρία βασικά χαρακτηριστικά: Τη βασική δοµική µονάδα Το δίκτυο εισόδου/εξόδου Την προγραµµατιζόµενη διασύνδεση Για να γίνει η υλοποίηση ενός κυκλώµατος σε ένα FPGA πρέπει να προγραµµατιστεί η κάθε βασική δοµική µονάδα του τελευταίου ώστε να υλοποιεί ένα µικρό µέρος της λογικής, ενώ ταυτόχρονα καθένα από τα µπλοκ εισόδου/εξόδου να ενεργεί είτε ως µπλοκ εισόδου είτε ως εξόδου, ανάλογα µε τις απαιτήσεις του κυκλώµατος. Η προγραµµατιζόµενη διασύνδεση ρυθµίζεται για να υλοποιεί τις απαραίτητες συνδέσεις τόσο ανάµεσα στις βασικές δοµικές µονάδες, όσο και ανάµεσα στις βασικές δοµικές µονάδες και τα µπλοκ εισόδου/εξόδου. Η λειτουργική πολυπλοκότητα των βασικών λογικών µονάδων µπορεί να ποικίλει από µια απλή λογική συνάρτηση (Bool) 2-εισόδων, έως πολύπλοκες, πολλαπλών bit αριθµητικές λειτουργίες. Η επιλογή της κοκκοποίησης της βασικής δοµικής µονάδας εξαρτάται από το πεδίο της κάθε εφαρµογής. Η χρησιµοποιούµενη τεχνολογία προγραµµατισµού καθορίζει µονοσήµαντα τη µέθοδο αποθήκευσης της πληροφορίας προγραµµατισµού. Η επιλογή της συγκεκριµένης τεχνολογίας έχει σηµαντική επίδραση τόσο στην καταλαµβανόµενη επιφάνεια όσο και στην απόδοση του FPGA. Οι κυριότερες και επικρατέστερες τεχνολογίες είναι η Στατική Μνήµη Τυχαίας Προσπέλασης (SRAM) [1], η αντι-ασφάλεια (antifuse) [2], και η µη-πτητική (non-volatile). Η επιλογή µιας εκ των προαναφερθέντων τεχνολογιών βασίζεται κυρίως στο υπολογιστικό περιβάλλον στο οποίο πρόκειται να χρησιµοποιηθεί το FPGA. 22

27 Σχήµα 1: Μοντέλο ενός τυπικού FPGA Το γενικό µοντέλο ενός τυπικού FPGA δείχνεται στο Σχήµα 1. Η βασική δοµική µονάδα συνήθως αποτελείται από πίνακες αναζήτησης (LUTs), µεταφορείς λογικής, F/F, και προγραµµατιζόµενους πολυπλέκτες. Ο ρόλος των πολυπλεκτών είναι τόσο η δηµιουργία των µονοπατιών δεδοµένων στο εσωτερικό της λογικής µονάδας, όσο και η παροχή συνδέσεων µεταξύ των βασικών δοµικών µονάδων µε το δίκτυο διασύνδεσης Αρχιτεκτονικές ιασύνδεσης Οι αρχιτεκτονικές διασύνδεσης πραγµατοποιούνται χρησιµοποιώντας διακόπτες (switch) οι οποίοι προγραµµατίζονται για να υλοποιούν τις συνδέσεις. Η µέθοδος µε την οποία δηµιουργούνται οι συνδέσεις ανάµεσα στις βασικές δοµικές µονάδες έχει σηµαντική επίπτωση στα χαρακτηριστικά της αρχιτεκτονικής του FPGA. Με βάση την τοποθέτηση των βασικών δοµικών µονάδων και των πόρων διασύνδεσης, οι διατάξεις προγραµµατιζόµενων πυλών είναι δυνατό να διακριθούν στις ακόλουθες κατηγορίες: Αρχιτεκτονική νησίδας Αρχιτεκτονική βασιζόµενη σε γραµµές Θάλασσα από πύλες Ιεραρχική αρχιτεκτονική ιάταξη µιας διάστασης Συστήµατα πολλαπλών FPGA 23

28 Η πλειονότητα των εµπορικών FPGA είναι δυνατό να οµαδοποιηθεί σε τρεις από τις προαναφερθέντες κατηγορίες ανάλογα µε την αρχιτεκτονική που ακολουθούν για τη διασύνδεση. Έτσι τα FPGA από την Xilinx, τη Lucent και τη Vantis βασίζονται στην αρχιτεκτονική νησίδας, τα FPGA από την Actel διαθέτουν αρχιτεκτονική βασιζόµενη σε γραµµές, ενώ αυτά της Altera είναι ιεραρχικά. Στη συνέχεια παρουσιάζονται τα βασικά χαρακτηριστικά καθεµίας από τις προαναφερθείσες αρχιτεκτονικές Αρχιτεκτονική νησίδας Η αρχιτεκτονική νησίδας αποτελείται από µια διάταξη προγραµµατιζόµενων λογικών µπλοκ µε κατακόρυφα και οριζόντια προγραµµατιζόµενα κανάλια διασύνδεσης. Η βασική ιδέα της συγκεκριµένης αρχιτεκτονικής παρουσιάζεται στο Σχήµα 2. Ο αριθµός των τµηµάτων καλωδίων που υπάρχουν στο εσωτερικό του καναλιού προσδιορίζει τους διαθέσιµους πόρους για τη διασύνδεση. Οι ακροδέκτες του λογικού µπλοκ έχουν πρόσβαση στο κανάλι διασύνδεσης διαµέσου του κουτιού διασύνδεσης (connection box). Οι οικογένειες XC4000 και XC3000 της Xilinx [3] είναι παραδείγµατα του συγκεκριµένου τύπου αρχιτεκτονικής. Σχήµα 2: Αρχιτεκτονική Νησίδας 24

29 Αρχιτεκτονική βασιζόµενη σε γραµµές Όπως υποδηλώνει το όνοµα, στη συγκεκριµένη αρχιτεκτονική τα λογικά µπλοκ είναι τοποθετηµένα σε γραµµές και διαχωρίζονται µεταξύ τους µε οριζόντια κανάλια διασύνδεσης. Η αρχιτεκτονική αυτή παρουσιάζεται στο Σχήµα 3. Τα µονοπάτια διασύνδεσης στο εσωτερικό του καναλιού χωρίζονται σε ένα ή περισσότερα τµήµατα, το µήκος των οποίων µπορεί να κυµαίνεται από το πλάτος ενός ζεύγους βασικών δοµικών στοιχείων έως και ολόκληρο το µήκος του καναλιού. Τα τµήµατα αυτά ενδέχεται να ενώνονται στα άκρα τους χρησιµοποιώντας προγραµµατιζόµενους διακόπτες για τη δηµιουργία γραµµών µεγαλύτερου µήκους. Πέρα από αυτά τα κανάλια, υπάρχουν και εκείνα που βρίσκονται τοποθετηµένα κάθετα ανάµεσα στα λογικά µπλοκ, τα οποία παρέχουν τις απαραίτητες συνδέσεις ανάµεσα στα οριζόντια κανάλια και τα κατακόρυφα τµήµατα της διασύνδεσης. Το µήκος των συγκεκριµένων τµηµάτων στα κανάλια προσδιορίζονται από τον συµβιβασµό που γίνεται ανάµεσα στον αριθµό των µονοπατιών, την αντίσταση που εµφανίζουν οι διακόπτες διασύνδεσης και τη χωρητικότητα των συγκεκριµένων τµηµάτων. Ένα παράδειγµα οικογένειας FPGA που στηρίζεται στην αρχιτεκτονική βασιζόµενη σε γραµµές είναι αυτό της ACT3 που παράγει η εταιρεία Actel [4]. Σχήµα 3: Αρχιτεκτονική βασιζόµενη σε γραµµές 25

30 Θάλασσα από πύλες Η αρχιτεκτονική που βασίζεται στη θάλασσα από πύλες, όπως φαίνεται στο Σχήµα 4, ανόµοια µε τις προηγούµενες, δεν αποτελείται από µια διάταξη λογικών µπλοκ ενσωµατωµένων σε µια γενική δοµή διασύνδεσης. Αντίθετα συνίσταται από λογικά µπλοκ τα οποία καλύπτουν όλη την επιφάνεια του FPGA. Οι απαιτούµενες συνδέσεις πραγµατοποιούνται χρησιµοποιώντας δεσµευµένες συνδέσεις του τύπου γείτονα-προς-γείτονα, οι οποίες συνήθως είναι γρηγορότερες συγκρινόµενες µε τους γενικούς πόρους διασύνδεσης. Τις περισσότερες φορές, η συγκεκριµένη αρχιτεκτονική χρησιµοποιείται σε συνδυασµό µε γενικού τύπου συνδέσεις για την επίτευξη διασυνδέσεων µεταξύ λογικών µπλοκ που βρίσκονται σε µεγαλύτερη απόσταση. Παράδειγµα αυτού του τύπου της αρχιτεκτονικής είναι η οικογένεια SX από την εταιρεία Actel [5]. Σχήµα 4: Θάλασσα από πύλες Ιεραρχική αρχιτεκτονική Οι πλειονότητα των λογικών σχεδιασµών παρουσιάζουν κάποια τοπικότητα στις συνδέσεις, η οποία υποδηλώνει µια ιεραρχία στην τοποθέτηση και διασύνδεση των συνδέσεων ανάµεσα στα λογικά µπλοκ. Η ιεραρχική αρχιτεκτονική στα FPGA προσπαθεί να εκµεταλλευτεί το συγκεκριµένο χαρακτηριστικό, ώστε οι διατάξεις των προγραµµατιζόµενων πυλών να εµφανίζουν µικρότερες καθυστερήσεις διασύνδεσης και µια πιο προβλέψιµη συµπεριφορά χρονισµού. Η συγκεκριµένη αρχιτεκτονική δηµιουργείται συνδέοντας λογικά µπλοκ σε συστοιχίες, οι οποίες στη συνέχεια συνδέονται αναδροµικά για τη δηµιουργία µιας ιεραρχικής δοµής. Στο Σχήµα 5 παρουσιάζεται µια τέτοια αρχιτεκτονική. Ο αριθµός των διακοπτών διασύνδεσης από τους οποίους πρέπει να περάσει το σήµα καθορίζει τη ταχύτητα του δικτύου. Η ιεραρχική αρχιτεκτονική µειώνει το πλήθος των διακοπτών που απαιτούνται για τη δηµιουργία µεγάλων µονοπατιών διασύνδεσης, µε αποτέλεσµα η διάταξη να λειτουργεί σε µεγαλύτερη ταχύτητα. 26

31 Σχήµα 5: Ιεραρχική Αρχιτεκτονική ιάταξη µιας διάστασης Τα περισσότερα από τα εµπορικά FPGA είναι διατάξεις δύο διαστάσεων. Αυτό επιτρέπει µεγαλύτερη ευελιξία καθώς κάθε σήµα µπορεί να διασυνδεθεί ευκολότερα από ένα κοντινό ελεύθερο µονοπάτι. Εντούτοις, παρέχοντας αυτού του επιπέδου τη διασύνδεση, η ευελιξία απαιτεί µεγάλο µέρος της περιοχής διασύνδεσης. Επιπρόσθετα, κάνει πολυπλοκότερο το λογισµικό για την τοποθέτηση και τη διασύνδεση των λογικών µπλοκ, καθώς αυτό θα πρέπει να λαµβάνει υπ όψιν ένα πολύ µεγάλο αριθµό πιθανοτήτων σεναρίων. Μια λύση στο συγκεκριµένο πρόβληµα θα ήταν η χρησιµοποίηση µιας µονοδιάστατης αρχιτεκτονικής, όπως αυτής που παρουσιάζεται στο Σχήµα 6. Εδώ η τοποθέτηση των λογικών µπλοκ περιορίζεται κατά µήκος του ενός άξονα. Με ένα πιο περιορισµένο σετ επιλογών, η τοποθέτηση των λογικών µπλοκ µπορεί να γίνει πολύ γρηγορότερα. Η διαδικασία της διασύνδεσης απλοποιείται επίσης διότι και αυτή γίνεται κατά κύριο λόγο κατά µήκος µιας µόνο διάστασης, ενώ η δεύτερη διάσταση χρησιµοποιείται γενικά για υπολογισµούς που απαιτούν λειτουργία ολίσθησης. Ένα µειονέκτηµα της αρχιτεκτονικής µιας-διάστασης είναι το ενδεχόµενο να µην υπάρχουν αρκετοί πόροι για τη διασύνδεση σε µια συγκεκριµένη περιοχή του FPGA στην οποία έγινε τοποθέτηση του κυκλώµατος. Σε µια τέτοια περίπτωση, η διασύνδεση ολόκληρου του κυκλώµατος γίνεται πραγµατικά πολύ δυσκολότερο από µια διάταξη δύοδιαστάσεων, η οποία όπως έχει αναφερθεί προηγουµένως παρέχει περισσότερες εναλλακτικές επιλογές στη διασύνδεση. Ένας αριθµός από επαναδιαµορφώσιµα συστήµατα έχουν σχεδιαστεί µε 27

32 τη χρήση της συγκεκριµένης αρχιτεκτονικής, µεταξύ των οποίων είναι το Garp [6], το Chimaera [7][8] και το NAPA [9]. Σχήµα 6: Μονοδιάστατη διάταξη Συστήµατα πολλαπλών FPGA Τα επαναδιαµορφώσιµα συστήµατα τα οποία αποτελούνται από περισσότερα του ενός FPGA που βρίσκονται διασυνδεδεµένα πάνω στην ίδια πλακέτα, έχουν επιπλέον θεωρήσεις στο υλικό σε σχέση µε ένα σύστηµα αποτελούµενο από ένα µόνο FPGA. Πιο συγκεκριµένα, υπάρχει η ανάγκη για ικανοποιητική σύνδεση ανάµεσα στα διάφορα FPGA, καθώς επίσης και µε την εξωτερική µνήµη και το κανάλι δεδοµένων του συστήµατος. Η χρησιµότητα των συγκεκριµένων συστηµάτων είναι για να παρέχουν τη δυνατότητα σε κυκλώµατα µεγάλου µεγέθους να διαµεριστούν σε περισσότερα του ενός FPGA. Ένα πλήθος διαφορετικών αρχιτεκτονικών διασύνδεσης έχουν µελετηθεί [10] [11] [12] [13] µεταξύ των οποίων περιλαµβάνονται αυτές του πλέγµατος και της διασταύρωσης, όπως παρουσιάζονται στο Σχήµα 7. Μία διάταξη πλέγµατος συνδέει τους κοντινότερους γείτονες σε ένα σύστηµα από FPGA. Με τον τρόπο αυτό, επιτρέπεται η ικανοποιητική επικοινωνία ανάµεσα στις γειτονικές διατάξεις προγραµµατιζόµενων πυλών. Το µειονέκτηµα που παρουσιάζει η συγκεκριµένη αρχιτεκτονική είναι πως ορισµένα σήµατα ίσως χρειαστεί να διέλθουν διαµέσου ενός FPGA απλά και µόνο για να δηµιουργηθεί η σύνδεση ανάµεσα σε µη-γειτονικά FPGA. Εάν και κάτι τέτοιο είναι εφικτό, εντούτοις χρησιµοποιεί πολύτιµους πόρους εισόδου/εξόδου στο FPGA οι οποίοι υλοποιούν τη γεφύρωση της διασύνδεσης. Από την άλλη πλευρά, η αρχιτεκτονική της διασταύρωσης προσπαθεί να αποτρέψει το συγκεκριµένο πρόβληµα χρησιµοποιώντας ειδικά ολοκληρωµένα κυκλώµατα µόνο για τους σκοπούς της διασύνδεσης, έτσι ώστε να επιτρέπεται η σύνδέση απ ευθείας καθενός FPGA µε οποιοδήποτε άλλο. Στην περίπτωση αυτή, η καθυστέρηση που εµφανίζεται στο εσωτερικό του ολοκληρωµένου κυκλώµατος είναι πιο οµοιόµορφη δεδοµένου ότι το κάθε σήµα διανύει ακριβώς 28

33 την ίδια απόσταση για να µεταβεί από το ένα FPGA σε οποιοδήποτε άλλο, ανεξάρτητα από το που αυτά βρίσκονται τοποθετηµένα. Παρόλα αυτά, η διασύνδεση που βασίζεται στην αρχιτεκτονική διασταύρωσης δεν είναι εύκολο να υλοποιηθεί καθώς αυξάνει σηµαντικά ο αριθµός των FPGA. Σχήµα 7: ιάταξη πλέγµατος (αριστερά) και µερικό διασταύρωσης (δεξιά) για τις τοπολογίες διασύνδεσης σε συστήµατα πολλαπλών FPGA 1.2. Αρχιτεκτονική της Βασικής οµικής Μονάδας (CLB) Το λογικό µπλοκ, το οποίο είναι επίσης γνωστό και ως βασική δοµική µονάδα (CLB), είναι υπεύθυνο για την υλοποίηση σε επίπεδο πύλης της λειτουργίας που απαιτείται για κάθε εφαρµογή. Το λογικό µπλοκ χαρακτηρίζεται από την εσωτερική δοµή και την κοκκοποίηση του. Η δοµή καθορίζει τις διάφορες κατηγορίες λογικής τις οποίες µπορεί να υλοποιήσει, ενώ η κοκκοποίηση ορίζει το µέγεθος της συνάρτησης την οποία µπορεί να πραγµατοποιήσει. Η λειτουργικότητα του λογικού µπλοκ πετυχαίνεται ελέγχοντας τις συνδέσεις ορισµένων βασικών λογικών πυλών ή χρησιµοποιώντας πίνακες αναζήτησης (LUT). Η λειτουργικότητα αυτή έχει σηµαντική επίπτωση στους πόρους της διασύνδεσης µιας και µε την αύξηση των λειτουργικών δυνατοτήτων το απαιτούµενο µέγεθος της λογικής η οποία µπορεί να ενσωµατωθεί σ αυτό αυξάνει παράλληλα. Αυτό οδηγεί σε ελάττωση των απαιτούµενων εξωτερικών πόρων διασύνδεσης. Από την άλλη πλευρά, καθώς αυξάνει το µέγεθος του λογικού µπλοκ είναι πιθανόν αυτό να µην αξιοποιείται πλήρως, µε αποτέλεσµα να υπάρχει απώλεια τόσο στην επιφάνεια όσο και στην καταναλισκόµενη ενέργεια. Βασιζόµενοι στην εξισορρόπηση αυτών των παραµέτρων, υπάρχει ένα πλήθος από δοµές λογικών µπλοκ καθεµία εκ των οποίων προσπαθεί να βελτιστοποιήσει την επιφάνεια και την ταχύτητα του FPGA [14]. 29

34 Μια οµάδα από βασικές δοµικές µονάδες ονοµάζεται λογική συστοιχία και µπορεί να περιγραφεί µε τις ακόλουθες τέσσερις παραµέτρους: Το µέγεθος (ο αριθµός εισόδων) του πίνακα αναζήτησης (LUT) Το πλήθος των βασικών δοµικών µονάδων από τις οποίες αποτελείται η λογική συστοιχία Τον αριθµό εισόδων της λογικής συστοιχίας που χρησιµοποιούνται ως είσοδοι στους πίνακες αναζήτησης Τον αριθµό εισόδων του ρολογιού στη λογική συστοιχία (που χρησιµοποιούνται από τους καταχωρητές). Το πλεονέκτηµα της χρήσης ενός πίνακα αναζήτησης Κ-εισόδων είναι ότι µπορεί να υλοποιήσει οποιαδήποτε συνδυαστική λογική συνάρτηση µε Κ-εισόδους. Κατά το παρελθόν έχουν γίνει µελέτες [15] οι οποίες εκτιµούν την επίδραση του λογικού µπλοκ στην αρχιτεκτονική του FPGA χρησιµοποιώντας έναν Κ-εισόδων πίνακα αναζήτησης µε µια µόνο έξοδο. Η δοµή αυτή είναι περισσότερο αποδοτική για την υλοποίηση τυχαίων λογικών συναρτήσεων παρά για λειτουργίες bit-slice στα µονοπάτια µετάδοσης δεδοµένων Κοκκοποίηση του λογικού µπλοκ Η πολυπλοκότητα του λογικού µπλοκ ποικίλει από ένα πολύ µικρό µπλοκ το οποίο µπορεί να υλοποιήσει µια συνάρτηση 3-εισόδων, έως µια δοµή η οποία είναι µια 4-bit αριθµητική λογική µονάδα (ALU). Τόσο το µέγεθος, όσο και η πολυπλοκότητα των βασικών µπλοκ, αναφέρεται συχνά ως κοκκοποίηση του τελευταίου. Με άλλα λόγια, το κριτήριο της κοκκοποίησης αναπαριστά το µικρότερο µπλοκ από το οποίο αποτελείται η επαναδιαµορφώσιµη διάταξη. Η επιλογή της κοκκοποίησης του λογικού µπλοκ εξαρτάται από το πεδίο εφαρµογής στο οποίο θα χρησιµοποιηθεί το FPGA, και έχει σηµαντική επίπτωση στο χρόνο που χρειάζεται για την επαναδιαµόρφωση, κάτι που είναι ιδιαίτερα κρίσιµο ειδικά για συστήµατα που η διαµόρφωση γίνεται κατά την διάρκεια λειτουργίας του FPGA. Όλες οι επαναδιαµορφούµενες πλατφόρµες διακρίνονται ανάλογα µε την κοκκοποίηση τους σε λεπτόκκοκες και χονδρόκκοκες. Στις λεπτόκκοκες αρχιτεκτονικές, η βασική δοµική µονάδα αποτελείται από ένα συνδυαστικό δίκτυο και µερικούς καταχωριτές. Μια διάταξη από τέτοια λογικά µπλοκ µπορεί να υλοποιήσει πολύ µικρούς υπολογισµούς, και εποµένως απαιτεί περισσότερα bit δεδοµένων κατά την διάρκεια του προγραµµατισµού. Η κοκκοποίηση αυτού του τύπου είναι περισσότερο αποδοτική για λειτουργίες ελέγχου, ενώ τα µπλοκ που χαρακτηρίζονται 30

35 ως χονδρόκκοκα, και τα οποία έχουν µεγαλύτερες αριθµητικές ικανότητες, είναι περισσότερο χρήσιµα για λειτουργίες µεταφοράς δεδοµένων µέσω των µονοπατιών (datapath). Όλες οι αρχιτεκτονικές που περιγράφονται στο παρόν κείµενο αφορούν λεπτόκκοκα επαναδιαµορφώσιµα συστήµατα. Ο όρος αυτός παραδοσιακά χρησιµοποιείται όταν το υλικό υλοποιεί συναρτήσεις σε επίπεδο bit. Σήµερα, όπου η ανάγκη για µεγάλη ταχύτητα υπολογισµών αποτελεί κρίσιµο παράγοντα, πολλά από τα υπάρχοντα επαναδιαµορφώσιµα συστήµατα χρησιµοποιούν περισσότερα του ενός bit για τις συναρτήσεις που εκτελούν. Εάν και οι συσκευές αυτές µπορούν να χαρακτηριστούν ως χονδρόκκοκες, εντούτοις θεωρούµε πως οι πλατφόρµες που βασίζουν τις συναρτήσεις που υλοποιούν σε 1 ή 2 bit µπορούν να χαρακτηριστούν ως λεπτόκκοκες (fine-grain) αρχιτεκτονικές, ενώ όλες οι υπόλοιπες να θεωρούνται ως χονδρόκκοκες (coarse-grain) Μελέτες στη δοµή της βασικής δοµικής µονάδας Μελέτες στη δοµή της βασικής δοµικής µονάδας έδειξαν πως ο βέλτιστος αριθµός εισόδων που µπορεί να χρησιµοποιηθεί για την ελαχιστοποίηση της καταλαµβανόµενης επιφάνειας είναι ανάµεσα σε 3 και 4. Επίσης, είναι δυνατό να βελτιστοποιηθεί η λειτουργικότητα συµπεριλαµβάνοντας ένα καταχωρητή D-τύπου. Σε περίπτωση που χρησιµοποιηθούν οι πίνακες αναζήτησης πολλαπλών εξόδων, η χρήση αυτών µε 4-εισόδους µπορεί να ελαχιστοποιήσει την καταλαµβανόµενη επιφάνεια, ενώ η χρήση των 5 ή 6 εισόδων µπορεί να οδηγήσει σε περιορισµό της καθυστέρησης [16]. Η χρήση ετερογενών λογικών µπλοκ, τα οποία αποτελούνται από συνδυασµό πινάκων αναζήτησης µε 4 και 6 εισόδους, έχει αποδειχθεί πως καταλαµβάνει την ίδια επιφάνεια µε εκείνη των 4-εισόδων, αλλά είναι βελτιστοποιηµένη ως προς τη ταχύτητα κατά 25% [17]. Τέλος η χρήση συστοιχιών µε πίνακες αναζήτησης 4-εισόδων αντί για έναν µόνο πίνακα αναζήτησης των 4-εισόδων, οδηγεί σε µείωση της καταλαµβανόµενης επιφάνειας κατά 10% [18] Τεχνολογία Προγραµµατισµού Τόσο η λογική όσο και οι πόροι διασύνδεσης από τα οποία αποτελείται το FPGA πρέπει να προγραµµατιστούν ώστε να υλοποιούν την απαιτούµενη συνάρτηση. Τα περιεχόµενα του λογικού µπλοκ µπορεί να προγραµµατιστούν για την πραγµατοποίηση της λογικής συνάρτησης αυτού, ενώ οι διακόπτες διασύνδεσης προγραµµατίζονται για τον έλεγχο των συνδέσεων µεταξύ των λογικών µπλοκ. Υπάρχει ένα πλήθος διαφορετικών µεθόδων για την αποθήκευση της πληροφορίας προγραµµατισµού, οι οποίες εκτείνονται από την ευµετάβλητη µέθοδο της SRAM έως την µηαναστρέψιµη τεχνολογία αντι-ασφάλειας (antifuse). Το µεγαλύτερο τµήµα της επιφάνειας ενός 31

36 FPGA καταλαµβάνεται κυρίως από την περιοχή των επαναδιαµορφώσιµων συστατικών. Εποµένως, η επιλογή της µεθόδου προγραµµατισµού επηρεάζει σηµαντικά την επιφάνεια του FPGA. Ένας επιπλέον παράγοντας, ο οποίος πρέπει να λαµβάνεται υπόψη είναι το πόσες φορές απαιτείται η επαναδιαµόρφωση του FPGA. Έτσι για τα FPGA στα οποία η τεχνολογία προγραµµατισµού τους βασίζεται στην αντι-ασφάλεια µπορούν να προγραµµατιστούν µόνο µία φορά, ενώ αντίθετα όσα χρησιµοποιούν SRAM δεν εµφανίζουν κάποιο παρόµοιο περιορισµό SRAM Στη συγκεκριµένη µέθοδο προγραµµατισµού η διαµόρφωση αποθηκεύεται σε κυψελίδες µνήµης SRAM. Στην περίπτωση που το δίκτυο διασύνδεσης υλοποιείται µε τη χρήση των τρανζίστορ διέλευσης (pass-transistors), τότε η κυψέλες της SRAM ελέγχουν εάν το τρανζίστορ άγει ή όχι. Επιπλέον, όταν τα λογικά µπλοκ αποτελούνται από έναν πίνακα αναζήτησης τότε η λογική αποθηκεύεται στις SRAM κυψελίδες. Η συγκεκριµένη µέθοδος προγραµµατισµού παρουσιάζει το µειονέκτηµα της προσωρινής αποθήκευσης της πληροφορίας. Αποτέλεσµα είναι πως η διαµόρφωση πρέπει να φορτώνεται στο FPGA κάθε φορά που το τελευταίο επανατροφοδοτείται. Όσα συστήµατα βασίζονται στη τεχνολογία αυτή συχνά χρησιµοποιούν µια µόνιµη εξωτερική συσκευή αποθήκευσης των δεδοµένων. Η χρήση της µεθόδου SRAM απαιτεί τουλάχιστον 5 τρανζίστορ ανά κυψελίδα. Λόγω του σχετικά µεγάλου µεγέθους των κυψελίδων µνήµης, µεγάλο µέρος της επιφάνειας του FPGA καταλαµβάνεται για την αποθήκευση της διαµόρφωσης. Το βασικό πλεονέκτηµα που έχει η χρήση της µεθόδου προγραµµατισµού που στηρίζεται στη τεχνολογία της SRAM είναι η δυνατότητα επαναχρησιµοποίησης της συσκευής για την υλοποίηση διαφορετικών εφαρµογών, απλά φορτώνοντας κάθε φορά την κατάλληλη διαµόρφωση. Το χαρακτηριστικό αυτό έκανε τη συγκεκριµένη τεχνολογία αποθήκευσης πληροφορίας στα FPGA αρκετά δηµοφιλή για την υλοποίηση επαναδιαµορφώσιµων συστηµάτων, τα οποία στοχεύουν στην επίτευξη κερδών στην απόδοση προσαρµόζοντας την υλοποίηση των συναρτήσεων στις ανάγκες τις συγκεκριµένης εφαρµογής. Το Σχήµα 8 δείχνει διακόπτες τριών τύπων οι οποίοι βασίζονται στην τεχνολογία SRAM, και στους οποίους οι πύλες διέλευσης υλοποιούνται µε N-MOS τρανζίστορ διέλευσης αντί των συµπληρωµατικών πυλών µετάδοσης, µιας και κάτι τέτοιο οδηγεί σε καλύτερα αποτελέσµατα στη ταχύτητα λόγω της µεγαλύτερης ευκινησίας που εµφανίζουν τα N- MOS τρανζίστορ. 32

37 Σχήµα 8: ιάφοροι τύπου από προγραµµατιζόµενους διακόπτες οι οποίοι χρησιµοποιούνται στα FPGA και βασίζονται στην SRAM τεχνική Αντι-ασφάλεια (Antifuse) Στη µέθοδο προγραµµατισµού που στηρίζεται στη τεχνολογία SRAM, η πληροφορία αποθηκεύεται ελέγχοντας την κατάσταση των κυψελίδων µνήµης. Αντίθετα η τεχνολογία της αντι-ασφάλειας (antifuse) [19] χρησιµοποιεί προγραµµατιζόµενες συνδέσεις, των οποίων η αντίσταση µεταβάλλεται µε την εφαρµογή υψηλής τάσης. Στη µη-προγραµµατισµένη κατάσταση η αντίσταση των συνδέσεων είναι της τάξης των µερικών GΩ, εποµένως µπορεί να θεωρηθεί ως ανοιχτοκύκλωµα. Με την εφαρµογή µιας σχετικά µεγάλης τιµής τάσης, συµβαίνει ένα φυσικό φαινόµενο που ονοµάζεται τήξη. Το αποτέλεσµα αυτού είναι η δηµιουργία µιας αντίστασης της τάξης των µερικών Ohm (Ω) κατά µήκος της συσκευής, υλοποιώντας µε τον τρόπο αυτό µια σύνδεση. Το πλεονέκτηµα της συγκεκριµένης µεθόδου είναι πως το µέγεθος του προγραµµατιζόµενου στοιχείου είναι της τάξης του µεγέθους ενός περάσµατος (Via), µε αποτέλεσµα να πετυχαίνεται σηµαντική µείωση στην επιφάνεια συγκρινόµενη µε τα FPGA που στηρίζονται σε SRAM. Αντίστοιχα, η αντίσταση µεταξύ των στοιχείων είναι της τάξης των µερικών Ohm (Ω) και είναι πολύ µικρότερη από την αντίσταση των τρανζίστορ µετάβασης τα οποία χρησιµοποιούνται ως διακόπτες διασύνδεσης στη µέθοδο SRAM. Η συγκεκριµένη τεχνική προγραµµατισµού δεν έχει προσωρινή µορφή, και εποµένως δεν απαιτεί η ύπαρξη εξωτερικής συσκευής για την αποθήκευση της πληροφορίας διαµόρφωσης κατά το διάστηµα διακοπής της τροφοδοσίας. Το µειονέκτηµα της τεχνολογίας αυτής, σε αντίθεση µε ότι συµβαίνει στην τεχνολογία SRAM, είναι πως πιθανά λάθη που συµβαίνουν κατά το στάδιο του σχεδιασµού δεν µπορούν να διορθωθούν αφού η διαδικασία διαµόρφωσης είναι µη αναστρέψιµη. 33

38 EPROM, EEPROM, and FLASH Η κατηγορία των τεχνολογιών προγραµµατισµού που εµφανίζουν µόνιµο χαρακτήρα χρησιµοποιεί τις ίδιες τεχνικές µε εκείνες των EPROM, EEPROM και Flash µνηµών. Η συγκεκριµένη µέθοδος βασίζεται σε ένα ειδικό τρανζίστορ µε δύο πύλες, εκ των οποίων η µία είναι πλωτή πύλη ενώ η άλλη πύλη επιλογής. Όταν κατά µήκος του τρανζίστορ διέλθει κάποιο ισχυρό ρεύµα, το φορτίο παγιδεύεται στην πλωτή πύλη αυξάνοντας τη τάση κατωφλίου του τρανζίστορ. Στη κανονική λειτουργία τα προγραµµατισµένα τρανζίστορ µπορούν να θεωρηθούν ως ανοιχτοκυκλώµατα, ενώ τα υπόλοιπα να ελεγχθούν χρησιµοποιώντας τις πύλες επιλογής. Η φόρτιση στην πλωτή πύλη θα παραµείνει ακόµη και κατά τη διακοπή της τροφοδοσίας. Η πλωτή φόρτιση µπορεί να αποµακρυνθεί εκθέτοντας την πύλη σε υπεριώδες φως για την περίπτωση των EPROM, και σε ηλεκτρική δέσµη στις περιπτώσεις των EEPROM και Flash. Οι συγκεκριµένες τεχνικές καλύπτουν το κενό που υπάρχει ανάµεσα στις τεχνολογίες προγραµµατισµού SRAM και αντι-ασφάλειας (antifuse), παρέχοντας την ευστάθεια που εµφανίζει η αντι-ασφάλεια µε τον επαναπρογραµµατισµό που παρουσιάζει η SRAM. Η αντίσταση των διακοπτών διασύνδεσης είναι µεγαλύτερη από εκείνη της αντι-ασφάλειας, ενώ ο προγραµµατισµός είναι περισσότερο πολύπλοκος και χρονοβόρος σε σύγκριση µε αυτόν που απαιτείται για την τεχνολογία SRAM Κατανάλωση Ισχύος Η χρήση των FPGA στις σύγχρονες εφαρµογές καθιστά επιτακτική την ανάγκη για περιορισµό στις απαιτήσεις κατανάλωσης ισχύος, κάτι που δεν έχει λυθεί ακόµη στις ήδη υπάρχουσες εµπορικές αρχιτεκτονικές. Πέρα της κατανάλωσης ισχύος, ένας επιπλέον σηµαντικός παράγοντας είναι η πυκνότητα ισχύος (power density) των ολοκληρωµένων κυκλωµάτων. Με την µείωση του µεγέθους που παρατηρείται στις διατάξεις των FPGA, το πλήθος των τρανζίστορ ανά µονάδα επιφάνειας αυξάνει σηµαντικά. Αυτό οδηγεί σε αντίστοιχη αύξηση της πυκνότητας ισχύος, καθώς και της ολικής κατανάλωσης ισχύος ανά ολοκληρωµένο κύκλωµα. Πρόσφατες ακαδηµαϊκές προσπάθειες στοχεύουν στη µείωση της καταναλισκόµενη ισχύος σε ερευνητικό επίπεδο. Η τάση αυτή θα συνεχιστεί και θα έχει επιπτώσεις τόσο στο κόστος όσο και στη τεχνολογία που χρησιµοποιείται για τη συσκευασία των συγκεκριµένων συσκευών. 34

ΣΤΑΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΔΥΝΑΜΙΚΕΣ ΜΝΗΜΕΣ ΤΥΧΑΙΑΣ ΠΡΟΣΠΕΛΑΣΗΣ (Static and Dynamic RAMs). ΔΙΑΡΘΡΩΣΗ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΕΝΟΤΗΤΕΣ

ΣΤΑΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΔΥΝΑΜΙΚΕΣ ΜΝΗΜΕΣ ΤΥΧΑΙΑΣ ΠΡΟΣΠΕΛΑΣΗΣ (Static and Dynamic RAMs). ΔΙΑΡΘΡΩΣΗ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΕΝΟΤΗΤΕΣ ΣΤΑΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΔΥΝΑΜΙΚΕΣ ΜΝΗΜΕΣ ΤΥΧΑΙΑΣ ΠΡΟΣΠΕΛΑΣΗΣ (Static and Dynamic RAMs). ΔΙΑΡΘΡΩΣΗ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΕΝΟΤΗΤΕΣ ΒΑΣΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΗΜΙΑΓΩΓΙΚΩΝ ΜΝΗΜΩΝ. ΒΑΣΙΚΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ RAM CMOS. ΤΥΠΟΙ ΚΥΤΤΑΡΩΝ ΑΡΧΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. 1.1. Υλικό και Λογισμικό.. 1 1.2 Αρχιτεκτονική Υπολογιστών.. 3 1.3 Δομή, Οργάνωση και Λειτουργία Υπολογιστών 6

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. 1.1. Υλικό και Λογισμικό.. 1 1.2 Αρχιτεκτονική Υπολογιστών.. 3 1.3 Δομή, Οργάνωση και Λειτουργία Υπολογιστών 6 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Εισαγωγή στην Δομή, Οργάνωση, Λειτουργία και Αξιολόγηση Υπολογιστών 1.1. Υλικό και Λογισμικό.. 1 1.2 Αρχιτεκτονική Υπολογιστών.. 3 1.3 Δομή, Οργάνωση και Λειτουργία Υπολογιστών 6 1.3.1 Δομή

Διαβάστε περισσότερα

Περιγραφή Κυκλωμάτων με χρήση της VHDL. Εισαγωγικές έννοιες για σχεδιασμό με τη VHDL

Περιγραφή Κυκλωμάτων με χρήση της VHDL. Εισαγωγικές έννοιες για σχεδιασμό με τη VHDL Περιγραφή Κυκλωμάτων με χρήση της VHDL Εισαγωγικές έννοιες για σχεδιασμό με τη VHDL Οργάνωση Παρουσίασης VHDL εισαγωγικές έννοιες Ροή και επίπεδα σχεδιασμού ψηφιακών κυκλωμάτων Μοντελοποίηση Καθυστερήσεων

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην επιστήμη των υπολογιστών. Υλικό Υπολογιστών Κεφάλαιο 5ο Οργάνωση υπολογιστών

Εισαγωγή στην επιστήμη των υπολογιστών. Υλικό Υπολογιστών Κεφάλαιο 5ο Οργάνωση υπολογιστών Εισαγωγή στην επιστήμη των υπολογιστών Υλικό Υπολογιστών Κεφάλαιο 5ο Οργάνωση υπολογιστών 1 Οργάνωση υπολογιστών ΚΜΕ Κύρια Μνήμη Υποσύστημα εισόδου/εξόδου 2 Κεντρική Μονάδα Επεξεργασίας (ΚΜΕ) R1 R2 ΑΛΜ

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδίαση κυκλωμάτων ακολουθιακής λογικής

Σχεδίαση κυκλωμάτων ακολουθιακής λογικής Σχεδίαση κυκλωμάτων ακολουθιακής λογικής Βασικές αρχές Σχεδίαση Latches και flip-flops Γιώργος Δημητρακόπουλος Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης Φθινόπωρο 2013 Ψηφιακά ολοκληρωμένα κυκλώματα 1 Ακολουθιακή

Διαβάστε περισσότερα

Ενσωματωμένα Συστήματα

Ενσωματωμένα Συστήματα Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής & Τηλεπικοινωνιών Ενσωματωμένα Συστήματα Ενότητα 2: Τεχνικές Σχεδίασης. Οικονομικά θέματα σχεδίασης ενσωματωμένων συστημάτων. Δρ. Μηνάς Δασυγένης mdasyg@ieee.org Εργαστήριο

Διαβάστε περισσότερα

Εκτέλεση πράξεων. Ψηφιακά Ηλεκτρονικά και Δυαδική Λογική. Πράξεις με δυαδικούς αριθμούς. Πράξεις με δυαδικούς αριθμούς

Εκτέλεση πράξεων. Ψηφιακά Ηλεκτρονικά και Δυαδική Λογική. Πράξεις με δυαδικούς αριθμούς. Πράξεις με δυαδικούς αριθμούς Ιόνιο Πανεπιστήμιο Τμήμα Πληροφορικής Εισαγωγή στην Επιστήμη των Υπολογιστών 24-5 Πράξεις με δυαδικούς αριθμούς (λογικές πράξεις) http://di.ionio.gr/~mistral/tp/csintro/ Μ.Στεφανιδάκης ; Ποιες κατηγορίες

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Πειραιώς Τμήμα Πληροφορικής Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών «Προηγμένα Συστήματα Πληροφορικής»

Πανεπιστήμιο Πειραιώς Τμήμα Πληροφορικής Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών «Προηγμένα Συστήματα Πληροφορικής» Πανεπιστήμιο Πειραιώς Τμήμα Πληροφορικής Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών «Προηγμένα Συστήματα Πληροφορικής» Μεταπτυχιακή Διατριβή Τίτλος Διατριβής Ονοματεπώνυμο Φοιτητή Πατρώνυμο Αβραάμ Αριθμός Μητρώου

Διαβάστε περισσότερα

ΗΜΥ 210: Σχεδιασμός Ψηφιακών Συστημάτων. Καταχωρητές 1

ΗΜΥ 210: Σχεδιασμός Ψηφιακών Συστημάτων. Καταχωρητές 1 ΗΜΥ-210: Σχεδιασμός Ψηφιακών Συστημάτων Καταχωρητές Διδάσκουσα: Μαρία Κ. Μιχαήλ Πανεπιστήμιο Κύπρου Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών Περίληψη Καταχωρητές Παράλληλης Φόρτωσης Καταχωρητές

Διαβάστε περισσότερα

Στοιχεία αρχιτεκτονικής μικροεπεξεργαστή

Στοιχεία αρχιτεκτονικής μικροεπεξεργαστή Στοιχεία αρχιτεκτονικής μικροεπεξεργαστή Αριθμός bit δίαυλου δεδομένων (Data Bus) Αριθμός bit δίαυλου διευθύνσεων (Address Bus) Μέγιστη συχνότητα λειτουργίας (Clock Frequency) Τύποι εντολών Αριθμητική

Διαβάστε περισσότερα

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΟΡΑΣΗ. Όταν ένα ρομπότ κινείται σε άγνωστο χώρο ή σε χώρο που μπορεί να αλλάξει η διάταξή του τότε εμφανίζεται η ανάγκη της όρασης μηχανής.

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΟΡΑΣΗ. Όταν ένα ρομπότ κινείται σε άγνωστο χώρο ή σε χώρο που μπορεί να αλλάξει η διάταξή του τότε εμφανίζεται η ανάγκη της όρασης μηχανής. ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΟΡΑΣΗ Όταν ένα ρομπότ κινείται σε άγνωστο χώρο ή σε χώρο που μπορεί να αλλάξει η διάταξή του τότε εμφανίζεται η ανάγκη της όρασης μηχανής. Αισθητήρες που χρησιμοποιούνται για να αντιλαμβάνεται

Διαβάστε περισσότερα

8.1 Θεωρητική εισαγωγή

8.1 Θεωρητική εισαγωγή ΨΗΦΙΑΚΑ ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ - ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ 8 ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΜΝΗΜΗΣ ΚΑΤΑΧΩΡΗΤΕΣ Σκοπός: Η µελέτη της λειτουργίας των καταχωρητών. Θα υλοποιηθεί ένας απλός στατικός καταχωρητής 4-bit µε Flip-Flop τύπου D και θα µελετηθεί

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (Ι) ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΣΧΟΛΩΝ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα : Μικροϋπολογιστές

Διαβάστε περισσότερα

Μικροεπεξεργαστές - Μικροελεγκτές Ψηφιακά Συστήματα

Μικροεπεξεργαστές - Μικροελεγκτές Ψηφιακά Συστήματα Μικροεπεξεργαστές - Μικροελεγκτές Ψηφιακά Συστήματα 1. Ποια είναι η σχέση της έννοιας του μικροεπεξεργαστή με αυτή του μικροελεγκτή; Α. Ο μικροεπεξεργαστής εμπεριέχει τουλάχιστο έναν μικροελεγκτή. Β. Ο

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 201 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (Ι) ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΣΧΟΛΩΝ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα : Μικροϋπολογιστές

Διαβάστε περισσότερα

Αρχιτεκτονική Υπολογιστών II 16-2-2012. Ενδεικτικές απαντήσεις στα θέματα των εξετάσεων

Αρχιτεκτονική Υπολογιστών II 16-2-2012. Ενδεικτικές απαντήσεις στα θέματα των εξετάσεων Αρχιτεκτονική Υπολογιστών II 6 --0 Ενδεικτικές απαντήσεις στα θέματα των εξετάσεων Θέμα. Τι γνωρίζετε για την τοπικότητα των αναφορών και ποιών μονάδων του υπολογιστή ή τεχνικών η απόδοση εξαρτάται από

Διαβάστε περισσότερα

Ελαχιστοποίηση της Καταναλισκόμενης Ενέργειας σε Φορητές Συσκευές

Ελαχιστοποίηση της Καταναλισκόμενης Ενέργειας σε Φορητές Συσκευές Ελαχιστοποίηση της Καταναλισκόμενης Ενέργειας σε Φορητές Συσκευές Βασίλης Βλάχος vbill@aueb.gr Υποψήφιος Διδάκτορας Τμήματος Διοικητικής Επιστήμης και Τεχνολογίας 1 Σχεδιασμός ενσωματωμένων συστημάτων

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Αρχιτεκτονική Η/Υ

Εισαγωγή στην Αρχιτεκτονική Η/Υ Ιόνιο Πανεπιστήμιο Τμήμα Πληροφορικής Αρχιτεκτονική Υπολογιστών 2014-15 Εισαγωγή στην Αρχιτεκτονική (θεμελιώδεις αρχές λειτουργίας των υπολογιστών) http://di.ionio.gr/~mistral/tp/comparch/ Μ.Στεφανιδάκης

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην επιστήµη των υπολογιστών. Υλικό Υπολογιστών Κεφάλαιο 5ο Οργάνωση υπολογιστών

Εισαγωγή στην επιστήµη των υπολογιστών. Υλικό Υπολογιστών Κεφάλαιο 5ο Οργάνωση υπολογιστών Εισαγωγή στην επιστήµη των υπολογιστών Υλικό Υπολογιστών Κεφάλαιο 5ο Οργάνωση υπολογιστών Εισαγωγή Θα δούµε την οργάνωση ενός υπολογιστή Στον επόµενο µάθηµα θα δούµε πως συνδέονται πολλοί Η/Υ για να σχηµατίσουν

Διαβάστε περισσότερα

Μνήμες RAM. Διάλεξη 12

Μνήμες RAM. Διάλεξη 12 Μνήμες RAM Διάλεξη 12 Δομή της διάλεξης Εισαγωγή Κύτταρα Στατικής Μνήμης Κύτταρα Δυναμικής Μνήμης Αισθητήριοι Ενισχυτές Αποκωδικοποιητές Διευθύνσεων Ασκήσεις 2 Μνήμες RAM Εισαγωγή 3 Μνήμες RAM RAM: μνήμη

Διαβάστε περισσότερα

1. ΑΡΧΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ

1. ΑΡΧΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ 12 Σχεδιασμός Ανάπτυξη Λειτουργία Π.Σ. 1. ΑΡΧΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ 1.1 Δυνατότητες Λειτουργικών Συστημάτων 1.1.1 Εισαγωγή Ο όρος Λειτουργικό Σύστημα (Operating System), εκφράζει το σύνολο των προγραμμάτων

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (Ι) ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΣΧΟΛΩΝ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα : Μικροϋπολογιστές

Διαβάστε περισσότερα

Μεταπτυχιακή διατριβή

Μεταπτυχιακή διατριβή ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Μεταπτυχιακή διατριβή «100% Α.Π.Ε.» : ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΛΗΡΗ ΥΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΣΥΜΒΑΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΛΟΓΟΣ...17 ΕΙΣΑΓΩΓΗ...19 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΣΧΕ ΙΑΣΗΣ 1.1 Μεθοδολογία σχεδίασης...25 1.2 Η διαδικασία της σχεδίασης...26 1.3 ηµιουργικότητα στη

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Λογιστικής. Εισαγωγή στους Ηλεκτρονικούς Υπολογιστές. Μάθημα 8. 1 Στέργιος Παλαμάς

Τμήμα Λογιστικής. Εισαγωγή στους Ηλεκτρονικούς Υπολογιστές. Μάθημα 8. 1 Στέργιος Παλαμάς ΤΕΙ Ηπείρου Παράρτημα Πρέβεζας Τμήμα Λογιστικής Εισαγωγή στους Ηλεκτρονικούς Υπολογιστές Μάθημα 8 Κεντρική Μονάδα Επεξεργασίας και Μνήμη 1 Αρχιτεκτονική του Ηλεκτρονικού Υπολογιστή Μονάδες Εισόδου Κεντρική

Διαβάστε περισσότερα

http://www.cslab.ece.ntua.gr/diplom/

http://www.cslab.ece.ntua.gr/diplom/ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ KΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ http://www.cslab.ece.ntua.gr/ ιπλωµατική

Διαβάστε περισσότερα

Διδάσκων:Μ.Χατζόπουλος, Παραδόσεις:Τρίτη 4-6, Τετάρτη 1-3; (Αμφιθέατρο Α15) Πληροφορίες στην ιστοσελίδα του μαθήματος http://www.di.uoa.

Διδάσκων:Μ.Χατζόπουλος, Παραδόσεις:Τρίτη 4-6, Τετάρτη 1-3; (Αμφιθέατρο Α15) Πληροφορίες στην ιστοσελίδα του μαθήματος http://www.di.uoa. Πληροφορική 1 Διδάσκων:Μ.Χατζόπουλος, Παραδόσεις:Τρίτη 4-6, Τετάρτη 1-3; (Αμφιθέατρο Α15) Πληροφορίες στην ιστοσελίδα του μαθήματος http://www.di.uoa.gr/~organosi/ 2 Η δομή του μαθήματος Εισαγωγή στην

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΓΟΡΙΘΜΟΙ. Τι είναι αλγόριθμος

ΑΛΓΟΡΙΘΜΟΙ. Τι είναι αλγόριθμος ΑΛΓΟΡΙΘΜΟΙ Στο σηµείωµα αυτό αρχικά εξηγείται η έννοια αλγόριθµος και παραθέτονται τα σπουδαιότερα κριτήρια που πρέπει να πληρεί κάθε αλγόριθµος. Στη συνέχεια, η σπουδαιότητα των αλγορίθµων συνδυάζεται

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2009 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2009 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2009 Μάθημα : Μικροϋπολογιστές Τεχνολογία Τ.Σ. Ι, Θεωρητικής κατεύθυνσης Ημερομηνία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ: ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΕΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟΥ

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ: ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΕΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟΥ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ: ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΕΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟΥ kv@hua.gr Στόχος Μαθήματος Εισαγωγή σε Βασικούς Όρους Πληροφορικής και Τηλεματικής. Εφαρμογές Τηλεματικής. Αναφορά στις κοινωνικές επιπτώσεις των Υπολογιστών.

Διαβάστε περισσότερα

4.2 Αναπαράσταση δυαδικών τιμών στα ψηφιακά κυκλώματα

4.2 Αναπαράσταση δυαδικών τιμών στα ψηφιακά κυκλώματα ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗΣ 4.1 Εισαγωγή Για την υλοποίηση των λογικών πυλών χρησιμοποιήθηκαν αρχικά ηλεκτρονικές λυχνίες κενού και στη συνέχεια κρυσταλλοδίοδοι και διπολικά τρανζίστορ. Τα ολοκληρωμένα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΣΕ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΜΑΡΙΑ Σ. ΖΙΩΓΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟ

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΣΕ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΜΑΡΙΑ Σ. ΖΙΩΓΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΣΕ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΜΑΡΙΑ Σ. ΖΙΩΓΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑ 6 ΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟ 6.1 Τι ονοµάζουµε πρόγραµµα υπολογιστή; Ένα πρόγραµµα

Διαβάστε περισσότερα

1. Οργάνωση της CPU 2. Εκτέλεση εντολών 3. Παραλληλία στο επίπεδο των εντολών 4. Γραμμές διοχέτευσης 5. Παραλληλία στο επίπεδο των επεξεργαστών

1. Οργάνωση της CPU 2. Εκτέλεση εντολών 3. Παραλληλία στο επίπεδο των εντολών 4. Γραμμές διοχέτευσης 5. Παραλληλία στο επίπεδο των επεξεργαστών ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ Ι Γ. Τσιατούχας 2 ο Κεφάλαιο ιάρθρωση 1. Οργάνωση της 2. εντολών 3. Παραλληλία στο επίπεδο των εντολών 4. Γραμμές διοχέτευσης 5. Παραλληλία στο

Διαβάστε περισσότερα

Αρχιτεκτονική Υπολογιστών

Αρχιτεκτονική Υπολογιστών Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής & Τηλεπικοινωνιών Αρχιτεκτονική Υπολογιστών Ενότητα 13: (Μέρος Α ) Ενσωματωμένα Συστήματα Δρ. Μηνάς Δασυγένης mdasyg@ieee.org Εργαστήριο Ψηφιακών Συστημάτων και Αρχιτεκτονικής

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2006 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2006 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2006 Μάθημα : Μικροϋπολογιστές Τεχνολογία Τ.Σ. Ι, Θεωρητικής κατεύθυνσης Ημερομηνία

Διαβάστε περισσότερα

Μοντέλα Αρχιτεκτονικής στην Σύνθεση

Μοντέλα Αρχιτεκτονικής στην Σύνθεση Μοντέλα Αρχιτεκτονικής στην Σύνθεση Σχεδιαστικά Στυλ & Αρχιτεκτονική Ο σχεδιαστής επιλέγει Σχεδιαστικό στυλ prioritized interrupt instruction buffer bus-oriented datapath serial I/O direct memory access

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 1. Εισαγωγή στις βασικές έννοιες των ικτύων ΗΥ

Ενότητα 1. Εισαγωγή στις βασικές έννοιες των ικτύων ΗΥ Ενότητα 1 Εισαγωγή στις βασικές έννοιες των ικτύων ΗΥ Εύρος Ζώνης και Ταχύτητα Μετάδοσης Η ταχύτητα µετάδοσης [εύρος ζώνης (banwidth)] των δεδοµένων αποτελεί ένα δείκτη επίδοσης των δικτύων και συνήθως

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΜΑΘΗΜΑ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ Διδάσκων: Γ. Χαραλαμπίδης,

Διαβάστε περισσότερα

Σχετικά με το μάθημα. Ο Υπολογιστής Η γενική εικόνα. Η μνήμη. Ενότητες μαθήματος. Εισαγωγή στους Υπολογιστές. Βιβλία για το μάθημα

Σχετικά με το μάθημα. Ο Υπολογιστής Η γενική εικόνα. Η μνήμη. Ενότητες μαθήματος. Εισαγωγή στους Υπολογιστές. Βιβλία για το μάθημα Ιόνιο Πανεπιστήμιο Τμήμα Πληροφορικής Εισαγωγή στην Επιστήμη των Υπολογιστών 2014-15 Εισαγωγή στους Υπολογιστές (αρχές λειτουργίας και τεχνολογία) Σχετικά με το μάθημα Ενότητες μαθήματος Αρχές λειτουργίας

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 7. Τρισδιάστατα Μοντέλα

Κεφάλαιο 7. Τρισδιάστατα Μοντέλα Κεφάλαιο 7. 7.1 ομές εδομένων για Γραφικά Υπολογιστών. Οι δομές δεδομένων αποτελούν αντικείμενο της επιστήμης υπολογιστών. Κατά συνέπεια πρέπει να γνωρίζουμε πώς οργανώνονται τα γεωμετρικά δεδομένα, προκειμένου

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 5Β (επανάληψη) Εισαγωγή στην Πληροφορική. Τυπικοί χρόνοι πρόσβασης. Μέσος χρόνος πρόσβασης. Ταχύτητα µεταφοράς δεδοµένων

Κεφάλαιο 5Β (επανάληψη) Εισαγωγή στην Πληροφορική. Τυπικοί χρόνοι πρόσβασης. Μέσος χρόνος πρόσβασης. Ταχύτητα µεταφοράς δεδοµένων Κεφάλαιο 5Β (επανάληψη) Εισαγωγή στην Πληροφορική Χειµερινό Εξάµηνο 2006-07 Απόδοση των οδηγών αποθηκευτικών µέσων Μέσος χρόνος πρόσβασης (Average Access Time) Ταχύτητα µεταφοράς δεδοµένων (Data-Transfer

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ στους Η/Υ. Δρ. Β Σγαρδώνη. Τμήμα Τεχνολογίας Αεροσκαφών ΤΕΙ ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ. Χειμερινό Εξάμηνο 2013-14

ΕΙΣΑΓΩΓΗ στους Η/Υ. Δρ. Β Σγαρδώνη. Τμήμα Τεχνολογίας Αεροσκαφών ΤΕΙ ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ. Χειμερινό Εξάμηνο 2013-14 ΕΙΣΑΓΩΓΗ στους Η/Υ Τμήμα Τεχνολογίας Αεροσκαφών ΤΕΙ ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Δρ. Β Σγαρδώνη Χειμερινό Εξάμηνο 2013-14 Εισαγωγικές Έννοιες Τι είναι ένας ηλεκτρονικός υπολογιστής ; Ιστορία των Η/Υ Αρχιτεκτονική των

Διαβάστε περισσότερα

Πίνακας Περιεχομένων ΚΕΦΑΛΑΙΟ I ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΑΡΙΘΜΩΝ

Πίνακας Περιεχομένων ΚΕΦΑΛΑΙΟ I ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΑΡΙΘΜΩΝ Πίνακας Περιεχομένων ΚΕΦΑΛΑΙΟ I ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΑΡΙΘΜΩΝ 1.1 Παράσταση ενός φυσικού αριθμού 1 1.2 Δεκαδικό σύστημα 1 1.3 Δυαδικό σύστημα 2 1.4 Οκταδικό σύστηνα 2 1.5 Δεκαεξαδικό σύστημα 2 1.6 Μετατροπές από ένα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Είναι γνωστό άτι καθημερινά διακινούνται δεκάδες μηνύματα (E~mail) μέσω του διαδικτύου

ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Είναι γνωστό άτι καθημερινά διακινούνται δεκάδες μηνύματα (E~mail) μέσω του διαδικτύου GREEKLISH: ΜΙΑ ΝΕΑ ΔΙΑΛΕΚΤΟΣ ΤΟΥ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟΥ; Α.Καράκος, Λ.Κωτούλας ΠΕΡΙΛΗΨΗ Είναι γνωστό άτι καθημερινά διακινούνται δεκάδες μηνύματα (E~mail) μέσω του διαδικτύου {INTERNEη από την μια άκρη του κόσμου

Διαβάστε περισσότερα

Ψηφιακά ολοκληρωμένα κυκλώματα

Ψηφιακά ολοκληρωμένα κυκλώματα Ψηφιακά ολοκληρωμένα κυκλώματα Εισαγωγή Γιώργος Δημητρακόπουλος Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης Φθινόπωρο 2013 Ψηφιακά ολοκληρωμένα κυκλώματα 1 O κόσμος των ηλεκτρονικών... Ψηφιακά ολοκληρωμένα κυκλώματα

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ. Τίτλος Μαθήματος. Διαλέξεις - Θεωρητική Διδασκαλία, Εποπτευόμενο Εργαστήριο Επίδειξη, Μελέτες (Projects)

ΒΑΣΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ. Τίτλος Μαθήματος. Διαλέξεις - Θεωρητική Διδασκαλία, Εποπτευόμενο Εργαστήριο Επίδειξη, Μελέτες (Projects) ΒΑΣΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ Τίτλος Μαθήματος Μικροελεγκτές και Ενσωματωμένα συστήματα Ανάπτυξη και Εφαρμογές Κωδικός Μαθήματος Μ2 Θεωρία / Εργαστήριο Θεωρία + Εργαστήριο Πιστωτικές μονάδες 4 Ώρες Διδασκαλίας 2Θ+1Ε

Διαβάστε περισσότερα

Μάθημα 4.2 Η μητρική πλακέτα

Μάθημα 4.2 Η μητρική πλακέτα Μάθημα 4.2 Η μητρική πλακέτα - Εισαγωγή - Οι βάσεις του επεξεργαστή και της μνήμης - Οι υποδοχές της μητρικής πλακέτας - Άλλα μέρη της μητρική πλακέτας - Τυποποιήσεις στην κατασκευή μητρικών πλακετών Όταν

Διαβάστε περισσότερα

ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ ΜΕΛΕΤΩΝ ΗΛΕΚΤΡΙΚΩΝ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΟΣΤΑΘΜΩΝ ΜΕΣΗΣ ΤΑΣΗΣ

ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ ΜΕΛΕΤΩΝ ΗΛΕΚΤΡΙΚΩΝ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΟΣΤΑΘΜΩΝ ΜΕΣΗΣ ΤΑΣΗΣ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ ΜΕΛΕΤΩΝ ΗΛΕΚΤΡΙΚΩΝ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΟΣΤΑΘΜΩΝ ΜΕΣΗΣ ΤΑΣΗΣ Βασίλης Τσέτογλου, Ηλεκτρολόγος Μηχ/κός ΑΠΘ (Φρυγίας 30 Καβάλα, τηλ. 2510-241735, e-mail:vatset@panafonet.gr) ΠΕΡΙΛΗΨΗ Η συνεχής και

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2012

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2012 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (Ι) ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΣΧΟΛΩΝ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα : Μικροϋπολογιστές

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήµιο. Η Ανάλυση και ο Σχεδιασµός στην Ενοποιηµένη ιαδικασία. ρ. Πάνος Φιτσιλής

Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήµιο. Η Ανάλυση και ο Σχεδιασµός στην Ενοποιηµένη ιαδικασία. ρ. Πάνος Φιτσιλής 1 Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήµιο Η και ο στην Ενοποιηµένη ιαδικασία ρ. Πάνος Φιτσιλής Περιεχόµενα Γενικές αρχές ανάλυσης και σχεδιασµού Τα βήµατα της ανάλυσης και του σχεδιασµού Συµπεράσµατα 2 3 Η ανάλυση

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 3 MULTIPLE CHOICE

ΜΑΘΗΜΑ 3 MULTIPLE CHOICE ΜΑΘΗΜΑ 3 MULTIPLE CHOICE 1. Ποιa από τις πιο κάτω εργασίες είναι λειτουργία του Λειτουργικού Συστήματος; a) Προσθήκη δεδομένων σε ένα υπολογιστικό φύλλο b) Εκπόνηση έκθεσης βάσης δεδομένων c) Διαχείριση

Διαβάστε περισσότερα

Υπολογιστικές Μέθοδοι στις Κατασκευές

Υπολογιστικές Μέθοδοι στις Κατασκευές Γενικά Για Τη Βελτιστοποίηση Η βελτιστοποίηση µπορεί να χωριστεί σε δύο µεγάλες κατηγορίες: α) την Βελτιστοποίηση Τοπολογίας (Topological Optimization) και β) την Βελτιστοποίηση Σχεδίασης (Design Optimization).

Διαβάστε περισσότερα

Περιγραφή Κυκλωμάτων με χρήση της VHDL. Δομική περιγραφή και περιγραφή Μηχανών Πεπερασμένων Καταστάσεων

Περιγραφή Κυκλωμάτων με χρήση της VHDL. Δομική περιγραφή και περιγραφή Μηχανών Πεπερασμένων Καταστάσεων Περιγραφή Κυκλωμάτων με χρήση της VHDL Δομική περιγραφή και περιγραφή Μηχανών Πεπερασμένων Καταστάσεων Οργάνωση Παρουσίασης Περιγραφή Δομής σε VHDL (Structural Description) Μηχανές Πεπερασμένων Καταστάσεων

Διαβάστε περισσότερα

ιδάσκων: ηµήτρης Ζεϊναλιπούρ

ιδάσκων: ηµήτρης Ζεϊναλιπούρ Κεφάλαιο 1.3-1.4: Εισαγωγή Στον Προγραµµατισµό ( ιάλεξη 2) ιδάσκων: ηµήτρης Ζεϊναλιπούρ Περιεχόµενα Εισαγωγικές Έννοιες - Ορισµοί Ο κύκλος ανάπτυξης προγράµµατος Παραδείγµατα Πότε χρησιµοποιούµε υπολογιστή?

Διαβάστε περισσότερα

Γενικά Στοιχεία Ηλεκτρονικού Υπολογιστή

Γενικά Στοιχεία Ηλεκτρονικού Υπολογιστή Γενικά Στοιχεία Ηλεκτρονικού Υπολογιστή 1. Ηλεκτρονικός Υπολογιστής Ο Ηλεκτρονικός Υπολογιστής είναι μια συσκευή, μεγάλη ή μικρή, που επεξεργάζεται δεδομένα και εκτελεί την εργασία του σύμφωνα με τα παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

Αρχιτεκτονική Μνήµης

Αρχιτεκτονική Μνήµης ΕΣ 08 Επεξεργαστές Ψηφιακών Σηµάτων Αρχιτεκτονική Μνήµης Τµήµα Επιστήµη και Τεχνολογίας Τηλεπικοινωνιών Πανεπιστήµιο Πελοποννήσου Βιβλιογραφία Ενότητας Kuo [2005]: Chapters 3 & 4 Lapsley [2002]: Chapter

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΠΟΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. Πτυχιακή εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΠΟΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. Πτυχιακή εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΠΟΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Πτυχιακή εργασία Η ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ HACCP ΣΕ ΜΙΚΡΕΣ ΒΙΟΤΕΧΝΙΕΣ ΓΑΛΑΚΤΟΣ ΣΤΗΝ ΕΠΑΡΧΙΑ ΛΕΜΕΣΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Φυσική σχεδίαση ολοκληρωμένων κυκλωμάτων

Φυσική σχεδίαση ολοκληρωμένων κυκλωμάτων Φυσική σχεδίαση ολοκληρωμένων κυκλωμάτων Βασικές έννοιες και τεχνικές Γιώργος Δημητρακόπουλος Δημοκριτειο Πανεπιστήμιο Θράκης Φθινόπωρο 2013 Ψηφιακά ολοκληρωμένα κυκλώματα 1 Τι χρειαζόμαστε για να φτιάξουμε

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόµενα. I Βασικές Γνώσεις 1

Περιεχόµενα. I Βασικές Γνώσεις 1 Περιεχόµενα I Βασικές Γνώσεις 1 1 Μοντελοποίηση Προγραµµάτων 3 1.1 Ψευδογλώσσα....................... 6 1.2 Διαγράµµατα Ροής..................... 6 1.3 Παραδείγµατα σε Ψευδογλώσσα και Διαγράµµατα Ροής.

Διαβάστε περισσότερα

3. Σελιδοποίηση μνήμης 4. Τμηματοποίηση χώρου διευθύνσεων

3. Σελιδοποίηση μνήμης 4. Τμηματοποίηση χώρου διευθύνσεων ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ MHXANIKOI Η/Υ ΚΑΙ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΕΠΙΠΕ Ο ΜΗΧΑΝΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ Γ. Τσιατούχας 6 ο Κεφάλαιο 1. Επίπεδο OSM 2. Εικονική μνήμη ιάρθρωση 3. Σελιδοποίηση μνήμης 4. Τμηματοποίηση

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι ένα λειτουργικό σύστημα (ΛΣ); Μια άλλη απεικόνιση. Το Λειτουργικό Σύστημα ως μέρος του υπολογιστή

Τι είναι ένα λειτουργικό σύστημα (ΛΣ); Μια άλλη απεικόνιση. Το Λειτουργικό Σύστημα ως μέρος του υπολογιστή Ιόνιο Πανεπιστήμιο Τμήμα Πληροφορικής Εισαγωγή στην Επιστήμη των Υπολογιστών 2014-15 Λειτουργικά Συστήματα (διαχείριση επεξεργαστή, και Ε/Ε) http://di.ionio.gr/~mistral/tp/csintro/ Μ.Στεφανιδάκης Τι είναι

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην πληροφορική

Εισαγωγή στην πληροφορική Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής & Τηλεπικοινωνιών Εισαγωγή στην πληροφορική Ενότητα 2: Βασικές αρχές λειτουργίας και χρήσης του υπολογιστή Αγγελίδης Παντελής Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής και Τηλεπικοινωνιών

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη και Ανάπτυξη ενός Εργαλείου Υποβοήθησης στη Σχεδίαση µίας Βάσης εδοµένων Τύπου Graph από Τελικούς Χρήστες

Μελέτη και Ανάπτυξη ενός Εργαλείου Υποβοήθησης στη Σχεδίαση µίας Βάσης εδοµένων Τύπου Graph από Τελικούς Χρήστες Μελέτη και Ανάπτυξη ενός Εργαλείου Υποβοήθησης στη Σχεδίαση µίας Βάσης εδοµένων Τύπου Graph από Τελικούς Χρήστες ηµήτρης Λαµπούδης Επιβλέπων: Νικόλαος Πρωτόγερος ιατµηµατικό Πρόγραµµα Μεταπτυχιακών Σπουδών

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο Ψηφιακής Σχεδίασης

Εργαστήριο Ψηφιακής Σχεδίασης ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ Εργαστήριο Ψηφιακής Σχεδίασης 8 Εργαστηριακές Ασκήσεις Χρ. Καβουσιανός Επίκουρος Καθηγητής 2014 Εργαστηριακές Ασκήσεις Ψηφιακής Σχεδίασης 2 Εργαστηριακές Ασκήσεις

Διαβάστε περισσότερα

Λίγα λόγια από το συγγραφέα... 7. 91 Εισαγωγή στους υπολογιστές... 9. 92 Μονάδες µέτρησης χωρητικότητας... 31. 94 Συσκευές εισόδου...

Λίγα λόγια από το συγγραφέα... 7. 91 Εισαγωγή στους υπολογιστές... 9. 92 Μονάδες µέτρησης χωρητικότητας... 31. 94 Συσκευές εισόδου... Περιεχόµενα Λίγα λόγια από το συγγραφέα... 7 91 Εισαγωγή στους υπολογιστές... 9 92 Μονάδες µέτρησης χωρητικότητας... 31 93 Οι βασικές λειτουργίες ενός ηλεκτρονικού υπολογιστή... 37 94 Συσκευές εισόδου...

Διαβάστε περισσότερα

PowerServices Κ. Αρβανίτη 9, 14452 Μεταµόρφωση Τ.2102841084 F. 2102848676 e-mail:. info@powerservices.gr

PowerServices Κ. Αρβανίτη 9, 14452 Μεταµόρφωση Τ.2102841084 F. 2102848676 e-mail:. info@powerservices.gr PowerServices Κ. Αρβανίτη 9, 14452 Μεταµόρφωση [Power] Τ.2102841084 F. 2102848676 e-mail:. info@powerservices.gr Έλεγχος συστηµάτων UPS και των συσσωρευτών τους, νέες τεχνικές εξοικονόµησης ενέργειας και

Διαβάστε περισσότερα

Μαθαίνοντας το hardware του αναπτυξιακού

Μαθαίνοντας το hardware του αναπτυξιακού 1. ΑΣΚΗΣΗ 1 Μαθαίνοντας το hardware του αναπτυξιακού Προϋποθέσεις Το εργαστήριο αυτό προϋποθέτει το διάβασμα και χρήση των εξής: Αρχείο mcbstr9.chm HTML, που δίδεται με τα υπόλοιπα αρχεία του εργαστηρίου.

Διαβάστε περισσότερα

Υποβολή Προσφορών. Συνολική αξία περιλαμβανομένου του ΦΠΑ ( ) (1) (2) (3) (6) Όργανα μετρητικά γενικά 1 (Σταθερό αγωγιμόμετρο Φορητό αγωγιμόμετρο

Υποβολή Προσφορών. Συνολική αξία περιλαμβανομένου του ΦΠΑ ( ) (1) (2) (3) (6) Όργανα μετρητικά γενικά 1 (Σταθερό αγωγιμόμετρο Φορητό αγωγιμόμετρο ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΗΛΕΚΤΡΟΤΕΧΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Περίληψη. ΗΜΥ-210: Λογικός Σχεδιασµός Εαρινό Εξάµηνο 2005. Στοιχειώδης Λογικές Συναρτήσεις

Περίληψη. ΗΜΥ-210: Λογικός Σχεδιασµός Εαρινό Εξάµηνο 2005. Στοιχειώδης Λογικές Συναρτήσεις ΗΜΥ 2: Λογικός Σχεδιασµός, Εαρινό Εξάµηνο 25 Μαρ-5 ΗΜΥ-2: Λογικός Σχεδιασµός Εαρινό Εξάµηνο 25 Κεφάλαιο 4 -i: Βασικές Συνδυαστικές Συναρτήσεις και Κυκλώµατα Περίληψη Συναρτήσεις και συναρτησιακές (λειτουργικές)

Διαβάστε περισσότερα

Έχοντας κατανοήσει την ύλη του 1ου μαθήματος ( Εισαγωγή στην Αρχιτεκτονική Η/Υ ) θα πρέπει να μπορείτε να απαντήσετε στις παρακάτω ερωτήσεις:

Έχοντας κατανοήσει την ύλη του 1ου μαθήματος ( Εισαγωγή στην Αρχιτεκτονική Η/Υ ) θα πρέπει να μπορείτε να απαντήσετε στις παρακάτω ερωτήσεις: Ερωτήσεις αυτοαξιολόγησης 1 ου μαθήματος Έχοντας κατανοήσει την ύλη του 1ου μαθήματος ( Εισαγωγή στην Αρχιτεκτονική Η/Υ ) θα πρέπει να μπορείτε να απαντήσετε στις παρακάτω ερωτήσεις: 1. Ποια η σχέση της

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. Πτυχιακή εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. Πτυχιακή εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Πτυχιακή εργασία ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΟΙ ΑΛΓΟΡΙΘΜΟΙ ΓΙΑ ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΤΙΚΩΝ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗΣ ΑΠΟΔΟΣΗΣ ΚΤΙΡΙΩΝ Εβελίνα Θεμιστοκλέους

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ. Φοινίκη Αλεξάνδρου

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ. Φοινίκη Αλεξάνδρου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ Φοινίκη Αλεξάνδρου Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ CAD/CAM. 2.1 Γενικά για το CAD - 16 -

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ CAD/CAM. 2.1 Γενικά για το CAD - 16 - ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ CAD/CAM 2.1 Γενικά για το CAD Ο όρος CAD προέρχεται από τις λέξεις Computer Aided Design, που σημαίνει σχεδίαση με τη βοήθεια ηλεκτρονικού υπολογιστή. Το CAD χρησιμοποιείται για το

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ, ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΚΑΙ ΕΠΙΠΛΩΣΗ ΦΑΡΜΑΚΕΙΩΝ

ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ, ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΚΑΙ ΕΠΙΠΛΩΣΗ ΦΑΡΜΑΚΕΙΩΝ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ, ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΚΑΙ ΕΠΙΠΛΩΣΗ ΦΑΡΜΑΚΕΙΩΝ ΤΜΗΜΑ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΤΜΗΜΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ Η ΕΤΑΙΡΕΙΑ Η εταιρεία, δραστηριοποιείται από το 1983, με αντικείμενο την μελέτη, το σχεδιασμό και την επίπλωση καταστημάτων.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Πρόλογος...9 ΚΕΦ. 1. ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ - ΚΩΔΙΚΕΣ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Πρόλογος...9 ΚΕΦ. 1. ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ - ΚΩΔΙΚΕΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος...9 ΚΕΦ. 1. ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ - ΚΩΔΙΚΕΣ 1.1 Εισαγωγή...11 1.2 Τα κύρια αριθμητικά Συστήματα...12 1.3 Μετατροπή αριθμών μεταξύ των αριθμητικών συστημάτων...13 1.3.1 Μετατροπή ακέραιων

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 1ο. 1.1.5 Πολυπρογραμματισμός 1.1.6 Πολυδιεργασία 1.2.2. Κατηγορίες Λειτουργικών Συστημάτων

Κεφάλαιο 1ο. 1.1.5 Πολυπρογραμματισμός 1.1.6 Πολυδιεργασία 1.2.2. Κατηγορίες Λειτουργικών Συστημάτων Κεφάλαιο 1ο 1.1.5 Πολυπρογραμματισμός 1.1.6 Πολυδιεργασία 1.2.2. Κατηγορίες Λειτουργικών Συστημάτων http://leitourgika-systhmata-epal-b.ggia.info Creative Commons License 3.0 Share-Alike Πολυπρογραμματισμός

Διαβάστε περισσότερα

(6) : : 17 60 40 . .

(6) :      :     17 60 40 . . ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΓΡΑΠΤΗ ΕΞΕΤΑΣΗ ΓΙΑ ΠΛΗΡΩΣΗ ΜΙΑΣ ΚΕΝΗΣ ΘΕΣΗΣ ΒΟΗΘΟΥ ΛΕΙΤΟΥΡΓΟΥ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ Θέµα: Ειδικό

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση 8. Προγραμματιζόμενοι Λογικοί Ελεγκτές (PLC)

Άσκηση 8. Προγραμματιζόμενοι Λογικοί Ελεγκτές (PLC) Άσκηση 8 Προγραμματιζόμενοι Λογικοί Ελεγκτές (PLC) ΠΡΟΛΟΓΟΣ 1.1 Η εξέλιξη των αυτοματισμών και οι προγραμματιζόμενοι λογικοί ελεγκτές (PLC) Η εξέλιξη των αυτοματισμών ακολούθησε την εξέλιξη της τεχνολογίας.

Διαβάστε περισσότερα

2 ΟΥ και 7 ΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ

2 ΟΥ και 7 ΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΣΕ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΜΑΡΙΑ Σ. ΖΙΩΓΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑ 2 ΟΥ και 7 ΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΑΛΓΟΡΙΘΜΩΝ και ΔΟΜΗ ΑΚΟΛΟΥΘΙΑΣ 2.1 Να δοθεί ο ορισμός

Διαβάστε περισσότερα

7.5 ΑΡΑΙΕΣ ΜΗΤΡΕΣ 290 7.5.1 Κατασκευή αραιών µητρών... 290 7.5.2 Πράξεις και συναρτήσεις αραιών µητρών... 294 7.5.3 Συναρτήσεις για γραφήµατα...

7.5 ΑΡΑΙΕΣ ΜΗΤΡΕΣ 290 7.5.1 Κατασκευή αραιών µητρών... 290 7.5.2 Πράξεις και συναρτήσεις αραιών µητρών... 294 7.5.3 Συναρτήσεις για γραφήµατα... Κ. Π Α Π Α Ρ Ρ Ι Ζ Ο Σ M A T L A B 6. 5 Π Ε Ρ Ι Ε Χ Ο Μ Ε Ν Α Π Ρ Ο Λ Ο Γ Ο Σ............. v Κ Ε Φ Α Λ Α Ι Ο 1 Β Α Σ Ι Κ Ε Σ Λ Ε Ι Τ Ο Υ Ρ Γ Ι Ε Σ Τ Ο Υ M A T L A B 1 1.1 ΠΡΑΞΕΙΣ ΚΑΙ ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΕΣ ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ

ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ Master of science in Networking and Data Communications Ακαδημαϊκό Έτος 2013-2014 Συνδιοργάνωση Το ΤΕΙ Πειραιά και το πανεπιστήμιο Kingston της Μεγάλης Βρετανίας συνδιοργανώνουν

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιασμός και Υλοποίηση οχήματος ελεγχόμενου μέσω Bluetooth

Σχεδιασμός και Υλοποίηση οχήματος ελεγχόμενου μέσω Bluetooth ΕΚΘΕΣΗ ΑΝΑΦΟΡΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΞΑΜΗΝΟΥ ΜΕ ΘΕΜΑ: Σχεδιασμός και Υλοποίηση οχήματος ελεγχόμενου μέσω Bluetooth Design and Implementation of a remote control vehicle using Bluetooth ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Επιβλέπων:

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΣΕ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΣΕ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΣΕ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΜΑΡΙΑ Σ. ΖΙΩΓΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ 6 ΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΣΩΣΤΟ ΛΑΘΟΣ Σημειώστε αν είναι σωστή ή

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΓΡΑΦΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΗΣ ΔΙΑΤΡΙΒΗΣ ΤΙΤΛΟΣ Συμπληρώστε τον πρωτότυπο τίτλο της Διδακτορικής διατριβής ΑΡ. ΣΕΛΙΔΩΝ ΕΙΚΟΝΟΓΡΑΦΗΜΕΝΗ

ΑΠΟΓΡΑΦΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΗΣ ΔΙΑΤΡΙΒΗΣ ΤΙΤΛΟΣ Συμπληρώστε τον πρωτότυπο τίτλο της Διδακτορικής διατριβής ΑΡ. ΣΕΛΙΔΩΝ ΕΙΚΟΝΟΓΡΑΦΗΜΕΝΗ ΕΘΝΙΚΟ & ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΑΝΑΓΝΩΣΤΗΡΙΟ Πανεπιστημιούπολη, Κτήρια Πληροφορικής & Τηλεπικοινωνιών 15784 ΑΘΗΝΑ Τηλ.: 210 727 5190, email: library@di.uoa.gr,

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη Εφαρµογών σε Προγραµµατιστικό Περιβάλλον

Ανάπτυξη Εφαρµογών σε Προγραµµατιστικό Περιβάλλον Ανάπτυξη Εφαρµογών σε Προγραµµατιστικό Περιβάλλον Κεφάλαιο 6ο Εισαγωγή στον Προγραµµατισµό Μέρος Πρώτο (6.1, 6.2 και 6.3) Α. Ερωτήσεις Σωστού Λάθους 1. Η γλώσσα µηχανής είναι µία γλώσσα υψηλού επιπέδου.

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ COACH 5 ΣΤΗΝ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟΥ ΤΟΜΕΑ ΤΩΝ Τ.Ε.Ε.

Η ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ COACH 5 ΣΤΗΝ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟΥ ΤΟΜΕΑ ΤΩΝ Τ.Ε.Ε. 2 Ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΣΤΗ ΣΥΡΟ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ 485 Η ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ COACH 5 ΣΤΗΝ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟΥ ΤΟΜΕΑ ΤΩΝ Τ.Ε.Ε. Μπουλταδάκης Στέλιος Εκπαιδευτικός

Διαβάστε περισσότερα

Η Γλώσσα Προγραµµατισµού C++ (The C++ Programming Language) Ιστοσελίδα του µαθήµατος. Περιεχόµενα. ηµήτριος Κατσαρός, Ph.D. Κλάσεις.

Η Γλώσσα Προγραµµατισµού C++ (The C++ Programming Language) Ιστοσελίδα του µαθήµατος. Περιεχόµενα. ηµήτριος Κατσαρός, Ph.D. Κλάσεις. 1 Η Γλώσσα Προγραµµατισµού C++ (The C++ Programming Language) ηµήτριος Κατσαρός, Ph.D. Χειµώνας 2005 ιάλεξη 5η Ιστοσελίδα του µαθήµατος 2 http://skyblue.csd.auth.gr/~dimitris/courses/cpp_fall05.htm Θα

Διαβάστε περισσότερα

Bread Online. Παναγιώτης Ιωαννίδης Επιβλέπων καθηγητής: Μηνάς Δασυγένης

Bread Online. Παναγιώτης Ιωαννίδης Επιβλέπων καθηγητής: Μηνάς Δασυγένης Bread Online Σχεδιασμός και μετατροπή μιας απλής οικιακής συσκευής σε επαναπρογραμματιζόμενη συσκευή IP Παναγιώτης Ιωαννίδης Επιβλέπων καθηγητής: Μηνάς Δασυγένης Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας Τμήμα Μηχανικών

Διαβάστε περισσότερα

221 Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Τεχνολογίας Υπολογιστών Πάτρας

221 Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Τεχνολογίας Υπολογιστών Πάτρας 221 Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Τεχνολογίας Υπολογιστών Πάτρας Το Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Τεχνολογίας Υπολογιστών ιδρύθηκε το 1967 ως το πρώτο Τμήμα της Πολυτεχνικής Σχολής. Ο αρχικός τίτλος του

Διαβάστε περισσότερα

10. Με πόσους και ποιους τρόπους μπορεί να αναπαρασταθεί ένα πρόβλημα; 11. Περιγράψτε τα τρία στάδια αντιμετώπισης ενός προβλήματος.

10. Με πόσους και ποιους τρόπους μπορεί να αναπαρασταθεί ένα πρόβλημα; 11. Περιγράψτε τα τρία στάδια αντιμετώπισης ενός προβλήματος. 1. Δώστε τον ορισμό του προβλήματος. 2. Σι εννοούμε με τον όρο επίλυση ενός προβλήματος; 3. Σο πρόβλημα του 2000. 4. Σι εννοούμε με τον όρο κατανόηση προβλήματος; 5. Σι ονομάζουμε χώρο προβλήματος; 6.

Διαβάστε περισσότερα

Οργάνωση Υπολογιστών (Ι)

Οργάνωση Υπολογιστών (Ι) Ιόνιο Πανεπιστήμιο Τμήμα Πληροφορικής Εισαγωγή στην Επιστήμη των Υπολογιστών 2014-15 Οργάνωση Υπολογιστών (Ι) (η κεντρική μονάδα επεξεργασίας) http://di.ionio.gr/~mistral/tp/csintro/ Μ.Στεφανιδάκης Ένα

Διαβάστε περισσότερα

Πληροφορική Ι (Θεωρία)

Πληροφορική Ι (Θεωρία) Πληροφορική Ι (Θεωρία) ρ Α Εξάμηνο Διδασκαλία: Δευτέρα 16:00-18:00 (Αίθουσα 303) Επίπεδο μαθήματος: Υποχρεωτικό Τμήμα Βιομηχανικού Σχεδιασμού Σκοπός του μαθήματος «ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ Ι» Απόκτηση από τους σπουδαστές

Διαβάστε περισσότερα

6.1 Θεωρητική εισαγωγή

6.1 Θεωρητική εισαγωγή ΨΗΦΙΑΚΑ ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ - ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ 6 ΑΠΟΚΩ ΙΚΟΠΟΙΗΤΕΣ ΚΑΙ ΠΟΛΥΠΛΕΚΤΕΣ Σκοπός: Η κατανόηση της λειτουργίας των κυκλωµάτων ψηφιακής πολυπλεξίας και αποκωδικοποίησης και η εξοικείωση µε τους ολοκληρωµένους

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ Θεµατική Ενότητα ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ Ακαδηµαϊκό Έτος 2006 2007 Γραπτή Εργασία #2 Ηµεροµηνία Παράδοσης 28-0 - 2007 ΠΛΗ 2: Ψηφιακά Συστήµατα ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ Άσκηση : [5 µονάδες] Έχετε στη

Διαβάστε περισσότερα

Αναλυτική περιγραφή των διαδικασιών που λαμβάνουν χώρα στον Ενεργειακό Σχεδιασμό κάτω από διαφορετικές καταστάσεις και συνθήκες.

Αναλυτική περιγραφή των διαδικασιών που λαμβάνουν χώρα στον Ενεργειακό Σχεδιασμό κάτω από διαφορετικές καταστάσεις και συνθήκες. Πίνακας. Πίνακας προτεινόμενων πτυχιακών εργασιών για το εαρινό εξάμηνο 202-3 ΤΜΗΜΑ: ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ Α/Α Τίτλος θέματος Μέλος Ε.Π Σύντομη περιγραφή 2 3 4 5 6 Έλεγχος της τάσης και της άεργης ισχύος

Διαβάστε περισσότερα

Το «κλειστό» σύστημα. Ανοικτές επικοινωνίες... Εισαγωγή στην Τεχνολογία της Πληροφορικής. Εισαγωγή στην τεχνολογία της πληροφορικής

Το «κλειστό» σύστημα. Ανοικτές επικοινωνίες... Εισαγωγή στην Τεχνολογία της Πληροφορικής. Εισαγωγή στην τεχνολογία της πληροφορικής ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Εισαγωγή στην Τεχνολογία της Πληροφορικής ΓΙΩΡΓΟΣ Ν. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ Λέκτορας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών gyannop@law.uoa.gr Το «κλειστό» σύστημα ΕΙΣΟΔΟΣ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

(Ιούνιος 2001 ΤΕΕ Ηµερήσιο) Σε κάθε µία από τις παρακάτω περιπτώσεις, να

(Ιούνιος 2001 ΤΕΕ Ηµερήσιο) Σε κάθε µία από τις παρακάτω περιπτώσεις, να Κεεφάάλλααι ιοο:: 3Β ο Τίττλλοοςς Κεεφααλλααί ίοουυ: : Αρχιτεκτονική Ηλ/κου Τµήµατος των Υπολ. Συστηµάτων (Ιούνιος 2001 ΤΕΕ Ηµερήσιο) Σε κάθε µία από τις παρακάτω περιπτώσεις, να αναφέρετε τις τιµές των

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Το Υλικό των Η/Υ. ΗΜ/ΝΙΑ : 29/10/-2/11/2001 ΤΜΗΜΑ : Επιµορφούµενοι καθηγητές Πληρ/κής. Γυµνάσιο Τάξη Β :

ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Το Υλικό των Η/Υ. ΗΜ/ΝΙΑ : 29/10/-2/11/2001 ΤΜΗΜΑ : Επιµορφούµενοι καθηγητές Πληρ/κής. Γυµνάσιο Τάξη Β : ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Το Υλικό των Η/Υ ΗΜ/ΝΙΑ : 29/10/-2/11/2001 ΤΜΗΜΑ : Επιµορφούµενοι καθηγητές Πληρ/κής. Γυµνάσιο Τάξη Α : Τάξη Β : Εν. Λύκειο : 1) Το υλικό ενός υπολογιστικού συστήµατος 2) Το υπολογιστικό

Διαβάστε περισσότερα

Στρατηγικό Σχεδιασµό Πληροφοριακών Συστηµάτων

Στρατηγικό Σχεδιασµό Πληροφοριακών Συστηµάτων Μέθοδοι και Τεχνικές για τον Στρατηγικό Σχεδιασµό Πληροφοριακών Συστηµάτων (SISP) Στρατηγική και Διοίκηση Πληροφοριακών Συστηµάτων Μάθηµα 2 No 1 Δοµή της Παρουσίασης l 1. Εισαγωγή l 2. Μεθοδολογία SISP

Διαβάστε περισσότερα

219 Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών Θεσσαλονίκης

219 Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών Θεσσαλονίκης 219 Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών Θεσσαλονίκης Το Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών ιδρύθηκε με το ΒΔ.400/72 και άρχισε να λειτουργεί το 1972-73. Το ΑΠΘ είχε τότε ήδη 28.000 φοιτητές. Η ακριβής

Διαβάστε περισσότερα