Η σημασία της βοσκοφόρτωσης στη διαχείριση των βοσκοτόπων: Οδηγίες εφαρμογής

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Η σημασία της βοσκοφόρτωσης στη διαχείριση των βοσκοτόπων: Οδηγίες εφαρμογής"

Transcript

1 Η σημασία της βοσκοφόρτωσης στη διαχείριση των βοσκοτόπων: Οδηγίες εφαρμογής Δρ Θωμάς Γ. Παπαχρήστου, Τακτικός Ερευνητής Ινστιτούτο Δασικών Ερευνών Η ορθολογική διαχείριση των βοσκοτόπων επιτυγχάνεται με διάφορα μέσα και τεχνικές που στηρίζονται σε επιστημονικές αρχές που εδράζονται σε ερευνητικά αποτελέσματα και διαχειριστικές εμπειρίες. Η βοσκοφόρτωση (ο αριθμός των ζώων που βόσκουν σε ένα βοσκότοπο) είναι ίσως το σημαντικότερο διαχειριστικό μέσο γιατί έχει το μεγαλύτερο αντίκτυπο στο βοσκότοπο και στην απόδοση των ζώων. Η βοσκοφόρτωση επηρεάζει άμεσα την παραγωγή και την ποιότητα της βοσκήσιμης ύλης, τη βοτανική σύνθεση του βοσκότοπου, τη φυσιολογία των φυτών, την παραγωγικότητα των ζώων και την αποδοτικότητα της κτηνοτροφικής εκμετάλλευσης. Ωστόσο, παρά τη σπουδαιότητά της, πολλές φορές παραβλέπεται κατά την άσκηση της βόσκησης και τούτο γιατί ο υπολογισμός της κανονικής βοσκοφόρτωσης είναι μια σύνθετη εργασία που απαιτεί ειδικές γνώσεις οικολογίας και φυσιολογίας των φυτών και συμπεριφοράς βόσκησης των ζώων. Βοσκοϊκανότητα και βοσκοφόρτωση Κατά τη διαχείριση των βοσκοτόπων προσδιορίζονται διάφορες παράμετροι, όπως η βοσκοϊκανότητα (carrying ή grazing capacity), η βοσκοφόρτωση (stocking rate) και η πυκνότητα βόσκησης (stocking density), των οποίων η έννοια πολλές φορές συγχέεται. Βοσκοϊκανότητα είναι ο αριθμός των ζώων που μπορούν να βοσκήσουν και να αποδώσουν το μέγιστο δυνατό σ ένα βοσκότοπο μακροπρόθεσμα ( 30 έτη), χωρίς αυτός να ζημιωθεί. Βοσκοφόρτωση είναι ο αριθμός των ζώων που βόσκουν σε ένα βοσκότοπο για μια συγκεκριμένη χρονική περίοδο (π.χ. 1 μήνα ή 1 έτος). Η βοσκοϊκανότητα καθορίζεται από φυσικούς παράγοντες (π.χ. έδαφος και κλίμα) ενώ η βοσκοφόρτωση εφαρμόζεται από ανθρώπους, διαμέσου της διαχείρισης των αγροτικών και άγριων ζώων. Δηλαδή, η βοσκοφόρτωση μπορεί να διαφέρει από έτος σε έτος εξαιτίας της διακύμανσης της διαθέσιμης βοσκήσιμης ύλης ενώ η βοσκοϊκανότητα γενικά θεωρείται ότι είναι ο μέσος αριθμός ζώων που ένας βοσκότοπος μπορεί να συντηρήσει στη διάρκεια του χρόνου. Η βοσκοφόρτωση που διασφαλίζει την αειφορία ενός βοσκότοπου μακροπρόθεσμα συμπίπτει με τη βοσκοϊκανότητά του. Διαμέσου της διαχείρισης μπορεί να αυξηθεί η βοσκοϊκανότητα και η βοσκοφόρτωση, π.χ. με σπορά ή φύτευση βελτιωμένων λιβαδικών φυτών ή με λίπανση αυξάνεται η παραγωγή βοσκήσιμης ύλης και κατά συνέπεια και οι δύο αυτές παράμετροι. Πυκνότητα βόσκησης είναι ο αριθμός των ζώων σε ένα τμήμα του βοσκότοπου σε μια συγκεκριμένη χρονική στιγμή. Για παράδειγμα, ένας βοσκότοπος συνολικής έκτασης 160 στρεμμάτων βόσκεται από 30 αγελάδες για 4 μήνες και είναι διαιρεμένος σε τμήματα, τα οποία βόσκονται εκ περιτροπής. Η βοσκοφόρτωσή του για τους 4 μήνες είναι 0,75 αγελάδες/στρέμμα (30 x 4 : 160). Ένα τμήμα του βοσκότοπου, 20 στρεμμάτων, που βόσκεται από τις 30 αγελάδες σε μια δεδομένη χρονική στιγμή έχει πυκνότητα βόσκησης 1,5 αγελάδες/στρέμμα (30: 20), ωστόσο, η βοσκοφόρτωση του βοσκότοπου παραμένει 0,75 αγελάδες/στρέμμα. Υπολογισμός βοσκοφόρτωσης Ορθολογική διαχείριση ενός βοσκότοπου σημαίνει εξισορρόπηση της ζωικής και λιβαδικής παραγωγής μακροπρόθεσμα και όχι μεγιστοποίηση μεμονωμένα της μιας ή της άλλης παραγωγής. Αυτό επιτυγχάνεται σε μεγάλο βαθμό με την κανονική βοσκοφόρτωση. Οι παράγοντες που επηρεάζουν τη βοσκοφόρτωση είναι η διαθέσιμη έκταση για βόσκηση, το ύψος βροχής, τα λιβαδικά είδη και η παραγωγικότητά τους, η τοπογραφία, η κατανομή των θέσεων ποτίσματος, το είδος ζώου και η ηλικία και το φυσιολογικό στάδιό τους. Για τον υπολογισμό της κανονικής βοσκοφόρτωσης θα πρέπει να προσδιοριστούν η ποσότητα βοσκήσιμης ύλης που απαιτείται από το είδος του ζώου που βόσκει σε ένα βοσκότοπο, η ποσότητα βοσκήσιμης ύλης που παράγεται στο βοσκότοπο στη διάρκεια του έτους και η ποσότητα αυτής που είναι διαθέσιμη για βόσκηση καθώς και η διάρκεια βόσκησης.

2 ΕΘΙΑΓΕ 10 / 11 Απαιτήσεις ζώων για βοσκήσιμη ύλη Η βάση υπολογισμού των απαιτήσεων των ζώων σε βοσκήσιμη ύλη είναι η ζωική μονάδα (ΖΜ), η οποία ορίζεται ως η ποσότητα βοσκήσιμης ύλης που χρειάζεται για να καλύψει τις ανάγκες μιας ώριμης αγελάδας 450 kg με το μοσχάρι της (μέχρι 6 μηνών). Οι ημερήσιες απαιτήσεις βοσκήσιμης ύλης (εκφρασμένες σε ξηρή ουσία) μιας ΖΜ ανέρχονται περίπου στα 2,5% του σωματικού βάρους της, δηλαδή 12 kg βοσκήσιμης ύλης. Η ποσότητα βοσκήσιμης ύλης που απαιτείται από μία ΖΜ για ένα μήνα ονομάζεται Μηνιαία Ζωική Μονάδα (ΜΖΜ) και ισούται με 360 kg βοσκήσιμης ύλης. Η βοσκοφόρτωση εκφράζεται ως: ΜΖΜ/στρέμμα ή στρέμματα/μζμ. Οι όροι ΖΜ και ΜΖΜ χρησιμοποιούνται διεθνώς στη διαχείριση των βοσκοτόπων, ωστόσο υπάρχουν διαφοροποιήσεις ως προς την ποσότητα που η κάθε μια εκφράζει. Για παράδειγμα, στη χώρα μας, επικράτησε η ΜΖΜ να ισούται με 300 kg ξηρής ουσίας βοσκήσιμης ύλης, που αντιστοιχεί σε αγελάδα σωματικού βάρους 400 kg. Το σωματικό βάρος των ζώων ποικίλλει και οι απαιτήσεις βοσκήσιμης ύλης είναι ανάλογες αυτού. Επίσης, διαφορετικά είδη ζώων έχουν διαφορετικές απαιτήσεις που εξαρτώνται από το σωματικό βάρος και την ηλικία. Τα διάφορα είδη ζώων εκφράζονται εύκολα σε ζωικές μονάδες με τη βοήθεια συντελεστών αναγωγής. Στο σχετικό πίνακα παρουσιάζονται οι ισοδύναμες ζωικές μονάδες για διάφορα είδη ζώων της χώρας μας, λαμβάνοντας υπόψη τις μέσες τιμές των σωματικών βαρών τους. Η κατανάλωση βοσκήσιμης ύλης υπολογίζεται σε ξηρή ουσία, επειδή η περιεκτικότητα των φυτών σε υγρασία ποικίλλει (20-80%) με την εποχή και το είδος φυτού. Οι καταναλώσεις βοσκήσιμης ύλης που παρουσιάζονται στον πίνακα είναι εκτιμώμενες μέσες τιμές που ποικίλλουν ανάλογα με την εποχή, τις συνθήκες περιβάλλοντος και τα χαρακτηριστικά των ζώων. Για παράδειγμα, η ημερήσια κατανάλωση βοσκήσιμης ύλης εκτιμάται στο 2,5% του σωματικού βάρους των μηρυκαστικών αλλά αυτή μπορεί να φτάσει και στο 3,5% την περίοδο της άνοιξης (άφθονη Ισοδύναμες ζωικές μονάδες (ΙΖΜ) και μέση κατανάλωση βοσκήσιμης ύλης για διάφορα είδη ζώων. Είδος ζώου Ισοδύναμα Ζωικών Μονάδων πράσινη βοσκήσιμη ύλη υψηλής ποιότητας) ή στο 1,5% στην ξηρή περίοδο του καλοκαιριού. Γι' αυτό ως μέση ετήσια κατανάλωση λαμβάνεται το 2,5% του σωματικού βάρους για τον υπολογισμό της κανονικής βοσκοφόρτωσης. Επίσης, τα μη μηρυκαστικά χορτοφάγα ζώα, όπως άλογα και λαγοί, καταναλώνουν περισσότερη βοσκήσιμη ύλη από τα μηρυκαστικά, περίπου 3% του σωματικού βάρους τους την ημέρα. Για τον υπολογισμό των απαιτήσεων των ζώων σε βοσκήσιμη ύλη θα πρέπει να είναι γνωστό το μέσο βάρος του κοπαδιού ή της αγέλης ζώων και η διάρκεια βόσκησης του βοσκότοπου. Για παράδειγμα, αν το μέσο βάρος προβατίνας ενός κοπαδιού προβάτων είναι 50 kg τότε η ημερήσια ποσότητα βοσκήσιμης ύλης που απαιτείται για κάθε προβατίνα ανέρχεται στα 1,3 kg (=50 kg x 2,5%). Επομένως, σε μηνιαία βάση χρειάζονται 39 kg βοσκήσιμης ύλης και αν η διάρκεια βόσκησης είναι 4 μήνες, τότε για κάθε προβατίνα χρειάζονται 156 kg βοσκήσιμης ύλης. Παραγωγή βοσκήσιμης ύλης Ημερήσια Κατανάλωση (kg ξηρής ουσίας) Αγελάδα με μοσχάρι (ΖΜ) 1,00 10,0 Αγελάδα (ξηρή περίοδο) 0,90 9,0 Ταύρος 1,30 13,0 Πρόβατο 0,13 1,3 Αίγα 0,10 1,0 Άλογο 1,45 14,5 Κόκκινο ελάφι 0,75 7,5 Πλατώνι 0,13 1,3 Ζαρκάδι 0,08 0,8 Αγριόγιδο 0,08 0,8 Η ΜΖΜ ζώων ηλικίας ενός έτους του κάθε είδους είναι περίπου 60% των αντίστοιχων ενηλίκων Το επόμενο βήμα για τον υπολογισμό της βοσκοφόρτωσης είναι ο προσδιορισμός της ποσότητας της βοσκήσιμης ύλης του βοσκότοπου που είναι διαθέσιμη για βόσκηση. Το κλίμα (θερμοκρασία και βροχόπτωση), η γονιμότητα και η σύσταση του εδάφους, καθώς και η διαχείριση της βλάστησης επηρεάζουν σημαντικά τη συνολική παραγωγή βοσκήσιμης ύλης ενός βοσκότοπου. Για τη μέτρηση της παραγωγής βοσκήσιμης ύλης υπάρχουν διάφορες μέθοδοι, εκ των οποίων η πλέον αξιόπιστη είναι η πραγματική μέτρηση της ποσότητας της βοσκήσιμης ύλης (κιλά ανά μονάδα επιφάνειας). Με τη μέθοδο αυτή, η παραγωγή βοσκήσιμης ύλης προσδιορίζεται εύκολα με την κοπή και ζύγιση αντιπροσωπευτικών δειγμάτων βοσκήσιμης ύλης σε μικρές επιφάνειες γνωστού εμβαδού και αναγωγή για όλη την επιφάνεια του βοσκότοπου. Τα υλικά που χρειάζονται είναι ένα πλαίσιο, ψαλίδια κοπής χόρτου ή κλαδιών, χάρτινες σακούλες και μία ζυγαριά. Συνήθως, στα ποολίβαδα

3 χρησιμοποιείται τετράγωνο πλαίσιο 0,25 m 2 ενώ στα θαμνολίβαδα 1 m 2. Το πρώτο ερώτημα που τίθεται είναι: πότε πρέπει να μετρηθεί η παραγωγή βοσκήσιμης ύλης; Η βοσκοφόρτωση στηρίζεται στη συνολική ποσότητα βοσκήσιμης ύλης που υπάρχει στο τέλος της αυξητικής περιόδου σε συνθήκες μη βόσκησης. Βέβαια, στο τέλος της αυξητικής περιόδου, η υπάρχουσα βοσκήσιμη ύλη δεν είναι ακριβώς η συνολική γιατί ένα μέρος της παραχθείσας βοσκήσιμης ύλης έχει εν τω μεταξύ αποσυντεθεί ή καταναλωθεί από έντομα. Σύμφωνα με ερευνητικές εργασίες η πραγματική συνολική βοσκήσιμη ύλη αγγίζει και το διπλάσιο αυτής που μετριέται στο τέλος της αυξητικής περιόδου. Η μέτρηση της παραγωγής βοσκήσιμης ύλης σε περισσότερες περιόδους διαμέσου της αυξητικής περιόδου είναι χρήσιμη αλλά πολύ κοπιαστική και δαπανηρή. Γι' αυτό καθιερώθηκε στον υπολογισμό της βοσκοφόρτωσης, να λαμβάνεται υπόψη η παραγωγή βοσκήσιμης ύλης στο τέλος της αυξητικής περιόδου, η οποία, ωστόσο διαφέρει ανάλογα με την υψομετρική ζώνη στην οποία βρίσκεται ο βοσκότοπος (π.χ. χαμηλή ζώνη: Μάιος, μεσαία ζώνη: Ιούνιος). Μηνιαία παραγωγή βοσκήσιμης ύλης σε ποολόβαδο της χαμηλής ζώνης στην Κεντρική Ελλάδα για τρία συνεχόμενα έτη (Πηγή: Ινστιτούτο Δασικών Ερευνών). Το δεύτερο ερώτημα που τίθεται είναι: πώς θα διασφαλιστούν οι συνθήκες μη βόσκησης; Για να διασφαλιστούν συνθήκες μη βόσκησης εντός ενός βοσκόμενου βοσκότοπου θα πρέπει να τοποθετηθούν ειδικοί συρμάτινοι κλωβοί, 1 m 2 ή 2 m 2 ή μεγαλύτεροι, που προστατεύουν την περικλειόμενη επιφάνεια από τη βόσκηση. Το τρίτο ερώτημα που τίθεται είναι: πόσοι κλωβοί θα τοποθετηθούν και πόσα αντιπροσωπευτικά δείγματα χρειάζεται να παρθούν; Η παραγωγή βοσκήσιμης ύλης ποικίλλει μεταξύ βοσκοτόπων και για τον ίδιο βοσκότοπο από εποχή σε εποχή, από έτος σε έτος και από θέση σε θέση, για το λόγο αυτό θα πρέπει η παραγωγή βοσκήσιμης ύλης που θα Μέση ετήσια παραγωγή βοσκήσιμης ύλης σε ποολόβαδο της χαμηλής ζώνης στην Κεντρική Ελλάδα για επτά συνεχόμενα έτη. Το 1999 και το 2003 η παραγωγή ήταν εξαιρετικά μικτότερη της μέσης παραγωγής του βοσκότοπου και μόνο το 1998 ήταν μεγαλύτερη αυτής (Πηγή: Ινστιτούτο Δασικών Ερευνών). προσδιοριστεί να είναι αντιπροσωπευτική. Οι μετρήσεις της παραγωγής θα πρέπει να γίνουν σε όλες τις θέσεις του βοσκότοπου που έχουν ιδιαίτερα χαρακτηριστικά και διαφοροποιούνται μεταξύ τους. Συνήθως, τέτοιες θέσεις είναι οι οικολογικές θέσεις ή τύποι οικοτόπων που διαφέρουν στον τύπο εδάφους, στη βλάστηση και στην παραγωγικότητα. Αφού αναγνωρισθούν αυτές οι θέσεις, τοποθετούνται οι κλωβοί εντός των οποίων θα γίνονται οι δειγματοληψίες βλάστησης με τη βοήθεια του πλαισίου, που αναφέρθηκε παραπάνω, για να υπολογιστεί η παραγωγή βοσκήσιμης ύλης στη μονάδα επιφάνειας. Σε κάθε θέση γίνονται τουλάχιστον τέσσερις δειγματοληψίες (όσο περισσότερα δείγματα παίρνονται τόσο και μεγαλύτερη αξιοπιστία εξασφαλίζεται), που σημαίνει ότι θα πρέπει να υπάρχουν και οι αντίστοιχοι κλωβοί. Οι κλωβοί θα πρέπει να μετακινούνται σε άλλες θέσεις κάθε έτος κατά το χειμώνα. Μετρήσεις σε περισσότερα του ενός έτη προσεγγίζουν τη μέση παραγωγή βοσκήσιμης ύλης ενός βοσκότοπου, διαφορετικά θα πρέπει να προβλεφθούν οι διακυμάνσεις της παραγωγής βοσκήσιμης ύλης λαμβάνοντας υπόψη εδαφολογικά και κλιματολογικά δεδομένα της περιοχής. Επίσης, κατά τις δειγματοληψίες θα πρέπει να λαμβάνεται υπόψη μόνο η βλάστηση που πιθανόν θα καταναλωθεί από τα ζώα. Με άλλα λόγια, η βοσκοφόρτωση δε θα πρέπει να βασιστεί σε φυτά που δε θα καταναλωθούν από τα ζώα. Οι μετρήσεις της παραγωγής βοσκήσιμης ύλης σε κάθε θέση πολλαπλασιάζεται με την έκταση της κάθε θέσης του βοσκότοπου για να υπολογιστεί η συνολική ποσότητα της διαθέσιμης βοσκήσιμης ύλης του βοσκότοπου. Περιγραφή πραγματικής μέτρησης της ποσότητας βοσκήσιμης ύλης. Οι εργασίες που θα πρέπει να γίνουν κατά τη μέθοδο αυτή είναι: 1) Προσδιορισμός του μέσου βάρους των χάρτινων σακουλών που θα χρησιμοποιηθούν (προϋποθέτει ότι οι σακούλες είναι ίδιου μεγέθους και μορφής). 2) Στις διακριτές θέσεις του βοσκότοπου που αναφέρθηκαν παραπάνω παίρνονται τυχαία μικρές επιφάνειες με τη

4 ΕΘΙΑΓΕ 12 / 13 βοήθεια πλαισίου, εντός των κλωβών. Όλη η βοσκήσιμη ύλη εντός του πλαισίου κόβεται με τη βοήθεια ψαλιδιού, στη συνέχεια απομακρύνονται ζιζάνια, χώμα, ρίζες και το ακατάλληλο για βόσκηση υλικό και το υπόλοιπο τοποθετείται στη σακούλα. 3) Ζύγιση των σακουλών που περιέχουν τη συλλεγόμενη βοσκήσιμη ύλη και αφαίρεση του βάρους της άδειας σακούλας για προσδιορισμό του πραγματικού βάρους της βοσκήσιμης ύλης. Υπολογισμός της μέσης περιεχόμενης υγρασίας στα δείγματα βοσκήσιμης ύλης μετά από ξήρανσή τους σε φούρνο στους 60 o C για 48 ώρες και έκφραση της παραγωγής βοσκήσιμης ύλης σε ξηρή ουσία. 4) Υπολογισμός της μέσης παραγωγής του βοσκότοπου με αναγωγή της παραγωγής των μικρών επιφανειών στη μονάδα επιφάνειας. Αν μετρηθεί η παραγωγή βοσκήσιμης ύλης και σε βοσκημένες επιφάνειες κοντά στους κλωβούς, ταυτόχρονα υπολογίζεται και το ποσοστό χρησιμοποίησης του βοσκότοπου. Ποσοστό χρησιμοποίησης των κύριων φυτών διαφόρων λιβαδικών τύπων. Υψομετρική ζώνη και λιβαδικοί τύποι Ετήσια βροχόπτωση (mm)* Χρήση των κύριων φυτών (%) Χαμηλή ζώνη (0 600 μ.) Ποολίβαδα Φρυγανολίβαδα Θαμνολίβαδα Δάση με θαμνώδη υποόροφο Δάση με ποώδη υποόροφο Μεσαία ζώνη ( μ.) Ποολίβαδα Φρυγανολίβαδα Θαμνολίβαδα Δάση με θαμνώδη υποόροφο Δάση με ποώδη υποόροφο Υψηλή ζώνη (>800 μ.) Ποολίβαδα Θαμνολίβαδα Δάση με θαμνώδη υποόροφο Δάση με ποώδη υποόροφο *Η διακύμανση της βροχόπτωσης της κάθε ζώνης υπολογίστηκε από μετεωρολογικούς σταθμούς της ΕΜΥ και του ΙΔΕ που είναι διάσπαρτοι στη χώρα. Ποσοστό χρησιμοποίησης της διαθέσιμης βοσκήσιμης ύλης. Η συνολική παραγωγή βοσκήσιμης ύλης που θα προσδιοριστεί για το βοσκότοπο δε θα πρέπει να θεωρείται όλη ως βοσκήσιμη. Ένα μέρος αυτής θα πρέπει να παραμείνει στο βοσκότοπο για να διασφαλιστεί η συνέχεια της παραγωγής βοσκήσιμης ύλης. Τα φυτά έχουν μια συγκεκριμένη αντοχή στη βόσκηση αλλά αν ξεπεραστεί το κρίσιμο σημείο αντοχής τους τότε αυτά χάνουν την ευρωστία τους, παράγουν ελάχιστα και σταδιακά νεκρώνονται. Το κανονικό ποσοστό χρησιμοποίησης είναι το μέγιστο σημείο απόληψης της βοσκήσιμης ύλης που δε θα οδηγήσει σε υποβάθμιση το βοσκότοπο ή την απόδοση των ζώων. Αφήνοντας επαρκή φυλλική επιφάνεια δίνεται η δυνατότητα στα φυτά να ανακάμψουν από τη βόσκηση και ο βοσκότοπος να διατηρήσει την επιθυμητή παραγωγικότητα και σύνθεσή του. Γενικά, γίνεται αποδεκτό ότι το επιτρεπόμενο ποσοστό βόσκησης είναι περίπου το μισό της υπέργειας ετήσιας βιομάζας των φυτών. Για ορισμένα ανθεκτικά ξυλώδη φυτά, όπως για παράδειγμα το πουρνάρι, το επιτρεπόμενο ποσοστό χρησιμοποίησης μπορεί να φθάσει και το 75%. Η επιτρεπόμενη ποσότητα βοσκήσιμης ύλης για βόσκηση ισούται με τη συνολική βοσκήσιμη ύλη πολλαπλασιαζόμενη με το επιτρεπόμενο ποσοστό χρησιμοποίησης. Για την εκτίμηση των ποσοστών χρησιμοποίησης του σχετικού πίνακα ελήφθησαν υπόψη η αντοχή των φυτών στη βόσκηση, η ετήσια βροχόπτωση στις διάφορες ζώνες και η σημερινή λιβαδική κατάσταση των βοσκοτόπων που κυμαίνεται από κακή έως μέτρια. Η βοσκοϊκανότητα ενός βοσκότοπου εκφράζεται σε μηνιαίες ζωικές μονάδες (ΜΖΜς), δηλαδή η ποσότητα βοσκήσιμης ύλης που απαιτείται από μία ΖΜ για ένα μήνα. Για παράδειγμα, στο ποολίβαδο της χαμηλής ζώνης που η παραγωγή βοσκήσιμης ύλης του παρουσιάζεται στις εικόνες, το οποίο έχει έκταση στρέμματα και μέση παραγωγή βοσκήσιμης ύλης 179 kg/στρέμμα, η επιτρεπόμενη για βόσκηση βοσκήσιμη ύλη είναι kg (=1.000 x 179 x 40%) και η βοσκοϊκανότητά του 238 ΜΖΜς (= kg βοσκήσιμης ύλης : 300 kg, οι απαιτήσεις της ΖΜς) ή πρόβατα (=238 : 0,13, ισοδύναμο ΖΜ). Τελικός διακανονισμός αξιοποιήσιμης βοσκήσιμης ύλης. Στο ποσοστό χρησιμοποίησης που αναφέρθηκε παραπάνω για τον υπολογισμό της επιτρεπόμενης για βόσκηση βοσκήσιμης ύλης θα πρέπει ανάλογα με τις επικρατούσες συνθήκες να συνυπολογισθεί και η πιθανή κατανάλωση από άγρια ζώα ή έντομα, καθώς και οι απώλειες εξαιτίας του ποδοπατήματος. Σε ορισμένες περιπτώσεις αυτό το ποσοστό αγγίζει το 25% της συνολικής βοσκήσιμης ύλης. Κανονικά η ποσότητα κατανάλωσης από μη αγροτικά ζώα θα πρέπει να υπολογιστεί εφόσον είναι γνωστός ο αριθμός τους, διαφορετικά θα πρέπει να εκτιμηθεί. Επίσης, η βοσκήσιμη ύλη των διαφόρων θέσεων ενός βοσκότοπου δεν αξιοποιείται ομοιόμορφα από τα βόσκοντα ζώα και αυτό είναι σε στενή εξάρτηση από την απόστασή τους από τις θέσεις ποτίσματος και τα τοπογραφικά χαρακτηριστικά τους. Θέσεις του βοσκότοπου, που απέχουν περισσότερο από 3 km από σημεία ποτίσματος, συνήθως υποβόσκονται. Το ποσοστό χρησιμοποίησης της βοσκήσιμης ύλης θέσεων που απέχουν 1,5 με 3 km από θέσεις ποτίσματος κυμαίνεται από 30 έως 70 %, ανάλογα με το είδος ζώου, την εποχή βόσκησης και την τοπογραφία. Μεγάλες κλίσεις, επίσης, συντελούν στη μείωση της αξιοποιήσιμης βοσκήσιμης ύλης. Για παράδειγμα, για θέσεις του βοσκότοπου με κλίση μεγαλύτερη από 60%, η βοσκήσιμη ύλη τους θα πρέπει να θεωρείται ως μη αξιοποιήσιμη στο σύνολό της για βοοειδή. Για θέσεις με κλίση 31-60% η βοσκήσιμη ύλη αξιοποιείται κατά 40% από βοοειδή ενώ για θέσεις με κλίση 11-30%

5 κατά 70%. Για θέσεις με κλίση κάτω από 10% η βοσκήσιμη ύλη αξιοποιείται πλήρως. Για τους λόγους αυτούς, θα πρέπει η βοσκοφόρτωση να προσαρμοστεί ανάλογα με τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του βοσκότοπου. Διάρκεια βόσκησης Αφού έχει υπολογιστεί η βοσκοϊκανότητα ενός βοσκότοπου, στη συνέχεια λαμβάνοντας υπόψη την ενδεδειγμένη διάρκεια βόσκησης αυτού του βοσκότοπου υπολογίζεται η βοσκοφόρτωσή του. Για παράδειγμα, η βοσκοφόρτωση για το βοσκότοπο που αναφέρθηκε ως παράδειγμα στις εικόνες και για διάρκεια βόσκησης 4 μηνών (Μάρτιος Ιούνιος) είναι 458 πρόβατα (=1.831 : 4) ή 0,46 πρόβατα/στρέμμα (=458 : 1.000) ή 2,2 στρέμματα/πρόβατο (=1.000 : 458). Παραδείγματα υπολογισμού βοσκοφόρτωσης Περίπτωση 1: Θαμνολίβαδο (κυρίαρχο είδος το πουρνάρι) της μεσαίας ζώνης έκτασης στρεμμάτων και καλής λιβαδικής κατάστασης βόσκεται από αίγες όλο το έτος. Η μέση παραγωγή βοσκήσιμης ύλης ανέρχεται στα 200 kg/ στρέμμα. Η μέση κλίση του είναι 30% και η βοσκήσιμη ύλη όλων των θέσεων του αξιοποιείται πλήρως από τις αίγες. Όλες οι θέσεις του λιβαδιού απέχουν από σημεία ποτίσματος λιγότερο από 1,5 km. Να υπολογιστεί η κανονική βοσκοφόρτωσή του. Υπολογισμός συνολικής αξιοποιήσιμης βοσκήσιμης ύλης: Παραγωγή βοσκήσιμης ύλης (200 kg/στρέμμα) x επιτρεπόμενο ποσοστό χρησιμοποίησης (0,75) x έκταση βοσκοτόπου (1.000 στέμματα) = Συνολική διαθέσιμη βοσκήσιμη ύλη για βόσκηση ( kg). Υπολογισμός απαιτήσεων αιγών για βοσκήσιμη ύλη: Ημερήσιες απαιτήσεις αιγών (1 kg βοσκήσιμης ύλης) x ημέρες βόσκησης (365) = Ετήσιες απαιτήσεις βοσκήσιμης ύλης ανά αίγα (365 kg). Υπολογισμός βοσκοφόρτωσης: Συνολική διαθέσιμη βοσκήσιμη ύλη για βόσκηση ( kg): Ετήσιες απαιτήσεις βοσκήσιμης ύλης ανά αίγα (365 kg) = 411 αίγες ή 0,4 αίγες/ στρέμμα/έτος ή 0,04 (=0,4 x 0,1 ΙΖΜ) ΖΜς/στρέμμα/έτος. Περίπτωση 2: Ποολίβαδο της χαμηλής ζώνης έκτασης στρεμμάτων και καλής λιβαδικής κατάστασης βόσκεται από αγελάδες για 4 μήνες. Η μέση παραγωγή βοσκήσιμης ύλης ανέρχεται στα 180 kg/στρέμμα. Το 80% της επιφάνειάς του έχει μέση κλίση μικρότερη από 10% και το 20% μεταξύ 11 και 30%. Όλες οι θέσεις του λιβαδιού απέχουν από σημεία ποτίσματος λιγότερο από 1,5 km. Να υπολογιστεί η κανονική βοσκοφόρτωσή του. Υπολογισμός συνολικής αξιοποιήσιμης βοσκήσιμης ύλης: Παραγωγή βοσκήσιμης ύλης (180 kg/στρέμμα) x επιτρεπόμενο ποσοστό χρησιμοποίησης (0,40) x έκταση βοσκοτόπου (1.000 στέμματα) = Συνολική διαθέσιμη βοσκήσιμη ύλη για βόσκηση ( kg). Υπολογισμός απαιτήσεων αγελάδων για βοσκήσιμη ύλη: Ημερήσιες απαιτήσεις αγελάδων (10 kg βοσκήσιμης ύλης) x ημέρες βόσκησης (120) = Απαιτήσεις βοσκήσιμης ύλης στο τετράμηνο ανά αγελάδα (1.200 kg). Υπολογισμός βοσκοφόρτωσης: Συνολική διαθέσιμη βοσκήσιμη ύλη για βόσκηση ( kg): Απαιτήσεις βοσκήσιμης ύλης στο τετράμηνο ανά αγελάδα (1.200 kg) = 60 αγελάδες. Διόρθωση ως προς την κλίση: [Έκταση με κλίση 0-10% (80%) x αξιοποιήσιμη βοσκήσιμη ύλη (100%)] + [Έκταση με κλίση 11-30% (20%) x αξιοποιήσιμη βοσκήσιμη ύλη (70%)] x [60 αγελάδες] = διορθωμένη βοσκοφόρτωση = [0,80 x 1] + [0,20 x 0,70] x 60 = 56 αγελάδες ή 0,06 ΖΜς (αγελάδες)/στρέμμα/4μηνο. Αρχές εφαρμογής της βοσκοφόρτωσης Ποια είναι η κανονική βοσκοφόρτωση από τη σκοπιά του οικοσυστήματος; Για τη διατήρηση ενός υγιούς και παραγωγικού βοσκότοπου η βοσκοφόρτωση δε θα πρέπει να υπερβαίνει τη βοσκοϊκανότητά του. Βοσκοφόρτωση μικρότερη ή ίση της βοσκοϊκανότητας περιορίζει τη διάβρωση του εδάφους και την εισβολή ανεπιθύμητων φυτών και ενισχύει την αντοχή των φυτών σε περιόδους ξηρασίας. Επίσης, βοσκοφόρτωση μικρότερη της βοσκοϊκανότητας συχνά οδηγεί στην ανόρθωση υποβαθμισμένων βοσκοτόπων. Δηλαδή η εφαρμογή της κατάλληλης βοσκοφόρτωσης είναι μια μέθοδος βελτίωσης βοσκοτόπων χωρίς κόστος, όπως άλλες μέθοδοι βελτίωσης (π.χ. λιπάνσεις, σπορές, ζιζανιοκτόνα), της οποίας οι δυνατότητες έχουν παραβλεφθεί. Η κανονική βοσκοφόρτωση μπορεί επίσης να οριστεί ως η βόσκηση που διασφαλίζει την αναπαραγωγή των φυτών και την προστασία του εδάφους από διάβρωση. Το ποσοστό βοσκήσιμης ύλης των φυτών που μπορεί να βοσκηθεί για να εξασφαλιστεί κανονική βοσκοφόρτωση εξαρτάται από την ποσότητα της βροχής και την κατανομή της στη διάρκεια του έτους, καθώς και την αντοχή στη βόσκηση των κύριων φυτών του βοσκότοπου. Ποια είναι η κανονική βοσκοφόρτωση από τη σκοπιά του ζώου; Η υπερβόσκηση βραχυπρόθεσμα, ενδεχομένως, συντελεί σε αυξημένες αποδόσεις των ζώων, ωστόσο, μακροπρόθεσμα ζημιώνει τη λιβαδική και τη ζωική παραγωγή. Από ερευνητικές εργασίες προκύπτει ότι κατά την άνοιξη, που υπάρχει άφθονη πράσινη βοσκήσιμη ύλη στους βοσκότοπους, τα ζώα παράγουν εξίσου καλά τόσο όταν η βοσκοφόρτωση είναι κανονική όσο και όταν είναι υψηλότερη της κανονικής. Όμως με την πάροδο της αυξητικής περιόδου και την ωρίμαση των φυτών, τα ζώα δεν ικανοποιούν τις ανάγκες τους και χάνουν βάρος στην περίπτωση της υψηλής βοσκοφόρτωσης ενώ αντίθετα στην περίπτωση της κανονικής βοσκοφόρτωσης κερδίζουν βάρος. Η μειωμένη

6 ΕΘΙΑΓΕ 14 / 15 υπάρχει η παρανόηση ότι η αύξηση του οφέλους ανά μονάδα επιφάνειας θα επιτευχθεί με τη διατήρηση μεγάλου αριθμού ζώων (η διατήρηση μεγάλου αριθμού ζώων ενθαρρύνεται και από το καθεστώς των επιδοτήσεων). Οι κτηνοτρόφοι, που πραγματικά επιδιώκουν το κέρδος και τη βιωσιμότητα της μονάδας τους αλλά και τη συνεχή παραγωγή βοσκήσιμης ύλης από τους βοσκότοπους, με τη σωστή ενημέρωση και τις απαραίτητες πληροφορίες για τις επιπτώσεις της βοσκοφόρτωσης στη ζωική και λιβαδική παραγωγή, θα αποδεχτούν τελικά βοσκοφόρτωση ανάλογη της βοσκοϊκανότητας. Σχέση της βοσκοφόρτωσης και της παραγωγής ανά ζώο και μονάδα επιφάνειας. Το τμήμα μεταξύ των διακεκομμένων γραμμών προσδιορίζει την άριστη βοσκοφόρτωση. ζωική παραγωγή που παρατηρείται κατά τις υψηλές βοσκοφορτώσεις οφείλεται σε διάφορους λόγους. Ο σημαντικότερος από αυτούς είναι ότι το κάθε ζώο έχει λιγότερη διαθέσιμη έκταση και βοσκήσιμη ύλη, γεγονός που μειώνει την επιλεκτικότητα βοσκήσιμης ύλης και την ποιότητά της. Επίσης, στις υψηλές βοσκοφορτώσεις, τα ζώα μπορεί να μην ικανοποιούν τις ημερήσιες ανάγκες συντήρησης και ψάχνοντας για επαρκή βοσκήσιμη ύλη να αυξάνουν τις απαιτήσεις τους σε ενέργεια. Επιπλέον, στις υψηλές βοσκοφορτώσεις τα ζώα καταναλώνουν ανεπιθύμητα φυτά, τα οποία μπορούν να προξενήσουν βλάβες ή και θάνατο. Η χαμηλή βοσκοφόρτωση ευνοεί την υψηλή απόδοση των ζώων, ωστόσο, στα συστήματα ζωικής παραγωγής, η βιωσιμότητά τους δεν επιτυγχάνεται από την ατομική απόδοση των ζώων (δηλ. σωματικό βάρος ζώου) αλλά με την παραγωγή που επιτυγχάνεται στη μονάδα επιφάνειας (π.χ. κιλά κρέατος στο στρέμμα). Σε αυτή τη βάση, η αύξηση της βοσκοφόρτωσης (δηλ. του αριθμού των ζώων στη μονάδα επιφάνειας) συντελεί στη μείωση του σωματικού βάρους των ζώων. Αντίθετα, το συνολικό βάρος κρέατος ανά μονάδα επιφάνειας αυξάνει, με την αύξηση της βοσκοφόρτωσης. Βέβαια, σε πολύ υψηλές βοσκοφορτώσεις η ατομική απόδοση των ζώων μειώνεται δραστικά και η περαιτέρω αύξηση του αριθμού των ζωικών μονάδων θα μειώσει την απόδοσή τους και ανά μονάδα επιφάνειας. Η άριστη βοσκοφόρτωση από τη σκοπιά της ζωικής παραγωγής είναι κατά τι υψηλότερη από το σημείο που μεγιστοποιείται η παραγωγή ανά ζώο και κατά τι χαμηλότερη από το σημείο που μεγιστοποιείται η παραγωγή ανά μονάδα επιφάνειας. Η παραπάνω ανάλυση αναδεικνύει ότι η οικονομικά άριστη βοσκοφόρτωση είναι η μέτρια και όχι η υψηλή, κάτι που επιβεβαιώνεται και από πολλές ερευνητικές εργασίες. Οι βοσκότοποι της Ελλάδας, κατά κοινή ομολογία, υπερβόσκονται (υψηλές βοσκοφορτώσεις). Αυτό συμβαίνει, γιατί Διακύμανση παραγωγής βοσκήσιμης ύλης και ρύθμιση βοσκοφόρτωσης Μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις στον καθορισμό της κανονικής βοσκοφόρτωσης είναι ότι η βροχόπτωση και η διαθέσιμη βοσκήσιμη ύλη ποικίλλει από έτος σε έτος. Για παράδειγμα, στο βοσκότοπο της χαμηλής ζώνης των εικόνων, η βροχόπτωση κατά το 1998 ήταν 304 mm ενώ το 1999 μόνο 110 mm με αντίστοιχες επιπτώσεις στην παραγωγή βοσκήσιμης ύλης. Οι στρατηγικές ρύθμισης της βοσκοφόρτωσης για την αντιμετώπιση των διακυμάνσεων της διαθέσιμης βοσκήσιμης ύλης μπορεί να είναι σταθερές ή ευέλικτες. Οι σταθερές στρατηγικές ρύθμισης της βοσκοφόρτωσης βασίζονται στο γεγονός ότι η βροχόπτωση ποικίλλει από έτος σε έτος και παρουσιάζει μια ακανόνιστη κατανομή, με αποτέλεσμα σε πολλά έτη η βροχόπτωση να είναι μικρότερη από το μέσο όρο. Για παράδειγμα, σε βοσκότοπους της μεσαίας ζώνης (605 m) και της χαμηλής ζώνης (30 m), η ετήσια βροχόπτωση στα τελευταία 26 και 33 έτη, αντίστοιχα, ήταν μικρότερη του μέσου όρου στα μισά έτη (13 και 16 έτη, αντίστοιχα), κάτι που είχε συνέπειες και στη λιβαδική παραγωγή (μικρότερη του μέσου όρου της περιοχής). Για να διατηρηθεί ο ίδιος αριθμός ζώων και να ικανοποιούνται οι ανάγκες τους σε βοσκήσιμη ύλη, η βοσκοφόρτωση καθορίζεται κατά 10% μικρότερη από την υπολογισθείσα ως κανονική βοσκοφόρτωση σε ένα έτος που είναι κοντά στο μέσο όρο βροχόπτωσης. Στις ευέλικτες πρακτικές ρύθμισης της βοσκοφόρτωσης ο αριθμός των ζώων μιας κτηνοτροφικής μονάδας προσαρμόζεται (αγορά - πώληση - διατήρηση) ανάλογα με τη διαθέσιμη βοσκήσιμη ύλη κάθε φορά. Είναι προφανές ότι τέτοιες ευέλικτες πρακτικές είναι δύσκολο έως αδύνατο να εφαρμοστούν στη χώρα μας. Η μείωση του αριθμού των ζώων, όμως, δεν είναι ο μόνος τρόπος για να διορθωθεί μια υπέρβαση στη βοσκοφόρτωση. Η αξιοποίηση της βοσκήσιμης ύλης όλων των θέσεων ενός βοσκότοπου με ορθολογική κατανομή των ζώων, για παράδειγμα, συντελεί στη διατήρηση μεγαλύτερου αριθμού ζώων σε σύγκριση με την περίπτωση της αξιοποίησης μόνο ορισμένων θέσεών του. Η ορθολογική κατανομή των ζώων σε όλη την επιφάνεια ενός βοσκότοπου επιτυγχάνεται με τη διαίρεση της όλης έκτασης του βοσκότοπου σε μικρότερες μονάδες ή με τη δημιουργία νέων θέσεων ποτίσματος. Επίσης, η πίεση της βόσκησης μειώνεται με την αξιοποίηση του

7 βοσκότοπου από τα κατάλληλα ζώα (είδος, φυλή, ηλικία). Τα μικρής ηλικίας και μικρού σωματικού βάρους ζώα, για παράδειγμα, αξιοποιούν καλύτερα εδάφη με μεγάλη κλίση, έτσι, αν ζώα ενός έτους αντί ώριμων ζώων χρησιμοποιηθούν σε βοσκότοπους μεγάλης κλίσης, τότε η βοσκήσιμη ύλη τους θα αξιοποιείται αποτελεσματικότερα. Μικτή βόσκηση με διαφορετικά είδη ζώων, επίσης, αυξάνει την αξιοποιήσιμη βοσκήσιμη ύλη αφού διαφορετικά είδη ζώων προτιμούν διαφορετικές κατηγορίες βοσκήσιμης ύλης. Μερικές φυλές ζώων αξιοποιούν καλύτερα μερικούς τύπους βλάστησης από άλλες, π.χ. οι ντόπιες φυλές αιγών αξιοποιούν καλύτερα τους πρινώνες από τις βελτιωμένες φυλές. Με άλλα λόγια, με την επιλογή των κατάλληλων ζώων επιτυγχάνεται η μέγιστη δυνατή αξιοποίηση της διαθέσιμης βοσκήσιμης ύλης ενός βοσκότοπου, η ομοιόμορφη κατανομή των ζώων σε όλες τις θέσεις του βοσκότοπου, καθώς και ομοιόμορφη χρησιμοποίηση όλων των φυτικών ειδών. Μικτή βόσκηση Οι περισσότεροι βοσκότοποι βόσκονται από ένα συνδυασμό αγροτικών και άγριων ζώων. Αυτή η μικτή βόσκηση, γνωστή και ως κοινή χρήση, έχει αποδειχτεί ότι συντελεί στην καλλίτερη αξιοποίηση της βοσκήσιμης ύλης ενός βοσκότοπου. Ωστόσο, ο διαχειριστής πρέπει να έχει γνώση της συμπεριφοράς βόσκησης των διαφόρων ειδών ζώων (δηλαδή τις προτιμήσεις τους για τα διάφορα είδη φυτών και τις στρατηγικές που ακολουθούν κατά την επιλογή της δίαιτάς τους) για να πάρει τις σωστές αποφάσεις για το είδος ζώου που είναι κατάλληλο για ένα συγκεκριμένο βοσκότοπο ή για την ορθολογική αξιοποίηση της διαθέσιμης βοσκήσιμης ύλης του. Όταν τα ζώα, που βόσκουν σε ένα βοσκότοπο, επιλέγουν τελείως διαφορετικές δίαιτες, τότε λειτουργούν συμπληρωματικά και αυτό το διαχειριστικό πλεονέκτημα θα πρέπει να αξιοποιείται. Π.χ. στα θαμνολίβαδα της χώρας μας, οι αίγες προτιμούν το πουρνάρι σε μεγάλο ποσοστό ενώ τα πρόβατα τα ποώδη φυτά και ξυλώδη είδη διάφορα του πουρναριού (π.χ. φιλίκι, λαδανιά). Ένα προστιθέμενο όφελος αυτής της μικτής βόσκησης στα θαμνολίβαδα είναι Επιλογή βοσκήσιμης ύλης από τα κύρια αγροτικά ζώα (προσαρμοσμένες τιμές από τη διεθνή βιβλιογραφία). Είδος ζώου Αγρωστώδη Πλατύφυλλες πόες % στη δίαιτα ότι η έντονη βόσκηση του πουρναριού από τις αίγες συντελεί στη διατήρηση μιας ανοιχτής δομής (μικρή συγκόμωση πουρναριού και υψηλή διαπερατότητα) με υψηλή παραγωγή βοσκήσιμης ύλης ποωδών φυτών που αξιοποιείται από πρόβατα. Στην περίπτωση που δεν υπάρχει επικάλυψη στη δίαιτα μεταξύ των ειδών ζώων στην κοινή βόσκηση, η βοσκοϊκανότητα είναι προσθετική. Αντίθετα, αν υπάρχει επικάλυψη στη δίαιτα των ζώων τότε η κοινή παρουσία τέτοιων ειδών ζώων πρέπει να λαμβάνεται υπόψη κατά τον υπολογισμό της. Ένα σημείο που χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή είναι ότι τα ζώα είναι πολύ ευέλικτα και προσαρμοστικά στην επιλογή της δίαιτάς τους. Για παράδειγμα, τα βοοειδή γενικά προτιμούν αγρωστώδη, τα οποία έχουν βρεθεί να συμμετέχουν στη δίαιτά τους σε ποσοστό 86%, ωστόσο, αν η διαθεσιμότητά τους είναι περιορισμένη στο βοσκότοπο τότε μπορεί να καταναλώσουν ξυλώδη φυτά σε υψηλό ποσοστό (74%). Αυξημένη επικάλυψη δίαιτας μεταξύ των ειδών παρατηρείται σε περιόδους που η βοσκήσιμη ύλη είναι περιορισμένη. Ωστόσο, επικάλυψη δίαιτας δε δείχνει κατ ανάγκη ότι τα ζώα ανταγωνίζονται για βοσκήσιμη ύλη. Για παράδειγμα, αν υπάρχει επάρκεια βοσκήσιμης ύλης στο βοσκότοπο για τα είδη ζώων που βόσκουν σε αυτόν δεν υπάρχει ανταγωνισμός για τη βοσκήσιμη ύλη ακόμη και αν αυτά επιλέγουν όμοιες δίαιτες. Πληροφορίες: Ινστιτούτο Δασικών Ερευνών, Βασιλικά Θεσσαλονίκης τηλ.: (229), Ξυλώδη φυτά Βοοειδή Πρόβατα Αίγες Επιλογή βοσκήσιμης ύλης από τα κύρια αγροτικά ζώα στην Ελλάδα όταν χρησιμοποιούν τον ίδιο βοσκότοπο (προσαρμοσμένες τιμές από έρευνες του Ινστιτούτου Δασικών Ερευνών). Τύπος λιβαδιού Είδος ζώου Αγρωστώδη Πλατύφυλλες πόες Ξυλώδη φυτά % στη δίαιτα Βοσκόμενο πρεμνοφυές δρυοδάσος Βοοειδή Αίγες 97* 34* 3 66 Αραιό θαμνολίβαδο (30% θάμνοι 70% πόες) Πρόβατα Αίγες Πυκνό θαμνολίβαδο (60% θάμνοι 40% πόες) Πρόβατα Αίγες *Άθροισμα αγρωστωδών και πλατύφυλλων ποών.

Δασολιβαδικά Συστήματα. Θ. Παπαχρήστου & Π. Πλατής Ινστιτούτο Δασικών Ερευνών

Δασολιβαδικά Συστήματα. Θ. Παπαχρήστου & Π. Πλατής Ινστιτούτο Δασικών Ερευνών Δασολιβαδικά Συστήματα Θ. Παπαχρήστου & Π. Πλατής Ινστιτούτο Δασικών Ερευνών Δασολιβαδικά Συστήματα συστήματα χρήσης γης Βοσκήσιμη ύλη Κτηνοτροφικά προϊόντα Δασικά προϊόντα Μακροπρόθεσμο κέρδος από δένδρα

Διαβάστε περισσότερα

Λιβάδια - Θαµνότοποι

Λιβάδια - Θαµνότοποι ΟΓ ΟΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Λιβάδια - Θαµνότοποι ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ Ερωτήσεις της µορφής σωστό-λάθος Σηµειώστε αν είναι σωστή ή λάθος καθεµιά από τις παρακάτω προτάσεις περιβάλλοντας µε ένα κύκλο το αντίστοιχο

Διαβάστε περισσότερα

Προδιαγραφές Σύνταξης Οριστικών Διαχειριστικών Σχεδίων Βόσκησης

Προδιαγραφές Σύνταξης Οριστικών Διαχειριστικών Σχεδίων Βόσκησης Προδιαγραφές Σύνταξης Οριστικών Διαχειριστικών Σχεδίων Βόσκησης Πίνακας Περιεχομένων Σελίδα Ε Ι Σ Α Γ Ω Γ Η 3 1. Καθορισμός περιοχής μελέτης 3 2. Σκοπός του οριστικού σχεδίου και ιστορία διαχείρισης 3

Διαβάστε περισσότερα

Η αύξηση της γαλακτοπαραγωγής Η μείωση του κόστους παραγωγής Η αύξηση της κερδοφορίας. Κατάλληλο ζωϊκό κεφάλαιο

Η αύξηση της γαλακτοπαραγωγής Η μείωση του κόστους παραγωγής Η αύξηση της κερδοφορίας. Κατάλληλο ζωϊκό κεφάλαιο Α Γ Ρ Ι Ν Ι Ο Υ Πρόκληση για κάθε εκτροφή προβάτων αποτελεί: Η αύξηση της γαλακτοπαραγωγής Η μείωση του κόστους παραγωγής Η αύξηση της κερδοφορίας Πως αντιμετωπίζουμε αυτήν την πρόκληση; Κατάλληλο ζωϊκό

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8 ΛΙΒΑΛΙΑ - ΘΑΜΝΟΤΟΠΟΙ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8 ΛΙΒΑΛΙΑ - ΘΑΜΝΟΤΟΠΟΙ < ί.; ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8 ΛΙΒΑΛΙΑ - ΘΑΜΝΟΤΟΠΟΙ Λιβάδια είναι φυσικά οικοσυστήματα που φέρουν ποώδεις, ξυλώδεις ή και μικτε'ς φυτοκοινωνίες που παράγουν βοσκήσιμη ύλη για τα κτηνοτροφικά και τα άγρια ζώα. Βοσκούνται

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΓΙΑ ΥΠΟΒΟΛΗ ΠΡΟΤΑΣΕΩΝ ΠΡΟΣ ΣΥΝΑΨΗ ΣΥΜΒΑΣΕΩΝ ΜΙΣΘΩΣΗΣ ΕΡΓΟΥ

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΓΙΑ ΥΠΟΒΟΛΗ ΠΡΟΤΑΣΕΩΝ ΠΡΟΣ ΣΥΝΑΨΗ ΣΥΜΒΑΣΕΩΝ ΜΙΣΘΩΣΗΣ ΕΡΓΟΥ ΑΝΑΡΤΗΤΕΟ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ Αρ. Πρωτ: 1653 Άρτα, 03/04/2015 ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΓΙΑ ΥΠΟΒΟΛΗ ΠΡΟΤΑΣΕΩΝ ΠΡΟΣ ΣΥΝΑΨΗ ΣΥΜΒΑΣΕΩΝ ΜΙΣΘΩΣΗΣ ΕΡΓΟΥ Η Επιτροπή Εκπαίδευσης και Ερευνών του Τεχνολογικού

Διαβάστε περισσότερα

προϊόντων ένα τρίπτυχο: Ποιότητα Ασφάλεια καταναλωτή Περιβαλλοντική μέριμνα.

προϊόντων ένα τρίπτυχο: Ποιότητα Ασφάλεια καταναλωτή Περιβαλλοντική μέριμνα. η καλλιεργεια της μηδικης στo ΝΟΜΟ ΛΑΡΙΣΑΣ Σήμερα όσο ποτέ άλλοτε το ζητούμενο στην Ελληνική γεωργία είναι η ποιότητα και η ανταγωνιστικότητα των προϊόντων της, η γεωργική παραγωγή είναι απαραίτητο να

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιασμός διαχείρισης άλλων δασικών πόρων

Σχεδιασμός διαχείρισης άλλων δασικών πόρων Σχεδιασμός διαχείρισης άλλων δασικών πόρων Δρ. Βασιλική Καζάνα Αναπλ. Καθηγήτρια ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας & Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Δράμας Εργαστήριο Δασικής Διαχειριστικής Τηλ. & Φαξ: 25210

Διαβάστε περισσότερα

8 ο Πανελλήνιο Λιβαδοπονικό Συνέδριο ΛΙΒΑΔΙΑ ΚΤΗΝΟΤΡΟΦΙΑ: ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ Προοπτικές εργασίας για νέους

8 ο Πανελλήνιο Λιβαδοπονικό Συνέδριο ΛΙΒΑΔΙΑ ΚΤΗΝΟΤΡΟΦΙΑ: ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ Προοπτικές εργασίας για νέους 8 ο Πανελλήνιο Λιβαδοπονικό Συνέδριο ΛΙΒΑΔΙΑ ΚΤΗΝΟΤΡΟΦΙΑ: ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ Προοπτικές εργασίας για νέους ΓΕΝΙΚΑ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ Τα λιβάδια είναι οικοσυστήματα με πλούσια χλωριδική και πανιδική

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη της συγκαλλιέργειας βίκου-κριθής. κριθής και µπιζελιού- και ποιοτικά χαρακτηριστικά της παραγόµενης χλωροµάζας

Μελέτη της συγκαλλιέργειας βίκου-κριθής. κριθής και µπιζελιού- και ποιοτικά χαρακτηριστικά της παραγόµενης χλωροµάζας Μελέτη της συγκαλλιέργειας βίκου-κριθής κριθής και µπιζελιού- βρώµης ως προς τα ποσοτικά και ποιοτικά χαρακτηριστικά της παραγόµενης χλωροµάζας Χατζηγεωργίου Ι. 1, Φορτάτος Ε. 1, Τσιµπούκας Κ. 2, Ζέρβας

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΝΟΜΟΥ «ΒΟΣΚΗΣΙΜΕΣ ΓΑΙΕΣ ΕΛΛΑΔΑΣ»

ΣΧΕΔΙΟ ΝΟΜΟΥ «ΒΟΣΚΗΣΙΜΕΣ ΓΑΙΕΣ ΕΛΛΑΔΑΣ» ΣΧΕΔΙΟ ΝΟΜΟΥ «ΒΟΣΚΗΣΙΜΕΣ ΓΑΙΕΣ ΕΛΛΑΔΑΣ» Άρθρο 1 Ορισμός Για τις ανάγκες του παρόντος νόμου, βοσκήσιμες γαίες καλούνται οι εκτάσεις που δύνανται να χρησιμοποιηθούν για βόσκηση ζώων, στις οποίες αναπτύσσεται

Διαβάστε περισσότερα

Αναδάσωση. Εισαγωγή. Το δάσος. Η φωτιά. Αναδάσωση: φυσική ή τεχνητή;

Αναδάσωση. Εισαγωγή. Το δάσος. Η φωτιά. Αναδάσωση: φυσική ή τεχνητή; Αναδάσωση. Αναδάσωση: φυσική ή τεχνητή; Εισαγωγή Το δάσος Τα δάση δεν αποτελούν απλώς ένα σύνολο δένδρων και θάµνων, αλλά πλούσια οικοσυστήµατα µε πολλά είδη φυτών και ζώων, που αλληλοσυνδέονται µε πολύπλοκες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΓΕΩΡΓΙΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ (ΕΛΓΟ) ΔΗΜΗΤΡΑ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΔΑΣΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ

ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΓΕΩΡΓΙΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ (ΕΛΓΟ) ΔΗΜΗΤΡΑ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΔΑΣΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΓΕΩΡΓΙΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ (ΕΛΓΟ) ΔΗΜΗΤΡΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΔΑΣΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ ΤΕΧΝΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΕΡΕΥΝΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΤΗΣ ΒΟΣΚΗΣΗΣ ΣΤΟΥΣ ΒΟΣΚΟΤΟΠΟΥΣ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΩΝ ΕΝΟΤΗΤΩΝ ΑΙΤΩΛΟΑΚΑΡΝΑΝΙΑΣ,

Διαβάστε περισσότερα

τηςσυγκαλλιέργειαςβίκου κριθήςως χαρακτηριστικάτης τηςχλωροµάζας.

τηςσυγκαλλιέργειαςβίκου κριθήςως χαρακτηριστικάτης τηςχλωροµάζας. Μελέτητης τηςσυγκαλλιέργειαςβίκου κριθήςως ωςπροςταποσοτικάκαιποιοτικά χαρακτηριστικάτης τηςχλωροµάζας. Ι. Χατζηγεωργίου 1, Κ. Τσιµπούκας 2 και Γ. Ζέρβας 1 1 Εργαστήριο Φυσιολογίας Θρέψεως και ιατροφής,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Τι ονομάζουμε ροή ενέργειας σε ένα οικοσύστημα; Όσο αναγκαία είναι η τροφοδότηση ενός οικοσυστήματος με ενέργεια, άλλο τόσο αναγκαία είναι η διανομή της στους άλλους οργανισμούς

Διαβάστε περισσότερα

Νέα Κοινή Αγροτική Πολιτική 2014-2020

Νέα Κοινή Αγροτική Πολιτική 2014-2020 Νέα Κοινή Αγροτική Πολιτική 20142020 Οι Θεσσαλοί αγρότες και κτηνοτρόφοι χάνουν μεγάλο μερίδιο από την εφαρμογή της Νέας ΚΑΠ, αγγίζοντας την μείωση του 40 % από το 2013 ως το 2019. Πλήττονται τα δικαιώματα

Διαβάστε περισσότερα

Εκτίμηση της μεταβολής των τιμών μετεωρολογικών παραμέτρων σε δασικά οικοσυστήματα στην Ελλάδα

Εκτίμηση της μεταβολής των τιμών μετεωρολογικών παραμέτρων σε δασικά οικοσυστήματα στην Ελλάδα Εκτίμηση της μεταβολής των τιμών μετεωρολογικών παραμέτρων σε δασικά οικοσυστήματα στην Ελλάδα Δ. Παπαδήμος ΕΚΒΥ καθ. Δ. Παπαμιχαήλ - ΑΠΘ 8- Νοεμβρίου 204, Θεσσαλονίκη Περιοχές Μελέτης 4 πιλοτικές περιοχές

Διαβάστε περισσότερα

Το αγροδασικό μέτρο στα πλαίσια της νέας ΚΑΠ και οι προοπτικές εφαρμογής του στην Ελλάδα

Το αγροδασικό μέτρο στα πλαίσια της νέας ΚΑΠ και οι προοπτικές εφαρμογής του στην Ελλάδα ΗΜΕΡΙΔΑ ΕΛΓΟ ΔΗΜΗΤΡΑ, ΓΕΩΤΕΕ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ, ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΓΡΟΔΑΣΙΚΟ ΔΙΚΤΥΟ Η Αγροδασοπονία στα Πλαίσια της Νέας ΚΑΠ 2014 2020 Αθήνα, 26 Φεβρουαρίου 2014 Το αγροδασικό μέτρο στα πλαίσια

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση της παρούσας κατάστασης των περιοχών έρευνας από δασοκομική και οικοφυσιολογική άποψη

Αξιολόγηση της παρούσας κατάστασης των περιοχών έρευνας από δασοκομική και οικοφυσιολογική άποψη LIFE + AdaptFor Αξιολόγηση της παρούσας κατάστασης των περιοχών έρευνας από δασοκομική και οικοφυσιολογική άποψη Επίδραση της κλιματικής αλλαγής στα Δασικά οικοσυστήματα Καλλιόπη Ραδόγλου & Γαβριήλ Σπύρογλου

Διαβάστε περισσότερα

Παραγωγικά συστήματα προβάτων και αιγών: Βιοποικιλότητα, τοπικές φυλές και προϊόντα τους

Παραγωγικά συστήματα προβάτων και αιγών: Βιοποικιλότητα, τοπικές φυλές και προϊόντα τους Παραγωγικά συστήματα προβάτων και αιγών: Βιοποικιλότητα, τοπικές φυλές και προϊόντα τους Αξίες και προκλήσεις στον τομέα της αιγο-προβατοτροφίας. Ποιες είναι οι προοπτικές για την ανάπτυξη δικτύων συνεργασίας;

Διαβάστε περισσότερα

Η ΖΩΗ ΣΤΑ ΤΡΟΠΙΚΑ ΔΑΣΗ

Η ΖΩΗ ΣΤΑ ΤΡΟΠΙΚΑ ΔΑΣΗ Η ΖΩΗ ΣΤΑ ΤΡΟΠΙΚΑ ΔΑΣΗ Οι περιοχές των τροπικών δασών όπως βλέπεις και στον παραπάνω παγκόσμιο χάρτη, βρίσκονται στη Νότια Αμερική(γύρω από τον ισημερινό), στη Βόρεια Αμερική(ανάμεσα από τον Τροπικό του

Διαβάστε περισσότερα

Προσαρμογή της Διαχείρισης των Δασών στην Κλιματική Αλλαγή στην Ελλάδα: Δασαρχείο Καλαμπάκας

Προσαρμογή της Διαχείρισης των Δασών στην Κλιματική Αλλαγή στην Ελλάδα: Δασαρχείο Καλαμπάκας Προσαρμογή της Διαχείρισης των Δασών στην Κλιματική Αλλαγή στην Ελλάδα: Δασαρχείο Καλαμπάκας Ομάδα έργου: Παναγιώτης Πουλιανίδης, Αναστασία Κάκια, Φωτεινή Πελεκάνη Σεμινάριο Κατάρτισης Δασικών Υπηρεσιών

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΑ ΕΔΑΦΟΥΣ ΑΡΔΕΥΣΗ

ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΑ ΕΔΑΦΟΥΣ ΑΡΔΕΥΣΗ ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΑ ΕΔΑΦΟΥΣ ΑΡΔΕΥΣΗ ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΑ ΕΔΑΦΟΥΣ ΧΕΙΡΩΝΑΚΤΙΚΑ Ξελάκκωμα (λεκάνη βάθους 10 cm) Σκάψιμο (σε βάθος 15-20 cm μετά το κλάδεμα) Σκάλισμα (σε βάθος 5-8 cm μετά την καρπόδεση) ΜΕ ΕΛΚΥΣΤΗΡΕΣ Δίυνα

Διαβάστε περισσότερα

Παρούσα κατάσταση των λιβαδιών και δασών στην Αλβανία και προοπτικές ανάπτυξή τους

Παρούσα κατάσταση των λιβαδιών και δασών στην Αλβανία και προοπτικές ανάπτυξή τους Παρούσα κατάσταση των λιβαδιών και δασών στην Αλβανία και προοπτικές ανάπτυξή τους Παρούσα κατάσταση των λιβαδιών και δασών στην Αλβανία και προοπτικές ανάπτυξή τους V. Mine, T. Mako και R. Peka Γενική

Διαβάστε περισσότερα

Σύγχρονες μέθοδοι διαχείρισης

Σύγχρονες μέθοδοι διαχείρισης Σύγχρονες μέθοδοι διαχείρισης Δρ. Βασιλική Καζάνα Αναπλ. Καθηγήτρια ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας & Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Δράμας Εργαστήριο Δασικής Διαχειριστικής Τηλ. & Φαξ: 25210 60435 E-mail:

Διαβάστε περισσότερα

AdaptFor Προσαρμογή της διαχείρισης των δασών στην κλιματική αλλαγή στην Ελλάδα

AdaptFor Προσαρμογή της διαχείρισης των δασών στην κλιματική αλλαγή στην Ελλάδα LIFE+ Περιβαλλοντική Πολιτική και Διακυβέρνηση 2008 AdaptFor Προσαρμογή της διαχείρισης των δασών στην κλιματική αλλαγή στην Ελλάδα Βασιλική Χρυσοπολίτου Δήμητρα Κεμιτζόγλου 13.12.2010, Αθήνα Δήμητρα Κεμιτζόγλου

Διαβάστε περισσότερα

«Η Επίδραση της Βόσκησης στη Βιοποικιλότητα του Ακάμα»

«Η Επίδραση της Βόσκησης στη Βιοποικιλότητα του Ακάμα» «Η Επίδραση της Βόσκησης στη Βιοποικιλότητα του Ακάμα» Αειφόρος Αγροτική Ανάπτυξη Ακάμα Περιφερειακό Συνέδριο ΕΕ-Κύπρος 24/01/2015 Μηνάς Παπαδόπουλος Τομέας Πάρκων και Περιβάλλοντος Τμήμα Δασών ΤΜΗΜΑ ΔΑΣΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Η οικονομική διάσταση της εκτατικοποίησης της κτηνοτροφίας στο νησί της Χάλκης

Η οικονομική διάσταση της εκτατικοποίησης της κτηνοτροφίας στο νησί της Χάλκης Η οικονομική διάσταση της εκτατικοποίησης της κτηνοτροφίας στο νησί της Χάλκης Α. Χριστοδούλου 1 και Β. Π. Παπαναστάσης 2 1 Εργαστήριο Δασικής Οικονομικής, Σχολή Δασολογίας και Φυσικού Περιβάλλοντος, Αριστοτέλειο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ

ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ Αντικείμενο: «Ειδική Λιβαδοπονική Μελέτη για την περιφερειακή ζώνη του Ε.Δ. Αίνου» ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΙΟΝΙΩΝ ΝΗΣΙΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ, ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ & ΥΠΟΔΟΜΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

http://www.eu-water.eu

http://www.eu-water.eu 5ο Ενημερωτικό Δελτίο του έργου EU-WATER Διακρατική ολοκληρωμένη διαχείριση των υδατικών πόρων στη γεωργία http://www.eu-water.eu "Οικονομικά κίνητρα για την υιοθέτηση πρακτικών εξοικονόμησης νερού και

Διαβάστε περισσότερα

Ρυθμίσεις θεμάτων Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων

Ρυθμίσεις θεμάτων Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων Άρθρο 25 Ρυθμίσεις θεμάτων Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων Παράγραφος 1 Ομάδες Παραγωγών - Οργανώσεις Παραγωγών 1. α) Οι Ομάδες παραγωγών αποτελούν αυτοτελείς νομικές οντότητες με πλήρη δικαιοπρακτική

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογική µηδική. Τζουραµάνη Ε., Σιντόρη Αλ., Λιοντάκης Αγ., Ναβρούζογλου Π., Παπαευθυµίου Μ. Καρανικόλας Π. και Αλεξόπουλος Γ.

Βιολογική µηδική. Τζουραµάνη Ε., Σιντόρη Αλ., Λιοντάκης Αγ., Ναβρούζογλου Π., Παπαευθυµίου Μ. Καρανικόλας Π. και Αλεξόπουλος Γ. Ινστιτούτο Γεωργοοικονοµικών και Κοινωνιολογικών Ερευνών Εθνικό Ίδρυµα Αγροτικής Έρευνας Λ. ηµοκρατίας 61, 135 61 Αγ. Ανάργυροι, Αττική Τηλ. 210 27 56 596, Fax 210 27 51 937 Email tzouramani.inagrop@nagref.gr

Διαβάστε περισσότερα

Βοσκότοποι νομού Δράμας και προβλήματα διαχείρισής τους

Βοσκότοποι νομού Δράμας και προβλήματα διαχείρισής τους Βοσκότοποι νομού Δράμας και προβλήματα διαχείρισής τους Σ.Αθανασιάδης 1, Ν. Ζάζόπουλος 2 και Κ. Κονναρής3 1. Δασολόγος του Δασαρχείου Δράμας 2. Κτηνίατρος της Δ/νσης Κτηνιατρικής Δράμας 3. Γεωπόνος της

Διαβάστε περισσότερα

Η υγρασία του εδάφους επηρεάζει τους οικολογικούς παράγοντες:

Η υγρασία του εδάφους επηρεάζει τους οικολογικούς παράγοντες: Η υγρασία του εδάφους επηρεάζει τους οικολογικούς παράγοντες: Θερμοκρασία αερισμό, δραστηριότητα των μικροοργανισμών, πρόσληψη των θρεπτικών στοιχείων συγκέντρωση των τοξικών ουσιών. Η έλλειψη υγρασίας

Διαβάστε περισσότερα

Αειφορία και σύγχρονες τάσεις (αειφορικής) διαχείρισης των δασών

Αειφορία και σύγχρονες τάσεις (αειφορικής) διαχείρισης των δασών ΕΘΝΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ (ΕΘΙΑΓΕ) ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΑΣΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ Αειφορία και σύγχρονες τάσεις (αειφορικής) διαχείρισης των δασών ρ. Σ. Γκατζογιάννης, Τακτικός ερευνητής Ι Ε/ ΕΘΙΑΓΕ 1. Το σύστηµα αξιών

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες για τη φύτευση

Οδηγίες για τη φύτευση Οδηγίες για τη φύτευση Πότε; Η εποχή φύτευσης παίζει καθοριστικό ρόλο στην επιτυχία των αναδασώσεων. Η καλύτερη είναι εκείνη κατά την οποία εξασφαλίζεται 1. η άμεση και δραστήρια ανάπτυξη του ριζικού συστήματος

Διαβάστε περισσότερα

Ανακύκλωση & διατήρηση Θρεπτικών

Ανακύκλωση & διατήρηση Θρεπτικών Ανακύκλωση & διατήρηση Θρεπτικών 30-12-2014 EVA PAPASTERGIADOU Ανακύκλωση των Θρεπτικών είναι η χρησιμοποίηση, ο μετασχηματισμός, η διακίνηση & η επαναχρησιμοποίηση των θρεπτικών στοιχείων στα οικοσυστήματα

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη μοντέλου για την επίδραση της φωτιάς στους βοσκότοπους και την εμφάνιση τάσεων ερημοποίησης

Ανάπτυξη μοντέλου για την επίδραση της φωτιάς στους βοσκότοπους και την εμφάνιση τάσεων ερημοποίησης Ανάπτυξη μοντέλου για την επίδραση της φωτιάς στους βοσκότοπους και την εμφάνιση τάσεων ερημοποίησης Γ. Ξανθόπουλος και Μ. Ξανθάκης Εθνικό Ίδρυμα Αγροτικής Έρευνας, Ινστιτούτο Μεσογειακών Δασικών Οικοσυστημάτων

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΒΟΤΑΝΙΚΗ - ΖΙΖΑΝΙΟΛΟΓΙΑ

ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΒΟΤΑΝΙΚΗ - ΖΙΖΑΝΙΟΛΟΓΙΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΒΟΤΑΝΙΚΗ - ΖΙΖΑΝΙΟΛΟΓΙΑ ΕΑΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ 2014-15 Α. Λιόπα-Τσακαλίδη Γ. Ζερβουδάκης ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΩΝ ΓΕΩΠΟΝΩΝ ΤΕΙ ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Η αντιμετώπιση των ζιζανίων στα καλλιεργούμενα φυτά είναι απαραίτητη

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΣΟΡΓΟΥ ΚΑΙ ΚΕΝΑΦ ΓΙΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ, ΒΙΟ-ΥΛΙΚΩΝ ΚΑΙ ΖΩΟΤΡΟΦΩΝ. Ευθυμία ΑΛΕΞΟΠΟΥΛΟΥ Τμήμα Βιομάζας ΚΑΠΕ

ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΣΟΡΓΟΥ ΚΑΙ ΚΕΝΑΦ ΓΙΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ, ΒΙΟ-ΥΛΙΚΩΝ ΚΑΙ ΖΩΟΤΡΟΦΩΝ. Ευθυμία ΑΛΕΞΟΠΟΥΛΟΥ Τμήμα Βιομάζας ΚΑΠΕ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΣΟΡΓΟΥ ΚΑΙ ΚΕΝΑΦ ΓΙΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ, ΒΙΟ-ΥΛΙΚΩΝ ΚΑΙ ΖΩΟΤΡΟΦΩΝ Ευθυμία ΑΛΕΞΟΠΟΥΛΟΥ Τμήμα Βιομάζας ΚΑΠΕ ΟΜΟΙΟΤΗΤΕΣ ΜΕΤΑΞΥ ΤΟΥ ΣΟΡΓΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΚΕΝΑΦ Είναι και οι δύο ετήσιες ανοιξιάτικες καλλιέργειες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΕΔΑΦΟΚΛΙΜΑΤΙΚΩΝ ΣΥΝΘΗΚΩΝ ΣΤΗΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΗΣ ΑΜΠΕΛΟΥ

ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΕΔΑΦΟΚΛΙΜΑΤΙΚΩΝ ΣΥΝΘΗΚΩΝ ΣΤΗΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΗΣ ΑΜΠΕΛΟΥ ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΕΔΑΦΟΚΛΙΜΑΤΙΚΩΝ ΣΥΝΘΗΚΩΝ ΣΤΗΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΗΣ ΑΜΠΕΛΟΥ ΕΔΑΦΟΣ Φυσικές ιδιότητες Δομή και σύσταση Χρώμα Βάθος Διαπερατότητα Διαθέσιμη υγρασία Θερμοκρασία Χημικές ιδιότητες ph Αλατότητα Γονιμότητα

Διαβάστε περισσότερα

27.8.2013 Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης L 228/5

27.8.2013 Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης L 228/5 27.8.2013 Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης L 228/5 ΕΚΤΕΛΕΣΤΙΚΟΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ (ΕΕ) αριθ. 807/2013 ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ της 26ης Αυγούστου 2013 για τη θέσπιση λεπτομερών κανόνων εφαρμογής του κανονισμού (ΕΚ)

Διαβάστε περισσότερα

"ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΩΝ ΑΓΑΘΩΝ, ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΩΝ ΤΩΝ ΦΡΥΓΑΝΙΚΩΝ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ"

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΩΝ ΑΓΑΘΩΝ, ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΩΝ ΤΩΝ ΦΡΥΓΑΝΙΚΩΝ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ "ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΩΝ ΑΓΑΘΩΝ, ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΩΝ ΤΩΝ ΦΡΥΓΑΝΙΚΩΝ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ" Δρ. Νικόλαος Α. Θεοδωρίδης ΓΕΝΙΚΟΣ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΔΑΣΩΝ & ΑΓΡΟΤΙΚΩΝ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΜΕΝΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ ΙΝΩΔΩΝ ΦΥΤΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ. Ευθυμία ΑΛΕΞΟΠΟΥΛΟΥ Τμήμα Βιομάζας ΚΑΠΕ

ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ ΙΝΩΔΩΝ ΦΥΤΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ. Ευθυμία ΑΛΕΞΟΠΟΥΛΟΥ Τμήμα Βιομάζας ΚΑΠΕ ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ ΙΝΩΔΩΝ ΦΥΤΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Ευθυμία ΑΛΕΞΟΠΟΥΛΟΥ Τμήμα Βιομάζας ΚΑΠΕ ΙΝΩΔΗ ΦΥΤΑ Σύμφωνα με την ιστοσελίδα www.fibrecrops.nl τα ινώδη φυτά ανάλογα από το μέρος του φυτού που προέρχονται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ

ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 40949 ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ ΤΕΥΧΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ Αρ. Φύλλου 3557 30 Δεκεμβρίου 2014 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΑΠΟΦΑΣΕΙΣ Καθορισμός των Προδιαγραφών και του Περιεχομέ νου των Προσωρινών Διαχειριστικών

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΡΓΙΑ ΑΚΡΙΒΕΙΑΣ ΛΙΠΑΝΣΗ ΚΑΛΛΕΙΕΡΓΕΙΩΝ

ΓΕΩΡΓΙΑ ΑΚΡΙΒΕΙΑΣ ΛΙΠΑΝΣΗ ΚΑΛΛΕΙΕΡΓΕΙΩΝ ΓΕΩΡΓΙΑ ΑΚΡΙΒΕΙΑΣ ΛΙΠΑΝΣΗ ΚΑΛΛΕΙΕΡΓΕΙΩΝ ΠΡΟΣ ΙΟΡΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΑΝΑΓΚΩΝ ΤΩΝ ΦΥΤΩΝ ΣΕ ΘΡΕΠΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΧΡΙΣΤΟΣ ΤΣΑΝΤΗΛΑΣ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΗΣΗΣ ΚΑΙ ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗΣ ΕΔΑΦΩΝ Web: http://www.ismc.gr/ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΚΠΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΦΥΣΙΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ (Ιδίως των μεταλλείων και λατομείων)

Η ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΦΥΣΙΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ (Ιδίως των μεταλλείων και λατομείων) Η ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΦΥΣΙΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ (Ιδίως των μεταλλείων και λατομείων) Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ Έννοια του όρου αποκατάσταση Ο προσδιορισμός μιας έννοιας, το περιεχόμενο της και η δυναμική που

Διαβάστε περισσότερα

Αυξητική και Ωριμότητα

Αυξητική και Ωριμότητα Αυξητική και Ωριμότητα Δρ. Βασιλική Καζάνα Αναπλ. Καθηγήτρια ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας & Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Δράμας Εργαστήριο Δασικής Διαχειριστικής Τηλ. & Φαξ: 510 60435 E-mail: vkazaa@teikav.e.gr

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνική Υδρολογία (Ασκήσεις)

Τεχνική Υδρολογία (Ασκήσεις) Τμήμα Δασολογίας & Διαχείρισης Περιβάλλοντος & Φυσικών Πόρων Εργαστήριο Διευθέτησης Ορεινών Υδάτων και Διαχείρισης Κινδύνου Προπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών Τεχνική Υδρολογία (Ασκήσεις) Κεφάλαιο 1 ο : Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Ποσοστό απόδοσης. Ποιοτικός παράγοντας για την φωτοβολταϊκή εγκατάσταση

Ποσοστό απόδοσης. Ποιοτικός παράγοντας για την φωτοβολταϊκή εγκατάσταση Ποσοστό απόδοσης Ποιοτικός παράγοντας για την φωτοβολταϊκή εγκατάσταση Περιεχόμενα Το ποσοστό απόδοσης είναι ένα από τα σημαντικότερα μεγέθη για την αξιολόγηση της αποδοτικότητας μίας φωτοβολταϊκής εγκατάστασης.

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντικά Συστήματα

Περιβαλλοντικά Συστήματα Περιβαλλοντικά Συστήματα Ενότητα 9: Μεγαδιαπλάσεις Χερσαία Οικοσυστήματα (I) Χαραλαμπίδης Γεώργιος Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος και Μηχανικών Αντιρρύπανσης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΚΑ ΔΙΚΤΥΑ ΚΑΙ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΙ ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΘΕΩΡΙΑΣ ΣΥΝΟΡΘΩΣΕΩΝ

ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΚΑ ΔΙΚΤΥΑ ΚΑΙ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΙ ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΘΕΩΡΙΑΣ ΣΥΝΟΡΘΩΣΕΩΝ ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΚΑ ΔΙΚΤΥΑ ΚΑΙ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΙ ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΘΕΩΡΙΑΣ ΣΥΝΟΡΘΩΣΕΩΝ Βασίλης Δ. Ανδριτσάνος Δρ. Αγρονόμος - Τοπογράφος Μηχανικός ΑΠΘ Επίκουρος Καθηγητής ΤΕΙ Αθήνας 3ο εξάμηνο http://eclass.teiath.gr Παρουσιάσεις,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΔΑΣΙΚΗΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΤΙΚΗΣ. Ηλίας Ζαλαβράς

ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΔΑΣΙΚΗΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΤΙΚΗΣ. Ηλίας Ζαλαβράς ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΔΑΣΙΚΗΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΤΙΚΗΣ Ηλίας Ζαλαβράς Δημιουργία τάξεως προς κάθε κατεύθυνση Αειφορία Δασοπονικοί σκοποί Κατά χρόνο τάξη Κατά χώρο τάξη Καθορισμός του λήμματος Αειφορία Επιδίωξη διαρκών και

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογική προβατοτροφία

Βιολογική προβατοτροφία Ινστιτούτο Γεωργοοικονοµικών και Κοινωνιολογικών Ερευνών Εθνικό Ίδρυµα Αγροτικής Έρευνας Λ. ηµοκρατίας 61, 135 61 Αγ. Ανάργυροι, Αττική Τηλ. 210 27 56 596, Fax 210 27 51 937 Email tzouramani.inagrop@nagref.gr

Διαβάστε περισσότερα

Κοστολόγηση στους πιλοτικούς αγρούς και ανταγωνιστικότητα των ενεργειακών καλλιεργειών

Κοστολόγηση στους πιλοτικούς αγρούς και ανταγωνιστικότητα των ενεργειακών καλλιεργειών Κοστολόγηση στους πιλοτικούς αγρούς και ανταγωνιστικότητα των ενεργειακών καλλιεργειών Πετσάκος Αθανάσιος Τσιμπούκας Κων/νος Τσουκαλάς Σταύρος Ροζάκης Στέλιος "Δημιουργία Καινοτόμων Εμπειριών Αποδεικτικού

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΑΠΟ ΜΕΤΑΛΛΕΥΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΑΠΟ ΜΕΤΑΛΛΕΥΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΑΠΟ ΜΕΤΑΛΛΕΥΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ Θ. Δ. Ζάγκα Καθηγητή ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Σχολή Δασολογίας και Φυσικού Περιβάλλοντος Τομέας Δασικής Παραγωγής-Προστασίας Δασών-

Διαβάστε περισσότερα

Βοσκές και Βοσκότοποι

Βοσκές και Βοσκότοποι Βοσκές και Βοσκότοποι Vasilios P. Papanastasis Σειρα Φυλλαδιων: Γ Aριθμος: 5 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΒΟΣΚΟΤΟΠΟΙ; 1 ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΛΙΒΑΔΙΚΑ ΤΟΠΙΑ; 2 ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΒΟΣΚΗΣΗΣ ΤΩΝ ΑΓΡΟΤΙΚΩΝ ΖΩΩΝ ΣΤΗ ΜΕΣΟΓΙΑΚΗ ΛΕΚΑΝΗ 3

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΤΡΟΦΗ ΒΟΟΕΙΔΩΝ

ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΤΡΟΦΗ ΒΟΟΕΙΔΩΝ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΕΛΕΓΧΟΥ & ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ Α. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ 52, 71305, ΗΡΑΚΛΕΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΤΗΛ: 2810 360715 7 FAX: 2810 360718 info@irisbio.gr / www.irisbio.gr ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΤΡΟΦΗ ΒΟΟΕΙΔΩΝ ΕΚΔΟΣΗ: ΤΜΗΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΥΛΗ Προστασία και Διαχείριση Περιβάλλοντος Ευριπίδου 18, Αθήνα 2103213695 www.forest.gr

ΥΛΗ Προστασία και Διαχείριση Περιβάλλοντος Ευριπίδου 18, Αθήνα 2103213695 www.forest.gr Τα Ελληνικά δάση και η Κλιματική Αλλαγή Το ιοξείδιο του άνθρακα Τα τελευταία χρόνια, που η Κλιματική αλλαγή έχει μπει στις συζητήσεις όλης της ανθρωπότητας, εμείς στην Ελλάδα κοιτάζουμε με αληθινή λύπη

Διαβάστε περισσότερα

Αποσάθρωση. Κεφάλαιο 2 ο. ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΕΔΑΦΩΝ

Αποσάθρωση. Κεφάλαιο 2 ο. ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΕΔΑΦΩΝ Κεφάλαιο 2 ο. ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΕΔΑΦΩΝ Αποσάθρωση Ονομάζουμε τις μεταβολές στο μέγεθος, σχήμα και την εσωτερική δομή και χημική σύσταση τις οποίες δέχεται η στερεά φάση του εδάφους με την επίδραση των παραγόντων

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ.

ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. «Τα ζώα της φάρμας» Ναταλία Ραγκούση Νίκος Ταμπούσο Κώστας Μπερντούφης 1 «Πώς από το πρόβατο «φτάνουμε» στο μάλλινο σκούφο;» Κουρεύουν το προβατάκι παίρνουν το τρίχωμα το πλένουν

Διαβάστε περισσότερα

Συμπεράσματα 7 ου Πανελλήνιου Λιβαδοπονικού Συνεδρίου

Συμπεράσματα 7 ου Πανελλήνιου Λιβαδοπονικού Συνεδρίου Συμπεράσματα 7 ου Πανελλήνιου Λιβαδοπονικού Συνεδρίου Συμπεράσματα Ενότητας A 1 (Ποιότητα προϊόντων) Ποιότητα κτηνοτροφικών προϊόντων στην Ανατολική Μεσόγειο Οι ελληνικοί βοσκότοποι είναι πλούσιοι σε χλωρίδα,

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΣΥΛΛΟΓΗ-ΣΥΣΚΕΥΑΣΙΑ ΚΑΙ ΑΠΟΣΤΟΛΗ ΕΔΑΦΙΚΩΝ ΔΕΙΓΜΑΤΩΝ ΣΤΟ ΜΦΙ ΓΙΑ ΕΔΑΦΟΛΟΓΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΣΥΛΛΟΓΗ-ΣΥΣΚΕΥΑΣΙΑ ΚΑΙ ΑΠΟΣΤΟΛΗ ΕΔΑΦΙΚΩΝ ΔΕΙΓΜΑΤΩΝ ΣΤΟ ΜΦΙ ΓΙΑ ΕΔΑΦΟΛΟΓΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΣΥΛΛΟΓΗ-ΣΥΣΚΕΥΑΣΙΑ ΚΑΙ ΑΠΟΣΤΟΛΗ ΕΔΑΦΙΚΩΝ ΔΕΙΓΜΑΤΩΝ ΣΤΟ ΜΦΙ ΓΙΑ ΕΔΑΦΟΛΟΓΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ Η φυσικοχημική ανάλυση του εδάφους παρέχει σημαντικές πληροφορίες σχετικά με την ποιοτική και θρεπτική κατάσταση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΓΓΕΝΗΣ ΠΟΛΑΠΛΑΣΙΑΣΜΟΣ

ΕΓΓΕΝΗΣ ΠΟΛΑΠΛΑΣΙΑΣΜΟΣ ΕΓΓΕΝΗΣ ΠΟΛΑΠΛΑΣΙΑΣΜΟΣ Σπορά τον Απρίλιο σε βάθος 2-3 cm και σε απόσταση 15 cm Μικρή βλαστική ικανότητα σπόρων (περίπου 3-4 έτη) Αδύνατη η πιστή αναπαραγωγή των ποικιλιών Καθυστέρηση εισόδου πρέμνων σε

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΕΤΑ ΤΟ 2013. ΘΟΣΣ 6 Διαχείριση Υδάτων στη Γεωργία

Η ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΕΤΑ ΤΟ 2013. ΘΟΣΣ 6 Διαχείριση Υδάτων στη Γεωργία Η ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΕΤΑ ΤΟ 2013 ΘΟΣΣ 6 Διαχείριση Υδάτων στη Γεωργία Δομή προτάσεων πολιτικής ΚΓΠ Κοινές ρυθμίσεις Διαρθρωτικά Ταμεία Κοινό Στρατηγικό Πλαίσιο (ΚΣΠ) Πυλώνας Ι: ΕΓΤΕ Άμεσες Ενισχύσεις Μέτρα

Διαβάστε περισσότερα

Υποβάθμιση των λιβαδιών στην Ελλάδα: η περίπτωση της δυτικής Ηπείρου

Υποβάθμιση των λιβαδιών στην Ελλάδα: η περίπτωση της δυτικής Ηπείρου Υποβάθμιση των λιβαδιών στην Ελλάδα: η περίπτωση της δυτικής Ηπείρου Σ. Σ. Κανδρέλης 1 και Β. Π. Παπαναστάσης 2 1 Τμήμα Ζωικής Παραγωγής, Σχολή Τεχνολογίας Γεωπονίας, Τ.Ε.Ι. Ηπείρου, 471 00 Άρτα 2 Εργαστήριο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΙΚΗ Υ ΡΟΛΟΓΙΑ. Κατακρηµνίσεις (2 η Άσκηση)

ΤΕΧΝΙΚΗ Υ ΡΟΛΟΓΙΑ. Κατακρηµνίσεις (2 η Άσκηση) ΤΕΧΝΙΚΗ Υ ΡΟΛΟΓΙΑ Κατακρηµνίσεις ( η Άσκηση) Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Σχολή Πολιτικών Μηχανικών Εργαστήριο Υδρολογίας και Αξιοποίησης Υδατικών Πόρων ιάρθρωση ου Μαθήµατος Ασκήσεων Έλεγχος οµοιογένειας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΓΧΕΙΡΙ ΙΟ ΟΡΘΩΝ ΠΡΑΚΤΙΚΩΝ ΕΙΓΜΑΤΟΛΗΨΙΑ Ε ΑΦΟΥΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΜΕΣΟΛΟΓΓΙΟΥ

ΕΓΧΕΙΡΙ ΙΟ ΟΡΘΩΝ ΠΡΑΚΤΙΚΩΝ ΕΙΓΜΑΤΟΛΗΨΙΑ Ε ΑΦΟΥΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΜΕΣΟΛΟΓΓΙΟΥ Επιιστηµονιική Υποστήριιξη Νέων Αγροτών Καιινοτόµες µέθοδοιι καλλιιέργειιας ΕΓΧΕΙΡΙ ΙΟ ΟΡΘΩΝ ΠΡΑΚΤΙΚΩΝ ΕΙΓΜΑΤΟΛΗΨΙΑ Ε ΑΦΟΥΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΜΕΣΟΛΟΓΓΙΟΥ σελ. 1 Τι σηµαίνει; Τι σηµαίνει και

Διαβάστε περισσότερα

Β ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ HYDROSENSE ΤΕΤΑΡΤΗ 5 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2012

Β ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ HYDROSENSE ΤΕΤΑΡΤΗ 5 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2012 ΑΡΔΕΥΣΗ ΤΗΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ ΒΑΜΒΑΚΟΣ ΣΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ HYDROSENSE Β ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ HYDROSENSE ΤΕΤΑΡΤΗ 5 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2012 ΛΕΥΤΕΡΗΣ ΕΥΑΓΓΕΛΟΥ ΧΡΙΣΤΟΣ ΤΣΑΝΤΗΛΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΓΕΩΡΓΙΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ «ΔΗΜΗΤΡΑ» ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

2014. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΝΟΜΟΣ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΔΗΜΟΣ ΖΙΤΣΑΣ

2014. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΝΟΜΟΣ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΔΗΜΟΣ ΖΙΤΣΑΣ 1 ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ Από το Πρακτικό Αρ. 3/06-03-2014 συνεδρίασης του Δημοτικού Συμβουλίου του Δήμου Ζίτσας. ΠΕΡΙΛΗΨΗ Ρύθμιση βοσκής στην Τ.Κ. Σουλόπουλου Δήμου Ζίτσας, για το έτος 2014. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΝΟΜΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Έλεγχος και αποκατάσταση συνέπειας χρονοσειρών βροχόπτωσης Παράδειγµα Η ετήσια βροχόπτωση του σταθµού Κάτω Ζαχλωρού Χ και η αντίστοιχη βροχόπτωση του γειτονικού του σταθµού Τσιβλός Υ δίνονται στον Πίνακα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ Τ.Ε.Ι. ΚΑΒΑΛΑΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΔΡΑΜΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΑΣΟΠΟΝΟΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΦΥΣΙΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ Τ.Ε.Ι. ΚΑΒΑΛΑΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΔΡΑΜΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΑΣΟΠΟΝΟΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΦΥΣΙΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ Τ.Ε.Ι. ΚΑΒΑΛΑΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΔΡΑΜΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΑΣΟΠΟΝΟΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΦΥΣΙΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ "ΚΤΗΝΟΤΡΟΦΙΑ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΠΑΓΓΑΙΟΥ" ΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Επιβλέπων

Διαβάστε περισσότερα

Βιοποικιλότητα & Αγροτικά Οικοσυστήματα

Βιοποικιλότητα & Αγροτικά Οικοσυστήματα ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΜΕΘΟΔΟΥ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΥ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟΥ ΑΠΟΤΥΠΩΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΑΕΙΦΟΡΑ ΑΓΡΟ- ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ: Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΟΥ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΟΥ ΕΛΑΙΩΝΑ Χρονική Διάρκεια: Οκτώβριος 2010 Ιούνιος 2014 Προϋπολογισμός:

Διαβάστε περισσότερα

Σύμφωνα με: Τους Καν. (ΕΚ) 889/2008 & 834/2007

Σύμφωνα με: Τους Καν. (ΕΚ) 889/2008 & 834/2007 ΔΜ 2-2 Γ` ΣΔΠ Σελ. 1 ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ επε. (GR-BIO-02) Π Ρ Ο Δ Ι Α Γ Ρ Α Φ Ε Σ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗΣ BOΟΤΡΟΦΙΑΣ Σύμφωνα με: Τους Καν. (ΕΚ) 889/2008 & 834/2007 «Φυσιολογική» επε Εθνικής Αντίστασης 66, Αλεξάνδρεια 59300,,

Διαβάστε περισσότερα

Εξειδικευμένοι Συντελεστές Παραγωγής και Διανομή του Εισοδήματος. Το Υπόδειγμα των Jones και Samuelson

Εξειδικευμένοι Συντελεστές Παραγωγής και Διανομή του Εισοδήματος. Το Υπόδειγμα των Jones και Samuelson Εξειδικευμένοι Συντελεστές Παραγωγής και Διανομή του Εισοδήματος Το Υπόδειγμα των Jones και Samuelson Διεθνές Εμπόριο και Διανομή του Εισοδήματος Υπάρχουν δύο βασικοί λόγοι για τους οποίους το διεθνές

Διαβάστε περισσότερα

Μπορεί η διαχείριση των εδαφικών πόρων να συμβάλλει στη μείωση των αερίων του θερμοκηπίου;

Μπορεί η διαχείριση των εδαφικών πόρων να συμβάλλει στη μείωση των αερίων του θερμοκηπίου; Μπορεί η διαχείριση των εδαφικών πόρων να συμβάλλει στη μείωση των αερίων του θερμοκηπίου; Δημ. Αλιφραγκής Καθηγητής Εργαστήριο Δασικής Εδαφολογίας ΑΠΘ Αύξηση του ρυθμού δέσμευσης του διοξειδίου του άνθρακα

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΜΕΤΕΩΡΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΙ Υ ΡΟΛΟΓΙΚΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ ΣΤΑ ΑΣΙΚΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ

ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΜΕΤΕΩΡΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΙ Υ ΡΟΛΟΓΙΚΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ ΣΤΑ ΑΣΙΚΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΑΣΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ ΑΘΗΝΩΝ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΜΕΤΕΩΡΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΙ Υ ΡΟΛΟΓΙΚΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ ΣΤΑ ΑΣΙΚΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ ρ. Κ. ΤΣΑΓΚΑΡΗ ΜΕΤΕΩΡΟΛΟΓΙΚΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑ ΣΤΑ ΑΣΙΚΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ Ο πολυλειτουργικός

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΝΟΜΟΥ «ΒΟΣΚΗΣΙΜΕΣ ΓΑΙΕΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΚΑΙ ΑΛΛΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ» ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α ΒΟΣΚΗΣΙΜΕΣ ΓΑΙΕΣ ΕΛΛΑΔΑΣ

ΣΧΕΔΙΟ ΝΟΜΟΥ «ΒΟΣΚΗΣΙΜΕΣ ΓΑΙΕΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΚΑΙ ΑΛΛΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ» ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α ΒΟΣΚΗΣΙΜΕΣ ΓΑΙΕΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΣΧΕΔΙΟ ΝΟΜΟΥ «ΒΟΣΚΗΣΙΜΕΣ ΓΑΙΕΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΚΑΙ ΑΛΛΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ» ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α ΒΟΣΚΗΣΙΜΕΣ ΓΑΙΕΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Άρθρο 1 Ορισμός Για τις ανάγκες του παρόντος νόμου, βοσκήσιμες γαίες καλούνται οι εκτάσεις που μπορεί να

Διαβάστε περισσότερα

Πλαίσιο Δράσεων και Μέτρων Προσαρμογής της διαχείρισης των δασών στην κλιματική αλλαγή

Πλαίσιο Δράσεων και Μέτρων Προσαρμογής της διαχείρισης των δασών στην κλιματική αλλαγή Πλαίσιο Δράσεων και Μέτρων Προσαρμογής της διαχείρισης των δασών στην κλιματική αλλαγή Βασιλική Χρυσοπολίτου και Πέτρος Κακούρος, ΕΚΒΥ Το κλίμα και τα δάση στο μέλλον Υπάρχουν αβεβαιότητες σχετικά με:

Διαβάστε περισσότερα

ασογεωργικά συστήµατα: Παράδοση και νέες προοπτικές ανάπτυξης και διαχείρισης της γεωργικής γης

ασογεωργικά συστήµατα: Παράδοση και νέες προοπτικές ανάπτυξης και διαχείρισης της γεωργικής γης ασογεωργικά συστήµατα: Παράδοση και νέες προοπτικές ανάπτυξης και διαχείρισης της γεωργικής γης Κ. Μαντζανάς Εργαστήριο Λιβαδικής Οικολογίας Σχολή ασολογίας και Φ. Περιβάλλοντος Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο

Διαβάστε περισσότερα

Σας αποστέλλουμε τις προτεινόμενες απαντήσεις που αφορούν τα θέματα της Βιολογίας Γενικής Παιδείας των Ημερησίων Γενικών Λυκείων και ΕΠΑΛ (Ομάδας Β ).

Σας αποστέλλουμε τις προτεινόμενες απαντήσεις που αφορούν τα θέματα της Βιολογίας Γενικής Παιδείας των Ημερησίων Γενικών Λυκείων και ΕΠΑΛ (Ομάδας Β ). Αθήνα, 20/5/2015 ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΕΝΩΣΗ ΒΙΟΕΠΙΣΤΗΜΟΝΩΝ Σας αποστέλλουμε τις προτεινόμενες απαντήσεις που αφορούν τα θέματα της Βιολογίας Γενικής Παιδείας των Ημερησίων Γενικών Λυκείων και ΕΠΑΛ (Ομάδας Β ). Η

Διαβάστε περισσότερα

Εδαφοκάλυψησε αγροοικοσυστήµατα

Εδαφοκάλυψησε αγροοικοσυστήµατα Εδαφοκάλυψησε αγροοικοσυστήµατα ρ. E. Καµπουράκης Εθνικό Ίδρυµα Αγροτικής Έρευνας (.Ε) Τηλ. 281 0 245851, Fax. 281 0 245873, ekab@nagref-her.gr Τι είναι η εδαφοκάλυψη Εδαφοκαλυψη είναι η µέθοδος κάλυψης

Διαβάστε περισσότερα

ΑΔΑ: 4ΑΛΨ46ΨΧΞΧ-Ν ΑΔΑ:

ΑΔΑ: 4ΑΛΨ46ΨΧΞΧ-Ν ΑΔΑ: ΑΔΑ: ΓΡΑΦΕΙΟ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΑΡΜΟΔΙΑ Δ/ΝΣΗ:ΕΝΙΑΙΑΣ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ Αθήνα, 01 /02/2011 & ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ Αριθ. Πρωτ.:8389 ΔΗΜΟΣΙΟ ΠΡΟΣ: Ως Πίνακα Διανομής ΚΟΙΝ: Ως Πίνακα Διανομής ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ ΘΕΜΑ: «Οδηγίες εφαρμογής

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητικό Πρόγραμμα FIGARO Παρουσίαση Προγράμματος Άρδευσης Ακριβείας - Πείραμα Εφαρμογής στο Μαγικό Ξάνθης

Ερευνητικό Πρόγραμμα FIGARO Παρουσίαση Προγράμματος Άρδευσης Ακριβείας - Πείραμα Εφαρμογής στο Μαγικό Ξάνθης Ερευνητικό Πρόγραμμα FIGARO Παρουσίαση Προγράμματος Άρδευσης Ακριβείας - Πείραμα Εφαρμογής στο Μαγικό Ξάνθης Γεώργιος Συλαίος Αναπληρωτής Καθηγητής Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος Πολυτεχνική Σχολή - Ξάνθη

Διαβάστε περισσότερα

Βασικός εξοπλισμός Θερμοκηπίων. Τα θερμοκήπια όσον αφορά τις βασικές τεχνικές προδιαγραφές τους χαρακτηρίζονται:

Βασικός εξοπλισμός Θερμοκηπίων. Τα θερμοκήπια όσον αφορά τις βασικές τεχνικές προδιαγραφές τους χαρακτηρίζονται: Βασικός εξοπλισμός Θερμοκηπίων Τα θερμοκήπια όσον αφορά τις βασικές τεχνικές προδιαγραφές τους χαρακτηρίζονται: (α) από το είδος της κατασκευής τους ως τοξωτά ή αμφίρρικτα και τροποποιήσεις αυτών των δύο

Διαβάστε περισσότερα

Αρωματικά Φυτά στην Κουζίνα

Αρωματικά Φυτά στην Κουζίνα Αρωματικά Φυτά Αρωματικά Φυτά στην Κουζίνα Η προσθήκη του κατάλληλου βοτάνου μπορεί να κάνει πιο γευστικό και πιο ελκυστικό κάποιο φαγητό. Η γεύση, όμως, είναι ζήτημα προσωπικής προτίμησης και υπάρχει

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΓΝΗΤΙΚΟ ΝΕΡΟ ΠΗΓΗ ΖΩΗΣ

ΜΑΓΝΗΤΙΚΟ ΝΕΡΟ ΠΗΓΗ ΖΩΗΣ ΜΑΓΝΗΤΙΚΟ ΝΕΡΟ ΠΗΓΗ ΖΩΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΟΝ ΣΠΟΡΟ, ΤΟ ΝΕΡΟ, ΤΟ ΛΙΠΑΣΜΑ ΠΛΟΥΣΙΟΤΕΡΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΙΟΝΤΟΣ ΣΠΟΡΑΣ (ΑΙΣΘΗΤΙΚΑ ΚΑΙ ΓΕΥΣΤΙΚΑ) ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΑ ΠΟΤΙΣΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΜΕ ΥΦΑΛΜΥΡΟ Η ΑΛΜΥΡΟ ΝΕΡΟ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

αναπτύσσεται και αποδίδει σε συγκεκριµένο έδαφος, κλίµα, υψόµετρο υγρασία και έκθεση. Εποχή φύτευσης

αναπτύσσεται και αποδίδει σε συγκεκριµένο έδαφος, κλίµα, υψόµετρο υγρασία και έκθεση. Εποχή φύτευσης Οδηγός φυτεύσεων Επιλογή θέσης φύτευσης Η θέση φύτευσης επιλέγεται, µε βάση τις τοπικές συνθήκες, το µέγεθος της επέµβασης και το σκοπό που θα εξυπηρετήσει. Η επιβίωση του φυτού κρίνεται από το βάθος του

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗΣ ΦΥΤΕΜΕΝΟΥ ΔΩΜΑΤΟΣ. Γενικές πληροφορίες σε σχέση με τη φύτευση και την άρδευση στο φυτεμένο δώμα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗΣ ΦΥΤΕΜΕΝΟΥ ΔΩΜΑΤΟΣ. Γενικές πληροφορίες σε σχέση με τη φύτευση και την άρδευση στο φυτεμένο δώμα ΟΔΗΓΙΕΣ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗΣ ΦΥΤΕΜΕΝΟΥ ΔΩΜΑΤΟΣ Γενικές πληροφορίες σε σχέση με τη φύτευση και την άρδευση στο φυτεμένο δώμα Για την αύξηση και την ανάπτυξη των φυτών απαιτείται νερό και χώμα πλούσιο σε θρεπτικά

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΑΤΙΚΟ ΙΣΟΖΥΓΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΕΞΟΡΘΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΑΡΔΕΥΣΗΣ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΑΡΔΕΥΤΙΚΩΝ ΑΝΑΓΚΩΝ ΤΩΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΣΕ ΕΠΙΠΕΔΟ ΑΓΡΟΥ

ΥΔΑΤΙΚΟ ΙΣΟΖΥΓΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΕΞΟΡΘΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΑΡΔΕΥΣΗΣ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΑΡΔΕΥΤΙΚΩΝ ΑΝΑΓΚΩΝ ΤΩΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΣΕ ΕΠΙΠΕΔΟ ΑΓΡΟΥ ΥΔΑΤΙΚΟ ΙΣΟΖΥΓΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΕΞΟΡΘΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΑΡΔΕΥΣΗΣ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΑΡΔΕΥΤΙΚΩΝ ΑΝΑΓΚΩΝ ΤΩΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΣΕ ΕΠΙΠΕΔΟ ΑΓΡΟΥ Δρ. Βασίλειος Σαμαράς Γεωπόνος-Εδαφολόγος Πρώην Τακτικός Ερευνητής ΕΘΙΑΓΕ/ΙΧΤΕΛ 1

Διαβάστε περισσότερα

Η ΚΑΠ μετά το 2015 Πυλώνας Ι: Άμεσες ενισχύσεις

Η ΚΑΠ μετά το 2015 Πυλώνας Ι: Άμεσες ενισχύσεις Η ΚΑΠ μετά το 2015 Πυλώνας Ι: Άμεσες ενισχύσεις Δ/νση Αγροτικής Πολιτικής Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης & Τροφίμων 1 Νέα αρχιτεκτονική άμεσων ενισχύσεων Πολλαπλή Συμμόρφωση Συνδεδεμένες ενισχύσεις 8% Δικαιούχοι

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΑ ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ

ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΑ ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΑ ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ 84 1ο Παράδειγµα κριτηρίου ερωτήσεων κλειστού τύπου - ανοικτού τύπου (εξέταση στο µάθηµα της ηµέρας) ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΜΑΘΗΤΗ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ:... ΤΑΞΗ:... ΤΜΗΜΑ:... ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΑΓΡΟΤΙΚΩΝ ΖΩΩΝ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Ι. ΜΠΑΛΙΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Α.Π.Θ.

ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΑΓΡΟΤΙΚΩΝ ΖΩΩΝ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Ι. ΜΠΑΛΙΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Α.Π.Θ. ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΑΓΡΟΤΙΚΩΝ ΖΩΩΝ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Ι. ΜΠΑΛΙΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Α.Π.Θ. Η υπερβολική συγκέντρωση της εντατικής κτηνοτροφίας σε ορισμένες περιοχές, σε συνδυασμό με την αύξηση του μεγέθους των κτηνοτροφικών εκμεταλλεύσεων,

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗ ΚΑΙ ΙΑΣΠΟΡΑ ΤΩΝ ΕΝΤΟΜΩΝ ΣΕ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΟΥ ΤΥΠΟΥ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ

ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗ ΚΑΙ ΙΑΣΠΟΡΑ ΤΩΝ ΕΝΤΟΜΩΝ ΣΕ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΟΥ ΤΥΠΟΥ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗ ΚΑΙ ΙΑΣΠΟΡΑ ΤΩΝ ΕΝΤΟΜΩΝ ΣΕ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΟΥ ΤΥΠΟΥ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ Α. Λεγάκις* & Π.Β. Πετράκης** * Ζωολογικό Μουσείο Πανεπιστημίου Αθηνών ** ΕΘΙΑΓΕ, Ινστιτούτο Μεσογειακών Οικοσυστημάτων 11 ο Πανελλήνιο

Διαβάστε περισσότερα

Τ Ε Χ Ν Ο Λ Ο Γ Ι Α Κ Λ Ι Μ Α Τ Ι Σ Μ Ο Υ ( Ε ) - Φ Ο Ρ Τ Ι Α 1

Τ Ε Χ Ν Ο Λ Ο Γ Ι Α Κ Λ Ι Μ Α Τ Ι Σ Μ Ο Υ ( Ε ) - Φ Ο Ρ Τ Ι Α 1 Τ Ε Χ Ν Ο Λ Ο Γ Ι Α Κ Λ Ι Μ Α Τ Ι Σ Μ Ο Υ ( Ε ) - Φ Ο Ρ Τ Ι Α 1 ΦΟΡΤΙΑ Υπό τον όρο φορτίο, ορίζεται ουσιαστικά το πoσό θερµότητας, αισθητό και λανθάνον, που πρέπει να αφαιρεθεί, αντίθετα να προστεθεί κατά

Διαβάστε περισσότερα

Οργάνωση Εφοδιαστικής Αλυσίδας Βιοµάζας για Εφαρµογές Μικτής Καύσης σε Λιγνιτικούς ΑΗΣ Προοπτικές για το Νοµό Φλώρινας

Οργάνωση Εφοδιαστικής Αλυσίδας Βιοµάζας για Εφαρµογές Μικτής Καύσης σε Λιγνιτικούς ΑΗΣ Προοπτικές για το Νοµό Φλώρινας ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ Α.Ε. Οργάνωση Εφοδιαστικής Αλυσίδας Βιοµάζας για Εφαρµογές Μικτής Καύσης σε Λιγνιτικούς ΑΗΣ Προοπτικές για το Νοµό Φλώρινας Τετάρτη 26 Μαΐου 2010 Επιµελητήριο Φλώρινας ΝΟΜΑΡΧΙΑΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΥΔΑΤΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ

ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΥΔΑΤΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΥΔΑΤΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Εκτίμηση της διακύμανσης της παροχής αιχμής σε λεκάνες της Πελοποννήσου με συγκριτική αξιολόγηση δύο διαδεδομένων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΜΕΘΟΔΟΥΣ ΧΡΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑΣ ΧΡΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ:

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΜΕΘΟΔΟΥΣ ΧΡΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑΣ ΧΡΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ: ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΜΕΘΟΔΟΥΣ ΧΡΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑΣ ΧΡΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ: ΜΕΘΟΔΟΙ ΔΙΑΧΩΡΙΣΜΟΥ οργανικών, οργανομεταλλικών και ανόργανων ουσιών. Ο ΔΙΑΧΩΡΙΣΜΟΣ ΕΠΙΤΥΓΧΑΝΕΤΑΙ ΕΞΑΙΤΙΑΣ ΤΩΝ ΔΙΑΦΟΡΩΝ ΣΤΗ ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΗ ΣΥΓΓΕΝΕΙΑ ΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Protecure και Endosan. Protecure. Endosan

Protecure και Endosan. Protecure. Endosan Υγιεινό Φυσικό Προβιοτικό Protecure Endosan Protecure και Endosan Υγιεινό Φυσικό Προβιοτικό Τα νέα ϖροβιοτικά, Protecure και Endosan, ϖεριέχουν καλλιέργειες µικροοργανισµών γαλακτικού οξέος, είναι φυσικά

Διαβάστε περισσότερα

ΦΑΚΕΛΟΣ ΕΡΓΟΥ ΑΡΓΟΣΤΟΛΙ 2015

ΦΑΚΕΛΟΣ ΕΡΓΟΥ ΑΡΓΟΣΤΟΛΙ 2015 Αντικείμενο: «Ειδική Λιβαδοπονική Μελέτη για την περιφερειακή ζώνη του Ε.Δ. Αίνου» ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΙΟΝΙΩΝ ΝΗΣΙΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ, ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ & ΥΠΟΔΟΜΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ

Διαβάστε περισσότερα