Η ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΗΣ ΑΙΣΧΡΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΟΥΣ ΑΧΑΡΝΗΣ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΕΙΡΗΝΗ ΤΟΥ ΑΡΙΣΤΟΦΑΝΗ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Η ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΗΣ ΑΙΣΧΡΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΟΥΣ ΑΧΑΡΝΗΣ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΕΙΡΗΝΗ ΤΟΥ ΑΡΙΣΤΟΦΑΝΗ"

Transcript

1 ΒΑΣΙΛΗΣ ΤΑΣΣΗΣ Η ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΗΣ ΑΙΣΧΡΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΟΥΣ ΑΧΑΡΝΗΣ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΕΙΡΗΝΗ ΤΟΥ ΑΡΙΣΤΟΦΑΝΗ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Για την απόκτηση ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟΥ ΔΙΠΛΩΜΑΤΟΣ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΘΕΑΤΡΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΑΤΡΩΝ ΜΕ ΘΕΜΑ ΤΟ «ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ» υπό την επίβλεψη του ΣΤΑΥΡΟΥ ΤΣΙΤΣΙΡΙΔΗ Αναπληρωτή Καθηγητή της Αρχαίας Ελληνικής Φιλολογίας & των μελών της εξεταστικής επιτροπής ΘΕΟΔΩΡΟΥ ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΥ Καθηγητή της Αρχαίας Ελληνικής Φιλολογίας ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ ΒΑΛΑΚΑ Αναπληρωτή Καθηγητή της Αρχαίας Ελληνικής Φιλολογίας ΠΑΤΡΑ 2008

2 ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΒΡΑΧΥΓΡΑΦΙΕΣ-ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 2-5 ΠΡΟΛΕΓΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ο ΚΟΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΟΛΕΜΟΥ Η Αθήνα του πολέμου Η πολιτική (Αχαρνής) Η κοινωνία (Ειρήνη) Η αντιμετώπιση του πολέμου Τα αίτια του πολέμου (Αχαρνής) Οι στρατηγοί (Αχαρνής Ειρήνη) Ο ΚΟΣΜΟΣ ΤΗΣ ΕΙΡΗΝΗΣ Η αποκατάσταση της ειρήνης Η υποδοχή της ειρήνης Τα αγαθά της ειρήνης Οι πανηγυρισμοί Τα όρια της ειρήνης Οι αποδιοπομπαίοι Οι ενδεείς ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ [ 1 ]

3 ΒΡΑΧΥΓΡΑΦΙΕΣ ΚΑΙ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ Αποστολίδης Adams AJPh Bain Borneman Bowie Compton-Engle CQ CR Coulon Dover (1978) Dover, Clouds Dover, Frogs DTC Εύιος Ληναίου Edwards Emerson Finnegan Αποστολίδης, Π. Δ. (2000), Τα Ιατρικά του Αριστοφάνη, Αθήνα. ADAMS, JAMES N. (1982), Latin Sexual Vocabulary Βαλτιμόρη. American Journal of Philology BAIN, DAVID (1991), «Six Verbs of Sexual Congress (βινῶ, κινῶ, πυγίζω, οἴφω, λαικάζω)», CQ 41, BORNEMAN, ERNEST (1988), Η Πατριαρχία. Η Προέλευση και το Μέλλον του Κοινωνικού μας Συστήματος, μτφρ. Δημ. Κούρτοβικ, Αθήνα. BOWIE, AGNUS M. (1999), Αριστοφάνης. Μύθος, τελετουργία και κωμωδία, μτφ. Πόλυ Μοσχοπούλου, Αθήνα. COMPTON-ENGLE, GWENDOLYN LEIGH (1997), Sudden Glory: Acharnians and the First Comic Hero (διδ. διατρ.). The Classical Quarterly The Classical Review COULON, VICTOR ( ), Aristophane, vol. 1-5, γαλλ. μτφρ. Hilaire van Daele, Les Belles Lettres, Παρίσι. DOVER, KENNETH J. (1978), Η κωμωδία του Αριστοφάνη, μτφρ. Φάνης Ι. Κακριδής, Αθήνα. DOVER, KENNETH J. (1968) Aristophanes Clouds, Οξφόρδη. DOVER KENNETH J. (1993), Aristophanes Frogs, Οξφόρδη. PICKARD CAMBRIDGE, ARTHUR W. (1927), Dithyramb tragedy and Comedy, Οξφόρδη. ΕΥΙΟΣ ΛΗΝΑΙΟΥ [ΧΑΡΙΤΩΝΙΔΗΣ Χ. Χ] (1935), Απόρρητα, Θεσσαλονίκη. EDWARDS, ANTHONY T. (1991), «Τρύξ, Scatology, Σκῶμμα», TAPhA 121, EMERSON, ALFRED (1889) «On the Conception of Low Comedy in Aristophanes» AJPh 10, FINNEGAN, RACHEL (1995), Women in Aristophanes, [ 2 ]

4 G&R Halliwell Henderson, Lysistrata Henderson, MM JHS Κ-Α Kann. Κακριδής LSJ MacDowell (1983) MacDowell (1995) Marston Murphy McLeish Newiger Olson (1991) Amsterdam. Greece & Rome HALLIWELL STEPHEN (1991), «The Uses of Laughter in Greek Culture», CQ 41, HENDERSON, JEFFREY (1987), Aristophanes Lysistrata. Edited with Introduction and Commentary, Οξφόρδη. HENDERSOΝ, JEFFREY (²1991) The Maculate Muse, Obscene Language in Attic Comedy, Νέα Υόρκη. Journal of Hellenic Studies KASSEL RUDOLF AUSTIN COLIN (eds ), Poetae Comici Graeci, Βερολίνο & Νέα Υόρκη. KANNICHT, RICHARD (ed. 2004), Tragicorum Graecorum Fragmenta, vol. V, 1-2: Euripides, Göttingen. ΚΑΚΡΙΔΗΣ, ΦΑΝΗΣ (1981), «Αριστοφανικές τσόντες. Το νούμερο της γυμνής χορεύτριας», Θέατρο ΙΑ, 67/68, LIDDEL, HENRY GEORGE SCOTT, ROBERT ( ), A Greek- English Lexicon (rev. H. S. Jones & R. McKenzie, with Suppl.), Οξφόρδη. MACDOWELL, DOUGLAS M. (1983), «The Nature of Aristophanes Akharnians», G&R 30, MACDOWELL, DOUGLAS M. (1995), Aristophanes and Athens. An Introduction to the Plays, Οξφόρδη. MARSTON, VINCENT (1973), Aristophanes Use of Obscenity (διδ. διατρ.) MURPHY, CHARLES T. (1972), «Popular Comedy in Aristophanes», AJPh 93, MCLEISH, KENNETH (1980), The Theatre of Aristophanes, Λονδίνο. NEWIGER, HANS-JOACHIM (2007) «Πόλεμος και ειρήνη στην κωμωδία του Αριστοφάνη», μτφρ. Γ. Δ. Κάτσης, στο Γ. Δ. Κάτσης (επιμ), Θάλεια. Δεκαπέντε μελετήματα για τον Αριστοφάνη, Αθήνα, OLSON, DOUGLAS S. (1991), «Dicaeopolis' Motivations in Aristophanes Acharnians», JHS 111, [ 3 ]

5 Olson, Acharnians OLSON, S. DOUGLAS (2002), Αristophanes Acharnians. Edited with Introduction and Commentary, Οξφόρδη. Olson, Peace OLSON, S. DOUGLAS (1998), Αristophanes Peace. Edited with Introduction and Commentary, Οξφόρδη. PMG PAGE, DENIS L. (ed. 1962), Poetae Melici Graeci, Οξφόρδη. RE Real - Encyclopädie der classischen Altertum-wissenschaft. Neue Bearbeitung ( ) Robson ROBSON, JAMES, (2006), Humour, Obscenity and Aristophanes, Tübingen. Σηφάκης (1985) ΣΗΦΑΚΗΣ, ΓΡΗΓΟΡΗΣ Μ. (1985), Προβλήματα μετάφρασης του Αριστοφάνη, Αθήνα. Σηφάκης (2003) ΣΗΦΑΚΗΣ, ΓΡΗΓΟΡΗΣ Μ. (2007), «Η αφηγηματική δομή των κωμωδιών του Αριστοφάνη», στο Κάτσης, Γεώργιος Δ. (επιμ), Θάλεια. Δεκαπέντε μελετήματα για τον Αριστοφάνη, Αθήνα, Σπυρόπουλος (1988) ΣΠΥΡΟΠΟΥΛΟΣ, ΗΛΙΑΣ Σ. (1988), Αριστοφάνης: Σάτιρα, Θέατρο, Ποίηση, Θεσσαλονίκη. Σπυρόπουλος, Αχαρνείς ΣΠΥΡΟΠΟΥΛΟΣ, ΗΛΙΑΣ Σ. (1997), Αριστοφάνη Αχαρνείς. εισαγωγή, μετάφραση, σημειώσεις, αρχαίο κείμενο, Αθήνα. Σπυρόπουλος, Ιππείς ΣΠΥΡΟΠΟΥΛΟΣ, ΗΛΙΑΣ Σ. (1987) Αριστοφάνους Ιππείς, Εισαγωγή, Κείμενο, Μετάφραση, Ερμηνευτικά Σχόλια, Αθήνα. Sifakis (1971) SIFAKIS, G. M. (1971), Parabasis and Animal Choruses: A Contribution to the History of Attic Comedy, Λονδίνο. Slater SLATER, NIALL W. (1999), «Making the Aristophanic Audience», AJPh 120, Sommerstein (1996) SOMMERSTEIN, ALAN H. (1996), «How to Avoid Being a Komodoumenos», CQ 46, Sommerstein, Acharnian SOMMERSTEIN ALAN H. (1980), Acharnians, Aris & Phillips, Warminster. Sommerstein, Peace SOMMERSTEIN, ALAN H. (1990), Peace, Aris & Phillips, Warminster. Sommerstein, Wasps, SOMMERSTEIN ALAN H. (1983), Wasps, Aris & Phillips, Warminster. Spyropoulos SPYROPOULOS, ELIE S. (1974), L accumulation verbale chez [ 4 ]

6 Taillardat TAPhA Willi Wit-Tak (1967) Wit-Tak (1968) Whitman Aristophane: recherches sur le style d Aristophane. TAILLARDAT, JΕΑΝ(1965), Les Images d Aristophane. Études de Langue et de Style, Παρίσι. Transactions of the American Philological Associatioin WILLI, ANDREAS (2002), The Language of Greek Comedy, Νέα Υόρκη. WIT-TAK, TALIENA MARIA DE (1967), Lysistrata: Vrede, Vrouw en Obsceniteit bij Aristophanes. WIT-TAK TALIENA MARIA DE (1968),«The function of obscenity in Aristophanes' Thesmophoriazusae and Ecclesiazusae» Mnemosyne XXI : WHITMAN, CEDRIC H. (1964), Aristophanes and the Comic Hero, Cambridge - Massachusetts. [ 5 ]

7 ΠΡΟΛΕΓΟΜΕΝΑ Η αντιμετώπιση της αριστοφανικής αισχρολογίας όχι απλώς ως ενός παραδοσιακού στοιχείου της Αρχαίας Κωμωδίας που συνδέεται με την καταγωγή της, αλλά ως δραματουργικού στοιχείου που σχετίζεται με την πλοκή και λειτουργεί αποκαλυπτικά για τον χαρακτήρα των δραματικών προσώπων, εδραιώθηκε κυρίως με το βιβλίο της T. M. De Wit-Τak «Lysistrata»:Vrede, Vrouw en Obsceniteit bij Aristophanes το και την επόμενη χρονιά με το άρθρο της «The function of obscenity in Aristophanes Thesmophoriazusae and Ecclesiazusae» 2. Ενδεικτικό της απήχησης των απόψεων αυτών είναι ότι το 1973 ο V. Marston, στην διατριβή του Aristophanes Use of Obscenity, τις εφαρμόζει και τις επιβεβαιώνει στους Αχ., τους Ιππ., τους Όρν., τους Βατρ. και τον Πλ. (98-101). Το 1975 εκδόθηκε η μελέτη του J. Henderson Maculate Muse 3, η οποία, έπειτα και από την επανέκδοσή της το 1991, παραμένει το βασικό εγχειρίδιο για την αισχρολογία στον Αρ. και την Αρχαία Κωμωδία γενικότερα. Ο Henderson ανιχνεύει την προέλευση της αισχρολογίας στον ιωνικό Ίαμβο και στις τελετές που ήταν αφιερωμένες στον Διόνυσο και την Δήμητρα (13-20). Διαχωρίζει την αισχρολογία από την πορνογραφία και πιστεύει πως η ευχαρίστηση για τους θεατές πήγαζε από την έκθεση στο όνειδος δραματικών ή εξωδραματικών προσώπων, συνεπώς εμπεριέχει ένα είδος επιθετικότητας, την οποία άλλωστε εκφράζει, αλλά δίχως φυσική βία (7-12). Είναι ο πρώτος που συντάσσει τυπολογία της αισχρολογίας (30-55). Υιοθετώντας τις αρχές της Wit-Τak 1 Bλ. αγγλική περίληψη του βιβλίου, III.3 2 Παλαιότερα οι μελετητές είχαν εστιάσει το ενδιαφέρον τους στην διερεύνηση της αισχρολογίας ως στοιχείου που θα αποκάλυπτε την σχέση της Αρχαίας Κωμωδίας με θρησκευτικές τελετουργίες και με την Δωρική Φάρσα ή την Μεγαρική Κωμωδία. Βλ. F. M. Cornford, The Origins of Attic Comedy [1914] ελλ. έκδοση, Η Αττική Κωμωδία, μτφρ. Λ. Ζενάκος, Αθήνα 1972, 40 κ. εξ. G. Murray, Aristophanes, Λονδίνο 1933, 7 DTC, 225 κ. εξ. 3 Βλ. βιβλιοκρισίες του H. Lloyd-Jones, CP 71 (1976) και του J. Vaio, Gnomon 51 (1979) [ 6 ]

8 διερευνά την δραματική της λειτουργία σε όλες τις σωζόμενες κωμωδίες του Αρ. (56-107). Το τελευταίο μέρος του βιβλίου ( ) έχει την μορφή θεματικού λεξιλογίου της αισχρολογίας με τον τρόπο που εγκαινίασε το 1962 ο Taillardat με την πρώτη έκδοση του βιβλίου του Les Images d Aristophane. Études de Langue et de Style, αλλά και παλαιότερα (1935) ο Χ. Χαριτωνίδης με τα Απόρρητά του, σε ευρύτερο πεδίο 4. Το 2004 ο M. Lippman στην διατριβή του Women Obscene, not Heard: Women s Comic Ritual and Women in Aristophanic Comedy, επανέρχεται στις γυναικείες κωμωδίες του Αρ. που είχε μελετήσει η Wit-Τak (Λυσ., Θεσμ., Εκκλ.). Ερευνά την σχέση της αισχρολογίας με τις γυναικείες τελετουργίες (8-67) και διαπιστώνει ότι ο Αρ. αντιμετωπίζει ισότιμα τα δύο φύλα και πως η αισχρολογία χρησιμοποιείται για να διακωμωδήσει τις γυναίκες όχι όμως με τον επιθετικό τρόπο που χρησιμοποιείται εναντίον ανθρώπων σαν τον Κλεώνα, τον οποίο ο Αρ. θεωρεί επικίνδυνο (68-129). To 2006 ο J. Robson εκδίδει το βιβλίο του Humour, obscenity and Aristophanes στο οποίο εστιάζει στην σχέση της αισχρολογίας με το χιούμορ και διερευνά την διαδικασία μέσα από την οποία ο θεατής / αναγνώστης τής κωμωδίας προσλαμβάνει την αισχρολογία ως αστείο (4-38). Πιστεύει πως η αισχρολογία έχει συνεκτική και λυτρωτική επίδραση στο κοινό (70-94), σε αντίθεση με τον Henderson, ο οποίος τη θεωρεί κυρίως έκφραση φυσικής βίας. Οι αρχές αυτές, έτσι όπως διαμορφώθηκαν από την έρευνα όλα αυτά τα χρόνια αποτελούν την θεωρητική βάση πάνω στην οποία στηρίζεται και η παρούσα εργασία. Στόχος μου είναι να δείξω πως ο Αρ. δεν ήταν ανακόλουθος όταν κατέκρινε την κατάχρηση της αισχρολογίας εκ μέρους των άλλων κωμικών ποιητών, ενώ ο ίδιος κρατούσε για τον εαυτό του το προνόμιο να την χρησιμοποιεί στα έργα του με μοναδικό σκοπό να αποσπάσει το εύκολο γέλιο 4 Η παλαιά διατριβή του C. L. Iungius, De vocalibus antiquae comoediae atticae quae apud solos comicos aut omnino inveniuntur aut peculiari notione praedita occurrunt, 1897, έχει ως αντικείμενο μελέτης όχι αποκλειστικά την αισχρολογία, αλλά γενικά το λεξιλόγιο της Αρχαίας Κωμωδίας, το οποίο κατατάσσει αλφαβητικά. [ 7 ]

9 από τους θεατές του 5. Εκείνο που έχει σημασία είναι κατά πόσο ο ποιητής χειρίζεται αποτελεσματικά από δραματουργική άποψη μια τεχνική που είναι μέρος της τέχνης του, αλλά δεν είναι το μοναδικό. Με άλλα λόγια οι κωμωδίες του Αρ. είναι υψηλή ποίηση χάρη και στην καίρια χρήση της αισχρολογίας. Για τις κωμωδίες του Αριστοφάνη χρησιμοποίησα, εκτός αν δηλώνεται διαφορετικά, το κείμενο από την έκδοση του Coulon. Για τους Αχ. χρησιμοποίησα την μετάφραση του Η. Σπυρόπουλου, ενώ για την Ειρ. αυτή του Κ. Βάρναλη. Θυσίασα έτσι την ομοιομορφία που θα εξασφάλιζα με την χρήση των μεταφράσεων του Θρ. Σταύρου και για τις δύο κωμωδίες, γιατί, παρά το γεγονός ότι παραμένουν πολύτιμες, αμβλύνουν σε πολλές περιπτώσεις την οξύτητα των αισχρολογιών. Για τα αποσπάσματα όμως των άλλων κωμωδιών χρησιμοποίησα τις μεταφράσεις του Σταύρου. 5 Οι πιο χαρακτηριστικές περιπτώσεις στις οποίες ο Αρ. ασκεί τέτοια κριτική είναι: Νεφ , Σφ και Βατρ Βλ. A. Emerson, «On the Conception of Low Comedy in Aristophanes», AJPh. 10 (1889) [ 8 ]

10 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Οι Αχ. και η Ειρ. ανήκουν στην πρώτη επταετία της ποιητικής παραγωγής του Αρ. και, με βάση την αφηγηματική τους δομή, είναι δύο σχεδόν πανομοιότυπες κωμωδίες κατά τις οποίες ένας αγρότης (ΔΙΚΑΙΟΠΟΛΗΣ ΤΡΥΓΑΙΟΣ) συλλαμβάνει σχέδιο να επαναφέρει την ειρήνη είτε για τον εαυτό του είτε για όλους τους Έλληνες. Το καταφέρνει χρησιμοποιώντας έναν υπερφυσικό βοηθό (ΑΜΦΙΘΕΟΣ ΚΑΝΘΑΡΟΣ) και ξεπερνώντας τις δυσκολίες (αντιδράσεις Αχαρνέων εχθρική στάση των θεών). Στο τέλος θριαμβεύει απολαμβάνοντας τα αγαθά μιας μάλλον μη ρεαλιστικής ειρήνης 6. Ωστόσο δεν παύουν να είναι δυο διαφορετικές κωμωδίες των οποίων οι διαφορές καθορίζονται με εξωτερικά και με εσωτερικά στοιχεία. Πρώτα πρώτα οι Αχ. διδάχτηκαν στα Λήναια 7 του 425 π.χ., όταν δεν φαινόταν στον ορίζοντα καμμία προοπτική ειρήνευσης και οι Αθηναίοι δεν ήταν έτοιμοι να δεχτούν την ιδέα της συνθηκολόγησης με τους μισητούς Λακεδαιμονίους συνεπώς, το τόλμημα του ΔΙΚΑΙΟΠΟΛΗ να συνάψει ιδιωτική ειρήνη ήταν πολύ δύσκολο να γίνει αποδεκτό. Αντίθετα στα Διονύσια του 421 π.χ. με την ειρήνη του Νικία προ των πυλών, το εγχείρημα του ΤΡΥΓΑΙΟΥ να επαναφέρει την ΕΙΡΗΝΗ από τον Όλυμπο εντασσόταν στο κλίμα της εποχής. Η ιστορική συγκυρία μπορεί να εξηγήσει, μέχρι ένα σημείο, τον διαφορετικό χαρακτήρα των δύο κωμωδιών: στους Αχ. κυριαρχούν οι συγκρούσεις και οι αντιθέσεις, ενώ στην Ειρ. ο τόνος είναι συμφιλιωτικός και εορταστικός. 6 Στην σχηματική παράθεση των υποθέσεων των δύο έργων ακολουθώ τον Γ. Μ. Σηφάκη ο οποίος, εφαρμόζοντας τον τρόπο με τον οποίο είχε αναλύσει ο Propp τα παραμύθια, διακρίνει στην αφηγηματική δομή της Αρχαίας Κωμωδίας κάποιες λειτουργίες, ενέργειες δηλαδή ή καταστάσεις που επανέρχονται σε κάθε κωμωδία ανεξάρτητα από την υπόθεση και τους φορείς δράσης. Βλ. Σηφάκης (2003) 240-1, Ο Αρ. στα Λήναια όταν οι θεατές ήσαν μόνο Αθηναίοι, χωρίς την παρουσία ξένων που συνέρρεαν στα Μεγάλα Διονύσια είχε μεγαλύτερα περιθώρια να είναι αιχμηρός απέναντι στους συμπολίτες του και μάλιστα αισχρολογώντας (βλ. Αχ ). [ 9 ]

11 Ο Αρ. στον Πρόλογο των Αχ. παρουσιάζει τον ΔΙΚΑΙΟΠΟΛΗ ως ένα εκ των θεατών που συμμετέχει στα κοινά, παρακολουθεί θέατρο και τελεί τα λατρευτικά του καθήκοντα. Στόχος του είναι να αποκατασταθεί μια σχέση οικειότητας μεταξύ του πρωταγωνιστή και των θεατών, ώστε να τύχουν ευνοϊκής υποδοχής οι πράξεις του 8. Ως χαρακτήρας ο ΔΙΚΑΙΟΠΟΛΗΣ είναι πολυδιάστατος, γιατί τον βλέπουμε στην αρχή ως έναν απλό αγρότη, αλλά στην πορεία μεταμορφώνεται σε ζητιάνο - ήρωα αρχαίας τραγωδίας και σε επαγγελματία της αγοράς 9. Αντίθετα, στην Ειρ. ο ΤΡΥΓΑΙΟΣ δεν έχει να αντιμετωπίσει τέτοιες αντιδράσεις, γιατί είναι ο ένας που φέρνει την ειρήνη για όλους, κάτι που τονίζεται επανειλημμένα στο έργο (Ειρ. 93, 105 κ. εξ., 292-8). Στην ουσία έχουμε παλιννόστηση της ειρήνης στα πλαίσια της αγροτικής ζωής, κάτι που μοιάζει πιο πραγματικό σε σχέση με την ιδιωτική ειρήνη του ΔΙΚΑΙΟΠΟΛΗ. Από τον ατομισμό του τελευταίου, που συγκρούεται με τους συντοπίτες του, περνάμε στην πανελλήνια συμφιλιωτική διάθεση του ΤΡΥΓΑΙΟΥ. Επειδή η Ειρ. είναι μια γιορτή για την ειρήνη και τα οφέλη της, που είναι πλέον ορατή πραγματικότητα, οι χαρακτήρες της είναι πιο απλοί και συμβολικοί και η ατμόσφαιρα σαφώς πιο χαρούμενη, απ ό,τι στους Αχ. Ο ΤΡΥΓΑΙΟΣ δεν είναι καθόλου βίαιος σε σχέση με τον ΔΙΚΑΙΟΠΟΛΗ ο ΧΟΡΟΣ αποτελείται από πιο τυπικούς αγρότες σε σχέση με τους φιλοπόλεμους Αχαρνείς ο ΠΟΛΕΜΟΣ είναι περισσότερο ένα σύμβολο παρά ένας αποτρόπαιος επαγγελματίας των πολεμικών τεχνών, όπως ο ΛΑΜΑΧΟΣ ο ΟΠΛΩΝ ΚΑΠΗΛΟΣ και οι ομότεχνοί του είναι ουσιαστικά κατεστραμμένοι επαγγελματίες των οποίων τα όπλα ο ΤΡΥΓΑΙΟΣ τα μετατρέπει σε αντικείμενα καθημερινής χρήσης (βλ. Henderson, MM 62 κ. εξ.). Επιπλέον, η Ειρ. είναι ένα μάλλον μονοδιάστατο έργο, γιατί έχει ένα βασικό θέμα και γύρω από αυτό περιστρέφεται ολόκληρη η πλοκή. Αντίθετα οι Αχ. είναι πολυδιάστατο έργο και θίγει πολλά θέματα σε βαθμό, ώστε το θέμα της ειρήνευσης να φαίνεται σε κάποια σημεία ότι λειτούργησε περισσότερο ως 8 Βλ. P. C. Heinrich, Satirical Theory and Dramatic Practice: Towards a New Model of Satire in Perfomance (διδ. διατρ.), 1992, Για τις μεταμφιέσεις μεταμορφώσεις του ΔΙΚΑΙΟΠΟΛΗ βλ. Compton-Engle [ 10 ]

12 πρόσχημα, ώστε να μπορέσει ο Αρ. να ασχοληθεί με άλλα θέματα 10. Αν η Ειρ. θεωρείται πιο αδύναμο έργο από τους Αχ., είναι ίσως επειδή ο ΤΡΥΓΑΙΟΣ αντιμετωπίζει λιγότερες και μικρότερες αντιδράσεις σε σχέση με τον ΔΙΚΑΙΟΠΟΛΗ. Ενώ λοιπόν ο Αρ. έχει να πραγματευτεί το ίδιο θέμα και περιορίζεται από την τυπική αφηγηματική δομή της Αρχαίας Κωμωδίας, κατορθώνει, παρ όλ αυτά, να παρουσιάσει δυο έργα των οποίων η ατμόσφαιρα διαφέρει κατά πολύ μεταξύ τους. Αυτό γίνεται πραγματικότητα τόσο μέσα από την διαφορετική δραματουργική δομή, όσο και μέσα από τις διαφορές μεταξύ των δύο κεντρικών δραματικών προσώπων, του ΔΙΚΑΙΟΠΟΛΗ και του ΤΡΥΓΑΙΟΥ. Τα ίδια τα ονόματά των κεντρικών ηρώων μάς δείχνουν τις διαφορές: ο ΤΡΥΓΑΙΟΣ έχει ένα καθαρά αγροτικό όνομα, το οποίο φανερώνει, πέρα από συμβολισμούς, την ενασχόληση με την αμπελουργία, πράγμα για το οποίο επαίρεται, όταν συστήνεται στον ΕΡΜΗ (Ειρ. 190). Αντίθετα το όνομα του ΔΙΚΑΙΟΠΟΛΗ δεν προδίδει την αγροτική του ιδιότητα, για την οποία όμως μας πληροφορεί ο ίδιος αρκετά νωρίς (Αχ. 33 κ. εξ.) 11. Από κει και πέρα όμως είναι σταθερά προσανατολισμένος προς το άστυ, το οποίο θεωρεί υπεύθυνο για τα δεινά που υφίσταται. Εκείνο που μένει να αποδειχτεί είναι ότι και στο θέμα της αισχρολογίας τα δύο έργα διαφέρουν μεταξύ τους, γιατί, αν και το αφηγηματικό πλαίσιο μέσα στο οποίο κινούνται είναι το ίδιο, διαφέρει η δραματουργική τους δομή και το ήθος των πρωταγωνιστών τους. Επειδή δε η αισχρολογία δεν είναι διακοσμητικό, αλλά δραματουργικό στοιχείο, είναι λογικό να χρησιμοποιείται διαφορετικά στα δύο έργα. Η παρούσα εργασία είναι διαρθρωμένη με βάση την αντίθεση πολέμου - ειρήνης. Η παράλληλη μελέτη των ανάλογων σκηνών που υπάρχουν και στα δύο έργα θα αναδείξει και τις ομοιότητες, που οφείλονται στο κοινό θέμα και στην κοινή ιδιότητα των πρωταγωνιστών, και τις διαφορές, που οφείλονται στην διαφορά έντασης και στο διαφορετικό ήθος των ηρώων. 10 Βλ. Bowie Βλ. E. L. Bowie, «Who is Dicaeopolis?», JHS 108 (1988) [ 11 ]

13 Θα εξετάζω τις αισχρολογίες κάθε κωμωδίας προτάσσοντας την λεξιλογική ερμηνεία, η οποία λειτουργεί βοηθητικά στην ευκολότερη κατανόησή τους. Έπειτα, για να είναι δυνατό να εξαχθούν κάποια γενικά συμπεράσματα και για τα δύο έργα, οι αισχρολογίες κατατάσσονται στις ακόλουθες κατηγορίες με βάση το είδος, τον τύπο και τον σκοπό: 1. Με βάση το είδος σε: (α) σεξουαλικές και (β) σκατολογικές εκφράσεις. 2. Με βάση τον τύπο σε: (α) κυριολεξίες (β) double-entendres (γ) χειρονομίες. Η τελευταία κατηγορία των χειρονομιών δεν είναι λεκτική κατηγορία και ούτε μπορεί να επιβεβαιωθεί με ασφάλεια. Χρησιμοποιείται όμως είτε για να τονίσει μια κυριολεξία είτε για να διευκρινίσει μια αμφισημία ή μια μεταφορική χρήση λέξεως. Ο McLeish (94-5) προβαίνει σε λεπτομερέστερη κατηγοριοποίηση ανάλογα με την συμμετοχή των δραματικών προσώπων και την πρόσληψη της αισχρολογίας από τον θεατή. Έτσι, εκτός των παραπάνω, διακρίνει (δ) τις αισχρολογίες που έρχονται έπειτα από προετοιμασία του θεατή, (ε) αυτές με τις οποίες το ένα δραματικό πρόσωπο γελοιοποιεί το άλλο και (στ) αυτές τις οποίες χρησιμοποιούν δύο δραματικά πρόσωπα αγωνιστικά. 3. Με βάση τον σκοπό σε: (α) επιθετική / περιφρονητική (β) αστεία (γ) εορταστική / τελετουργική. Είναι αναμενόμενο αυτές οι κατηγορίες να συγχέονται καθώς συχνά ο ένας σκοπός χρησιμοποιείται ως μέσο για την επίτευξη του άλλου (π.χ. συχνά ο Αρ. χρησιμοποιεί το αστείο για να επιτεθεί). Ο διαχωρισμός του Robson (70-94) σε αισχρολογίες που δημιουργούν κλίμα οικειότητας μεταξύ αυτών που τις εκστομίζουν και σε αισχρολογίες που λειτουργούν επιθετικά και σκοπό έχουν να αποκλείσουν κάποιον από μια ομάδα, διευκρινίζει καλύτερα τα πράγματα σε αυτή την κατηγορία. Η αισχρολογία των δύο κωμωδιών παρουσιάζει ποικιλία και ως προς το είδος και ως προς τον τύπο και ως προς τον σκοπό. Σε γενικές γραμμές όμως το [ 12 ]

14 μέρος των έργων στο οποίο κυριαρχεί ο πόλεμος βρίθει από αισχρολογίες σκατολογικού τύπου, ενώ οι σεξουαλικού περιεχομένου λέξεις συνήθως αναφέρονται στην παθητική ομοφυλοφυλική σεξουαλική επαφή. Αντίθετα, η σύνδεση της ειρήνης με την γονιμότητα, το γλέντι, το φαγητό και το σεξ διευκολύνουν τις σεξουαλικού τύπου αισχρολογίες. Η επιθετικότητα και η ένταση που χαρακτηρίζει κυρίως τους Αχ. εξυπηρετείται περισσότερο από κυριολεξίες, ενώ η στατικότητα που χαρακτηρίζει το β μέρος της Ειρ. επιτρέπει την εκλέπτυνση της μεταφοράς ή της αμφισημίας. Ο διαχωρισμός αυτός δεν είναι βέβαια απόλυτος. Η επιμέρους ανάλυση θα αναδείξει και επιμέρους αναλογίες και διαφορές. [ 13 ]

15 2. Ο ΚΟΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΟΛΕΜΟΥ 2.1 Η ΑΘΗΝΑ ΤΟΥ ΠΟΛΕΜΟΥ Η πολιτική (Αχαρνής) Στον Πρόλογο των Αχ. ο ΔΙΚΑΙΟΠΟΛΗΣ, περιμένοντας τους αργοπορημένους συμπολίτες του για να αρχίσει η Εκκλησία του Δήμου, αναφωνεί μέσα στην μοναξιά του: ΔΙ. στένω, κέχηνα, σκορδινῶμαι, πέρδομαι, ἀπορῶ, γράφω, παρατίλλομαι, λογίζομαι (Αχ. 30-1). [ΔΙ. αναστενάζω, τανιέμαι, κλάνω, χασμουριέμαι, ξύνω τα νύχια μου, στη γη γραμμές χαράζω, μαδώ τις τρίχες της κεφαλής μου, κάνω λογαριασμούς.] Αυτή η συσσώρευση ρηματικών τύπων 12 είναι μια πρώτης τάξεως ευκαιρία για τον θεατή να βγάλει τα συμπεράσματά του τόσο για την διάθεση, όσο και για τον χαρακτήρα του κεντρικού ήρωα. Η χρήση του πέρδεσθαι ανάμεσα σε ρήματα που φανερώνουν αδημονία, εκφράζει την απογοήτευση 13 του ΔΙΚΑΙΟΠΟΛΗ για τους θεσμούς που δεν λειτουργούν προς όφελος των πολιτών, αλλά και για τους ίδιους τους συμπολίτες του που δεν δείχνουν κανένα ενδιαφέρον για την ορθή λειτουργία τους. Τα αισθήματα αυτά θα μπορούσαν βεβαίως να εκφραστούν με διαφορετικό τρόπο και όχι με το ανάρμοστο πέρδεσθαι, αλλά αυτό οφείλεται στον αγροίκο χαρακτήρα τού ΔΙΚΑΙΟΠΟΛΗ. Πέρα από την γελοιοποίηση της 12 Για τα είδη των συσσωρεύσεων λέξεων στον Αρ. βλ. Spyropoulos 5-6 και Σπυρόπουλος (1988) Σε γενικές γραμμές συσσώρευση πρώτου τύπου είναι η παράθεση όμοιων γραμματικών και συντακτικών όρων που ο ένας ακολουθεί τον άλλο δευτέρου τύπου είναι η παράθεση συχνά ανόμοιων όρων ανάμεσα στους οποίους παρεμβάλλονται άλλες λέξεις τέλος τρίτου τύπου έχουμε όταν οι όροι της βρίσκονται διάσπαρτοι στο κείμενο, ενώ κανονικά δεν χαρακτηρίζονται από γραμματική και συντακτική ομοιογένεια. Στην προκειμένη περίπτωση η συσσώρευση είναι πρώτου τύπου (Spyropoulos 132, ). 13 Για την χρήση του πέρδεσθαι με τέτοιες σημασίες βλ. Henderson, MM 195-9, ιδίως 423, 427 και Εύιος Ληναίου [ 14 ]

16 κατάστασης, ο ΔΙΚΑΙΟΠΟΛΗΣ με το να πέρδεται σε δημόσιο χώρο, αισθάνεται απελευθερωμένος από όσα νιώθει ότι τον καταπιέζουν. Ας μην ξεχνάμε ότι ο ΔΙΚΑΙΟΠΟΛΗΣ είναι ένας από τους αγρότες της Αττικής ο οποίος εξ αιτίας του πολέμου, αναγκάστηκε να εγκαταλείψει τον δήμο του και να ζήσει στα ασφυκτικά γι αυτόν όρια του άστεως 14. Ανήκει σε εκείνη την ομάδα των πολιτών οι οποίοι λόγω της αγροτικής ζωής δεν συμμετείχαν συνήθως στις πολιτικές διαδικασίες. Η αναγκαστική όμως διαβίωση εντός των τειχών τούς έφερε πιο κοντά στην πολιτική επικαιρότητα και καθώς δεν γνώριζαν από πολιτική υπόκειντο εύκολα σε επιρροές 15. Επιθυμούν την ειρήνη, αλλά δεν μπορούν να απαλλαγούν από τα αισθήματα μίσους 16 που τρέφουν για τους εχθρούς οι οποίοι είναι υπεύθυνοι για τις συμφορές τους. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελούν οι γέροντες του ΧΟΡΟΥ. Η συνέχεια του Προλόγου δικαιώνει τον ΔΙΚΑΙΟΠΟΛΗ, γιατί, έπειτα από την αποπομπή του ΑΜΦΙΘΕΟΥ, παρελαύνουν ενώπιον της Εκκλησίας του Δήμου μια σειρά από απίθανοι τύποι οι οποίοι αναδεικνύουν με τον πιο παραστατικό τρόπο την τραγελαφική κατάσταση που επικρατούσε στην Αθήνα του 425 π.χ. Η στάση του ΔΙΚΑΙΟΠΟΛΗ απέναντί τους είναι βεβαίως επικριτική και καταγγελτική και σ αυτό αρωγός είναι πάλι η χρήση της αισχρολογίας, η οποία είναι σε μεγάλο βαθμό υβριστική και επιθετική ή τουλάχιστον περιφρονητική. Την αρχή κάνει η εμφάνιση των απεσταλμένων προς τον βασιλέα των Περσών. Ο ΠΡΕΣΒΥΣ περιγράφει την χλιδή μέσα στην οποία πραγματοποιήθηκε η συγκεκριμένη χρονοβόρα αποστολή, γεγονός που εξοργίζει τον ΔΙΚΑΙΟΠΟΛΗ. Όταν επιτέλους μετά από τέσσερα έτη κατάφεραν οι πρέσβεις να φτάσουν στο παλάτι του Μεγάλου Βασιλέως, δεν τον βρήκαν εκεί διότι: ΠΡ. εἰς ἀπόπατον ᾤχετο στρατιὰν λαβών, 14 Ο Θουκυδίδης (II16) περιγράφει ακριβώς την κατάσταση που επικρατούσε εκείνο τον καιρό στην Αθήνα και τα αισθήματα των αγροτών που είχαν συρρεύσει σε αυτήν. Ο ίδιος ο ΔΙΚΑΙΟΠΟΛΗΣ (Αχ. 33-6) φαίνεται να θεωρεί πως το σημαντικότερο πρόβλημα γι αυτόν και τους άλλους χωρικούς που βρέθηκαν ξαφνικά και αναγκαστικά εντός των τειχών είναι οικονομικής φύσεως. Βλ. Olson(1991) 200 και Macdowell (1995) Βλ. Αχ και Newiger Ο ίδιος ο ΔΙΚΑΙΟΠΟΛΗΣ εξάλλου το ομολογεί: Ἐγὼ δὲ μισῶ μὲν Λακεδαιμονίους σφόδρα, (Αχ. 509). [ 15 ]

17 κἄχεζεν ὀκτὼ μῆνας ἐπὶ χρυσῶν ὀρῶν (Αχ. 81-2) [ΠΡ. αλλά η Αυτού Μεγαλειότης επικεφαλής των ενόπλων δυνάμεων είχε φύγει βιαστικά για ν αποπατήσει κι οχτώ μήνες έχεζε πάνω στα Χρυσά όρη.] Είναι γνωστή η αντίληψη ότι ο Πέρσης βασιλεύς κατείχε όρη από χρυσό 17 και φαίνεται πως ο Αρ. εδώ αφήνει να εννοηθεί ότι αυτά τα όρη δεν είναι τίποτε άλλο παρά συσσωρευμένα κόπρανα, λόγω της χρωματικής τους συνάφειας με τον χρυσό 18. Το γεγονός ότι ο μέγας βασιλεύς αφοδεύει επί οχτώ 19 μήνες συνάδει με την υπερβολή που έχει η περιγραφή της αντιπροσωπείας, αλλά επίσης είναι μειωτικό για την πρεσβεία των Αθηναίων. Η αντίδραση του ΔΙΚΑΙΟΠΟΛΗ είναι δικαιολογημένη: ΔΙ. Πόσου δὲ τὸν πρωκτὸν χρόνου ξυνήγαγεν; (Αχ. 83) [ΔΙ. Και πόσες μέρες έκαναν για να κλείσουν τα θυρόφυλλα του κώλου του;] Ο Edwards (165-8) υποστηρίζει ότι εδώ έχουμε την θετική πλευρά των κοπράνων και συνδέει την αναφορά αυτή με την αγροτική ζωή και την γονιμότητα της γης, η οποία ενισχύεται από την χρήση λιπασμάτων που προέρχονται από κοπριές. Κάτι τέτοιο βέβαια δεν μπορεί να λειτουργήσει σε αστικό περιβάλλον, από το οποίο γινόταν η αποκομιδή των κοπράνων, παρά μόνο σε αγροτικό, όπου η κοπριά μετατρέπεται σε πηγή πλούτου. Η αντιδιαστολή με τους πενόμενους Αθηναίους είναι εμφανής: αυτοί εξ αιτίας του πολέμου έχουν αναγκαστεί να ζουν εντός των τειχών και έχουν αποκοπεί από τον πλούτο που τους προσφέρει η κατεστραμμένη αγροτική οικονομία. Έτσι, η εικόνα του αφοδεύοντος Μεγάλου Βασιλέως δεν αποτελεί απλώς καρικατούρα ή γελοιοποίησή του, αλλά συνδέεται με το γενικότερο θέμα του έργου, που είναι η 17 O στίχος του Πλαύτου (Stichus 24-5) Persarum / montis, qui esse aurei perhibentur [του βουνού των Περσών που λένε πως είναι από χρυσό μτφρ. δική μου] είναι ενδεικτικός για την επιβίωση αυτής της αντίληψης. 18 Ο Olson (Acharnians ad loc.) θεωρεί πως η σύνδεση του χρώματος των κοπράνων με το χρώμα του χρυσού σχετίζεται με τις διατροφικές συνήθειες των Αθηναίων, οι οποίοι κατανάλωναν λιγοστό κρέας και κατά συνέπεια τα κόπρανά τους είχαν το χρώμα που συχνά αναφέρεται ως πυρρόν. Για το χρυσό ή πυρρόν χρώμα των κοπράνων πρβλ. Ιππ. 900, Ειρ , Βάτρ. 153, 483 και Εκκλ Ο αριθμός οχτώ είναι ενδεικτικός της υπερβολής (πρβλ. Ιππ. 70: ὀκταπλάσιον χέζομεν). [ 16 ]

18 εναγώνια αναζήτηση της ειρήνης και η αποκατάσταση της πρότερης ευτυχισμένης ζωής. Εκείνο όμως που εξωθεί στα άκρα τον ΔΙΚΑΙΟΠΟΛΗ είναι ο εμπαιγμός και ο κυνισμός του βασιλέως ὀφθαλμοῦ, του ΨΕΥΔΑΡΤΑΒΑ (Αχ. 100 κ. εξ), ο οποίος, με τα σπαστά αλλά εύγλωττα ελληνικά του, όχι μόνο αρνείται την πιθανότητα να στείλει ο Πέρσης βασιλιάς χρηματική βοήθεια, αλλά λοιδορεί και τους Αθηναίους που την προσδοκούν: ΨΕ. Οὐ ληψι χρυσο, χαυνόπρωκτ Ἰαοναυ (Αχ. 104) [ΨΕ. Ντεν πάρει χρυσό, κωλοτρυπημένο Ιωνογκρής.] Ο μόνος που αντιλαμβάνεται τα λόγια του ΨΕΥΔΑΡΤΑΒΑ είναι ο αγράμματος ΔΙΚΑΙΟΠΟΛΗΣ, ο οποίος τα επαναλαμβάνει σε καθαρά ελληνικά για να γίνουν κατανοητά τόσο από τον ΠΡΕΣΒΥ όσο και από τους παρόντες συμπολίτες του: ΔΙ. Ὅ τι; χαυνοπρώκτους 20 τοὺς Ἰάονας λέγει, εἰ προσδοκῶσι χρυσίον ἐκ τῶν βαρβάρων (Αχ ) [ΔΙ. Να, λέει τους Ίωνες, εμάς, κωλοτρυπημένους, αν περιμένουμε χρυσές λίρες απ τον βάρβαρο.] Ο χαρακτηρισμός χαῦνοι αποτελούσε συνήθη μομφή του Αρ. προς τους Αθηναίους 21. Στην Παράβαση θα καυχηθεί ότι, ως ποιητής, βοήθησε τους συμπολίτες του ώστε μήτ εἶναι χαυνοπολίτας (Αχ. 635). Η εναλλακτική χρήση ως δεύτερου συνθετικού των λέξεων πρωκτός και πολίτης επισημαίνει τόσο τις πολιτικές αδυναμίες των Αθηναίων, όσο και τις ιδιαιτερότητές τους στον ερωτικό τομέα. Οι αποκαλύψεις όμως συνεχίζονται: κάτω από την περσική αμφίεση των δύο ευνούχων που συνοδεύουν τον ΨΕΥΔΑΡΤΑΒΑ ο ΔΙΚΑΙΟΠΟΛΗΣ αναγνωρίζει το γνωστό για τις ομοφυλοφιλικές του τάσεις δίδυμο Κλεισθένης Στράτων : 20 Αξιοσημείωτη είναι η ετυμολογική συνάφεια των χαυνόπρωκτ, χαυνοπρώκτους με το ἀχάνας (Αχ. 108), έτσι ώστε να επιταθεί η ειρωνεία της έλλειψης βοήθειας εκ μέρους των Περσών. 21 Στους Ιππ ο Αρ. αποκαλεί την Αθήνα πόλη Κεχηναίων. Πρβλ. Ιππ. 261, 755, 1119, Όρν. 165, Βάτρ [ 17 ]

19 ΔΙ. Καὶ τοῖν μὲν εὐνούχοιν τὸν ἕτερον τουτονὶ ἐγᾦδ ὅς ἐστι, Κλεισθένης ὁ Σιβυρτίου. Ὦ θερμόβουλον πρωκτὸν ἐξυρημένε. Τοιόνδε δ, ὦ πίθηκε, τὸν πώγων' ἔχων εὐνοῦχος ἡμῖν ἦλθες ἐσκευασμένος; Ὁδὶ δὲ τίς ποτ ἐστίν; οὐ δήπου Στράτων; (Αχ ) [ΔΙ. Τον ένα από τους δυο ευνούχους, να, ετούτον τον ξέρω είναι ο Κλεισθένης, ο φανατικός άντρας. Βρε συ, με αποτριχωμένο τον πρωκτό τον καυλοξαναμμένο, μαϊμού με γένια δύο πήχες, μας εμφανίστηκες και μαϊμού-ευνούχος; Κι ετούτος πάλι ποιος να είναι; Στράτων! Στρατωνούλα! εσύ δεν είσαι;] Ο τρόπος με τον οποίο ο Αρ. διακωμωδεί τον Κλεισθένη είναι αμείλικτος, αλλά και αριστοτεχνικός (με τον Στράτωνα ασχολείται πολύ λιγότερο). Αρχικά παραθέτει, εν είδει πατρωνύμου, την φράση ὁ Σιβυρτίου (Αχ. 118). Είναι πιθανό να ονομαζόταν έτσι ο πατέρας του Κλεισθένη, αλλά πιθανότερο είναι να τίθεται εδώ αυτό το όνομα για να επιτευχθεί η έντονη αντίθεση μεταξύ του θηλυπρεπούς και αγένειου Κλεισθένη και του ρωμαλέου παλαιστή Σιβύρτιου 22 με τον οποίο υπονοείται πως ο Κλεισθένης είχε ερωτικές σχέσεις. Στην συνέχεια (Αχ. 119) παρωδεί τον ευριπίδειο στίχο ὦ θερμόβουλον σπλάγχνον (Ευρ. απόσπ. 857 Kann.) αντικαθιστώντας το σπλάγχνον με το πρωκτὸν. Τέλος (Αχ. 120) παρωδεί τον στίχο του Αρχίλοχου τοιήνδε δ' ὦ πίθηκε τὴν πυγὴν ἔχων (Αρχίλοχος απόσπ. 187 West) ανακαλώντας στον νου των θεατών την λέξη πυγήν (κώλος) δίχως να την αναφέρει, αξιοποιώντας την ομοηχία των συμφώνων των δύο λέξεων. Η επιτυχία του αστείου έγκειται στο ότι εκεί που δεν υπήρχε αισχρολογία την εφευρίσκει, ενώ εκεί που υπήρχε την εξαλείφει. Το αποτέλεσμα είναι και οι δύο στίχοι να λειτουργούν με βάση την αισχρολογία είτε φανερή είτε υπονοούμενη. 22 Ο Πλούταρχος (Αλκιβιάδης, 3) διασώζει την ονομασία Σιβυρτίου παλαίστρα. Ανάλογες περιπτώσεις χρήσης πλαστού πατρώνυμου με σκοπό την σάτιρα έχουμε στους Αχ. 1131, 1150 και Σφ. 325, 459, [ 18 ]

20 Το αν πράγματι πρόκειται για τους δύο Αθηναίους με τους οποίους ο Αρ. θα ασχοληθεί αρκετές φορές στα έργα του 23 ή για πραγματικούς Πέρσες ευνούχους, με τους οποίους παρομοιάζει τον Κλεισθένη και τον Στράτωνα, δεν έχει και τόση σημασία 24. Το σημαντικό είναι πως ο ΔΙΚΑΙΟΠΟΛΗΣ αναγνωρίζει στην συμπεριφορά των ανατολιτών ευνούχων δύο συμπολίτες του εκ των οποίων για τον Κλεισθένη γνωρίζουμε πως ήταν πολιτικά ενεργός 25. Αν μάλιστα φανταστούμε ως λογική την απουσία φαλλού από την αμφίεσή τους, τότε γίνεται ακόμα πιο εμφανής η αντίθεση με τους βαρβάρους που θα ακολουθήσουν. Η σκηνή τελειώνει με τον ΨΕΥΔΑΡΤΑΒΑ να γίνεται δεκτός στο Πρυτανείον από τους εθελοτυφλούντες Αθηναίους, παρά την αποκάλυψη ότι ο Μέγας Βασιλεύς δεν πρόκειται να στείλει χρηματική βοήθεια (Αχ ). Αυτό είναι η αφορμή για τον ΔΙΚΑΙΟΠΟΛΗ να θέσει σε εφαρμογή το σχέδιό του για σύναψη ιδιωτικής ειρήνης με την συνδρομή του ΑΜΦΙΘΕΟΥ 26, αφού πια δεν έχει καμμία ελπίδα πως θα γίνει συζήτηση για συνθηκολόγηση (Αχ ). Κατόπιν υποδέχεται την επόμενη αντιπροσωπεία με αρνητική διάθεση (Αχ. 135). Ο ΘΕΩΡΟΣ εμφανίζει ενώπιον της Εκκλησίας του Δήμου τους απεσταλμένους του βασιλιά Σιτάλκη 27, βαρβάρους, «με μεγάλο φαλλό που καταλήγει σε αιματόχρωμη βάλανο» (Σπυρόπουλος, Αχαρνείς ad loc.) ως δείγμα της ακόλαστης και βίαιης διάθεσής τους, γι αυτό και συνοδεύονται από τον 23 Με τις σεξουαλικές προτιμήσεις του Κλεισθένη και του Στράτωνα ο Αρ. θα ασχοληθεί και στους Ιππ Ο Κλεισθένης ειδικά αναδεικνύεται σε αγαπημένο του Αρ. στις Νεφ. 355, στους Όρν. 831, στην Λυσ. 621, 1092, στις Θεσμ. 235, 571 κ. εξ. (η μοναδική φορά κατά την οποία είναι δραματικό πρόσωπο, αν εξαιρέσουμε την αμφίβολη επί σκηνής παρουσία του στους Αχ.) και στους Βάτρ. 48, 122 κ. εξ. Με τον Στράτωνα ο Αρ. ασχολείται στο απόσπ. 422 Κ-Α. Βλ. Sommerstein (1996) Βλ. Charles C. Chiasson, «Pseudartabas and His Eunuchs: Acharnians » CP 79 (1984) Ενδείξεις για την πολιτική δραστηριότητα του Κλεισθένη έχουμε στις ακόλουθες περιπτώσεις: Σφ. 1187, Λυσ , Βάτρ. 48. Για περισσότερες μαρτυρίες έξω από τον Αρ. βλ. Olson, Acharnians ad loc. Για την σύνδεση ομοφυλοφιλίας και ανάδειξης σε πολιτικά αξιώματα βλ. παρακάτω. 26 Η ταχύτητα με την οποία ο ΑΜΦΙΘΕΟΣ θα διανύσει την απόσταση Αθήνα Σπάρτη Αθήνα, εκτός από το ότι αποτελεί θεατρική σύμβαση, αναδεικνύει και την αντίθεση με τις χρονοβόρες, δαπανηρές και άκαρπες επίσημες πρεσβείες (βλ. MacDowell (1995) 52). 27 Ο Αρ. αναφέρεται εδώ σε πραγματικό γεγονός (βλ. Θουκυδίδης II 29). [ 19 ]

21 έπαινο του ΘΕΩΡΟΥ ότι με λίγα χρήματα καταπελτάσονται τὴν Βοιωτίαν ὅλην, φράση με σεξουαλικής φύσης υπονοούμενο (Αχ. 160) 28 : ΔΙ. Τίς τῶν Ὀδομάντων τὸ πέος ἀποτεθρίακεν; ΘΕ. Τούτοις ἐάν τις δύο δραχμὰς μισθὸν διδῷ, καταπελτάσονται τὴν Βοιωτίαν ὅλην. ΔΙ. Τοισδὶ δύο δραχμὰς τοῖς ἀπεψωλημένοις; (Αχ ) [ΔΙ. Ποιος ξεφλούδισε των Οδομάντων την ψωλή; ΘΕ. Ετούτοι που βλέπεις, αν τους δώσεις δύο δεκαχίλιαρα τη μέρα, θα βάλουν άγριο χέρι σε Λειβαδειά και Θήβα. ΔΙ. Δύο ολόκληρα δεκαχίλιαρα για τούτους, με πέος ειδικών αναγκών;] Οι δύο απορίες του ΔΙΚΑΙΟΠΟΛΗ σχετικά με το πέος των ΟΔΟΜΑΝΤΩΝ (Αχ. 158, 161) καθιστούν σαφές ότι η σκηνική παρουσία τους είναι ακριβώς αυτή που επικρίνει ο Αρ. στις Νεφ , όταν σεμνύνεται πως οι δικές του κωμωδίες δεν παρουσιάζουν φαλλούς μόνο και μόνο για να προκαλέσουν γέλιο: ΧΟ. οὐδὲν ἦλθε ῥαψαμένη σκύτινον καθειμένον ἐρυθρὸν ἐξ ἄκρου, παχύ, τοῖς παιδίοις ἵν ᾖ γέλως (Νεφ ) [ΧΟ. δε σας ήρθε εδώ μ ένα πέτσινο πράμα, χοντρό και στην άκρη κόκκινο, κρεμασμένο μπροστά, να γελούν βλέποντάς το τα παιδιά.] Είναι εύκολο το συμπέρασμα πως ο Αρ. στα πρώτα έργα του χρησιμοποιεί κάποια κωμικά ευρήματα που συνηθίζονταν στις κωμωδίες και αποτελούσαν ένα είδος παρακαταθήκης από όπου αντλούσαν όλοι οι κωμικοί ποιητές. Συνεπώς θα ήταν θεμιτό σε μεταγενέστερα έργα του να αποκηρύσσει ό,τι πίστευε πως υποβαθμίζει την τέχνη του, ακόμα κι αν το είχε χρησιμοποιήσει παλαιότερα ο ίδιος. Με αυτό το σκεπτικό μπορεί να δικαιολογηθεί η αντίφαση ανάμεσα στην χρήση του φαλλού στους Αχ. και στην άρνησή του στις Νεφ. Τα πράγματα θα ήταν σίγουρα έτσι, αν στους Αχ. η χρήση του περιτετμημένου φαλλού αποτελούσε ένα κωμικό πυροτέχνημα 29 άσχετο με τα προηγηθέντα, που θα ήταν 28 Το πεδίον (πεδιάδα) της Βοιωτίας ως λέξη δηλωτική του γυναικείου εφηβαίου θα χρησιμοποιηθεί και στην Λυσ (βλ. Henderson, MM ). 29 Για την χρήση του φαλλού στην Αρχαία Κωμωδία βλ. Henderson, MM xv, σημ. 7 και addenda 240, όπου και η περαιτέρω βιβλιογραφία (με την προσθήκη του άρθρου του T. B. L. Webster, «The Costume of the Actors in Aristophanic Comedy», CQ 5 (1955) 94-95). Ειδικά [ 20 ]

22 ικανό βεβαίως να προκαλέσει το γέλιο, θα ήταν όμως ταυτόχρονα ένδειξη ποιητικής ένδειας εκ μέρους του Αρ. Ευτυχώς όμως η πραγματικότητα είναι διαφορετική. Αρκεί να προσέξει κανείς την ισχυρή σκηνική αντίθεση μεταξύ των ἀπεψωλημένων βαρβάρων και των δύο ευνούχων που συνοδεύουν τον ΨΕΥΔΑΡΤΑΒΑ (βλ. παραπάνω). Κατά συνέπεια το κωμικό εύρημα του φαλλού κυριαρχεί στον Πρόλογο ως ουσιαστικό δραματουργικό στοιχείο, λεκτικό και σκηνικό, υπογραμμίζοντας τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβάνεται την πραγματικότητα ο ΔΙΚΑΙΟΠΟΛΗΣ. Εκείνο που επιτυγχάνεται με την απουσία / παρουσία του φαλλού σ αυτή την σκηνή είναι να αναδειχθεί η συμπεριφορά των Αθηναίων στην περίοδο του πολέμου. Ο συνδυασμός της πολιτικής τους ανικανότητας με την παθητική ομοφυλοφιλική συμπεριφορά που υπονοείται εδώ είναι επιτυχής και παραστατικός 30 Οι Αθηναίοι είναι χαυνόπρωκτοι αν περιμένουν χρηματική βοήθεια από τους Πέρσες (Αχ ). Εξάλλου αποτελούν αντικείμενο ερωτικού πόθου ενός βάρβαρου βασιλιά (ο Σιτάλκης στον στ. 144 ἐν τοῖσι τοίχοις ἔγραφ «Ἀθηναῖοι καλοί 31») ο οποίος μάλιστα στέλνει, επί πληρωμή, τους σεξουαλικά απειλητικούς ΟΔΟΜΑΝΤΕΣ. Άλλωστε, ο ΔΙΚΑΙΟΠΟΛΗΣ νωρίτερα μας έχει προϊδεάσει για το ποιους θωρούν ικανούς άνδρες οι Αθηναίοι: ΔΙ. Ἡμεῖς δὲ λαικαστάς 32 τε καὶ καταπύγονας 33 (Αχ. 79) για τον περιτεμημένο φαλλό, ως κωμικό στοιχείο για τους Έλληνες, όπως φαίνεται να υπονοείται στις Νεφ. (538-9), βλ. Dover, Clouds ad loc. και γενικότερα Henderson, MM 111 και σημ. 17. Χαρακτηριστική είναι η άποψη του Ηροδότου (II 37) ο οποίος αποδοκιμάζει την περιτομή στους Αιγυπτίους ως αντιαισθητική, παρόλο που παραδέχεται την χρησιμότητά της στην υγιεινή. 30 Βλ. Henderson, MM 59, Για την μετάφραση του στίχου βλ Dover (1978) και Σηφάκης (1985) Ο Σπυρόπουλος μεταφράζει ευρηματικά, αν και κάπως φλύαρα: [μέχρι που χάραζε στους τοίχους / καρδούλες μ ένα βέλος να τις σκίζει / και τις λέξεις: «Σιτάλκης LOVE Αθηναίους»]. Για την ερωτική σημασία του καλός πρβλ. Σφ (βλ. Sommerstein, Wasps ad loc.). 32 Λέξη ιδιαίτερα υποτιμητική, με την σημασία του πόρνου / παθητικού ομοφυλόφυλου ή ειδικότερα του πεολείκτη. Παρακάτω συναντάμε το θηλυκό λαικαστριῶν (Αχ. 529). Η χρησιμοποιούμενη λέξη αποδίδεται κυρίως σε πόρνες, γιατί η πεολειξία ήταν δραστηριότητα συνυφασμένη στην αρχαία Αθήνα με το συγκεκριμένο επάγγελμα. Ωστόσο ο Henderson (MM 153, 213) επιμένει στην γενικότερη σημασία του πόρνος / πόρνη και δεν θεωρεί πως συνδέεται απαραίτητα με την πεολειξία Για την συζήτηση της σημασίας του ρήματος λαικάζω και των παραγώγων του βλ Bain (1991) 74-7 και Olson, Acharnians ad loc. 33 Στον συγκεκριμένο στίχο η λέξη αναφέρεται στους παθητικούς ομοφυλόφιλους, γρήγορα όμως απέκτησε ευρύτερα υβριστική σημασία (βλ. Henderson, MM ). [ 21 ]

23 [ΔΙ. Κι εμείς, τους ξεκωλιάρηδες, τους πούστηδες εν γένει.] Η αντίληψη ότι, για να ανέλθει κάποιος νέος στα πολιτικά αξιώματα, έπρεπε να ενδώσει στις σεξουαλικές επιθυμίες των ισχυρών ανδρών της εποχής γίνεται φανερή εδώ 34. Με το ίδιο σκεπτικό ο ΔΙΚΑΙΟΠΟΛΗΣ εξευτελίζει τον Κλεισθένη (Αχ ) και ο ΧΟΡΟΣ επιτίθεται στον Κλέωνα (Αχ. 664) με τον χαρακτηρισμό λακαταπύγων 35 (πουσταράς), αλλά και στον Αλκιβιάδη (Αχ. 716) αποκαλώντας τον εὐρύπρωκτο 36 (αυτός που έχει ευρύ πρωκτό εξ αιτίας της συνεχούς σοδομίας). Το ότι η ειρήνη είναι ο μόνος τρόπος για να εξαλειφθεί αυτή η κατάσταση το διαπιστώνουμε όταν ο ΧΟΡΟΣ μακαρίζει τον ΔΙΚΑΙΟΠΟΛΗ για τα καλά που θα απολαύσει χάρη στην ιδιωτική του ειρήνη. Απαριθμεί λοιπόν όλους εκείνους από τους οποίους θα απαλλαγεί με την καινούργια πραγματικότητα (Αχ ). Ανάμεσά τους καταλέγει και τον ΠΡΕΠΗ που χαρακτηρίζεται από εὐρυπρωκτίαν (Αχ. 843). Ο χαρακτηρισμός δεν οφείλεται τόσο (ή μόνο) στις σεξουαλικές προτιμήσεις του συγκεκριμένου ανθρώπου, αλλά κυρίως στο ότι αυτός δραστηριοποιήθηκε στα κοινά έχοντας ως εφόδιο αυτό που συνηθιζόταν εκείνη την εποχή: ερωτικές σχέσεις με σημαίνοντες Αθηναίους. Με αυτόν τον τρόπο κλείνει ο κύκλος στους Αχ. Όλη η ζοφερή εικόνα της αρχής, με τους Αθηναίους να ανέχονται στην Εκκλησία του Δήμου κάθε λογής απατεώνα, παύει να υφίσταται, αλλά μόνο για τον ΔΙΚΑΙΟΠΟΛΗ, ο οποίος άλλωστε ήταν και ο μόνος που φαινόταν να ενοχλείται από αυτήν την παρακμή. 34 Πρβλ. Ιππ , Νεφ , Εκκλ Η λέξη είχε την ίδια σημασιολογική εξέλιξη με το καταπύγων. Είναι γεγονός όμως πως η χρήση της εδώ, σε συνδυασμό με τους στ. Αχ. 79, 716, 843, αποδίδει την γενική αντίληψη που είχε ο ΔΙΑΚΑΙΟΠΟΛΗΣ για τους πολιτικούς. Βλ. Henderson, MM και Εύιος Ληναίου 77 ο οποίος θεωρεί την λέξη συνώνυμη με το παγκαταπύγων (Λυσ. 137). 36 Η λέξη φαίνεται να διατήρησε την αρχική της σημασία που συνδεόταν με την πρωκτική επαφή και δεν εξελίχθηκε σε γενικότερο υβριστικό όρο (Henderson, MM ). [ 22 ]

24 2.1.2 Η κοινωνία (Ειρήνη) Τέσσερα χρόνια αργότερα, οι θεατές των Μεγάλων Διονυσίων του 421 π.χ. με την ειρήνη του Νικία προ των πυλών, ήταν σαφώς προετοιμασμένοι να παρακολουθήσουν ένα έργο με θέμα την ειρήνη και ο Αρ. ανταποκρίθηκε σ αυτήν την προσδοκία παρουσιάζοντας κωμωδία με αυτόν ακριβώς τον τίτλο. Έπρεπε όμως να περιμένουν πενήντα στίχους για να πληροφορηθούν από τον ένα εκ των δύο ΟΙΚΕΤΩΝ την υπόθεση του έργου. Μέχρι εκείνο το σημείο παρακολουθούσαν δύο δούλους να τρέφουν ένα αόρατο σε αυτούς σκαθάρι, τον ΚΑΝΘΑΡΟ 37, με κάθε λογής ακαθαρσίες. Θα ανακαλύψουν σε λίγο οι θεατές πως αυτή η δύσοσμη εικόνα δεν είναι η δυστυχία που θα προκαλέσει την απόφαση του κεντρικού ήρωα να αλλάξει την κατάσταση, αλλά αντίθετα είναι το αποτέλεσμα της απόφασής του να αλλάξει την δυστυχία, που δεν είναι άλλη από την έλλειψη ειρήνης. Διαφορετικά απ ό,τι στα προηγούμενα έργα, όπου ο Αρ. ακολουθούσε μια κάπως πιο ευθύγραμμη δραματική δομή και παρουσίαζε εξαρχής την έλλειψη ή δυστυχία και έπειτα η απόφαση του ήρωα να δράσει, στην Ειρ. αντιστρέφει την σειρά με τον ΤΡΥΓΑΙΟ να έχει λάβει την απόφασή του και μάλιστα να την έχει ήδη θέσει σε εφαρμογή, αναθέτοντας στους δύο δούλους του να θρέψουν τον ΚΑΝΘΑΡΟ 38. Εκείνο που αμέσως αντιλαμβάνεται ο θεατής είναι πως κάτι κακό συμβαίνει. Η δυσοσμία δεν μπορεί να είναι ομαλή κατάσταση για την πόλη και, το σπουδαιότερο, εμποδίζει την επικοινωνία με τους θεούς οι οποίοι επιθυμούν αρώματα στους βωμούς τους και όχι οσμές από κοπριά 39. Η απεγνωσμένη 37 Το ότι στον πρώτο στίχο ακούγεται το όνομα ΚΑΝΘΑΡΟΣ χωρίς όμως να εμφανίζεται (όπως αντιλαμβανόμαστε από τους στ. Ειρ. 30-1) ο φορέας του ονόματος, ίσως δημιουργεί στους θεατές την υπόνοια πως ο Αρ. πρόκειται να διακωμωδήσει τον κωμικό ποιητή Κάνθαρο ως σκατοφάγο (Για την σκατοφαγία βλ. Henderson, MM 192-4). 38 Η δυστυχία ή έλλειψη κάποιου αγαθού που βιώνει ο κεντρικός ήρωας και η απόφασή του για ένα σχέδιο αντίδρασης είναι οι δύο πρώτες από τις λειτουργίες που έχει επισημάνει ο Σηφάκης στην αφηγηματική δομή της Αρχαίας Κωμωδίας. Βλ. Σηφάκης (2007) και Η κόρη του ΤΡΥΓΑΙΟΥ δεν διανοείται πώς ένα τόσο βρομερό πλάσμα θα φτάσει μέχρι την θεϊκή κατοικία (Ειρ ). Ο Ξενοφών (Οικονομικός, 5.3) γράφει ότι οι προσφορές προς τους βωμούς και τα αγάλματα των θεών πρέπει να συνοδεύονται μετὰ ἡδίστων ὀσμῶν καὶ θεαμάτων. Για το ότι η βρομιά της εναρκτήριας σκηνής της Ειρ. συμβολίζει την μόλυνση των ιερών και πως κάποια συμφορά έχει ενσκήψει στην πόλη βλ. Bowie 142. Ανάλογες περιπτώσεις μόλυνσης των ιερών με ακαθαρσίες έχουμε στους Σφ και στους Βατρ [ 23 ]

25 έκκληση του δεύτερου ΟΙΚΕΤΗ είναι ενδεικτική και καθιστά πολύ παραστατική την περιγραφή της φοβερής κατάστασης: ΟΙ. Β Ἄνδρες κοπρολόγοι, προσλάβεσθε πρὸς θεῶν, εἰ μή με βούλεσθ' ἀποπνιγέντα περιιδεῖν. (Ειρ. 9-10) [ΟΙ. Β Για το θεό, βοηθάτε με, σύντροφοι κοπρολόγοι, αν μ αφήσετε, θα με πνίξει η μπόχα!] Κινδυνεύουν να πνιγούν από την κοπριά και έχουν ανάγκη από τους επαγγελματίες κοπρολόγους 40 για να τα βγάλουν πέρα. Αν ο πόλεμος παρομοιάζεται με την βρομιά της κοπριάς, τότε αυτή η έκκληση μπορεί να έχει την έννοια ότι οι Αθηναίοι, αφού επιθυμούν τον πόλεμο, έχουν σχέση με τα περιττώματα και συνεπώς είναι οι μόνοι που μπορούν να διεκπεραιώσουν την υπόθεση με την τροφή του ΚΑΝΘΑΡΟΥ καλύτερα απ ό,τι ο ΟΙΚΕΤΗΣ 41. Στους επόμενους δύο στίχους ο Αρ. κατορθώνει να κάνει ένα αστείο το οποίο είναι ταυτόχρονα και σκατολογικό και σεξουαλικό. ΟΙ. Α Ἑτέραν ἑτέραν δός, παιδὸς ἡταιρηκότος τετριμμένης γάρ φησιν ἐπιθυμεῖν (Ειρ. 11-2) [ΟΙ. Α Δος του κοπριά απ αγόρι ξεβγαλμένο τη θέλει νά ναι καλοδουλεμένη!] Ο ΟΙΚΕΤΗΣ με το λογοπαίγνιο ἑτέραν - ἡταιρηκότος κάνει νύξη στις παιδεραστικές συνήθειες των Αθηναίων. Η ουσία βρίσκεται στο ότι υπάρχει ευκολία να βρεθεί το ζητούμενο: κόπρος από τον πρωκτό νεαρού εκδιδομένου, η οποία θα είναι τετριμμένη. Οι τέτοιας λογής νεαροί είναι ίδιας ποιότητας με τους πολιτικούς στους οποίους επιτέθηκε ο Αρ. στους Αχ. (117-21, 664, 716, 843, βλ. παραπάνω). Εκεί η επίθεση ήταν κατά μέτωπο, ενώ εδώ πλάγια, αλλά όχι λιγότερο οξεία υπάρχει αφθονία τέτοιων νεαρών στην Αθήνα των οποίων η χρησιμότητα είναι μόνο μία: να θρέψουν με την κόπρο τους ένα σκαθάρι. Το ότι είναι άχρηστοι και 40 Για το επάγγελμα του κοπρολόγου βλ. E. J. Owens, «The Koprologoi at Athens in the Fifth and Fourth Centuries B.C.», CQ 33 (1983) Κάτι τέτοιο φαίνεται να είχε κατά νου ο Μ. Αυγέρης όταν μετέφραζε το ἄνδρες κοπρολόγοι ως «κοπροσυντρόφοι». [ 24 ]

26 επικίνδυνοι έχει φανεί ήδη από τους Αχ., όταν αποδείχτηκαν ανίκανοι να διαπραγματευτούν την ειρήνη. Τότε βρέθηκε ένας χωριάτης που τους παρέκαμψε και έκλεισε μόνος του την ειρήνη. Τώρα ο ΤΡΥΓΑΙΟΣ δεν είναι διατεθειμένος να αποκλείσει κανέναν από τα σχέδιά του. Ο καθένας θα προσφέρει ό,τι μπορεί και οι νεαροί σπουδαρχίδαι (Αχ. 595) θα προσφέρουν τα κόπρανά τους, αφού το μοναδικό τους προσόν είναι η ευρυπρωκτία τους. Ο Πρόλογος συνεχίζεται με τους δύο δούλους να αγανακτούν με την τύχη τους και μέχρι τον στ. Ειρ. 38 περιγράφουν με κάθε λεπτομέρεια τον τρόπο με τον οποίο σιτίζουν το τεράστιο σκαθάρι. Αμέσως μετά αναρωτιούνται για την προέλευση του τέρατος και, αφού αποκλείουν να το έχει στείλει η Αφροδίτη ή οι Χάριτες, καταλήγουν πως υπεύθυνος είναι ο Ζευς: ΟΙ. Βʹ Οὐκ ἔσθ ὅπως τοῦτ' ἔστι τὸ τέρας οὐ Διὸς καταιβάτου (Ειρ. 41-2) [ΟΙ. Βʹ Δίχως άλλο, ο Δίας Καταβάτης ναι, δικό του δώρο. Θρ. Σταύρου] Η συνεκφώνηση του τελικού σίγμα της λέξης Διός με την πρόθεση κατά, που είναι πρώτο συνθετικό της λέξης που ακολουθεί, επιτυγχάνει το σκατολογικό αστείο 42 που εμπλέκει και τους θεούς στην ανυπόφορη κατάσταση της δυσοσμίας. Ο McLeish (95) αναφέρει τον στίχο αυτόν ως καλό παράδειγμα απλής και ρητής αισχρολογίας. Η λέξη με το αισχρό περιεχόμενο βρίσκεται σε μη αισχρολογικό περιβάλλον και το αστείο επιτυγχάνεται με την έκπληξη που νιώθει ο θεατής, επειδή δεν είναι προετοιμασμένος. Επιτέλους ο ΤΡΥΓΑΙΟΣ εμφανίζεται κάποτε πάνω στον ΚΑΝΘΑΡΟ, ως άλλος Βελλεροφόντης πάνω στον Πήγασό του, να κατευθύνεται προς τον Όλυμπο (Ειρ. 79). Ό,τι ακολουθεί αποτελεί έξοχο παράδειγμα για το πώς ο Αρ. κατορθώνει να συνδυάζει το ρεαλιστικό με το μη ρεαλιστικό στοιχείο. Στόχος είναι να 42 Βλ. Μ. Κοπιδάκης, «Παρασημειώσεις σε ελληνικά κείμενα β», Ελληνικά 30 ( )147-9 (non vidi). Προτίμησα την γραφή των κωδίκων Διὸς καταιβάτου, την οποία υιοθετεί ο Olson και την μετάφραση του Σταύρου, επειδή μεταφράζει σύμφωνα με αυτή την γραφή. Ο Coulon προτιμά την γραφή Διὸς Σκαταιβάτου. Έτσι όμως, στην ανάγνωση, χάνεται η λεπτότητα του αστείου που παράγεται με την συνεκφώνηση του τελικού σίγμα και της πρόθεσης κατά. Στην πραγματικότητα της παράστασης βέβαια και οι δύο εκδοχές ακούγονται το ίδιο. [ 25 ]

27 διευκολυνθεί ο θεατής στην μετάβασή του από την πραγματικότητα στην φαντασία. Ο McLeish (96-7) παρατηρεί ότι τα χωρία της φαντασίας ακολουθούνται από σύντομα χωρία ρεαλιστικής και κυριολεκτικής αισχρολογίας. Πραγματικά, ενώ το εγχείρημα του ΤΡΥΓΑΙΟΥ είναι από κάθε πλευρά εξωπραγματικό και εξωφρενικό, αυτός έχει ήδη εξασφαλίσει τον ανεφοδιασμό του οχήματός του με τα δικά του κόπρανα (Ειρ ), ενώ διαρκώς μεριμνά για την ασφάλεια της πτήσης του. Αρχικά λοιπόν προνοεί και παραγγέλνει στους Αθηναίους να σφραγίσουν τους απόπατους και τους πρωκτούς, ώστε να μην παρασυρθεί ο κάνθαρος (Ειρ. 101: τοὺς πρωκτοὺς ἐπικλείειν). Παρόμοια είναι η παραγγελία του παρακάτω να μην πέρδονται και να μην αποπατούν για τρεις μέρες (Ειρ. 151: μὴ βδεῖτε μηδὲ χέζεθ' ἡμερῶν τριῶν). Οι φόβοι του όμως γίνονται πραγματικότητα, όταν αντικρίζει από ψηλά έναν άνθρωπο να αφοδεύει σε μια κακόφημη συνοικία του Πειραιά: ΤΡ. Ἄνθρωπε, τί δρᾷς, οὗτος ὁ χέζων ἐν Πειραιεῖ παρὰ ταῖς πόρναις; (Ειρ ) [ΤΡ. Άνθρωπε, τι χέζεις κάργα εκεί χάμου στον Περαία στων μπορντέλων το στενό;] Τέλος, για να αποφύγει κάθε κίνδυνο, απευθύνεται, διακόπτοντας την θεατρική ψευδαίσθηση 43, στον μηχανοποιό του θεάτρου ο οποίος χειριζόταν τον μηχανισμό με το σκαθάρι και τον προειδοποιεί πως, αν δεν κάνει καλά την δουλειά του, τότε θα τα κάνει πάνω του από τον φόβο του και θα ταΐσει τον ΚΑΝΘΑΡΟ. Ο ΚΑΝΘΑΡΟΣ όμως, με ό,τι αυτός αντιπροσωπεύει, θα κλείσει τον κύκλο του όταν ο ΤΡΥΓΑΙΟΣ θα απελευθερώσει την ΕΙΡΗΝΗ και θα είναι έτοιμος να 43 Είναι δύσκολο να αποφανθούμε αν σε ένα θέατρο συμβάσεων, όπως η Αττική Κωμωδία, υφίσταται θεατρική ψευδαίσθηση. Ο Σηφάκης (Sifakis (1971) 7-14) την θεωρεί χαρακτηριστικό του νεότερου, ρεαλιστικού θεάτρου και την αποκλείει από την Αρχαία Κωμωδία. Για διαφορετικές απόψεις βλ. D. Bain, Actors & Audience, Oxford 1977, G. A. H. Chapman, «Some Notes on Dramatic Illusion in Aristophanes», AJPh 104 (1983) 1-23, C. Dedussi, «Greek Drama and its Spectators Conventions and Relationships», in A. Griffiths (ed.), Stage Directions: Essays in Ancient Drama in Honour of E. W. Handley (Bics Supplement 66) Λονδίνο 1995, [ 26 ]

28 επιστρέψει θριαμβευτικά στην γη απαλλαγμένος από την βρομιά του πολέμου, την οποία «οσμιστήκαμε» στο πρώτο μέρος της κωμωδίας. Η ΕΙΡΗΝΗ πρέπει να επαναπατριστεί με όλα τα χειροπιαστά οφέλη, και αυτά ενσαρκώνονται από την ΟΠΩΡΑ και την ΘΕΩΡΙΑ που ουδεμία σχέση έχουν με τον βρομερό και τερατώδη ΚΑΝΘΑΡΟ. Η τελευταία αναφορά σ αυτόν γίνεται με ένα αστείο σκατολογικό και ταυτόχρονα σεξουαλικό. Όταν ο ΤΡΥΓΑΙΟΣ πληροφορείται ότι ο ΚΑΝΘΑΡΟΣ θα παραμείνει στον Όλυμπο, ρωτά για την τροφή του. Ο ΕΡΜΗΣ του απαντά: ΕΡ. Τὴν τοῦ Γανυμήδους ἀμβροσίαν σιτήσεται (Ειρ. 724) [ΕΡ. Την αμβροσία που κάνει ο Γανυμήδης.] Στην περίπτωση αυτή έχομε εξαιρετικό χειρισμό από τον Αρ. δραματουργικών απαιτήσεων, ρεαλιστικών στοιχείων και μυθολογικών δεδομένων: για τις ανάγκες του έργου ο ΚΑΝΘΑΡΟΣ πρέπει να εξαφανιστεί ή τουλάχιστον να μην επιστρέψει στην γη μαζί με τον θριαμβεύοντα ΤΡΥΓΑΙΟ. Η λύση είναι να παραμείνει στον Όλυμπο, αντιστρέφοντας με αυτόν τον τρόπο την κατάσταση του πρώτου μέρους του έργου: οι θεοί μένουν με τον ρυπαρό ΚΑΝΘΑΡΟ και οι θνητοί απολαμβάνουν τα αγαθά της ΕΙΡΗΝΗΣ. Στο σημείο αυτό έρχεται η λογική απορία του ΤΡΥΓΑΙΟΥ: εφόσον οι θεοί τρέφονται με αμβροσία την οποία χωνεύουν δίχως να αφοδεύουν 44, πού θα βρει ο ΚΑΝΘΑΡΟΣ κόπρανα για να τραφεί; Ο ΕΡΜΗΣ έχει έτοιμη την απάντηση: από τὴν τοῦ Γανυμήδους ἀμβροσίαν, υπονοώντας τα περιττώματά του. Η αναλογία του ερωμένου του Διός (ο οποίος ως θνητός ήταν και ο μόνος που αφόδευε στον Όλυμπο) με τον παῖδα και την τετριμμένην κόπρο του (Ειρ. 11) είναι προφανής. Κλείνει λοιπόν το κεφάλαιο ΚΑΝΘΑΡΟΣ, έτσι ακριβώς όπως άρχισε, με την μόνη διαφορά ότι το πρόβλημα πλέον δεν το έχουν οι θνητοί, αλλά οι θεοί. Ο σχολιασμός της Αθήνας του πολέμου και στα δύο έργα είναι λογικό να έχει ομοιότητες. Στόχος του Αρ. είναι να παρουσιάσει ζοφερή την εικόνα της πόλης του, ώστε να τονιστεί η αντίθεση με την κατάσταση που θα επικρατήσει μετά την εγκαθίδρυση της ειρήνης. Η χρήση της αισχρολογίας λοιπόν δεν μπορεί 44 Όταν χρειάζεται, ο Αρ. βάζει τους θεούς και να ουρούν και να αφοδεύουν. Π.χ. ο ΣΤΡΕΨΙΑΔΗΣ στις Νεφ. (373) πιστεύει ότι η βροχή ήταν η ούρηση του Δία μέσα από κόσκινο, ενώ ο ΔΙΟΝΥΣΟΣ στους Βατρ. (479) τα κάνει πάνω του από τον φόβο του. [ 27 ]

ΠΩΣ ΕΡΩΤΕΥΟΝΤΑΙ ΣΤΗ ΒΕΡΟΝΑ; Μικρός οδηγός για δραστηριότητες μελέτης κινηματογραφικών μεταφορών από θεατρικά έργα του Σαίξπηρ

ΠΩΣ ΕΡΩΤΕΥΟΝΤΑΙ ΣΤΗ ΒΕΡΟΝΑ; Μικρός οδηγός για δραστηριότητες μελέτης κινηματογραφικών μεταφορών από θεατρικά έργα του Σαίξπηρ ΠΩΣ ΕΡΩΤΕΥΟΝΤΑΙ ΣΤΗ ΒΕΡΟΝΑ; Μικρός οδηγός για δραστηριότητες μελέτης κινηματογραφικών μεταφορών από θεατρικά έργα του Σαίξπηρ αρχική εκδοχή: Θεοδωρίδης Μ. (2006), «Πώς ερωτεύονται στη Βερόνα; σκέψεις για

Διαβάστε περισσότερα

1 Αρχαία γενικής παιδείας ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΤΗΣ «ΑΝΤΙΓΟΝΗΣ»

1 Αρχαία γενικής παιδείας ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΤΗΣ «ΑΝΤΙΓΟΝΗΣ» 1 Β Λυκείου: 1 Αρχαία γενικής παιδείας ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΤΗΣ «ΑΝΤΙΓΟΝΗΣ» ( σύμφωνα με τις ερωτήσεις αξιολόγησης του υπουργείου Παιδείας) α ) Tο δράμα 1) Ποια είναι τα χαρακτηριστικά

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΠΕ 02 ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΠΕ 02 ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΠΕ 02 ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ 1. Αρχαία Ελληνική Γλώσσα και Γραμματεία ΕΡΩΤΗΜΑ 1 ο Θουκυδίδης, Ιστορίαι Ζ,48 («Αλκιβιάδης δε κατοικίζειν») ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ Ο δε Αλκιβιάδης είπε ή [:ισχυρίστηκε ] ότι οι (Αθηναίοι),

Διαβάστε περισσότερα

Τέλλου Άγρα: «Αµάξι στη βροχή» (Κ.Ν.Λ. Β Λυκείου, σ. 270)

Τέλλου Άγρα: «Αµάξι στη βροχή» (Κ.Ν.Λ. Β Λυκείου, σ. 270) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ: Τέλλου Άγρα: «Αµάξι στη βροχή» (Κ.Ν.Λ. Β Λυκείου, σ. 270) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Στοιχεία που αφορούν στο συγγραφέα, λογοτεχνικό περιβάλλον και λοιπά γραµµατολογικά στοιχεία: 1. Η αναπόληση

Διαβάστε περισσότερα

Στάδια Ανάπτυξης Λόγου και Οµιλίας

Στάδια Ανάπτυξης Λόγου και Οµιλίας Στάδια Ανάπτυξης Λόγου και Οµιλίας Το παιδί ξεδιπλώνει τις γλωσσικές ικανότητες του µε το χρόνο. Όλα τα παιδιά είναι διαφορετικά µεταξύ τους και το κάθε ένα έχει το δικό του ρυθµό. Τα στάδια ανάπτυξης

Διαβάστε περισσότερα

Χάρτινη αγκαλιά. Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου, Β Γυμνασίου

Χάρτινη αγκαλιά. Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου, Β Γυμνασίου Χάρτινη αγκαλιά Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου, Β Γυμνασίου Εργασίες 1 α ) Κατά τη γνώμη μου, το βιβλίο που διαβάσαμε κρύβει στις σελίδες του βαθιά και πολύ σημαντικά μηνύματα, που η συγγραφέας θέλει να μεταδώσει

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία του Δρ. Nordhoff Αντιδήμαρχος, υπεύθυνος πολιτισμού

Ομιλία του Δρ. Nordhoff Αντιδήμαρχος, υπεύθυνος πολιτισμού 19 Ιανουαρίου 2006 Ομιλία του Δρ. Nordhoff Αντιδήμαρχος, υπεύθυνος πολιτισμού Εγκαίνια της έκθεσης «Τα μάρμαρα του Παρθενώνα» στην αίθουσα Schwanenhalle του Δημαρχείου της Φραγκφούρτης. Σας καλωσορίζω

Διαβάστε περισσότερα

Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη»

Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη» Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη» Συνέντευξη στην Ελευθερία Καμπούρογλου Το «Μια συγνώμη για το τέλος» είναι η νέα συγγραφική δουλειά της Λένας Μαντά, που μόλις

Διαβάστε περισσότερα

Μιχάλης Μακρή EFIAP. www.michalismakri.com

Μιχάλης Μακρή EFIAP. www.michalismakri.com Μιχάλης Μακρή EFIAP www.michalismakri.com Γιατί κάποιες φωτογραφίες είναι πιο ελκυστικές από τις άλλες; Γιατί κάποιες φωτογραφίες παραμένουν κρεμασμένες σε γκαλερί για μήνες ή και για χρόνια για να τις

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧOΜΕΝΑ. Πρόλογος... 13. Εισαγωγή... 17

ΠΕΡΙΕΧOΜΕΝΑ. Πρόλογος... 13. Εισαγωγή... 17 ΠΕΡΙΕΧOΜΕΝΑ Πρόλογος.............................................. 13 Εισαγωγή.............................................. 17 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Η οδύσσεια της σεξουαλικής εξάρτησης: Διαπροσωπικές απόψεις....................

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης ί>ηγο^η 26 Επιστήμες της Αγωγής 26 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

Αντουάν ντε Σαιντ-Εξυπερύ. Ο Μικρός Πρίγκιπας. Μετάφραση: Μελίνα Καρακώστα. Διασκευή: Ανδρονίκη

Αντουάν ντε Σαιντ-Εξυπερύ. Ο Μικρός Πρίγκιπας. Μετάφραση: Μελίνα Καρακώστα. Διασκευή: Ανδρονίκη Αντουάν ντε Σαιντ-Εξυπερύ Ο Μικρός Πρίγκιπας Μετάφραση: Μελίνα Καρακώστα Διασκευή: Ανδρονίκη 2 Μια φορά κι έναν καιρό ήταν ένα νεαρό αγόρι, που του άρεσε πολύ να ζωγραφίζει. Μια μέρα ζωγράφισε ένα βόα

Διαβάστε περισσότερα

Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1. Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες.

Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1. Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες. Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1 Σενάριο Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες. Σε αντίθεση με τα αφηγηματικά ή λογοτεχνικά είδη, το σενάριο περιγράφει αυτό

Διαβάστε περισσότερα

Το ψέμα είναι ένας εύκολος τρόπος να αποφύγεις την πραγματικότητα : συνέντευξη του Άγγελου Αγγέλου και της Έμης Σίνη στο elniplex

Το ψέμα είναι ένας εύκολος τρόπος να αποφύγεις την πραγματικότητα : συνέντευξη του Άγγελου Αγγέλου και της Έμης Σίνη στο elniplex Το ψέμα είναι ένας εύκολος τρόπος να αποφύγεις την πραγματικότητα : συνέντευξη του Άγγελου Αγγέλου και της Έμης Σίνη στο elniplex Η Έμη Σίνη μεγάλωσε στη Ρόδο, σπούδασε πολιτικός μηχανικός στο Μετσόβιο

Διαβάστε περισσότερα

Γλαύκη Γκότση, Δρ. Ιστορίας της Τέχνης

Γλαύκη Γκότση, Δρ. Ιστορίας της Τέχνης Γλαύκη Γκότση, Δρ. Ιστορίας της Τέχνης Γυναίκες καλλιτέχνες και δημόσιος χώρος στη σύγχρονη Ελλάδα: όροι και όρια μιας σχέσης Διάχυτη είναι στις μέρες μας η αντίληψη ότι πλέον οι αντιξοότητες, θεσμικές

Διαβάστε περισσότερα

Αρχαία Κατεύθυνσης Ενδεικτικές Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων 2012 ΔΙΔΑΓΜΕΝΟ ΚΕΙΜΕΝΟ. Ἀριστοτέλους Ἠθικὰ Νικομάχεια (Β3, 1-2/Β6, 1-4) ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ

Αρχαία Κατεύθυνσης Ενδεικτικές Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων 2012 ΔΙΔΑΓΜΕΝΟ ΚΕΙΜΕΝΟ. Ἀριστοτέλους Ἠθικὰ Νικομάχεια (Β3, 1-2/Β6, 1-4) ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ Α1. ΔΙΔΑΓΜΕΝΟ ΚΕΙΜΕΝΟ Ἀριστοτέλους Ἠθικὰ Νικομάχεια (Β3, 1-2/Β6, 1-4) ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ Γιατί η ηθική σχετίζεται με την ευχαρίστηση και τη δυσαρέσκεια, αφού εξαιτίας της ευχαρίστησης κάνουμε τα ευτελή πράγματα,

Διαβάστε περισσότερα

Επαγγελματικές κάρτες

Επαγγελματικές κάρτες Επαγγελματικές κάρτες Αφροδίτη Οικονόμου Νηπιαγωγός afoikon@uth.gr Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα Ταξίδι στον γραμματισμό Θεματική: Τα επαγγέλματα των γονιών της τάξης μας ΤΙΤΛΟΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΣΧΟΛΗ ΝΑΥΤΙΛΙΑΣ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ στη «ΝΑΥΤΙΛΙΑ»

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΣΧΟΛΗ ΝΑΥΤΙΛΙΑΣ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ στη «ΝΑΥΤΙΛΙΑ» ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΣΧΟΛΗ ΝΑΥΤΙΛΙΑΣ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ στη «ΝΑΥΤΙΛΙΑ» ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ Α. ΓΕΝΙΚΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΕΚΠΟΝΗΣΗΣ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΥΚΛΟΘΕΑΤΡΟΥ 21-24 Mαρτίου ΦΕΣΤΙΒΑΛ 21 Mαρτίου παγκόσμια ήμερα κουκλοθέατρου

ΚΟΥΚΛΟΘΕΑΤΡΟΥ 21-24 Mαρτίου ΦΕΣΤΙΒΑΛ 21 Mαρτίου παγκόσμια ήμερα κουκλοθέατρου τίο υ αρ ια σμ ΘΕΑ ΤΟ 2 ήμ 1-2 ερ 4 Ρ α κ Mα ου ρτ Υ κλο ίου θέ ατ ρ ου ΚΛΟ ΚΟΥ γκό πα ΣΤΙ Β 21 ΑΛ M ΦΕ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΠΛΑΤΕΙΑ ΝΕΑΣ ΣΜΥΡΝΗΣ Είναι τεράστια η χαρά, η τιμή και η συγκίνηση που μου δίνεται η ευκαιρία,

Διαβάστε περισσότερα

Τράπεζα θεμάτων Νέας Ελληνικής Γλώσσας Β Λυκείου GI_V_NEG_0_18247

Τράπεζα θεμάτων Νέας Ελληνικής Γλώσσας Β Λυκείου GI_V_NEG_0_18247 Τράπεζα θεμάτων Νέας Ελληνικής Γλώσσας Β Λυκείου GI_V_NEG_0_18247 Κείμενο [Η επίδραση της τηλεόρασης στην ανάγνωση] Ένα σημαντικό ερώτημα που αφορά τις σχέσεις τηλεόρασης και προτιμήσεων του κοινού συνδέεται

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Εξυπηρετώ 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Εξυπηρετώ 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Επαγγελματική Βελτίωση Εξυπηρετώ 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Η εξυπηρέτηση ως το πλέον δυναμικό

Διαβάστε περισσότερα

Η φιλοσοφία και οι επιστήμες στα Αρχαϊκά χρόνια. Μαριάννα Μπιτσάνη Α 2

Η φιλοσοφία και οι επιστήμες στα Αρχαϊκά χρόνια. Μαριάννα Μπιτσάνη Α 2 Η φιλοσοφία και οι επιστήμες στα Αρχαϊκά χρόνια Μαριάννα Μπιτσάνη Α 2 Τι είναι η φιλοσοφία; Φιλοσοφία είναι η επιστήμη που ασχολείται με: ερωτήματα προβλήματα ή απορίες που μπορούμε να αποκαλέσουμε οριακά,

Διαβάστε περισσότερα

ΕικόνατηςΕυρωπαϊκήςΈνωσης. Αθανάσιος Ν. Σαμαράς Τμήμα Διεθνών & Ευρωπαϊκών Σπουδών Πανεπιστήμιο Πειραιώς

ΕικόνατηςΕυρωπαϊκήςΈνωσης. Αθανάσιος Ν. Σαμαράς Τμήμα Διεθνών & Ευρωπαϊκών Σπουδών Πανεπιστήμιο Πειραιώς ΕικόνατηςΕυρωπαϊκήςΈνωσης Αθανάσιος Ν. Σαμαράς Τμήμα Διεθνών & Ευρωπαϊκών Σπουδών Πανεπιστήμιο Πειραιώς 2 Εικόνες Κρατών Εικόνα της Ε.Ε. Το σύνολο των χαρακτηριστικών μίας χώρα που μας έρχεται στο μυαλό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙ.ΜΕ.Π.Α Β ΦΑΣΗ: ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙ.ΜΕ.Π.Α Β ΦΑΣΗ: ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙ.ΜΕ.Π.Α Β ΦΑΣΗ: ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ Φοιτητής: Παύλου Νικόλαος, Α.Ε.Μ: 2245, Ε Εξάμηνο Σχολείο: 1 ο Πειραματικό

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΕΛΕΓΚΤΗΣ. Ο Συλλέκτης

Ο ΕΛΕΓΚΤΗΣ. Ο Συλλέκτης 3 ï Ä É Á Ã Ù Í É Ó Ì Á Ο ΕΛΕΓΚΤΗΣ Ένας μπαξές γεμάτος αίμα είν ο ουρανός και λίγο χιόνι έσφιξα τα σχοινιά μου πρέπει και πάλι να ελέγξω τ αστέρια εγώ κληρονόμος πουλιών πρέπει έστω και με σπασμένα φτερά

Διαβάστε περισσότερα

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΚΑΛΥΒΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΙΩΑΝΝΑ

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΚΑΛΥΒΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΙΩΑΝΝΑ ΚΩΔΙΚΟΣ ΘΕΜΑΤΟΣ: 18673 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 16/12/2014 ΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ: ΚΑΛΥΒΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΙΩΑΝΝΑ ΚΕΙΜΕΝΟ Η ΠΡΟΕΛΕΥΣΗ ΤΗΣ ΤΕΧΝΗΣ Α. Ο συγγραφέας του παρόντος κειμένου παρουσιάζει τον προβληματισμό του αναφορικά με

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Αναπτύσσομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Αναπτύσσομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Προσωπική Βελτίωση Αναπτύσσομαι 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Γιατί είναι απαραίτητη η ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου - 2015 ΜΑΘΗΜΑ: ΚΩΔΙΚΟΣ ΘΕΜΑΤΟΣ: 18497 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 01/12/14 Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ: ΑΓΡΟΓΙΑΝΝΗ ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ Α. ΘΕΜΑ: Η ραγδαία εξάπλωση των σύγχρονων μέσων επικοινωνίας και οι αναδιαρθρώσεις

Διαβάστε περισσότερα

Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού

Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού Περιεχόμενα 1. Εισαγωγικά στοιχεία 1.1 Η τρέχουσα αντιμετώπιση του γλωσσικού δανεισμού 1.2 Η προσέγγιση του θέματος μέσα από το σχολείο 1.3 Σχετικά

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΦΘΕΓΜΑΤΑ Αστρολογικές συμβουλές για την ερμηνεία ενός ωριαίου χάρτη

ΑΠΟΦΘΕΓΜΑΤΑ Αστρολογικές συμβουλές για την ερμηνεία ενός ωριαίου χάρτη ΑΠΟΦΘΕΓΜΑΤΑ Αστρολογικές συμβουλές για την ερμηνεία ενός ωριαίου χάρτη Κατά τη διάρκεια των αιώνων, πολλοί αξιόλογοι μελετητές της αστρολογίας παρατήρησαν ότι ορισμένα αποτελέσματα επαναλαμβάνονταν κάτω

Διαβάστε περισσότερα

«Το Πορτοκάλι με την Περόνη» υλικό εργασίας

«Το Πορτοκάλι με την Περόνη» υλικό εργασίας «Το Πορτοκάλι με την Περόνη» υλικό εργασίας θεατρικές ασκήσεις και δημιουργικές δραστηριότητες Συμπεριλαμβάνεται CD με φωτογραφικό υλικό Το πορτοκάλι με την περόνη: υλικό εργασίας θεατρικές ασκήσεις και

Διαβάστε περισσότερα

«Πούλα τα όσο θες... πούλα ας πούµε το καλάµι από 200 ευρώ, 100. Κατάλαβες;»

«Πούλα τα όσο θες... πούλα ας πούµε το καλάµι από 200 ευρώ, 100. Κατάλαβες;» «Πούλα τα όσο θες... πούλα ας πούµε το καλάµι από 200 ευρώ, 100. Κατάλαβες;» Οπου (Α) ο καλούµενος - χρήστης της υπ' αριθ. 698... (µέλος της Χ.Α.) Οπου (Β) ο καλών Ηµεροµηνία: 20/09/2013 Εναρξη: 22:12':00''

Διαβάστε περισσότερα

«Εθισμός και εξάρτηση από το διαδίκτυο»

«Εθισμός και εξάρτηση από το διαδίκτυο» «Εθισμός και εξάρτηση από το διαδίκτυο» Σχολείο: Γενικό Λύκειο Παραλίας Τάξη: Α 4 Σχ.Έτος:2012 Ομάδα: 4 η Μέλη υποομάδας: 1.Κοντοπούλου Σωτηρία 2.Μπαζάρογλου Γεωργία 3.Μπόμπου Μαρία 4.Φιλιποππούλου Αγγελική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙ ΟΙΚΩΝ. Τεταρτημόρια

ΠΕΡΙ ΟΙΚΩΝ. Τεταρτημόρια ΠΕΡΙ ΟΙΚΩΝ Οι οίκοι είναι ένα από τα κυριότερα ερμηνευτικά μέσα που χρησιμοποιεί η αστρολογία. Μαζί με τους πλανήτες, τα ζώδια και τις όψεις αποτελούν τις βασικές αρχές στις οποίες στηρίζεται η ερμηνεία

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α Τ Ω Ν Κ Ε Ν Τ Ρ Ο Ε Λ Λ

Διαβάστε περισσότερα

Περιληπτικά, τα βήματα που ακολουθούμε γενικά είναι τα εξής:

Περιληπτικά, τα βήματα που ακολουθούμε γενικά είναι τα εξής: Αυτό που πρέπει να θυμόμαστε, για να μη στεναχωριόμαστε, είναι πως τόσο στις εξισώσεις, όσο και στις ανισώσεις 1ου βαθμού, που θέλουμε να λύσουμε, ακολουθούμε ακριβώς τα ίδια βήματα! Εκεί που πρεπει να

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΓΜΕΝΟ ΚΕΙΜΕΝΟ Α1.

ΔΙΔΑΓΜΕΝΟ ΚΕΙΜΕΝΟ Α1. ΔΙΔΑΓΜΕΝΟ ΚΕΙΜΕΝΟ Α1. Μετάφραση Γιατί η ηθική αρετή έχει σχέση με τα ευχάριστα και τα δυσάρεστα γιατί κάνουμε τα τιποτένια για την ευχαρίστηση, ενώ απέχουμε από τα όμορφα εξαιτίας της λύπης. Γι αυτό πρέπει

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Το μάθημα της Θεατρικής Αγωγής θα διδάσκεται από φέτος στην Ε και Στ Δημοτικού. Πρόκειται για μάθημα βιωματικού χαρακτήρα, με κύριο

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΚΟΙ ΣΤΑΘΜΟΙ ΙΣΤΟΡΙΚΕΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΕΣ

ΙΣΤΟΡΙΚΟΙ ΣΤΑΘΜΟΙ ΙΣΤΟΡΙΚΕΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΕΣ ΙΣΤΟΡΙΚΟΙ ΣΤΑΘΜΟΙ ΙΣΤΟΡΙΚΕΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΕΣ Στην Αττική οι Αρβανίτες κατοικούσαν στο μεγαλύτερο μέρος της υπαίθρου. Ουσιαστικά την ελληνική γλώσσα την διατηρήσαν οι κλειστές ελληνικές κοινωνίες των Αθηνών

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου

Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας Πιστοποίηση Επάρκειας της Ελληνομάθειας 18 Ιανουαρίου 2013 A2 Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου Διάρκεια Εξέτασης 30 λεπτά Διάρκεια Εξέτασης 30 λεπτά Ερώτημα 1 (7 μονάδες) Διαβάζετε

Διαβάστε περισσότερα

ΙΩΑΝΝΑ Ν. ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ Επίκουρος Καθηγήτρια της Κλασικής Φιλολογίας iopapad@helit.duth.gr

ΙΩΑΝΝΑ Ν. ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ Επίκουρος Καθηγήτρια της Κλασικής Φιλολογίας iopapad@helit.duth.gr ΙΩΑΝΝΑ Ν. ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ Επίκουρος Καθηγήτρια της Κλασικής Φιλολογίας iopapad@helit.duth.gr Τμήμα Ελληνικής Φιλολογίας Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης Πανεπιστημιούπολη ΤΚ 69100 τηλ.: +30-25310-39947 φαξ:

Διαβάστε περισσότερα

«Η τύχη του άτυχου παλικαριού»

«Η τύχη του άτυχου παλικαριού» ΠΑΡΑΜΥΘΙ #15 «Η τύχη του άτυχου παλικαριού» (Κοζάνη - Μακεδονία) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #15 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΚΙΝΗΣΗΣ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΖΩΗΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΚΙΝΗΣΗΣ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΖΩΗΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΚΙΝΗΣΗΣ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΖΩΗΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Οδηγός Εκπόνησης Διπλωματικής Εργασίας ΣΠΑΡΤΗ 2010-11 Περιεχόμενα 1.ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ Της ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Όταν τα διαγράμματα «μιλούν»*

Όταν τα διαγράμματα «μιλούν»* Η ΥΠΟΘΕΣΗ «ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΡΙΣΗ» 13 Αντί Εισαγωγής Όταν τα διαγράμματα «μιλούν»* Στο διάστημα από τον Οκτώβριο του 2009 μέχρι το Μάιο του 2010, η Ελλάδα δέχτηκε μια πρωτοφανή χρηματοπιστωτική επίθεση, που οδήγησε

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα Stedima: Η χρησιμοποίηση των εργαλείων κοινωνικής δικτύωσης (social networks) από στελέχη επιχειρήσεων

Έρευνα Stedima: Η χρησιμοποίηση των εργαλείων κοινωνικής δικτύωσης (social networks) από στελέχη επιχειρήσεων Έρευνα Stedima: Η χρησιμοποίηση των εργαλείων κοινωνικής δικτύωσης (social networks) από στελέχη επιχειρήσεων Εισαγωγή Γιώργος Ντάκος, Πρόεδρος & Διευθύνων Σύμβουλος, Χαρχαντής Αθανάσιος STEDIMA S.A. www.stedima.gr

Διαβάστε περισσότερα

Διοίκηση Επιχειρήσεων

Διοίκηση Επιχειρήσεων 10 η Εισήγηση Δημιουργικότητα - Καινοτομία 1 1.Εισαγωγή στη Δημιουργικότητα και την Καινοτομία 2.Δημιουργικό Μάνατζμεντ 3.Καινοτομικό μάνατζμεντ 4.Παραδείγματα δημιουργικότητας και καινοτομίας 2 Δημιουργικότητα

Διαβάστε περισσότερα

«Συμπόσιο θεών Σύγκρουση Δία & Ήρας» (Ραψωδία Α, στ. 494-612)

«Συμπόσιο θεών Σύγκρουση Δία & Ήρας» (Ραψωδία Α, στ. 494-612) ΠΕΡΙΛΗΨΗ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΙΛΙΑΔΑ ΠΡΟΤΥΠΟ ΚΕΝΤΡΟ ΜΕΛΕΤΗΣ «Συμπόσιο θεών Σύγκρουση Δία & Ήρας» (Ραψωδία Α, στ. 494-612) Οι μέρες περνούν, η Χρυσηίδα έχει επιστρέψει στην πατρίδα της, ο πόλεμος συνεχίζεται, αλλά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Το χιούμορ Στη Διαφήμιση. ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: Γκούνας Αθανάσιος Καθηγητής Εφαρμογών

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Το χιούμορ Στη Διαφήμιση. ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: Γκούνας Αθανάσιος Καθηγητής Εφαρμογών ΣΠΟΥΔΑΣΤΕΣ: Ιωαννίδου Ροδόπη ΑΜ (097/07) Πεχλιβανίδης Μουράτογλου Χαράλαμπος ΑΜ (037/07) ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Το χιούμορ Στη Διαφήμιση ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: Γκούνας Αθανάσιος Καθηγητής Εφαρμογών ΕΙΣΑΓΩΓΗ Οι περισσότερες

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΠΑ.Λ. Α ΟΜΑΔΑΣ (ΗΜΕΡΗΣΙΑ) ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΠΑ.Λ. Α ΟΜΑΔΑΣ (ΗΜΕΡΗΣΙΑ) ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΠΑ.Λ. Α ΟΜΑΔΑΣ (ΗΜΕΡΗΣΙΑ) ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014 Α1. Ο συγγραφέας αναφέρεται στο πρόβλημα της νεανικής εγκληματικότητας. Αρχικά επισημαίνει πως η αύξηση του φαινομένου οφείλεται

Διαβάστε περισσότερα

Pos matome Griko: Το εκπαιδευτικό υλικό. Β Επίπεδο για ενηλίκους. Μαριάννα Κατσογιάννου, Γλωσσολόγος, Καθηγήτρια, Παν/μιο Κύπρου

Pos matome Griko: Το εκπαιδευτικό υλικό. Β Επίπεδο για ενηλίκους. Μαριάννα Κατσογιάννου, Γλωσσολόγος, Καθηγήτρια, Παν/μιο Κύπρου Pos matome Griko: Το εκπαιδευτικό υλικό. Β Επίπεδο για ενηλίκους Μαριάννα Κατσογιάννου, Γλωσσολόγος, Καθηγήτρια, Παν/μιο Κύπρου Χαιρετίζοντας την σημερινή εκδήλωση εκ μέρους του Πανεπιστημίου Κύπρου, θα

Διαβάστε περισσότερα

Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας. (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη

Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας. (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη Περιγραφή εργαστηρίου Οι ιστορίες είναι γεγονότα ζωής ή του μυαλού ή μήπως απλώς

Διαβάστε περισσότερα

(Εξήγηση του τίτλου και της εικόνας που επέλεξα για το ιστολόγιό μου)

(Εξήγηση του τίτλου και της εικόνας που επέλεξα για το ιστολόγιό μου) Εν αρχή ην ο Λόγος. (Εξήγηση του τίτλου και της εικόνας που επέλεξα για το ιστολόγιό μου) Στις νωπογραφίες της οροφής της Καπέλα Σιξτίνα φαίνεται να απεικονίζονται μέρη του ανθρώπινου σώματος, όπως ο εγκέφαλος,

Διαβάστε περισσότερα

Προειδοποιητικοί κανόνες (Considerations before judgment)

Προειδοποιητικοί κανόνες (Considerations before judgment) Προειδοποιητικοί κανόνες (Considerations before judgment) της έσποινας Γιαννακοπούλου Ένα ευαίσθητο κεφάλαιο, που φαίνεται ότι δεν έχει κατανοηθεί πλήρως από τους ασκούντες την Ωριαία, είναι οι προειδοποιητικοί

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΓΛΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013. Χρόνος: 1 ώρα. Οδηγίες

ΑΓΓΛΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013. Χρόνος: 1 ώρα. Οδηγίες ΑΓΓΛΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 ΤΑΞΗ Α ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΟ 19/05/2013 Χρόνος: 1 ώρα Οδηγίες 1. Έλεγξε ότι το γραπτό που έχεις μπροστά σου αποτελείται από τις σελίδες 1-11. 2. Όλες τις

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνικές Δημιουργικότητας για Επιλογή Ιδεών

Τεχνικές Δημιουργικότητας για Επιλογή Ιδεών Τεχνικές Δημιουργικότητας για Επιλογή Ιδεών Ιωάννα Γαρέφη, MSc Φωτεινή Ψαρρά, MSc «Δημιουργικότητα: Μοχλός Ανάπτυξης της Καινοτομίας και της Ανταγωνιστικότητας» Θεσσαλονίκη, 4/5/2012 Phillips 66 PMI (Πλεονεκτήματα,

Διαβάστε περισσότερα

Χριστός Ανέστη. Έχουμε αληθινό πρόβλημα όταν έρχεται στην διαχείριση των χρημάτων. Οι περισσότεροι από μας είμαστε σοβαρά χρεωμένοι.

Χριστός Ανέστη. Έχουμε αληθινό πρόβλημα όταν έρχεται στην διαχείριση των χρημάτων. Οι περισσότεροι από μας είμαστε σοβαρά χρεωμένοι. Αγαπημένοι μου εν Χριστώ Χριστός Ανέστη Χρειαζόμαστε απεγνωσμένα αλλαγή όσον αφορά στο θέμα της διαχείρισης χρημάτων. Οι στατιστικές των χρεών στις ΗΠΑ (Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής) είναι συγκλονιστικές.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΦΟΡΑ ΓΙΑ ΤΟΝ Β ΚΥΚΛΟ ΤΟΥ ΔΙΗΜΕΡΟΥ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ «ΕΣΥ ΚΑΙ ΕΓΩ ΜΑΖΙ» ΣΤΙΣ 28-29 ΜΑΪΟΥ 2015

ΑΝΑΦΟΡΑ ΓΙΑ ΤΟΝ Β ΚΥΚΛΟ ΤΟΥ ΔΙΗΜΕΡΟΥ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ «ΕΣΥ ΚΑΙ ΕΓΩ ΜΑΖΙ» ΣΤΙΣ 28-29 ΜΑΪΟΥ 2015 ΑΝΑΦΟΡΑ ΓΙΑ ΤΟΝ Β ΚΥΚΛΟ ΤΟΥ ΔΙΗΜΕΡΟΥ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ «ΕΣΥ ΚΑΙ ΕΓΩ ΜΑΖΙ» ΣΤΙΣ 28-29 ΜΑΪΟΥ 2015 Ο β κύκλος του διήμερου καλλιτεχνικού, βιωματικού σεμιναρίου «ΕΣΥ ΚΑΙ ΕΓΩ ΜΑΖΙ» πραγματοποιήθηκε στις 28 και 29

Διαβάστε περισσότερα

Κατανόηση γραπτού λόγου

Κατανόηση γραπτού λόγου Κατανόηση γραπτού λόγου Επίπεδο Γ Τρίτη διδακτική πρόταση Πονοκέφαλος και θυμός Ενδεικτική διάρκεια: Ομάδα-στόχος: Διδακτικός στόχος: 1 διδακτική ώρα ενήλικες κατανόηση της δομής του κειμένου και δείκτες

Διαβάστε περισσότερα

Γιώργος Ντάκος, Πρόεδρος & Διευθύνων Σύμβουλος, Ροζίνα Κωστιάνη, Ρέα Μάνεση, STEDIMA S.A. www.stedima.gr

Γιώργος Ντάκος, Πρόεδρος & Διευθύνων Σύμβουλος, Ροζίνα Κωστιάνη, Ρέα Μάνεση, STEDIMA S.A. www.stedima.gr Εισαγωγή Έρευνα Stedima: Ισότητα και Ισορροπία στην εργασιακή και προσωπική ζωή των ανωτάτων στελεχών Γιώργος Ντάκος, Πρόεδρος & Διευθύνων Σύμβουλος, Ροζίνα Κωστιάνη, Ρέα Μάνεση, STEDIMA S.A. www.stedima.gr

Διαβάστε περισσότερα

Τηλεόραση και διαφήμιση

Τηλεόραση και διαφήμιση Τηλεόραση και διαφήμιση Δείτε τι έγραψαν μερικά παιδιά για τις διαφημίσεις:... Σε κάθε σπίτι σήμερα έχει μπει η τηλεόραση και, όπως γνωρίζουμε, κάθε μέρα βομβαρδιζόμαστε από τις διάφορες διαφημίσεις που

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ

ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΕΤΟΥΣ 2008 ( ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ 3Π /2008) ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ Κλάδοι: ΠΕ 05 ΓΑΛΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ, ΠΕ 06 ΑΓΓΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ, ΠΕ 07 ΓΕΡΜΑΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20. «Δεκαοχτώ ψωμιά» Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20. «Δεκαοχτώ ψωμιά» Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20 «Δεκαοχτώ ψωμιά» Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε όλα τα παραμύθια εδώ Δεκαοχτώ ψωμιά

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΑΠΟ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΑΠΟ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΑΠΟ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΑΠΟ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Θα διδαχτούν η Ομήρου Οδύσσεια και οι Ηροδότου Ιστορίες σύμφωνα με το Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών. Α) ΟΜΗΡΟΥ ΟΔΥΣΣΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΘΕΣΗ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΩΝ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΩΝ

ΕΚΘΕΣΗ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΩΝ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΩΝ ΕΚΘΕΣΗ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΩΝ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΩΝ Η έκθεση ακαδημαϊκών ενδιαφερόντων συνοδεύει σχεδόν πάντα την αίτηση για την είσοδο σε οποιοδήποτε πρόγραμμα μεταπτυχιακών σπουδών. Την έκθεση ακαδημαϊκών ενδιαφερόντων

Διαβάστε περισσότερα

[ΠΩΣ ΚΑΙ ΑΠΟ ΤΙ ΕΠΗΡΕΑΖΟΝΤΑΙ ΟΙ ΕΦΗΒΟΙ ΣΗΜΕΡΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΛΟΓΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΟΣ]

[ΠΩΣ ΚΑΙ ΑΠΟ ΤΙ ΕΠΗΡΕΑΖΟΝΤΑΙ ΟΙ ΕΦΗΒΟΙ ΣΗΜΕΡΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΛΟΓΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΟΣ] 2014 14ο Λύκειο Θεσσαλονίκης Ερευνητική εργασία των μαθητών : Αλεξίου Δημήτρη, Γεωργιάδου Αλεξάνδρας, Ζαχάρωφ Μανώλη, Κατσούλη Απόστολου, Τρέμμα Λουκίας [ΠΩΣ ΚΑΙ ΑΠΟ ΤΙ ΕΠΗΡΕΑΖΟΝΤΑΙ ΟΙ ΕΦΗΒΟΙ ΣΗΜΕΡΑ ΣΤΗΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1

ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1 ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1 Στο σημείο αυτό του οδοιπορικού γνωριμίας με τις διάφορες μεθόδους αυτογνωσίας θα συναντήσουμε την Αστρολογία και θα μιλήσουμε για αυτή. Θα ερευνήσουμε δηλαδή

Διαβάστε περισσότερα

0001 00:00:11:17 00:00:13:23. Έλα δω να δεις. 0002 00:00:13:23 00:00:15:18. Η Χλόη είναι αυτή; 0003 00:00:16:21 00:00:18:10. Ναι.

0001 00:00:11:17 00:00:13:23. Έλα δω να δεις. 0002 00:00:13:23 00:00:15:18. Η Χλόη είναι αυτή; 0003 00:00:16:21 00:00:18:10. Ναι. 0001 00:00:11:17 00:00:13:23 Έλα δω να δεις. 0002 00:00:13:23 00:00:15:18 Η Χλόη είναι αυτή; 0003 00:00:16:21 00:00:18:10 Ναι. 0004 00:01:06:17 00:01:07:17 Σου έδειξα τη φωτογραφία; 0005 00:01:07:17 00:01:10:10

Διαβάστε περισσότερα

Αναφορές Εταιρικής Κοινωνικής Ευθύνης στην Ελλάδα Μία Εμπειρική Μελέτη

Αναφορές Εταιρικής Κοινωνικής Ευθύνης στην Ελλάδα Μία Εμπειρική Μελέτη Αναφορές Εταιρικής Κοινωνικής Ευθύνης στην Ελλάδα Μία Εμπειρική Μελέτη Tων Νικόλαου Α. Παναγιώτου Λέκτορα ΕΜΠ, Σχολή Μηχανολόγων Μηχανικών, Τομέας Βιομηχανικής Διοίκησης & Επιχειρησιακής Eρευνας* και Κωνσταντίνου

Διαβάστε περισσότερα

Πλαίσιο Σχεδιασμού και Οργάνωσης Διδασκαλίας

Πλαίσιο Σχεδιασμού και Οργάνωσης Διδασκαλίας ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΦΑΣΗ Β (2013-2014) Πλαίσιο Σχεδιασμού και Οργάνωσης Διδασκαλίας Ενότητα που αφορά στη διδασκαλία (βάσει του σχολικού γλωσσικού εγχειριδίου):

Διαβάστε περισσότερα

Β τάξη. ΕΝΟΤΗΤΑ 4 Κεφάλαιο 10: Νέες Τεχνολογίες και Επάγγελμα

Β τάξη. ΕΝΟΤΗΤΑ 4 Κεφάλαιο 10: Νέες Τεχνολογίες και Επάγγελμα Η Αργυρώ και ο Βασίλης μετά το τέλος της σχολικής χρονιάς αποφάσισαν να επισκεφτούν το θείο Αριστείδη, που διαμένει τα τελευταία χρόνια στην Τήνο, το όμορφο νησί των Κυκλάδων. Βασίλης: «Πρέπει σύντομα

Διαβάστε περισσότερα

Βία + Εκφοβισμός στο σχολείο συζήτηση με αφορμή την ημέρα αντιμετώπισης της ενδοσχολικής βίας

Βία + Εκφοβισμός στο σχολείο συζήτηση με αφορμή την ημέρα αντιμετώπισης της ενδοσχολικής βίας Βία + Εκφοβισμός στο σχολείο συζήτηση με αφορμή την ημέρα αντιμετώπισης της ενδοσχολικής βίας 6 Μαρτίου 2013 Τελευταίο Θρανίο Καθηγητές Εν Δράσει Κόσμος Χωρίς Πολέμους και Βία ΟΜΟΦΟΒΙΚΑ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΑ ΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

TO ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ

TO ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ TO ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ Η λέξη ΠΑΙΧΝΊΔΙ προέρχεται από την λέξη παίχτης παίζω παις. Με την έννοια παιχνίδι ορίζουμε την κατ εξοχήν αυθόρμητη και ενδιαφέρουσα δραστηριότητα των παιδιών που έχει ως στόχο

Διαβάστε περισσότερα

Πόσο έχουν επηρεάσει οι οικονοµικές συνθήκες τη διατροφή και τον τρόπο ζωής των Ελλήνων; Μια πρώτη µατιά Ολοκληρώθηκε το πρώτο µέρος της διαδικτυακής έρευνας της επιστηµονικής οµάδας διατροφή µε θέµα Πόσο

Διαβάστε περισσότερα

Φροντιστήρια "ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ" www.prooptikh.com 1. Οδηγίες για την αξιολόγηση των φιλολογικών μαθημάτων στο Γυμνάσιο

Φροντιστήρια ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ www.prooptikh.com 1. Οδηγίες για την αξιολόγηση των φιλολογικών μαθημάτων στο Γυμνάσιο Φροντιστήρια "ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ" www.prooptikh.com 1 Οδηγίες για την αξιολόγηση των φιλολογικών μαθημάτων στο Γυμνάσιο Η εξεταστέα ύλη του Γυμνασίου είναι τα 3/5 της ύλης που διδάχθηκε, με την προϋπόθεση ότι η

Διαβάστε περισσότερα

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το όνειρο Ένα ζευγάρι περιμένει παιδί. Τότε αρχίζει να ονειρεύεται αυτό το παιδί. Κτίζει την εικόνα ενός παιδιού μέσα στο μυαλό του. Βάσει αυτής της εικόνας, κάνει

Διαβάστε περισσότερα

Το αληθινό παραμύθι της βίας. Από τον Ευγένιο Τριβιζά*

Το αληθινό παραμύθι της βίας. Από τον Ευγένιο Τριβιζά* Α. ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ Διαβάζουμε το κείμενο. Το αληθινό παραμύθι της βίας Από τον Ευγένιο Τριβιζά* Η εκφοβιστική και επιθετική συμπεριφορά παιδιών εναντίον συμμαθητών τους είναι ένα πολύμορφο και

Διαβάστε περισσότερα

ΑΚΕΡΑΙΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ- ΠΡΑΞΕΙΣ ΑΥΤΩΝ 1.2 ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΩΝ ΑΡΝΗΤΙΚΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ

ΑΚΕΡΑΙΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ- ΠΡΑΞΕΙΣ ΑΥΤΩΝ 1.2 ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΩΝ ΑΡΝΗΤΙΚΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ ΑΚΕΡΑΙΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ- ΠΡΑΞΕΙΣ ΑΥΤΩΝ 1.1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ασχολήθηκα 30 χρόνια με τη διδασκαλία των Μαθηματικών του Γυμνασίου, τόσο στην Μέση Εκπαίδευση όσο και σε Φροντιστήρια. Η μέθοδος που χρησιμοποιούσα για τη

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ. Όλα όσα θέλετε να ξέρετε αν κάποιο αγαπημένο σας πρόσωπο είναι ασθενής

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ. Όλα όσα θέλετε να ξέρετε αν κάποιο αγαπημένο σας πρόσωπο είναι ασθενής www.agaliazo.gr ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ Λεωσθένους 21-23, 18536 Πειραιάς - Τ: 210 4181641 - F: 210 4535343 e: oekk@otenet.gr - www.oekk.gr ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ν. ΑΧΑΙΑΣ Πατρέως 8-10, 26221 Πάτρα - Τ/F: 2610 226122 e:

Διαβάστε περισσότερα

Απαντήσεις λυρισµό 2.

Απαντήσεις λυρισµό 2. Απαντήσεις 1. Η λιτότητα, η εκφραστική καθαρότητα, ο δωρικός χαρακτήρας της αφήγησης, το απλό και λιτό ύφος, ο αφαιρετικός και συνάµα περιεκτικός λόγος, είναι µερικά από εκείνα τα χαρακτηριστικά γνωρίσµατα

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΟΡΑΛΗΣ (1916-2009): Η ζωή και το έργο του μεγάλου ζωγράφου, χαράκτη, σκηνογράφου και δάσκαλου.

ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΟΡΑΛΗΣ (1916-2009): Η ζωή και το έργο του μεγάλου ζωγράφου, χαράκτη, σκηνογράφου και δάσκαλου. ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΟΡΑΛΗΣ (1916-2009): Η ζωή και το έργο του μεγάλου ζωγράφου, χαράκτη, σκηνογράφου και δάσκαλου. Η ζωή και το έργο του Γιάννης Μόραλης (Αρτα, 1916-Αθήνα 2009) Ζωγράφος και χαράκτης, μια από τις

Διαβάστε περισσότερα

Φωνή: Θανούλη! Φανούλη! Μαριάννα! Φανούλης: Μας φωνάζει η μαμά! Ερχόμαστε!

Φωνή: Θανούλη! Φανούλη! Μαριάννα! Φανούλης: Μας φωνάζει η μαμά! Ερχόμαστε! 20 Χειμώνας σε μια πλατεία. Χιονίζει σιωπηλά. Την ησυχία του τοπίου διαταράσσουν φωνές και γέλια παιδιών. Μπαίνουν στη σκηνή τρία παιδιά: τα δίδυμα, ο Θανούλης και ο Φανούλης, και η αδελφή τους η Μαριάννα.

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητική διαδικασία και συγγραφή διατριβής: Μεθοδολογικές παρατηρήσεις ρ. Ηλίας Μαυροειδής Σ.Ε.Π., Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο Τα στάδια της ερευνητικής διαδικασίας Τα βασικά στάδια για την εκπόνηση

Διαβάστε περισσότερα

[Πώς παρουσιάζουν τα ΜΜΕ τα άτομα με αναπηρία]

[Πώς παρουσιάζουν τα ΜΜΕ τα άτομα με αναπηρία] ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ 2014-2015 ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΩΔΙΚΟΣ ΘΕΜΑΤΟΣ: 16536 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 04/12/2014 ΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ: ΒΙΤΣΟΥ ΛΙΛΙΑΝΝΑ [Πώς παρουσιάζουν τα ΜΜΕ τα άτομα με αναπηρία] Α. Η συγγραφέας αναφέρεται

Διαβάστε περισσότερα

Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι. Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε. πριν από λίγο

Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι. Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε. πριν από λίγο Μορφές Εκπόνησης Ερευνητικής Εργασίας Μαρία Κουτσούμπα Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι «η τηλεδιάσκεψη». Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε ερευνητικό ερώτημα που θέσαμε πριν από λίγο Κουτσούμπα/Σεμινάριο

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα για τις Μικρομεσαίες Επιχειρήσεις στην Ελλάδα

Έρευνα για τις Μικρομεσαίες Επιχειρήσεις στην Ελλάδα ΕΘΝΙΚΗ ΣΥΝΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΕΜΠΟΡΙΟΥ ΕΘΝΙΚΗ ΣΥΝΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΕΜΠΟΡΙΟΥ Έρευνα για τις Μικρομεσαίες Επιχειρήσεις στην Ελλάδα Κ Ο Ι Ν Η Γ Ν Ω Μ Η Ε Π Ι Χ Ε Ι Ρ Η Σ Ε Ι Σ ΠΑΝΕΛΛΑ ΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΚΟΠΕΣ ΑΠΟ ΤΗ ΛΟΓΙΚΗ. Μιχάλης Αρφαράς

ΙΑΚΟΠΕΣ ΑΠΟ ΤΗ ΛΟΓΙΚΗ. Μιχάλης Αρφαράς ΙΑΚΟΠΕΣ ΑΠΟ ΤΗ ΛΟΓΙΚΗ Μιχάλης Αρφαράς «ΤΟ ΦΕΓΓΑΡΙ ΓΕΝΝΑΕΙ ΤΙΣ ΜΕΓΑΛΕΣ ΣΚΙΕΣ, Ο ΗΛΙΟΣ ΤΙΣ ΕΠΙΜΟΝΕΣ.» Η προσωπική διαδροµή του Μιχάλη Αρφαρά έχει να κάνει µε τη ΣΚΙΑ. Η γέννησή του σε µια χώρα σαν την Ελλάδα,

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Διοικώ 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Διοικώ 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Επαγγελματική Βελτίωση Διοικώ 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Τι είναι «διοίκηση» 2. Η «διοίκηση»

Διαβάστε περισσότερα

Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1

Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1 Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1 α) Να συμπληρώσετε κάθε μια από τις προτάσεις 1, 2, 3, 4 και 5 επιλέγοντας τη σωστή απάντηση, σύμφωνα με τη διδασκαλία της Εκκλησίας,

Διαβάστε περισσότερα

ΘΟΥΚΥΔΙΔΗ ΠΕΡΙΚΛΕΟΥΣ ΕΠΙΤΑΦΙΟΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 35

ΘΟΥΚΥΔΙΔΗ ΠΕΡΙΚΛΕΟΥΣ ΕΠΙΤΑΦΙΟΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 35 ΘΟΥΚΥΔΙΔΗ ΠΕΡΙΚΛΕΟΥΣ ΕΠΙΤΑΦΙΟΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 35 «Οἱ μὲν πολλοὶ ἐπαινοῦσι τὸν προσθέντα Ο Περικλής, όμως, διαφωνεί. τῷ νόμῳ τὸν λόγον τόνδε» Γιατί; 1. «ἐμοὶ δὲ ἀρκοῦν ἂν ἐδόκει εἶναι ἀνδρῶν ἀγαθῶν ἔργῳ γενομένων

Διαβάστε περισσότερα

«Τρόποι για να βελτιώσω την πόλη μου»

«Τρόποι για να βελτιώσω την πόλη μου» Γράψε ένα Τίτλο για την εφημερίδα εδώ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΑΠΟ τα ΠΑΙΔΙΑ ΤΕΧΝΗ σελ. 4 γράψε την ημερομηνία εδώ «Τρόποι για να βελτιώσω την πόλη μου» Αφιέρωμα για την σχέση «Πόλη + Φύση» «Να μεγάλωναν ας πούμε οι

Διαβάστε περισσότερα

Ποιες είναι οι εξετάσεις που δεν πρέπει να αμελείς; Σου φτιάξαμε την ατζέντα με τα ιατρικά ραντεβού σου!

Ποιες είναι οι εξετάσεις που δεν πρέπει να αμελείς; Σου φτιάξαμε την ατζέντα με τα ιατρικά ραντεβού σου! Ποιες είναι οι εξετάσεις που δεν πρέπει να αμελείς; Σου φτιάξαμε την ατζέντα με τα ιατρικά ραντεβού σου! Η πρόληψη σώζει ζωές. Δηλαδή η συνέπειά σου απέναντί στον εαυτό σου. Και πως μεταφράζεται αυτό;

Διαβάστε περισσότερα

2.1. Επαγγελματική Κατάσταση Απασχόληση Πτυχιούχων του Τμήματος Στατιστικής του Ο.Π.Α.

2.1. Επαγγελματική Κατάσταση Απασχόληση Πτυχιούχων του Τμήματος Στατιστικής του Ο.Π.Α. 2. ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΠΤΥΧΙΟΥΧΩΝ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ ΤΟΥ Ο.Π.Α. 2.1. Επαγγελματική Κατάσταση Απασχόληση Πτυχιούχων του Τμήματος Στατιστικής του Ο.Π.Α. Από το σύνολο των πτυχιούχων

Διαβάστε περισσότερα

February 2013. RETS ENERGY S.A. Tsigarides Panagiotis Greek PV Solar Portfolio

February 2013. RETS ENERGY S.A. Tsigarides Panagiotis Greek PV Solar Portfolio February 2013 RETS ENERGY S.A. Tsigarides Panagiotis Greek PV Solar Portfolio Σύντομη εταιρική παρουσίαση Η επιχειρηματική δραστηριότητα της εταιρίας «Rets Energy S.A.» ξεκίνησε το 2012 μέσω του προέδρου

Διαβάστε περισσότερα

Advanced Subsidiary. Κατανόηση γραπτού λόγου Μετάφραση Γραπτό κείμενο. Κατανόηση

Advanced Subsidiary. Κατανόηση γραπτού λόγου Μετάφραση Γραπτό κείμενο. Κατανόηση Advanced Subsidiary Advanced GCE Survival Δεξιότητες Α Β Γ Δ Κατανόηση γραπτού λόγου Μετάφραση Γραπτό κείμενο Κατανόηση γραπτού λόγου Κατανόηση κειμένων σε προεπιλεγμένα θέματα/κείμενα Functional Operational

Διαβάστε περισσότερα

Υποθετικές προτάσεις και λογική αλήθεια

Υποθετικές προτάσεις και λογική αλήθεια Υποθετικές προτάσεις και λογική αλήθεια Δρ. Παναγιώτης Λ. Θεοδωρόπουλος Σχολικός Σύμβουλος κλάδου ΠΕ03 www.p-theodoropoulos.gr Περίληψη Στην εργασία αυτή επιχειρείται μια ερμηνεία της λογικής αλήθειας

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους Εφηβεία και Πρότυπα Τι σημαίνει εφηβεία; Η εφηβεία είναι η περίοδος της ζωής του ανθρώπου που αρχίζει με το τέλος της παιδικής ηλικίας και οδηγεί στην ενηλικίωση. Είναι μια εξελικτική φάση που κατά τη

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΟ 33 ΤΟΜΟΣ Α «ΜΚΤ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ» ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

ΔΕΟ 33 ΤΟΜΟΣ Α «ΜΚΤ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ» ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΔΕΟ 33 ΤΟΜΟΣ Α «ΜΚΤ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ» ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΑΚΑΔ. ΕΤΟΣ 2013-2014 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1. ΤΟΥΣ. ΟΙ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΚΑΙ ΤΑ ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ Ορισμοί Υπηρεσιών. Κάθε δραστηριότητα ή ωφέλεια που κάποιος μπορεί να δώσει

Διαβάστε περισσότερα

1. Ποιος μαθητής πήγε στους Αρχιερείς; Τι του έδωσαν; (Μτ 26,14-16) Βαθ. 1,0 2. Πόσες μέρες έμεινε στην έρημο; (Μκ 1,12)

1. Ποιος μαθητής πήγε στους Αρχιερείς; Τι του έδωσαν; (Μτ 26,14-16) Βαθ. 1,0 2. Πόσες μέρες έμεινε στην έρημο; (Μκ 1,12) ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΤΑΞΗ: Β ΤΕΤΡΑΜΗΝΟ Α ΟΜΑΔΑ: 1 1. Ποιος μαθητής πήγε στους Αρχιερείς; Τι του έδωσαν; (Μτ 26,14-16),0 2. Πόσες μέρες έμεινε στην έρημο; (Μκ 1,12),0 3. Ποιοι είναι οι μαθητές του

Διαβάστε περισσότερα

1 ΕΠΑ.Λ. ΣΙΒΙΤΑΝΙΔΕΙΟΥ ΣΧΟΛΗΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 2011 Α ΤΕΤΡΑΜΗΝΟ

1 ΕΠΑ.Λ. ΣΙΒΙΤΑΝΙΔΕΙΟΥ ΣΧΟΛΗΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 2011 Α ΤΕΤΡΑΜΗΝΟ 1 ΕΠΑ.Λ. ΣΙΒΙΤΑΝΙΔΕΙΟΥ ΣΧΟΛΗΣ ο ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 2011 Α ΤΕΤΡΑΜΗΝΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΑΘΗΝΑ ΤΩΝ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΧΡΟΝΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ ΚΟΥΦΑΛΙΩΤΗΣ ΗΛΙΑΣ ΧΑΤΖΗΚΥΡΙΑΚΟΥ ΕΥΘΥΜΙΑ ΚΑΡΥΑΤΙΔΕΣ ΠΑΡΘΕΝΩΝΑΣ

Διαβάστε περισσότερα