Διαταραχές Ελλειμματικής Προσοχής-Υπερκινητικότητα, Γονικές Πρακτικές και Τύποι Δεσμού στην Παιδική Ηλικία 1 2 3

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Διαταραχές Ελλειμματικής Προσοχής-Υπερκινητικότητα, Γονικές Πρακτικές και Τύποι Δεσμού στην Παιδική Ηλικία 1 2 3"

Transcript

1 Διαταραχές Ελλειμματικής Προσοχής-Υπερκινητικότητα, Γονικές Πρακτικές και Τύποι Δεσμού στην Παιδική Ηλικία R. Finzi-Dottan*, I. Manor** & S. Tyano** *Bar Ilan University **Tel-Aviv University Η Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής Υπερκινητικότητας (ΔΕΠΥ) θεωρείται η πιο κοινή διαταραχή στην παιδική ηλικία, επηρεάζοντας το 5-7% του πληθυσμού (Barkley, 1998). Πρόκειται για μια αναπτυξιακή διαταραχή που περιλαμβάνει τρεις υποκατηγορίες: (α) το καθαρό σύνδρομο ΔΕΠΥ (που περιλαμβάνει και τα δύο τύπους), (β) τον Υπερδραστήριο τύπο κατά τον οποίο υπερισχύει η υπερκινητικότητα-παρορμητικότητα, και (γ) τον απρόσεκτος Τύπο, κατά τον οποίο υπερισχύει η διάσπαση προσοχής. Ένα πρόσφατο εννοιολογικό/ερμηνευτικό μοντέλο περιγράφει τη ΔΕΠΥ ως διαταραχή της αυτορρύθμισης ή κακή αναστολή των αντιδράσεων απέναντι σε ερεθίσματα, ιδιαίτερα μεταξύ των παιδιών που υποφέρουν από το συνδυαστικό τύπο ή από τον υπερκινητικό-παρορμητικό τύπο (Barkley, 1998). Τα ερευνητικά δεδομένα θεωρείται ότι έχουν τεκμηριώσει τη σχέση που υπάρχει μεταξύ της ιδιοσυγκρασίας και της ΔΕΠΥ (White, 1999). Η ιδιοσυγκρασία μπορεί να οριστεί ως η εγγενής προδιάθεση με βάση την οποία διαμορφώνονται οι ατομικές διαφορές σε επίπεδο δράσης και αυτορρύθμισης. Η συμπεριφορά που απορρέει από ιδιοσυγκρασιακούς παράγοντες μπορεί να παρατηρηθεί σε σχέση με την ικανότητα να ρυθμίζονται οι συγκινήσεις και η προσοχή, καθώς και οι κινητικές δραστηριότητες (Vaughn & Bost, 1999). Παιδιά με ασυνήθιστα υψηλό επίπεδο δραστηριοτήτων και συναισθηματικών αντιδράσεων είναι συνήθως πιο αφηρημένα και πιο παρορμητικά, και τους δίνεται η διάγνωση της ΔΕΠΥ. Οι ιδιοσυγκρασιακές διαφορές στο επίπεδο της αναστολής της δράσης, που συνιστά ένα παράγοντα κλειδί για τη διάγνωση της ΔΕΠΥ, έχουν επίσης παρατηρηθεί, ακόμη και σε βρέφη, και φαίνονται να παραμένουν σχετικά σταθερές καθ όλη τη διάρκεια της εξέλιξης (White, 1999). Η ιδιοσυγκρασία και η γονική 1 Στο Η. Κουρκούτας & R.Caldin (Επμ.)(υπό έκδοση) Οικογένειες παιδιών με ιδιαίτερες δυσκολίες και Σχολική Ένταξη. (copyright) Ηλίας Κουρκούτας-Ελληνικά Γράμματα 2 Μία πρώτη εκδοχή αυτού του άρθρου (συμπεριλαμβανομένων και των στατιστικών αναλύσεων) δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Child Psychiatry Human Development (2006) 37: Μετάφραση και επιμέλεια κειμένου Η. Κουρκούτας

2 ευαισθησία (parental sensitivity) αναφέρονται συχνά ως παράγοντες που επηρεάζουν την ικανότητα των παιδιών να ρυθμίζουν τις συναισθηματικές αντιδράσεις τους, η οποία με τη σειρά του μπορεί να επηρεάζει το αίσθημα ασφαλείας των δεσμών (Vaughn & Bost, 1999). Ωστόσο, οι συμπεριφορικές δυσκολίες που συνδέονται με ΔΕΠΥ αποτελούν μία σημαντική επιβάρυνση για τους γονείς και επηρεάζουν αρνητικά τις σχέσεις γονέων- παιδιών (Lindahl 1998). Μελέτες που αφορούν τις αλληλεπιδράσεις γονέων-παιδιού δείχνουν ότι οι γονείς των παιδιών με ΔΕΠ-Υ έχουν την τάση να υιοθετούν περισσότερο αρνητικές, εχθρικές και καταναγκαστικές συμπεριφορές και να θεωρούν τους εαυτούς τους ότι δεν είναι επαρκείς ως γονείς. Τείνουν γενικά να αποδοκιμάζουν πιο εύκολα και να παρεμβαίνουν κυρίως για να ελέγξουν την συμπεριφορά/παρορμήσεις, ενώ είναι πιο απαιτητικοί και πιο επικριτικοί από τους γονείς των παιδιών που δεν είναι υπερκινητικά (Hechtman 1996 Thomas & Guskin, 2001). Μπορούμε να συμπεράνουμε ότι η διαταραχή της συμπεριφοράς του παιδιού επηρεάζει τη λειτουργία των γονέων και, παράλληλα, ότι η στάση των γονέων επηρεάζει την εξέλιξη της διαταραχής/ αναπηρίας (disability) του παιδιού (Sheffield et al., 2002). Αυτού του είδους οι αλληλεπιδράσεις έχουν ως αποτέλεσμα να επιβαρύνεται σημαντικά το παιδί, να χειροτερεύουν τα συμπτώματα της ΔΕΠΥ (Biederman et al., 1995 Johnson et al., 2000) και να περιορίζεται η ικανότητά του αυτοδιαχείρισης και αυτορρύθμισης, γεγονός που οδηγεί με τη σειρά του σε ανασφαλή πρότυπα δεσμού-σχέσεων (Vaughn & Bost, 1999). Η ικανότητα των γονέων να τους διαχειρίζονται με τρόπο θετικό-παραγωγικό είναι, επομένως, πολύ σημαντική για αυτά τα παιδιά και είναι ίσως η πλέον κατάλληλη ομάδα για να διερευνήσουμε την ορθότητα της θέσης, σύμφωνα με την οποία η ανάπτυξη ασφαλών προτύπων δεσμού-σχέσεων εξαρτάται από τη γονική ευαισθησία και την ανταπόκριση στις τάσεις/αντιδράσεις του παιδιού, διαμορφώνοντας, κατά συνέπεια, την ικανότητα του παιδιού για αυτοέλεγχο/αυτορρύθμιση (Belsky, 1999 Fonagy & Target, 2002). Δεσμός, Ιδιοσυγκρασία και ΔΕΠ-Υ Η ικανότητα αυτορρύθμισης διαμορφώνεται ουσιαστικά από την ποιότητα της σχέσης και του δεσμού που αναπτύσσεται μεταξύ του παιδιού και της σημαντικής φιγούρας προσκόλλησης, που στις περισσότερες περιπτώσεις είναι ο γονέας. (Fonagy & Target, 2002). Η θεωρία του δεσμού υποθέτει ότι η πρόωρη αποδοχή από τους γονείς των αναγκών του παιδιού και η επαρκής ανταπόκριση στα ερεθίσματα/

3 αντιδράσεις του καθορίζει σε μεγάλο βαθμό την ποιότητα του δεσμού με το γονέα (ασφαλής, ανασφαλής, αποφευκτικός) και την ικανότητα του παιδιού να χρησιμοποιεί τους γονείς ως μία ασφαλή βάση. Αυτό με τη σειρά του καθορίζει την ανάπτυξη των εσωτερικών αναπαραστάσεων του εαυτού και του άλλου (εσωτερικά μοντέλα λειτουργίας, σύμφωνα με τον Bowlby) που συνιστούν τη βάση για την ανάπτυξη των ψυχοσυναισθηματικών/διαπροσωπικών δεξιοτήτων (Bowlby, 1988). Επιπλέον, τα παιδιά αναπτύσσουν την ικανότητα να ρυθμίζουν τα συναισθήματα τους στο πλαίσιο των πρωτογενών σχέσεων. Τα ανασφαλή παιδιά, που δεν έχουν αναπτύξει πλήρως την ικανότητα αυτορρύθμισης και αυτοέλεγχου που είναι αναγκαία για την αναστολή της συμπεριφοράς, ενδέχεται να αντιμετωπίσουν δυσκολίες στον έλεγχο των παρορμήσεων στη διάρκεια της ζωής τους (Belsky, 1999 Lindahl, 1998). Τα ιδιοσυγκρασιακά χαρακτηριστικά μπορούν επομένως να καθορίσουν, σε μεγάλο βαθμό, το είδος και την αποτελεσματικότητα των γονικών αντιδράσεων και κατά συνέπεια και την ποιότητα της σχέσης/ δεσμού γονέα-παιδιού. Κατ αυτόν τον τρόπο, όταν ένα νήπιο γίνεται αντιληπτό (ιδιοσυγκρασιακά) ως δύσκολο, αντιδραστικό και αγχώδες μπορεί να κάνει τους γονείς να μην το φροντίσουν με τρόπο επαρκή και κατάλληλο (χαμηλή ποιότητα φροντίδας) σε σχέση με τα βρέφη και τα νήπια που έχουν ένα πιο εύκολο και λιγότερο ευέξαπτο χαρακτήρα. Αυτό σημαίνει ότι οι διαφορές στην ιδιοσυγκρασία δρουν έμμεσα σε σχέση με την ποιότητα του δεσμού και του αισθήματος ασφάλειας που αναπτύσσεται στο παιδί, εφόσον μπορούν να επηρεάσουν με ένα τρόπο αρνητικό τις αλληλεπιδράσεις του με το πρωτογενές περιβάλλον (Vaughn & Bost 1999). Μπορεί, πράγματι, να είναι δύσκολο για τον «μέσο γονέα» να είναι ευαίσθητος, να ρυθμίζει και να διαχειρίζεται κατάλληλα ένα παιδί με δύσκολο χαρακτήρα ή έντονες υπερκινητικές αντιδράσεις. Η αδυναμία, όμως, αυτή της διαχείρισης και της φροντίδας με επαρκή τρόπο, μπορεί να προκαλέσει δυσκολίες στην ανάπτυξη, στο παιδί, της ικανότητας αυτό-κατευνασμού και αναστολής των ακατάλληλων απαντήσεων (Fonagy & Target, 2002), καθώς και στο αίσθημα ασφάλειας του δεσμού του με τους γονείς του (Belsky, 1999). Ο Clarke και οι συνεργάτες του (Clarke, et al., 2002) τεκμηρίωσαν την υπόθεση που υποστηρίζει ότι η ΔΕΠ-Υ σχετίζεται με ανασφαλείς τύπους δεσμού. Η ομάδα των παιδιών ΔΕΠ-Υ (Ν = 19) που συμμετείχε στην έρευνα μας είχε πολύ υψηλή βαθμολογία στον ανασφαλή τύπο δεσμού. Η ανασφάλεια αυτή εκδηλωνόταν με έντονες συναισθηματικές εξάρσεις και, με εκτός ελέγχου, συναισθήματα.

4 Στην παρούσα μελέτη εξετάσαμε πώς τα πρότυπα δεσμού των παιδιών που έχουν διαγνωσθεί με ΔΕΠ-Υ (Συνδυαστικός τύπος και τύπος με υπερισχύουσα την υπερδραστηριότητα σε σχέση με τον τύπο, με υπερισχύουσα τη διάσπαση προσοχής) σχετίζονται με τη συναισθηματική ικανότητα των γονέων να ρυθμίζουν την ιδιοσυγκρασία του παιδιού. Ο συνολικός αριθμός του δείγματος ήταν 65 παιδιά που είχαν διαγνωσθεί με ΔΕΠ-Υ (με βάση τα κριτήρια του DSM-IV) και οι γονείς τους (Ν=195) και χρησιμοποιήθηκαν διάφορα σταθμισμένα εργαλεία για τη επιβεβαίωση της διάγνωσης, καθώς και κλίμακες που μετρούσαν το γονικό ύφος (parental style), μία κλίμακα για την αποτίμηση του πρότυπου δεσμού του παιδιού με τους γονείς του (Children s Attachment Style Classification Questionnaire), καθώς και μία κλίμακα για τη εκτίμηση της ιδιοσυγκρασίας του παιδιού από τους γονείς του (Temperament Survey for Children: Parental Ratings). Τα παιδιά χωριστήκαν σε τρεις ομάδες, όπως αναφέρθηκε πιο πάνω, ανάλογα με το τύπο της διάγνωσης. Συζήτηση των αποτελεσμάτων Τα αποτελέσματα της μελέτης (μέσα από τη χρήση πολλαπλών στατιστικών μεθόδων: MANOVA, ANOVA) δείχνουν σημαντικές διαφορές μεταξύ των παιδιών που είχαν διαγνωσθεί με το συνδυαστικό τύπο, των παιδιών με υπερισχύον τον υπερκινητικό τύπο και εκείνων που είχαν διαγνωσθεί μόνο με διάσπαση προσοχής. Οι διαφορές αυτές τεκμηριώνουν την υπόθεση ότι η ΔΕΠ-Υ (ιδίως ο συνδυαστικός τύπος και ο τύπος με προεξάρχουσα την υπερκινητικότητα) είναι το σύνδρομο που χαρακτηρίζεται από διαταραχή της λειτουργίας της αυτορρύθμισης και της αναστολής της δράσης (Melnick & Hinshaw, 2000). Τα παιδιά που είχαν διαγνωσθεί με το συνδυαστικό τύπο, καθώς και αυτά με τον υπερκινητικό τύπο είχαν πολύ υψηλότερη βαθμολογία στις κλίμακες της συναισθηματικότητας και της δραστηριότητας που συνδέονται με την ιδιοσυγκρασία, αλλά και ανασφαλή πρότυπα δεσμού (αγχώδης ή αποφευκτικός τύπος) σε σχέση με τα παιδιά που είχαν διαγνωσθεί μόνο με τη διάσπαση προσοχής. Τα πιο σημαντικά συμπεράσματα της μελέτης αφορούν τη δυνατότητα πρόβλεψης των πρότυπων δεσμού των παιδιών. Ο αγχώδης τύπος δεσμού εξηγείται από ένα συνδυασμό πρακτικών των γονέων που προωθούσαν την υπερβολική αυτονομία (έλλειψη ορίων και πλαισίωσης) και η τάση προς εύκολη και έντονη συναισθηματική διέγερση από την πλευρά του παιδιού. Ο αποφευκτικός

5 τύπος δεσμού εξηγείται από γονικές πρακτικές που περιορίζουν την αυτονομία των παιδιών με έντονη τάση για δραστηριότητα, σε ιδιοσυγκρασιακό επίπεδο. Οι αλληλεπιδράσεις αυτές δείχνουν ότι ανεπαρκείς γονικές πρακτικές που είναι ακατάλληλες για τα παιδιά με ΔΕΠΥ, τα οποία χαρακτηρίζονται από μια «δύσκολη» ιδιοσυγκρασία (τάσεις υπερκινητικότητας ή αυξημένη συναισθηματική αντιδραστικότητα), ενδέχεται να επιδεινώσουν τις δυσκολίες του παιδιού για αυτορρύθμιση και να οδηγήσουν σε ανασφαλείς τύπους δεσμού. Η θεωρία του δεσμού (attachment theory) μπορεί να ιδωθεί ως η θεωρία ρύθμισης του συναισθήματος (Mikulincer, Shaver & Pereg, 2003), και με αυτήν την έννοια η μεγάλη σημασία της έγκειται στην ανάδειξη της δυναμικής που διαμορφώνει τις αλληλεπιδράσεις μεταξύ γονέων και παιδιών με ΔΕΠ-Υ. Αρχικά, η ικανότητα του παιδιού να ρυθμίζει τα συναισθήματα του οικοδομείται με βάση τη βοήθεια των γονέων και αποτελεί μέρος της όλης διαδικασίας προσκόλλησης και ανάπτυξης δεσμών. Είναι η ανταπόκριση από την πλευρά των γονέων που σταδιακά επιτρέπει τη διαφοροποίηση, διαβάθμιση, και συγκράτηση των έντονων συναισθημάτων. Μέσα από αμέτρητες εμπειρίες κατά τη διάρκεια της πρώιμης ανάπτυξης του παιδιού, ο γονέας κατανοεί, ερμηνεύει, δέχεται και ανταποκρίνεται με ενσυναισθητικό τρόπο απέναντι στις ιδιαίτερες και συνεχώς μεταβαλλόμενες συναισθηματικές καταστάσεις του παιδιού, και ταυτόχρονα επιτρέπει στο ίδιο το παιδί να παρακολουθεί, να συσχετίζει και να ανταποκρίνονται με κατανόηση σε αυτές τα συναισθηματικές μεταπτώσεις, από τη δική του πλευρά (Cassidy, 1994). Το ιδανικό γονικό μοντέλο, το οποίο προάγει ασφαλή πρότυπα δεσμού, είναι αυτό που χαρακτηρίζεται από μία ευέλικτη συναισθηματική ανταπόκριση, σταθερότητα, συνοχή, και ευαισθησία για όλο το φάσμα των συναισθημάτων του παιδιού (Randolph, Brown Smart & Nelson, 1997 Schneider Rosen & Rothbaum, 1993). Τέτοιου είδους γονικές πρακτικές βοηθάνε το παιδί να ρυθμίζει τις συναισθηματικές του εντάσεις/μεταπτώσεις. Το παιδιά, με τη σειρά τους, μπορούν να αποκτήσουν δεξιότητες αυτο-ρύθμισης και να αναπτύξουν στρατηγικές διαχείρισης των συναισθηματικών εντάσεων και μαθαίνουν να ελέγχουν με αυτόν τον τρόπο από τα την ανάκτηση του κράτους της οργάνωσης, εάν γίνει αποδιοργανωτικά συναισθήματα κι να ανακτούν μία κατάσταση συναισθηματικής ηρεμίας (Keiley,2002). Ωστόσο, οι γονείς των παιδιών με ΔΕΠ-Υ και δύσκολο «ταμπεραμέντο» (ιδιοσυγκρασία) ενδέχεται να αποτύχουν στην προσπάθεια τους να αποκλιμακώσουν την έντονη δραστηριότητα και την υπερδιέγερση του παιδιού τους

6 (Hutchinson et al., 2001), και καταλήγουν να ασκούν υπερβολικό έλεγχο, προκειμένου να χειριστούν τη συμπεριφορά του παιδιού, ή αντίθετα να ταυτίζονται πλήρως μαζί του, εκφράζοντας υπερβολικά στοργικές και πολύ ανεκτικές τάσεις (Melnick & Hinshaw, 2000). Οι δύο αυτές μέθοδοι των γονέων για τη διαχείριση των παιδιών με ΔΕΠ-Υ μπορεί να συμβάλουν στην εδραίωση ανασφαλών προτύπων σχέσης/δεσμού. Ανασφαλή πρότυπα αναπτύσσονται όταν οι συμπεριφορές που εκφράζουν τις ανάγκες δεσμού/προσκόλλησης (αναζήτηση προστασίας, φροντίδας και επιβεβαίωσης) αντιμετωπίζονται με απόρριψη, αδιαφορία, ασυνέπεια ή με επιθετικότητα από τους γονείς, δημιουργώντας στο παιδί έντονη αγωνία για το πώς θα ανταποκριθούν οι γονείς στο μέλλον όταν το παιδί θα βιώνει αγχωτικές ή αρνητικές καταστάσεις. Η ανεπαρκής ή ακατάλληλη ανταπόκριση των γονέων μπορεί να οδηγήσει το παιδί σε δύο μορφές επώδυνων ψυχικών καταστάσεων. Η μία έχει να κάνει με την αποτυχία ρύθμισης του στρες και την αντιμετώπιση των διαφόρων απειλών (εσωτερικών, εξωτερικών, ή και τις δύο συγχρόνως) από μόνο του. Οι στάσεις των γονέων που εμποδίζουν την ανάπτυξη των δεξιοτήτων αυτο-ρύθμισης (για παράδειγμα, η μη διαθεσιμότητα τους, η συναισθηματική ασυνέπεια, η ανεπαρκής ανταπόκριση τους στις ανάγκες του παιδιού για βοήθεια), ενισχύουν το αίσθημα απελπισίας και αδυναμίας, καθώς και το φόβο του παιδιού να μείνει μόνο του, συμβάλλοντας με αυτόν τον τρόπο στην υιοθέτηση υπερκινητικών στρατηγικών και αγχωδών προτύπων σχέσεων. Αυτή η ψυχική κατάσταση μπορεί επίσης να επιδεινωθεί εξαιτίας ιδιοσυγκρασιακών ελλειμμάτων στην αυτορρύθμιση και στον έλεγχο / αναστολή των συμπεριφορών, με αποτέλεσμα την διαταραχή ανάπτυξης των αυτο-καταπραϋντικών δεξιοτήτων (Mikulincer & Shaver, 2003). Τα αποτελέσματα της μελέτης δείχνουν ότι τα παιδιά με ΔΕΠ-Υ που έχουν, επίσης, δύσκολο «ταμπεραμέντο», το οποίο εκδηλώνεται με υπερβολικές συναισθηματικές αντιδράσεις και δυσκολίες στην αυτορρύθμιση, έχουν ανάγκη από ένα υποστηρικτικό και δομημένο γονικό πλαίσιο, το οποίο παρέχει ένα αίσθημα ασφάλειας και μειώνει το άγχος και το εσωτερικό χάος, που προκύπτει από την έλλειψη των αυτοκαταπραϋντικών δεξιοτήτων. Αυτά τα παιδιά μπορεί να βιώνουν την υπερβολικά ανεκτική γονική στάση και την χωρίς όρια αυτονομία, ως έλλειψη οργάνωσης και πλαισίωσης/υποστήριξης και ως απουσία γονικής ανταπόκρισης. Η στάση αυτή με τη σειρά της μπορεί να ερμηνευθεί ως εγκατάλειψη (ή αμέλεια) και μη διαθεσιμότητα των γονέων, συμβάλλοντας στην ανάπτυξη αγχωδών πρότυπων δεσμού/σχέσεων.

7 Η δεύτερη ψυχική κατάσταση έχει να κάνει με την αποτυχία των συμπεριφορών/ προσκόλλησης (attachment behaviors) να επιτευχθούν θετικά αποτελέσματα (οικειότητα, αγάπη, υποστήριξη) και με τις τιμωρίες (αδιαφορία, απόρριψη, θυμός) που ακολουθούν αυτές τις συμπεριφορές. Όταν το παιδί αναπτύσσει αυτή τη συναισθηματική κατάσταση, η εγγύτητας με τους γονείς προκαλεί φόβο και βιώνεται ως απειλητική. Το παιδί φοβάται την αποτυχία και την τιμωρία όταν αναζητά την οικειότητα και την εγγύτητα με τους γονείς και αναγκάζεται να υιοθετεί στρατηγικές για την αποφυγή των επικριτικών και τιμωρητικών στάσεων των γοπνέων. Πρόκειται για μία στρατηγική απενεργοποίησης και παγίωσης των αποφευκτικών προτύπων λειτουργίας (avoidant working models) (Cassidy & Kobak, 1988 Mikulincer & Shaver, 2003). Αυτή η ψυχική κατάσταση επηρεάζεται, επίσης, από εσωτερικούς παράγοντες που εντείνουν τις συναισθηματικές αντιδράσεις απέναντι στους γονείς, όπως η υπερδιέγερση, η αντιδραστικότητα και η μη ανοχή στις ματαιώσεις (Mikulincer & Shaver, 2003). Η ανάλυση αυτή συνάδει με τις παρατηρήσεις της Ainsworth και των συνεργατών της (Ainsworth, Blehar, Waters, & Wall, 1978), ότι οι γονείς των νηπίων που αναπτύσσουν αποφευκτικά πρότυπα σχέσης και συμπεριφοράς δεν αντέχουν την αδυναμία ή την υπερβολική ευαισθησία των παιδιών τους και έχουν την τάση να απορρίπτουν ή να γίνονται υπερβολικά ελεγκτικοί και παρεμβατικοί. Τα αποτελέσματα της μελέτης δείχνουν ότι η προσπάθεια περιορισμού, με «σκληρές» πρακτικές, της αυτονομίας των παιδιών με ΔΕΠ-Υ και δύσκολο «ταμπεραμέντο», βιώνεται από αυτά τα παιδιά ως προσβολή, καταπάτηση της προσωπικότητας τους και συνδέεται με αποφευκτικά πρότυπα δεσμού/σχέσεων. Η εγγύτητα με έναν υπερβολικά ελεγκτικό και επεμβατικό/»παρεισφρητικό» γονέα μπορεί να εκλαμβάνεται από το παιδί ως απώλεια του ελέγχου εαυτού. Για να προστατεύσουν την απειλούμενη αυτονομία και τα όρια του εαυτού τους, τα παιδιά αυτά προφανώς απενεργοποιούν/ακυρώνουν το σύστημα δεσμών/σχέσεων και υιοθετούν αποφευκτικές στρατηγικές για την προστασία της αυτονομίας τους και του προσωπικού τους χώρου, από το θυμό και τις επιπλήξεις των γονέων. Μπορεί να υποθέσει κανείς ότι η αυξημένη παρορμητικότητα και επιθετικότητα που βρέθηκε σε παιδιά με ΔΕΠ-Υ (στο συνδυαστικό και στον παρορμητικό τύπο, κυρίως) (White, 1999 Melnick & Hinshaw, 2000), καθώς και σε εκείνα με δύσκολο χαρακτήρα («ταμπεραμέντο») (Lengua, 2002) «προβάλλεται» πάνω στους τιμωρητικούς γονείς, οι οποίοι με τη σειρά τους να εντείνουν τις επιθετικές/τιμωρητικές στάσεις απέναντι

8 τους (Gomez, Gomez, DeMello & Tallent, 2001) με αποτέλεσμα να υιοθετούνται στρατηγικές αποφυγής από τα παιδιά. Πρακτικά και Εμπειρικά Συμπεράσματα Τα παιδιά με ΔΕΠ-Υ που χαρακτηρίζονται από μία δύσκολη ιδιοσυγκρασία, δηλαδή μια προδιάθεση προς αρνητικές αντιδράσεις και φτωχό έλεγχο εαυτού, χρειάζονται γονείς οι οποίοι υιοθετούν κατάλληλες στρατηγικές, σέβονται τις ανάγκες τους και να προσαρμόζονται στις συγκινησιακές τους δυσλειτουργίες. Η υποστηρικτική στάση και η κατάλληλη πρώιμη πλαισίωση είναι απαραίτητη ώστε τα παιδιά αυτά να αναπτύξουν τις αυτο-καταπραϋντικές δεξιότητες και τον έλεγχο του (σωματικού και ψυχικού) εαυτού που σχετίζεται και οδηγεί σε ασφαλή πρότυπα δεσμού. Ωστόσο, με βάση τα δεδομένα της έρευνας, τα παιδιά που έχουν την τάση να συναντούν δυσκολίες στη ρύθμιση των αρνητικών συναισθημάτων, τα καθιστά ιδιαίτερα ευάλωτα σε καταναγκαστικές και εχθρικές αλληλεπιδράσεις με τους γονείς, αλλά και σε σκληρές ή χωρίς ευαισθησία αυταρχικές γονικές πρακτικές, (Sheffield et al., 2002 Melnick & Hinshaw, 2000 Lengua, 2002 Gomez, Gomez, DeMello & Tallent, 2001). Το θεωρητικό μοντέλο ιδιοσυγκρασία / κατάλληλη απάντηση (temperament/goodness of fit Model) (Vaughn & Bost, 1999), διαφωτίζει την εξέλιξη των προτύπων δεσμού στα παιδιά που έχουν διαγνωστεί με ΔΕΠ-Υ. Οι γονείς μπορεί να αντιμετωπίσουν ιδιαίτερες δυσκολίες, στην προσπάθειά τους, να βρουν τρόπους να προσαρμοστούν στις ανάγκες των παιδιών, τα οποία εξαιτίας των ιδιοσυγκρασιακών τους χαρακτηριστικών μπορούν να θεωρηθούν ευάλωτα ή δύσκολα, και με αυτόν τον τρόπο να επιδεινώνουν την υπερδιέγερση και τις αδυναμίες τους, αντί να λειτουργούν κατευναστικά και καθησυχαστικά γι αυτούς. Τα δεδομένα της έρευνας δείχνουν ότι οι παρεμβάσεις στην οικογένεια, όπως η εκπαίδευση των γονέων σε δεξιότητες που αφορούν τις πολύπλοκες αλληλεπιδράσεις με τα παιδιά τους και τη διαχείριση των δύσκολων καταστάσεων μπορεί να βελτιώσει τις δεξιότητες αυτο-ρύθμισης του παιδιού και την ποιότητα των αλληλεπιδράσεων μεταξύ τους (Estrada & Pinsof, 1995). Η μελέτη τεκμηριώνει, επίσης, την προσέγγιση που θεωρεί ότι η εκπαίδευση των γονέων συνιστά ένα ουσιώδες συστατικό στη θεραπεία των παιδιών με ΔΕΠ-Υ (Olfson, Gameroff, Marcus & Jensen, 2003). Περιορισμοί

9 Μία από τις ελλείψεις της μελέτης αυτής είναι ότι ερευνά την εσωτερική διακύμανση εντός της ομάδας παιδιών με ΔΕΠ-Υ και των γονέων τους. Τα συμπεράσματα περιορίζονται, συνεπώς, από το μικρό αριθμό των συμμετεχόντων και την απουσία ομάδας ελέγχου, η οποία θα επέτρεπε τη σύγκριση με μη-κλινικές ομάδες παιδιών (για παράδειγμα, αδέλφια χωρίς διάγνωση ΔΕΠΥ ), ή με τα παιδιά που έχουν διαγνωστεί με διαταραχή συμπεριφοράς, αλλά δεν έχουν ΔΕΠ-Υ. Άλλος ένας περιορισμός είναι ότι τα περισσότερα από τα παιδιά που συμμετείχαν στη μελέτη είχαν διαγνωσθεί ότι έχουν το συνδυαστικό ή υπερκινητικό τύπο ΔΕΠ-Υ και, κατά συνέπεια, εξ ορισμού παρουσίαζαν υψηλά επίπεδα δραστηριοτήτων (με βάση τις κλίμακες ιδιοσυγκρασίας). Ως εκ τούτου, είναι δύσκολο να αποσαφηνιστεί εάν το αυταρχικό ελεγκτικό στυλ των γονέων προκλήθηκε από τα υψηλά επίπεδα δραστηριότητας του παιδιού, λόγω του «ταμπεραμέντου» του, ή από τη σοβαρότητα των υπερκινητικών συμπτωμάτων, λόγω της ΔΕΠ-Υ. Ωστόσο, έγινε μια προσπάθεια να αποφύγουμε τη συγκεκριμένη σύγχυση με τον να ελέγξουμε τις μεταβλητές μέσω της ιεραρχικής ανάλυσης παλινδρόμησης. Έτσι, για παράδειγμα, όσον αφορά την πρόβλεψη του αποφευκτικού τύπου δεσμού, η μόνη αλληλεπίδραση που διαπιστώθηκε στην ανάλυση παλινδρόμησης να έχει σημαντική συμβολή ήταν η αλληλεπίδραση μεταξύ των ελεγκτικών/περιοριστικών γονικών πρακτικών και της υπερδραστηριότητας που σχετίζεται με την ιδιοσυγκρασία. Δεν είναι, επομένως, η αλληλεπίδραση των ελεγκτικών/περιοριστικών γονικών πρακτικών με τη ΔΕΠ-Υ. Ένας επιπλέον περιορισμός προκύπτει από το μη-αντιπροσωπευτικό δείγμα των γονέων όσον αφορά την εκπαίδευση και την κοινωνικο-οικονομική τους κατάσταση. Οι περισσότεροι από τους γονείς δηλώσαν απόφοιτοι ανωτάτων ιδρυμάτων κατάσταση και των οποίων η οικονομική κατάσταση ήταν είτε καλή, είτε πολύ καλή. Ενδείκνυνται, επομένως, περαιτέρω μελέτες με μεγαλύτερο δείγμα και από πιο διαφοροποιημένα κοινωνικοοικονομικά στρώματα. Επίλογος Αυτή η μελέτη επικεντρώνεται στη συμβολή της ιδιοσυγκρασίας και του γονικού ύφους στην ποιότητα των πρότυπων δεσμού που αναπτύσσουν τα παιδιά που έχουν διαγνωστεί με διάφορους τύπους ΔΕΠ-Υ. Τα παιδιά με ΔΕΠ-Υ που έχουν το συνδυαστικό τύπο και τον τύπο με προεξάρχουσα την υπερκινητικότητα διαφέρουν σημαντικά από τα παιδιά με ΔΕΠ-Υ με υπερισχύουσα την διάσπαση προσοχής.

10 απρόσεκτοι. Τα παιδιά των πρώτων δύο τύπων ΔΕΠ-Υ παρουσίασαν υψηλότερα επίπεδα άγχους και αποφευκτικών προτύπων δεσμού, τα υψηλότερα επίπεδα συγκινησιακών αντιδράσεων και δραστηριοτήτων (που αξιολογήθηκαν με κλίμακες μέτρησης της ιδιοσυγκρασίας), και είχαν γονείς, οι οποίοι χρησιμοποιούσαν ένα πιο αυταρχικό και πιο ελεγκτικό/παρεμβατικό γονικό στυλ. Τα αποτελέσματα αυτής της μελέτης συνδέουν τις διαφορές στη διάγνωση των παιδιών (υποκατηγορίες ΔΕΠ-Υ), την ιδιοσυγκρασία τους, και τις πρακτικές (γονικό ύφος) των γονέων τους με την ανάπτυξη συγκεκριμένων τύπων δεσμού. Ο συνδυασμός γονικών πρακτικών που ωθούν σε ακραίες μορφές αυτονομίας και ένα παιδί με ΔΕΠ-Υ και υψηλά επίπεδα συγκινησιακών αντιδράσεων συνδέονται με αγχώδεις τύπους δεσμού. Αντίθετα, η περιορισμένη αυτονομία σε συνδυασμό με ένα υψηλό επίπεδο δραστηριότητας ήταν συνδεδεμένη με τον αποφευκτικό τύπο δεσμού. Τα ευρήματα αυτά υποστηρίζουν την υπόθεση της αναντιστοιχίας και της προσκόλλησης (δεσμού) μεταξύ γονέα και παιδιού. Έτσι, ενώ οι μη αυταρχικές γονικές πρακτικές ωθούν σε μία υπερβολική (χωρίς όρια και πλαισίωση) αυτονομία, μην επιτρέποντας στο παιδί να αποκτήσει δεξιότητες αυτο-ρύθμισης, κατά ένα τρόπο που αναπόφευκτα οδηγεί στην ανάπτυξη αγχωδών τύπων δεσμού. Αντίθετα, αυταρχικές και ελεγκτικές γονικές πρακτικές γονέων συνδέονται με την ανάπτυξη αποφευκτικών τύπων δεσμού. Βιβλιογραφία Ainsworth MDS, Blehar MC, Waters E, & Wall S (1978). Patterns of attachment: a psychologicalstudy of the strange situation. Erlbaum, Hillsdale, NJ. Barkley RA (1998) Attention-deficit hyperactivity disorder: a handbook for diagnosis and treatment. (2nd edn.) Guilford, New York. Belsky J (1999) Interactional and contextual determinants of attachment security. In: Cassidy, J. & Shaver, PR (Eds) Handbook of attachment: theory, research, and clinical applications. Guilford, New York (pp ). Biederman, J., Milberger, S., Faraone, SV, Kiely K & al (1995) Family-environment risk factors for attention-deficit hyperactivity disorder: a test of Rutter s indicators of adversity. Arch Gen Psychiatry 52: Bowlby, J. (1988) A secure base. Routledge, London.

11 Brennan, KA, Clark CL, & Shaver PR (1998) Self-report measurement of adult attachment an integrative overview. In: Simpson JA, Rholes WS (eds). Attachment theory and close relationships. Guilford Press, New York pp Buss, AH & Plomin R (1984) Temperament: early developing personality traits. Erlbaum, Hillsdale,NJ22. Cantwell, DP (1997) Attention deficit disorder: a review of the past 10 years. J Am Acad ChildAdolesc Psychiatry 35: Cassidy, J (1994) Emotional regulation: influences of attachment relationships. In: Fox NA (ed).the development of emotion regulation: biological and behavioral considerations. University of Chicago Press, Chicago pp Cassidy, J. & Kobak, RR (1988) Avoidance and its relation to other defensive processes. In: Belsky J, Nezworski T (eds). Clinical implication of attachment. Erlbaum, Hillsdale, NJ pp Clarke, L, Ungerer J, Chahoud K, Johnson S, & Stiefel I (2002) Attention deficit hyperactivity disorder is associated with attachment insecurity. Clin Child Psychol Psychiat 7: Cohen, D. & Dibble E (1974) Companion instruments for measuring children s competence and parental style. Arch Gen Psychiatry, 30: Conners, CK (1998) Rating scales in attention-deficit/hyperactivity disorder: use in assessmentand treatment monitoring. J Clin Psychiatry 59(Supplement 7): Estrada, AU. & Pinsof WM (1995) The effectiveness of family therapies for selected behavioural disorders of childhood. J Marital Fam Ther 21: Finzi R, Har-Even D, Weizman A, Tyano S, & Shnit D (1996) The adaptation of the attachment style questionnaire for latency-aged children. [Hebrew]. Psychology 5: Finzi R, Ram A, Har-Even D, Shnit D, & Weizman A (2001) Attachment styles in physically abused and neglected children. J Youth Adolesc 30: Fonagy, P. & Target M (2002) Early intervention and the development of selfregulation. Psychoan Inquiry 22: Fraley, RC & Spieker, SJ (2003) Are infant attachment patterns continuously or categorically distributed? A taxometric analysis of strange situation behavior. Dev Psychol 39: Gomez, R, Gomez, A, DeMello, L. & Tallent, R (2001) Perceived maternal control and support: effects on hostile biased social information processing and aggression among clinic-referred children with high aggression. J Child Psychol Psychiatry 42:

12 Greenberg, L.M. & Waldman ID (1993) Developmental normative data on the test of variables of attention (T.O.V.A.). J Child Psychol Psychiatry 34: Hazan, C. & Shaver P (1987) Romantic love conceptualized as an attachment process. J Pers Soc Psychol 52: Hechtman, L. (1996) Families of children with attention deficit hyperactivity disorder: a review. Can J Psychiatry 41: Hutchinson, E, Pearson D, Fitzgerald C, Bateman B, Gant C, Grundy J, Stevenson J, Warner J,Dean T, Matthews S, Arshad H. & Rowlandson P (2001) Can parents accurately perceive hyperactivity in their child? Child Care Health Dev 27: Johnson, BD, Franklin LC, Hall K. & Prieto LR (2000) Parent training through play: parent child interaction therapy with a hyperactive child. Family J 8: Johnston, C. (1996) Parent characteristics and parent child interactions in families of nonproblem children and ADHD children with higher and lower levels of oppositional defiant behavior.j Abnorm Child Psychol 24: Kaplan, BJ, Crawford SG, Fisher GC. & Dewey DM (1998) Family dysfunction is more strongly associated with ADHD than with general school problems. J Atten Disord 2: Keiley, MK (2002) Attachment and affect regulation: a framework for family treatment of conduct disorder. Fam Process 41: Lengua, LJ (2002) The contribution of emotionality and self-regulation to the understanding ofchildren s response to multiple risk. Child Dev 73: Lindahl, KM (1998) Family process variables and children s disruptive behavior problems. J Fam Psychol 12: Marsh, EJ. & Johnston C (1990) Determinants of parenting stress: illustrations from families of hyperactive children and families of physically abused children. J Clin Child Psychol 19: Mathiesen, KS. & Tambs K (1999) The EAS temperament questionnaire- factor structure, age trends, reliability, and stability in Norwegian sample. J Child Psychol Psychiatry 40: Melnick, SM. & Hinshaw SP (2000) Emotion regulation and parenting in AD/HD and comparisonboys: linkages with social behaviors and peer preference. J Abnorm Child Psychol 28: Mikulincer, M, Florian V. & Tolmacz R (1990) Attachment styles and fear of personal death: a casestudy of affect regulation. J Pers Soc Psychol 58:

13 Mikulincer, M. & Shaver PR (2003) The attachment behavioral system in adulthood: activation, psychodynamics, and interpersonal processes. In: Zanna MP (ed) Advances in experimental social psychology, vol. 35. Academic Press, San Diego, CA, pp Mikulincer, M, Shaver PR. & Pereg D (2003) Attachment theory and affect regulation: the dynamics, development, and cognitive consequences of attachment-related strategies. Motivation and Emotion 27: Olfson, M, Gameroff MJ, Marcus SC. & Jensen PS (2003) National trends in the treatment of attention deficit hyperactivity disorder. Am J Psychiatry 160: Randolph, DL, Brown, Smart TK. & Nelson W (1997) The personality research form as a discriminator of attachment styles. J Soc Behav Pers 12: Schatz, AM. & Ballantyne AO (2001) Trauner DA: sensitivity and specificity of a computerized testof attention in the diagnosis of Attention-Deficit/Hyperactivity Disorder. Assessment 8: Sheffield, MA, Silk JS, Steinberg, L, Sessa, FM et al (2002) Temperamental vulnerability and negative parenting as interacting predictors of child adjustment. J Marriage Fam 64: Schneider, Rosen K. & Rothbaum F (1993) Quality of parental caregiving and security of attachment. Dev Psychol 29: Thomas, JM & Guskin KA (2001) Disruptive behavior in young children: what does it mean? J Am Acad Child Adolesc Psychiatry 40: Vaughn, BE. & Bost KK (1999) Attachment and temperament: redundant,independent, or interactinginfluences on interpersonal adaptation and personality development? In: Cassidy J,Shaver PR (eds). Handbook of attachment: theory, research, and clinical applications. Guilford Press, New York pp White, JD (1999) Personality, temperament, and ADHD: a review of the literature. Pers Individ Dif 27:

ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ

ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ Ενισχύστε την Αυτοπεποίθηση των Παιδιών Βελτιώνοντας & Μαθαίνοντας τον Γονεϊκό Τύπο!!! ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ Κλεισθένους 12 (Στοά Κοββατζή) 1 ος όροφος Τηλ.: 2742029421 Κιν.: 6979985566

Διαβάστε περισσότερα

Προγράμματα ψυχοεκπαίδευσης σε γονείς παιδιών με ΔΕΠΥ

Προγράμματα ψυχοεκπαίδευσης σε γονείς παιδιών με ΔΕΠΥ Προγράμματα ψυχοεκπαίδευσης σε γονείς παιδιών με ΔΕΠΥ Τζίλα Ευθαλία Ειδικευόμενη παιδοψυχίατρος, MSc, Συστημική ψυχοθεραπεύτρια Δράμα 5 Απριλίου 2014 Το παιδί με ΔΕΠΥ ΕΠΙΤΕΛΙΚΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΑΠΟΔΟΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το όνειρο Ένα ζευγάρι περιμένει παιδί. Τότε αρχίζει να ονειρεύεται αυτό το παιδί. Κτίζει την εικόνα ενός παιδιού μέσα στο μυαλό του. Βάσει αυτής της εικόνας, κάνει

Διαβάστε περισσότερα

Αυτισμός καλής λειτουργικότητας: Δυο χρόνια εμπειρίας στο Τ.Ε.Ν.Ε. ΑΝΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΣΙΩΤΗ ΠΑΙΔΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ MD, Ph.D

Αυτισμός καλής λειτουργικότητας: Δυο χρόνια εμπειρίας στο Τ.Ε.Ν.Ε. ΑΝΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΣΙΩΤΗ ΠΑΙΔΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ MD, Ph.D Αυτισμός καλής λειτουργικότητας: Δυο χρόνια εμπειρίας στο Τ.Ε.Ν.Ε. ΑΝΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΣΙΩΤΗ ΠΑΙΔΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ MD, Ph.D ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ Χαρακτηριστικά Αυτισμού Καλής Λειτουργικότητας ( ομιλία, κινητικός συντονισμός,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΝ ΑΥΤΙΣΜΟ ΚΑΙ ΤΙΣ ΔΙΑΧΥΤΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Βάγια Α. Παπαγεωργίου Παιδοψυχίατρος

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΝ ΑΥΤΙΣΜΟ ΚΑΙ ΤΙΣ ΔΙΑΧΥΤΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Βάγια Α. Παπαγεωργίου Παιδοψυχίατρος «Ενδυνάμωση και υποστήριξη ομάδων οικογενειών ατόμων με αυτισμό» Υπουργείο Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων ΙΙ ΕΠΕΑΕΚ Ενέργεια 1.1.4 Εκπαίδευση Ατόμων με Ειδικές Ανάγκες Πράξη 1.1.4 α Φορέας Υλοποίησης:

Διαβάστε περισσότερα

«ΕΘΙΣΜΟΣ. ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ» Χρήση και Κατάχρηση Διαδικτύου σε παιδιά & εφήβους ΦΡΕΣΚΟΥ ΑΛΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΠΑΙΔΟΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ Μ.Ε.Υ.

«ΕΘΙΣΜΟΣ. ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ» Χρήση και Κατάχρηση Διαδικτύου σε παιδιά & εφήβους ΦΡΕΣΚΟΥ ΑΛΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΠΑΙΔΟΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ Μ.Ε.Υ. «ΕΘΙΣΜΟΣ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ» Χρήση και Κατάχρηση Διαδικτύου σε παιδιά & εφήβους ΦΡΕΣΚΟΥ ΑΛΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΠΑΙΔΟΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ Μ.Ε.Υ. Άρτεμις Τσίτσικα - Λέκτορας Εφηβικής Παιδιατρικής Επιστημονική

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΤΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΣΕ ΕΠΙΠΕΔΟ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ ΣΕ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΑΥΤΙΣΤΙΚΟΥ ΦΑΣΜΑΤΟΣ (ΔΑΦ)

ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΤΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΣΕ ΕΠΙΠΕΔΟ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ ΣΕ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΑΥΤΙΣΤΙΚΟΥ ΦΑΣΜΑΤΟΣ (ΔΑΦ) Κατερίνα Μάσχα Λέκτορας Αναπτυξιακής Ψυχολογίας Τμήμα Ψυχολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης kmascha@psy.soc.uoc.gr ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΤΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΣΕ ΕΠΙΠΕΔΟ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ ΣΕ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΑΥΤΙΣΤΙΚΟΥ ΦΑΣΜΑΤΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Γνωριμία με τις ψυχοσεξουαλικές. Εύη Κυράνα

Γνωριμία με τις ψυχοσεξουαλικές. Εύη Κυράνα Γνωριμία με τις ψυχοσεξουαλικές θεραπείες Εύη Κυράνα Από τον Φρόυντ στους PDE5i Ψυχαναλυτική προσέγγιση Αρχή 20 αιώνα 60 s Κεντρική ιδέα: εσωτερικές συγκρούσεις παιδικής ηλικίας Αιτία σεξουαλικών προβλημάτων:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Ο ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Ο ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ: ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Ο ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Σύνδεση θεωρίας συναισθηματικού δεσμού με τη συστημική και την αφήγηση

Σύνδεση θεωρίας συναισθηματικού δεσμού με τη συστημική και την αφήγηση ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΚΑΙ ΑΥΤΟΕΚΤΙΜΗΣΗ VIDEO Σύνδεση με θεωρία του συναισθηματικού δεσμού (ή συναισθηματικής προσκόλλησης ή πρόσδεσης) (attachment theory) John Bowlby (1907-1991) που σήμερα έχει ευρύτατη

Διαβάστε περισσότερα

«Δεσμός Προσκόλλησης», Εμπιστοσύνη και οι Επιδράσεις του στην Ανάπτυξη της Προσωπικότητας. Παπαλεοντίου-Λουκά Ελεονώρα Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου

«Δεσμός Προσκόλλησης», Εμπιστοσύνη και οι Επιδράσεις του στην Ανάπτυξη της Προσωπικότητας. Παπαλεοντίου-Λουκά Ελεονώρα Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου «Δεσμός Προσκόλλησης», Εμπιστοσύνη και οι Επιδράσεις του στην Ανάπτυξη της Προσωπικότητας Παπαλεοντίου-Λουκά Ελεονώρα Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου Περίληψη Η βιβλιογραφική αυτή έρευνα σκοπό έχει να διερευνήσει

Διαβάστε περισσότερα

Εκµάθηση προµαθηµατικών εννοιών για ΑµεΑ στο φάσµα του Αυτισµού µε το λογισµικό LT125-ThinkingMind

Εκµάθηση προµαθηµατικών εννοιών για ΑµεΑ στο φάσµα του Αυτισµού µε το λογισµικό LT125-ThinkingMind Εκµάθηση προµαθηµατικών εννοιών για ΑµεΑ στο φάσµα του Αυτισµού µε το λογισµικό LT125-ThinkingMind Λαδιάς Αναστάσιος, Σχολικός Σύµβουλος Πληροφορικής Β Αθήνας Μπέλλου Ιωάννα, Σχολικός Σύµβουλος Πληροφορικής

Διαβάστε περισσότερα

Ο συναισθηματικός δεσμός βρέφους με το πρόσωπο φροντίδας και οι συνέπειες αυτού στη μετέπειτα εξέλιξη των παιδιών

Ο συναισθηματικός δεσμός βρέφους με το πρόσωπο φροντίδας και οι συνέπειες αυτού στη μετέπειτα εξέλιξη των παιδιών Αναστασία-Σοφία ΑΛΕΞΙΑΔΟΥ Ο συναισθηματικός δεσμός βρέφους με το πρόσωπο φροντίδας και οι συνέπειες αυτού στη μετέπειτα εξέλιξη των παιδιών Η θεωρία του δεσμού είναι από τους πιο μελετημένους τομείς της

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση και κατάθλιψη. Γιάννης Θεοδωράκης Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας

Άσκηση και κατάθλιψη. Γιάννης Θεοδωράκης Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Άσκηση και κατάθλιψη. Γιάννης Θεοδωράκης Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Θέματα που θα αναπτυχθούν Άσκηση και κατάθλιψη Άσκηση και σχιζοφρένεια Άσκηση και αλκοόλ Εισαγωγή Για την αντιμετώπιση της κατάθλιψης και

Διαβάστε περισσότερα

Κουρκούτας, Η. ( ) Πολυσυστηµική προσέγγιση του παιδιού Τύποι εσµού και Προβληµατικές Συµπεριφορές: Μία προσέγγιση από την θεωρία επεξεργασίας πληροφοριών Κωνσταντίνος Καφέτσιος, Τµήµα Ψυχολογίας, Πανεπιστήµιο

Διαβάστε περισσότερα

BRAIN MATTERS INSTITUTE. Προγράμματα. Σεπτέμβριος - Δεκέμβριος 2015. Promoting Excellence in Mental Health through Learning

BRAIN MATTERS INSTITUTE. Προγράμματα. Σεπτέμβριος - Δεκέμβριος 2015. Promoting Excellence in Mental Health through Learning BRAIN MATTERS INSTITUTE Προγράμματα Σεπτέμβριος - Δεκέμβριος 2015 Στόχος του η Προώθηση της Ψυχικής Υγείας μέσα από την Μάθηση Promoting Excellence in Mental Health through Learning www.brainmattersinstitute.com

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ Στις ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών για την ειδικότητα των νηπιαγωγών των εκπαιδευτικών πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη έμφαση, ακριβώς λόγω του μεγάλου ανταγωνισμού και των υψηλών βαθμολογιών

Διαβάστε περισσότερα

Γεώργιος Ν.Λυράκος Μάθηµα Ψυχολογία της Υγείας Φυσικοθεραπεία ιάλεξη 8η 2014

Γεώργιος Ν.Λυράκος Μάθηµα Ψυχολογία της Υγείας Φυσικοθεραπεία ιάλεξη 8η 2014 Γεώργιος Ν.Λυράκος Μάθηµα Ψυχολογία της Υγείας Φυσικοθεραπεία ιάλεξη 8η 2014 Τις τελευταίες τρεις δεκαετίες ένας αριθµός εναλλακτικών µοντέλων για τον πόνο πέραν του ιατρικού ενσωµατώνουν ψυχολογικούς(αντίληψη,

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών

Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών Ορισμός μαθησιακών διαταραχών Η αδυναμία των μαθητών να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις ενός κανονικού σχολείου. Τα μαθησιακά προβλήματα ΔΕΝ οφείλονται

Διαβάστε περισσότερα

Παιδαγωγική Ψυχολογία Βιομηχανική Ψυχολογία

Παιδαγωγική Ψυχολογία Βιομηχανική Ψυχολογία ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΟΑΕΔ Παιδαγωγική Ψυχολογία Βιομηχανική Ψυχολογία ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΑΝΩΤΑΤΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΣ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ: Μαρμαρινός Ιωάννης

Διαβάστε περισσότερα

Παιδί: Απλά ζωηρό και απρόσεκτο ή παρουσιάζει Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής Υπερκινητικότητας;

Παιδί: Απλά ζωηρό και απρόσεκτο ή παρουσιάζει Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής Υπερκινητικότητας; Παιδί: Απλά ζωηρό και απρόσεκτο ή παρουσιάζει Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής Υπερκινητικότητας; Η Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής- Υπερκινητικότητας ή ΔΕΠΥ όπως είναι γνωστή από τα ακρωνύμια, αποτελεί

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΤΟΓΥΜΝΑΣΙΟΣΤΟΛΥΚΕΙΟ: ΝΕΕΣΑΞΙΕΣ, ΑΛΛΙΩΤΙΚΑΚΙΝΗΤΡΑ

ΑΠΟΤΟΓΥΜΝΑΣΙΟΣΤΟΛΥΚΕΙΟ: ΝΕΕΣΑΞΙΕΣ, ΑΛΛΙΩΤΙΚΑΚΙΝΗΤΡΑ ΑΠΟΤΟΓΥΜΝΑΣΙΟΣΤΟΛΥΚΕΙΟ: ΝΕΕΣΑΞΙΕΣ, ΑΛΛΙΩΤΙΚΑΚΙΝΗΤΡΑ Ευθύμιος Αγγελάκης, Ph.D. Υπεύθυνος Νευροψυχολογικού Εργαστηρίου ΝευροχειρουργικήςΚλινικήςΠαν/μίουΑθηνών, ΠΓΝΑ«Ο Ευαγγελισμός» Αλλαγήαξιώνκαικινήτρων

Διαβάστε περισσότερα

Ε.202-2: ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

Ε.202-2: ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΚΩΔΙΚΟΣ: Ε.202-2 ΕΝΤΥΠΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΕΝΤΥΠΟ: ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΕΚΔΟΤΗΣ: ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΣΥΝΤΑΞΗΣ ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟΥ Ε.202-2: ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ A ΜΕΡΟΣ 1. ΓΕΝΙΚΑ ΚΩΔΙΚΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Υ ΕΞΑΜΗΝΟ: Γ ΜΑΘΗΜΑ:

Διαβάστε περισσότερα

Αγωγή και προαγωγή της υγείας στην παιδική και εφηβική ηλικία.

Αγωγή και προαγωγή της υγείας στην παιδική και εφηβική ηλικία. Αγωγή και προαγωγή της υγείας στην παιδική και εφηβική ηλικία. Α. Ξεκαλάκη Παιδίατρος Δ/νση Κοινωνικής και Αναπτυξιακής Παιδιατρικής Ινστιτούτο Υγείας του Παιδιού Προαγωγή της υγείας Αρχικός ορισμός: Οι

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους Εφηβεία και Πρότυπα Τι σημαίνει εφηβεία; Η εφηβεία είναι η περίοδος της ζωής του ανθρώπου που αρχίζει με το τέλος της παιδικής ηλικίας και οδηγεί στην ενηλικίωση. Είναι μια εξελικτική φάση που κατά τη

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΚΑΠΝΙΣΤΙΚΕΣ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ ΓΟΝΕΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΡΡΟΗ ΤΟΥΣ ΣΤΗΝ ΕΝΑΡΞΗ ΤΟΥ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ ΣΤΟΥΣ ΕΦΗΒΟΥΣ Ονοματεπώνυμο Φοιτήτριας: Χριστοφόρου Έλενα

Διαβάστε περισσότερα

Βάγια Α. Παπαγεωργίου, Σοφία Μαυροπούλου ΠΡΟΣ ΤΟΥΣ ΓΟΝΕΙΣ, ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΓΟΝΕΙΣ

Βάγια Α. Παπαγεωργίου, Σοφία Μαυροπούλου ΠΡΟΣ ΤΟΥΣ ΓΟΝΕΙΣ, ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΓΟΝΕΙΣ Βάγια Α. Παπαγεωργίου, Σοφία Μαυροπούλου ΠΡΟΣ ΤΟΥΣ ΓΟΝΕΙΣ, ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΓΟΝΕΙΣ Πρόλογος Η ενεργός συμμετοχή των γονέων στη διαγνωστική και θεραπευτική διαδικασία των παιδιών με διαφορετικές αναπτυξιακές διαταραχές

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΕΝΟΣ ΠΑΡΕΜΒΑΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ TAEKWONDO ΣΤΙΣ ΚΙΝΗΤΙΚΕΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΠΑΙΔΙΩ Ν ΜΕ ΔΕΠ-Υ

Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΕΝΟΣ ΠΑΡΕΜΒΑΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ TAEKWONDO ΣΤΙΣ ΚΙΝΗΤΙΚΕΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΠΑΙΔΙΩ Ν ΜΕ ΔΕΠ-Υ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙO ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΡΟΣΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΕΝΟΣ ΠΑΡΕΜΒΑΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ TAEKWONDO ΣΤΙΣ ΚΙΝΗΤΙΚΕΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

ιαχρονική παρακολούθηση της υγείας των Ελληνοπαίδων από τη γέννηση ως τα 18 χρόνια Χρύσα Μπακούλα Καθηγήτρια Παιδιατρικής Πανεπιστηµίου Αθηνών

ιαχρονική παρακολούθηση της υγείας των Ελληνοπαίδων από τη γέννηση ως τα 18 χρόνια Χρύσα Μπακούλα Καθηγήτρια Παιδιατρικής Πανεπιστηµίου Αθηνών ιαχρονική παρακολούθηση της υγείας των Ελληνοπαίδων από τη γέννηση ως τα 18 χρόνια Χρύσα Μπακούλα Καθηγήτρια Παιδιατρικής Πανεπιστηµίου Αθηνών Η εκκίνηση... Α Πανελλήνια Περιγεννητική Έρευνα όλοι ανεξαιρέτως

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΣΧΕΔΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΦΟΙΤΗΣΗ ΤΟΥΣ. ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΜΙΑΣ ΕΜΠΕΙΡΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

ΤΑ ΣΧΕΔΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΦΟΙΤΗΣΗ ΤΟΥΣ. ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΜΙΑΣ ΕΜΠΕΙΡΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Ελληνικό Στατιστικό Ινστιτούτο Πρακτικά 18 ου Πανελληνίου Συνεδρίου Στατιστικής (2005) σελ.49-54 ΤΑ ΣΧΕΔΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΦΟΙΤΗΣΗ ΤΟΥΣ. ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΜΙΑΣ ΕΜΠΕΙΡΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Γιατί πρωτοκάνουν σεξ οι έφηβοι

Γιατί πρωτοκάνουν σεξ οι έφηβοι Γιατί πρωτοκάνουν σεξ οι έφηβοι Αλέξανδρος Ζησόπουλος Ουρολόγος ΕΦΗΒΕΙΑ Η εξελικτική διεργασία στη ζωή του ανθρώπου που αρχίζει ''βιολογικά'' µε τις µεταβολές της φυσιολογίας της ήβης και τελειώνει ''ψυχολογικά''

Διαβάστε περισσότερα

Έφηβος και Διαδίκτυο Ο Ρόλος του Γονέα

Έφηβος και Διαδίκτυο Ο Ρόλος του Γονέα Έφηβος και Διαδίκτυο Ο Ρόλος του Γονέα 22 Μαρτίου 2014 Ανδρέας Ευαγόρου Ψυχολόγος Εφηβεία Ψυχική και σωματική ανάπτυξη Πέρασμα από την παιδική στην ενήλικη ζωή Ενδοψυχικές αναδομήσεις Ανάγκη αυτονομίας

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός γονέων Διαταραχή Ελλειμματικής προσοχής με ή χωρίς υπερκινητικότητα (ΔΕΠ/Υ)

Οδηγός γονέων Διαταραχή Ελλειμματικής προσοχής με ή χωρίς υπερκινητικότητα (ΔΕΠ/Υ) Οδηγός γονέων Διαταραχή Ελλειμματικής προσοχής με ή χωρίς υπερκινητικότητα (ΔΕΠ/Υ) ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΔΕΠΥ; Αποτελεί μια ομάδα διαταραχών όπου τα συμπτώματα εμφανίζονται πριν από την ηλικία των 12 ετών. Τα κυριότερα

Διαβάστε περισσότερα

σκοπός Νευροαναπτυξιακές διαταραχές της σχολικής ηλικίας

σκοπός Νευροαναπτυξιακές διαταραχές της σχολικής ηλικίας ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ Τμήμα Επιστήμης Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού Β έτος σκοπός Να γνωρίσετε τις μορφές των νευροαναπτυξιακών διαταραχών των μαθητών που συναντάμε πιο συχνά στο σχολικό περιβάλλον,

Διαβάστε περισσότερα

Ρυθµιστικοί παράγοντες (moderators) της αποτελεσµατικότητας της επαφής

Ρυθµιστικοί παράγοντες (moderators) της αποτελεσµατικότητας της επαφής 64 Αναθεωρηµένη υπόθεση της επαφής: Όσο κι αν εκ πρώτης όψεως οι παραπάνω απόψεις για τις συνθήκες που οδηγούν σε γενίκευση των θετικών αποτελεσµάτων της επαφής φαίνονται µη συµβατές µεταξύ τους, η πρόταση

Διαβάστε περισσότερα

Περιγραφή ατοµικής περίπτωσης µεσήλικης γυναίκας µε Aποφευκτική ιαταραχή Προσωπικότητας και Αγοραφοβία 12ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ψυχολογικής Έρευνας 14 17 Μαϊου 2009, Βόλος, Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας Χ. Βαρβέρη-Γ.

Διαβάστε περισσότερα

-,,.. Fosnot. Tobbins Tippins -, -.,, -,., -., -,, -,.

-,,.. Fosnot. Tobbins Tippins -, -.,, -,., -., -,, -,. παιδαγωγικά ρεύµατα στο Αιγαίο Προσκήνιο 77 : patrhenis@keda.gr -,,.. Fosnot. Tobbins Tippins -, -.,, -,., -., -,, -,. Abstract Constructivism constitutes a broad theoretical-cognitive movement encompassing

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΕΣ ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗΣ ΒΙΑΣ ΑΠΟ ΤΑ ΜΜΕ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ

ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΕΣ ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗΣ ΒΙΑΣ ΑΠΟ ΤΑ ΜΜΕ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΕΣ ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗΣ ΒΙΑΣ ΑΠΟ ΤΑ ΜΜΕ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ Ε Λ Ε Ν Η Κ Α Ρ Α Υ Ι Α Ν Ν Η, P S Y. D. Ε Γ Γ Ε Γ Ρ Α Μ Μ Ε Ν Η Κ Λ Ι Ν Ι Κ Η Ψ Υ Χ Ο Λ Ο Γ Ο Σ Λ Ε Ι Τ Ο Υ Ρ Γ Ο Σ Κ Λ Ι Ν Ι Κ Η Σ Α

Διαβάστε περισσότερα

National tools Country : Greece

National tools Country : Greece National tools Country : Greece Name of tool or initiative Source Short description Link Αγωγή Υγείας. Διατροφή. Διατροφικές Συνήθειες για μαθητές ηλικίας 6-8 ετών. -Εγχειρίδιο Εκπαιδευτικού -Τετράδιο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή εργασία ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΚΑΚΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΣΤΗ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΜΕ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ ΤΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ Έλλη Φωτίου 2010364426 Επιβλέπουσα

Διαβάστε περισσότερα

Γονεϊκές αντιλήψεις για τη δομή της παιδικής προσωπικότητας σε Ελλάδα και Κύπρο

Γονεϊκές αντιλήψεις για τη δομή της παιδικής προσωπικότητας σε Ελλάδα και Κύπρο Γονεϊκές αντιλήψεις για τη δομή της παιδικής προσωπικότητας σε Ελλάδα και Κύπρο Βασίλης Παυλόπουλος Τομέας Ψυχολογίας, Πανεπιστήμιο Αθηνών Ανακοίνωση στο 7 ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ψυχολογικής Έρευνας, Λευκωσία,

Διαβάστε περισσότερα

Λεωνίδου Τόνια, εκπαιδευτικός ειδικής αγωγής 3 ο Ειδικό σχολείο Ευόσμου

Λεωνίδου Τόνια, εκπαιδευτικός ειδικής αγωγής 3 ο Ειδικό σχολείο Ευόσμου Λεωνίδου Τόνια, εκπαιδευτικός ειδικής αγωγής 3 ο Ειδικό σχολείο Ευόσμου 80% των ατόμων με ADHD έχουν και δεύτερη διαταραχή και 60% αυτών έχουν δύο ή περισσότερες Σύμφωνα με το DSM-IV-TR: Στο 50 % των ατόμων

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΕΙΣ. Διάσπαση προσοχής-υπερκινητικότητα: Χαρακτηριστικά, αίτια, διάγνωση & αντιμετώπιση

ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΕΙΣ. Διάσπαση προσοχής-υπερκινητικότητα: Χαρακτηριστικά, αίτια, διάγνωση & αντιμετώπιση ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΕΙΣ Διάσπαση προσοχής-υπερκινητικότητα: Χαρακτηριστικά, αίτια, διάγνωση & αντιμετώπιση Τσακουμής Γεώργιος Π Ε Ρ Ι Λ Η Ψ Η Τσακουμής Γεώργιος Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης, Τμήμα Επιστήμης Φυσικής

Διαβάστε περισσότερα

Σχολικό πλαίσιο Οικογένεια με αυτιστικό παιδί Δώρα Παπαγεωργίου Κλινική Ψυχολόγος

Σχολικό πλαίσιο Οικογένεια με αυτιστικό παιδί Δώρα Παπαγεωργίου Κλινική Ψυχολόγος Σχολικό πλαίσιο Οικογένεια με αυτιστικό παιδί Δώρα Παπαγεωργίου Κλινική Ψυχολόγος Η απώλεια του «ονειρεμένου παιδιού» Οι γονείς βιώνουν μιαν απώλεια. Βιώνουν την απώλεια του παιδιού που έκτισαν μέσα στο

Διαβάστε περισσότερα

Διαφορική Διάγνωση Παιδιών με Μαθησιακές Διαταραχές

Διαφορική Διάγνωση Παιδιών με Μαθησιακές Διαταραχές Διαφορική Διάγνωση Παιδιών με Μαθησιακές Διαταραχές Τιμόθεος Κ. Παπαδόπουλος Τμήμα Ψυχολογίας, Πανεπιστήμιο Κύπρου Εισαγωγή Τα παιδιά που αποτυγχάνουν στο σχολείο, παρά το γεγονός ότι έχουν τυπική νοημοσύνη,

Διαβάστε περισσότερα

Μία νέα προσέγγιση µελέτης του εργασιακού στρες και εφαρµογή της σε κέντρο τηλεφωνικής εξυπηρέτησης πελατών

Μία νέα προσέγγιση µελέτης του εργασιακού στρες και εφαρµογή της σε κέντρο τηλεφωνικής εξυπηρέτησης πελατών Μία νέα προσέγγιση µελέτης του εργασιακού στρες και εφαρµογή της σε κέντρο τηλεφωνικής εξυπηρέτησης πελατών Σ. ΠΑΠΑ ΟΠΟΥΛΟΣ (1), Ν. ΜΑΡΜΑΡΑΣ (2) (1) (2) ΕΡΓΟΝΟΜΙΑ ΕΠΕ, Ελ. Βενιζέλου 63-71, 142 31 Νέα Ιωνία,

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΕΙΟ ΑΥΤΙΣΜΟΥ: ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΓΟΝΕΩΝ ΚΑΙ ΕΙΔΙΚΩΝ

ΙΑΤΡΕΙΟ ΑΥΤΙΣΜΟΥ: ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΓΟΝΕΩΝ ΚΑΙ ΕΙΔΙΚΩΝ ΙΑΤΡΕΙΟ ΑΥΤΙΣΜΟΥ: ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΓΟΝΕΩΝ ΚΑΙ ΕΙΔΙΚΩΝ ΒΟΓΙΝΔΡΟΥΚΑΣ ΓΙΑΝΝΗΣ ΛΟΓΟΠΕΔΙΚΟΣ ΙΑΤΡΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΒΟΡΕΙΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΤΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΥΤΙΣΜΟ?

Διαβάστε περισσότερα

της Συμπεριφοράς Καθηγητής. Τμήμα Ψυχολογίας του Αριστοτελείου Συμπεριφοράς Καθηγητής στο Τμήμα Ψυχολογίας του ΑΠΘ. Έχει μεταπτυχιακούς

της Συμπεριφοράς Καθηγητής. Τμήμα Ψυχολογίας του Αριστοτελείου Συμπεριφοράς Καθηγητής στο Τμήμα Ψυχολογίας του ΑΠΘ. Έχει μεταπτυχιακούς ONOMA: Kιοσέογλου Γρηγόριος, ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΗ ΘΕΣΗ: Καθηγητής στη Στατιστική Εφαρμοσμένη στις Επιστήμες της Συμπεριφοράς Καθηγητής. Τμήμα Ψυχολογίας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Σύντομο Βιογραφικό:

Διαβάστε περισσότερα

ΑΙΘΟΥΣΑ 4. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 Θετικές σχέσεις: θεωρία και πράξη

ΑΙΘΟΥΣΑ 4. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 Θετικές σχέσεις: θεωρία και πράξη TETARTH 15 ΜΑΪΟΥ 2013 14.00-15.00 ΠΡΟΣΕΛΕΥΣΗ ΣΥΝΕΔΡΩΝ-ΕΓΓΡΑΦΕΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ, ΝΕΑ ΧΗΛΗ ΚΑΡΑΘΕΟΔΩΡΗ ΑΜΦΙΘΕΑΤΡΟ ΑΙΘΟΥΣΑ 9 ΑΙΘΟΥΣΑ 10 ΑΙΘΟΥΣΑ ΣΥΝΕΛΕΥΣΕΩΝ 15.00-17.00 ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 1 Σκέφτομαι & Πράττω

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ 23 (3), 2012 221. Ψυχιατρική 2012, 23:221 230

ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ 23 (3), 2012 221. Ψυχιατρική 2012, 23:221 230 ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ 23 (3), 2012 221 Ερευνητική εργασία Research article Λ. Κωνσταντινίδης, 1 Π. Γκόγκα, 2 Γ. Σίμος, 3 Β. Μαυρέας 1 1 Ιατρική Σχολή, Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων, Ιωάννινα, 2 Εταιρεία Ψυχικής Υγείας και

Διαβάστε περισσότερα

Ένα οµαδικό πρόγραµµα παρέµβασης για τη διαχείριση του στρες σε µετεφηβικό-φοιτητικό πληθυσµό

Ένα οµαδικό πρόγραµµα παρέµβασης για τη διαχείριση του στρες σε µετεφηβικό-φοιτητικό πληθυσµό Ευάγγελος Χ. Καραδήµας & Αναστασία Καλαντζή-Αζίζι Τοµέας Ψυχολογίας, Πανεπιστήµιο Αθηνών Ένα οµαδικό παρέµβασης για τη διαχείριση του στρες σε µετεφηβικό-φοιτητικό πληθυσµό Παρουσίαση στη ιηµερίδα του

Διαβάστε περισσότερα

Γονείς και Έφηβοι Λίγο Πριν τις Πανελλαδικές: Τρόποι Αποδοτικής Μελέτης και Διαχείρισης του Άγχους Τι είναι το Άγχος και τι το Προκαλεί;

Γονείς και Έφηβοι Λίγο Πριν τις Πανελλαδικές: Τρόποι Αποδοτικής Μελέτης και Διαχείρισης του Άγχους Τι είναι το Άγχος και τι το Προκαλεί; Γονείς και Έφηβοι Λίγο Πριν τις Πανελλαδικές: Τρόποι Αποδοτικής Μελέτης και Διαχείρισης του Άγχους Τι είναι το Άγχος και τι το Προκαλεί; Τι είναι το άγχος; Άγχος είναι ο τρόπος με τον οποίο αντιδρά το

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΦΩΤΕΙΝΗΣ ΜΠΟΝΩΤΗ

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΦΩΤΕΙΝΗΣ ΜΠΟΝΩΤΗ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΦΩΤΕΙΝΗΣ ΜΠΟΝΩΤΗ Ακαδημαϊκή Θέση Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Αναπτυξιακής Ψυχολογίας, Παιδαγωγικό Τμήμα Προσχολικής Εκπαίδευσης, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας. email: fbonoti@uth.gr Εκπαίδευση

Διαβάστε περισσότερα

19/11/2007. Ορισμοί. Υπερπροπόνηση & Κάψιμο. Πως φτάνουν στο κάψιμο; Μοντέλο καψίματος αθλητών και αθλητριών (Silva 1990) Στυλιανή «Ανή» Χρόνη, Ph.D.

19/11/2007. Ορισμοί. Υπερπροπόνηση & Κάψιμο. Πως φτάνουν στο κάψιμο; Μοντέλο καψίματος αθλητών και αθλητριών (Silva 1990) Στυλιανή «Ανή» Χρόνη, Ph.D. Υπερπροπόνηση & Κάψιμο Στυλιανή «Ανή» Χρόνη, Ph.D. Λέκτορας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, ΤΕΦΑΑ 2007-2008 Ορισμοί Υπερπροπόνηση: (overtraining) Μη φυσιολογική επιβάρυνση (σε διάρκεια ή ένταση) του προγράμματος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ ΠΑΡΑΒΑΤΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ. ΕΙΣΗΓΗΤΡΙΑ Δρ. ΒΑΒΕΤΣΗ ΣΟΦΙΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ Δρ. ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗΣ

ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ ΠΑΡΑΒΑΤΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ. ΕΙΣΗΓΗΤΡΙΑ Δρ. ΒΑΒΕΤΣΗ ΣΟΦΙΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ Δρ. ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗΣ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ ΠΑΡΑΒΑΤΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΕΙΣΗΓΗΤΡΙΑ Δρ. ΒΑΒΕΤΣΗ ΣΟΦΙΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ Δρ. ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗΣ Οι μορφές της συμπεριφοράς οι οποίες ενοχλούν τα ίδια τα παιδιά ή το περιβάλλον τους

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές συμπεριφοράς στην Άνοια

Διαταραχές συμπεριφοράς στην Άνοια Διαταραχές συμπεριφοράς στην Άνοια Κώστας Νικολάου ψυχίατρος Παρουσίαση βασισμένη στο: BPSD Educational Pack, International Psychogeriatric Association (IPA) 2002 Τα Συμπεριφορικά και Ψυχολογικά συμπτώματα

Διαβάστε περισσότερα

Αρετή Ευθυμίου. Υπεύθυνη Κέντρων Ημέρας Εταιρεία Νόσου Alzheimer & Συναφών Διαταραχών Αθηνών

Αρετή Ευθυμίου. Υπεύθυνη Κέντρων Ημέρας Εταιρεία Νόσου Alzheimer & Συναφών Διαταραχών Αθηνών Αρετή Ευθυμίου Υπεύθυνη Κέντρων Ημέρας Εταιρεία Νόσου Alzheimer & Συναφών Διαταραχών Αθηνών Ποιος είναι ο Φροντιστής Σύμφωνα με τον ορισμό που δίνει το δίκτυο EUROCARERS (www.eurocarers.org), φροντιστής

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής στην Εφηβεία

Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής στην Εφηβεία Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής στην Εφηβεία Β. Α. Παπαγεωργίου MD, Med, Δρ. Α.Π.Θ. Παιδοψυχίατρος - TEACCH Consultant τ. Επίκουρος Καθηγήτρια Παιδοψυχιατρικής Οι Δ.Π.Τ. Δεν είναι απλώς αποκλίνουσες διατροφικές

Διαβάστε περισσότερα

Tony Attwood. Κατάλληλα Εκπαιδευτικά Πλαίσια για Παιδιά με Σύνδρομο Asperger

Tony Attwood. Κατάλληλα Εκπαιδευτικά Πλαίσια για Παιδιά με Σύνδρομο Asperger Tony Attwood Κατάλληλα Εκπαιδευτικά Πλαίσια για Παιδιά με Σύνδρομο Asperger Το παιδί με σύνδρομο Asperger δεν παρουσιάζει το ίδιο προφίλ συμπεριφοράς και μαθησιακών ικανοτήτων με το παιδί που εμφανίζει

Διαβάστε περισσότερα

Αποσπάσµατα από την οµιλία στο ηµοτικό Σχολείο Γουβών, 15 Νοεµβρίου 2014, µε τίτλο: ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΣ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

Αποσπάσµατα από την οµιλία στο ηµοτικό Σχολείο Γουβών, 15 Νοεµβρίου 2014, µε τίτλο: ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΣ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Αποσπάσµατα από την οµιλία στο ηµοτικό Σχολείο Γουβών, 15 Νοεµβρίου 2014, µε τίτλο: ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΣ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Οι όροι «εκφοβισµός» (bullying) και «θυµατοποίηση» (victimization)

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΑΡΑΧΗ ΕΛΛΕΙΜΑΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΟΧΗΣ ΥΠΕΡΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑ (ΔΕΠ-Υ) ΟΡΙΣΜΟΣ- ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΑ ΚΡΙΤΗΡΙΑ - Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΕΛΕΝΗ ΒΟΚΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΟΣ ΚΕ. Δ. Δ. Υ. ΧΑΝΙΩΝ ΟΡΙΣΜΟΣ Η Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής

Διαβάστε περισσότερα

Πιστοποιημένες εξ αποστάσεως εκπαιδεύσεις από την Βρετανική Ένωση Ψυχολόγων

Πιστοποιημένες εξ αποστάσεως εκπαιδεύσεις από την Βρετανική Ένωση Ψυχολόγων Πιστοποιημένες εξ αποστάσεως εκπαιδεύσεις από την Βρετανική Ένωση Ψυχολόγων Εισαγωγή στην Κλινική Νευροψυχολογία της Μείζωνος Κατάθλιψης & της Σχιζοφρένειας (ONLINE CLINICAL SEMINAR) Εισηγητής: Δρ. Αλεξάνδρα

Διαβάστε περισσότερα

ANTIKOIΝΩΝΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΣΤΟΥΣ ΕΦΗΒΟΥΣ KAI TΡΟΠΟΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΗΣ ΑΝΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΣΙΩΤΗ

ANTIKOIΝΩΝΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΣΤΟΥΣ ΕΦΗΒΟΥΣ KAI TΡΟΠΟΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΗΣ ΑΝΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΣΙΩΤΗ ANTIKOIΝΩΝΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΣΤΟΥΣ ΕΦΗΒΟΥΣ KAI TΡΟΠΟΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΗΣ ΑΝΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΣΙΩΤΗ ΔΙΑΤΑΡΑΧΗ ΔΙΑΓΩΓΗΣ ΟΡΙΣΜΟΣ: Σύμφωνα με το Διαγνωστικό και στατιστικό εγχειρίδιο για τις ψυχικές νόσους DSM-IV,το κύριο

Διαβάστε περισσότερα

Γνωστικές δοµές και συναίσθηµα Ειδικές Πηγές: Το φαινόµενο πολυπλοκότητας ακρότητας (Linville, 1982)

Γνωστικές δοµές και συναίσθηµα Ειδικές Πηγές: Το φαινόµενο πολυπλοκότητας ακρότητας (Linville, 1982) 91 στόχους µας και εποµένως δεν µας προκαλείται διέγερση και ούτε έντονο συναίσθηµα («σε συµπαθώ, αλλά δεν είµαι ερωτευµένος µαζί σου»). Τέλος, υπάρχει και η περίπτωση του «µαζί δεν κάνουµε και χώρια δεν

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΠΥ. Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής - Υπερκινητικότητας. Ανίχνευση, αξιολόγηση, αντιμετώπιση

ΔΕΠΥ. Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής - Υπερκινητικότητας. Ανίχνευση, αξιολόγηση, αντιμετώπιση ΔΕΠΥ Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής - Υπερκινητικότητας Ανίχνευση, αξιολόγηση, αντιμετώπιση ΤΕΡΨΗ ΚΟΡΠΑ ΠΑΙΔΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΔΕΠΥ ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΔΕΠΥ; Η Διαταραχή Ελλειμματικής

Διαβάστε περισσότερα

Εργασιακό στρες και Σύνδρομο Επαγγελματικής Εξουθένωσης λειτουργών υγείας Κωνσταντινος Ν Φουντουλάκης

Εργασιακό στρες και Σύνδρομο Επαγγελματικής Εξουθένωσης λειτουργών υγείας Κωνσταντινος Ν Φουντουλάκης Εργασιακό στρες και Σύνδρομο Επαγγελματικής Εξουθένωσης λειτουργών υγείας Κωνσταντινος Ν Φουντουλάκης Επικουρος Καθηγητής Ψυχιατρικής Γ Παν Ψυχιατρική Κλινική ΠΓΝ ΑΧΕΠΑ Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι φόβος και τι φοβια;

Τι είναι φόβος και τι φοβια; ΦΟΒΟΙ - ΦΟΒΙΕΣ Τι είναι φόβος και τι φοβια; Φόβος: η δυσάρεστη συναισθηματική κατάσταση που δημιουργείται απέναντι σε πραγματικό κίνδυνο, ή απειλή. Φοβία: ο επίμονος φόβος που παγιδεύει το άτομο περιορίζοντας

Διαβάστε περισσότερα

Πυξιδίσματα: Ένα καινοτόμο πρόγραμμα πρόληψης και αγωγής υγείας για τους βρεφονηπιακούς και παιδικούς σταθμούς

Πυξιδίσματα: Ένα καινοτόμο πρόγραμμα πρόληψης και αγωγής υγείας για τους βρεφονηπιακούς και παιδικούς σταθμούς Πυξιδίσματα: Ένα καινοτόμο πρόγραμμα πρόληψης και αγωγής υγείας για τους βρεφονηπιακούς και παιδικούς σταθμούς των Α.Πορτσέλη, Μ. Κυριακίδου Η παρούσα εισήγηση αφορά στην παρουσίαση ενός καινοτόμου προγράμματος

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Εξειδίκευσης στην Ειδική Αγωγή

Πρόγραμμα Εξειδίκευσης στην Ειδική Αγωγή ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΜΕΛΕΤΗΣ ΨΥΧΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Χαρ. Τρικούπη 24, Αθήνα Τηλ: 210 3626445 www.kemepse.com e-mail: special.education.program.2013@gmail.com

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ. Ονοματεπώνυμο: Ευαγγελία Π. Γαλανάκη Βαθμίδα: Καθηγήτρια Γνωστικό αντικείμενο: Εξελικτική Ψυχολογία

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ. Ονοματεπώνυμο: Ευαγγελία Π. Γαλανάκη Βαθμίδα: Καθηγήτρια Γνωστικό αντικείμενο: Εξελικτική Ψυχολογία ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ Ονοματεπώνυμο: Ευαγγελία Π. Γαλανάκη Βαθμίδα: Καθηγήτρια Γνωστικό αντικείμενο: Εξελικτική Ψυχολογία Διεύθυνση: Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης Σχολή Επιστημών Αγωγής Εθνικό

Διαβάστε περισσότερα

Αυτισμός & Εκπαίδευση. Βάγια Α. Παπαγεωργίου Ιατροπαιδαγωγικό Κέντρο Β. Ελλάδας Ψ.Ν.Θ.

Αυτισμός & Εκπαίδευση. Βάγια Α. Παπαγεωργίου Ιατροπαιδαγωγικό Κέντρο Β. Ελλάδας Ψ.Ν.Θ. Αυτισμός & Εκπαίδευση Βάγια Α. Παπαγεωργίου Ιατροπαιδαγωγικό Κέντρο Β. Ελλάδας Ψ.Ν.Θ. Τι είναι ο αυτισμός; Κύριος εκπρόσωπος των διάχυτων διαταραχών της ανάπτυξης, που διαρκούν ολόκληρη τη ζωή (DSM-IV,

Διαβάστε περισσότερα

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Κάθε παιδί έχει το δικαίωμα να ζει και να μεγαλώνει σ ένα υγιές περιβάλλον, το οποίο θα διασφαλίζει και θα προάγει την σωματική και ψυχική

Διαβάστε περισσότερα

Αίτια - Διάγνωση Μαθησιακές Δυσκολίες

Αίτια - Διάγνωση Μαθησιακές Δυσκολίες Βασίλειος Κωτούλας Σχολικός Σύμβουλος 2ης Εκπ. Περ. ΠΕ Καρδίτσας vaskotoulas@sch.gr http://dipe.kar.sch.gr/grss Αίτια - Διάγνωση Μαθησιακές Δυσκολίες Δομή Εισήγησης Ορισμός - Χαρακτηριστικά Βασικές παραδοχές

Διαβάστε περισσότερα

Κλινικό Φροντιστήριο «Εφαρμόζοντας τις Κατευθυντήριες Οδηγίες για την Αρτηριακή Υπέρταση στο Σχεδιασμό της Νοσηλευτικής Φροντίδας»

Κλινικό Φροντιστήριο «Εφαρμόζοντας τις Κατευθυντήριες Οδηγίες για την Αρτηριακή Υπέρταση στο Σχεδιασμό της Νοσηλευτικής Φροντίδας» Κλινικό Φροντιστήριο «Εφαρμόζοντας τις Κατευθυντήριες Οδηγίες για την Αρτηριακή Υπέρταση στο Σχεδιασμό της Νοσηλευτικής Φροντίδας» Παρουσίαση Κλινικής Περίπτωσης : Χατζοπούλου Μ., Νοσηλεύτρια ΠΕ, MSc,

Διαβάστε περισσότερα

Λέξεις κλειδιά: Προβλήματα συμπεριφοράς. Προσχολική και σχολική ηλικία. Μέσα ανίχνευσης της αποκλίνουσας συμπεριφοράς.

Λέξεις κλειδιά: Προβλήματα συμπεριφοράς. Προσχολική και σχολική ηλικία. Μέσα ανίχνευσης της αποκλίνουσας συμπεριφοράς. ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΤΩΝ ΜΕΣΩΝ ΑΝΙΧΝΕΥΣΗΣ ΤΗΣ ΑΠΟΚΛΙΝΟΥΣΑΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ Αποστολοπούλου Κατερίνα, Καρυδά Ελένη ΠΕΡΙΛΗΨΗ Σκοπός της παρούσας εισήγησης είναι η διευκόλυνση

Διαβάστε περισσότερα

OΜΙΛΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ UNESCO ΔΗΜΟΥ ΑΜΑΡΟΥΣΙΟΥ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΑΤΤΙΚΗΣ CLUB POUR L UNESCO MUNICIPALITÉ DE MAROUSSI (ATTICA)

OΜΙΛΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ UNESCO ΔΗΜΟΥ ΑΜΑΡΟΥΣΙΟΥ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΑΤΤΙΚΗΣ CLUB POUR L UNESCO MUNICIPALITÉ DE MAROUSSI (ATTICA) Τα ψυχολογικά παιχνίδια στην επικοινωνία και η διεκδικητικότητα μεταξύ των φύλων - Μέρος Αʹ " εν είναι δυνατόν να λύσουμε τα σημαντικά προβλήματα που αντιμετωπίζουμε, αν παραμείνουμε στο ίδιο επίπεδο σκέψης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΣΤΟ STRESS STRESS: ΠΙΕΣΗ

ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΣΤΟ STRESS STRESS: ΠΙΕΣΗ ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΣΤΟ STRESS STRESS: ΠΙΕΣΗ Στρεσσογόνος παράγοντας Οτιδήποτε κάνει τον άνθρωπο να βιώνει στρες Είναι μια αλλαγή στην ομοιόσταση του ατόμου Παράγοντες που προκαλούν στρες Ενδογενείς Εξωγενείς Ενδογενείς

Διαβάστε περισσότερα

Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο

Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο Χριστιάνα Μήτση Ψυχολόγος Μsc-Ψυχοθεραπεύτρια Πανελληνίου Συλλόγου Γυναικών με Καρκίνο Μαστού «Άλμα Ζωής» ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ: Υπάρχουν

Διαβάστε περισσότερα

Αιμιλίζα Στεφανίδου 1, Δημοσθένης Μπούρος 2, Μιλτιάδης Λειβαδίτης 2, Αθανασία Πατάκα 1, Παρασκευή Αργυροπούλου 1

Αιμιλίζα Στεφανίδου 1, Δημοσθένης Μπούρος 2, Μιλτιάδης Λειβαδίτης 2, Αθανασία Πατάκα 1, Παρασκευή Αργυροπούλου 1 Αιμιλίζα Στεφανίδου 1, Δημοσθένης Μπούρος 2, Μιλτιάδης Λειβαδίτης 2, Αθανασία Πατάκα 1, Παρασκευή Αργυροπούλου 1 1 Μονάδα Αναπνευστικής Ανεπάρκειας, Α.Π.Θ., Γ.Π.Ν. «Γ.Παπανικολάου» 2 Τμήμα Ιατρικής, Δημοκρίτειο

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφικές Διαταραχές. Κεφάλαια 7 8

Διατροφικές Διαταραχές. Κεφάλαια 7 8 Διατροφικές Διαταραχές Κεφάλαια 7 8 7. Πώς να βοηθήσουμε τα άτομα που υποφέρουν από Ψυχογενή Ανορεξία Στόχος η πάσχουσα να τρέφεται κανονικά ώστε να αποκατασταθεί το φυσιολογικό της βάρος. Ο στόχος αυτός

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ. Ονοματεπώνυμο: Παρθένη Χαρίκλεια

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ. Ονοματεπώνυμο: Παρθένη Χαρίκλεια ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ Ονοματεπώνυμο: Παρθένη Χαρίκλεια Πατρώνυμο: Παναγιώτης Ημερομηνία γεννήσεως: 21/03/1986 Διεύθυνση κατοικίας: Πρασίνου Λόφου 101 Β, 141 22, Νέο Ηράκλειο, Αθήνα Τηλέφωνα: 210 2830221

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Δ: ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Δ: ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Δ: ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ ΣΧΟΛΙΑ ΓΙΑ ΤΗ ΜΕΛΕΤΗ ΤΩΝ ΕΠΙΔΡΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ Η οικογένεια αποτελεί τεράστια μορφοποιό δύναμη για την ανάπτυξη του παιδιού, γιατί το άτομο

Διαβάστε περισσότερα

Ψυχολογική στήριξη των παιδιών σε καταστάσεις κρίσεων

Ψυχολογική στήριξη των παιδιών σε καταστάσεις κρίσεων Ψυχολογική στήριξη των παιδιών σε καταστάσεις κρίσεων Χρυσή Χατζηχρήστου Καθηγήτρια Σχολικής Ψυχολογίας, Πανεπιστήμιο Αθηνών Αθανασία Κατή Ψυχολόγος, Οικογενειακή θεραπεύτρια Γεώργιος Γεωργουλέας Σχολικός

Διαβάστε περισσότερα

Personal resuscitation plans and end of life planning for children with disability and life-limiting/life-threatening conditions

Personal resuscitation plans and end of life planning for children with disability and life-limiting/life-threatening conditions Personal resuscitation plans and end of life planning for children with disability and life-limiting/life-threatening conditions A Wolff, 1 J Browne, 1 W P Whitehouse 1,2 1 Family Health Division, Nottingham

Διαβάστε περισσότερα

Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας Περιφερειακής Ενότητας Κιλκίς «ΝΗΡΕΑΣ»

Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας Περιφερειακής Ενότητας Κιλκίς «ΝΗΡΕΑΣ» Εργαστήριο δικτύωσης σε εκπαιδευτικούς πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης με θέμα: «Η συναισθηματική νοημοσύνη και η επίδρασή της στην εκπαιδευτική διαδικασία» 6 7 Μαΐου 2014 Κέντρο Πρόληψης των

Διαβάστε περισσότερα

Παιδιά και νέες τεχνολογίες: το ψηφιακό χάσμα στα παιδιά με αναπηρία.

Παιδιά και νέες τεχνολογίες: το ψηφιακό χάσμα στα παιδιά με αναπηρία. Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών. Τμήμα Επικοινωνίας και Μ.Μ.Ε. Παιδιά και νέες τεχνολογίες: το ψηφιακό χάσμα στα παιδιά με αναπηρία. Παρουσίαση: Σόνια Κοντογιάννη Επιβλέπουσα καθηγήτρια: Λίζα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Λουκία Βασιλείου

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Λουκία Βασιλείου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΙΚΗ ΚΑΚΟΠΟΙΗΣΗ: ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ Λουκία Βασιλείου 2010646298 Επιβλέπουσα καθηγήτρια: Δρ.

Διαβάστε περισσότερα

Υποτροπή - Αντιμετώπιση Μ.Τουμπής Πνευμονολόγος

Υποτροπή - Αντιμετώπιση Μ.Τουμπής Πνευμονολόγος Υποτροπή - Αντιμετώπιση Μ.Τουμπής Πνευμονολόγος Ελληνική Πνευμονολογική Εταιρεία Ομαδα Εργασίας Διακοπής Καπνίσματος και Προαγωγης Υγείας Υποτροπή Ορισμοί συχνότητα Παράγοντες κινδύνου Εργαλεία πρόβλεψης

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΩΝ ΕΠΙΠΕ ΩΝ ΘΝΗΣΙΜΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΚΥΡΙΟΤΕΡΩΝ ΑΙΤΙΩΝ ΠΡΟΚΛΗΣΗΣ ΘΑΝΑΤΟΥ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΨΥΧΟΓΕΝΗ ΑΝΟΡΕΞΙΑ Γεωργία Χαραλάµπους Λεµεσός

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΕΤΗΣΙΟΥ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ «ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΙΔΙΚΗ ΑΓΩΓΗ» ΕΤΟΣ 2015 ΒΑΝΙΔΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΑΙ ΣΙΑ ΕΕ. www.v-learning.

ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΕΤΗΣΙΟΥ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ «ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΙΔΙΚΗ ΑΓΩΓΗ» ΕΤΟΣ 2015 ΒΑΝΙΔΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΑΙ ΣΙΑ ΕΕ. www.v-learning. ΒΑΝΙΔΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΑΙ ΣΙΑ ΕΕ ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΕΤΗΣΙΟΥ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ «ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΙΔΙΚΗ ΑΓΩΓΗ» ΕΤΟΣ 2015 info@v-learning.gr www.v-learning.gr Το Κέντρο Δια Βίου Μάθησης ΙΙ ΒΑΝΙΔΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ & ΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Το παιχνίδι της χαράς

Το παιχνίδι της χαράς Ανοιχτό πρόγραμμα εκπαίδευσης Κατερίνα Πουλέα Παιδαγωγός Το παιχνίδι της χαράς Το παιχνίδι της χαράς Αετιδέων 15 & Βουτσινά Χολαργός 6944 773597 Ανοιχτό πρόγραμμα εκπαίδευσης Το Παιδαγωγικό Κέντρο Προσχολικής

Διαβάστε περισσότερα

23/5/2013 ΟΜΑΛΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΒΡΕΦΟΥΣ- ΠΡΩΤΟΣ ΧΡΟΝΟΣ ΖΩΗΣ. ΡΥΘΜΙΣΤΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΟΥ ΒΡΕΦΟΥΣ (Κλάμα, Σίτιση, Ύπνος) & ΑΠΩΤΕΡΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ

23/5/2013 ΟΜΑΛΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΒΡΕΦΟΥΣ- ΠΡΩΤΟΣ ΧΡΟΝΟΣ ΖΩΗΣ. ΡΥΘΜΙΣΤΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΟΥ ΒΡΕΦΟΥΣ (Κλάμα, Σίτιση, Ύπνος) & ΑΠΩΤΕΡΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΡΥΘΜΙΣΤΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΟΥ ΒΡΕΦΟΥΣ (Κλάμα, Σίτιση, Ύπνος) & ΑΠΩΤΕΡΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΟΜΑΛΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΒΡΕΦΟΥΣ- ΠΡΩΤΟΣ ΧΡΟΝΟΣ ΖΩΗΣ Σχετίζεται με την ικανότητα του βρέφους να ρυθμίζει τις φυσιολογικές παραμέτρους

Διαβάστε περισσότερα

Έχουν αναπτυχθεί δύο συστήματα ταξινόμησης και διάγνωσης ψυχικών διαταραχών βάσει κριτηρίων, τα οποία συνήθως χρησιμοποιούνται σε όλο τον κόσμο:

Έχουν αναπτυχθεί δύο συστήματα ταξινόμησης και διάγνωσης ψυχικών διαταραχών βάσει κριτηρίων, τα οποία συνήθως χρησιμοποιούνται σε όλο τον κόσμο: Αυτές οι πληροφορίες προορίζονται για γενική πληροφόρηση και ενημέρωση του κοινού και σε καμία περίπτωση δεν μπορούν να αντικαταστήσουν τη συμβουλή ιατρού ή άλλου αρμοδίου επαγγελματία υγείας Τι είναι

Διαβάστε περισσότερα

Η εξέλιξη της διαταραχής ελλειμματικής προσοχής-υπερκινητικότητας (ΔΕΠΥ) στον χρόνο

Η εξέλιξη της διαταραχής ελλειμματικής προσοχής-υπερκινητικότητας (ΔΕΠΥ) στον χρόνο ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ 23, ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι, 2012 49 Η εξέλιξη της διαταραχής ελλειμματικής προσοχής-υπερκινητικότητας (ΔΕΠΥ) στον χρόνο Α. Κουμούλα Τμήμα Ψυχιατρικής Παιδιών και Εφήβων, ΓΝΑ «Σισμανόγλειο», Αθήνα Ψυχιατρική

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Η ψυχολογία των αθλητών και η άμεση σχέση της με την προπόνηση και τη φυσικοθεραπεία

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Η ψυχολογία των αθλητών και η άμεση σχέση της με την προπόνηση και τη φυσικοθεραπεία ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 1. Κριτήρια Επιλογής Θέματος キ キ キ キ ενδιαφέρον απόκτηση γνώσεων και πληροφοριών διαμόρφωση απόψεων για το θέμα φιλομάθεια για τη ψυχολογία των αθλητών 2. Τίτλος της έρευνας Η ψυχολογία

Διαβάστε περισσότερα

μαθητών, ανά φύλο, ηλικία και, όπου είναι δυνατόν, διαχρονικά. Σχολιάζονται μόνο οι στατιστικά σημαντικές διαφορές (επίπεδο σημαντικότητας p< 0,01).

μαθητών, ανά φύλο, ηλικία και, όπου είναι δυνατόν, διαχρονικά. Σχολιάζονται μόνο οι στατιστικά σημαντικές διαφορές (επίπεδο σημαντικότητας p< 0,01). Εισαγωγή Το οικογενειακό περιβάλλον αποτελεί το πρωταρχικό πλαίσιο για την ανάπτυξη και κοινωνικοποίηση του εφήβου και η οικογενειακή ζωή αναγνωρίζεται, όλο και περισσότερο, ως ο σημαντικότερος μηχανισμός

Διαβάστε περισσότερα

Τ Ε Ρ Ψ Η ΚΟ Ρ Π Α Π α ι δ ο ψ υ χ ί α τ ρ ο ς

Τ Ε Ρ Ψ Η ΚΟ Ρ Π Α Π α ι δ ο ψ υ χ ί α τ ρ ο ς Τ Ε Ρ Ψ Η ΚΟ Ρ Π Α Π α ι δ ο ψ υ χ ί α τ ρ ο ς Πρόεδρος Ελληνικής Εταιρείας Μελέτης ΔΕΠΥ Μονάδα Διαταραχών Προσοχής, Υπερκινητικότητας και Μάθησης Νοσ. Παίδων «Π&Α Κυριακού» Γενικά... Η ικανότητα προσοχής

Διαβάστε περισσότερα

Η σχολική άρνηση/φοβία: Η πρόληψη και η αντιμετώπισή της

Η σχολική άρνηση/φοβία: Η πρόληψη και η αντιμετώπισή της Η σχολική άρνηση/φοβία: Η πρόληψη και η αντιμετώπισή της Το νέο σχολικό έτος ξεκινά, με τα «πρωτάκια» να αντιμετωπίζουν τη μεγαλύτερη μετάβαση στην έως τώρα ζωή τους. Το παιδί αποχωρίζεται για πρώτη φορά

Διαβάστε περισσότερα

888 ΧΡΟΝΙΑ. Πρόγραμμα Κοινωνικής Υπηρεσίας 2013-2014. χεν θεσσαλονίκης ΣΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

888 ΧΡΟΝΙΑ. Πρόγραμμα Κοινωνικής Υπηρεσίας 2013-2014. χεν θεσσαλονίκης ΣΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Πρόγραμμα Κοινωνικής Υπηρεσίας 2013-2014 888 ΧΡΟΝΙΑ ΣΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ χεν θεσσαλονίκης Μητροπόλεως 18 546 24 Θεσσαλονίκη Τηλ.: 2310-276 144 Fax: 2310 276 144 E-mail: xenthesalonikis1@windowslive.com

Διαβάστε περισσότερα

ðáéäéêþ νευροανάπτυξη - ôï ðñüãñáììá ρώιµης διάγνωσης διαταραχών νευροανάπτυξης σε παιδιά προσχολικής ηλικίας στο νοµό Ηρακλείου Κρήτης ÔÅÕ ÏÓ

ðáéäéêþ νευροανάπτυξη - ôï ðñüãñáììá ρώιµης διάγνωσης διαταραχών νευροανάπτυξης σε παιδιά προσχολικής ηλικίας στο νοµό Ηρακλείου Κρήτης ÔÅÕ ÏÓ Τ.Θ. 2208, Ηράκλειο 71 003, Κρήτη Τηλ. 2810-394603, email: kliniki.diatrofis@med.uoc.gr Πρόγραµµα πρόληψης και πρώιµης ρώιµης διάγνωσης διαταραχών νευροανάπτυξης σε παιδιά προσχολικής ηλικίας στο νοµό

Διαβάστε περισσότερα