Διαταραχές Ελλειμματικής Προσοχής-Υπερκινητικότητα, Γονικές Πρακτικές και Τύποι Δεσμού στην Παιδική Ηλικία 1 2 3

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Διαταραχές Ελλειμματικής Προσοχής-Υπερκινητικότητα, Γονικές Πρακτικές και Τύποι Δεσμού στην Παιδική Ηλικία 1 2 3"

Transcript

1 Διαταραχές Ελλειμματικής Προσοχής-Υπερκινητικότητα, Γονικές Πρακτικές και Τύποι Δεσμού στην Παιδική Ηλικία R. Finzi-Dottan*, I. Manor** & S. Tyano** *Bar Ilan University **Tel-Aviv University Η Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής Υπερκινητικότητας (ΔΕΠΥ) θεωρείται η πιο κοινή διαταραχή στην παιδική ηλικία, επηρεάζοντας το 5-7% του πληθυσμού (Barkley, 1998). Πρόκειται για μια αναπτυξιακή διαταραχή που περιλαμβάνει τρεις υποκατηγορίες: (α) το καθαρό σύνδρομο ΔΕΠΥ (που περιλαμβάνει και τα δύο τύπους), (β) τον Υπερδραστήριο τύπο κατά τον οποίο υπερισχύει η υπερκινητικότητα-παρορμητικότητα, και (γ) τον απρόσεκτος Τύπο, κατά τον οποίο υπερισχύει η διάσπαση προσοχής. Ένα πρόσφατο εννοιολογικό/ερμηνευτικό μοντέλο περιγράφει τη ΔΕΠΥ ως διαταραχή της αυτορρύθμισης ή κακή αναστολή των αντιδράσεων απέναντι σε ερεθίσματα, ιδιαίτερα μεταξύ των παιδιών που υποφέρουν από το συνδυαστικό τύπο ή από τον υπερκινητικό-παρορμητικό τύπο (Barkley, 1998). Τα ερευνητικά δεδομένα θεωρείται ότι έχουν τεκμηριώσει τη σχέση που υπάρχει μεταξύ της ιδιοσυγκρασίας και της ΔΕΠΥ (White, 1999). Η ιδιοσυγκρασία μπορεί να οριστεί ως η εγγενής προδιάθεση με βάση την οποία διαμορφώνονται οι ατομικές διαφορές σε επίπεδο δράσης και αυτορρύθμισης. Η συμπεριφορά που απορρέει από ιδιοσυγκρασιακούς παράγοντες μπορεί να παρατηρηθεί σε σχέση με την ικανότητα να ρυθμίζονται οι συγκινήσεις και η προσοχή, καθώς και οι κινητικές δραστηριότητες (Vaughn & Bost, 1999). Παιδιά με ασυνήθιστα υψηλό επίπεδο δραστηριοτήτων και συναισθηματικών αντιδράσεων είναι συνήθως πιο αφηρημένα και πιο παρορμητικά, και τους δίνεται η διάγνωση της ΔΕΠΥ. Οι ιδιοσυγκρασιακές διαφορές στο επίπεδο της αναστολής της δράσης, που συνιστά ένα παράγοντα κλειδί για τη διάγνωση της ΔΕΠΥ, έχουν επίσης παρατηρηθεί, ακόμη και σε βρέφη, και φαίνονται να παραμένουν σχετικά σταθερές καθ όλη τη διάρκεια της εξέλιξης (White, 1999). Η ιδιοσυγκρασία και η γονική 1 Στο Η. Κουρκούτας & R.Caldin (Επμ.)(υπό έκδοση) Οικογένειες παιδιών με ιδιαίτερες δυσκολίες και Σχολική Ένταξη. (copyright) Ηλίας Κουρκούτας-Ελληνικά Γράμματα 2 Μία πρώτη εκδοχή αυτού του άρθρου (συμπεριλαμβανομένων και των στατιστικών αναλύσεων) δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Child Psychiatry Human Development (2006) 37: Μετάφραση και επιμέλεια κειμένου Η. Κουρκούτας

2 ευαισθησία (parental sensitivity) αναφέρονται συχνά ως παράγοντες που επηρεάζουν την ικανότητα των παιδιών να ρυθμίζουν τις συναισθηματικές αντιδράσεις τους, η οποία με τη σειρά του μπορεί να επηρεάζει το αίσθημα ασφαλείας των δεσμών (Vaughn & Bost, 1999). Ωστόσο, οι συμπεριφορικές δυσκολίες που συνδέονται με ΔΕΠΥ αποτελούν μία σημαντική επιβάρυνση για τους γονείς και επηρεάζουν αρνητικά τις σχέσεις γονέων- παιδιών (Lindahl 1998). Μελέτες που αφορούν τις αλληλεπιδράσεις γονέων-παιδιού δείχνουν ότι οι γονείς των παιδιών με ΔΕΠ-Υ έχουν την τάση να υιοθετούν περισσότερο αρνητικές, εχθρικές και καταναγκαστικές συμπεριφορές και να θεωρούν τους εαυτούς τους ότι δεν είναι επαρκείς ως γονείς. Τείνουν γενικά να αποδοκιμάζουν πιο εύκολα και να παρεμβαίνουν κυρίως για να ελέγξουν την συμπεριφορά/παρορμήσεις, ενώ είναι πιο απαιτητικοί και πιο επικριτικοί από τους γονείς των παιδιών που δεν είναι υπερκινητικά (Hechtman 1996 Thomas & Guskin, 2001). Μπορούμε να συμπεράνουμε ότι η διαταραχή της συμπεριφοράς του παιδιού επηρεάζει τη λειτουργία των γονέων και, παράλληλα, ότι η στάση των γονέων επηρεάζει την εξέλιξη της διαταραχής/ αναπηρίας (disability) του παιδιού (Sheffield et al., 2002). Αυτού του είδους οι αλληλεπιδράσεις έχουν ως αποτέλεσμα να επιβαρύνεται σημαντικά το παιδί, να χειροτερεύουν τα συμπτώματα της ΔΕΠΥ (Biederman et al., 1995 Johnson et al., 2000) και να περιορίζεται η ικανότητά του αυτοδιαχείρισης και αυτορρύθμισης, γεγονός που οδηγεί με τη σειρά του σε ανασφαλή πρότυπα δεσμού-σχέσεων (Vaughn & Bost, 1999). Η ικανότητα των γονέων να τους διαχειρίζονται με τρόπο θετικό-παραγωγικό είναι, επομένως, πολύ σημαντική για αυτά τα παιδιά και είναι ίσως η πλέον κατάλληλη ομάδα για να διερευνήσουμε την ορθότητα της θέσης, σύμφωνα με την οποία η ανάπτυξη ασφαλών προτύπων δεσμού-σχέσεων εξαρτάται από τη γονική ευαισθησία και την ανταπόκριση στις τάσεις/αντιδράσεις του παιδιού, διαμορφώνοντας, κατά συνέπεια, την ικανότητα του παιδιού για αυτοέλεγχο/αυτορρύθμιση (Belsky, 1999 Fonagy & Target, 2002). Δεσμός, Ιδιοσυγκρασία και ΔΕΠ-Υ Η ικανότητα αυτορρύθμισης διαμορφώνεται ουσιαστικά από την ποιότητα της σχέσης και του δεσμού που αναπτύσσεται μεταξύ του παιδιού και της σημαντικής φιγούρας προσκόλλησης, που στις περισσότερες περιπτώσεις είναι ο γονέας. (Fonagy & Target, 2002). Η θεωρία του δεσμού υποθέτει ότι η πρόωρη αποδοχή από τους γονείς των αναγκών του παιδιού και η επαρκής ανταπόκριση στα ερεθίσματα/

3 αντιδράσεις του καθορίζει σε μεγάλο βαθμό την ποιότητα του δεσμού με το γονέα (ασφαλής, ανασφαλής, αποφευκτικός) και την ικανότητα του παιδιού να χρησιμοποιεί τους γονείς ως μία ασφαλή βάση. Αυτό με τη σειρά του καθορίζει την ανάπτυξη των εσωτερικών αναπαραστάσεων του εαυτού και του άλλου (εσωτερικά μοντέλα λειτουργίας, σύμφωνα με τον Bowlby) που συνιστούν τη βάση για την ανάπτυξη των ψυχοσυναισθηματικών/διαπροσωπικών δεξιοτήτων (Bowlby, 1988). Επιπλέον, τα παιδιά αναπτύσσουν την ικανότητα να ρυθμίζουν τα συναισθήματα τους στο πλαίσιο των πρωτογενών σχέσεων. Τα ανασφαλή παιδιά, που δεν έχουν αναπτύξει πλήρως την ικανότητα αυτορρύθμισης και αυτοέλεγχου που είναι αναγκαία για την αναστολή της συμπεριφοράς, ενδέχεται να αντιμετωπίσουν δυσκολίες στον έλεγχο των παρορμήσεων στη διάρκεια της ζωής τους (Belsky, 1999 Lindahl, 1998). Τα ιδιοσυγκρασιακά χαρακτηριστικά μπορούν επομένως να καθορίσουν, σε μεγάλο βαθμό, το είδος και την αποτελεσματικότητα των γονικών αντιδράσεων και κατά συνέπεια και την ποιότητα της σχέσης/ δεσμού γονέα-παιδιού. Κατ αυτόν τον τρόπο, όταν ένα νήπιο γίνεται αντιληπτό (ιδιοσυγκρασιακά) ως δύσκολο, αντιδραστικό και αγχώδες μπορεί να κάνει τους γονείς να μην το φροντίσουν με τρόπο επαρκή και κατάλληλο (χαμηλή ποιότητα φροντίδας) σε σχέση με τα βρέφη και τα νήπια που έχουν ένα πιο εύκολο και λιγότερο ευέξαπτο χαρακτήρα. Αυτό σημαίνει ότι οι διαφορές στην ιδιοσυγκρασία δρουν έμμεσα σε σχέση με την ποιότητα του δεσμού και του αισθήματος ασφάλειας που αναπτύσσεται στο παιδί, εφόσον μπορούν να επηρεάσουν με ένα τρόπο αρνητικό τις αλληλεπιδράσεις του με το πρωτογενές περιβάλλον (Vaughn & Bost 1999). Μπορεί, πράγματι, να είναι δύσκολο για τον «μέσο γονέα» να είναι ευαίσθητος, να ρυθμίζει και να διαχειρίζεται κατάλληλα ένα παιδί με δύσκολο χαρακτήρα ή έντονες υπερκινητικές αντιδράσεις. Η αδυναμία, όμως, αυτή της διαχείρισης και της φροντίδας με επαρκή τρόπο, μπορεί να προκαλέσει δυσκολίες στην ανάπτυξη, στο παιδί, της ικανότητας αυτό-κατευνασμού και αναστολής των ακατάλληλων απαντήσεων (Fonagy & Target, 2002), καθώς και στο αίσθημα ασφάλειας του δεσμού του με τους γονείς του (Belsky, 1999). Ο Clarke και οι συνεργάτες του (Clarke, et al., 2002) τεκμηρίωσαν την υπόθεση που υποστηρίζει ότι η ΔΕΠ-Υ σχετίζεται με ανασφαλείς τύπους δεσμού. Η ομάδα των παιδιών ΔΕΠ-Υ (Ν = 19) που συμμετείχε στην έρευνα μας είχε πολύ υψηλή βαθμολογία στον ανασφαλή τύπο δεσμού. Η ανασφάλεια αυτή εκδηλωνόταν με έντονες συναισθηματικές εξάρσεις και, με εκτός ελέγχου, συναισθήματα.

4 Στην παρούσα μελέτη εξετάσαμε πώς τα πρότυπα δεσμού των παιδιών που έχουν διαγνωσθεί με ΔΕΠ-Υ (Συνδυαστικός τύπος και τύπος με υπερισχύουσα την υπερδραστηριότητα σε σχέση με τον τύπο, με υπερισχύουσα τη διάσπαση προσοχής) σχετίζονται με τη συναισθηματική ικανότητα των γονέων να ρυθμίζουν την ιδιοσυγκρασία του παιδιού. Ο συνολικός αριθμός του δείγματος ήταν 65 παιδιά που είχαν διαγνωσθεί με ΔΕΠ-Υ (με βάση τα κριτήρια του DSM-IV) και οι γονείς τους (Ν=195) και χρησιμοποιήθηκαν διάφορα σταθμισμένα εργαλεία για τη επιβεβαίωση της διάγνωσης, καθώς και κλίμακες που μετρούσαν το γονικό ύφος (parental style), μία κλίμακα για την αποτίμηση του πρότυπου δεσμού του παιδιού με τους γονείς του (Children s Attachment Style Classification Questionnaire), καθώς και μία κλίμακα για τη εκτίμηση της ιδιοσυγκρασίας του παιδιού από τους γονείς του (Temperament Survey for Children: Parental Ratings). Τα παιδιά χωριστήκαν σε τρεις ομάδες, όπως αναφέρθηκε πιο πάνω, ανάλογα με το τύπο της διάγνωσης. Συζήτηση των αποτελεσμάτων Τα αποτελέσματα της μελέτης (μέσα από τη χρήση πολλαπλών στατιστικών μεθόδων: MANOVA, ANOVA) δείχνουν σημαντικές διαφορές μεταξύ των παιδιών που είχαν διαγνωσθεί με το συνδυαστικό τύπο, των παιδιών με υπερισχύον τον υπερκινητικό τύπο και εκείνων που είχαν διαγνωσθεί μόνο με διάσπαση προσοχής. Οι διαφορές αυτές τεκμηριώνουν την υπόθεση ότι η ΔΕΠ-Υ (ιδίως ο συνδυαστικός τύπος και ο τύπος με προεξάρχουσα την υπερκινητικότητα) είναι το σύνδρομο που χαρακτηρίζεται από διαταραχή της λειτουργίας της αυτορρύθμισης και της αναστολής της δράσης (Melnick & Hinshaw, 2000). Τα παιδιά που είχαν διαγνωσθεί με το συνδυαστικό τύπο, καθώς και αυτά με τον υπερκινητικό τύπο είχαν πολύ υψηλότερη βαθμολογία στις κλίμακες της συναισθηματικότητας και της δραστηριότητας που συνδέονται με την ιδιοσυγκρασία, αλλά και ανασφαλή πρότυπα δεσμού (αγχώδης ή αποφευκτικός τύπος) σε σχέση με τα παιδιά που είχαν διαγνωσθεί μόνο με τη διάσπαση προσοχής. Τα πιο σημαντικά συμπεράσματα της μελέτης αφορούν τη δυνατότητα πρόβλεψης των πρότυπων δεσμού των παιδιών. Ο αγχώδης τύπος δεσμού εξηγείται από ένα συνδυασμό πρακτικών των γονέων που προωθούσαν την υπερβολική αυτονομία (έλλειψη ορίων και πλαισίωσης) και η τάση προς εύκολη και έντονη συναισθηματική διέγερση από την πλευρά του παιδιού. Ο αποφευκτικός

5 τύπος δεσμού εξηγείται από γονικές πρακτικές που περιορίζουν την αυτονομία των παιδιών με έντονη τάση για δραστηριότητα, σε ιδιοσυγκρασιακό επίπεδο. Οι αλληλεπιδράσεις αυτές δείχνουν ότι ανεπαρκείς γονικές πρακτικές που είναι ακατάλληλες για τα παιδιά με ΔΕΠΥ, τα οποία χαρακτηρίζονται από μια «δύσκολη» ιδιοσυγκρασία (τάσεις υπερκινητικότητας ή αυξημένη συναισθηματική αντιδραστικότητα), ενδέχεται να επιδεινώσουν τις δυσκολίες του παιδιού για αυτορρύθμιση και να οδηγήσουν σε ανασφαλείς τύπους δεσμού. Η θεωρία του δεσμού (attachment theory) μπορεί να ιδωθεί ως η θεωρία ρύθμισης του συναισθήματος (Mikulincer, Shaver & Pereg, 2003), και με αυτήν την έννοια η μεγάλη σημασία της έγκειται στην ανάδειξη της δυναμικής που διαμορφώνει τις αλληλεπιδράσεις μεταξύ γονέων και παιδιών με ΔΕΠ-Υ. Αρχικά, η ικανότητα του παιδιού να ρυθμίζει τα συναισθήματα του οικοδομείται με βάση τη βοήθεια των γονέων και αποτελεί μέρος της όλης διαδικασίας προσκόλλησης και ανάπτυξης δεσμών. Είναι η ανταπόκριση από την πλευρά των γονέων που σταδιακά επιτρέπει τη διαφοροποίηση, διαβάθμιση, και συγκράτηση των έντονων συναισθημάτων. Μέσα από αμέτρητες εμπειρίες κατά τη διάρκεια της πρώιμης ανάπτυξης του παιδιού, ο γονέας κατανοεί, ερμηνεύει, δέχεται και ανταποκρίνεται με ενσυναισθητικό τρόπο απέναντι στις ιδιαίτερες και συνεχώς μεταβαλλόμενες συναισθηματικές καταστάσεις του παιδιού, και ταυτόχρονα επιτρέπει στο ίδιο το παιδί να παρακολουθεί, να συσχετίζει και να ανταποκρίνονται με κατανόηση σε αυτές τα συναισθηματικές μεταπτώσεις, από τη δική του πλευρά (Cassidy, 1994). Το ιδανικό γονικό μοντέλο, το οποίο προάγει ασφαλή πρότυπα δεσμού, είναι αυτό που χαρακτηρίζεται από μία ευέλικτη συναισθηματική ανταπόκριση, σταθερότητα, συνοχή, και ευαισθησία για όλο το φάσμα των συναισθημάτων του παιδιού (Randolph, Brown Smart & Nelson, 1997 Schneider Rosen & Rothbaum, 1993). Τέτοιου είδους γονικές πρακτικές βοηθάνε το παιδί να ρυθμίζει τις συναισθηματικές του εντάσεις/μεταπτώσεις. Το παιδιά, με τη σειρά τους, μπορούν να αποκτήσουν δεξιότητες αυτο-ρύθμισης και να αναπτύξουν στρατηγικές διαχείρισης των συναισθηματικών εντάσεων και μαθαίνουν να ελέγχουν με αυτόν τον τρόπο από τα την ανάκτηση του κράτους της οργάνωσης, εάν γίνει αποδιοργανωτικά συναισθήματα κι να ανακτούν μία κατάσταση συναισθηματικής ηρεμίας (Keiley,2002). Ωστόσο, οι γονείς των παιδιών με ΔΕΠ-Υ και δύσκολο «ταμπεραμέντο» (ιδιοσυγκρασία) ενδέχεται να αποτύχουν στην προσπάθεια τους να αποκλιμακώσουν την έντονη δραστηριότητα και την υπερδιέγερση του παιδιού τους

6 (Hutchinson et al., 2001), και καταλήγουν να ασκούν υπερβολικό έλεγχο, προκειμένου να χειριστούν τη συμπεριφορά του παιδιού, ή αντίθετα να ταυτίζονται πλήρως μαζί του, εκφράζοντας υπερβολικά στοργικές και πολύ ανεκτικές τάσεις (Melnick & Hinshaw, 2000). Οι δύο αυτές μέθοδοι των γονέων για τη διαχείριση των παιδιών με ΔΕΠ-Υ μπορεί να συμβάλουν στην εδραίωση ανασφαλών προτύπων σχέσης/δεσμού. Ανασφαλή πρότυπα αναπτύσσονται όταν οι συμπεριφορές που εκφράζουν τις ανάγκες δεσμού/προσκόλλησης (αναζήτηση προστασίας, φροντίδας και επιβεβαίωσης) αντιμετωπίζονται με απόρριψη, αδιαφορία, ασυνέπεια ή με επιθετικότητα από τους γονείς, δημιουργώντας στο παιδί έντονη αγωνία για το πώς θα ανταποκριθούν οι γονείς στο μέλλον όταν το παιδί θα βιώνει αγχωτικές ή αρνητικές καταστάσεις. Η ανεπαρκής ή ακατάλληλη ανταπόκριση των γονέων μπορεί να οδηγήσει το παιδί σε δύο μορφές επώδυνων ψυχικών καταστάσεων. Η μία έχει να κάνει με την αποτυχία ρύθμισης του στρες και την αντιμετώπιση των διαφόρων απειλών (εσωτερικών, εξωτερικών, ή και τις δύο συγχρόνως) από μόνο του. Οι στάσεις των γονέων που εμποδίζουν την ανάπτυξη των δεξιοτήτων αυτο-ρύθμισης (για παράδειγμα, η μη διαθεσιμότητα τους, η συναισθηματική ασυνέπεια, η ανεπαρκής ανταπόκριση τους στις ανάγκες του παιδιού για βοήθεια), ενισχύουν το αίσθημα απελπισίας και αδυναμίας, καθώς και το φόβο του παιδιού να μείνει μόνο του, συμβάλλοντας με αυτόν τον τρόπο στην υιοθέτηση υπερκινητικών στρατηγικών και αγχωδών προτύπων σχέσεων. Αυτή η ψυχική κατάσταση μπορεί επίσης να επιδεινωθεί εξαιτίας ιδιοσυγκρασιακών ελλειμμάτων στην αυτορρύθμιση και στον έλεγχο / αναστολή των συμπεριφορών, με αποτέλεσμα την διαταραχή ανάπτυξης των αυτο-καταπραϋντικών δεξιοτήτων (Mikulincer & Shaver, 2003). Τα αποτελέσματα της μελέτης δείχνουν ότι τα παιδιά με ΔΕΠ-Υ που έχουν, επίσης, δύσκολο «ταμπεραμέντο», το οποίο εκδηλώνεται με υπερβολικές συναισθηματικές αντιδράσεις και δυσκολίες στην αυτορρύθμιση, έχουν ανάγκη από ένα υποστηρικτικό και δομημένο γονικό πλαίσιο, το οποίο παρέχει ένα αίσθημα ασφάλειας και μειώνει το άγχος και το εσωτερικό χάος, που προκύπτει από την έλλειψη των αυτοκαταπραϋντικών δεξιοτήτων. Αυτά τα παιδιά μπορεί να βιώνουν την υπερβολικά ανεκτική γονική στάση και την χωρίς όρια αυτονομία, ως έλλειψη οργάνωσης και πλαισίωσης/υποστήριξης και ως απουσία γονικής ανταπόκρισης. Η στάση αυτή με τη σειρά της μπορεί να ερμηνευθεί ως εγκατάλειψη (ή αμέλεια) και μη διαθεσιμότητα των γονέων, συμβάλλοντας στην ανάπτυξη αγχωδών πρότυπων δεσμού/σχέσεων.

7 Η δεύτερη ψυχική κατάσταση έχει να κάνει με την αποτυχία των συμπεριφορών/ προσκόλλησης (attachment behaviors) να επιτευχθούν θετικά αποτελέσματα (οικειότητα, αγάπη, υποστήριξη) και με τις τιμωρίες (αδιαφορία, απόρριψη, θυμός) που ακολουθούν αυτές τις συμπεριφορές. Όταν το παιδί αναπτύσσει αυτή τη συναισθηματική κατάσταση, η εγγύτητας με τους γονείς προκαλεί φόβο και βιώνεται ως απειλητική. Το παιδί φοβάται την αποτυχία και την τιμωρία όταν αναζητά την οικειότητα και την εγγύτητα με τους γονείς και αναγκάζεται να υιοθετεί στρατηγικές για την αποφυγή των επικριτικών και τιμωρητικών στάσεων των γοπνέων. Πρόκειται για μία στρατηγική απενεργοποίησης και παγίωσης των αποφευκτικών προτύπων λειτουργίας (avoidant working models) (Cassidy & Kobak, 1988 Mikulincer & Shaver, 2003). Αυτή η ψυχική κατάσταση επηρεάζεται, επίσης, από εσωτερικούς παράγοντες που εντείνουν τις συναισθηματικές αντιδράσεις απέναντι στους γονείς, όπως η υπερδιέγερση, η αντιδραστικότητα και η μη ανοχή στις ματαιώσεις (Mikulincer & Shaver, 2003). Η ανάλυση αυτή συνάδει με τις παρατηρήσεις της Ainsworth και των συνεργατών της (Ainsworth, Blehar, Waters, & Wall, 1978), ότι οι γονείς των νηπίων που αναπτύσσουν αποφευκτικά πρότυπα σχέσης και συμπεριφοράς δεν αντέχουν την αδυναμία ή την υπερβολική ευαισθησία των παιδιών τους και έχουν την τάση να απορρίπτουν ή να γίνονται υπερβολικά ελεγκτικοί και παρεμβατικοί. Τα αποτελέσματα της μελέτης δείχνουν ότι η προσπάθεια περιορισμού, με «σκληρές» πρακτικές, της αυτονομίας των παιδιών με ΔΕΠ-Υ και δύσκολο «ταμπεραμέντο», βιώνεται από αυτά τα παιδιά ως προσβολή, καταπάτηση της προσωπικότητας τους και συνδέεται με αποφευκτικά πρότυπα δεσμού/σχέσεων. Η εγγύτητα με έναν υπερβολικά ελεγκτικό και επεμβατικό/»παρεισφρητικό» γονέα μπορεί να εκλαμβάνεται από το παιδί ως απώλεια του ελέγχου εαυτού. Για να προστατεύσουν την απειλούμενη αυτονομία και τα όρια του εαυτού τους, τα παιδιά αυτά προφανώς απενεργοποιούν/ακυρώνουν το σύστημα δεσμών/σχέσεων και υιοθετούν αποφευκτικές στρατηγικές για την προστασία της αυτονομίας τους και του προσωπικού τους χώρου, από το θυμό και τις επιπλήξεις των γονέων. Μπορεί να υποθέσει κανείς ότι η αυξημένη παρορμητικότητα και επιθετικότητα που βρέθηκε σε παιδιά με ΔΕΠ-Υ (στο συνδυαστικό και στον παρορμητικό τύπο, κυρίως) (White, 1999 Melnick & Hinshaw, 2000), καθώς και σε εκείνα με δύσκολο χαρακτήρα («ταμπεραμέντο») (Lengua, 2002) «προβάλλεται» πάνω στους τιμωρητικούς γονείς, οι οποίοι με τη σειρά τους να εντείνουν τις επιθετικές/τιμωρητικές στάσεις απέναντι

8 τους (Gomez, Gomez, DeMello & Tallent, 2001) με αποτέλεσμα να υιοθετούνται στρατηγικές αποφυγής από τα παιδιά. Πρακτικά και Εμπειρικά Συμπεράσματα Τα παιδιά με ΔΕΠ-Υ που χαρακτηρίζονται από μία δύσκολη ιδιοσυγκρασία, δηλαδή μια προδιάθεση προς αρνητικές αντιδράσεις και φτωχό έλεγχο εαυτού, χρειάζονται γονείς οι οποίοι υιοθετούν κατάλληλες στρατηγικές, σέβονται τις ανάγκες τους και να προσαρμόζονται στις συγκινησιακές τους δυσλειτουργίες. Η υποστηρικτική στάση και η κατάλληλη πρώιμη πλαισίωση είναι απαραίτητη ώστε τα παιδιά αυτά να αναπτύξουν τις αυτο-καταπραϋντικές δεξιότητες και τον έλεγχο του (σωματικού και ψυχικού) εαυτού που σχετίζεται και οδηγεί σε ασφαλή πρότυπα δεσμού. Ωστόσο, με βάση τα δεδομένα της έρευνας, τα παιδιά που έχουν την τάση να συναντούν δυσκολίες στη ρύθμιση των αρνητικών συναισθημάτων, τα καθιστά ιδιαίτερα ευάλωτα σε καταναγκαστικές και εχθρικές αλληλεπιδράσεις με τους γονείς, αλλά και σε σκληρές ή χωρίς ευαισθησία αυταρχικές γονικές πρακτικές, (Sheffield et al., 2002 Melnick & Hinshaw, 2000 Lengua, 2002 Gomez, Gomez, DeMello & Tallent, 2001). Το θεωρητικό μοντέλο ιδιοσυγκρασία / κατάλληλη απάντηση (temperament/goodness of fit Model) (Vaughn & Bost, 1999), διαφωτίζει την εξέλιξη των προτύπων δεσμού στα παιδιά που έχουν διαγνωστεί με ΔΕΠ-Υ. Οι γονείς μπορεί να αντιμετωπίσουν ιδιαίτερες δυσκολίες, στην προσπάθειά τους, να βρουν τρόπους να προσαρμοστούν στις ανάγκες των παιδιών, τα οποία εξαιτίας των ιδιοσυγκρασιακών τους χαρακτηριστικών μπορούν να θεωρηθούν ευάλωτα ή δύσκολα, και με αυτόν τον τρόπο να επιδεινώνουν την υπερδιέγερση και τις αδυναμίες τους, αντί να λειτουργούν κατευναστικά και καθησυχαστικά γι αυτούς. Τα δεδομένα της έρευνας δείχνουν ότι οι παρεμβάσεις στην οικογένεια, όπως η εκπαίδευση των γονέων σε δεξιότητες που αφορούν τις πολύπλοκες αλληλεπιδράσεις με τα παιδιά τους και τη διαχείριση των δύσκολων καταστάσεων μπορεί να βελτιώσει τις δεξιότητες αυτο-ρύθμισης του παιδιού και την ποιότητα των αλληλεπιδράσεων μεταξύ τους (Estrada & Pinsof, 1995). Η μελέτη τεκμηριώνει, επίσης, την προσέγγιση που θεωρεί ότι η εκπαίδευση των γονέων συνιστά ένα ουσιώδες συστατικό στη θεραπεία των παιδιών με ΔΕΠ-Υ (Olfson, Gameroff, Marcus & Jensen, 2003). Περιορισμοί

9 Μία από τις ελλείψεις της μελέτης αυτής είναι ότι ερευνά την εσωτερική διακύμανση εντός της ομάδας παιδιών με ΔΕΠ-Υ και των γονέων τους. Τα συμπεράσματα περιορίζονται, συνεπώς, από το μικρό αριθμό των συμμετεχόντων και την απουσία ομάδας ελέγχου, η οποία θα επέτρεπε τη σύγκριση με μη-κλινικές ομάδες παιδιών (για παράδειγμα, αδέλφια χωρίς διάγνωση ΔΕΠΥ ), ή με τα παιδιά που έχουν διαγνωστεί με διαταραχή συμπεριφοράς, αλλά δεν έχουν ΔΕΠ-Υ. Άλλος ένας περιορισμός είναι ότι τα περισσότερα από τα παιδιά που συμμετείχαν στη μελέτη είχαν διαγνωσθεί ότι έχουν το συνδυαστικό ή υπερκινητικό τύπο ΔΕΠ-Υ και, κατά συνέπεια, εξ ορισμού παρουσίαζαν υψηλά επίπεδα δραστηριοτήτων (με βάση τις κλίμακες ιδιοσυγκρασίας). Ως εκ τούτου, είναι δύσκολο να αποσαφηνιστεί εάν το αυταρχικό ελεγκτικό στυλ των γονέων προκλήθηκε από τα υψηλά επίπεδα δραστηριότητας του παιδιού, λόγω του «ταμπεραμέντου» του, ή από τη σοβαρότητα των υπερκινητικών συμπτωμάτων, λόγω της ΔΕΠ-Υ. Ωστόσο, έγινε μια προσπάθεια να αποφύγουμε τη συγκεκριμένη σύγχυση με τον να ελέγξουμε τις μεταβλητές μέσω της ιεραρχικής ανάλυσης παλινδρόμησης. Έτσι, για παράδειγμα, όσον αφορά την πρόβλεψη του αποφευκτικού τύπου δεσμού, η μόνη αλληλεπίδραση που διαπιστώθηκε στην ανάλυση παλινδρόμησης να έχει σημαντική συμβολή ήταν η αλληλεπίδραση μεταξύ των ελεγκτικών/περιοριστικών γονικών πρακτικών και της υπερδραστηριότητας που σχετίζεται με την ιδιοσυγκρασία. Δεν είναι, επομένως, η αλληλεπίδραση των ελεγκτικών/περιοριστικών γονικών πρακτικών με τη ΔΕΠ-Υ. Ένας επιπλέον περιορισμός προκύπτει από το μη-αντιπροσωπευτικό δείγμα των γονέων όσον αφορά την εκπαίδευση και την κοινωνικο-οικονομική τους κατάσταση. Οι περισσότεροι από τους γονείς δηλώσαν απόφοιτοι ανωτάτων ιδρυμάτων κατάσταση και των οποίων η οικονομική κατάσταση ήταν είτε καλή, είτε πολύ καλή. Ενδείκνυνται, επομένως, περαιτέρω μελέτες με μεγαλύτερο δείγμα και από πιο διαφοροποιημένα κοινωνικοοικονομικά στρώματα. Επίλογος Αυτή η μελέτη επικεντρώνεται στη συμβολή της ιδιοσυγκρασίας και του γονικού ύφους στην ποιότητα των πρότυπων δεσμού που αναπτύσσουν τα παιδιά που έχουν διαγνωστεί με διάφορους τύπους ΔΕΠ-Υ. Τα παιδιά με ΔΕΠ-Υ που έχουν το συνδυαστικό τύπο και τον τύπο με προεξάρχουσα την υπερκινητικότητα διαφέρουν σημαντικά από τα παιδιά με ΔΕΠ-Υ με υπερισχύουσα την διάσπαση προσοχής.

10 απρόσεκτοι. Τα παιδιά των πρώτων δύο τύπων ΔΕΠ-Υ παρουσίασαν υψηλότερα επίπεδα άγχους και αποφευκτικών προτύπων δεσμού, τα υψηλότερα επίπεδα συγκινησιακών αντιδράσεων και δραστηριοτήτων (που αξιολογήθηκαν με κλίμακες μέτρησης της ιδιοσυγκρασίας), και είχαν γονείς, οι οποίοι χρησιμοποιούσαν ένα πιο αυταρχικό και πιο ελεγκτικό/παρεμβατικό γονικό στυλ. Τα αποτελέσματα αυτής της μελέτης συνδέουν τις διαφορές στη διάγνωση των παιδιών (υποκατηγορίες ΔΕΠ-Υ), την ιδιοσυγκρασία τους, και τις πρακτικές (γονικό ύφος) των γονέων τους με την ανάπτυξη συγκεκριμένων τύπων δεσμού. Ο συνδυασμός γονικών πρακτικών που ωθούν σε ακραίες μορφές αυτονομίας και ένα παιδί με ΔΕΠ-Υ και υψηλά επίπεδα συγκινησιακών αντιδράσεων συνδέονται με αγχώδεις τύπους δεσμού. Αντίθετα, η περιορισμένη αυτονομία σε συνδυασμό με ένα υψηλό επίπεδο δραστηριότητας ήταν συνδεδεμένη με τον αποφευκτικό τύπο δεσμού. Τα ευρήματα αυτά υποστηρίζουν την υπόθεση της αναντιστοιχίας και της προσκόλλησης (δεσμού) μεταξύ γονέα και παιδιού. Έτσι, ενώ οι μη αυταρχικές γονικές πρακτικές ωθούν σε μία υπερβολική (χωρίς όρια και πλαισίωση) αυτονομία, μην επιτρέποντας στο παιδί να αποκτήσει δεξιότητες αυτο-ρύθμισης, κατά ένα τρόπο που αναπόφευκτα οδηγεί στην ανάπτυξη αγχωδών τύπων δεσμού. Αντίθετα, αυταρχικές και ελεγκτικές γονικές πρακτικές γονέων συνδέονται με την ανάπτυξη αποφευκτικών τύπων δεσμού. Βιβλιογραφία Ainsworth MDS, Blehar MC, Waters E, & Wall S (1978). Patterns of attachment: a psychologicalstudy of the strange situation. Erlbaum, Hillsdale, NJ. Barkley RA (1998) Attention-deficit hyperactivity disorder: a handbook for diagnosis and treatment. (2nd edn.) Guilford, New York. Belsky J (1999) Interactional and contextual determinants of attachment security. In: Cassidy, J. & Shaver, PR (Eds) Handbook of attachment: theory, research, and clinical applications. Guilford, New York (pp ). Biederman, J., Milberger, S., Faraone, SV, Kiely K & al (1995) Family-environment risk factors for attention-deficit hyperactivity disorder: a test of Rutter s indicators of adversity. Arch Gen Psychiatry 52: Bowlby, J. (1988) A secure base. Routledge, London.

11 Brennan, KA, Clark CL, & Shaver PR (1998) Self-report measurement of adult attachment an integrative overview. In: Simpson JA, Rholes WS (eds). Attachment theory and close relationships. Guilford Press, New York pp Buss, AH & Plomin R (1984) Temperament: early developing personality traits. Erlbaum, Hillsdale,NJ22. Cantwell, DP (1997) Attention deficit disorder: a review of the past 10 years. J Am Acad ChildAdolesc Psychiatry 35: Cassidy, J (1994) Emotional regulation: influences of attachment relationships. In: Fox NA (ed).the development of emotion regulation: biological and behavioral considerations. University of Chicago Press, Chicago pp Cassidy, J. & Kobak, RR (1988) Avoidance and its relation to other defensive processes. In: Belsky J, Nezworski T (eds). Clinical implication of attachment. Erlbaum, Hillsdale, NJ pp Clarke, L, Ungerer J, Chahoud K, Johnson S, & Stiefel I (2002) Attention deficit hyperactivity disorder is associated with attachment insecurity. Clin Child Psychol Psychiat 7: Cohen, D. & Dibble E (1974) Companion instruments for measuring children s competence and parental style. Arch Gen Psychiatry, 30: Conners, CK (1998) Rating scales in attention-deficit/hyperactivity disorder: use in assessmentand treatment monitoring. J Clin Psychiatry 59(Supplement 7): Estrada, AU. & Pinsof WM (1995) The effectiveness of family therapies for selected behavioural disorders of childhood. J Marital Fam Ther 21: Finzi R, Har-Even D, Weizman A, Tyano S, & Shnit D (1996) The adaptation of the attachment style questionnaire for latency-aged children. [Hebrew]. Psychology 5: Finzi R, Ram A, Har-Even D, Shnit D, & Weizman A (2001) Attachment styles in physically abused and neglected children. J Youth Adolesc 30: Fonagy, P. & Target M (2002) Early intervention and the development of selfregulation. Psychoan Inquiry 22: Fraley, RC & Spieker, SJ (2003) Are infant attachment patterns continuously or categorically distributed? A taxometric analysis of strange situation behavior. Dev Psychol 39: Gomez, R, Gomez, A, DeMello, L. & Tallent, R (2001) Perceived maternal control and support: effects on hostile biased social information processing and aggression among clinic-referred children with high aggression. J Child Psychol Psychiatry 42:

12 Greenberg, L.M. & Waldman ID (1993) Developmental normative data on the test of variables of attention (T.O.V.A.). J Child Psychol Psychiatry 34: Hazan, C. & Shaver P (1987) Romantic love conceptualized as an attachment process. J Pers Soc Psychol 52: Hechtman, L. (1996) Families of children with attention deficit hyperactivity disorder: a review. Can J Psychiatry 41: Hutchinson, E, Pearson D, Fitzgerald C, Bateman B, Gant C, Grundy J, Stevenson J, Warner J,Dean T, Matthews S, Arshad H. & Rowlandson P (2001) Can parents accurately perceive hyperactivity in their child? Child Care Health Dev 27: Johnson, BD, Franklin LC, Hall K. & Prieto LR (2000) Parent training through play: parent child interaction therapy with a hyperactive child. Family J 8: Johnston, C. (1996) Parent characteristics and parent child interactions in families of nonproblem children and ADHD children with higher and lower levels of oppositional defiant behavior.j Abnorm Child Psychol 24: Kaplan, BJ, Crawford SG, Fisher GC. & Dewey DM (1998) Family dysfunction is more strongly associated with ADHD than with general school problems. J Atten Disord 2: Keiley, MK (2002) Attachment and affect regulation: a framework for family treatment of conduct disorder. Fam Process 41: Lengua, LJ (2002) The contribution of emotionality and self-regulation to the understanding ofchildren s response to multiple risk. Child Dev 73: Lindahl, KM (1998) Family process variables and children s disruptive behavior problems. J Fam Psychol 12: Marsh, EJ. & Johnston C (1990) Determinants of parenting stress: illustrations from families of hyperactive children and families of physically abused children. J Clin Child Psychol 19: Mathiesen, KS. & Tambs K (1999) The EAS temperament questionnaire- factor structure, age trends, reliability, and stability in Norwegian sample. J Child Psychol Psychiatry 40: Melnick, SM. & Hinshaw SP (2000) Emotion regulation and parenting in AD/HD and comparisonboys: linkages with social behaviors and peer preference. J Abnorm Child Psychol 28: Mikulincer, M, Florian V. & Tolmacz R (1990) Attachment styles and fear of personal death: a casestudy of affect regulation. J Pers Soc Psychol 58:

13 Mikulincer, M. & Shaver PR (2003) The attachment behavioral system in adulthood: activation, psychodynamics, and interpersonal processes. In: Zanna MP (ed) Advances in experimental social psychology, vol. 35. Academic Press, San Diego, CA, pp Mikulincer, M, Shaver PR. & Pereg D (2003) Attachment theory and affect regulation: the dynamics, development, and cognitive consequences of attachment-related strategies. Motivation and Emotion 27: Olfson, M, Gameroff MJ, Marcus SC. & Jensen PS (2003) National trends in the treatment of attention deficit hyperactivity disorder. Am J Psychiatry 160: Randolph, DL, Brown, Smart TK. & Nelson W (1997) The personality research form as a discriminator of attachment styles. J Soc Behav Pers 12: Schatz, AM. & Ballantyne AO (2001) Trauner DA: sensitivity and specificity of a computerized testof attention in the diagnosis of Attention-Deficit/Hyperactivity Disorder. Assessment 8: Sheffield, MA, Silk JS, Steinberg, L, Sessa, FM et al (2002) Temperamental vulnerability and negative parenting as interacting predictors of child adjustment. J Marriage Fam 64: Schneider, Rosen K. & Rothbaum F (1993) Quality of parental caregiving and security of attachment. Dev Psychol 29: Thomas, JM & Guskin KA (2001) Disruptive behavior in young children: what does it mean? J Am Acad Child Adolesc Psychiatry 40: Vaughn, BE. & Bost KK (1999) Attachment and temperament: redundant,independent, or interactinginfluences on interpersonal adaptation and personality development? In: Cassidy J,Shaver PR (eds). Handbook of attachment: theory, research, and clinical applications. Guilford Press, New York pp White, JD (1999) Personality, temperament, and ADHD: a review of the literature. Pers Individ Dif 27:

Οι Γνώσεις των Παιδαγωγών Προσχολικής Εκπαίδευσης, Σχετικά με τα Χαρακτηριστικά του Αυτισμού, και η Σημασία Αυτών.

Οι Γνώσεις των Παιδαγωγών Προσχολικής Εκπαίδευσης, Σχετικά με τα Χαρακτηριστικά του Αυτισμού, και η Σημασία Αυτών. Οι Γνώσεις των Παιδαγωγών Προσχολικής Εκπαίδευσης, Σχετικά με τα Χαρακτηριστικά του Αυτισμού, και η Σημασία Αυτών. Όνομα Φοιτήτριας: Βεκύρη Σοφία Επιβλέπουσα: Γιόκα Μαράνια BA (HONS) Early Childhood Studies

Διαβάστε περισσότερα

Επιπολιτισμικό στρες. Θεωρητικά μοντέλα Στρατηγικές αντιμετώπισης Παρεμβαλλόμενες μεταβλητές Ψυχική ανθεκτικότητα

Επιπολιτισμικό στρες. Θεωρητικά μοντέλα Στρατηγικές αντιμετώπισης Παρεμβαλλόμενες μεταβλητές Ψυχική ανθεκτικότητα Επιπολιτισμικό στρες Θεωρητικά μοντέλα Στρατηγικές αντιμετώπισης Παρεμβαλλόμενες μεταβλητές Ψυχική ανθεκτικότητα Στρες Το στρες αφορά στις βιολογικές και ψυχολογικές αντιδράσεις του οργανισμού απέναντι

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ

ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ Ενισχύστε την Αυτοπεποίθηση των Παιδιών Βελτιώνοντας & Μαθαίνοντας τον Γονεϊκό Τύπο!!! ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ Κλεισθένους 12 (Στοά Κοββατζή) 1 ος όροφος Τηλ.: 2742029421 Κιν.: 6979985566

Διαβάστε περισσότερα

ΣΔΥΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΔΠΙΣΗΜΙΟ ΚΤΠΡΟΤ ΥΟΛΗ ΔΠΙΣΗΜΧΝ ΤΓΔΙΑ ΣΜΗΜΑ ΝΟΗΛΔΤΣΙΚΗ. Πηπρηαθή εξγαζία

ΣΔΥΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΔΠΙΣΗΜΙΟ ΚΤΠΡΟΤ ΥΟΛΗ ΔΠΙΣΗΜΧΝ ΤΓΔΙΑ ΣΜΗΜΑ ΝΟΗΛΔΤΣΙΚΗ. Πηπρηαθή εξγαζία ΣΔΥΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΔΠΙΣΗΜΙΟ ΚΤΠΡΟΤ ΥΟΛΗ ΔΠΙΣΗΜΧΝ ΤΓΔΙΑ ΣΜΗΜΑ ΝΟΗΛΔΤΣΙΚΗ Πηπρηαθή εξγαζία ΣΟ ΑΓΥΟ ΠΟΤ ΒΙΧΝΟΤΝ ΓΟΝΔΙ ΣΗΝ ΦΡΟΝΣΙΓΑ ΑΤΣΙΣΙΚΟΤ ΠΑΙΓΙΟΤ 2-18 ΔΣΧΝ Φξεηδεξίθε Νενθιένπο Λεκεζόο, 2014 ΣΔΥΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΔΠΙΣΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής και Υπερκινητικότητας (ΔΕΠΥ)

Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής και Υπερκινητικότητας (ΔΕΠΥ) Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής και Υπερκινητικότητας (ΔΕΠΥ) Σαββίδου Αβρόρα Η Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής και Υπερκινητικότητας (ΔΕΠΥ) - διεθνώς Attention Deficit Hyperactivity Disorder (ADHD) -

Διαβάστε περισσότερα

Πολιτισμός και ψυχοπαθολογία:

Πολιτισμός και ψυχοπαθολογία: Πολιτισμός και ψυχοπαθολογία: Επιπτώσεις στη συμβουλευτική και ψυχοθεραπεία με μετανάστες και τις οικογένειές τους Βασίλης Παυλόπουλος Τομέας Ψυχολογίας, Πανεπιστήμιο Αθηνών vpavlop@psych.uoa.gr http://www.psych.uoa.gr/~vpavlop

Διαβάστε περισσότερα

Παράγοντες κινδύνου και προστατευτικοί παράγοντες για τη χρήση ουσιών στους εφήβους. Καραμπίνου Κυριακή Ρουσάλη Θωμαϊς Χατζή Γεωργία Χριστάκη Ελένη

Παράγοντες κινδύνου και προστατευτικοί παράγοντες για τη χρήση ουσιών στους εφήβους. Καραμπίνου Κυριακή Ρουσάλη Θωμαϊς Χατζή Γεωργία Χριστάκη Ελένη Παράγοντες κινδύνου και προστατευτικοί παράγοντες για τη χρήση ουσιών στους εφήβους. Καραμπίνου Κυριακή Ρουσάλη Θωμαϊς Χατζή Γεωργία Χριστάκη Ελένη Ορισμός Παράγοντες κινδύνου: Παράγοντες που αυξάνουν

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΣΧΕΣΗΣ ΓΟΝΙΟΥ-ΠΑΙΔΙΟΥ ΚΑΙ Η ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΜΜΕ

Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΣΧΕΣΗΣ ΓΟΝΙΟΥ-ΠΑΙΔΙΟΥ ΚΑΙ Η ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΜΜΕ Εισήγηση στο 12 ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ψυχολογικής Έρευνας (Μάιος, 2009) Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΣΧΕΣΗΣ ΓΟΝΙΟΥ-ΠΑΙΔΙΟΥ ΚΑΙ Η ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΜΜΕ Μπετίνα Ντάβου, Πανεπιστήμιο Αθηνών Κατερίνα Σπετσιώτου, Πανεπιστήμιο Αθηνών

Διαβάστε περισσότερα

Καραλέξη Μαρία, Θωμόπουλος Θωμάς, Πετρίδου Ελένη Εργαστήριο Υγιεινής, Επιδημιολογίας και Ιατρικής Στατιστικής, ΕΚΠΑ

Καραλέξη Μαρία, Θωμόπουλος Θωμάς, Πετρίδου Ελένη Εργαστήριο Υγιεινής, Επιδημιολογίας και Ιατρικής Στατιστικής, ΕΚΠΑ Καραλέξη Μαρία, Θωμόπουλος Θωμάς, Πετρίδου Ελένη Εργαστήριο Υγιεινής, Επιδημιολογίας και Ιατρικής Στατιστικής, ΕΚΠΑ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΧΟΡΗΓΗΣΗ ΤΟΥ ΑΘΗΝΑΤΕΣΤ ΣΕ ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗΣ ΠΑΙΔΙΟΥ ΠΡΩΤΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ ΜΕ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ

ΧΟΡΗΓΗΣΗ ΤΟΥ ΑΘΗΝΑΤΕΣΤ ΣΕ ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗΣ ΠΑΙΔΙΟΥ ΠΡΩΤΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ ΜΕ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου Τμήμα Λογοθεραπείας ΧΟΡΗΓΗΣΗ ΤΟΥ ΑΘΗΝΑΤΕΣΤ ΣΕ ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗΣ ΠΑΙΔΙΟΥ ΠΡΩΤΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ ΜΕ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Παρουσίαση πτυχιακής εργασίας από τις

Διαβάστε περισσότερα

Κατάθλιψη, απώλεια, διαζύγιο της Τερίνας Μαλιώτη

Κατάθλιψη, απώλεια, διαζύγιο της Τερίνας Μαλιώτη Κατάθλιψη, απώλεια, διαζύγιο της Τερίνας Μαλιώτη Πολλές έρευνες συνδέουν την απώλεια του γονέα με την κατάθλιψη του παιδιού. Με τον όρο «απώλεια του ενός γονέα» εννοούμε την απομάκρυνση του παιδιού από

Διαβάστε περισσότερα

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το όνειρο Ένα ζευγάρι περιμένει παιδί. Τότε αρχίζει να ονειρεύεται αυτό το παιδί. Κτίζει την εικόνα ενός παιδιού μέσα στο μυαλό του. Βάσει αυτής της εικόνας, κάνει

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα για Συζήτηση. Παγίδες προς αποφυγή Τελικά.;

Θέματα για Συζήτηση. Παγίδες προς αποφυγή Τελικά.; 4/22/2016 template from www.brainybetty.com copyright 2006 2 Θέματα για Συζήτηση. Όροι και Ορολογία Συμμόρφωση Προσκόλληση Συνεργατική Θεραπεία - Αυτοδιαχείριση Παράγοντες που επιδρούν Πως εκτιμάται η

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Φύλο (sex) Σεξουαλικότητα (sexuality) Σεξουαλική υγεία (sexual health) Κοινωνική ταυτότητα (γένος) (gender) Κοινωνική ταυτότητα φύλου (gender identity) Σεξουαλικός προσανατολισµός

Διαβάστε περισσότερα

Δημήτριος Ι Ζαφειρίου Καθηγητής Παιδιατρικής Νευρολογίας- Αναπτυξιολογίας ΑΠΘ

Δημήτριος Ι Ζαφειρίου Καθηγητής Παιδιατρικής Νευρολογίας- Αναπτυξιολογίας ΑΠΘ Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής και Υπερκινητικότητας (Attention Deficit Hyperactivity Disorder,ADHD) στην Εφηβεία Δημήτριος Ι Ζαφειρίου Καθηγητής Παιδιατρικής Νευρολογίας- Αναπτυξιολογίας ΑΠΘ Μαρία Κυριαζή

Διαβάστε περισσότερα

Προγράμματα ψυχοεκπαίδευσης σε γονείς παιδιών με ΔΕΠΥ

Προγράμματα ψυχοεκπαίδευσης σε γονείς παιδιών με ΔΕΠΥ Προγράμματα ψυχοεκπαίδευσης σε γονείς παιδιών με ΔΕΠΥ Τζίλα Ευθαλία Ειδικευόμενη παιδοψυχίατρος, MSc, Συστημική ψυχοθεραπεύτρια Δράμα 5 Απριλίου 2014 Το παιδί με ΔΕΠΥ ΕΠΙΤΕΛΙΚΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΑΠΟΔΟΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΡΙΝΑ ΝΙΚΟΛΑΟΥ Mediterranean College Θεσσαλονικης

ΜΑΡΙΝΑ ΝΙΚΟΛΑΟΥ Mediterranean College Θεσσαλονικης ΜΑΡΙΝΑ ΝΙΚΟΛΑΟΥ Mediterranean College Θεσσαλονικης Παρά την πληθώρα ερευνών που τεκμηριώνουν τις αρνητικές επιπτώσεις που έχει η χρήση της σωματικής τιμωρίας από τους γονείς σε ποικίλους τομείς της ανάπτυξης

Διαβάστε περισσότερα

Τα πάντα γύρω από τις υσκολίες προσοχής. από τον Ιάκωβο Μυστακίδη

Τα πάντα γύρω από τις υσκολίες προσοχής. από τον Ιάκωβο Μυστακίδη Τα πάντα γύρω από τις υσκολίες προσοχής. από τον Ιάκωβο Μυστακίδη Τις περισσότερες φορές, οι εκπαιδευτικοί αλλά και ολόκληρη η κοινωνία δείχνουν την ευαισθητοποίησή τους, όταν πρόκειται για παιδιά με αισθητηριακές

Διαβάστε περισσότερα

Περίληψη...vii Περιεχόμενα...ix Κατάλογος πινάκων...xv Πρόλογος...xxv

Περίληψη...vii Περιεχόμενα...ix Κατάλογος πινάκων...xv Πρόλογος...xxv Περιεχόμενα ix Περιεχόμενα Περίληψη...vii Περιεχόμενα...ix Κατάλογος πινάκων...xv Πρόλογος...xxv 1o ΜΕΡΟΣ - ΕΙΣΑΓΩΓΗ Α. Ρόλοι στην οικογένεια και την εργασία...3 Α.1. Ισορροπία και σύγκρουση ρόλων σε εργασία-οικογένεια...3

Διαβάστε περισσότερα

Βασικοί στόχοι της έρευνας

Βασικοί στόχοι της έρευνας Λέκκα Έλενα, MSc Βασικοί στόχοι της έρευνας Οι περισσότερες έρευνες στον τομέα των φιλοδοξιών εστιάζουν στις ακαδημαϊκές και επαγγελματικές φιλοδοξίες στην εφηβική ηλικία και στο πώς αυτές επηρεάζουν τις

Διαβάστε περισσότερα

Αυτισμός καλής λειτουργικότητας: Δυο χρόνια εμπειρίας στο Τ.Ε.Ν.Ε. ΑΝΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΣΙΩΤΗ ΠΑΙΔΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ MD, Ph.D

Αυτισμός καλής λειτουργικότητας: Δυο χρόνια εμπειρίας στο Τ.Ε.Ν.Ε. ΑΝΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΣΙΩΤΗ ΠΑΙΔΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ MD, Ph.D Αυτισμός καλής λειτουργικότητας: Δυο χρόνια εμπειρίας στο Τ.Ε.Ν.Ε. ΑΝΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΣΙΩΤΗ ΠΑΙΔΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ MD, Ph.D ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ Χαρακτηριστικά Αυτισμού Καλής Λειτουργικότητας ( ομιλία, κινητικός συντονισμός,

Διαβάστε περισσότερα

Διπολική διαταραχή μανιοκατάθλιψη,

Διπολική διαταραχή μανιοκατάθλιψη, ΨΥΧΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Ο όρος ψυχική διαταραχή περιλαμβάνει ένα μεγάλο εύρος προβλημάτων που έχουν σχέση με την ψυχική κατάσταση και την συμπεριφορά ενός ατόμου. Οι διάφορες ψυχικές διαταραχές εκδηλώνονται

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος των γονέων στην εμφάνιση, πορεία και αντιμετώπιση του μετατραυματικού στρες των παιδιών τους

Ο ρόλος των γονέων στην εμφάνιση, πορεία και αντιμετώπιση του μετατραυματικού στρες των παιδιών τους Ο ρόλος των γονέων στην εμφάνιση, πορεία και αντιμετώπιση του μετατραυματικού στρες των παιδιών τους Δρ Γ. Γιαννακόπουλος Παιδοψυχιατρική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών Νοσοκομείο Παίδων «Η Αγία Σοφία» Πρωταρχικός

Διαβάστε περισσότερα

«ΕΘΙΣΜΟΣ. ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ» Χρήση και Κατάχρηση Διαδικτύου σε παιδιά & εφήβους ΦΡΕΣΚΟΥ ΑΛΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΠΑΙΔΟΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ Μ.Ε.Υ.

«ΕΘΙΣΜΟΣ. ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ» Χρήση και Κατάχρηση Διαδικτύου σε παιδιά & εφήβους ΦΡΕΣΚΟΥ ΑΛΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΠΑΙΔΟΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ Μ.Ε.Υ. «ΕΘΙΣΜΟΣ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ» Χρήση και Κατάχρηση Διαδικτύου σε παιδιά & εφήβους ΦΡΕΣΚΟΥ ΑΛΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΠΑΙΔΟΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ Μ.Ε.Υ. Άρτεμις Τσίτσικα - Λέκτορας Εφηβικής Παιδιατρικής Επιστημονική

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΝ ΑΥΤΙΣΜΟ ΚΑΙ ΤΙΣ ΔΙΑΧΥΤΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Βάγια Α. Παπαγεωργίου Παιδοψυχίατρος

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΝ ΑΥΤΙΣΜΟ ΚΑΙ ΤΙΣ ΔΙΑΧΥΤΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Βάγια Α. Παπαγεωργίου Παιδοψυχίατρος «Ενδυνάμωση και υποστήριξη ομάδων οικογενειών ατόμων με αυτισμό» Υπουργείο Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων ΙΙ ΕΠΕΑΕΚ Ενέργεια 1.1.4 Εκπαίδευση Ατόμων με Ειδικές Ανάγκες Πράξη 1.1.4 α Φορέας Υλοποίησης:

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΙΙ. ΒΡΕΦΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ Κοινωνική και συναισθηματική ανάπτυξη. Καλλιρρόη Παπαδοπούλου και Λήδα Αναγνωστάκη ΤΕΑΠΗ/ΕΚΠΑ

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΙΙ. ΒΡΕΦΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ Κοινωνική και συναισθηματική ανάπτυξη. Καλλιρρόη Παπαδοπούλου και Λήδα Αναγνωστάκη ΤΕΑΠΗ/ΕΚΠΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΙΙ ΒΡΕΦΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ Κοινωνική και συναισθηματική ανάπτυξη Καλλιρρόη Παπαδοπούλου και Λήδα Αναγνωστάκη ΤΕΑΠΗ/ΕΚΠΑ 2016-17 Ιδιοσυγκρασία Τα βρέφη γεννιούνται με ατομικές διαφορές ως προς

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΠΑΙΔΙΩΝ ΜΕ ΔΕΠ-Υ

ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΠΑΙΔΙΩΝ ΜΕ ΔΕΠ-Υ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΠΑΙΔΙΩΝ ΜΕ ΔΕΠ-Υ ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΣΙΑΠΑΤΗ Δρ.Σχολικής Ψυχολογίας Παν/μιου Αθηνών Εκπαιδευτικός Ειδικής Αγωγής & Οικογενειακή Θεραπεύτρια ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΤΗ ΔΕΠ-Υ Ευρήματα μελετών (Ηannafin

Διαβάστε περισσότερα

Κλινική εικόνα και πρώιμη ανίχνευση Διαταραχής Αυτιστικού Φάσματος:νεώτερα δεδομένα

Κλινική εικόνα και πρώιμη ανίχνευση Διαταραχής Αυτιστικού Φάσματος:νεώτερα δεδομένα Κλινική εικόνα και πρώιμη ανίχνευση Διαταραχής Αυτιστικού Φάσματος:νεώτερα δεδομένα Κλινική εικόνα και πρώιμη ανίχνευση Διαταραχής Αυτιστικού Φάσματος: νεώτερα δεδομένα Κατερίνα Καραïβάζογλου, Παιδοψυχίατρος,

Διαβάστε περισσότερα

Έφηβοι και αυτοεκτίμηση

Έφηβοι και αυτοεκτίμηση Έφηβοι και αυτοεκτίμηση Με τον όρο αυτοεκτίμηση εννοούμε τον βαθμό στον οποίο εκτιμούμε, σεβόμαστε αλλά και αποδεχόμαστε τον εαυτό μας όπως είναι. Με λίγα και απλά λόγια, είναι η εσωτερική αντίληψη που

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΠ/Υ και ψυχοκοινωνική ανάπτυξη από την παιδική ηλικία έως την ενήλικη ζωή: ο ρόλος του σχολείου και της οικογένειας

ΔΕΠ/Υ και ψυχοκοινωνική ανάπτυξη από την παιδική ηλικία έως την ενήλικη ζωή: ο ρόλος του σχολείου και της οικογένειας ΔΕΠ/Υ και ψυχοκοινωνική ανάπτυξη από την παιδική ηλικία έως την ενήλικη ζωή: ο ρόλος του σχολείου και της οικογένειας Αικατερίνη Αντωνοπούλου, Επικ. Καθηγήτρια, Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο Η Διαταραχή Ελλειμματικής

Διαβάστε περισσότερα

Γιώργος Τσουβέλας. MSc, MPH, cphd Ψυχολόγος - Γνωσιακός Ψυχοθεραπευτής

Γιώργος Τσουβέλας. MSc, MPH, cphd Ψυχολόγος - Γνωσιακός Ψυχοθεραπευτής Εστιασμένη στο τραύμα γνωσιακή συμπεριφορική θεραπεία και ο ρόλος του σχολικού ψυχολόγου στη θεραπευτική υποστήριξη παιδιών θυμάτων σεξουαλικής κακοποίησης. Γιώργος Τσουβέλας MSc, MPH, cphd Ψυχολόγος -

Διαβάστε περισσότερα

ΑΥΤΙΣΜΟΣ. Μια διαφορετική μορφή επικοινωνίας

ΑΥΤΙΣΜΟΣ. Μια διαφορετική μορφή επικοινωνίας ΑΥΤΙΣΜΟΣ Μια διαφορετική μορφή επικοινωνίας ΟΡΙΣΜΟΣ Οι Neisworth και Wolfe (2005) ορίζουν τον αυτισμό ως «αναπτυξιακή διαταραχή που χαρακτηρίζεται από σημειωμένη δυσκολία στην επικοινωνία και τις κοινωνικές

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΧΩΔΗΣ ΤΥΠΟΣ ΕΝΗΛΙΚΗΣ ΠΡΟΣΚΟΛΛΗΣΗΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΔΙΑΜΕΣΟΛΑΒΗΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΒΑΣΙΚΩΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΩΝ ΑΝΑΓΚΩΝ

ΑΓΧΩΔΗΣ ΤΥΠΟΣ ΕΝΗΛΙΚΗΣ ΠΡΟΣΚΟΛΛΗΣΗΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΔΙΑΜΕΣΟΛΑΒΗΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΒΑΣΙΚΩΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΩΝ ΑΝΑΓΚΩΝ ΑΓΧΩΔΗΣ ΤΥΠΟΣ ΕΝΗΛΙΚΗΣ ΠΡΟΣΚΟΛΛΗΣΗΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΔΙΑΜΕΣΟΛΑΒΗΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΒΑΣΙΚΩΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΩΝ ΑΝΑΓΚΩΝ Κωνσταντίνος Κορμάς, Γεωργία Καράμαλη και Φώτιος Αναγνωστόπουλος Τμήμα Ψυχολογίας, Πάντειο Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές Αυτιστικού Φάσματος

Διαταραχές Αυτιστικού Φάσματος Δρ. Αναστασία Κουμούλα Παιδοψυχίατρος Συντ. Διευθύντρια Τμ. Ψυχιατρικής Παιδιών & Εφήβων Διευθύντρια ψυχιατρικού Τομέα Σισμανόγλειο ΓΝΑ 4/10000 άτομα Α:Κ 3:1 70% IQ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Ο ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Ο ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ: ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Ο ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

( ) ( ) China Academic Journal Electronic Publishing House. All rights reserved.

( ) ( ) China Academic Journal Electronic Publishing House. All rights reserved. 2001 2 :1001-4918(2001) - 02-0045 - 49 :B844. 1 :A Ξ ( 250014) ( 100875) : : ; 1978 Premack Woodruff Wellman (theory of mind) Perner : Maxi A, 20 Maxi 1999 A (false belief) B Maxi 77,177 591 Maxi [1 ]?,3

Διαβάστε περισσότερα

Αυτισμός Υψηλής Λειτουργικότητας (Διαταραχή Αυτιστικού Φάσματος με Υψηλή Λειτουργικότητα) Χαρακτηριστικά

Αυτισμός Υψηλής Λειτουργικότητας (Διαταραχή Αυτιστικού Φάσματος με Υψηλή Λειτουργικότητα) Χαρακτηριστικά Αυτισμός Υψηλής Λειτουργικότητας (Διαταραχή Αυτιστικού Φάσματος με Υψηλή Λειτουργικότητα) Χαρακτηριστικά Ιουλιέττα Καλλή-Λαούρη, M.D., Ph.D. Παιδοψυχίατρος, Ψυχοθεραπεύτρια Παιδιών & Εφήβων 1 ο Παγκύπριο

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 2: Μάθηση & διδασκαλία στην προσχολική εκπαίδευση: βασικές αρχές

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 2: Μάθηση & διδασκαλία στην προσχολική εκπαίδευση: βασικές αρχές Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 2: Μάθηση & διδασκαλία στην προσχολική εκπαίδευση: βασικές αρχές Διδάσκουσα: Μαρία Καμπεζά Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της Αγωγής στην

Διαβάστε περισσότερα

Αναπτυξιακή Ψυχολογία. Διάλεξη 6: Η ανάπτυξη της εικόνας εαυτού - αυτοαντίληψης

Αναπτυξιακή Ψυχολογία. Διάλεξη 6: Η ανάπτυξη της εικόνας εαυτού - αυτοαντίληψης Αναπτυξιακή Ψυχολογία Διάλεξη 6: Η ανάπτυξη της εικόνας εαυτού - αυτοαντίληψης Θέματα διάλεξης Η σημασία της αυτοαντίληψης Η φύση και το περιεχόμενο της αυτοαντίληψης Η ανάπτυξη της αυτοαντίληψης Παράγοντες

Διαβάστε περισσότερα

-1- Αξιολόγηση της παιδικής προσωπικότητας από τους γονείς: Εγκυρότητα και αξιοπιστία ενός νέου ερωτηματολογίου

-1- Αξιολόγηση της παιδικής προσωπικότητας από τους γονείς: Εγκυρότητα και αξιοπιστία ενός νέου ερωτηματολογίου -1- Αξιολόγηση της παιδικής προσωπικότητας από τους γονείς: Εγκυρότητα και αξιοπιστία ενός νέου ερωτηματολογίου Βασίλης Παυλόπουλος Ηλίας Μπεζεβέγκης Τομέας Ψυχολογίας, Πανεπιστήμιο Αθηνών Ανακοίνωση στο

Διαβάστε περισσότερα

Παράγοντες Προστασίας και Κινδύνου

Παράγοντες Προστασίας και Κινδύνου Η ψυχική ζωή του παιδιού οικοδομείται μέσα από μια σχέση αλληλεπίδρασης με τους σημαντικούς Άλλους, τη μητέρα και τον πατέρα αρχικά και το ευρύτερο περιβάλλον στη συνέχεια. Μέσα από αυτήν τη συναισθηματική

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ με έμφαση στις γνωστικές λειτουργίες

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ με έμφαση στις γνωστικές λειτουργίες ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ με έμφαση στις γνωστικές λειτουργίες Θεματική Ενότητα 12: Συναισθήματα Θεματική Ενότητα 12 Στόχοι: Η εισαγωγή των φοιτητών στις διαστάσεις των συναισθημάτων, στο μηχανισμό λειτουργίας

Διαβάστε περισσότερα

Tι είναι οι διαταραχές της προσωπικότητας;

Tι είναι οι διαταραχές της προσωπικότητας; Tι είναι οι διαταραχές της ; (What is a personality disorder?) Greek Tι είναι οι διαταραχές της ; Ο καθένας μας έχει ιδιώματα τα οποία τον χαρακτηρίζουν. Αυτά είναι οι συνήθεις τρόποι με τους οποίους το

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΤΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΣΕ ΕΠΙΠΕΔΟ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ ΣΕ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΑΥΤΙΣΤΙΚΟΥ ΦΑΣΜΑΤΟΣ (ΔΑΦ)

ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΤΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΣΕ ΕΠΙΠΕΔΟ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ ΣΕ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΑΥΤΙΣΤΙΚΟΥ ΦΑΣΜΑΤΟΣ (ΔΑΦ) Κατερίνα Μάσχα Λέκτορας Αναπτυξιακής Ψυχολογίας Τμήμα Ψυχολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης kmascha@psy.soc.uoc.gr ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΤΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΣΕ ΕΠΙΠΕΔΟ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ ΣΕ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΑΥΤΙΣΤΙΚΟΥ ΦΑΣΜΑΤΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή διατριβή Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΩΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΑΠΟΠΕΙΡΑ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή διατριβή Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΩΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΑΠΟΠΕΙΡΑ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή διατριβή Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΩΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΑΠΟΠΕΙΡΑ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑΣ Παναγιώτου Νεοφύτα 2008969752 Επιβλέπων καθηγητής Δρ. Νίκος Μίτλεττον,

Διαβάστε περισσότερα

Τόπος: Children s Hospital Los Angeles Children s Hospital San Diego

Τόπος: Children s Hospital Los Angeles Children s Hospital San Diego Συγγραφείς & έτος 2004 Kathleen Meeske et al. 2009 Sung L. et al Σκοπός & επιμέρους στόχοι Σκοπός της μελέτης αυτής είναι να εξετάσει την ποιότητα ζωής και τα επίπεδα κούρασης παιδιών που διαγνώστηκαν

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΥΞΗΣΗ ΤΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ ΣΕ ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΝΟΗΤΙΚΗ ΥΣΤΕΡΗΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ: ΜΙΑ ΕΡΕΥΝΑ ΔΡΑΣΗΣ. Γεωργία Γκαντώνα¹ & Νικόλαος Παρίτσης²

Η ΑΥΞΗΣΗ ΤΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ ΣΕ ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΝΟΗΤΙΚΗ ΥΣΤΕΡΗΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ: ΜΙΑ ΕΡΕΥΝΑ ΔΡΑΣΗΣ. Γεωργία Γκαντώνα¹ & Νικόλαος Παρίτσης² Η ΑΥΞΗΣΗ ΤΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ ΣΕ ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΝΟΗΤΙΚΗ ΥΣΤΕΡΗΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ: ΜΙΑ ΕΡΕΥΝΑ ΔΡΑΣΗΣ Γεωργία Γκαντώνα¹ & Νικόλαος Παρίτσης² Οικοτροφείο ΕΠΑΚΜΟΣ, Εταιρία Συστημικής Θεραπείας και Παρέμβασης

Διαβάστε περισσότερα

S06.2 Απόψεις και πρακτικές των παιδαγωγών προσχολικής εκπαίδευσης για τα προβλήματα ψυχικής υγείας των παιδιών προσχολική ηλικίας: Ποιοτική ανάλυση

S06.2 Απόψεις και πρακτικές των παιδαγωγών προσχολικής εκπαίδευσης για τα προβλήματα ψυχικής υγείας των παιδιών προσχολική ηλικίας: Ποιοτική ανάλυση 1 της εστιασμένης συζήτησης. Πραγματοποιήθηκαν 6 ομαδικές συζητήσεις στις οποίες συμμετείχαν 34 παιδαγωγοί από παιδικούς σταθμούς της Αττικής. Σε κάθε ομάδα συμμετείχαν 4-6 παιδαγωγοί και δύο συντονίστριες.

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΝΤΕΛΑ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΣΗΣ. Εύη Κυράνα, MSc, PhD, Hon MJCSM ΙΜΟΠ, ΑΠΘ

ΜΟΝΤΕΛΑ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΣΗΣ. Εύη Κυράνα, MSc, PhD, Hon MJCSM ΙΜΟΠ, ΑΠΘ ΜΟΝΤΕΛΑ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΣΗΣ Εύη Κυράνα, MSc, PhD, Hon MJCSM ΙΜΟΠ, ΑΠΘ 1 ΠΟΙΟΣ ΘΑ ΝΙΚΗΣΕΙ; VS Masters & Johnson Kaplan Basson Μοντέλο: Η σχηματική περιγραφή ενός φαινομένου Τo μοντέλο σεξουαλικής ανταπόκρισης

Διαβάστε περισσότερα

Μεταπτυχιακή φοιτήτρια: Τσιρογιαννίδου Ευδοξία. Επόπτης: Πλατσίδου Μ. Επίκουρη Καθηγήτρια Β Βαθμολογητής: Παπαβασιλείου-Αλεξίου Ι.

Μεταπτυχιακή φοιτήτρια: Τσιρογιαννίδου Ευδοξία. Επόπτης: Πλατσίδου Μ. Επίκουρη Καθηγήτρια Β Βαθμολογητής: Παπαβασιλείου-Αλεξίου Ι. Μεταπτυχιακή φοιτήτρια: Τσιρογιαννίδου Ευδοξία Επόπτης: Πλατσίδου Μ. Επίκουρη Καθηγήτρια Β Βαθμολογητής: Παπαβασιλείου-Αλεξίου Ι.- Λέκτορας Συναισθηματική Νοημοσύνη - Μια μορφή κοινωνικής νοημοσύνης, η

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΗΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΕΠΙΘΥΜΙΑΣ ΑΠΟ ΤΗ ΣΚΟΠΙΑ ΤΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΤΗΣ ΠΡΟΣ ΕΣΗΣ (attachment) 1

ΟΙ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΗΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΕΠΙΘΥΜΙΑΣ ΑΠΟ ΤΗ ΣΚΟΠΙΑ ΤΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΤΗΣ ΠΡΟΣ ΕΣΗΣ (attachment) 1 1 ΟΙ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΗΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΕΠΙΘΥΜΙΑΣ ΑΠΟ ΤΗ ΣΚΟΠΙΑ ΤΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΤΗΣ ΠΡΟΣ ΕΣΗΣ (attachment) 1 Κωνσταντίνος Ευθυµίου, & Γεώργιος Ευσταθίου Κλινικός Ψυχολόγος Κλινικός Ψυχολόγος Ινστιτούτο Έρευνας και

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΣΚΟΚΗΛΗ ΜΕ ΤΗΝ ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΡΩΤΑΡΧΙΚΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ

ΔΙΣΚΟΚΗΛΗ ΜΕ ΤΗΝ ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΡΩΤΑΡΧΙΚΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΔΙΣΚΟΚΗΛΗ ΜΕ ΤΗΝ 1 ΝΕΥΡΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ - Γ. Ν. Θ. "Γ. ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ", 2 Α' ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ - Γ. Ν. ΚΑΒΑΛΑΣ, 3ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΗ ΝΕΥΡΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ, ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ, ΔΠΘ, Π. Γ. Ν. ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗΣ,

Διαβάστε περισσότερα

Σταυρούλα Πολυχρονοπούλου

Σταυρούλα Πολυχρονοπούλου Σταυρούλα Πολυχρονοπούλου ΠΡΑΞΗ: MIS: 299743 Το έργο υλοποιείται στο πλαίσιο του Επιχειρησιακού Προγράμματος Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση και συγχρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση (Ευρωπαϊκό Κοινωνικό

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΣΧΕΔΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΦΟΙΤΗΣΗ ΤΟΥΣ. ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΜΙΑΣ ΕΜΠΕΙΡΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

ΤΑ ΣΧΕΔΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΦΟΙΤΗΣΗ ΤΟΥΣ. ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΜΙΑΣ ΕΜΠΕΙΡΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Ελληνικό Στατιστικό Ινστιτούτο Πρακτικά 18 ου Πανελληνίου Συνεδρίου Στατιστικής (2005) σελ.49-54 ΤΑ ΣΧΕΔΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΦΟΙΤΗΣΗ ΤΟΥΣ. ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΜΙΑΣ ΕΜΠΕΙΡΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα που θα αναπτυχθούν ΣΤΙΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΕΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ. Που εστιάζονται οι έρευνες; Επιδηµιολογία - Συµπεριφορά

Θέµατα που θα αναπτυχθούν ΣΤΙΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΕΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ. Που εστιάζονται οι έρευνες; Επιδηµιολογία - Συµπεριφορά Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΩΝ ΜΟΝΤΕΛΩΝ ΣΤΙΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΕΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Θέµατα που θα αναπτυχθούν Οι λόγοι για τους οποίους ανέκυψε η ανάγκη χρησιµοποίησης των κοινωνικο-γνωστικών µοντέλων για την ερµηνεία

Διαβάστε περισσότερα

Γνωριμία με τις ψυχοσεξουαλικές. Εύη Κυράνα

Γνωριμία με τις ψυχοσεξουαλικές. Εύη Κυράνα Γνωριμία με τις ψυχοσεξουαλικές θεραπείες Εύη Κυράνα Από τον Φρόυντ στους PDE5i Ψυχαναλυτική προσέγγιση Αρχή 20 αιώνα 60 s Κεντρική ιδέα: εσωτερικές συγκρούσεις παιδικής ηλικίας Αιτία σεξουαλικών προβλημάτων:

Διαβάστε περισσότερα

Σύνδεση θεωρίας συναισθηματικού δεσμού με τη συστημική και την αφήγηση

Σύνδεση θεωρίας συναισθηματικού δεσμού με τη συστημική και την αφήγηση ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΚΑΙ ΑΥΤΟΕΚΤΙΜΗΣΗ VIDEO Σύνδεση με θεωρία του συναισθηματικού δεσμού (ή συναισθηματικής προσκόλλησης ή πρόσδεσης) (attachment theory) John Bowlby (1907-1991) που σήμερα έχει ευρύτατη

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικόν και Καποδιστριακόν Πανεπιστήμιον Αθηνών Ιατρική Σχολή Παιδοψυχιατρική Κλινική Νοσοκομείο Παίδων «Η Αγία Σοφία»

Εθνικόν και Καποδιστριακόν Πανεπιστήμιον Αθηνών Ιατρική Σχολή Παιδοψυχιατρική Κλινική Νοσοκομείο Παίδων «Η Αγία Σοφία» Εθνικόν και Καποδιστριακόν Πανεπιστήμιον Αθηνών Ιατρική Σχολή Παιδοψυχιατρική Κλινική Νοσοκομείο Παίδων «Η Αγία Σοφία» Από το 2009 η ελληνική κοινωνία σε κοινωνικόοικονομική και πολιτιστική κρίση Επίδραση

Διαβάστε περισσότερα

K. Oatley & J. Jenkins, Συγκίνηση: Ερμηνείες και Κατανόηση (μεταφ. Μ. Σόλμαν, Μπ. Ντάβου) Αθήνα, Εκδόσεις Παπαζήση, 2004, σελ. 41-59.

K. Oatley & J. Jenkins, Συγκίνηση: Ερμηνείες και Κατανόηση (μεταφ. Μ. Σόλμαν, Μπ. Ντάβου) Αθήνα, Εκδόσεις Παπαζήση, 2004, σελ. 41-59. K. Oatley & J. Jenkins, Συγκίνηση: Ερμηνείες και Κατανόηση (μεταφ. Μ. Σόλμαν, Μπ. Ντάβου) Αθήνα, Εκδόσεις Παπαζήση, 2004, σελ. 41-59. Εισαγωγή Περί Μελέτης της Συγκίνησης Τα πάθη Μόνον αυτά δίνουν τη νοημοσύνη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΙΙ. ΝΗΠΙΑΚΗ ΗΛΙΚΙΑ Αναπτυξιακά επιτεύγματα. Καλλιρρόη Παπαδοπούλου και Λήδα Αναγνωστάκη ΤΕΑΠΗ/ΕΚΠΑ

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΙΙ. ΝΗΠΙΑΚΗ ΗΛΙΚΙΑ Αναπτυξιακά επιτεύγματα. Καλλιρρόη Παπαδοπούλου και Λήδα Αναγνωστάκη ΤΕΑΠΗ/ΕΚΠΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΙΙ ΝΗΠΙΑΚΗ ΗΛΙΚΙΑ Αναπτυξιακά επιτεύγματα Καλλιρρόη Παπαδοπούλου και Λήδα Αναγνωστάκη ΤΕΑΠΗ/ΕΚΠΑ 2016-17 Βάδιση, έλεγχος σφιγκτήρων, το «όχι» του παιδιού, γλωσσική ανάπτυξη Βάδιση

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΩΝ ΠΑΘΗΣΕΩΝ ΤΟΥ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟΥ ΠΟΔΙΟΥ

ΟΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΩΝ ΠΑΘΗΣΕΩΝ ΤΟΥ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟΥ ΠΟΔΙΟΥ ΟΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΩΝ ΠΑΘΗΣΕΩΝ ΤΟΥ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟΥ ΠΟΔΙΟΥ Δρ. Νίκη Παπαγεωργίου Αν. Καθηγήτρια Κοινωνιολογίας Α.Π.Θ. ΟΙ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟΥ ΠΟΔΙΟΥ ΩΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ Τα προβλήματα υγείας ενός

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Ψυχολογία με έμφαση στις γνωστικές λειτουργίες

Εισαγωγή στην Ψυχολογία με έμφαση στις γνωστικές λειτουργίες ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Εισαγωγή στην Ψυχολογία με έμφαση στις γνωστικές λειτουργίες Συναισθήματα Διδάσκουσα: Επίκ. Καθ. Γεωργία Α. Παπαντωνίου Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Επιμορφωτική Ημερίδα. Η σχολική ένταξη μαθητών με Διάσπαση Προσοχής- Υπερκινητικότητα ΜΑΡΙΑ ΚΑΡΓΙΩΤΗ ΕΚΠ/ΚΟΣ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΠΕ70 ΚΕΔΔΥ Δ ΑΘΗΝΑΣ

Επιμορφωτική Ημερίδα. Η σχολική ένταξη μαθητών με Διάσπαση Προσοχής- Υπερκινητικότητα ΜΑΡΙΑ ΚΑΡΓΙΩΤΗ ΕΚΠ/ΚΟΣ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΠΕ70 ΚΕΔΔΥ Δ ΑΘΗΝΑΣ Επιμορφωτική Ημερίδα Η σχολική ένταξη μαθητών με Διάσπαση Προσοχής- Υπερκινητικότητα ΜΑΡΙΑ ΚΑΡΓΙΩΤΗ ΕΚΠ/ΚΟΣ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΠΕ70 ΜΑ Ειδικής Αγωγής ΕΚΠΑ, ΜΑ Επιστήμες της Αγωγής ΑΠΚΥ ΚΕΔΔΥ Δ ΑΘΗΝΑΣ Τι είναι

Διαβάστε περισσότερα

Εκµάθηση προµαθηµατικών εννοιών για ΑµεΑ στο φάσµα του Αυτισµού µε το λογισµικό LT125-ThinkingMind

Εκµάθηση προµαθηµατικών εννοιών για ΑµεΑ στο φάσµα του Αυτισµού µε το λογισµικό LT125-ThinkingMind Εκµάθηση προµαθηµατικών εννοιών για ΑµεΑ στο φάσµα του Αυτισµού µε το λογισµικό LT125-ThinkingMind Λαδιάς Αναστάσιος, Σχολικός Σύµβουλος Πληροφορικής Β Αθήνας Μπέλλου Ιωάννα, Σχολικός Σύµβουλος Πληροφορικής

Διαβάστε περισσότερα

Τι Είναι η Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής Υπερκινητικότητα;

Τι Είναι η Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής Υπερκινητικότητα; Τι Είναι η Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής Υπερκινητικότητα; Τα κύρια συμπτώματα των παιδιών με ΔΕΠ-Υ είναι η εκδήλωση συμπτωμάτων απροσεξίας, υπερκινητικότητας και/ή παρορμητικότητας σε βαθμό δυσανάλογο

Διαβάστε περισσότερα

Διαπολιτισμική συμβουλευτική και ψυχοθεραπεία με μετανάστες

Διαπολιτισμική συμβουλευτική και ψυχοθεραπεία με μετανάστες Διαπολιτισμική συμβουλευτική και ψυχοθεραπεία με μετανάστες Πολιτισμική επίγνωση Διαπολιτισμική ενσυναίσθηση Πολιτισμική επάρκεια Πολιτισμική ενδυνάμωση Διαπολιτισμική διαμεσολάβηση Παράγοντες κινδύνου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙΣ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΩΝ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΩΝ. Μεταβολικό Σύνδρομο. Νεδελκοπούλου Ναταλία Τριανταφύλλου Παναγιώτα

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙΣ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΩΝ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΩΝ. Μεταβολικό Σύνδρομο. Νεδελκοπούλου Ναταλία Τριανταφύλλου Παναγιώτα ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙΣ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΩΝ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΩΝ 9 Μεταβολικό Σύνδρομο Νεδελκοπούλου Ναταλία Τριανταφύλλου Παναγιώτα Εισαγωγή Το Μεταβολικό Σύνδρομο (ΜΣ) αποτελεί ένα οργανικό σύνδρομο που χαρακτηρίζεται από την

Διαβάστε περισσότερα

Βασιλική Ψάρρα, MSc Επιμελήτρια Β Ψυχιατρικής Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Αττικής

Βασιλική Ψάρρα, MSc Επιμελήτρια Β Ψυχιατρικής Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Αττικής Βασιλική Ψάρρα, MSc Επιμελήτρια Β Ψυχιατρικής Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Αττικής Εισαγωγή Η διάγνωση καρκίνου του μαστού αποτελεί ιδιαίτερα τραυματικό γεγονός 1,2 Στην τελευταία έκδοση του Diagnostic and Statistical

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΕΝΟΣ ΠΑΡΕΜΒΑΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ TAEKWONDO ΣΤΙΣ ΚΙΝΗΤΙΚΕΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΠΑΙΔΙΩ Ν ΜΕ ΔΕΠ-Υ

Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΕΝΟΣ ΠΑΡΕΜΒΑΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ TAEKWONDO ΣΤΙΣ ΚΙΝΗΤΙΚΕΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΠΑΙΔΙΩ Ν ΜΕ ΔΕΠ-Υ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙO ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΡΟΣΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΕΝΟΣ ΠΑΡΕΜΒΑΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ TAEKWONDO ΣΤΙΣ ΚΙΝΗΤΙΚΕΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

CISM in Air Traffic Control. An Introduction to Critical Incident Stress Management CISM

CISM in Air Traffic Control. An Introduction to Critical Incident Stress Management CISM 1 CISM in Air Traffic Control An Introduction to Critical Incident Stress Management CISM Ατύχημα San Diego 1978 2 Ατύχημα Chicago 1979 3 Ατύχημα Air Florida, Washington 1982 4 Ατύχημα Sioux City 19-7-

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ Κόπτσης Αλέξανδρος

ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ Κόπτσης Αλέξανδρος ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ Κόπτσης Αλέξανδρος Ανομοιογενής ομάδα διαταραχών που σχετίζονται με την απόκτηση και χρήση ικανοτήτων ακρόασης-ομιλίας-ανάγνωσης-γραφήςσυλλογισμού-μαθηματικών δεξιοτήτων. Δυσλεξία-Δυσγραφία-Δυσαναγνωσία-Δυσορθογραφία-Δυσαριθμησία

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΙΙ. ΒΡΕΦΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ Κοινωνικο-συναισθηματική ανάπτυξη. Καλλιρρόη Παπαδοπούλου ΤΕΑΠΗ/ΕΚΠΑ

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΙΙ. ΒΡΕΦΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ Κοινωνικο-συναισθηματική ανάπτυξη. Καλλιρρόη Παπαδοπούλου ΤΕΑΠΗ/ΕΚΠΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΙΙ ΒΡΕΦΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ Κοινωνικο-συναισθηματική ανάπτυξη Καλλιρρόη Παπαδοπούλου ΤΕΑΠΗ/ΕΚΠΑ 2015-16 Βιβλιογραφικές πηγές παρουσίασης Η παρουσίαση που ακολουθεί βασίζεται στην παρακάτω βιβλιογραφία:

Διαβάστε περισσότερα

Κατερίνα Μάσχα, MA., Ph. D.

Κατερίνα Μάσχα, MA., Ph. D. Το Αναπτυξιακό, Εξατομικευμένο και Bασισμένο στο Συναίσθημα μοντέλο (ΑΕΣ) Developmental, Individual-difference, Relationship-based model (DIR-Floortime Model) Κατερίνα Μάσχα, MA., Ph. D. Το μοντέλο αυτό

Διαβάστε περισσότερα

Ε.202-2: ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

Ε.202-2: ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΚΩΔΙΚΟΣ: Ε.202-2 ΕΝΤΥΠΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΕΝΤΥΠΟ: ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΕΚΔΟΤΗΣ: ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΣΥΝΤΑΞΗΣ ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟΥ Ε.202-2: ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ A ΜΕΡΟΣ 1. ΓΕΝΙΚΑ ΚΩΔΙΚΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Υ ΕΞΑΜΗΝΟ: Γ ΜΑΘΗΜΑ:

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ. Τίτλος Μαθήματος Εκπαιδευτικές Παρεμβάσεις. Τομέας Εκπαιδευτική Ψυχολογία

ΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ. Τίτλος Μαθήματος Εκπαιδευτικές Παρεμβάσεις. Τομέας Εκπαιδευτική Ψυχολογία PSYM-503DL: ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ Κωδικός Μαθήματος PSYM-503DL Τμήμα Κοινωνικών Επιστημών Τύπος Μαθήματος Υποχρεωτικό Επίπεδο Σπουδών Μεταπτυχιακό ΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Τίτλος Μαθήματος Εκπαιδευτικές

Διαβάστε περισσότερα

Συμβουλευτικό Κέντρο Φοιτητών Πανεπιστημίου Αθηνών

Συμβουλευτικό Κέντρο Φοιτητών Πανεπιστημίου Αθηνών Συμβουλευτικό Κέντρο Φοιτητών Πανεπιστημίου Αθηνών Ομαδικές Παρεμβάσεις Β. Καραδήμας Δραστηριότητες Συμβουλευτικού Κέντρου Φοιτητών ΕΚΠΑ! Έρευνα! Δημοσιεύσεις! Ατομική παρέμβαση! Ομαδικές παρεμβάσεις!

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΣΕΙΣ ΜΕΤΑΞΥ ΤΟΥ ΖΕΥΓΑΡΙΟΥ ΚΑΙ ΟΙ ΑΝΤΙΛΗΨΕΙΣ ΤΟΥΣ ΓΙΑ ΤΟ ΔΕΣΜΟ ΜΕ ΤΗ ΜΗΤΕΡΑ ΤΟΥΣ

ΣΧΕΣΕΙΣ ΜΕΤΑΞΥ ΤΟΥ ΖΕΥΓΑΡΙΟΥ ΚΑΙ ΟΙ ΑΝΤΙΛΗΨΕΙΣ ΤΟΥΣ ΓΙΑ ΤΟ ΔΕΣΜΟ ΜΕ ΤΗ ΜΗΤΕΡΑ ΤΟΥΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΧΟΛΙΚΗΣ & ΕΞΕΛΙΚΤΙΚΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΗ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΕ ΘΕΜΑ: ΣΧΕΣΕΙΣ ΜΕΤΑΞΥ ΤΟΥ ΖΕΥΓΑΡΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΖΩΗΣ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ.

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΖΩΗΣ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΖΩΗΣ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ Φίλιππος Λουκά Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Κουρκούτας, Η. ( ) Πολυσυστηµική προσέγγιση του παιδιού Τύποι εσµού και Προβληµατικές Συµπεριφορές: Μία προσέγγιση από την θεωρία επεξεργασίας πληροφοριών Κωνσταντίνος Καφέτσιος, Τµήµα Ψυχολογίας, Πανεπιστήµιο

Διαβάστε περισσότερα

Η διδασκαλία της θεωρίας της εξέλιξης στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση

Η διδασκαλία της θεωρίας της εξέλιξης στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση Η διδασκαλία της θεωρίας της εξέλιξης στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση Πανελλήνιο συνέδριο με θέμα: Βιολογικές και Φυσικές Επιστήμες στην Εκπαίδευση Αθήνα, 11-13/04/2008 Κώστας Καμπουράκης Εκπαιδευτήρια Γείτονα,

Διαβάστε περισσότερα

Πίνακας Εγκεκριμένων Πτυχιακών Εργασιών

Πίνακας Εγκεκριμένων Πτυχιακών Εργασιών ΕΝ42.10-1Β Έκδοση 2 η / 05-11-2016 Πίνακας Εγκεκριμένων Πτυχιακών Εργασιών ΣΧΟΛΗ: ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ: ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΟΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Α/Α Φοιτητές (Ονοματεπώνυμο, Α.Μ.) Επιβλέπων

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών

Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών Ορισμός μαθησιακών διαταραχών Η αδυναμία των μαθητών να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις ενός κανονικού σχολείου. Τα μαθησιακά προβλήματα ΔΕΝ οφείλονται

Διαβάστε περισσότερα

Μαθησιακές Δυσκολίες. Τίτλος: Διαταραχή Ελλειματικής Προσοχής - Υπερκινητικότητα (ΔΕΠ-Υ) Αγγελική Μουζάκη. Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης

Μαθησιακές Δυσκολίες. Τίτλος: Διαταραχή Ελλειματικής Προσοχής - Υπερκινητικότητα (ΔΕΠ-Υ) Αγγελική Μουζάκη. Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ Μαθησιακές Δυσκολίες Τίτλος: Διαταραχή Ελλειματικής Προσοχής - Υπερκινητικότητα (ΔΕΠ-Υ) Αγγελική Μουζάκη Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης Διαταραχή Ελλειμματικής

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΟΥ ΚΛΙΜΑΤΟΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΣΤΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΟΥ ΚΛΙΜΑΤΟΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΣΤΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΟΥ ΚΛΙΜΑΤΟΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΣΤΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΝΔΡΕΑΣ ΛΕΩΝΙΔΟΥ Λεμεσός, 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΙΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΕΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ

ΣΤΙΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΕΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΩΝ ΜΟΝΤΕΛΩΝ ΣΤΙΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΕΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Θέµατα που θα αναπτυχθούν Οι λόγοι για τους οποίους ανέκυψε η ανάγκη χρησιµοποίησης των κοινωνικο-γνωστικών µοντέλων για την ερµηνεία

Διαβάστε περισσότερα

Γονεϊκό στυλ διαπαιδαγώγησης και επιδόσεις μαθητών σχολικής ηλικίας: θεωρητικές και πρακτικές όψεις

Γονεϊκό στυλ διαπαιδαγώγησης και επιδόσεις μαθητών σχολικής ηλικίας: θεωρητικές και πρακτικές όψεις Γονεϊκό στυλ διαπαιδαγώγησης και επιδόσεις μαθητών σχολικής ηλικίας: θεωρητικές και πρακτικές όψεις Περίληψη Πέκης Αναστάσιος Νηπιαγωγός, Μ.Α. στις Επιστήμες της Αγωγής Η οικογένεια, χωρίς καμία αμφιβολία,

Διαβάστε περισσότερα

Αγωγή και προαγωγή της υγείας στην παιδική και εφηβική ηλικία.

Αγωγή και προαγωγή της υγείας στην παιδική και εφηβική ηλικία. Αγωγή και προαγωγή της υγείας στην παιδική και εφηβική ηλικία. Α. Ξεκαλάκη Παιδίατρος Δ/νση Κοινωνικής και Αναπτυξιακής Παιδιατρικής Ινστιτούτο Υγείας του Παιδιού Προαγωγή της υγείας Αρχικός ορισμός: Οι

Διαβάστε περισσότερα

17/12/2007. Βασιλική Ζήση, PhD. Ποιότητα ζωής. Είναι ένα συναίσθημα που σχεδόν όλοι καταλαβαίνουμε, αλλά δεν μπορούμε να ορίσουμε (Spirduso, 1995)

17/12/2007. Βασιλική Ζήση, PhD. Ποιότητα ζωής. Είναι ένα συναίσθημα που σχεδόν όλοι καταλαβαίνουμε, αλλά δεν μπορούμε να ορίσουμε (Spirduso, 1995) ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ Μεταπτυχιακό πρόγραμμα ΑΣΚΗΣΗ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ Μάθημα: Ψυχολογική Υποστήριξη σε Κλινικούς Πληθυσμούς Γνωστικοί & συναισθηματικοί παράγοντες Γνωστική Ψυχική ευεξία λειτουργία Υγεία & fittness

Διαβάστε περισσότερα

«Δεσμός Προσκόλλησης», Εμπιστοσύνη και οι Επιδράσεις του στην Ανάπτυξη της Προσωπικότητας. Παπαλεοντίου-Λουκά Ελεονώρα Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου

«Δεσμός Προσκόλλησης», Εμπιστοσύνη και οι Επιδράσεις του στην Ανάπτυξη της Προσωπικότητας. Παπαλεοντίου-Λουκά Ελεονώρα Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου «Δεσμός Προσκόλλησης», Εμπιστοσύνη και οι Επιδράσεις του στην Ανάπτυξη της Προσωπικότητας Παπαλεοντίου-Λουκά Ελεονώρα Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου Περίληψη Η βιβλιογραφική αυτή έρευνα σκοπό έχει να διερευνήσει

Διαβάστε περισσότερα

ΔΥΣΚΟΛΙΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΔΥΣΚΟΛΙΑ ΜΕ ΤΗΝ ΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ ΔΥΣΑΝΑΓΝΩΣΤΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ ΧΑΜΗΛΗ ΦΩΝΟΛΟΓΙΚΗ ΕΝΗΜΕΡΟΤΗΤΑ

ΔΥΣΚΟΛΙΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΔΥΣΚΟΛΙΑ ΜΕ ΤΗΝ ΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ ΔΥΣΑΝΑΓΝΩΣΤΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ ΧΑΜΗΛΗ ΦΩΝΟΛΟΓΙΚΗ ΕΝΗΜΕΡΟΤΗΤΑ ΔΥΣΚΟΛΙΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΔΥΣΚΟΛΙΑ ΜΕ ΤΗΝ ΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ ΔΥΣΑΝΑΓΝΩΣΤΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ ΧΑΜΗΛΗ ΦΩΝΟΛΟΓΙΚΗ ΕΝΗΜΕΡΟΤΗΤΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΤΗ ΒΡΑΧΥΠΡΟΘΕΣΜΗ ΚΑΙ ΜΑΚΡΟΠΡΟΘΕΣΜΗ ΜΝΗΜΗ ΧΑΜΗΛΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΚΕΙΜΕΝΩΝ ΕΠΙΛΟΓΗ ΑΝΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Παιδί: Απλά ζωηρό και απρόσεκτο ή παρουσιάζει Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής Υπερκινητικότητας;

Παιδί: Απλά ζωηρό και απρόσεκτο ή παρουσιάζει Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής Υπερκινητικότητας; Παιδί: Απλά ζωηρό και απρόσεκτο ή παρουσιάζει Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής Υπερκινητικότητας; Η Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής- Υπερκινητικότητας ή ΔΕΠΥ όπως είναι γνωστή από τα ακρωνύμια, αποτελεί

Διαβάστε περισσότερα

Γιατί πρωτοκάνουν σεξ οι έφηβοι

Γιατί πρωτοκάνουν σεξ οι έφηβοι Γιατί πρωτοκάνουν σεξ οι έφηβοι Αλέξανδρος Ζησόπουλος Ουρολόγος ΕΦΗΒΕΙΑ Η εξελικτική διεργασία στη ζωή του ανθρώπου που αρχίζει ''βιολογικά'' µε τις µεταβολές της φυσιολογίας της ήβης και τελειώνει ''ψυχολογικά''

Διαβάστε περισσότερα

Παιδαγωγική Ψυχολογία Βιομηχανική Ψυχολογία

Παιδαγωγική Ψυχολογία Βιομηχανική Ψυχολογία ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΟΑΕΔ Παιδαγωγική Ψυχολογία Βιομηχανική Ψυχολογία ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΑΝΩΤΑΤΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΣ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ: Μαρμαρινός Ιωάννης

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ Στις ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών για την ειδικότητα των νηπιαγωγών των εκπαιδευτικών πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη έμφαση, ακριβώς λόγω του μεγάλου ανταγωνισμού και των υψηλών βαθμολογιών

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΤΑΞΗΣ

ΘΕΜΑΤΑ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΤΑΞΗΣ ΘΕΜΑΤΑ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΤΑΞΗΣ Σχολικοί Σύμβουλοι: Φελούκα Βασιλική, 7 ης Περιφέρειας Π.Ε. Ν. Αχαΐας Γιαννόπουλος Κων/νος, 8 ης Περιφέρειας Π.Ε. Ν. Αχαΐας Ενότητες Βασικές αιτίες προβλημάτων

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΚΑΠΝΙΣΤΙΚΕΣ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ ΓΟΝΕΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΡΡΟΗ ΤΟΥΣ ΣΤΗΝ ΕΝΑΡΞΗ ΤΟΥ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ ΣΤΟΥΣ ΕΦΗΒΟΥΣ Ονοματεπώνυμο Φοιτήτριας: Χριστοφόρου Έλενα

Διαβάστε περισσότερα

Ο συναισθηματικός δεσμός βρέφους με το πρόσωπο φροντίδας και οι συνέπειες αυτού στη μετέπειτα εξέλιξη των παιδιών

Ο συναισθηματικός δεσμός βρέφους με το πρόσωπο φροντίδας και οι συνέπειες αυτού στη μετέπειτα εξέλιξη των παιδιών Αναστασία-Σοφία ΑΛΕΞΙΑΔΟΥ Ο συναισθηματικός δεσμός βρέφους με το πρόσωπο φροντίδας και οι συνέπειες αυτού στη μετέπειτα εξέλιξη των παιδιών Η θεωρία του δεσμού είναι από τους πιο μελετημένους τομείς της

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους Εφηβεία και Πρότυπα Τι σημαίνει εφηβεία; Η εφηβεία είναι η περίοδος της ζωής του ανθρώπου που αρχίζει με το τέλος της παιδικής ηλικίας και οδηγεί στην ενηλικίωση. Είναι μια εξελικτική φάση που κατά τη

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός γονέων Διαταραχή Ελλειμματικής προσοχής με ή χωρίς υπερκινητικότητα (ΔΕΠ/Υ)

Οδηγός γονέων Διαταραχή Ελλειμματικής προσοχής με ή χωρίς υπερκινητικότητα (ΔΕΠ/Υ) Οδηγός γονέων Διαταραχή Ελλειμματικής προσοχής με ή χωρίς υπερκινητικότητα (ΔΕΠ/Υ) ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΔΕΠΥ; Αποτελεί μια ομάδα διαταραχών όπου τα συμπτώματα εμφανίζονται πριν από την ηλικία των 12 ετών. Τα κυριότερα

Διαβάστε περισσότερα