Η ΚΟΙΝΗ ΕΥΤΥΧΙΑ ΚΑΙ ΗΘΙΚΗ. Κριτήρια για τη στοιχειοθέτηση του διαλόγου για το κοινό καλό CSABA TÖRÖK

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Η ΚΟΙΝΗ ΕΥΤΥΧΙΑ ΚΑΙ ΗΘΙΚΗ. Κριτήρια για τη στοιχειοθέτηση του διαλόγου για το κοινό καλό CSABA TÖRÖK"

Transcript

1 INTERNATIONAL RELATIONS QUARTERLY, Vol. 4. No.4. (Winter 2013/4) Η ΚΟΙΝΗ ΕΥΤΥΧΙΑ ΚΑΙ ΗΘΙΚΗ Κριτήρια για τη στοιχειοθέτηση του διαλόγου για το κοινό καλό CSABA TÖRÖK (Περίληψη) Οι οικονοµικές (και ταυτόχρονα κοινωνικές) κρίσεις των ηµερών µας έχουν για άλλη µια φορά επιστήσει την προσοχή στο γεγονός ότι ο ορισµός του κοινού καλού έχει ιδιαίτερη σηµασία για την ισορροπηµένη και ειρηνική συµβίωση των ανθρώπων. Στο παρόν δοκίµιο θα προσπαθήσουµε να εντοπίσουµε ορισµένα ανοικτά ερωτήµατα µέσω της ανάλυσης της έννοιας του κοινού καλού. Επιπρόσθετα, θα θέλαµε να διευκρινίσουµε µέσα από το παράδειγµα της διδασκαλίας του Πάπα Φραγκίσκου ποια πορεία θα µπορούσε να ακολουθηθεί στο µέλλον, ποια στοιχεία θα πρέπει να ληφθούν υπόψη και µέσω ποιων αρχών θα µπορούσαµε να ξεκινήσουµε έναν γόνιµο και αποτελεσµατικό κοινωνικό διάλογο µε θέµα το κοινό καλό. Λέξεις-Κλειδιά: κοινό καλό, πολιτισµός, κοινωνία, ηθική, διάλογος, θρησκεία, Πάπας Φραγκίσκος Περίγραµµα της µελέτης: - Κύριες αρχές και στόχοι (της έννοιας του κοινού καλού) - Το κοινό καλό και οι αξίες - Η πραγµάτωση της έννοιας του κοινού καλού - Το κοινό καλό και η κοινωνική δέσµευση - Οι σκέψεις του Πάπα Φραγκίσκου Η σηµερινή οικονοµική κρίση έχει επιστήσει την προσοχή στο γεγονός ότι, από τη µια πλευρά, η άποψη πως η αγορά είναι εκ φύσεως αυτοσταθεροποιητική και αυτορρυθµιζόµενη, πως η αύξηση του κέρδους οδηγεί σε µεγαλύτερο βαθµό κοινωνικής ευηµερίας, δεν είναι βιώσιµη, και από την άλλη πλευρά ότι στις πλουραλιστικές κοινωνίες ο ορισµός του κοινού καλού δεν είναι τόσο απλός όσο πιστεύαµε. Κατά συνέπεια, είναι χρήσιµο αν όχι απαραίτητο να µελετήσουµε την έννοια του κοινού καλού και να προσπαθήσουµε να καταλάβουµε πλήρως πώς αυτό µπορεί να βοηθήσει στην καθιέρωση µιας δικαιότερης και άρα σταθερότερης τάξης πραγµάτων. Πρέπει να λάβουµε υπόψη ότι, αν αποτύχει, τα ατοµικά ή οµαδικά συµφέροντα που θα αντικαταστήσουν το κοινό καλό θα προκαλέσουν αυξανόµενες εντάσεις µεταξύ ατόµων και µικρότερων κοινοτήτων. Το ζήτηµα αποκτά επίσης επείγοντα χαρακτήρα επειδή στην εποχή της παγκοσµιοποίησης καθίσταται ακόµα πιο σηµαντικό να ορίσουµε το συνολικό ανθρώπινο, παγκόσµιο κοινό καλό χωρίς την έννοια αυτή φαντάζει αναπόφευκτο να γίνουν συχνότερες οι διεθνείς συγκρούσεις µε καταστροφικές οικονοµικές, αλλά και επίσης πολιτικές και ηθικές συνέπειες. Αν δεν υπάρχει κάποια αρχή που να µας κάνει να σκεφτόµαστε τα κράτη ή τα έθνη, ή την ανθρωπότητα (της διεθνούς κοινωνίας) ως µια ενότητα, ο κόσµος καθίσταται ένα πεδίο µάχης αλληλοσυγκρουόµενων συµφερόντων. Σ' έναν τέτοιο κόσµο θα είναι ολοένα και πιο δύσκολο να παρέχονται ικανοποιητικές συνθήκες ζωής, ενώ η ευηµερία και η ασφάλεια θα είναι προνόµιο των λίγων (ή, θα µπορούσαµε να πούµε, µια λεία που εκλάπη από τους άλλους). *

2 1) Κύριες αρχές και στόχοι Ο άνθρωπος είναι από καταβολής του ζωόν πολιτικόν, ένα κοινωνικό όν. Αυτό σηµαίνει ότι η ανθρώπινη ύπαρξη µπορεί να νοηθεί µονάχα µέσα σε κάποιου είδους κοινωνικο-πολιτισµικό, θεσµοθετηµένο σύστηµα. Ο άνθρωπος ως άτοµο, ως µια ύπαρξη µε την ακραία ατοµικιστική σηµασία του όρου, δεν µπορεί να ξεδιπλώσει τα ταλέντα και τις δυνατότητές του από µόνος του. Εξαρτόµαστε ο ένας από τον άλλο και κατά συνέπεια, βάσει της ανθρώπινης ιδιοσυγκρασίας µας, έχουµε ανάγκη την κοινωνική διάσταση της ύπαρξης. Αυτό το συµπέρασµα, ωστόσο, οδηγεί άµεσα στο εξής ερώτηµα: πώς µπορεί να γεννηθεί η ανθρώπινη κοινωνία, η οργανωµένη και θεσµοθετηµένη κοινωνική ζωή; Αν και υπάρχουν κάποιοι οι οποίοι πιστεύουν ότι αυτή η διαδικασία βασίζεται καθαρά και αποκλειστικά στον βιολογικό και φυσικό ας προσδιορισµό και ανάγκες, η άποψή τους δεν φαντάζει βιώσιµη. Αυτό διότι οι κοινωνίες µας µέσα από την ιστορική τους πορεία παρουσιάζουν µια συγκεκριµένη κινητήριο δύναµη: έναν κοινωνικό στόχο που οργανώνει τα ατοµικά συµφέροντα και προωθεί τον σχηµατισµό οµάδων πρόκειται για στόχο τόσο βιολογικής όσο και πολιτισµικής φύσεως. Αφού έτσι έχουν τα πράγµατα, δεν είναι διόλου περίεργο το ότι το πραγµατικό νόηµα της έννοιας του κοινού καλού εξαρτάται από το κοινωνικο-ιστορικό πλαίσιο. Σύµφωνα µε τον H. Marrou, µια κοινωνική οµάδα (µια θεσµοθετηµένη οµάδα ατόµων µε δεδοµένη τάξη και σύσταση) σχηµατίζει µια ενιαία πολιτισµική οντότητα αν τα µέλη της οµάδας έχουν κοινά ιδεώδη και σκέψεις για τον κύριο σκοπό του ανθρώπου και τα όργανα που απαιτούνται για να επιτευχθεί ο σκοπός αυτός. Στην ιστορία του ευρωπαϊκού πολιτισµού αυτό το κοινό ιδανικό ή σκέψη καθοριζόταν για πολλά χρόνια από τη χριστιανική φιλοσοφία. Η έννοια του κοινού καλού απέκτησε το ιδιαίτερο νόηµά της κατά τον Μεσαίωνα και αποτέλεσε τη βάση για τη σύγχρονη σκέψη. «Η έννοια του λατινικού bonum commune από τη µία πλευρά αντιπροσωπεύει ένα καλό που από την άλλη πλευρά είναι καλό για όλους είναι ένα κοινό καλό για όλους, µια αξία, ένας πλούτος, µια ολοκλήρωση». Ο ορισµός αυτός προϋποθέτει κάποιου είδους ιδεολογική-ηθική τάξη (τουλάχιστον κατ' αρχήν, αν όχι σε κάθε λεπτοµέρεια) που διατηρείται ενεργά ή γίνεται αποδεκτή από κάθε µέλος της κοινότητας (κοινωνίας). Σε συνδυασµό µε τα παραπάνω, στην κλασική έννοια του κοινού καλού εµπεριέχεται η ανθρωπολογική οπτική, σύµφωνα µε την οποία οι αξίες (όχι µόνο από υλικής άποψης), όσο τέλεια και να ταιριάζουν στο άτοµο, εξαρτώνται τελικά όσον αφορά στην πραγµάτωσή τους από την κοινότητα στην οποία ανήκει το άτοµο. Το κοινό καλό, συνεπώς, µπορεί να ερµηνευθεί ως µια συγκεκριµένη πραγµάτωση των αξιών που είναι αδύνατον να λάβει χώρα έξω από µια οργανωµένη κοινωνία ή πολιτισµικό σύστηµα. Το άτοµο µπορεί να πραγµατώσει το προσωπικό του όφελος εντός του πλαισίου της κοινότητας. Όπως φαίνεται στην έρευνα για την ιστορία της φιλοσοφίας, οι έννοιες των res publica και salus publica επηρέασαν την οπτική αυτή. Η πρώτη επισηµαίνει την άποψη πως η ουσία της κοινωνίας (του κράτους) είναι µια κοινότητα ζητηµάτων ή πραγµάτων (res) τα οποία είναι δηµόσια/κοινά (publica), άρα απασχολούν κάθε πολίτη, ενώ η δεύτερη διάσταση εστιάζει στη σωτηρία (salus όχι µόνο µε τη θρησκευτική σηµασία), που µπορεί να αφορά στην ασφάλεια της ύπαρξης µε την έννοια της προστασίας ή στην ευηµερία, που πραγµατώνεται όχι σε ατοµικό, αλλά σε δηµόσιο/κοινό (publica), κοινοτικό επίπεδο. Αυτός είναι ο λόγος που ο πλήρης προσδιορισµός του καλού µε τη σηµασία της κοινότητας (Gemeinschaftsgut), το κοινό καλό (Gemeinwohl), το δηµόσιο συµφέρον (Gemeinnutz, Gemeininteresse) µπορούν να εντοπιστούν ως όροι σε πολλές ευρωπαϊκές γλώσσες. Η οπτική αυτή έχει µια άρρητη αλλά απαραίτητη προϋπόθεση: θα πρέπει να υπάρχει µεταξύ των µελών της κοινωνίας µια πραγµατική κοινότητα. Η κοινότητα ως κοινωνία, communio σηµαίνει ότι τα µέλη µοιράζονται, προσφέρουν και λαµβάνουν τόσο υλικά όσο και πνευµατικά-ηθικά αγαθά. Κάθε κοινότητα η οποία είτε εσωτερικά (σύστηµα των καστών, ελιτισµός, ευνοϊκή µεταχείριση των λίγων) είτε εξωτερικά (εθνικισµός, ρατσισµός) εµποδίζει τη λειτουργία της δυναµικής του communio, δηλαδή εµποδίζει τη συµµετοχή ορισµένων ατόµων ή οµάδων στη µοιρασιά ή στην επικοινωνία (µε την αρχική έννοια της λέξης), ουσιαστικά θίγει ή αποδυναµώνει επίσης την πραγµάτωση του κοινού καλού. 2) Το κοινό καλό και οι αξίες Η έννοια του κοινού καλού δεν αποτελεί µια αφηρηµένη, γενική πραγµατικότητα, δίχως συγκεκριµένο

3 περιεχόµενο ή αντίκτυπο. Αντιθέτως βασίζεται σε εδραιωµένες και αναγνωρίσιµες αξίες ή αξιακά συστήµατα που διαφέρουν ή αλλάζουν από πολιτισµό σε πολιτισµό. «Η βαρύτητα των αξιών στην κοινωνική δυναµική και στην πολιτισµική τάξη είναι τεραστίων διαστάσεων. Ό,τι σκέφτονται και δηµιουργούν οι άνθρωποι, τα εγχειρήµατά τους, τα καλλιτεχνικά, λογοτεχνικά, θρησκευτικά τους έργα κ.τ.λ. εµπνέονται από τις αξίες». Αυτά τα έργα, είτε έµµεσα είτε άµεσα, εκφράζουν επίσης τις αντιλήψεις της εκάστοτε ανθρώπινης κοινότητας για το κοινό καλό. Ωστόσο, θα πρέπει να εδραιωθεί σ' αυτό το πεδίο µελέτης µια πολύ σηµαντική αρχή. Ο κύριος στόχος θα πρέπει να είναι πάντα το όφελος, το καλό της κοινότητας. Τα ατοµικά συµφέροντα ή το καλό των µελών της κοινότητας έρχονται σε δεύτερη µοίρα σε σχέση µε το γενικό καλό. Κατά συνέπεια, το κοινό καλό µε την κοινωνική σηµασία είναι ένας σκοπός ή αξία τον οποίο ο κάθε πολίτης υποχρεούται να επιτύχει. Η αρχή αυτή δεν είναι (απαραίτητα) ηθικής φύσεως, µπορεί να έχει πρακτική εφαρµογή (π.χ. δήµευση ιδιωτικής ιδιοκτησίας προς το συµφέρον της κοινότητας όταν µια φυσική καταστροφή µπορεί να αποφευχθεί µονάχα αν θυσιάσουµε ιδιωτική γη). Πίσω από το παράδειγµα αυτό βρίσκεται η άποψη ότι το άτοµο κατά τη διαδικασία της αυτοπραγµάτωσής του εξαρτάται από την καθολική τάξη πραγµάτων. Με άλλα λόγια, το µέρος ερµηνεύεται από την οπτική του όλου το όλον είναι πάντα περισσότερο από το απλό άθροισµα των µερών του (το όλον δεν καθορίζεται από το µέρος, συµβαίνει το αντίθετο). εν µπορούµε να αρνηθούµε ότι η προσέγγιση αυτή εµπεριέχει σηµαντικούς κινδύνους. Η εθνικοσοσιαλιστική δικτατορία διέπραξε µια από τις χειρότερες γενοκτονίες στην ιστορία στο όνοµα του γερµανικού εθνικού συµφέροντος και οφέλους, µε την υποστήριξη ποικίλων κοινωνικών οµάδων. Η κοµµουνιστική δικτατορία καταπάτησε ένα από τα αρχαιότερα ανθρώπινα δικαιώµατα, το δικαίωµα στην ιδιωτική ιδιοκτησία, προς όφελος της κοινότητας, διακηρύσσοντας την ιδέα (την ουτοπία) της δηµόσιας ιδιοκτησίας. Αποτελεί ειρωνεία της ιστορίας ότι στο «ανατολικό µπλοκ», έπειτα από µερικές δεκαετίες «φιλογένειας», οι θεωρητικοί των πανεπιστηµίων που ήταν ειδικοί στη δηµόσια ιδιοκτησία έγιναν οι καλύτεροι επαγγελµατίες ιδιωτικής ιδιοκτησίας µετά το ρεύµα των ιδιωτικοποιήσεων. Θα µπορούσαν να ακολουθήσουν ατελείωτα ιστορικά παραδείγµατα. Ένα είναι σίγουρο: αν αποδεχτούµε χωρίς περαιτέρω περιορισµούς πως το κοινό καλό που διακηρρύτεται σε κεντρικό, πολιτικό και νοµικό επίπεδο µπορεί να ξεπεράσει τα ατοµικά συµφέροντα, οφέλη ή δικαιώµατα χωρίς δυνατότητα έφεσης, τότε συνδέουµε ουσιαστικά το κοινό καλό µε την αρχή της δικτατορίας. Συνεπώς, κατέστη σηµαντικό από τον δέκατο όγδοο αιώνα να διατυπωθούν τα αναφαίρετα δικαιώµατα του ανθρώπου. Σήµερα, στην κοινή γνώµη και στη νοµοθεσία, τα ανθρώπινα δικαιώµατα αντιπροσωπεύουν τα ηθικά κριτήρια που καθιστούν παραδεκτές ή απαράδεκτες τις απόψεις για το κοινό καλό. ιότι αν οι άνθρωποι ως άτοµα έχουν κάποια αναφαίρετα δικαιώµατα (π.χ. το δικαίωµα στην αξιοπρέπεια, την ελευθερία, τον λόγο) που προκύπτουν από την ανθρώπινη ιδιοσυστασία, τότε αυτό σηµαίνει επίσης ότι το κοινό καλό (µε την έννοια του κρατικού συµφέροντος) περιορίζεται συνεχώς και άρρηκτα από αυτά τα δικαιώµατα. Εξάλλου, η ιδέα ενός κοινού καλού - λόγω των αρχών που αναφέρθηκαν στο τµήµα Κύριες αρχές και στόχοι δεν µπορεί ποτέ να σηµαίνει την καταστροφή της ζωής κάποιων ατόµων. Με άλλα λόγια, αν διατυπώσουµε το περιεχόµενο του κοινού καλού µε κάποια ηθική αξίωση, από την περιουσία του ατόµου, τότε πρέπει να πούµε τα εξής: α) Σε ιδανικές συνθήκες η περιουσία ή τα συµφέροντα του ατόµου και της κοινότητας µπορεί να συνάδουν. β) Ωστόσο, αν λόγω περιοριστικών συνθηκών και πόρων η ιδανική αυτή κατάσταση δεν υφίσταται πάντα, δεν θα είναι αποδεκτό να ορίσουµε το κοινό καλό προσπερνώντας τις ατοµικές περιουσίες και άλλες αξίες. Κατά συνέπεια, πρέπει να δεχτούµε τον ορισµό του O. von Nell-Breunig για το δηµόσιο καλό, που αποτελεί την πιο κοινώς αποδεκτή διατύπωση: «... [το δηµόσιο καλό είναι µια] συνοπτική περιγραφή του κάθε µέτρου που πρέπει ως προϋπόθεση να εφαρµοστεί σε µια κοινότητα, έτσι ώστε τα άτοµα να µπορούν να επιτύχουν το ατοµικό και κοινωνικό τους όφελος (το κοµµάτι του κοινού καλού που τους αναλογεί) µε τη χρήση των δικών τους πόρων». Για τον λόγο αυτό, αν και πρέπει να διατηρήσουµε την προτεραιότητα του κοινού καλού σε σχέση µε την ατοµική περιουσία, δεν µπορούµε παρόλ' αυτά να επιτύχουµε το πρώτο µε βίαιο τρόπο εις βάρος του δεύτερου.

4 3) Η πραγµάτωση της έννοιας του κοινού καλού Στον δυτικό κόσµο, που πλέον θεωρείται κοσµικός, στη διαβούλευση στο επίπεδο κράτους-κοινωνίας (ακριβώς λόγω του κοσµικού χαρακτήρα) προσεγγίζουµε ουσιαστικά την έννοια του κοινού καλού από την οπτική της οικονοµικής ευηµερίας. Πίσω από το γεγονός αυτό βρίσκεται η ιδέα που αναπτύχθηκε στις απαρχές του καπιταλισµού, ότι δηλαδή το δηµόσιο συµφέρον του κράτους δεν είναι τίποτα παραπάνω από τη µεγαλύτερη δυνατή ευηµερία για τον µεγαλύτερο δυνατό αριθµό πολιτών. Αλλά θα σήµαινε αυτό πως µια οικονοµικά, βιοµηχανικά και επιστηµονικά προηγµένη κοινωνία αυτοµάτως εξασφαλίζει το υψηλότερο δυνατό επίπεδο κοινού καλού για την ανθρώπινη κοινότητα; Ας το θέσουµε µε ακόµα απλούστερο τρόπο το κοινό καλό δεν είναι τίποτα παραπάνω από οικονοµικό συµφέρον και όφελος; «υστυχώς είναι αλήθεια ότι ο σύγχρονος πολιτισµός, ιδιαίτερα στη ύση, λόγω της εκκοσµίκευσής του απασχολήθηκε κυρίως και σχεδόν αποκλειστικά µε την ανάπτυξη της ευµάρειας σε εξαιρετικά επίπεδα αναφορικά µε τα περιουσιακά στοιχεία, αλλά προκάλεσε ολοένα και πιο εκτεταµένη κοινωνική δυσφορία, δηµιουργώντας µια όλο και βαθύτερη κενότητα στην κοινωνική συνείδηση». Τι είναι αυτή η κενότητα στη συνείδηση; Ο διάσηµος Γερµανός στοχαστής, R. Guardini, αναλογιζόµενος τις φρικαλεότητες της ευρωπαϊκής ιστορίας του 20ου αιώνα, συµπεραίνει ότι «για φρικαλεότητες που διεπράχθησαν τόσο συνειδητοποιηµένα δεν µπορούµε να κατηγορήσουµε µόνο αρρωστηµένα µυαλά ή µικρές οµάδες αυτές προκύπτουν από την έλλειψη τάξης και από δηλητηριάσεις µυαλών που συντελούνται εδώ και πολύ καιρό. Ο νόµος της ηθικής, η υπευθυνότητα, ο σεβασµός, η συνείδηση δεν µπορούν να εκµηδενιστούν τόσο γρήγορα από την κοινωνική συµπεριφορά, εκτός και αν είχαν χάσει την αξία τους εκ των προτέρων. Όλα αυτά δεν θα είχαν συµβεί αν ο πολιτισµός είχε υπάρξει στο επίκεντρο της σύγχρονης εποχής». Πώς αντιµετώπισε η σύγχρονη εποχή τον πολιτισµό; Ως µια κάποια επιστηµονική πρόοδο, µια σειρά τεχνολογικών επιτευγµάτων, ουσιαστικά µια οικονοµική και υλική ανάπτυξη. Η ιδέα ότι οι πολιτισµοί είναι (αξιακά) ουδέτεροι συνάδει µε τα παραπάνω δηλαδή η ιδέα πως τα διαφορετικά συµβολικά, κοινωνικά συστήµατα δεν είναι ούτε καλά ούτε κακά. Αλλά ακριβώς αυτά τα ιστορικά γεγονότα υποδεικνύουν ότι οι πολιτισµοί (ανεξάρτητα από τον βαθµό ανάπτυξης του τεχνολογικού τους πολιτισµού) κυριαρχούνται από έναν αριθµό ιδεών, αξιών, απόψεων µη υλικού χαρακτήρα, οι οποίοι µη υλικοί παράγοντες (τεχνολογικοί, επιστηµονικοί, βιοµηχανικοί, οικονοµικοί, ή ακόµα και ιδεολογικοί) επηρεάζουν ριζικά την ερµηνεία του κοινού καλού. Συνεπώς η ακόλουθη δήλωση φαίνεται ορθή: «Το οικονοµικό καλό αποτελεί προϋπόθεση για τη γενική και ανθρώπινη ολοκλήρωση όλων των µελών της κοινωνίας, και αυτή η ολοκλήρωση που µπορούν να επιτύχουν οι άνθρωποι (...) εµπεριέχει επίσης αξίες που δεν µπορούν να επιτευχθούν εκτός της κοινωνίας». Με άλλα λόγια, η εφαρµογή του κοινού καλού είναι άρρηκτα συνδεδεµένη µε την υλική ανάπτυξη, αλλά από την άλλη δεν είναι ταυτόσηµη µε τον υλικό πλούτο της κοινότητας, ούτε µπορεί να αποτελέσει τον έναν και µοναδικό στόχο. 4) Το κοινό καλό και η ηθική δέσµευση Πίσω από την ολοένα και καθαρότερη υλοποίηση της έννοιας του κοινού καλού είναι αισθητή η κλασική φιλοσοφική αρχή ότι το όλον καθορίζει το µέρος και το µέρος εξαρτάται για την αυτοπραγµάτωσή του ουσιαστικά από το όλον (δηλαδή ένας άνθρωπος ως άτοµο µπορεί να αναπτύξει πλήρως τις δυνατότητές του µόνο ως µέλος µιας κοινότητας). Η ακραία ατοµικιστική προσέγγιση τελικά συσκοτίζει την ολοκληρωµένη, απόλυτα λειτουργική όψη της κοινωνίας, του πολιτισµού, του κράτους. «Η κοινωνία ως µια ένωση τόσο πολλών ανθρώπων σε µια οντότητα υψηλότερου επιπέδου έχει αναµφίβολα τη δική της αξία, σηµασία και οµορφιά, και αυτός ο χαρακτήρας δεν µπορεί να θυσιαστεί χάριν µιας καθαρά χρησιµοθηρικής προσέγγισης». Η ερµηνεία του ατοµικού καλού ως βασικό υλικό συµφέρον δεν µας επιτρέπει να εξερευνήσουµε ικανοποιητικά την έννοια του καλού που µπορεί να πλησιαστεί ή να επιτευχθεί σε υψηλότερο επίπεδο. ιότι αν το άτοµο ικανοποιεί όλες του τις ανάγκες, επιθυµίες και όνειρα, δεν µπορούµε να υποθέσουµε ότι ο συγκεκριµένος πολιτισµός έχει επιτύχει τον σκοπό του. Εξάλλου, «το άµεσο αντικείµενο του πολιτισµού (...) είναι οι άνθρωποι. Ο πολιτισµός επιχειρεί να ολοκληρώσει τους

5 ανθρώπους τόσο σε ατοµικό όσο και σε κοινωνικό επίπεδο» (η έµφαση του συγγραφέα). Ο άνθρωπος ως ζώον πολιτικόν, δίνοντας υπερβολική έµφαση (ή εστιάζοντας πλήρως) στο ατοµικό συµφέρον, δεν µπορεί ποτέ να επιτύχει το humanum, το οποίο είναι πάντοτε άρρηκτα συνδεδεµένο µε το sociale. Κατά συνέπεια η σχέση του µέρους µε το όλον, του ατόµου µε την κοινότητα είναι σε κάθε περίπτωση ηθικής φύσεως, άρα διέπεται από κανόνες και αρχές που ξεπερνούν την απλή αντιπαράθεση, το επίπεδο µιας απλής υλικής αλληλεπίδρασης µεταξύ του ατόµου και της οµάδας (τέτοιες ηθικές αρχές είναι, επί παραδείγµατι, η αυτοθυσία, η αλληλεγγύη, η δέσµευση, η αφοσίωση). Χωρίς αυτές δεν θα συζητούσαµε για τίποτα παραπάνω από την οργάνωση των ατοµικών συµφερόντων µε τον πλέον αποτελεσµατικό τρόπο, καθώς επίσης και για εγκράτεια προς όφελος των υπολοίπων. Έτσι, ακόµα και αν φροντίζαµε να έχουν όσο το δυνατόν περισσότεροι πολίτες το υψηλότατο επίπεδο υλικής ευηµερίας (πράγµα που αποτελεί τη σηµερινή πραγµατικότητα και δεδοµένης της φύσεως της παγκόσµιας οικονοµικής κρίσης φαντάζει πλέον ονειροπόληµα και οµιχλώδης ουτοπία), δεν θα µπορούσαµε να πούµε ότι επιτύχαµε το κοινό καλό. Για να επιτευχθεί αυτό χρειάζεται κάποιου είδους ηθική τάξη, η οποία θα είναι σε θέση να δηµιουργήσει ένα πλαίσιο που από τη µια πλευρά ελέγχει τη σχέση του ατόµου µε την κοινότητα, ενώ από την άλλη παρέχει έναν ζωντανό ιστό στο εσωτερικό του οποίου θα µπορούσε να υλοποιηθεί ένα (όχι µόνο µε την υλική του σηµασία) κοινό καλό. Ωστόσο φτάνοντας στο επίπεδο της ηθικής καθίσταται σαφές ότι το κοινό καλό δεν αποτελεί µονάχα µια καθοδηγητική αρχή, µια ασαφή ιδέα, αλλά και ένα δυναµικό και πρακτικό σύστηµα προϋποθέσεων. Εξάλλου, το καλό από ηθικής άποψης δεν είναι ένα δώρο της φύσεως που ξαφνικά ανακαλύφθηκε, αλλά µια αρετή µε την κλασική έννοια της λέξης: κάτι για το οποίο παλεύουµε, που το µαθαίνουµε στην πράξη. Ο ενάρετος άνθρωπος δεν γεννιέται ενάρετος, αλλά αντιθέτως γίνεται ενάρετος. Ένας ενάρετος άνθρωπος θα χάσει την ηθική του αν δεν ασκεί ελεύθερα και συνειδητά τις αρετές που έχει αποκτήσει στην καθηµερινότητά του. Εδώ, φυσικά, προκύπτει και άλλο αντικείµενο έρευνας: ο όρος «κοινό καλό», µε τις ηθικές του συνέπειες (ειδικά λόγω της δικής του ηθικής φύσης, που δεν αφορά ποτέ απολύτως υλικούς παράγοντες και ανάγκες), εµπεριέχει τη δυνατότητα υπερβατικών προβληµατισµών. Είναι αλήθεια πως το άµεσο αντικείµενο του πολιτισµού (finis proximus) είναι ο άνθρωπος όµως µπορεί να ειπωθεί την ίδια στιγµή ότι ο άνθρωπος είναι επίσης ο προορισµός του πολιτισµού (finis ultimus); Αν η έννοια του κοινού καλού είναι άρρηκτα συνδεδεµένη µε την ιδέα του ηθικού καλού, τότε πρέπει να σκεφτούµε τα εξής: α) Πόσο πιθανό είναι να κατανοήσουµε την έννοια του καλού όχι µόνο ως συµφέρον, όφελος ή προνόµιο (αν και εφόσον µπορεί να υπάρξει τέτοια κατανόηση διότι αν δεν υπάρχει, λόγω των προβληµατισµών που περιγράψαµε παραπάνω, καταλήγουµε προφανώς στην υλική κενότητα και γύµνια της έννοιας του κοινού καλού); β) Πόσο πιθανό είναι οι άνθρωποι να δρουν υπέρ του αναγνωρισµένου κοινού καλού, ακόµη και αν αυτό προκαλεί βλάβες βραχυπρόθεσµα; Με άλλα λόγια: Γιατί να υπηρετώ το καλό ακόµα και όταν αυτό δεν µε ωφελεί άµεσα, ή ίσως ακόµη και µακροπρόθεσµα µου επιφέρει µειονεκτήµατα (το προφανέστερο παράδειγµα είναι η αυτοθυσία για να σωθεί η ζωή κάποιου άλλου ανθρώπου η πράξη αυτή είναι το κατεξοχήν επίτευγµα του καλού, δεν εµπεριέχει καµία δυνατότητα άµεσης ή έµµεσης, βραχυπρόθεσµης ή µακροπρόθεσµης ωφέλειας, καθώς µε την ηθική πράξη ο δρών χάνει την ύπαρξή του); Κατά τη µελέτη των σύγχρονων ιδεών για τα ζητήµατα του κοινού καλού, παρατηρούνται τρία διαφορετικά επίπεδα, και στο εσωτερικό του καθενός µπορεί να αξιωθεί ο διπλός προβληµατισµός που περιγράφηκε παραπάνω ως εξής: - Με κοινωνική σηµασία: το κοινό καλό ως ο αντίπαλος πόλος του ατοµικού συµφέροντος στην κοινωνική ζωή - Με πολιτική σηµασία: το κοινό καλό ως το κοινωνικό αντίβαρο των κοµµατικών συµφερόντων - Στο πλαίσιο της θεωρίας του κράτους: το οµαδικό συµφέρον θα πρέπει να υπολείπεται του κοινού καλού (κοινού συµφέροντος) όπως αυτό καθορίζεται από το κράτος. Όπως προαναφέρθηκε, προκύπτουν τα ίδια ερωτήµατα και στα τρία επίπεδα: Για ποιον λόγο υποθέτουµε ότι υπάρχει ένα απτό και δυνατό να οριστεί (κοινό) καλό; Γιατί πιστεύουµε ότι η εφαρµογή του είναι καλύτερη από την απόρριψή του; Πιο συγκεκριµένα, αναφορικά µε τα τρία προαναφερθέντα

6 ζητήµατα: Γιατί είναι καλύτερο να κάνω κάτι προς όφελος της κοινωνίας, παρά για το δικό µου καλό; Γιατί θα πρέπει τα συµφέροντα της οµάδας µου (της ιδεολογίας µου, της θρησκείας µου) να υπολείπονται του καλού του συνόλου το οποίο (ως όραµα, ως κοσµοθεωρία) µπορεί να είναι ξένο προς εµένα; Γιατί θεωρείται αξία η τοποθέτηση του συµφέροντος µιας µικρότερης (αλλά ταυτόχρονα πιο άµεσης και προσωπικής) οµάδας σε δεύτερη µοίρα προς όφελος µιας µεγαλύτερης (αλλά συνεπώς πιο απρόσωπης και άγνωστης) οµάδας; Υπάρχουν ποικίλα κοινωνικά φαινόµενα που αποδεικνύουν ότι αντιµετωπίζουµε σηµαντικά προβλήµατα σ' αυτόν τον τοµέα. Παραδείγµατα αποτελούν η διάδοση της αδικίας και της κοινωνικής αδιαφορίας, η έλλειψη συνεπειών, η ελάχιστη θέληση για εθελοντισµό, η τρωτότητα των δηµόσιων κοινωνικών θέσεων ως προς τα ηθικά ζητήµατα, η αβεβαιότητα και η σύγχυση σχετικά µε τον ηθικό σκοπό των κοινοτήτων. Όλα αυτά τα ζητήµατα επισηµαίνουν πως η µελέτη των ηθικών διαστάσεων του ζητήµατος του κοινού καλού απαιτεί πολύ µεγαλύτερη προσπάθεια από τη δική µας πλευρά. 5) Οι σκέψεις του Πάπα Φραγκίσκου Στις µέρες µας έχει καταστεί σαφές ότι τα θεωρητικά και ηθικά ζητήµατα που προκύπτουν αναφορικά µε την έννοια του κοινού καλού απαιτούν τον ταυτόχρονο στοχασµό για τις σηµαντικές εκφάνσεις του δεδοµένου πολιτισµού. Το κοσµικό κράτος πρέπει επίσης να αναγνωρίσει τη βαρύτητα των αποφάσεων που λαµβάνουν οι θρησκευόµενοι άνθρωποι βάσει της συνείδησής τους, ιδιαίτερα επειδή στην πράξη αυτές έχουν επίσης αντίκτυπο στο κράτος και στη λειτουργία της κοινωνίας. Η διπλή διάλεξη του J. Habermas και του Καρδινάλιου J. Ratzinger που οργανώθηκε από τη Βαυαρική Ακαδηµία Επιστηµών και Ανθρωπιστικών Σπουδών αποτέλεσε µια προσπάθεια για αυτό το κοινό ταξίδι. Ο Επιµελητής του Εκκλησιάσµατος για το όγµα της Πίστεως ανέλαβε λίγο αργότερα τη θέση του στον παπικό θρόνο ως Βενέδικτος ΙΣΤ, και ως κεφαλή της Ρωµαιοκαθολικής Εκκλησίας συνέγραψε µια εγκύκλιο για την παγκόσµια οικονοµική κρίση ξεκινώντας µε τις λέξεις Caritas in veritate, στην οποία ορίζει το κοινό καλό µε τον εξής τρόπο: «Το να αγαπάς κάποιον σηµαίνει να επιθυµείς το καλό αυτού του προσώπου και να προσπαθείς να το εξασφαλίσεις. Πέραν του καλού του ατόµου, υπάρχει ένα καλό που συνδέεται µε τη ζωή στην κοινωνία: το κοινό καλό. Είναι το καλό «όλων µας», των ατόµων, των οικογενειών και των ενδιάµεσων οµάδων που συνολικά αποτελούν την κοινωνία. Είναι ένα καλό που αναζητείται όχι ως αυτοσκοπός, αλλά για τους ανθρώπους που ανήκουν στην κοινωνία και που µπορούν να επιδιώξουν αληθινά και αποτελεσµατικά το καλό τους στο εσωτερικό της. Η επιθυµία για το κοινό καλό και η προσπάθεια για την επίτευξή του αποτελούν προϋποθέσεις για τη δικαιοσύνη και τη φιλανθρωπία. Το να παλεύεις για το κοινό καλό εµπεριέχει από τη µία να φροντίζεις µε εµβρίθεια για, και από την άλλη να ωφελείσαι ο ίδιος από το σύµπλεγµα εκείνο των θεσµών που προσφέρουν δοµή στη ζωή της κοινωνίας, δικαστικά, πολιτειακά, πολιτικά και πολιτισµικά, κάνοντάς την πόλις, ή "πόλη"» (no. 7). Το παραπάνω χωρίο δείχνει ότι ο Πάπας λειτουργεί στο πλαίσιο του κλασικού φιλοσοφικού στοχασµού, ότι ακολουθεί την ευρωπαϊκή παράδοση. Ωστόσο, πρέπει επίσης να κατανοήσουµε πως η προσέγγιση αυτή (ακριβώς λόγω της παράδοσης που τη διέπει) δεν προσθέτει ουσιαστικά κάποιο νέο στοιχείο στην ανάλυση, δεν αποτελεί µεγάλη έµπνευση για την πορεία της έρευνας στο µέλλον. Μάλιστα µπορεί να θεωρηθεί µια σύνοψη, ένας συνθετικός ορισµός. Η πρώτη αποστολική προτροπή του Πάπα Φραγκίσκου (Evangelii gaudium) προσφέρει µια αρχή µε νέα οπτική, διευρυµένο όραµα και ανανεωµένη ώθηση στο συγκεκριµένο πεδίο. Το τρίτο υποκεφάλαιο του τετάρτου κεφαλαίου αυτού του δοκιµίου τιτλοφορείται «Το κοινό καλό και η ειρήνη στην κοινωνία» (no ). Όπως υπονοεί ο σύντοµος αυτός τίτλος, το κοινό καλό δεν θα πρέπει να παρουσιάζεται ως αυτοσκοπός, αλλά στο πλαίσιο της εσωτερικής ειρήνης της κοινωνίας, επιτρέποντας έναν περιγραφικό ορισµό, ο οποίος προετοιµάζει τον δρόµο για νέες προσεγγίσεις: «Η ειρήνη στην κοινωνία δεν µπορεί να γίνεται αντιληπτή ως κατευνασµός ή απλή έλλειψη βίας που προκύπτει από την κυριαρχία ενός µέρους µιας κοινωνίας στους υπολοίπους. Ούτε αποτελεί η ειρήνη ένα πρόσχηµα για να δικαιολογηθεί µια κοινωνική δοµή που φιµώνει ή κατευνάζει τους φτωχούς, έτσι ώστε οι πιο εύποροι να µπορούν να υποστηρίζουν ανενόχλητα τον τρόπο ζωής τους ενώ οι άλλοι πρέπει να ζουν µε

7 ό,τι είναι διαθέσιµο. Τα αιτήµατα για διανοµή του πλούτου, οι ανησυχίες για τους φτωχούς και τα ανθρώπινα δικαιώµατα, δεν γίνεται να καταστέλλονται υπό το πρόσχηµα ότι πρέπει να υπάρξει συναίνεση στα χαρτιά ή µια παροδική ειρήνη για µια ευχαριστηµένη µειονότητα. Η αξιοπρέπεια του ανθρώπου και το κοινό καλό είναι σηµαντικότερα από την άνεση εκείνων που αρνούνται να παραιτηθούν των προνοµίων τους. Όταν απειλούνται αυτές οι αξίες, πρέπει να µιλήσει µια προφητική φωνή» (no. 218). Η ανάλυση του Πάπα για την κατάσταση είναι σαφής: σήµερα η έννοια του κοινού καλού έχει καταντήσει ένα πολιτικό και ιδεολογικό παιχνίδι που χρησιµοποιείται µόνο για να υποστηρίξει τον πλούσιο και προνοµιούχο τρόπο ζωής και, όσο το δυνατόν, για να φιµώνει τις µάζες που δεν επωφελούνται επαρκώς από τα οικονοµικά και κοινωνικά αγαθά. Με άλλα λόγια, όταν στις µέρες µας ακούµε τη φράση κοινό καλό από το στόµα των ατόµων που λαµβάνουν αποφάσεις, πρέπει να λαµβάνουµε επίσης υπόψη ότι µπορεί να γίνουµε θύµατα περισπασµού, χειραγώγησης και εκµετάλλευσης. Έχουµε αναφέρει τους κινδύνους αυτούς παραπάνω. Τι είναι αυτή η «προφητική φωνή», το µήνυµα που µεταφέρει η Ρωµαιοκαθολική Εκκλησία σε αυτό το πεδίο; Πώς µπορεί µια θρησκευτική κοινότητα να συνεισφέρει στο όφελος και τη γενική ευηµερία της κοσµικής κοινωνίας; Ο Πάπας Φραγκίσκος επισηµαίνει τέσσερα χαρακτηριστικά, αρχές προς εφαρµογή: - Ο χρόνος είναι σηµαντικότερος από τον χώρο (no ). Πρώτον, πρέπει να λάβουµε υπόψη δύο βασικές έννοιες: την πληρότητα και τον περιορισµό. Ενώ ο περιορισµός εµφανίζεται πάντα στον χώρο, η πληρότητα ξεδιπλώνεται στον χρόνο ως διαδικασία. Για τον λόγο αυτό, για την προώθηση του κοινού καλού είναι απαραίτητη µια προσέγγιση που χρησιµοποιεί µοντέλα που κινούνται µπροστά και υλοποιούνται βήµα βήµα σε βάθος χρόνου, αντί να δηµιουργούµε ιδεολογίες πάνω σε περιορισµούς που υφίστανται στο παρόν. «Το να δίνουµε προτεραιότητα στον χρόνο σηµαίνει να ενδιαφερόµαστε να ξεκινήσουµε διαδικασίες αντί να καταλάβουµε χώρο. Ο χρόνος κυριαρχεί στους χώρους, τους φωτίζει και τους κάνει συνδετικούς κρίκους σε µια συνεχώς επεκτεινόµενη αλυσίδα, χωρίς δυνατότητα επιστροφής. Αυτό που είθισται να κάνουµε, λοιπόν, είναι να δώσουµε προτεραιότητα στις πράξεις οι οποίες δηµιουργούν νέες διαδικασίες στην κοινωνία και απασχολούν άτοµα και οµάδες που µπορούν να τις αναπτύξουν µέχρι αυτές να παίξουν σηµαντικό ρόλο σε νευραλγικά ιστορικά γεγονότα» (no. 223). Η ενότητα νικά τη σύγκρουση (no ). Όπως αναφέρθηκε παραπάνω, αν το κοινό καλό ερµηνευτεί ως αντίπαλα συµφέροντα, αργά η γρήγορα θα προκύψουν αναπόφευκτα συγκρούσεις συµφερόντων. Στο σηµείο αυτό, αν η αξίωση της µονάδας (της οµάδας, ενός εσωτερικού κύκλου) έχει προτεραιότητα, θα λάβει χώρα µια πικρή µάχη που θα καταστρέψει τα καλά της ανθρωπότητας. Ωστόσο, αν το άτοµο (η οµάδα, ένας εσωτερικός κύκλος) είναι ικανό να θέτει σε δεύτερη µοίρα την αξίωσή του χάριν κάποιας άλλης ή της ουσιώδους κοινωνικής ανάγκης της αλληλεγγύης, τότε υπάρχει πιθανότητα να υπάρξει λύση που θα προωθεί το κοινό καλό. «Η αλληλεγγύη, στη βαθύτερη και πιο σηµαντική της έννοια, καθίσταται λοιπόν ένας τρόπος να γραφτεί ιστορία σε µια κατάσταση ζωής όπου οι συγκρούσεις, οι εντάσεις και οι αντιπαλότητες µπορούν να οδηγήσουν σε µια πολυποίκιλη και ζωτική ενότητα. Αυτό δεν σηµαίνει να στοχεύουµε σε κάποιο είδος συγκρητισµού, ή στην απορρόφηση του ενός από τον άλλο, αλλά αντιθέτως για µια λύση που λαµβάνει χώρα σ' ένα υψηλότερο επίπεδο και διατηρεί ό,τι έγκυρο και χρήσιµο από κάθε πλευρά» (no. 228). Η πραγµατικότητα είναι πιο σηµαντική από τις ιδέες (no ). Αυτή είναι µια αρχή εύκολα κατανοητή σε όλους. Όλοι µας έχουµε αισθανθεί ότι σε κάθε πεδίο της ανθρώπινης ύπαρξης υπάρχει κίνδυνος να βασιζόµαστε υπερβολικά στη θεωρία: στις προσωπικές σχέσεις (αναφορά σε συναισθήµατα και ιδέες χωρίς παροχή συγκεκριµένης βοήθειας) αλλά και σε κοινωνικό επίπεδο (πολιτικά σλόγκαν και προγράµµατα που αγνοούν την πραγµατικότητα, ανάγοντας µάλιστα αυτή τους τη στάση σε ιδεολογία και αναπτύσσοντας την «αφοσίωση στην ιδέα» που ενίοτε δεν αποδίδει καρπούς). Προφανώς, το πρόβληµα δεν είναι οι σκέψεις ή οι ιδέες αλλά η διακήρυξη και χρήση τους µε τρόπο αποκοµµένο από την πραγµατικότητα πληγώνοντας ανθρώπους µε κενά σλόγκαν όπως «αφοσίωση στην ιδέα».«οι ιδέες εννοιολογικοί συλλογισµοί βρίσκονται στην υπηρεσία της επικοινωνίας, της κατανόησης και της πράξης. Οι ιδέες που είναι αποσυνδεδεµένες από την πραγµατικότητα προωθούν αναποτελεσµατικές µορφές ιδεαλισµού και νοµιναλισµού, ικανές το πολύ για ταξινοµήσεις και ορισµούς, αλλά οπωσδήποτε όχι για περαιτέρω δράση. Αυτό που οδηγεί στη δράση είναι η πραγµατικότητα υπό το φως της λογικής. Ο επίσηµος νοµιναλισµός πρέπει να παραµεριστεί χάριν της αρµονικής αντικειµενικότητας» (no. 232.). Πρέπει να

8 οµολογήσουµε πως η αρχή αυτή έχει ιδιαίτερη σηµασία για τους θρησκευόµενους, διότι η εκλεπτυσµένη µορφή της πίστης λησµονεί συχνά ότι ο στόχος της πρέπει να είναι η πρακτική ενασχόληση. Το όλον είναι σηµαντικότερο του µέρους (no ). Εστιάσαµε πολλές φορές και από ποικίλες πτυχές την προσοχή στη βαρύτητα της αρχής αυτής σε σχέση µε την έννοια του κοινού καλού. Το όλον, ο πολιτισµός, η κοινωνία, διαθέτουν πάντα κάποιο πλεόνασµα συγκριτικά µε το µαθηµατικό άθροισµα των µερών, των µελών, των πολιτών και αυτό το πρόσθετο στοιχείο είναι κοµβικής σηµασίας στον ορισµό του κοινού καλού. «Το όλον είναι σηµαντικότερο του µέρους, αλλά είναι επίσης σηµαντικότερο του αθροίσµατος των µερών του. εν υπάρχει συνεπώς ανάγκη να επιµένουµε υπερβολικά σε περιορισµένα και συγκεκριµένα ερωτήµατα» (no. 235.). Με άλλα λόγια, πρέπει να µάθουµε να σκεφτόµαστε µε σηµείο αναφοράς το όλον. Ωστόσο, αυτό δεν µπορεί να σηµαίνει την επιφανειακή γενίκευση ή τη µη κριτική προβολή λεπτοµερειών πάνω στο όλον. Ο Πάπας Φραγκίσκος παρέχει µια εκφραστική µεταφορά για να ορίσει τη φύση αυτής της αρχής: «Εδώ το µοντέλο µας δεν είναι η σφαίρα, που δεν είναι µεγαλύτερη των µερών της, όπου κάθε σηµείο έχει ίδια απόσταση από το κέντρο, και δεν διαφέρουν σε τίποτα µεταξύ τους. Αντιθέτως, µιλάµε για ένα πολύεδρο, που αντανακλά τη σύγκλιση όλων των µερών του, εκ των οποίων το καθένα διατηρεί τη διαφορετικότητά του» (no. 236.). Η πρακτική εφαρµογή των αρχών αυτών έχει συνέπειες για την κοινωνία. Αυτές οι πρακτικές πτυχές είναι ουσιαστικές για την αυθεντική επίτευξη του κοινού καλού. Ο αριθµός τους µπορεί να είναι ίσος µε αυτόν όλων των διαφορετικών καταστάσεων που αντιµετωπίζουµε στην καθηµερινή µας ζωή. Το Evangelii gaudium επισηµαίνει µόνο λίγες που έχουν ιδιαίτερη βαρύτητα για τους χριστιανούς και από την οπτική πλευρά της Εκκλησίας (ωστόσο έχουν αντίκτυπο για την πραγµάτωση του κοινού καλού και εκτός της Εκκλησίας): Να φροντίζουµε, να αποδεχόµαστε και να αποκρινόµαστε στους φτωχούς και τους περιθωριοποιηµένους ο απαραίτητος χαρακτήρας της εύρεσης λύσεων και ρεαλιστικών απαντήσεων σε πραγµατική προβλήµατα να λαµβάνουµε σοβαρά την αδυναµία, την απελπισία, την τρωτότητα η ανάγκη να ακούµε και να φροντίζουµε τους άλλους (no ). Έναρξη ενός διαλόγου σ' επίπεδο κοινωνίας, εµβάθυνση του διαλόγου πίστης-επιστήµης, πολιτισµικές διαστάσεις των κοινωνικών οµάδων, ενίσχυση οικουµενικού, διαθρησκευτικού, µη εξοµολογητικού διαλόγου για την προώθηση της ειρήνης στο εσωτερικό της κοινωνίας (No ). * Translated by Angela Nevsechirlioglou Author: Csaba Török, Ph.D. (*1979) He started his philosophical and theological studies in Esztergom and continued in Budapest. Later graduated at the Pontifical Gregorian University in Rome with a specialization in fundamental theology. He is a priest of the Archdiocese of Esztergom-Budapest and teaches fundamental theology and philosophical subjects at the Esztergom Theological College; is a lecturer at the Pázmány Péter Catholic University, Faculty of Theology, and also a board member of the Christian-Jewish Society. He is the TV rapporteur of The Hungarian Catholic Bishops' Conference. His doctoral research field was the relationship between faith and culture; he is currently working on a habilitation analyzing the interpretation of the relationship between the Holy Scripture and Catholic Tradition. In addition to his educational works, he regularly publishes studies in the journals entitled Teológia, Ökumené, Vigilia and Communio. Contact: DKE 2014 Csaba Török: The Common Weal and Morality. Criteria for conceptualizing the dialogue on common good. (Translated by Angela Nevsechirlioglou ) International Relations Quarterly, Vol. 4. No.4. (Winter 2013) 8 p.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ Ο ΠΟΛΕΜΟΣ. Γενικά στοιχεία Περιεχόµενα Οδηγός για µελέτη

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ Ο ΠΟΛΕΜΟΣ. Γενικά στοιχεία Περιεχόµενα Οδηγός για µελέτη ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ Ο ΠΟΛΕΜΟΣ Γενικά στοιχεία Περιεχόµενα Οδηγός για µελέτη Το παρόν ηλεκτρονικό εγχειρίδιο έχει ως στόχο του να παρακολουθήσει τις πολύπλοκες σχέσεις που συνδέουν τον

Διαβάστε περισσότερα

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας Σκοποί Θεματικές ενότητες Διαμόρφωση των σκοπών της αγωγής Ιστορική εξέλιξη των σκοπών της αγωγής Σύγχρονος προβληματισμός http://users.uoa.gr/~dhatziha/ Διαφάνεια:

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙ ΜΑΣ ΔΙΝΕΙ «ΕΥΤΥΧΙΑ & ΝΟΗΜΑ ΖΩΗΣ»?

ΤΙ ΜΑΣ ΔΙΝΕΙ «ΕΥΤΥΧΙΑ & ΝΟΗΜΑ ΖΩΗΣ»? ΤΙ ΜΑΣ ΔΙΝΕΙ «ΕΥΤΥΧΙΑ & ΝΟΗΜΑ ΖΩΗΣ»? Της Τζινας Γ. ΘΑΝΟΠΟΥΛΟΥ, ED. M, MA HARVARD UNIVERSITY, ΨΥΧΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ, ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Ειδίκευση σε Παιδιά, Εφήβους, Οικογένειες, Ζευγάρια, Γυναικεία

Διαβάστε περισσότερα

Σκοποί της παιδαγωγικής διαδικασίας

Σκοποί της παιδαγωγικής διαδικασίας Σκοποί της παιδαγωγικής διαδικασίας Θεματικές ενότητες Διαμόρφωση των σκοπών της αγωγής Ιστορική εξέλιξη των σκοπών της αγωγής Σύγχρονος προβληματισμός Διαμόρφωση των σκοπών της αγωγής Η παιδαγωγική διαδικασία

Διαβάστε περισσότερα

European Year of Citizens 2013 Alliance

European Year of Citizens 2013 Alliance European Year of Citizens 2013 Alliance MANIFESTO Η ενεργός συμμετοχή του ευρωπαίου πολίτη είναι άμεσα συνδεδεμένη με την επιδίωξη των Ευρωπαϊκών συλλογικών στόχων και αξιών που προβλέπονται στις Συνθήκες

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά. Ε. Κολέζα

Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά. Ε. Κολέζα Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά Ε. Κολέζα Α. Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας µαθηµατικής ενότητας: Βήµατα για τη συγγραφή του σχεδίου Β. Θεωρητικό υπόβαθρο της διδακτικής πρότασης

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ 1 ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Β ΤΑΞΗ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΣ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ 2 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2Ο 2.3 Η γένεση της οικονομικής σκέψης (Ξενοφών, Αριστοτέλης) 2.3 Η ΓΕΝΕΣΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Περίληψη ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Α. Να αποδώσετε περιληπτικά το περιεχόµενο του κειµένου σε 100-120 λέξεις χωρίς δικά σας σχόλια. Το κείµενο αναφέρεται στις επιπτώσεις της

Διαβάστε περισσότερα

2.5. ΗΘΙΚΗ-ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΑΞΙΕΣ

2.5. ΗΘΙΚΗ-ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΑΞΙΕΣ 2.5. ΗΘΙΚΗ-ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΑΞΙΕΣ [94] ΕΝΝΟΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΧΑΡΤΗΣ ΟΙ ΑΞΙΕΣ ΜΕΤΑΒΙΒΑΖΟΝΤΑΙ υλικές-οικονομικές πολιτικές πνευματικές ηθικές κοινωνικές αισθητικές θρησκευτικές ΜΕΣΩ ΤΩΝ ΦΟΡΕΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΠΟΙΗΣΗΣ Οικογένεια

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ 1 ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Β ΤΑΞΗ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΣ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ 2 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4Ο ΒΑΣΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ 4.1 Η πολιτική 4.1 Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ 1/21 Η λέξη πολιτική

Διαβάστε περισσότερα

Η ιδιότητα του πολίτη. εκπαίδευσή του

Η ιδιότητα του πολίτη. εκπαίδευσή του Η ιδιότητα του πολίτη, οι αρετές του πολίτη και η εκπαίδευσή του Η ιδιότητα του πολίτη Από τη δεκαετία του 1990 άρχισε να αναπτύσσεται ένα ενδιαφέρον για την ιδιότητα του πολίτη (citizenship) από στοχαστές

Διαβάστε περισσότερα

«CORPORATE SOCIAL RESPONSIBILITY AND BUSINESS MORALITY»

«CORPORATE SOCIAL RESPONSIBILITY AND BUSINESS MORALITY» Σ Υ Ν Ε Σ Μ Ο Σ Ε Λ Λ Η Ν Ι Κ Ω Ν Β Ι Ο Μ Η Χ Α Ν Ι Ω Ν Οµιλία του Γενικού ιευθυντή, Μέλους του Σ του ΣΕΒ κ. Ιωάννη ραπανιώτη στο ιεθνές Συνέδριο για την Εταιρική Κοινωνική Ευθύνη «Εξασφαλίζοντας ένα µέλλον

Διαβάστε περισσότερα

Το Αληθινό, το Όμορφο και η απόλυτη σχέση τους με την Νοημοσύνη και τη Δημιουργία Σελ.1

Το Αληθινό, το Όμορφο και η απόλυτη σχέση τους με την Νοημοσύνη και τη Δημιουργία Σελ.1 Το Αληθινό, το Όμορφο και η απόλυτη σχέση τους με την Νοημοσύνη και τη Δημιουργία Σελ.1 (ΕΠΙΦΥΛΛΙΔΑ - ΟΠΙΣΘΟΦΥΛΛΟ) Μια σύνοψη: Κατανοώντας ορισμένες λέξεις και έννοιες προκύπτει μια ανυπολόγιστη αξία διαμορφώνεται

Διαβάστε περισσότερα

Ηγεσία και Διοικηση. Αποτελεσματική Ηγεσία στο Χώρο της Εργασίας

Ηγεσία και Διοικηση. Αποτελεσματική Ηγεσία στο Χώρο της Εργασίας Ηγεσία και Διοικηση Αποτελεσματική Ηγεσία στο Χώρο της Εργασίας 1. Η έννοια της αποτελεσματικής ηγεσίας Είναι σημαντικό να ξεκαθαρίσουμε πως η έννοια της ηγεσίας δεν είναι ταυτόσημη με τις έννοιες της

Διαβάστε περισσότερα

Αναπτυξιακή Ψυχολογία. Διάλεξη 5: H ανάπτυξη της ηθικότητας και της προκοινωνικής

Αναπτυξιακή Ψυχολογία. Διάλεξη 5: H ανάπτυξη της ηθικότητας και της προκοινωνικής Αναπτυξιακή Ψυχολογία Διάλεξη 5: H ανάπτυξη της ηθικότητας και της προκοινωνικής συμπεριφοράς Θέματα Διάλεξης Οι κανόνες συμπεριφοράς Η σκέψη για τους ηθικούς κανόνες Η θεωρία του Piaget για την ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

Ευρωεκλογές 2014 Δήλωση του COMECE (Συμβουλίου Επισκόπων της Ε. Ε.)

Ευρωεκλογές 2014 Δήλωση του COMECE (Συμβουλίου Επισκόπων της Ε. Ε.) MARONITE ARCHBISHOPRIC OF CYPRUS YAS 29 / 2014 Ευρωεκλογές 2014 Δήλωση του COMECE (Συμβουλίου Επισκόπων της Ε. Ε.) Οι εκλογές είναι δικαίωμα και καθήκον του κάθε πολίτη για να εκφράσει ελεύθερα και συνειδητά

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΓΡΑΜΜΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΥΗΜΕΡΙΑ, ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΤΗ ΒΙΩΣΙΜΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ. www.kas.de

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΓΡΑΜΜΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΥΗΜΕΡΙΑ, ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΤΗ ΒΙΩΣΙΜΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ. www.kas.de ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΓΡΑΜΜΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΥΗΜΕΡΙΑ, ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΤΗ ΒΙΩΣΙΜΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ www.kas.de ΣΕΛΊΔΑ 2 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ 3 ΠΡΟΟΙΜΙΟ 3 ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΓΡΑΜΜΕΣ 1. Κανονιστικό πλαίσιο του

Διαβάστε περισσότερα

«Η ευρωπαϊκή ταυτότητα του μέλλοντος»

«Η ευρωπαϊκή ταυτότητα του μέλλοντος» «Η ευρωπαϊκή ταυτότητα του μέλλοντος» 1 Είναι σημαντική προϋπόθεση για τη δημοκρατία και το μέλλον της Ευρωπαϊκής Ένωσης η καλλιέργεια της ευρωπαϊκής ταυτότητας δίπλα στις εθνικές ταυτότητες των πολιτών

Διαβάστε περισσότερα

II.2 ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΗ ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ ΤΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΟΤΗΤΑΣ. ... (το όργανο θα προσδιοριστεί)

II.2 ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΗ ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ ΤΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΟΤΗΤΑΣ. ... (το όργανο θα προσδιοριστεί) II.2 ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΗ ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ ΤΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΟΤΗΤΑΣ... (το όργανο θα προσδιοριστεί) 1. υπενθυµίζοντας ότι η ανθρωπότητα και η φύση βρίσκονται σε κίνδυνο κι ότι, πιο συγκεκριµένα, οι αρνητικές επιπτώσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 4: Ιατρική ηθική. Παρούσης Μιχαήλ. Τμήμα Φιλοσοφίας

ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 4: Ιατρική ηθική. Παρούσης Μιχαήλ. Τμήμα Φιλοσοφίας ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΗΘΙΚΗ Ενότητα 4: Ιατρική ηθική Παρούσης Μιχαήλ Τμήμα Φιλοσοφίας 1 Σκοποί ενότητας 1.Υποβοηθούμενη αυτοκτονία 2. Ευθανασία 3.Αρχή της αυτονομίας 4. Αρχή του αληθούς συμφέροντος 5.Αρχή της ιερότητας

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 1 [Δείγμα σημειώσεων για την ύλη[ ]

Κεφάλαιο 1 [Δείγμα σημειώσεων για την ύλη[ ] Κεφάλαιο 1 [Δείγμα σημειώσεων για την ύλη[1.2-1.3] 1.2 Η Επιχείρηση 1.2.1 Εισαγωγικές έννοιες Η Σημασία της Επιχείρησης Η Επιχείρηση αποτελεί ένα στοιχείο της κοινωνίας μας, το ίδιο σημαντικό με την οικογένεια.

Διαβάστε περισσότερα

Έκθεση ιεθνούς Συνάντησης AGE/inc, Κολόνια, Γερµανία 16-17 Μαΐου 2006 Στα πλαίσια ενός υπερεθνικού προγράµµατος ανταλλαγής µε χρηµατοδότηση από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, συναντήθηκαν εκπρόσωποι συνδέσµων

Διαβάστε περισσότερα

32 η Ετήσια Γενική Συνέλευση της Επιτροπής Νήσων της CRPM Κύπρος, 5 Νοεµβρίου 2012

32 η Ετήσια Γενική Συνέλευση της Επιτροπής Νήσων της CRPM Κύπρος, 5 Νοεµβρίου 2012 32 η Ετήσια Γενική Συνέλευση της Επιτροπής Νήσων της CRPM Κύπρος, 5 Νοεµβρίου 2012 Κυρίες και Κύριοι Σύνεδροι, Αγαπητοί Συνάδελφοι, Θα ήθελα και εγώ µε τη σειρά µου να σας καλωσορίσω στην 32 η Ετήσια Γενική

Διαβάστε περισσότερα

Π Ε Ρ Ι Ε Χ Ο Μ Ε Ν A. Η Δέσμευση της Διοίκησης...3. Κυρίαρχος Στόχος του Ομίλου ΤΙΤΑΝ και Κώδικας Δεοντολογίας...4. Εταιρικές Αξίες Ομίλου ΤΙΤΑΝ...

Π Ε Ρ Ι Ε Χ Ο Μ Ε Ν A. Η Δέσμευση της Διοίκησης...3. Κυρίαρχος Στόχος του Ομίλου ΤΙΤΑΝ και Κώδικας Δεοντολογίας...4. Εταιρικές Αξίες Ομίλου ΤΙΤΑΝ... «ΕΤΑΙΡΙΚΕΣ ΑΞΙΕΣ & ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ ΟΜΙΛΟΥ ΤΙΤΑΝ» Μάιος 2008 1 Π Ε Ρ Ι Ε Χ Ο Μ Ε Ν A Η Δέσμευση της Διοίκησης......3 Κυρίαρχος Στόχος του Ομίλου ΤΙΤΑΝ και Κώδικας Δεοντολογίας...4 Εταιρικές Αξίες Ομίλου

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΙΛΙΑ ΙΟΝΥΣΙΟΥ ΣΠ. ΦΙΛΙΩΤΗ, Προέδρου Συνδέσµου Φαρµακευτικών Επιχειρήσεων Ελλάδος

ΟΜΙΛΙΑ ΙΟΝΥΣΙΟΥ ΣΠ. ΦΙΛΙΩΤΗ, Προέδρου Συνδέσµου Φαρµακευτικών Επιχειρήσεων Ελλάδος Κυρίες και κύριοι, Τα δύο θέµατα του Healthworld 2007 οι «Τεχνολογίες αιχµής και καινοτοµίες στη ιαχείριση του Συστήµατος Υγείας» καθώς και η «Πολιτική Φαρµάκου στη ηµογραφικά Πάσχουσα Ελλάδα» - αποτελούν

Διαβάστε περισσότερα

12 Ο ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟΣ ΧΟΡΟΣ στην εκπαιδευση

12 Ο ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟΣ ΧΟΡΟΣ στην εκπαιδευση προλογοσ Το βιβλίο αυτό αποτελεί καρπό πολύχρονης ενασχόλησης με τη θεωρητική μελέτη και την πρακτική εφαρμογή του παραδοσιακού χορού και γράφτηκε με την προσδοκία να καλύψει ένα κενό όσον αφορά το αντικείμενο

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Υφυπουργός

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Υφυπουργός ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Υφυπουργός ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΥΦΥΠΟΥΡΓΟΥ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ κ. ΣΤΑΥΡΟΥ ΚΑΛΑΦΑΤΗ ΣTΗΝ ΗΜΕΡΙ Α ΤΟΥ ΤΕΧΝΙΚΟΥ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟΥ ΕΛΛΑ ΟΣ (ΤΜΗΜΑ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ) ΜΕ ΘΕΜΑ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ 1 η ΜΕ ΘΕΜΑ: «Η ΑΡΧΗ ΤΟΥ ΑΠΑΡΑΒΙΑΣΤΟΥ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΑΞΙΑΣ» Ι ΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: κ. ΑΝ ΡΕΑΣ ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ

ΕΡΓΑΣΙΑ 1 η ΜΕ ΘΕΜΑ: «Η ΑΡΧΗ ΤΟΥ ΑΠΑΡΑΒΙΑΣΤΟΥ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΑΞΙΑΣ» Ι ΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: κ. ΑΝ ΡΕΑΣ ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ, ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ: «ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

(GNU-Linux, FreeBSD, MacOsX, QNX

(GNU-Linux, FreeBSD, MacOsX, QNX 1.7 διαταξεις (σελ. 17) Παράδειγµα 1 Θα πρέπει να κάνουµε σαφές ότι η επιλογή των λέξεων «προηγείται» και «έπεται» δεν έγινε απλώς για λόγους αφαίρεσης. Μπορούµε δηλαδή να ϐρούµε διάφορα παραδείγµατα στα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ Ο ρόλος της Δια βίου Μάθησης στην καταπολέμηση των εκπαιδευτικών και κοινωνικών ανισοτήτων. Τοζήτηματωνκοινωνικώνανισοτήτωνστηνεκπαίδευσηαποτελείένα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΓΝΩΣΗ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΓΝΩΣΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΓΝΩΣΗ Η πλέον διαδεδοµένη και αποδεκτή θεωρία είναι η τριµερής θεωρία της γνώσης που ορίζει τη γνώση ως δικαιολογηµένη αληθή πεποίθηση (justified true belief). Ανάλυση της τριµερούς

Διαβάστε περισσότερα

Η Ι ΕΟΛΟΓΙΑ του Ραµακρίσνα Ματχ και Ραµακρίσνα Αποστολής

Η Ι ΕΟΛΟΓΙΑ του Ραµακρίσνα Ματχ και Ραµακρίσνα Αποστολής myvedanta.gr 13/08/2013 Η Ι ΕΟΛΟΓΙΑ του Ραµακρίσνα Ματχ και Ραµακρίσνα Αποστολής Πηγή: http://www.belurmath.org/ideology.htm Η ιδεολογία του Ραµακρίσνα Ματχ και Αποστολής αποτελείται από τις αιώνιες αρχές

Διαβάστε περισσότερα

Η Αριστοτελική Φρόνηση

Η Αριστοτελική Φρόνηση Η Αριστοτελική Φρόνηση µία δια βίου πρακτική για τον δια βίου µαθητευόµενο Χριστίνα Ζουρνά ΠΜΣ ΕΚΠ ΠΑΜΑΚ ΒΜ και σύγχρονη Πολιτεία Αυτό που θεωρείται πολύ σηµαντικό στο πρόγραµµα των Μεταπτυχιακών Σπουδών

Διαβάστε περισσότερα

Συντάχθηκε απο τον/την Άννα Φραγκουδάκη - Τελευταία Ενημέρωση Κυριακή, 26 Σεπτέμβριος :28

Συντάχθηκε απο τον/την Άννα Φραγκουδάκη - Τελευταία Ενημέρωση Κυριακή, 26 Σεπτέμβριος :28 Άννα Φραγκουδάκη Η ευρωπαϊκή ταυτότητα του μέλλοντος (Και το απαραίτητο μεσογειακό περιεχόμενό της) Είναι σημαντική προϋπόθεση για τη δημοκρατία και το μέλλον της Ευρωπαϊκής Ένωσης η καλλιέργεια της ευρωπαϊκής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠ. ΕΤΟΥΣ Απαντήσεις

ΕΚΠ. ΕΤΟΥΣ Απαντήσεις Σελίδα 1 από 5 Απαντήσεις Β.1 Το συγκεκριμένο απόσπασμα αντλήθηκε από το 8 ο βιβλίο των Πολιτικών του Αριστοτέλη, που έχει ως θέμα του την παιδεία. Ήδη, από την πρώτη φράση του αποσπάσματος (ὅτι μέν οὖν

Διαβάστε περισσότερα

αντισταθµίζονται µε τα πλεονεκτήµατα του άλλου, τρόπου βαθµολόγησης των γραπτών και της ερµηνείας των σχετικών αποτελεσµάτων, και

αντισταθµίζονται µε τα πλεονεκτήµατα του άλλου, τρόπου βαθµολόγησης των γραπτών και της ερµηνείας των σχετικών αποτελεσµάτων, και 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Όλα τα είδη ερωτήσεων που αναφέρονται στο «Γενικό Οδηγό για την Αξιολόγηση των µαθητών στην Α Λυκείου» µπορούν να χρησιµοποιηθούν στα Μαθηµατικά, τόσο στην προφορική διδασκαλία/εξέταση, όσο

Διαβάστε περισσότερα

β) Αν είχες τη δυνατότητα να «φτιάξεις» εσύ έναν ιδανικό κόσμο, πώς θα ήταν αυτός;

β) Αν είχες τη δυνατότητα να «φτιάξεις» εσύ έναν ιδανικό κόσμο, πώς θα ήταν αυτός; 1 α) H πραγματική ζωή κρύβει χαρά, αγάπη, στόχους, όνειρα, έρωτα, αλλά και πόνο, απογοήτευση, πίκρες, αγώνα. αν λείπουν όλα αυτά τα συναισθήματα και οι ανατροπές, αν χαθεί η καρδιά και η ψυχή, η ελευθερία,

Διαβάστε περισσότερα

Η ελληνική και η ευρωπαϊκή ταυτότητα

Η ελληνική και η ευρωπαϊκή ταυτότητα ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΝΔΟΦΡ/ΚΗΣ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΥΡΙΑΚΗ 14 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2008 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: (4) ΚΕΙΜΕΝΟ Η ελληνική

Διαβάστε περισσότερα

Η Κοινωνική ιάρθρωση: ιαστρωµάτωση, Κινητικότητα, Μετάταξη

Η Κοινωνική ιάρθρωση: ιαστρωµάτωση, Κινητικότητα, Μετάταξη ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΚΑΤΟ Η Κοινωνική ιάρθρωση: ιαστρωµάτωση, Κινητικότητα, Μετάταξη 1. Κοινωνική ιάρθρωση, διαστρωµάτωση, ταξική σύνθεση Ερώτηση ανάπτυξης Nα προσδιορίσετε τους λόγους για τους οποίους οι συγγραφείς

Διαβάστε περισσότερα

2 ο Σεμινάριο ΕΓΚΥΡΗ ΠΡΑΞΗ & ΣΥΝΟΧΗ ΤΟ ΝΟΗΜΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ. Δίκτυο σχολείων για τη μη-βία

2 ο Σεμινάριο ΕΓΚΥΡΗ ΠΡΑΞΗ & ΣΥΝΟΧΗ ΤΟ ΝΟΗΜΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ. Δίκτυο σχολείων για τη μη-βία 2 ο Σεμινάριο ΕΓΚΥΡΗ ΠΡΑΞΗ & ΣΥΝΟΧΗ ΤΟ ΝΟΗΜΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ Δίκτυο σχολείων για τη μη-βία Α Μέρος: ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ Τα επίπεδα συνείδησης Ύπνος Μισοξύπνιο Αφύπνιση Ελάχιστη εργασία των εξωτερικών αισθήσεων Με εικόνες

Διαβάστε περισσότερα

Ο Καταστατικός Χάρτης της Γης

Ο Καταστατικός Χάρτης της Γης Ο Καταστατικός Χάρτης της Γης Προσαρµογή για παιδιά Εισαγωγή Η γη είναι το σπίτι µας - Ζούµε σε µια πολύ σηµαντική εποχή και πρέπει να προστατεύσουµε τη Γη. - Όλοι οι λαοί του κοσµού φτιάχνουν µια µεγάλη

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία Δρ Εύης Σαχίνη, Διευθύντριας Εθνικού Κέντρου Τεκμηρίωσης στη Δημόσια Παρουσίαση Ψηφιακού Αποθετηρίου Ιδρύματος Κ. Σημίτη, ΕΙΕ, 6 Μαΐου 2015

Ομιλία Δρ Εύης Σαχίνη, Διευθύντριας Εθνικού Κέντρου Τεκμηρίωσης στη Δημόσια Παρουσίαση Ψηφιακού Αποθετηρίου Ιδρύματος Κ. Σημίτη, ΕΙΕ, 6 Μαΐου 2015 H συνεργασία Ομιλία Δρ Εύης Σαχίνη, Διευθύντριας Εθνικού Κέντρου Τεκμηρίωσης στη Δημόσια Παρουσίαση Ψηφιακού Αποθετηρίου Ιδρύματος Κ. Σημίτη, ΕΙΕ, 6 Μαΐου 2015 Αποτελεί ιδιαίτερη χαρά και τιμή για εμένα,

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α Τ Ω Ν Κ Ε Ν Τ Ρ Ο Ε Λ Λ Η Ν Ι

Διαβάστε περισσότερα

Τηλ./Fax: 210.62.19.712, Τηλ: 210.6218.894 www.apolito.gr e-mail:info@apolito.gr Λεωφόρος Μαραθώνος &Χρυσοστόµου Σµύρνης 3,

Τηλ./Fax: 210.62.19.712, Τηλ: 210.6218.894 www.apolito.gr e-mail:info@apolito.gr Λεωφόρος Μαραθώνος &Χρυσοστόµου Σµύρνης 3, «...Πλαστήκαµε για να µην είµαστε µονάχοι. Για τούτο η καρδιά µας ασταµάτητα διψά για τους άλλους. Χωρίς το διάλογο των υπάρξεων µας η ζωή φαίνεται αδειανή, ερηµωµένη, αδικαιολόγητη. Ζούµε και πλησιάζουµε

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 2: ΗΘΙΚΟΣ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΗΘΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 2: ΗΘΙΚΟΣ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΗΘΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ Ενότητα 2: ΗΘΙΚΟΣ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΗΘΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons.

Διαβάστε περισσότερα

ΒΟΥΛΗ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΜΠΕΡΝΙ ΑΚΗ ΑΛΝΤΟΥΣ Βουλευτής Επικρατείας ΝΕΑ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

ΒΟΥΛΗ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΜΠΕΡΝΙ ΑΚΗ ΑΛΝΤΟΥΣ Βουλευτής Επικρατείας ΝΕΑ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ 18.6.07 Χαιρετισµός της Προέδρου της ιακοµµατικής Επιτροπής της Βουλής για Θέµατα Αναπηρίας Ελ. Μπερνιδάκη Άλντους Βουλευτού Επικρατείας Ν..- ιεθνές Συνέδριο «Άτοµα µε Αναπηρία και Μ.Μ.Ε.»

Διαβάστε περισσότερα

Δημιουργώντας μια Συστηματική Θεολογία

Δημιουργώντας μια Συστηματική Θεολογία Ερωτήσεις Επανάληψης 1 Οι Θεολογικές Δηλώσεις στην Συστηματική Θεολογία Διάλεξη Τρίτη από την σειρά Δημιουργώντας μια Συστηματική Θεολογία Οδηγός Μελέτης Περιεχόμενα Περίγραμμα Ένα περίγραμμα του μαθήματος,

Διαβάστε περισσότερα

Κοινότητα και κοινωνία

Κοινότητα και κοινωνία Επιθεώρηση Κοινωνικών Ερευνών, 53/1984 Κοινότητα και κοινωνία Στάθης Π. Σορώκος* Η διάκριση ανάμεσα στην κοινότητα και την κοινωνία αποτελεί βασικό πρόβλημα, θεωρητικό και πρακτικό, της κοινωνιολογίας.

Διαβάστε περισσότερα

Τ Ε Χ Ν Η ΟΡΙΣΜΟΣ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΤΕΧΝΗΣ

Τ Ε Χ Ν Η ΟΡΙΣΜΟΣ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΤΕΧΝΗΣ Τ Ε Χ Ν Η ΟΡΙΣΜΟΣ Τέχνη είναι η συνειδητή ενέργεια αλλά και η ιδιαίτερη ικανότητα του ανθρώπου για δημιουργία έργων που προκαλούν αισθητική συγκίνηση και αναπτύσσουν προβληματισμό. Μέσω της τέχνης δεν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ. Α Γενικού Λυκείου και ΕΠΑ.Λ. Καζάκου Γεωργία, ΠΕ09 Οικονομολόγος

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ. Α Γενικού Λυκείου και ΕΠΑ.Λ. Καζάκου Γεωργία, ΠΕ09 Οικονομολόγος 1 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ Α Γενικού Λυκείου και ΕΠΑ.Λ. 2 Η ΚΟΙΝΩΝΙΑ, Η ΠΟΛΙΤΕΙΑ ΚΑΙ Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Κεφάλαιο 1 ο 1.1 ΆΝΘΡΩΠΟΣ: ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΟ ΟΝ 1/6 Ο άνθρωπος είναι από τη φύση του πολιτικό,

Διαβάστε περισσότερα

Αυτή ακριβώς η μεταλλαγή είναι το θέμα του παρόντος βιβλίου. Προκειμένου να την προσδιορίσουμε μέσα σε όλο αυτό το ομιχλώδες τοπίο της

Αυτή ακριβώς η μεταλλαγή είναι το θέμα του παρόντος βιβλίου. Προκειμένου να την προσδιορίσουμε μέσα σε όλο αυτό το ομιχλώδες τοπίο της Εισαγωγή Tο βιβλίο αυτό θα μπορούσε να τιτλοφορείται διαφορετικά. Αν θέλαμε να ακολουθήσουμε το ρεύμα των αλλαγών στο χώρο των διεθνών οργανισμών, ο τίτλος του θα ήταν «Εκπαίδευση για την αειφόρο ανάπτυξη».

Διαβάστε περισσότερα

1. Πρακτικές για κάθε Στάδιο της ιαδικασίας Εθελοντισµού 1.1 Προσέλκυση και Επιλογή Εθελοντών

1. Πρακτικές για κάθε Στάδιο της ιαδικασίας Εθελοντισµού 1.1 Προσέλκυση και Επιλογή Εθελοντών 1. Πρακτικές για κάθε Στάδιο της ιαδικασίας Εθελοντισµού 1.1 Προσέλκυση και Επιλογή Εθελοντών Το στάδιο αυτό ορίζεται ως η συγκέντρωση ενός ικανοποιητικού αριθµού κατάλληλων υποψήφιων εθελοντών για την

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΘΡΑΚΗΣ. Ιδέες από το Αναπτυξιακό Συνέδριο

ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΘΡΑΚΗΣ. Ιδέες από το Αναπτυξιακό Συνέδριο ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΘΡΑΚΗΣ Ιδέες από το Αναπτυξιακό Συνέδριο εκέµβριος 2005 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Από τη διενέργεια του Αναπτυξιακού Συνεδρίου της Περιφέρειας, αλλά και από τις επιµέρους συσκέψεις για

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 1: Εισαγωγή στην έννοια και την ύλη της Εφαρμοσμένης Ηθικής

Ενότητα 1: Εισαγωγή στην έννοια και την ύλη της Εφαρμοσμένης Ηθικής ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΗΘΙΚΗ Ενότητα 1: Εισαγωγή στην έννοια και την ύλη της Εφαρμοσμένης Ηθικής Παρούσης Μιχαήλ Τμήμα Φιλοσοφίας 1 Σκοποί ενότητας 1. Το πεδίο της Εφαρμοσμένης Ηθικής 2. Σχέση της Εφαρμοσμένης Ηθικής

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Κηπουρός Κεμαλικότεροι του Κεμάλ Θράκη 2006,

Χρήστος Κηπουρός Κεμαλικότεροι του Κεμάλ Θράκη 2006, 1 Κεμαλικότεροι του Κεμάλ Copyright 2006 Χρήστος Κηπουρός Μαυρομιχάλη 13 Διδυμότειχο xkipuros@otenet.gr Εικόνα εξώφυλλου: Αναμνηστική φωτογραφία με τον Πατριάρχη Βαρθολομαίο στην Ξάνθη. Στο μέσον ο τότε

Διαβάστε περισσότερα

1. H ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΥΠΑΙΘΡΟΥ Στις περισσότερες Ευρωπαϊκές χώρες η ύπαιθρος κατέχει εξέχουσα θέση στον πολιτισµό της χώρας και στην ψυχή των κατοίκων της,

1. H ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΥΠΑΙΘΡΟΥ Στις περισσότερες Ευρωπαϊκές χώρες η ύπαιθρος κατέχει εξέχουσα θέση στον πολιτισµό της χώρας και στην ψυχή των κατοίκων της, ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΣΤΟ ΝΟΜΟ ΦΛΩΡΙΝΑΣ 14 ΙΟΥΝΙΟΥ 2002 Ο ΑΓΡΟΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ ΩΣ ΜΟΧΛΟΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΥΠΑΙΘΡΟΥ Ολγα Ιακωβίδου Αν. Καθηγήτρια, Τµήµα Γεωπονίας, ΑΠΘ. 1. H ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΥΠΑΙΘΡΟΥ Στις περισσότερες

Διαβάστε περισσότερα

Γ Λυκείου Αρχαία θεωρητικής κατεύθυνσης. Αριστοτέλης

Γ Λυκείου Αρχαία θεωρητικής κατεύθυνσης. Αριστοτέλης 1 ηµ. Τζωρτζόπουλος ρ. Φιλοσοφίας Σχολικός Σύµβουλος ΠΕ02 Γ Λυκείου Αρχαία θεωρητικής κατεύθυνσης Αριστοτέλης Ενότητα 15η 1. Μετάφραση Γι αυτόν που ασχολείται µε το σύστηµα διακυβέρνησης, πιο ειδικά µε

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση. ρ Χριστίνα Θεοχάρη

Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση. ρ Χριστίνα Θεοχάρη Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση Συνάντηση Εργασίας ρ Χριστίνα Θεοχάρη Περιβαλλοντολόγος Μηχανικός Γραµµατέας Οικολογίας και Περιβάλλοντος ΓΣΕΕ 7 Ιουνίου 2006 1 1. Η Κοινωνική εταιρική ευθύνη

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙΤΛΟΣ: ΚΥΡΩΣΗ ΤΗΣ ΣΥΜΒΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΗΣ ΠΟΛΥΜΟΡΦΙΑΣ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ ΕΚΦΡΑΣΕΩΝ

ΤΙΤΛΟΣ: ΚΥΡΩΣΗ ΤΗΣ ΣΥΜΒΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΗΣ ΠΟΛΥΜΟΡΦΙΑΣ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ ΕΚΦΡΑΣΕΩΝ NOMOΣ: 3520/2006 ΦΕΚ: Α 274/22.12.2006 ΤΙΤΛΟΣ: ΚΥΡΩΣΗ ΤΗΣ ΣΥΜΒΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΗΣ ΠΟΛΥΜΟΡΦΙΑΣ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ ΕΚΦΡΑΣΕΩΝ ***ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΗ: Σύμφωνα με την Ανακοίνωση Υπ.Εξωτ. Φ.0544/Μ.5848/ΑΣ.46/2007

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΙΣ ΧΑΜΕΝΕΣ ΜΑΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΕΣ!!

ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΙΣ ΧΑΜΕΝΕΣ ΜΑΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΕΣ!! ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΙΣ ΧΑΜΕΝΕΣ ΜΑΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΕΣ!! Μάτα Χαροκόπου Ανδρέας Καλλιβωκάς ΤΟ ΟΛΟΝ ΕΙΝΑΙ ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΟ ΑΠΟ ΤΟ ΑΘΡΟΙΣΜΑ ΤΩΝ ΜΕΡΩΝ ΤΟΥ Οι συνεργασίες αποτελούν την πεμπτουσία της ανάπτυξης, του διαχρονικού

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Ι

ΔΗΜΟΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Ι ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΔΗΜΟΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Ι Ενότητα 1: Εισαγωγή στη Δημόσια Οικονομική Κουτεντάκης Φραγκίσκος - Γαληνού Αργυρώ Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ Νικόλαος Χ. Μπέκας Greek classroom of Masterστην "Κοινωνική Παιδαγωγική και μάχη ενάντια στη νεανική

Διαβάστε περισσότερα

ιαπολιτισµική κοινωνική ψυχολογία Στόχος µαθήµατος: η κατάδειξη του ρόλου που παίζει ο πολιτισµός στις κοινονικο-ψυχολογικές διαδικασίες.

ιαπολιτισµική κοινωνική ψυχολογία Στόχος µαθήµατος: η κατάδειξη του ρόλου που παίζει ο πολιτισµός στις κοινονικο-ψυχολογικές διαδικασίες. ιαπολιτισµική κοινωνική ψυχολογία Στόχος µαθήµατος: η κατάδειξη του ρόλου που παίζει ο πολιτισµός στις κοινονικο-ψυχολογικές διαδικασίες. Αξιολόγηση µαθήµατος: γραπτές εξετάσεις. ιαπολιτισµική κοινωνική

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Κατάλογος διευκρινιστικού υλικού..................................... 18 Πρόλογος....................................................... 27 Ευχαριστίες......................................................

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΕΡΓΟΥ. «Δίκτυο συνεργασίας μεταξύ κρατών μελών για θέματα διαθρησκευτικού διαλόγου και άσκησης θρησκευτικών πρακτικών»

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΕΡΓΟΥ. «Δίκτυο συνεργασίας μεταξύ κρατών μελών για θέματα διαθρησκευτικού διαλόγου και άσκησης θρησκευτικών πρακτικών» Δημοσιοποίηση της Δράσης Έργο ΕΤΕ 4.1/13 «Δίκτυο συνεργασίας μεταξύ κρατών μελών για θέματα διαθρησκευτικού διαλόγου και άσκησης θρησκευτικών πρακτικών» ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΕΡΓΟΥ «Δίκτυο συνεργασίας μεταξύ κρατών

Διαβάστε περισσότερα

Edward de Bono s. Six Thinking Hats. Εργαλείο Αξιολόγησης Ποιότητας & Αποτελεσµατικότητας (λήψης αποφάσεων και επίλυσης προβληµάτων)

Edward de Bono s. Six Thinking Hats. Εργαλείο Αξιολόγησης Ποιότητας & Αποτελεσµατικότητας (λήψης αποφάσεων και επίλυσης προβληµάτων) Edward de Bono s Six Thinking Hats Εργαλείο Αξιολόγησης Ποιότητας & Αποτελεσµατικότητας (λήψης αποφάσεων και επίλυσης προβληµάτων) ρ. Αικατερίνη Πουστουρλή, για το ΛΑΪΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΕΡΡΩΝ 19-01- Dr.

Διαβάστε περισσότερα

ProMosaik ev - μια Νέα Ένωση

ProMosaik ev - μια Νέα Ένωση ProMosaik ev - μια Νέα Ένωση Η ProMosaik ev είναι μια νεοϊδρυθείσα ένωση (2014) στο Λεβερκούζεν αφιερωμένη στην καθολική συμμετοχή του διαπολιτισμικού και διαθρησκειακού διαλόγου για την προώθηση των ανθρωπίνων

Διαβάστε περισσότερα

«Τα Βήματα του Εστερναχ»

«Τα Βήματα του Εστερναχ» «Τα Βήματα του Εστερναχ» Τοποθέτηση του ΔΗΜ.ΓΚΟΥΝΤΟΠΟΥΛΟΥ στη παρουσίαση του βιβλίου ΑΛΕΚΟΥ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΕΙΟ-Λάρισα 16/1/2009 Κυρίες και κύριοι. Σε κάθε βιβλίο, μελέτη,διήγημα η ποίημα ο συγγραφέας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2012 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2012 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2012 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Α. Στο κείµενο αυτό η συγγραφέας πραγµατεύεται την αρχαία ελληνική τέχνη και την προσφορά της στον άνθρωπο. Αρχικά επισηµαίνει την ιδιαιτερότητά

Διαβάστε περισσότερα

Ο Φιλελευθερισμός του Καρλ Πόππερ. Όμιλος Ανοιχτή Κοινωνία & Ινστιτούτο Διπλωματίας και Διεθνών Εξελίξεων 23 Οκτωβρίου 2014

Ο Φιλελευθερισμός του Καρλ Πόππερ. Όμιλος Ανοιχτή Κοινωνία & Ινστιτούτο Διπλωματίας και Διεθνών Εξελίξεων 23 Οκτωβρίου 2014 Ο Φιλελευθερισμός του Καρλ Πόππερ Όμιλος Ανοιχτή Κοινωνία & Ινστιτούτο Διπλωματίας και Διεθνών Εξελίξεων 23 Οκτωβρίου 2014 Τι ήταν ο Πόππερ Φιλελεύθερος; Σοσιαλδημοκράτης; Συντηρητικός; Ήταν ο Πόππερ φιλελεύθερος;

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική Γλωσσικών Μαθημάτων (ΚΠΒ307)

Διδακτική Γλωσσικών Μαθημάτων (ΚΠΒ307) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ Διδακτική Γλωσσικών Μαθημάτων (ΚΠΒ307) Ενότητα #4: Λειτουργικός και Κριτικός Γραμματισμός Διδάσκων: Κατσαρού Ελένη ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΕΤΕΙΑΚΟΣ ΛΟΓΟΣ ΓΙΑ ΤΑ 100 ΕΤΗ ΑΠΟ ΤΗΝ ΙΔΡΥΣΗ ΤΗΣ ΟΔΟΝΤΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ Ε.Κ.Π.Α.

ΕΠΕΤΕΙΑΚΟΣ ΛΟΓΟΣ ΓΙΑ ΤΑ 100 ΕΤΗ ΑΠΟ ΤΗΝ ΙΔΡΥΣΗ ΤΗΣ ΟΔΟΝΤΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ Ε.Κ.Π.Α. ΕΠΕΤΕΙΑΚΟΣ ΛΟΓΟΣ ΓΙΑ ΤΑ 100 ΕΤΗ ΑΠΟ ΤΗΝ ΙΔΡΥΣΗ ΤΗΣ ΟΔΟΝΤΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ Ε.Κ.Π.Α. Αικατερίνη Καραγιάννη Σήμερα βρισκόμαστε εδώ για να γιορτάσουμε την επέτειο των 100 χρόνων από την ίδρυση της Οδοντιατρικής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΑΘΗΤΩΝ. ΤΟΥ 46 ου ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ Β ΤΑΞΗΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΑΡΧΕΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΘΕΜΑ: «ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ ΓΝΩΣΗ»

ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΑΘΗΤΩΝ. ΤΟΥ 46 ου ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ Β ΤΑΞΗΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΑΡΧΕΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΘΕΜΑ: «ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ ΓΝΩΣΗ» ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΑΘΗΤΩΝ Β ΤΑΞΗΣ ΤΟΥ 46 ου ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΑΡΧΕΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΘΕΜΑ: «ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ ΓΝΩΣΗ» Αριστοτέλης (384-322 π.χ.) Ο Αριστοτέλης γεννήθηκε το 384 π.χ. Ήταν γιος ενός θεραπευτή.

Διαβάστε περισσότερα

Ενσωµάτωση κοινωνικο-ηθικών στόχων στο µάθηµα της Φυσικής Αγωγής Εισηγήτρια: ΜουρατίδουΚατερίνα Αναπληρώτρια Καθηγήτρια ΤΕΦΑΑ Σερρών katemou@phed-sr.auth.gr Σύγχρονα φαινόµενα στις αυλές των σχολείων Επιθετικότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΤΑΞΗ

ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΤΑΞΗ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Σ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 3 ΙΟΥΛΙΟΥ 2002 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΤΕΣΣΕΡΙΣ (4) ΚΕΙΜΕΝΟ Η πρώτη λέξη του

Διαβάστε περισσότερα

Περί της Ταξινόμησης των Ειδών

Περί της Ταξινόμησης των Ειδών Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Σχολή Θετικών Επιστημών Τμήμα Φυσικής 541 24 Θεσσαλονίκη Καθηγητής Γεώργιος Θεοδώρου Tel.: +30 2310998051, Ιστοσελίδα: http://users.auth.gr/theodoru Περί της Ταξινόμησης

Διαβάστε περισσότερα

Σ Υ Ν Ε Σ Μ Ο Σ Ε Λ Λ Η Ν Ι Κ Ω Ν Β Ι Ο Μ Η Χ Α Ν Ι Ω Ν. Χαιρετισµός. κ. Οδυσσέα Κυριακόπουλου. Προέδρου του ΣΕΒ. στην Ηµερίδα που διοργανώνει

Σ Υ Ν Ε Σ Μ Ο Σ Ε Λ Λ Η Ν Ι Κ Ω Ν Β Ι Ο Μ Η Χ Α Ν Ι Ω Ν. Χαιρετισµός. κ. Οδυσσέα Κυριακόπουλου. Προέδρου του ΣΕΒ. στην Ηµερίδα που διοργανώνει Σ Υ Ν Ε Σ Μ Ο Σ Ε Λ Λ Η Ν Ι Κ Ω Ν Β Ι Ο Μ Η Χ Α Ν Ι Ω Ν Χαιρετισµός κ. Οδυσσέα Κυριακόπουλου Προέδρου του ΣΕΒ στην Ηµερίδα που διοργανώνει το Παιδαγωγικό Ινστιτούτο µε θέµα: «Οικονοµία Επιχειρηµατικότητα

Διαβάστε περισσότερα

Ηγεσία. Ενότητα 8: Ηγεσία στις ομάδες. Δρ. Καταραχιά Ανδρονίκη Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής

Ηγεσία. Ενότητα 8: Ηγεσία στις ομάδες. Δρ. Καταραχιά Ανδρονίκη Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Ηγεσία Ενότητα 8: Ηγεσία στις ομάδες Δρ. Καταραχιά Ανδρονίκη Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

20 Νοεμβρίου Κυρίες και κύριοι, Καλησπέρα σας.

20 Νοεμβρίου Κυρίες και κύριοι, Καλησπέρα σας. Ομιλία Αλεξάνδρας Πάλλη στην Ημερίδα της ΕΣΕΕ με θέμα: «Στηρίζουμε τη γυναικεία επιχειρηματικότητα, προωθούμε τη συμμετοχή των γυναικών στα κέντρα λήψης αποφάσεων» 20 Νοεμβρίου 2013 Καλησπέρα σας. Θα ήθελα

Διαβάστε περισσότερα

Κωνσταντίνος Π. Χρήστου

Κωνσταντίνος Π. Χρήστου 1 Κριτήρια: Διδακτική διαδικασία Μαθητοκεντρικά Δασκαλοκεντρικά Αλληλεπίδρασης διδάσκοντα διδασκόµενου Είδος δεξιοτήτων που θέλουν να αναπτύξουν Επεξεργασίας Πληροφοριών Οργάνωση-ανάλυση πληροφοριών, λύση

Διαβάστε περισσότερα

Η έννοια της κοινωνικής αλλαγής στη θεωρία του Tajfel. Ο Tajfel θεωρούσε ότι η κοινωνική ταυτότητα είναι αιτιακός παράγοντας κοινωνικής αλλαγής.

Η έννοια της κοινωνικής αλλαγής στη θεωρία του Tajfel. Ο Tajfel θεωρούσε ότι η κοινωνική ταυτότητα είναι αιτιακός παράγοντας κοινωνικής αλλαγής. Η έννοια της κοινωνικής αλλαγής στη θεωρία του Tajfel. Ο Tajfel θεωρούσε ότι η κοινωνική ταυτότητα είναι αιτιακός παράγοντας κοινωνικής αλλαγής. Τρεις κατηγορίες κοινωνικών καταστάσεων είναι για τον Tajfel

Διαβάστε περισσότερα

Αρχές Μάρκετινγκ. Ενότητα 3: Στρατηγικός Σχεδιασμός Μάρκετινγκ. Δρ. Καταραχιά Ανδρονίκη Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής

Αρχές Μάρκετινγκ. Ενότητα 3: Στρατηγικός Σχεδιασμός Μάρκετινγκ. Δρ. Καταραχιά Ανδρονίκη Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Αρχές Μάρκετινγκ Ενότητα 3: Στρατηγικός Σχεδιασμός Μάρκετινγκ Δρ. Καταραχιά Ανδρονίκη Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΤΑΞΗ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΤΑΞΗ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Σ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 23 ΜΑΪΟΥ 2002 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΤΕΣΣΕΡΙΣ (4) ΚΕΙΜΕΝΟ O εικοστός αιώνας δικαίως χαρακτηρίζεται

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΓΕΝΙΚΑ ΟΡΙΣΜΟΣ

ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΓΕΝΙΚΑ ΟΡΙΣΜΟΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΓΕΝΙΚΑ Για τη δημοκρατία έγιναν κινήματα, εξεγέρσεις, επαναστάσεις, εμφύλιοι πόλεμοι. διώχθηκαν, βασανίστηκαν άνθρωποι και τιμήθηκαν τυραννοκτόνοι. Αποτέλεσε όχι μόνο το σκοπό κοινωνικών και

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α )

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) 29 Μαΐου 2014 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) Α1. Ο συγγραφέας του κειμένου αναφέρεται στη σημασία του δημιουργικού σχολείου στη

Διαβάστε περισσότερα

GEORGE BERKELEY ( )

GEORGE BERKELEY ( ) 42 GEORGE BERKELEY (1685-1753) «Ο βασικός σκοπός του Berkeley δεν ήταν να αμφισβητήσει την ύπαρξη των εξωτερικών αντικειμένων, αλλά να υποστηρίξει την άποψη ότι τα πνεύματα ήταν τα μόνα ανεξάρτητα όντα,

Διαβάστε περισσότερα

II29 Θεωρία της Ιστορίας

II29 Θεωρία της Ιστορίας II29 Θεωρία της Ιστορίας Ενότητα 2: Αντώνης Λιάκος Φιλοσοφική Σχολή Τμήμα Ιστορίας - Αρχαιολογίας Ερωτήσεις Μαθήματος 1 Ιστορία μου, αμαρτία μου, λάθος μου μεγάλο Είσαι αρρώστια μου, στενοχώρια μου, και

Διαβάστε περισσότερα

Το Δίκαιο, η Νομική Επιστήμη και η σημασία τους για τις Διεθνείς και Ευρωπαϊκές Σπουδές. Αναλυτικό διάγραμμα του μαθήματος της Δευτέρας 5/10/2015

Το Δίκαιο, η Νομική Επιστήμη και η σημασία τους για τις Διεθνείς και Ευρωπαϊκές Σπουδές. Αναλυτικό διάγραμμα του μαθήματος της Δευτέρας 5/10/2015 ΤΜΗΜΑ ΔΙΕΘΝΩΝ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ Εισαγωγή στο Διεθνές και Ευρωπαϊκό Δίκαιο Α εξάμηνο 2015/2016 Ν. Αθ. Κανελλοπούλου-Μαλούχου Αναπλ. Καθηγ. Συνταγματικού Δικαίου Το Δίκαιο, η Νομική Επιστήμη και η σημασία

Διαβάστε περισσότερα

Πολύ περισσότερα από ένα απλό φροντιστήριο! σ. 1

Πολύ περισσότερα από ένα απλό φροντιστήριο! σ. 1 ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α. Όπως υποστηρίζει ο συγγραφέας, η ανθρωπιά διαθέτει σήμερα «ανταλλακτική αξία», παρότι ως έννοια αναφέρεται στη βοήθεια που κάποιος προσφέρει στο συνάνθρωπο. Παλαιότερα, εύχρηστος

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ο ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ. 4.1 Σύνολο νοµού Αργολίδας. 4.1.1 Γενικές παρατηρήσεις

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ο ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ. 4.1 Σύνολο νοµού Αργολίδας. 4.1.1 Γενικές παρατηρήσεις ΚΕΦΑΛΑΙΟ ο ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ. Σύνολο νοµού Αργολίδας.. Γενικές παρατηρήσεις Γίνεται φανερό από την ανάλυση, που προηγήθηκε, πως η επίδοση των υποψηφίων του νοµού Αργολίδας, αλλά και η κατανοµή της βαθµολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις

Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις Α/ Α Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις Απλή Αν κάνετε αναζήτηση µιας λέξης σε ένα αρχαιοελληνικό σώµα κειµένων, αυτό που θα λάβετε ως αποτέλεσµα θα είναι: Μια καταγραφή όλων των εµφανίσεων της λέξης στο συγκεκριµένο

Διαβάστε περισσότερα

Πολιτιστική και Δημιουργική Βιομηχανία

Πολιτιστική και Δημιουργική Βιομηχανία Πολιτιστική και Δημιουργική Βιομηχανία Πολιτιστικές βιομηχανίες, ως όρος εισάγεται στις αρχές του εικοστού αιώνα, Αρχικά εμφανίστηκε από τους Μαξ Χορκ-χάιμερ και Τίοντορ Αντόρνο (Μax Horkheimer, Theodor

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ο Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ 2.1 Εισαγωγή Η έρευνα διεξήχθη κατά την χρονική περίοδο Φεβρουαρίου έως και Ιουνίου του 2003. Ο συνολικός αριθµός των ευρωπαίων πολιτών που απάντησε

Διαβάστε περισσότερα

Η σχέση Ιστορίας και Φιλοσοφίας των Επιστημών με την Εκπαίδευση στις Φυσικές Επιστήμες Κωνσταντίνα Στεφανίδου, PhD

Η σχέση Ιστορίας και Φιλοσοφίας των Επιστημών με την Εκπαίδευση στις Φυσικές Επιστήμες Κωνσταντίνα Στεφανίδου, PhD Η σχέση Ιστορίας και Φιλοσοφίας των Επιστημών με την Εκπαίδευση στις Φυσικές Επιστήμες Κωνσταντίνα Στεφανίδου, PhD Εργαστήριο Διδακτικής, Επιστημολογίας Φυσικών Επιστημών και Εκπαιδευτικής Τεχνολογίας,

Διαβάστε περισσότερα

Η χρηματοδότηση της έρευνας στην Ευρώπη. Η πολιτική της υπευθυνότητας στην έρευνα.

Η χρηματοδότηση της έρευνας στην Ευρώπη. Η πολιτική της υπευθυνότητας στην έρευνα. Η χρηματοδότηση της έρευνας στην Ευρώπη. Η πολιτική της υπευθυνότητας στην έρευνα. Δρ. Σ. Κολυβά Τμήμα Ανάπτυξης, Ελληνικό Ινστιτούτο Παστέρ Όμιλος Φίλων του Ελληνικού Ινστιτούτου Παστέρ Αθήνα, 20 Απριλίου

Διαβάστε περισσότερα

ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΤΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ. Ενότητα 9: Η σχέση μεταξύ νόμου και ελευθερίας. Παρούσης Μιχαήλ. Τμήμα Φιλοσοφίας

ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΤΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ. Ενότητα 9: Η σχέση μεταξύ νόμου και ελευθερίας. Παρούσης Μιχαήλ. Τμήμα Φιλοσοφίας ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΤΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ Ενότητα 9: Η σχέση μεταξύ νόμου και ελευθερίας Παρούσης Μιχαήλ Τμήμα Φιλοσοφίας 1 Σκοποί ενότητας 1. Διττός χαρακτήρας Συντάγματος 2. Διάκριση θεσμού-κανόνα 3. Η σχέση λόγου - πνεύματος

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΑΘΗΝΑ 1999 Υπεύθυνος Οµάδας Αλέξανδρος Καριώτογλου, ρ. Θεολογίας Οµάδα Σύνταξης

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση Ανθρώπινου Δυναμικού ή Διοίκηση Προσωπικού. Οργανωσιακή Κουλτούρα

Διαχείριση Ανθρώπινου Δυναμικού ή Διοίκηση Προσωπικού. Οργανωσιακή Κουλτούρα Διαχείριση Ανθρώπινου Δυναμικού ή Διοίκηση Προσωπικού Οργανωσιακή Κουλτούρα Οργανωσιακή Κουλτούρα, Εννοιολογικός Προσδιορισμός O Ο όρος Οργανωσιακή Κουλτούρα πρωτοεμφανίστηκε στην αμερικάνικη ακαδημαϊκή

Διαβάστε περισσότερα

AQUA 2010 Εκπαιδευτικά προγράµµατα Αναπτυξιακής Εκπαίδευσης για τις Κλιµατικές Αλλαγές και τη Φτώχεια ήµητρα Ντιρογιάννη Υπεύθυνη Αναπτυξιακής

AQUA 2010 Εκπαιδευτικά προγράµµατα Αναπτυξιακής Εκπαίδευσης για τις Κλιµατικές Αλλαγές και τη Φτώχεια ήµητρα Ντιρογιάννη Υπεύθυνη Αναπτυξιακής AQUA 2010 Εκπαιδευτικά προγράµµατα Αναπτυξιακής Εκπαίδευσης για τις Κλιµατικές Αλλαγές και τη Φτώχεια ήµητρα Ντιρογιάννη Υπεύθυνη Αναπτυξιακής Εκπαίδευσης H ActionAid είναι ένας διεθνής αναπτυξιακός οργανισµός

Διαβάστε περισσότερα

Γιατί ο Ιησούς Χριστός ήταν και είναι «σημείον αντιλεγόμενον» Διδ. Εν. 6

Γιατί ο Ιησούς Χριστός ήταν και είναι «σημείον αντιλεγόμενον» Διδ. Εν. 6 Γιατί ο Ιησούς Χριστός ήταν και είναι «σημείον αντιλεγόμενον» Διδ. Εν. 6 Υπαπαντή του Κυρίου «θα είναι σημείο αντιλεγόμενο, για να φανερωθούν οι πραγματικές διαθέσεις πολλών» (Λουκ. 2, 34-35) Διχογνωμία

Διαβάστε περισσότερα