ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ"

Transcript

1 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΔΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ: ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΖΩΗΣ «Η χρήση των περιρρεουσών Τεχνολογιών Πληροφορικής και Επικοινωνιών (Ambient Assisted Living Technologies ) με στόχο τη βελτίωση της ποιότητας ζωής των ηλικιωμένων ατόμων» ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Πάτρα 2012 Γκιουλέ Χαρίκλεια, Α.Μ Βιολόγος -Ιατρός

2 (ΤΕΕ) Τριμελής Εξεταστική Επιτροπή Επιβλέπων Καθηγητής Διονύσιος-Δημήτριος Κουτσούρης Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Σχολή Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών Τομέας Συστημάτων Μετάδοσης Πληροφορίας και Τεχνολογίας Υλικών Καθηγητής Νικόλαος Παλληκαράκης Πανεπιστήμιο Πατρών Σχολή Επιστημών Υγείας Τμήμα Ιατρικής Τομέας Ιατρικής Φυσικής Επίκουρος Καθηγητής Γιώργος Ματσόπουλος Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Σχολή Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών Τομέας Συστημάτων Μετάδοσης Πληροφορίας και Τεχνολογίας Υλικών

3 Ευχαριστίες Θα ήθελα καταρχήν να ευχαριστήσω τον Καθηγητή κ. Κουτσούρη για την εμπιστοσύνη που μου έδειξε στην ανάθεση της παρούσας ενδιαφέρουσας εργασίας καθώς και τα υπόλοιπα μέλη της Τριμελούς Εξεταστικής Επιτροπής μου: Καθηγητή κ. Παλληκαράκη και Επίκουρο Καθηγητή κ. Ματσόπουλο για τη σημαντική παρουσία τους κατά την Παρουσίασή της Διπλωματικής μου Εργασίας. Επίσης θα ήθελα να ευχαριστήσω τον Δρ. Κωνσταντίνο Γκιόκα μέλος του Εργαστηρίου Βιοϊατρικής Τεχνολογίας του Ε.Μ.Π. για τις πολύτιμες συμβουλές του, και τη σημαντική βοήθειά του. Επιπλέον, ευχαριστώ, όλους τους συμφοιτητές μου, σε προπτυχιακό και μεταπτυχιακό επίπεδο που με την βοήθεια και τη στήριξη τους κατάφερα να ανταπεξέλθω στις απαιτήσεις του Μεταπτυχιακού Προγράμματος ΠΕΖ και παράλληλα της Ιατρικής Σχολής. Θα ήθελα να εκφράσω τις ευχαριστίες μου στον Δρ. Σωτήρη Αμίλλη, για την παρουσία, τη βοήθεια, τον προσωπικό του χρόνο σε κάθε επίπεδο και την διαρκή εμψύχωσή του σε κάθε βήμα και φιλοδοξία μου. Τέλος, οφείλω ένα μεγάλο «ευχαριστώ» στην οικογένειά μου για την αμέριστη στήριξη και κατανόηση στη μεγάλη προσπάθειά μου τα τελευταία χρόνια. Υπήρξαν πάντα η κινητήρια δύναμη της κάθε επιτυχίας μου.

4 ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Μεταπτυχιακή Φοιτήτρια (Π.Ε.Ζ.): Γκιουλέ Χαρίκλεια Α.Μ Ακαδημαϊκό έτος: Επιβλέπων : Καθηγητής κ. Δημήτριος Κουτσούρης (Ε.Μ.Π.) «Η χρήση των περιρρεουσών τεχνολογιών αυτόνομης διαβίωσης (Ambient Assisted Living Technologies) με σκοπό τη βελτίωση της ποιότητας της ζωής των ηλικιωμένων» Η εν λόγω διπλωματική εργασία πραγματεύεται ένα νέο και καινοτόμο θέμα που αφορά την εξέλιξη στο καθεστώς πρόνοιας και υγειονομικής περίθαλψης της τρίτης ηλικίας στο εξωτερικό και κατ επέκταση στην Ελλάδα. Εισαγωγικά, η επόμενη δεκαετία αναμένεται να παρουσιάσει σημαντική αύξηση στον αριθμό των ηλικιωμένων πολιτών με ταυτόχρονη μείωση του αριθμού των εργαζομένων στους τομείς φροντίδας των ηλικιωμένων καθώς, επίσης, και στους τομείς της υγειονομικής περίθαλψης. Η Ευρώπη αντιμετωπίζει ήδη τις προκλήσεις και τις απαιτήσεις που δημιουργεί η κατάσταση αυτή. Ένα από τα μέτρα που μπορεί να χρησιμεύσει για την αντιμετώπιση των ραγδαίων αλλαγών που παρατηρούνται, είναι η ανάπτυξη νέων τεχνολογιών με σκοπό την εξυπηρέτηση των ηλικιωμένων ατόμων στην καθημερινή τους ζωή. Ως Ambient Assisted Living (AAL), λοιπόν, χαρακτηρίζεται το ευρωπαϊκό πρόγραμμα, κύριος στόχος του οποίου είναι η βελτίωση της ποιότητας ζωής των ηλικιωμένων πολιτών μέσω της ανάπτυξης ηλικιο-ευαίσθητων λύσεων ICT (ΤΠΕ) (ΤΠΕ: Τεχνολογίες Πληροφορίας και Επικοινωνιών). Η παρούσα εργασία πραγματεύεται το συγκεκριμένο ευρωπαϊκό πρόγραμμα, αναλύει την τεχνολογία που υιοθετεί και εξελίσσει το κάθε κράτος ξεχωριστά, αλλά και τη διακρατική συνεργασία, καθώς, επίσης, και τις αντίστοιχες ελληνικές προσπάθειες στο εν λόγω πεδίο της τεχνολογίας πρόνοιας. Αναφέρεται λεπτομερώς στη διακρατική συνεργασία κυρίως μεταξύ των ευρωπαϊκών χωρών σε σχέση με την τεχνολογία πρόνοιας (welfare technology), που είναι ήδη σε εξέλιξη, καθώς και σε πολλές νέες εταιρικές σχέσεις που ενδεχομένως θα δημιουργηθούν στο άμεσο μέλλον. Επιπροσθέτως, αναφέρεται στην προσπάθεια του ευρωπαϊκού οργανισμού AGE που εξελίσσεται στο ίδιο πλαίσιο με αφορμή το έτος 2012 ως Ευρωπαϊκό Έτος για την Ενεργό Γήρανση και την Αλληλεγγύη μεταξύ των Γενεών. Γίνεται συζήτηση με αναφορές στο κέρδος και την οικονομική εξέλιξη μέσω αυτού του τομέα σε άλλα ευρωπαϊκά κράτη. Εκτός της ανάγκης για εξέλιξη τεχνολογιών που θα κριθούν επιβοηθητικές στην ποιότητα ζωής της Τρίτης ηλικίας, ο συγκεκριμένος τομέας παρέχει σε άλλες χώρες, όπως για παράδειγμα στη Γερμανία, μία δυνητικά πολύ σημαντική δυνατότητα για την ανάπτυξη του εμπορίου και της βιομηχανίας. Το γεγονός αυτό αποτελεί έναν ακόμη λόγο για περαιτέρω συζήτηση στην εξέλιξη αυτών των τεχνολογιών που δεν μπορεί να παραβλέψει κανείς, ειδικά σε κρίσιμες οικονομικές περιόδους. Επομένως, οι παραπάνω κινήσεις, επιβάλλεται να είναι το αποτέλεσμα της στενής συνεργασίας μεταξύ του Ερευνητικών Κέντρων/Πανεπιστημίων, Υπουργείων, Δήμων και Περιφερειών. Εν κατακλείδι γίνεται μια σύγκριση στην παραγωγή και υλοποίηση των ΤΠΕ σε Γερμανία και Ελλάδα, ενώ παράλληλα παρουσιάζονται νεότερες ιδέες και προτάσεις μέσα από τις πιο σύγχρονες τεχνολογίες που εκθέτονται.

5 THESIS SUMMARY Graduate Student (P.E.Z.): Gkioule Charikleia, R.N.1523 Academic year: Supervisor: Prof. Dimitrios Koutsouris (NTUA) "The use of Ambient Assisted Living technologies (Ambient Assisted Living Technologies) to improve the quality of life for the elderly" This thesis addresses new and innovative questions concerning the development status and health care in old age abroad and hence to Greece. The next decade is expected to show a significant increase in the number of senior citizens while the number of employees in the area of elderly health care is significantly reducing. Europe is already facing the challenges and demands that this situation creates. One of the measures that can be used to address the rapid changes is the development of new technologies able to serve the elderly in their daily lives. As "Ambient Assisted Living (AAL)", stands the European project, whose main objective is to improve the quality of life of senior citizens through the development of age-sensitive solutions ICT (ICT: Information and Communication Technologies). This work discusses this European project, by analyzing the technology adopted and developed by the individual countries, and the transnational cooperation, and refers also to the corresponding Greek efforts in this field of technology assistance. Detailed transnational cooperation is analyzed, particularly among European countries in terms of technology assistance (welfare technology), which is already underway, and also the new partnerships that will be created in the near future. Furthermore, the effort of the European Agency AGE in the same context is addressed, also in terms of the fact that the year 2012 is marked as the European Year for Active Ageing and Solidarity between Generations. There is also discussion with reference to the profit and economic development through this area in other European countries. Besides the need for development of technologies that is already highlighting the quality of seniors life, this sector provides to other countries, like for example Germany, a very significant potential for development of trade and industry. This is another reason for further analysis on the evolution of these technologies, especially during the times of economic crisis. Thus, the above investments should become the result of close cooperation between research centres / universities, Ministries, Municipalities and Regions. In conclusion, a comparison is made in the production and implementation of ICT in Germany and Greece whilst presenting newer ideas and suggestions displaying today s latest technologies.

6 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Περίληψη - Summary 1. Τεχνολογίες Πληροφοριών και Επικοινωνιών (ΤΠΕ) για την ανεξάρτητη διαβίωση των ηλικιωμένων 1 και Έρευνα στον τομέα της Περιβαλλοντικά Υποβοηθούμενης Διαβίωσης (Ambient Assisted Living - AAL) στην Ε.Ε. των Εισαγωγή Η γηράσκουσα κοινωνία στην Ευρώπη Ανάγκες για Ανεξάρτητη Διαβίωση των ηλικιωμένων Υγεία και ευεξία Οικιακή Φροντίδα Μικροδουλειές και προμήθεια αγαθών Ασφάλεια και Προστασία Προσωπικών Δεδομένων - Ηρεμία του Μυαλού Κινητικότητα Πληροφορίες, Μάθηση και Εκπαίδευση Κοινωνική Αλληλεπίδραση Δραστηριότητες- Ενασχολήσεις «Εργάσιμος» Βίος Ομάδες Προϊόντων Συσκευές επικοινωνίας Αντιστάθμιση των διαταραχών Καταναλωτικά ηλεκτρονικά προϊόντα / multimedia Ασφάλεια και προστασία Τηλε-παρακολούθηση - Τηλεϊατρική Κινητικότητα Έξυπνο σπίτι / καθημερινή ομάδα εργασιών Τύποι προϊόντων Πάροχοι Προϊόντων Ιδιαίτερα ενεργοί Προμηθευτές Προϊόντων Αναλογία των τύπων οργάνωσης των ερευνητικών οργανισμών και φορέων, καθώς και ευθύνες των 25 τοπικών και περιφερειακών φορέων χάραξης πολιτικής Συμμετοχές εκτός ΕΕ Συμπεράσματα- Συστάσεις Ερευνητικά Προγράμματα σχετικά με τεχνολογίες AAL Γερμανία Ελλάδα ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΥΓΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ ΔΑΝΙΑ Διαδικαστικές Κινήσεις του Ασθενούς Διαδικαστικές κινήσεις Ομάδας GPs (General Practitioners Γενικοί Ιατροί) Ηλικιωμένοι άνθρωποι ΣΟΥΗΔΙΑ Διαδικαστικές Κινήσεις Ασθενούς Παρηγορητική Φροντίδα και Ηλικιωμένοι ΓΕΡΜΑΝΙΑ Παροχή υπηρεσιών στο σύστημα υγείας Υπηρεσία Δημόσιας Υγείας Οικιακή και εξειδικευμένη εξωτερική Περίθαλψη Νοσοκομειακή και Διατομεακή Περίθαλψη ΓΑΛΛΙΑ Διαδικαστικά μονοπάτια του ασθενούς Πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια εξωτερική φροντίδα Ο συντονισμός των υπηρεσιών φροντίδας και η μεταρρύθμιση προς τις δομές «gate-keeping» Υγεία και κοινωνικές υπηρεσίες φροντίδας για ηλικιωμένους με εύθραυστη υγεία και άτομα με 39 ειδικές ανάγκες 2.6. ΕΛΛΑΔΑ Επισκόπηση του συστήματος υγείας Διαδικαστικές Κινήσεις Ασθενών Πρωτοβάθμια/ εξωτερική φροντίδα Ενδονοσοκομειακή περίθαλψη 41

7 Η επιλογή του ασθενούς Ο ρόλος του ιδιωτικού τομέα Εθνικός Οργανισμός Παροχής Υπηρεσιών Υγείας (Ε.Ο.Π.Υ.Υ.) Μακροχρόνια φροντίδα ΙΤΑΛΙΑ Διαδικαστικές Κινήσεις Ασθενούς Πρωτοβάθμια Φροντίδα Εξειδικευμένη περιπατητική (εξωτερική) και ενδονοσοκομειακή φροντίδα Η ιδρυματική φροντίδα για τους ηλικιωμένους ΗΝΩΜΕΝΟ ΒΑΣΙΛΕΙΟ Πρωτοβάθμια Φροντίδα Διαδικαστικές κινήσεις του ασθενούς Οργάνωση των Υπηρεσιών Πρωτοβάθμια Φροντίδα Δευτεροβάθμια και Τριτοβάθμια Φροντίδα Φροντίδα για άτομα μεγαλύτερης ηλικίας Μακροχρόνια φροντίδα Ιδρυματική φροντίδα ΕΛΒΕΤΙΑ Σύστημα εξωτερικής φροντίδας υγείας Δευτεροβάθμια περίθαλψη Τριτοβάθμια φροντίδα Κοινωνική Φροντίδα για τους ηλικιωμένους ανθρώπους AAL JP Γενική Ιδέα- Στόχοι Έννοια Ποιο είναι το πλαίσιο; Συμμετοχή στο κοινό πρόγραμμα AAL Ορόσημα για τη λήψη πολιτικών αποφάσεων σχετικά με AAL: Έργα στα πλαίσια του AAL JP ΕΛΛΑΔΑ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΤΠΕ για τη διαχείριση και την πρόληψη των χρόνιων παθήσεων των ηλικιωμένων Στόχοι της πρόσκλησης Ενδεικτικές κατευθυντήριες γραμμές για το AAL για τα χαρακτηριστικά συνεργασίας έργου AGNES - AAL A2E ALLADIN AMICA BEDMOND - AAL CAPMOUSE CARE - AAL DOMEO AAL ecaalyx - AAL Happy Ageing - AAL HELP Home-based Empowered Living for Parkinson s Disease Patients HERA - Home services for specialised elderly Assisted living HOPE Smart HOme for the elderly People IS-ACTIVE Inertial Sensing Systems for Advanced Chronic Condition Monitoring and Risk Prevention HMFM-HearMeFeelMe PAMAP Physical Activity Monitoring for Aging People REMOTE Remote health and social care for independent living of isolated elderly with chronic 102 conditions ROSETTA Guidance and Awareness Services for Independent Living Unobtrusive plug and play kit for chronic condition monitoring based on customized behaviour 106 recognition from wireless localization and remote sensoring EMOTIONAAL RGS- Rehabilitation Gaming System ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ Στόχος της πρόσκλησης Ενδεικτικές κατευθυντήριες γραμμές για τα χαρακτηριστικά του συνεργατικού έργου AAL rD-LIFE 3D virtual environment for social interaction of elderly people [3D] 113

8 5.3. ALIAS The Adaptable Ambient Living Assistant ALICE (Advanced Lifestyle Improvement system & new Communication Experience) AMCOSOP Ambient Communication for Sense of Presence AWARE Ageing Workforce towards an Active Retirement Co-Living Virtual Collaborative Social Living Community for Elderly Connected Vitality Network CVN EasyReach Elder-Spaces- Managing Older People Social Relationships for better Communication, Activation and 127 Interaction ExCITE Experts to Connect GO-MY LIFE HOMEdotOLD home services advancing the social interaction of elderly people HOPES Help and social interaction for elderly οn a multimedia Platform with E-Social best practices Join-In Senior Citizens Overcoming Barriers by JoiningFun Activities FoSIBLE NOSTALGIA BITS OsteoLink (T-Break) PeerAssist A P2P platform supporting virtual communities to assist independent living of senior citizens SeniorChannel an Interactive Digital Television Channel for Promoting Entertainment and Social 146 Interaction amongst Elderly People SENIORENGAGE Virtual network to empower the integration of seniors into an active community in 148 the post retirement years SilverGame A platform for serious gaming to foster the social inclusion of elderly people SoMedAll Social Media for All TAO Community & Collaboration V2me Virtual coach reaches out to me V2me WeCare - AAl WeCare ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ Στόχος της πρόσκλησης AALuis Ambient Assisted Living user interfaces FEARLESS Fear Elimination As Resolution for Loosing Elderly s Substantial Sorrows GoldUI Adaptive Embedded Human Interfaces designed for older people HOST - Smart technologies for self-service to seniors in social Housing Mylife Multimedia technology for independence and participation for people with dementia Πρόγραμμα AAL JP - Εθνικές Επαφές ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ Στόχος ALICE ASSAM ASSISTANT Confident Motion CONFIDENCE e-motion e-stockings EXO-Legs GAMEUP -Game-based Mobility Training and Motivation of Senior Citizens GUIDING LIGHT ICITYFORALL IWALKACTIVE MOBECS MOBILE.OLD MOBMOTIVATOR MYGUARDIAN NAVMEM -SAFEMOVE T-TNET Vergilius CALL-4 Επιπρόσθετα έργα της προκήρυξης χωρίς δημοσιευμένες πληροφορίες 195

9 8. ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ Περιγραφή της πρόσκλησης Shacham3Ihealth Social Networks and Serious Games to Elderly Wellbeing and Seniors Creativity Valorisation SECREV Nutri-Matic Care and housekeeping robot system for elderly Ombudsman for the Elderly Carerspondence Camera-Contact: Social Telepresence Operator (SME) in France Ambient Service Chains to Support Informal Care Networks JoinTVitality - Help me if you care foodies- food is enhancing strong health Speen2 - Realiable solution partner in domotics, automation and communications SALIG Streaming AAL Services Provisioning Individualized & Adaptable ICT-based Home Care Solutions, by 210 Leveraging Flexible System Foundations CURAVIVA Δήμος Vara Αναζήτηση Συνεργασίας A game for Aging Building autonomy and mobility potential upon a social communication and organization interface Project on developing technical solutions for elderly Safe & Sound in Quantitative Health (Squash) An integrated smart support system for elderly at home (MI4BAN - Magnetic Induction for Body Area Networking) Home Care epresence e-communication in care CONNECTED CARE ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ Δίκτυο Οργανώσεων AGE Platform Europe Ιστορικό Διοίκηση του AGE Ειδικές Ομάδες Εμπειρογνωμόνων του AGE Χρηματοοικονομικοί πόροι Η Συμμετοχή στον οργανισμό AGE ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ AGE ΤΠΕ GOLDENWORKERS AALIANCE AALIANCE ATIS4all Προώθηση της κοινωνικής ένταξης μέσω Τεχνολογιών Πληροφορικής και Επικοινωνιών Δύο δίκτυα αποτέλεσμα των κορυφαίων ιδρυμάτων σε υποβοηθητικές λύσεις και για την 228 ηλεκτρονική προσβασιμότητα FUTURAGE -Ένας οδικός χάρτη για τη Γήρανση Έρευνας OASIS - Ανοικτή αρχιτεκτονική για την Ολοκλήρωση και την Τυποποίηση των Προσβάσιμων 229 Υπηρεσιών VERITAS Virtual and augmented Environments and Realistic user Interactions To achieve 231 embedded Accessibility design eaccess ΜΕΤΑΦΟΡΕΣ MEDIATE ΥΓΕΙΑ Dreaming Home Sweet Home Ευρωπαϊκό Έτος για την Ενεργό Γήρανση και την Αλληλεγγύη μεταξύ των Γενεών (2012) ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ - ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΕΠΕ και Έρευνα Παραδείγματα Συγκριτική Μελέτη προϊόντων που βασίζονται στις ΤΠΕ: Γερμανία και Ελλάδα REHACARE Düsseldorf ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 249

10 Ανάπηςξη ΤΠΔ για ηην ανεξάπηηηη διαβίωζη ηων ηλικιωμένων ζηην Δ.Δ. 1. Τεσνολογίερ Πληποθοπιών και Δπικοινωνιών (ΤΠΔ) για ηην ανεξάπηηηη διαβίωζη ηων ηλικιωμένων και Έπεςνα ζηον ηομέα ηηρ Πεπιβαλλονηικά Υποβοηθούμενηρ Γιαβίωζηρ (Ambient Assisted Living -AAL) ζηην Δ.Δ. ηων 27 Gassner and Conrad Διζαγωγή Ενχκε ελ κέζσ κηαο άλεπ πξνεγνπκέλνπ κεηάβαζεο ηνπ βηνκεραλνπνηεκέλνπ θφζκνπ: ε ηαρεία γήξαλζε ησλ θαηνίθσλ, πνπ ζπλνδεχεηαη απφ κείσζε ηνπ αξηζκνχ ησλ λέσλ αλζξψπσλ. ηνηρεία ηεο Πξάζηλεο Βίβινπ γηα ηηο δεκνγξαθηθέο αιιαγέο πνπ δξνκνιφγεζε ε Δπξσπατθή Δπηηξνπή δείρλνπλ φηη κέρξη ην 2030 ζα ππάξρεη έιιεηςε πεξίπνπ 20,8 εθαηνκκπξίσλ αλζξψπσλ ζε ειηθία εξγαζίαο ζηελ ΔΔ. Σν 2030, πεξίπνπ δχν ελεξγά άηνκα (15 έσο 65) ζα πξέπεη λα αλαιάβνπλ ηε θξνληίδα ελφο αλελεξγνχ αηφκνπ (65 +) θαη ε Δπξψπε ζα έρεη 18 εθαηνκκχξηα παηδηά θαη λένπο ιηγφηεξνπο φ, ηη ζήκεξα. Απηή ε δεκνγξαθηθή αιιαγή έρεη ήδε, θαη αθφκα πεξηζζφηεξν ζα έρεη, έλα ηεξάζηην νηθνλνκηθφ θαη θνηλσληθφ αληίθηππν ζε δηάθνξνπο ηνκείο. Ζ Δπξψπε ζήκεξα εμαθνινπζεί λα είλαη θαιά πξνεηνηκαζκέλε γηα λα αληηκεησπίζεη απηή ηε δεκνγξαθηθή αιιαγή θαη ηηο επηπηψζεηο πνπ ζα έρεη ζηηο θνηλσληθέο, πνιηηηθέο θαη νηθνλνκηθέο δνκέο. Ζ αλαινγία ησλ ειηθησκέλσλ απμάλεηαη. Δθηφο απφ ηελ αγνξά εξγαζίαο, ηα ζπληαμηνδνηηθά ζπζηήκαηα θαη ηα ζπζηήκαηα θνηλσληθήο θξνληίδαο γεληθφηεξα, ζα πξέπεη λα εμεηάζνπκε ηα ζπζηήκαηα πγεηνλνκηθήο πεξίζαιςεο πνπ ζα επεξεαζηνχλ ζε κεγάιν βαζκφ, θαζψο ε γήξαλζε ηνπ πιεζπζκνχ ζα νδεγήζεη ζε πςειφηεξε αλαινγία ησλ αηφκσλ κε αλαπεξία, ή ρξφληεο παζήζεηο. ηελ πεξίπησζε ησλ ειηθησκέλσλ αηφκσλ εηδηθφηεξα, ε αχμεζε ησλ πνιχ-λνζνινγηθψλ πξνηχπσλ είλαη ηδηαηηέξσο γλσζηή. ηελ πιεηνςεθία ησλ πεξηπηψζεσλ, απηφ πεξηιακβάλεη κηα εθηεηακέλε πξνζπάζεηα θξνληίδαο γηα ηελ πγεία: πξψηα απφ φια ζε ζρέζε κε ην θφζηνο, πνπ πξνθαιείηαη, γηα παξάδεηγκα, απφ ην γεγνλφο φηη απμάλνληαη ηα επίπεδα ηεο θξνληίδαο πνπ απαηηνχληαη θαη είλαη αλαγθαίεο πεξηζζφηεξεο ηαηξηθέο ππεξεζίεο, ζπζθεπέο θαη θαξκαθεπηηθά πξντφληα. Έηζη, ηα ζπζηήκαηα πγεηνλνκηθήο πεξίζαιςεο θαη θνηλσληθήο θξνληίδαο ζε γεληθέο γξακκέο - νη νπνίεο ζπλήζσο νξγαλψλνληαη ζε εζληθφ επίπεδν θαη ραξαθηεξίδεηαη απφ εζληθέο δηαθνξέο ζην ζεζκηθφ ζρεδηαζκφ ηνπο - ζα πξέπεη λα αληηκεησπίζνπλ απηή ηελ αχμεζε ησλ δαπαλψλ. Αληηκεησπίδνληαο ηηο πξνθιήζεηο θαη ηηο δπλαηφηεηεο ηεο γήξαλζεο ησλ θνηλσληψλ ζηελ Δπξψπε, παξνπζηάδνληαη επίζεο θαη επθαηξίεο: ηερλνινγηθέο θαη θνηλσληθννηθνλνκηθέο θαηλνηνκίεο κπνξεί λα βειηηψζνπλ ηελ πνηφηεηα δσήο ησλ ειηθησκέλσλ θαη αηφκσλ κε αλαπεξίεο, λα πξνσζήζνπλ ηελ άκβιπλζε ησλ νηθνλνκηθψλ πξνβιεκάησλ ηεο γήξαλζεο ηνπ πιεζπζκνχ, θαζψο θαη λα δεκηνπξγήζνπλ λέεο νηθνλνκηθέο θαη επηρεηξεκαηηθέο επθαηξίεο ζηελ Δπξψπε. Οη λέεο ηερλνινγίεο ηεο πιεξνθνξίαο θαη επηθνηλσλίαο γηα ηνπο ειηθησκέλνπο ζα δηαδξακαηίζνπλ ζεκαληηθφ ξφιν ζηελ επίιπζε νξηζκέλσλ πξνβιεκάησλ ζην κέιινλ. Ζ Δπξψπε ζα πξέπεη λα πξνγξακκαηίζεη ην πψο ε ηερλνινγία κπνξεί λα αληαπνθξηζεί ζηηο αλάγθεο κηαο θνηλσλίαο πνπ γεξλάεη. Ήδε ζήκεξα έρνπλ αλαπηπρζεί ειεθηξνληθά ζπζηήκαηα, πξνθεηκέλνπ λα παξαθνινπζνχλ θαη λα ππνζηεξίδνπλ κηα ζεηξά απφ θαζεκεξηλέο δνπιεηέο ζην ζπίηη θαη ζηνλ πεξηβάιινληα ρψξν. Γηαθνξεηηθέο δξαζηεξηφηεηεο ζηνπο ηνκείο εθαξκνγήο γηα ηελ ηερληθή ππνζηήξημε, φπσο ε θαη 'νίθνλ λνζειεία, ε αζθάιεηα, ε πξνζηαζία ηεο ηδησηηθήο δσήο, ε πγεία, ε επεμία, ε θηλεηηθφηεηα, ε θνηλσληθή αιιειεπίδξαζε, ε ελεκέξσζε, ε δηα βίνπ κάζεζε θαη πεξηζζφηεξα, είλαη επί ηνπ παξφληνο ππφ ζπδήηεζε. ηνλ ηνκέα ηεο πγεηνλνκηθήο πεξίζαιςεο πνιινί δηαθνξεηηθνί ηξφπνη ηερλνινγηθήο ππνζηήξημεο απνηεινχλ, πιένλ, πξαγκαηηθφηεηα θαη ελ κέξεη είλαη ήδε ππφ αλάπηπμε, ή αθφκα θαη ζε ρξήζε, π.ρ. γηα ηελ ηήξεζε ησλ πξνηχπσλ δξαζηεξηφηεηαο, ηε δηαηξνθή, ηνλ χπλν ή ηειε-ηαηξηθή ππνζηήξημε. Ζ εθαξκνγή ησλ ΣΠΔ, ζε ζπλδπαζκφ κε έμππλεο ζπζθεπέο θαη ππεξεζίεο, ζα επηηξέςεη ζην ελ ιφγσ πξφζσπν, γηα παξάδεηγκα, λα 1

11 Ανάπηςξη ΤΠΔ για ηην ανεξάπηηηη διαβίωζη ηων ηλικιωμένων ζηην Δ.Δ. δηακέλεη ζην πεξηβάιινλ ηνπ ζπηηηνχ ηνπ θαηά ηε δηάξθεηα ηεο ηαηξηθήο ηνπ πεξίζαιςεο. Απηή ε αηνκηθή πξνηίκεζε είλαη κηα επξέσο απνδεθηή πξνζέγγηζε ζηελ Δπξψπε γηα ηελ ελίζρπζε ησλ ειηθησκέλσλ λα παξακείλνπλ απηάξθε ζηα ζπίηηα ηνπο φζν ην δπλαηφλ πεξηζζφηεξν. Καηά ζπλέπεηα, πξνζθέξεη επηινγέο γηα ηε κείσζε ηνπ θφζηνπο παξάιιεια κε βειηησκέλε πνηφηεηα θξνληίδαο ζε νξηζκέλεο πεξηπηψζεηο. Όηαλ πξφθεηηαη γηα ην ζρεδηαζκφ θαη ηελ αλάπηπμε ησλ λέσλ ζπζθεπψλ θαη ππεξεζηψλ γηα ηελ αλεμάξηεηε δηαβίσζε, νη εηδηθέο απαηηήζεηο ησλ ρξεζηψλ, πξέπεη επίζεο λα ιεθζνχλ ππφςε. Θα πξέπεη έηζη λα εμαζθαιίδεηαη θαη λα εγγπάηαη ε πξνζβαζηκφηεηα θαη ε ρξεζηηθφηεηα απφ ειηθησκέλνπο, απφ άηνκα κε δηάθνξεο αλαπεξίεο, θαζψο θαη άιινπο ρξήζηεο. Δηδηθά νη ειηθησκέλνη έρνπλ ηδηαίηεξεο ρξεζηηθέο αλάγθεο, π.ρ. ιφγσ ηεο πεξηνξηζκέλεο ηθαλφηεηαο ηνπο γηα λα αθνχζνπλ, λα δνπλ ή λα ρεηξηζηνχλ εμνπιηζκνχο ΣΠΔ Χζηφζν, ζα πξέπεη λα ιεθζεί ππφςε ην γεγνλφο φηη νη ειηθησκέλνη δελ απνηεινχλ νκνηνγελή νκάδα. Γηαθέξνπλ αλάινγα κε ηελ ειηθία, ην θχιν, ην βαζκφ ηεο αλαπεξίαο, ην βίν, ην εηζφδεκα, ηελ εθπαίδεπζε, ηε ζξεζθεία, ηνλ πνιηηηζκφ, θιπ. Δπηπιένλ, ε επαηζζεηνπνίεζε ηνπ ρξήζηε, ηηο πξαθηηθέο εκπεηξίεο θαη ηηο πξνζδνθίεο ζρεηηθά κε ηελ ηερλνινγία πξέπεη λα ιεθζνχλ ηδηαηηέξσο ππφςε. Απηφο είλαη ν ιφγνο γηαηί νη ηππνπνηεκέλεο ηερλνινγηθέο ιχζεηο δελ είλαη επαξθείο. Θα κπνξνχζαλ, σζηφζν λα είλαη εμαηνκηθεπκέλεο θαη πξνζαξκνζκέλεο ζηηο ηδηαίηεξεο αλάγθεο ησλ ειηθησκέλσλ, θαζψο θαη λα επηηξέπνπλ παξάιιεια ηελ εθαξκνγή λέσλ ξεαιηζηηθψλ επηρεηξεκαηηθψλ κνληέισλ. «Η τρήζη ηφν ΤΠΕ, θα ζσμβάλει ζημανηικά ζηην κοζηολογικά διατειρίζιμη διαηήρηζη ηης ποιόηηηας περίθαλυης και θα επηρεάζει επίζης ηην οικονομία με ηη δημιοσργία νέφν εσκαιριών ζηην αγορά." Απηή ε θξάζε απφ ηε ζπγγξαθή ηεο ζπγθεθξηκέλεο εξγαζίαο ζπλνςίδεη θαη ην θίλεηξφ ηεο, δειαδή ηελ πξνζδνθία γηα ζεκαληηθή κείσζε ηνπ θφζηνπο ηεο θξνληίδαο, ζε αληίζεζε κε ηελ θνηλή επξσπατθή δεκνγξαθηθή ηάζε θαη εθθξάδεη ηελ ειπίδα γηα κηα λέα δπλακηθή αγνξά, πνπ ζα ζρεηίδνληαη κε ηελ εθαξκνγή ησλ ΣΠΔ ζηνλ ηνκέα ηεο πγείαο. ε φηη αθνξά ηηο αηνκηθέο, νηθνλνκηθέο θαη θνηλσληθέο πξνθιήζεηο ιφγσ ησλ δεκνγξαθηθψλ ηάζεσλ, νη ΣΠΔ κπνξνχλ λα ζπκβάινπλ ζεκαληηθά ζε κηα αλεμάξηεηε δηαβίσζε ησλ ειηθησκέλσλ θαη ζπγθεθξηκέλα: - κπνξνχλ λα κεηψζνπλ ηα πςειά έμνδα γηα ππεξεζίεο πγείαο θαη πεξίζαιςεο - έρνπλ ηε δπλαηφηεηα λα παξέρνπλ εμαηνκηθεπκέλεο ιχζεηο θαη, σο εθ ηνχηνπ λα αληαπνθξίλνληαη ζηηο αηνκηθέο αλάγθεο - έρνπλ ηε δπλαηφηεηα λα βειηηψζεη ην βηνηηθφ επίπεδν - αλνίγνπλ λέεο επηρεηξεκαηηθέο επθαηξίεο. Ζ ζεκαζία ηεο ηερληθήο ππνζηήξημεο είλαη ηδηαίηεξα κεγάιε γηα εθείλνπο ηνπο ηνκείο ηεο θαζεκεξηλήο δσήο πνπ δελ κπνξεί λα αλαιεθζνχλ απφ ηελ νηθνγέλεηα ή απφ άιια πξφζσπα. Οη ηξφπνη θαη κέηξα πνπ π.ρ. επηηξέπνπλ ζηνπο ειηθησκέλνπο λα ζπκκεηέρνπλ πιήξσο ζηελ θνηλσλία θαη λα αληηκεησπίδνπλ απζφξκεηα ηηο φπνηεο θαηαζηάζεηο ζηνλ νηθηαθφ ηνπο ρψξν, σο επί ην πιείζηνλ ζπλδένληαη άκεζα κε ηηο ΣΠΔ. Χζηφζν, είλαη αθφκα αλεπαξθή ηα ζπζηήκαηα θαη ε λνκνζεζία πνπ δηέπνπλ ηε ρξήζε ησλ ΣΠΔ ζηηο ππεξεζίεο πξφλνηαο. Δπίζεο πνιιέο δηαθνξνπνηήζεηο κε εζληθά ραξαθηεξηζηηθά παξνπζηάδνληαη φηαλ πξφθεηηαη γηα ηελ ρξεκαηνδφηεζε λέσλ, θαηλνηφκσλ πξντφλησλ θαη ππεξεζηψλ κε απνηέιεζκα ε θαηάζηαζε λα γίλεηαη αθφκε πην πεξίπινθε, εηεξνγελήο, κε δηαθαλήο, θαη ζπρλά ρσξίο ζαθήο θαη θαζηεξσκέλνπο θαλνληζκνχο. Μέρξη ην 2050 πεξίπνπ 135 εθαηνκκχξηα άλζξσπνη ζηελ Δ.Δ. ζα είλαη ειηθίαο άλσ ησλ 65 εηψλ. Παξ 'φια απηά, ε αλάπηπμε θαη παξνρή θαηλνηφκσλ πξντφλησλ θαη ππεξεζηψλ ππνθέξνπλ απφ κηα θαηαθεξκαηηζκέλε θαη εηεξνγελή αγνξά, ηελ έιιεηςε παλεπξσπατθψλ πξνηχπσλ γηα ηα πξντφληα θαη αξθεηά ζπρλά ηελ απνπζία ελφο ζαθνχο εζληθήο πνιηηηθήο θαζεζηψο ζηήξημεο. Σα ηκήκαηα ηεο αγνξάο, έρνπλ πξνγξακκαηηζηεί ζχκθσλα κε ηηο απαηηήζεηο θαη ηηο αλάγθεο ζπγθεθξηκέλσλ πειαηψλ ή κε ζπκθεξνληνινγηθά θξηηήξηα. Γηα απηνχο ηνπο ελδηαθεξφκελνπο, ηα εξεπλεηηθά πξνγξάκκαηα ησλ ΣΠΔ δελ απνηεινχλ 2

12 Ανάπηςξη ΤΠΔ για ηην ανεξάπηηηη διαβίωζη ηων ηλικιωμένων ζηην Δ.Δ. ζεκαληηθή επέλδπζε, κε απνηέιεζκα ηελ αλεπαξθή ρξεκαηνδφηεζε ζπλαθψλ νινθιεξσκέλσλ εξεπλψλ θαη ηελ έιιεηςε ηερλνγλσζίαο ΣΠΔ. Μηα επξχηεξε δε εθαξκνγή αλψηεξε ησλ παλεπξσπατθψλ θνηλψλ δηαηππψζεσλ ζηηο εζληθέο δνκέο θαη πνιηηηθέο δξάζεηο εμαθνινπζεί λα απνπζηάδεη. Οη πξνθιήζεηο πνπ θαζνξίδνπλ ηελ αλάπηπμε, πηνζέηεζε θαη δηάρπζε ησλ λέσλ ηερλνινγηψλ ππφθεηληαη ζε δηαθνξεηηθά εζληθά πξφηππα, θαλνληζκνχο θαη πνιηηηθέο, κηα εηεξνγελή θαηάζηαζε ηεο βηνκεραλίαο, θαζψο θαη ζε έλα ζχλνιν δηαθνξεηηθψλ ζπζηεκάησλ πιεξσκψλ θαη θνηλσληθψλ πξνζεγγίζεσλ. Γηα λα επσθειεζνχλ πιήξσο απφ ηερλνινγίεο πιεξνθνξηψλ θαη επηθνηλσληψλ, ηα θξάηε κέιε ηεο Δ.Δ. ζα πξέπεη λα παξνπζηάζνπλ θαιχηεξε εθκεηάιιεπζε ησλ ζρεδίσλ. Ζ Δπξσπατθή Δπηηξνπή είρε δεκηνπξγήζεη δηάθνξεο δξαζηεξηφηεηεο ζην πιαίζην ηνπ 6νπ Πξνγξάκκαηνο Πιαηζίνπ (ΠΠ), νη νπνίεο έρνπλ πηνζεηεζεί ζην πιαίζην ηνπ 7νπ ΠΠ γηα ηελ έλαξμε ελφο παλεπξσπατθνχ δηαιφγνπ κεηαμχ φισλ ησλ κεξψλ πνπ εξγάδνληαη γηα κηα πξνζβάζηκε θαη ρσξίο απνθιεηζκνχο θνηλσλία ηεο πιεξνθνξίαο. Σα κέηξα απηά απνηέιεζαλ ην πξψην βήκα γηα ηε δεκηνπξγία κηαο βάζεο γλψζεσλ πνπ ζα παξέρεη ηνπο πφξνπο γηα ηηο πνιηηηθέο θαη ηηο βέιηηζηεο πξαθηηθέο φζνλ αθνξά ζηελ ειεθηξνληθή ζπκπεξίιεςε θαη ζηελ ειεθηξνληθή πγεία θαη, επνκέλσο, λα εληζρπζεί ε έξεπλα γηα ηηο αλάγθεο θαη ηα κέζα γηα ειηθησκέλα άηνκα. Σα απνηειέζκαηα θαη ηα ηξέρνληα πξντφληα πνπ δηαηίζεληαη ήδε ζηελ αγνξά, έρνπλ αλαιπζεί γηα απηή ηε κειέηε. Σνλ επηέκβξην ηνπ 2007 μεθίλεζε έλα θνηλφ πξφγξακκα «Ambient Assisted Living» (AAL JP). Σν δηαθξαηηθφ απηφ πξφγξακκα ρξεκαηνδφηεζεο επηθεληξψζεθε ζηελ ππνζηήξημε ηεο πγεηνλνκηθήο πεξίζαιςεο θαη ηεο θαζεκεξηλήο δσήο γηα ηνπο ειηθησκέλνπο ζην ζπίηη, κε ηε ζπκκεηνρή 20 επξσπατθψλ θξαηψλ κειψλ θαη ηηο ηξηψλ ζπλδεφκελσλ ρσξψλ. Μαδί κε απηφ ην θνηλφ πξφγξακκα, έλα δίθηπν εζληθψλ ζεκείσλ επαθήο ζπζηάζεθε κε ηε δπλαηφηεηα λα πξνσζήζεη ην δηεζλή ζπληνληζκφ ησλ πξνζεγγίζεσλ AAL. Λακβάλνληαο ππφςε ην γεγνλφο φηη ην AAL JP κφιηο έρεη μεθηλήζεη, ν αληίθηππνο θαη ε επηηπρία ηνπ δελ κπνξνχλ λα εθηηκεζνχλ αθφκε. Έξεπλεο γηα θάζε κηα επξσπατθή ρψξα απνηεινχζε ηε βάζε απηήο ηεο κειέηεο. Με απηφ ηνλ ηξφπν έρνπλ ιεθζεί ππφςε νη εζληθέο πξνζεγγίζεηο θαη ζηξαηεγηθέο φισλ ησλ θξαηψλ κειψλ ζηνλ ηνκέα ηεο αλεμάξηεηεο δηαβίσζεο γηα ειηθησκέλνπο, φπσο ηα εζληθά πξνγξάκκαηα ρξεκαηνδφηεζεο ηεο έξεπλαο ζηνλ ηνκέα ηεο αλεμάξηεηεο δηαβίσζεο γηα ειηθησκέλνπο, πνπ βαζίδνληαη ζηα πξνγξάκκαηα κε βάζεη ηηο ΣΠΔ κε ζηφρν ηελ ππνζηήξημε ηεο αλεμάξηεηεο δηαβίσζεο γηα ηνπο ειηθησκέλνπο, ηα πξντφληα πνπ δηαηίζεληαη ήδε ζηελ αγνξά, ηνπο θνξείο ζηνλ ηνκέα ηεο αλεμάξηεηεο δηαβίσζεο γηα ειηθησκέλνπο, ζε ηδησηηθφ θαη δεκφζην επίπεδν, θαζψο θαη ζηνλ ηνκέα ηεο έξεπλαο θαη ηεο βηνκεραλίαο. Όια απηά έρνπλ ζπκπιεξσζεί απφ κηα βηβιηνγξαθηθή έξεπλα γηα ηηο δηεζλείο επηζηεκνληθέο δεκνζηεχζεηο ζρεηηθά κε ηα απνηειέζκαηα πνπ βαζίδνληαη ζηα ΣΠΔ πξνγξάκκαηα ή έξγα γηα ηελ ππνζηήξημε ηεο αλεμάξηεηεο δηαβίσζεο γηα ειηθησκέλνπο. Απηή ε έξεπλα πεξηιακβάλεη θπξίσο δηαδηθηπαθή έξεπλα θαη αλάιπζε ησλ πιεξνθνξηψλ ζην πιαίζην ηεο αλεμάξηεηε δηαβίσζε κε δεδνκέλεο ηηο ΣΠΔ ηερλνινγίεο. Όια απηά ηα επξήκαηα έρνπλ ζπιιερζεί ζε κηα βάζε δεδνκέλσλ, ζηελ νπνία βαζίδνληαη φιεο νη αλαιχζεηο πνπ παξνπζηάδνληαη ζε δηαδνρηθά θεθάιαηα. Σα θχξηα ζεκεία απηήο ηεο βάζεο δεδνκέλσλ πεξηιακβάλνπλ ηα επξσπατθά πξντφληα ΣΠΔ, εζληθά θαη δηεζλή εξεπλεηηθά πξνγξάκκαηα, θαζψο θαη κηα επξεία επηζθφπεζε ησλ πεξίπνπ ρηιίσλ νξγαληζκψλ θαη εηαηξεηψλ πνπ αζρνινχληαη κε ηελ έξεπλα θαη ηηο ηερλνινγηθέο εμειίμεηο ζηνλ ηνκέα ησλ ΣΠΔ γηα ηνπο ειηθησκέλνπο. 3

13 Ανάπηςξη ΤΠΔ για ηην ανεξάπηηηη διαβίωζη ηων ηλικιωμένων ζηην Δ.Δ Η γηπάζκοςζα κοινωνία ζηην Δςπώπη Ζ γήξαλζε απνηειεί κηα απφ ηηο κεγαιχηεξεο θνηλσληθέο θαη νηθνλνκηθέο πξνθιήζεηο ηνπ 21νπ αηψλα γηα ηηο επξσπατθέο θνηλσλίεο. ηε ζπλέρεηα, ζηαηηζηηθά ζηνηρεία απφ άιιεο κειέηεο αλαιχνληαη, πξνθεηκέλνπ λα απνδψζνπλ ηε ζνβαξφηεηαο απηνχ ηνπ θνηλσληθννηθνλνκηθφ πξνβιήκαηνο. πλνιηθά, κφλν κία δήισζε κπνξεί λα πξνθχςεη απφ απηφ: Καηά ηηο επφκελεο δεθαεηίεο, ζα είλαη αδχλαην λα ππάξμεη θξνληίδα γηα φια ηα ειηθησκέλα άηνκα ζηελ Δπξψπε, εάλ νη ππάξρνπζεο δηαδηθαζίεο πγεηνλνκηθήο πεξίζαιςεο θαη ην θφζηνο ηνπο παξακείλνπλ ζηα ζεκεξηλά επίπεδα. Απηφ απνδεηθλχεηαη απφ ηελ αλαινγία κεηαμχ εξγαδνκέλσλ θαη ησλ ειηθησκέλσλ, ε νπνία αλακέλεηαη λα είλαη έλαο εξγαδφκελνο γηα θάζε ειηθησκέλν πνιίηε απφ ην έηνο πλεπψο, λέεο ιχζεηο πξέπεη λα βξεζνχλ θαη ζε απηφ ην πιαίζην, νη ΣΠΔ ζα κπνξνχζαλ λα απνηειέζνπλ ηελ απαξρή λέσλ πξνηχπσλ ηερλνινγηψλ θαη γη 'απηφ ε παξνχζα κειέηε επηθεληξψλεηαη ζε απηφ ην είδνο ηεο ηερλνινγίαο. Αθφκα θαη ζήκεξα, ε Δπξψπε έρεη ην πςειφηεξν πνζνζηφ ηνπ πιεζπζκνχ ειηθίαο 65 εηψλ ή θαη πεξηζζφηεξν ζε φιν ηνλ θφζκν. Μφλν ε Ηαπσλία έρεη κηα παξφκνηα ειηθηαθή δνκή. Δίλαη θνηλψο γλσζηφ φηη δχν θπξίσο εμειίμεηο πξνθαινχλ απηή ηελ δηαδηθαζία γήξαλζεο: ηα ρακειά πνζνζηά γνληκφηεηαο θαη ε αχμεζε ηνπ πξνζδφθηκνπ δσήο, ιφγσ ησλ δσηηθήο ζεκαζίαο θνηλσληθψλ, ηερλνινγηθψλ θαη ηαηξηθψλ εμειίμεσλ. Απηφ ηζρχεη ηδηαίηεξα γηα ηηο ηειεπηαίεο δεθαεηίεο απφ ην Γεχηεξν Παγθφζκην Πφιεκν. Απφ θεη θαη πέξα, ην πξνζδφθηκν δσήο έρεη απμεζεί απφ πεξίπνπ 50 ρξφληα γηα πεξηζζφηεξα απφ 75 ρξφληα. Απηή ε δηαδηθαζία είλαη αθφκε ζε εμέιημε. Σν ρήκα 1 θαη ρήκα 2 δείρλνπλ ην πξνζδφθηκν δσήο θαηά ηε γέλλεζε αλδξψλ θαη γπλαηθψλ γηα θάζε θξάηνο κέινο ηεο Δ.Δ.-27 γηα ην 2004, θαζψο θαη νη αληίζηνηρεο εθηηκήζεηο γηα ην ρήκα 1: Σν πξνζδφθηκν δσήο θαηά ηε γέλλεζε ησλ γπλαηθψλ ζε φια ηα θξάηε κέιε ηεο ΔΔ Σν 2004, ην κέζν πξνζδφθηκν δσήο γηα ηηο γπλαίθεο ήηαλ 81,5 ρξφληα θαη 75,2 ρξφληα γηα ηνπο άλδξεο αληίζηνηρα. Χζηφζν, είλαη πξνθαλέο φηη ππάξρνπλ δηαθνξέο κεηαμχ φισλ ησλ θξαηψλ κειψλ. Γηα ηηο γπλαίθεο, ην θάζκα θπκαίλεηαη απφ 75,4 έηε (Ρνπκαλία) ζε 83,4 έηε (Γαιιία), ελψ γηα ηνπο άλδξεο, θπκαίλεηαη απφ 64,9 ρξφληα (Λεηνλία) ζε 78,1 ρξφληα (νπεδία). 4

14 Ανάπηςξη ΤΠΔ για ηην ανεξάπηηηη διαβίωζη ηων ηλικιωμένων ζηην Δ.Δ. ρήκα 2: Σν πξνζδφθηκν δσήο θαηά ηε γέλλεζε ησλ αξξέλσλ ζε φια ηα θξάηε κέιε ηεο ΔΔ Αλακέλεηαη φηη κέρξη ην 2050 ην κέζν πξνζδφθηκν δσήο ζα απμεζεί αθφκε πεξηζζφηεξν. Παξά ην γεγνλφο φηη ηα δεκνγξαθηθά δεδνκέλα κπνξεί λα δηαθέξνπλ απφ ρψξα ζε ρψξα ή αθφκε θαη απφ πεξηνρή ζε πεξηνρή, παξ 'φια απηά εκθαλίδνπλ ηελ ίδηα θνηλή ηάζε: ελψ ν ζπλνιηθφο πιεζπζκφο θάζε ρψξαο κεηψλεηαη, ην πνζνζηφ ησλ ειηθησκέλσλ απμάλεηαη εληππσζηαθά (ρήκα 3). Απηή ε ζηξνθή είλαη δηαθνξεηηθή γηα θάζε θξάηνο κέινο θαη ησλ δχν θχισλ. Γηα ηηο γπλαίθεο, απηφ πξνβιέπεηαη λα θπκαλζεί απφ 82 ρξφληα (Ρνπκαλία) έσο 87,9 έηε (Γαιιία). Γηα ηνπο άλδξεο, απηφ ην θάζκα είλαη ειαθξψο δηαθνξνπνηεκέλν θαη ζα θπκαλζεί απφ 74,3 ρξφληα (Λεηνλία) κε 82,8 ρξφληα (Ηηαιία θαη Απζηξία αληίζηνηρα).σν ξαβδφγξακκα ζην ρήκα 3 δείρλεη ηνλ αξηζκφ ησλ θαηνίθσλ γηα ην 2004 θαη ηηο αληίζηνηρεο εθηηκήζεηο γηα θάζε θξάηνο κέινο απφ ην Μεηαμχ ησλ θξαηψλ κειψλ ηεο ΔΔ-27, ηα κεγέζε ηνπ πιεζπζκνχ δηαθέξνπλ πνιχ. Ο ζπλνιηθφο αξηζκφο ησλ θαηνίθσλ θπκαίλεηαη απφ πνιχ κηθξέο πεξηνρέο φπσο ε Μάιηα κε 0,4 εθαηνκκχξηα θαηνίθνπο ζηε Γεξκαλία κε 82,5 εθαηνκκχξηα θαηνίθνπο. Δθηφο απφ κεξηθέο εμαηξέζεηο, φπσο ε Βνπιγαξία, νη εθηηκήζεηο γηα ην 2050 δείρλνπλ κηα ζπλνιηθή κείσζε ηνπ πιεζπζκνχ. ρήκα 3. Πξνβιεπφκελεο αιιαγέο ζην κέγεζνο ηνπ πιεζπζκνχ ηεο ΔΔ ζε εθαηνκκχξηα (εθηίκεζε) 5

15 Ανάπηςξη ΤΠΔ για ηην ανεξάπηηηη διαβίωζη ηων ηλικιωμένων ζηην Δ.Δ. Health, Ageing and Retirement in Europe. First Results from the Survey of Health, Ageing and Retirement in Europe. April 2005 (http://www.share-project.org/, 10 European Commission: Special Report No 1: The impact of ageing on public expenditure: projections for the EU25 Member States on pensions, healthcare, long-term care, education and unemployment transfers ( Data on Bulgaria and Romania has been added on the basis of current numbers to be found on the website of Eurostat (http://ec.europa.eu/eurostat). European Commission: Special Report No 1: The impact of ageing on public expenditure: projections for the EU25 Member States on pensions, healthcare, long-term care, education and unemployment transfers ( ). Report prepared by the Economic Policy Committee and the European Commission (DG ECFIN). Page 27. Data on Bulgaria and Romania has been added on the basis of current numbers to be found on the website of Eurostat (http://ec.europa.eu/eurostat). 8 European Commission: Special Report No 1: The impact of ageing on public expenditure: projections for the EU25 Member States on pensions, healthcare, long-term care, education and unemployment transfers ( ). Report prepared by the Economic Policy Committee and the European Commission (DG ECFIN). Page 27. Data on Bulgaria and Romania has been added on the basis of current numbers to be found on the website of Eurostat (http://ec.europa.eu/eurostat). Σα πξψελ ζνζηαιηζηηθά θξάηε κέιε ηδίσο δείρλνπλ ζεκαληηθή κείσζε ηνπ πιεζπζκνχ, φπσο ε Βνπιγαξία (-33,8%), ε Ρνπκαλία (-22,7%) θαη ε Λεηνλία (-19%). Σν κέζν πνζνζηφ γνληκφηεηαο γηα φια ηα θξάηε κέιε ηεο ΔΔ-27 φκσο (δει. 1,48 παηδηά αλά γπλαίθα ην 2003) δελ εμεγεί απηέο ηηο έθηαθηεο κεηαβνιέο. ηελ πξαγκαηηθφηεηα, άιινη ζεκαληηθνί παξάγνληεο πνπ απνηεινχλ ηε βάζε ησλ πξνζδνθηψλ γηα κειινληηθά κεγέζε ηνπ πιεζπζκνχ, φπσο ε κεηαλάζηεπζε απφ νηθνλνκηθά κάιινλ αδχλακεο ζε ηζρπξφηεξεο ρψξεο (κεηξνχκελε απφ ην ΑΔΠ). Οη κεηαβνιέο ηνπ πιεζπζκνχ ζε νηθνλνκηθά πινπζηφηεξεο ρψξεο δελ είλαη ηφζν ζαθήο φζν γηα ηηο πην αδχλακεο ρψξεο. Μεξηθά απφ ηα πην πινχζηα θξάηε ζα αληηκεησπίζνπλ κείσζε ηνπ πιεζπζκνχ, φπσο ε Γεξκαλία (-6%) θαη ηελ Ηηαιία (-7%), ελψ άιιεο, φπσο ε Γαιιία (+9%) θαη ε νπεδία (+13%) αλακέλνπλ αχμεζε ηνπ πιεζπζκνχ. Πην εληππσζηαθέο είλαη νη πξνβιέςεηο γηα ηηο θνξπθαίεο ηέζζεξηο ρψξεο πνπ ζα αληηκεησπίζνπλ κηα πνιχ ζεκαληηθή αιιαγή ηνπ πιεζπζκνχ, δειαδή ε Μάιηα (27%), ε Κχπξνο (34%), ηελ Ηξιαλδία (36%) θαη ηέινο ην Λνπμεκβνχξγν, ε νπνία βξίζθεηαη ζηελ θνξπθή ηεο θαηάηαμεο κε +42%. Ζ κεηαλάζηεπζε απφ ηελ αζζελέζηεξε ζε ηζρπξφηεξεο ρψξεο είλαη κηα θχξηα εμήγεζε γηα απηέο ηηο θξίζηκεο αιιαγέο κεηαμχ ησλ ρσξψλ κειψλ ηεο Δ.Δ.-27. Χζηφζν, ζε πνιιέο πηζαλέο ρψξεο ππνδνρήο κεηαλαζηψλ, φπσο ε Γεξκαλία, απηφ δελ αληηζηαζκίδεη ηα κηθξά πνζνζηά γνληκφηεηαο, ηα νπνία σο εθ ηνχηνπ παξνπζηάδνπλ ζήκεξα αξλεηηθή αλάπηπμε. Καζψο νη ρψξεο ζηελ θνξπθή είλαη κάιινλ κηθξέο ζε κέγεζνο (Λνπμεκβνχξγν, Κχπξνο, Μάιηα), ην θαηλφκελν απηφ θαίλεηαη λα ππνλνεί πεξαηηέξσ φηη ν ζπλνιηθφο αξηζκφο ησλ κεηαλαζηψλ ζε απηέο ηηο ρψξεο ζα είλαη κάιινλ κηθξφο, πάξα κεγάινο. Λφγσ ηνπ πςεινχ πξνζδφθηκνπ δσήο ηνπο θαη ηα ρακειά πνζνζηά γνληκφηεηαο, ε ειηθηαθή δνκή ζε φιεο ηηο επξσπατθέο θνηλσλίεο ζα βηψζεη κηα απνθαζηζηηθή ζηξνθή πξνο έλαλ ζπλνιηθά γεξαηφηεξν πιεζπζκφ. Μεηαμχ ησλ εηψλ 2004 θαη 2050 απηφ ην ηκήκα ηνπ πιεζπζκνχ ζα απμεζεί ζε φιεο ηηο επξσπατθέο ρψξεο, θαη ζπγθεθξηκέλα, απφ 30% ζηε Λεηνλία γηα πεξηζζφηεξν απφ 219% ζηελ Ηξιαλδία. Απηέο νη άλεπ πξνεγνπκέλνπ δεκνγξαθηθέο αιιαγέο ζα έρνπλ ζεκαληηθφ αληίθηππν γηα δηάθνξα θνηλσληθά θαη νηθνλνκηθά ζέκαηα, γεγνλφο πνπ απνηππψλεηαη απφ ηε ζχγθξηζε κεηαμχ ησλ αλζξψπσλ ειηθίαο άλσ ησλ 65 θαη εθείλσλ ζε ειηθία εξγαζίαο (δει. 15 θαη 64, αληίζηνηρα). Απηφ ην ιεγφκελν «πνζνζηφ εμάξηεζεο ησλ ειηθησκέλσλ» έρεη ιάβεη κεγάιε πξνζνρήο ηα ηειεπηαία ρξφληα, θαζψο κεηαθξάδεηαη, κέζσ ηεο θνηλσληθήο ειηθηαθήο δνκήο, ζε ζρεηηθνχο θξαηηθνχο θφξνπο θαη εηζθνξέο θνηλσληθψλ δαπαλψλ, φπσο νη ζπληάμεηο, ε πγεία θαη ηε καθξνρξφληα θξνληίδα. 6

16 Ανάπηςξη ΤΠΔ για ηην ανεξάπηηηη διαβίωζη ηων ηλικιωμένων ζηην Δ.Δ Ανάγκερ για Ανεξάπηηηη Γιαβίωζη ηων ηλικιωμένων Οη ζηφρνη γηα ηε ρξήζε θαη εθαξκνγή ησλ ΣΠΔ ζηνλ ηνκέα ηεο πγείαο είλαη εληειψο δηαθνξεηηθνί θαη εμαξηψληαη απφ ηα δηαθνξεηηθά ζπκθέξνληα ησλ δηαθφξσλ ελδηαθεξνκέλσλ κεξψλ κέζσ κηαο αληίζηνηρεο αιπζίδαο αμίσλ. Γηα λα αλαθέξνπκε κφλν κεξηθά, κπνξεί θαλείο λα δηαθξίλεη κεηαμχ ησλ ζπκθεξφλησλ ησλ θπβεξλήζεσλ, ησλ θνξέσλ παξνρήο ππεξεζηψλ πεξίζαιςεο, ησλ ηαηξηθψλ θαη εξεπλεηηθψλ ηδξπκάησλ θαη, κελ μερλάκε, ησλ ίδησλ ησλ ειηθησκέλσλ. Αθεηεξία απηήο ηεο κειέηεο απνηειεί κηα ζεκαληηθή πξνυπφζεζε: Οη ειηθησκέλνη άλζξσπνη ζέινπλ λα κείλνπλ θαη λα δήζνπλ ζηα ζπίηηα ηνπο εληειψο αλεμάξηεηνη θαη γηα φζν ην δπλαηφλ πεξηζζφηεξν. Τπνηίζεηαη φηη ε ηερλνινγία κπνξεί λα ππνζηεξίμεη φζνπο δνπλ αλεμάξηεηα ζην ζπίηη ηνπο θαη ζέινπλ λα μεπεξάζνπλ ηα πξνβιήκαηα πνπ πξνθχπηνπλ ζηελ θαζεκεξηλφηεηα. Χζηφζν, ηα πξνβιήκαηα θαη νη αλάγθεο ησλ ειηθησκέλσλ πνπ δνπλ ζην ζπίηη δελ έρνπλ αθφκε αμηνινγεζεί επαξθψο. Γηα λα θαηαλνήζνπκε απηέο ηηο αλάγθεο, είλαη πξψηα απ 'φια θξίζηκν λα δηεξεπλεζεί ε απνδνρή απηψλ ησλ λέσλ ηερληθψλ ζπζηεκάησλ απφ ηε ζπγθεθξηκέλε νκάδα πειαηψλ. Ζ γήξαλζε επεξεάδεη φινπο ηνπο ηνκείο ηεο δσήο ελφο αηφκνπ θαη δεκηνπξγεί θαη ζπγθεθξηκέλα εκπφδηα, φπσο νη πεξηνξηζκνί ηεο θηλεηηθφηεηαο, νπηηθήο θαη αθνήο θαη πςειφ πνζνζηφ επηδεθηηθφηεηαο ζε αζζέλεηεο, ηδίσο γηα ηηο ρξφληεο αζζέλεηεο (δηαβήηεο, ε λφζνο ηνπ Parkinson, ε άλνηα, θαξδηαγγεηαθέο παζήζεηο). Με ηελ ηερλνινγηθή πξφνδν θαη ηηο βειηηψζεηο ζηελ ηαηξηθή πεξίζαιςε θαη ηελ πνιηηηθή ηεο δεκφζηαο πγείαο σζηφζν, ην κέζν πξνζδφθηκν δσήο απμάλεηαη. Απηφ δελ ζεκαίλεη φηη νη άλζξσπνη είλαη θαη 'αλάγθε πην πγηείο. Δηδηθά νη ειηθησκέλνη πάζρνπλ απφ πνιιαπιέο ηαηξηθέο ζπλππάξρνπζεο παζήζεηο. Οη φξνη «ζπλ-λνζεξφηεηα» θαη «πνιπ-λνζεξφηεηα» ρξεζηκνπνηνχληαη γηα λα πεξηγξάςνπλ απηφ ην θαηλφκελν. Ζ «πνιπ-λνζεξφηεηα» ρξεζηκεχεη σο φξνο θιεηδί γηα ηνλ νξηζκφ ησλ γεξηαηξηθψλ αζζελψλ θαη ππνδεηθλχεη ηε βηνινγηθή ειηθία ελφο αζζελνχο, ελψ παξάιιεια κπνξεί λα ελλνεζεί σο κηα πξφθιεζε γηα ηελ αλάπηπμε επαξθψο εμειηγκέλσλ ηερλνινγηψλ θαη ζπζηεκάησλ πνπ ζα είλαη ζε ζέζε λα αληηκεησπίζνπλ πην πνιχπινθα πξφηππα αζζελεηψλ, ηηο αλάγθεο ησλ αζζελψλ, θαζψο θαη ζέκαηα θξνληίδαο απηψλ. ε γεληθέο γξακκέο, ηα ζπζηήκαηα απηά κπνξνχλ λα επηθνηλσλνχλ κε ηνπο γείηνλεο, ηα κέιε ηεο νηθνγέλεηαο θαζψο θαη κε ηδξχκαηα παξνρήο ππεξεζηψλ, φπσο νη ππεξεζίεο ηξνθίκσλ, ή νη ππεξεζίεο έθηαθηεο αλάγθεο. Απηά ηα ζπζηήκαηα είλαη επίζεο ζε ζέζε λα παξαθνινπζνχλ ζπλερψο ηελ θαηάζηαζε ηεο πγείαο ηνπ αζζελνχο κε απνηέιεζκα ηελ επίηεπμε πςειφηεξεο πνηφηεηαο ηαηξηθψλ δεδνκέλσλ θαη θαιχηεξε αζθάιεηα ιφγσ δπλαηφηεηαο απηφκαησλ θιήζεσλ έθηαθηεο αλάγθεο. Δπηπιένλ, είλαη ζπρλά ζε ζέζε λα επηθνηλσλνχλ κε ηνπο παξφρνπο άιισλ ΣΠΔ, ζρεηηδφκελσλ κε ηελ ηειε-θξνληίδα ηελ ηειε-ζεξαπεία, ή ηηο ππεξεζίεο ηειε-απνθαηάζηαζεο. Καηά κέζν φξν, νη ειηθησκέλνη παξνπζηάδνπλ απμεκέλε δήηεζε γηα ππνζηήξημε θαη θξνληίδα ζηελ θαζεκεξηλή δσή. Απηφ επεξεάδεη φιεο ηηο δηαθνξεηηθέο δξαζηεξηφηεηεο πνπ έλα άηνκν εθηειεί κε δηθή ηνπ επζχλε ζηελ θαζεκεξηλή δσή, φπσο ην πιχζηκν ησλ πηάησλ, κηα βφιηα, ηελ νδήγεζε ελφο απηνθηλήηνπ, ηελ επηθνηλσλία κε ηνπο αλζξψπνπο, ηα ςψληα, ηα ζπλαηζζήκαηα αζθάιεηαο, θαζψο θαη ηελ ππνζηεξηθηηθή επηθνηλσλία κε δεκφζηεο ππεξεζίεο. Γηα λα είλαη αλεμάξηεηνη παξά ηελ ειηθία, απφ απηή ηελ άπνςε πξέπεη λα είλαη ζε ζέζε λα εθηειέζνπλ φιεο απηέο ηηο απαξαίηεηεο δξαζηεξηφηεηεο ρσξίο εηδηθνχο πεξηνξηζκνχο, αθφκε θαη κε ηελ ππνζηήξημε ηεο ηερλνινγίαο. Παξ 'φια απηά, ε αηνκηθή εξκελεία ηεο «αλεμαξηεζίαο» δηαθέξεη πνιχ ζε ζρέζε κε ηα ακηγψο πξνζσπηθά πξνβιήκαηα πγείαο θαη άιιεο πιεγείζεο ή αλεπεξέαζηεο δεμηφηεηεο. Πνιιέο θνξέο, απιέο βειηηψζεηο ζηελ θηλεηηθφηεηα, ζην λα θάλνπλ κφλν έλα ζπγθεθξηκέλν κέξνο ηεο θαζεκεξηλήο δνπιεηάο, λα έρνπλ πξφζβαζε ζε απηφκαηεο θιήζεηο έθηαθηεο αλάγθεο, κπνξεί λα είλαη επαξθήο ψζηε λα απμεζεί ζεκαληηθά ε ζπλνιηθή αίζζεζε αζθάιεηαο ελφο αηφκνπ θαη εκκέζσο λα απμήζεη έηζη ηελ απηνπεπνίζεζε γηα λα παξακείλνπλ κφλνη ηνπο ζε έλα δηθφ ηνπο δηακέξηζκα. Αθφκε θαη ζηελ πεξίπησζε φπνπ νη δηάθνξεο ηερλνινγηθέο ιχζεηο ζπκπίπηνπλ κε ηελ θαζεκεξηλή παξαθνινχζεζε, νη ηερλνινγίεο απηέο 7

17 Ανάπηςξη ΤΠΔ για ηην ανεξάπηηηη διαβίωζη ηων ηλικιωμένων ζηην Δ.Δ. γίλνληαη εχθνια απνδεθηέο, επεηδή νη ελδηαθεξφκελνη αηζζάλνληαη πην αλεμάξηεηνη απφ ηε ρξήζε ηνπο. Μεξηθά εκπεηξηθά απνηειέζκαηα ηεθκεξηψλνπλ ηέηνηεο ππνζέζεηο. Παξάδεηγκα: ην λνζνθνκείν Charite ζην Βεξνιίλν ν Καζεγεηήο Steinhagen-Thieίen επηβιέπεη έλα πξφγξακκα φπνπ νη αζζελείο πνπ ππνθέξνπλ απφ ηηο επηπηψζεηο ησλ εγθεθαιηθψλ επεηζνδίσλ απνθαζίζηαληαη επθνιφηεξα ζπκκεηέρνληαο ζε εθπαηδεπηηθψλ πξνγξάκκαηα ινγηζκηθνχ πνπ επηηξέπνπλ ηε ζπλερή παξαθνινχζεζε ηεο θίλεζεο. Οη αζζελείο νπζηαζηηθά πξνηηκνχλ ην ινγηζκηθφ έλαληη κηαο ζηαζεξήο παξνπζία ελφο θπζηνζεξαπεπηή, θαζψο ηφηε ζπρλά βηψλνπλ αηζζήκαηα ληξνπήο. Σν ινγηζκηθφ θαηαγξάθεη θηλήζεηο ησλ αζζελψλ ζηε ιεπηνκέξεηα, πξνθεηκέλνπ λα αλαιπζνχλ αξγφηεξα θαη επηηξέπεη έηζη ηνπο αλζξψπνπο λα αηζζάλνληαη πην αλεμάξηεηνη απφ ην ζεξαπεπηή, ηδηαίηεξα δεδνκέλνπ φηη ζα κπνξνχζε επίζεο λα ρξεζηκνπνηεζεί απηφλνκα θαη ζην ζπίηη. Ζ εθαξκνγή απηή ζα κπνξνχζε λα βνεζήζεη ζηελ αχμεζε ηεο ζπκκφξθσζεο ησλ αζζελψλ θαη εκκέζσο ηεο πνηφηεηαο θαη ηνπ πξνγξακκαηηζκνχ ηεο παξαθνινχζεζεο. Ζ θχξηα αλεζπρία σζηφζν έγθεηηαη ζην πψο ε ππνζηήξημε ηεο αλεμάξηεηεο δηαβίσζεο γηα ηνπο ειηθησκέλνπο ζρεηίδεηαη κε ηελ εμαζθάιηζε ηεο επεκεξίαο ησλ ειηθησκέλσλ αηφκσλ δεδνκέλσλ ησλ εηδηθψλ πεξηνξηζκψλ πνπ κπνξεί λα επηθέξεη ε απμεκέλε ειηθία. Σν πξφβιεκα απηφ απαηηεί νιηζηηθέο κεζφδνπο κε έκθαζε ζηελ πνηφηεηα δσήο ησλ αηφκσλ. Πξνθεηκέλνπ λα δηεπθνιπλζεί ε θαιχηεξε θαηαλφεζε ησλ επηκέξνπο απαηηήζεσλ ησλ ειηθησκέλσλ, ε γεξκαληθή εηαηξεία VDI / VDE-IT, καδί κε ηελ Δπξσπατθή Δθηειεζηηθή Δπηηξνπή ηεο AAL Association, αλέπηπμε έλα κνληέιν ην νπνίν ηαμηλνκεί ηηο αλάγθεο ησλ ειηθησκέλσλ γηα ηελ επεκεξία ηνπο αλάινγα κε ηνπο παξάγνληεο ηνπ εζσηεξηθνχ ή εμσηεξηθνχ πεξηβάιινληνο ησλ ειηθησκέλσλ αηφκσλ (ρήκα 4). ρήκα 4: Έλα πνιχ-παξαγνληηθφ κνληέιν εκθαλίδεη ηηο αλάγθεο ησλ (ειηθησκέλσλ) αηφκσλ γηα ηελ δηαηήξεζε ηεο επεκεξίαο 1.4. Υγεία και εςεξία Τπνηίζεηαη φηη ε πγεία θαη επεμία (επεκεξία) είλαη νη βαζηθέο αλάγθεο ησλ αλζξψπσλ γεληθά θαη ησλ ειηθησκέλσλ, εηδηθφηεξα. Ζ επεμία θαη ε πγεία είλαη πνιχ ζηελά αιιειέλδεηεο θαη πεξηιακβάλνπλ ηε γπκλαζηηθή σο κηα δξαζηεξηφηεηα γηα ηε βειηίσζε ηεο θπζηθήο θαηάζηαζεο ηνπ αηφκνπ. Μηα πξνζέγγηζε πνπ ζα εληζρχζεη επνκέλσο ηελ παξακνλή ησλ αηφκσλ ζην ζπίηη φζν ην δπλαηφλ πεξηζζφηεξν είλαη ε ππνζηήξημε δξαζηεξηνηήησλ επεμίαο. Ζ πξνζσπηθή επεμία απνηειεί κεκνλσκέλν θίλεηξν θαη ζα κπνξνχζε π.ρ. λα ππνζηεξίδεηαη απφ ηνλ πξνγξακκαηηζκφ δξαζηεξηνηήησλ, θαηαγξαθή, αλαηξνθνδφηεζε θαη ζχλδεζε κε ηνπο παξάγνληεο πγείαο (βάξνο, ε αξηεξηαθή πίεζε, ηα επίπεδα ρνιεζηεξφιεο, 8

18 Ανάπηςξη ΤΠΔ για ηην ανεξάπηηηη διαβίωζη ηων ηλικιωμένων ζηην Δ.Δ. θιπ.). ηελ πξαγκαηηθφηεηα, ε επεμία κπνξεί λα ζεσξεζεί σο έλα είδνο πξφιεςεο. Με απηή ηελ έλλνηα, απνηειεί έλα είδνο νηθηαθήο πγεηνλνκηθήο πεξίζαιςεο. Έλαο απφ ηνπο ζηφρνπο ηεο θξνληίδαο πγείαο είλαη ε πξφιεςε, ή ε έγθαηξε δηάγλσζε ζπγθεθξηκέλσλ αζζελεηψλ (π.ρ. αξζξίηηδα, νζηενπφξσζε, ηα θαηάγκαηα σο ζπλέπεηα ηεο πηψζεο, θαξδηαθή λφζνο / εγθεθαιηθφ επεηζφδην, ν θαξθίλνο, ν δηαβήηεο, ε θαηάζιηςε, ε άλνηα, ζθιήξπλζε, άζζκα, άπλνηα χπλνπ). Φπζηθά εκπφδηα γηα ηελ πγεία, φπσο ν πφλνο, θηλεηηθά πξνβιήκαηα, νη αλεπηζχκεηεο ελέξγεηεο ηνπ θαξκάθνπ, πηψζε πνπ ζρεηίδνληαη κε ηξαπκαηηζκνχο ή απψιεηα αηζζήζεσλ πξέπεη λα μεπεξαζηνχλ Οικιακή Φπονηίδα ήκεξα, ε νηθνγελεηαθή θξνληίδα απνηειεί ην θπξίαξρν κνληέιν ηεο ππνζηήξημεο γηα ηνπο ειηθησκέλνπο. Ζ απμεκέλε ζήκεξα ηάζε γηα ηελ απφθηεζε ελφο απνγφλνπ θαη λνηθνθπξηψλ κε έλα άηνκν νδεγεί ζε θξίζε ηεο ζηήξημεο ηεο νηθνγέλεηαο. Λακβάλνληαο ππφςε ηηο αλακελφκελεο δεκνγξαθηθέο αιιαγέο, ζα ππάξμεη ηεξάζηηα έιιεηςε επίζεκεο ππνδνκήο γηα ηελ παξνρή ζηήξημεο ζην κέιινλ. Παξ 'φια απηά, ε αλεμάξηεηε δηαβίσζε ησλ ειηθησκέλσλ ζα ζεκαίλεη γη' απηνχο λα δνπλ ζηα νηθνγελεηαθά ζπίηηα φζν ην δπλαηφλ πεξηζζφηεξν. Απηφ ην ράζκα ζα κπνξνχζε λα αληηζηαζκηζηεί απφ ιχζεηο θξνληίδαο θαη 'νίθνλ θαη βνεζεηηθέο ηερλνινγίεο. Χζηφζν ηα ειηθησκέλα άηνκα δελ πξνζαξκφδνληαη ζην λέν πεξηβάιινλ ηφζν εχθνια φζν νη λένη θαη αηζζάλνληαη θαιχηεξα ζηνλ ηφπν πνπ δνπλ εδψ θαη ρξφληα, πνπ πεξηβάιιεηαη απφ ηα πξφζσπα ηα πξάγκαηα θαη κέξε κε ηα νπνία είλαη εμνηθεησκέλνη. Δπνκέλσο, γηα ηε ζπλνιηθή επεκεξία ελφο ειηθησκέλνπ αηφκνπ, δελ είλαη επλντθή ε κεηαθνξά ηνπ ζε έλα λέν, άγλσζην, ή αθφκα θαη αλψλπκν πεξηβάιινλ δηαβίσζεο. Οξηζκέλεο ηερλνινγίεο είλαη ζε ζέζε λα βνεζήζνπλ ζηε δηαηήξεζε κηαο αλεμάξηεηεο θαη απηφλνκεο δσήο ησλ ειηθησκέλσλ εληφο ηνπ νηθείνπ πεξηβάιινληφο ηνπο, αθφκα θη αλ κπνξεί λα αληηκεησπίδνπλ νξηζκέλα πξνβιήκαηα πγείαο Μικποδοςλειέρ και ππομήθεια αγαθών Καηά ηε δηάξθεηα ησλ ηειεπηαίσλ 100 εηψλ, έρεη ππάξμεη ηεξάζηηα πξφνδνο ζε ηερληθά βνεζήκαηα γηα ηελ ζπηηηθή εξγαζία. Απηφ αληαλαθιάηαη ζηε δεκηνπξγία θαη ηελ αλάπηπμε νηθηαθψλ ειεθηξηθψλ ζπζθεπψλ, φπσο πιπληήξηα, ςπγεία, ζηεγλσηήξηα, ζίδεξα ζηδεξψκαηνο. Γηα άιιεο επίπνλεο δνπιεηέο, φπσο θαζαξηζκφο παξαζχξσλ, δελ ππάξρνπλ ζήκεξα ηερλνινγηθέο ιχζεηο ζηελ αγνξά. Δίλαη ζεκαληηθφ λα αλαθεξζεί ην γεγνλφο φηη νη ειηθησκέλνη άλζξσπνη έρνπλ έληνλε ηελ αλάγθε γηα πην θαηάιιειν εμνπιηζκφ ζην ζπίηη θαη ρξεηάδνληαη ζπρλά πεξηζζφηεξεο ζπζθεπέο πνπ είλαη ειαθξχηεξεο, επθνιφηεξεο ζηε ρξήζε, πξνζθέξνληαο θαιχηεξε ππνζηήξημε ζηελ θαζεκεξηλή δσή. Σα πξνβιήκαηα ησλ ειηθησκέλσλ θαηά ηελ εθηέιεζε ησλ θαζεκεξηλψλ εξγαζηψλ έρνπλ αλαθεξζεί, φπσο π.ρ. ε επηζθεπή ησλ νηθηαθψλ ζπζθεπψλ (51%), ν θαζαξηζκφο ησλ παξαζχξσλ (45%), ζηδέξσκα (34%). Δπηπιένλ, ε αλχςσζε ή κεηαθνξά κηθξψλ θνξηίσλ (δειαδή ιηγφηεξν απφ πέληε θηιά) θαη αθφκα θαη ην πεξπάηεκα κπνξεί λα απνηειέζεη πξφβιεκα. Ζ ηξνθνδνζία κε αγαζά θαζεκεξηλήο ρξήζεο είλαη επίζεο έλα ζεκαληηθφ πξφβιεκα γηα ηνπο ειηθησκέλνπο (π.ρ. ςψληα) Αζθάλεια και Πποζηαζία Πποζωπικών Γεδομένων - Ηπεμία ηος Μςαλού Δίλαη πνιχ ζεκαληηθφ γηα ηνπο ειηθησκέλνπο λα έρνπλ ηνλ έιεγρν θαη ηελ νπηηθή επαθή γηα ην φ, ηη ζπκβαίλεη κέζα ζην νηθηαθφ πεξηβάιινλ. Ζ αμηνπηζηία ησλ ππνζηεξηθηηθψλ ηερλνινγηψλ ζηνλ θαζεκεξηλφ ρψξν είλαη επνκέλσο δσηηθήο ζεκαζίαο, αιιά παξάιιεια πξέπεη λα πξνζηαηεχνπλ θαη ηελ ηδησηηθή δσή. Πξέπεη λα είλαη ζε ζέζε λα αληηκεησπίδνπλ ζπγθεθξηκέλνπο θφβνπο ησλ ειηθησκέλσλ αηφκσλ, ψζηε έηζη λα απμεζεί ε ηδηαίηεξε αίζζεζε ηεο αζθάιεηαο θαη λα επαιεηθζνχλ ηππηθνί θφβνη: δηάξξεμε, αθήλνληαο ην 9

19 Ανάπηςξη ΤΠΔ για ηην ανεξάπηηηη διαβίωζη ηων ηλικιωμένων ζηην Δ.Δ. ζπίηη ηε λχρηα, μερλψληαο λα θιεηδψζεη ηελ πφξηα, ή λα απελεξγνπνηήζεη ηελ ειεθηξηθή θνπδίλα. ην πιαίζην απηφ πξέπεη λα ιεθζνχλ ππ φςε νξηζκέλεο εζηθέο πηπρέο, φπσο ε πξνζηαζία ηνπ απνξξήηνπ ησλ πιεξνθνξηψλ θαη ν ηξφπνο αληηκεηψπηζεο ησλ πιεξνθνξηψλ. Πξέπεη επίζεο λα γίλεη θαηαλνεηφ φηη ε απηνλνκία θαη ε ειεπζεξία δξάζεο ησλ ρξεζηψλ πξέπεη πάληα λα δηαζθαιίδεηαη θάησ απφ νπνηεζδήπνηε ζπλζήθεο Κινηηικόηηηα Γηα ηελ θηλεηηθφηεηα ησλ ειηθησκέλσλ είλαη ζεκαληηθφ λα δηαηεξεζεί κηα εληειψο απηφλνκε δηαβίσζε. Απηφ πεξηιακβάλεη ηελ ειεπζεξία ηεο κεηαθίλεζεο, ηε δπλαηφηεηα λα πξνζεγγίδνπλ δηάθνξα αληηθείκελα, ή λα εμαζθνχλ ην ζψκα. Δπηπιένλ, απνηειεί νπζηαζηηθή αλάγθε γηα ηελ επεκεξία θαη ηελ αλεμαξηεζία ηνπ αηφκνπ ην λα είλαη ζε ζέζε λα κεηαθηλνχληαη κεηαμχ ζέζεσλ ρσξίο θπζηθά εκπφδηα. Γη 'απηφ είλαη απαξαίηεην λα αξζνχλ φια ηα εκπφδηα θαη λα παξαρζνχλ βνεζεηηθέο ηερλνινγίεο πνπ ζα εληζρχνπλ ηελ θηλεηηθφηεηα ησλ ειηθησκέλσλ. Απηφ πεξηιακβάλεη επίζεο ηηο ηερλνινγίεο πνπ ζα ππνζηεξίδνπλ ηελ παξνρή βνήζεηαο ζηελ νδήγεζε ελφο απηνθηλήηνπ, ή άιισλ νρεκάησλ, θαζψο θαη άιισλ κέζσλ πνπ ζα επηηξέπνπλ ζε ειηθησκέλα άηνκα λα θαιχςνπλ κεγαιχηεξεο απνζηάζεηο Πληποθοπίερ, Μάθηζη και Δκπαίδεςζη Έλαο ηππηθφο θίλδπλνο θαηά ηε γήξαλζε είλαη ε ζηαδηαθή απψιεηα ησλ θαζεκεξηλψλ δεμηνηήησλ. Λακβάλνληαο ππ φςε φηη ε ππνζηήξημε ζε επαγγεικαηηθφ θαη νηθνγελεηαθφ επίπεδν ζπλερψο ζα κεηψλνληαη, νη ηερλνινγηθέο ζπζθεπέο ζα αληηθαηαζηήζνπλ ηελ παξνρή βνήζεηαο. Οη ζεκεξηλέο ΣΠΔ ηερλνινγίεο (δηαδίθηπν ή δηαδξαζηηθή ηειεφξαζε) επηηξέπνπλ ζηνπο αλζξψπνπο λα ρξεζηκνπνηνχλ κηα επξεία γθάκα πιεξνθνξηψλ θαη εθπαίδεπζεο, ρσξίο λα ρξεηάδεηαη λα εγθαηαιείςνπλ ην ζπίηη ηνπο. χγρξνλεο ζπζθεπέο φπσο θηλεηά ηειέθσλα, ππνινγηζηέο ρεηξφο, ή ε ειεθηξνληθή εθεκεξίδα επηηξέπνπλ ζηα ειηθησκέλα άηνκα γηα λα παξακείλνπλ ελεκεξσκέλνη. Ζ παξνρή πιεξνθνξηψλ άιισζηε είλαη απαξαίηεηε γηα ηελ αλάπηπμε ηνπ αηφκνπ, δηαηεξψληαο επαθή κε ηνλ εμσηεξηθφ θφζκν θαη εμαζθψληαο ηηο λνεηηθέο ηθαλφηεηεο. Αληίζεηα, απαηηνχληαη ζπγθεθξηκέλεο ππεξεζίεο γηα λα κπνξέζνπλ νη άλζξσπνη λα εθαξκφζνπλ ηηο λέεο ηερλνινγίεο Κοινωνική Αλληλεπίδπαζη Κάζε άλζξσπνο είλαη έλα θνηλσληθφ νλ θαη θπζηνινγηθά επηδεηεί ηελ αιιειεπίδξαζε κε άιινπο. Ζ αιιειεπίδξαζε κε άιινπο αλζξψπνπο απνηειεί άιισζηε ηε βάζε ηεο θνηλσληθήο δσήο θαη θαιχπηεη δηάθνξεο πηπρέο, φπσο ε επηθνηλσλία, πιεξνθφξεζε, δηαηήξεζε πξνζσπηθψλ επαθψλ θαη ελεξγή θνηλσληθή ζπκκεηνρή. Ζ κνλαμηά θαη θνηλσληθή απνκφλσζε απνηεινχλ ηππηθά ραξαθηεξηζηηθά ηεο γήξαλζεο, ιφγσ απψιεηαο ειηθηαθά εμαξηψκελσλ δεμηνηήησλ, ή απψιεηαο ησλ θίισλ ιφγσ ζαλάηνπ θαη έηζη απνηεινχλ νπζηαζηηθφ εκπφδην ζηελ ςπρηθή πγεία ηνπ αηφκνπ. Έλα κεγάιν κέξνο φισλ ησλ θιήζεσλ έθηαθηεο αλάγθεο απφ ηνπο ειηθησκέλνπο γίλεηαη κφλν θαη κφλν επεηδή αηζζάλνληαη κνλαμηά θαη αλαδεηνχλ ηελ αλζξψπηλε νηθεηφηεηα. Οη βαζηθέο θνηλσληθέο αλάγθεο ππφ ηελ έλλνηα απηή πεξηιακβάλνπλ: ηε δηαηήξεζε ησλ δεζκψλ ζηα θνηλσληθά δίθηπα θαη ηνπ πεξηβάιινληνο φπνπ νη άλζξσπνη έρνπλ πεξάζεη ηε δσή ηνπο, ηελ αθηέξσζε ρξφλνπ κε ηελ νηθνγέλεηα, ηνπο θίινπο θαη άιινπο ζεκαληηθνχο ζπγγελείο, ηελ πξαγκαηηθή θπζηθή επαθή κε ηνπο αλζξψπνπο πνπ δνπλ ζηε γεηηνληά, θαζψο θαη ηε δξαζηεξηνπνίεζε ζε δηάθνξεο θνηλφηεηεο (εθθιεζία, ιέζρεο, ρφκπη, εζεινληηθέο νξγαλψζεηο). 10

20 Ανάπηςξη ΤΠΔ για ηην ανεξάπηηηη διαβίωζη ηων ηλικιωμένων ζηην Δ.Δ Γπαζηηπιόηηηερ- Δναζσολήζειρ Γηα ηνπο πεξηζζφηεξνπο αλζξψπνπο ηα ρφκπη απνηεινχλ ηελ πην ζεκαληηθή ελαζρφιεζε ζηα πιαίζηα ηεο θνηλσληθήο αιιειεπίδξαζεο θαη ηεο αλαςπρήο. Σα παηρλίδηα, ε κνπζηθή, ην δηάβαζκα, ην πεξπάηεκα, ε ζπιινγή αληηθεηκέλσλ, ή απιά ε νκηιία απνηεινχλ ηδαληθέο δξαζηεξηφηεηεο γηα λα πεξλνχλ ην ρξφλν ηνπο κε νκντδεάηεο. Δθηφο απφ απηέο ηηο ζπκβαηηθέο δξαζηεξηφηεηεο αλαςπρήο, νη ΣΠΔ κπνξνχλ επίζεο λα βνεζήζνπλ ηνπο ειηθησκέλνπο λα δηαηεξήζνπλ ηα ρφκπη ηνπο, ή αθφκε θαη λα βξείηε λέεο δξαζηεξηφηεηεο, εηδηθά ζηελ πεξίπησζε πνπ πάζρνπλ απφ παζήζεηο πνπ απνηεινχλ ηππηθά εκπφδηα. Απηή είλαη κηα επθαηξία πνπ αθφκα δελ έρεη δηεξεπλεζεί κέρξη ηψξα. Γηα παξάδεηγκα, ζα κπνξνχζαλ νη ειηθησκέλνη λα επηζθέπηνληαη εηθνληθέο θνηλφηεηεο ησλ αηφκσλ κε ίδηα ή παξφκνηα ελδηαθέξνληα. Ζ επξπδσληθή πξφζβαζε ζην Γηαδίθηπν, αιιά θαη ην ειεθηξνληθφ ηαρπδξνκείν, ή ε online ζπλνκηιία (chat) θαη ηα online παηρλίδηα ζα κπνξνχζαλ λα απνηειέζνπλ πηζαλέο ιχζεηο «Δπγάζιμορ» Βίορ Ζ εξγαζία ζην ζπίηη κπνξεί γεληθά λα δηαηξεζεί ζε δχν θαηεγνξίεο: ηελ ακηγψο ζσκαηηθή εξγαζία (πνπ εξγάδεηαη κε πιήξε ζσκαηηθή ηθαλφηεηα, γηα ηνπο αλζξψπνπο ρσξίο πξνβιήκαηα θηλεηηθφηεηαο) θαη ηελ πλεπκαηηθή εξγαζία, ε νπνία δελ δεζκεχεη θαζφινπ ηα άηνκα κε πξνβιήκαηα θηλεηηθφηεηαο. Ο απνθιεηζκφο ησλ ειηθησκέλσλ απφ ηελ εξγαζία ιφγσ ζπληαμηνδφηεζεο ηνπο πξνθαιεί ζπρλά ζνβαξέο ςπρνινγηθέο παζήζεηο αθφκε θαη ηαηξηθά πξνβιήκαηα, θαζψο νπζηαζηηθά ράλνπλ έλα θεληξηθφ θνκκάηη ηεο θαζεκεξηλφηεηάο ηνπο. Υαξαθηεξηζηηθά παξαδείγκαηα είλαη ε αίζζεζε ηεο καηαηφηεηαο, αηζζήκαηα παξαινγηζκνχ, ε πιήμε ή θελφηεηα. Δπηπιένλ, ε απψιεηα ηεο επαγγεικαηηθήο δσήο κπνξεί επίζεο λα πξνθαιέζεη ζνβαξά θνηλσληθά πξνβιήκαηα, θαζψο ν ρψξνο εξγαζίαο είλαη επίζεο έλα θνηλσληθφο ρψξνο πνπ επηηξέπεη ζηαζεξέο επαθέο θαη ζρέζεηο κε ηνπο άιινπο αλζξψπνπο. Έηζη, ππάξρεη έλα είδνο επηθάιπςεο ηεο επεκεξίαο ζηηο πηπρέο "επαγγεικαηηθή δσή" θαη "θνηλσληθή αιιειεπίδξαζε». Μηα πξφθιεζε γηα ηε δηαηήξεζε ηεο επεκεξίαο ησλ ειηθησκέλσλ απνηειεί, επνκέλσο, ην εξψηεκα ηνπ πψο ζα ηθαλνπνηεζεί ε αλάγθε ησλ ειηθησκέλσλ γηα λα θαιχςεη ην θελφ πνπ πξνθχπηεη απφ ηελ απψιεηα ελφο ελεξγνχ επαγγεικαηηθνχ βίνπ. Μηα επνηθνδνκεηηθή δξαζηεξηφηεηα είλαη κηα νπζηαζηηθή αλάγθε ησλ αηφκσλ γηα ην αίζζεκα απην-ηθαλνπνίεζήο ηνπο θαη σο εθ ηνχηνπ εμππεξεηεί επίζεο ζεξαπεπηηθνχο ζθνπνχο. Γηα ην ιφγν απηφ είλαη πνιχ ζεκαληηθή ε αλάπηπμε ηερλνινγηψλ πνπ ζα πξνάγνπλ έλα είδνο επαγγεικαηηθήο δσήο ησλ ειηθησκέλσλ, ιακβάλνληαο ππφςε ηηο θνηλσληθέο, ηαηξηθέο θαη ςπρνινγηθέο πηπρέο, θαζψο νη ειηθησκέλνη άλζξσπνη κπνξεί λα ππνθέξνπλ απφ ηελ απψιεηα ςπρηθψλ θαη θπζηνινγηθψλ ηθαλνηήησλ. Απηέο νη αλάγθεο έρνπλ νδεγήζεη ζην βαζηθφ ραξαθηεξηζκφ ηεο βάζεο φπνπ ζηεξίδεηαη ε αλάιπζε Ομάδερ Πποϊόνηων Γεδνκέλνπ φηη ππάξρεη κηα κεγάιε πνηθηιία πηζαλψλ AAL ζπζθεπψλ θαη πνιχπινθεο ιχζεηο ζηα πιαίζηα ηεο κειέηεο, ηα πξντφληα πνπ βξίζθνληαη έρνπλ επίζεο ηαμηλνκεζεί φζνλ αθνξά ηνπο ηνκείο εθαξκνγήο ηνπο Σςζκεςέρ επικοινωνίαρ Οη ζπζθεπέο επηθνηλσλίαο θαιχπηνπλ θπξίσο ηελ αλάγθε γηα θνηλσληθή αιιειεπίδξαζε, αιιά θαη ηαπηφρξνλα ηελ παξνρή δηαθφξσλ εηδψλ πιεξνθνξηψλ ζηνπο ρξήζηεο. Με ηε ρξήζε ησλ ζπζθεπψλ επηθνηλσλίαο νη ειηθησκέλνη είλαη ζε ζέζε λα δηαηεξνχλ ηηο θνηλσληθέο επαθέο ηνπο, θαζψο θαη λα ιακβάλνπλ ζπκβνπιεπηηθέο ππεξεζίεο, πιεξνθνξίεο θαη εθπαηδεπηηθφ πεξηερφκελν. Οη πάξνρνη ησλ ζπζθεπψλ επηθνηλσλίαο πξέπεη σζηφζν λα ιακβάλνπλ ππφςε ηα εηδηθά πξνβιήκαηα ησλ ρξεζηψλ, φπσο ε αθνή, ή ηα 11

21 Ανάπηςξη ΤΠΔ για ηην ανεξάπηηηη διαβίωζη ηων ηλικιωμένων ζηην Δ.Δ. πξνβιήκαηα φξαζεο, κε ζθνπφ ην ζρεδηαζκφ θαη ηελ αλάπηπμε θαηάιιεισλ πξντφλησλ. Παξαδείγκαηα ηέηνησλ ζπζθεπψλ επηθνηλσλίαο γηα ηνπο ειηθησκέλνπο ζα κπνξνχζαλ π.ρ. λα είλαη νπηηθά ηειέθσλα, θαζνξηζκέλεο εθαξκνγέο δηαδηθηχνπ θαη ειεθηξνληθνχ ηαρπδξνκείνπ, θαζψο θαη ππνινγηζηέο κε ζπζθεπέο γηα επηθνηλσλία κέζσ εηθφλαο, ή εηδηθψλ ζπκβφισλ Ανηιζηάθμιζη ηων διαηαπασών Όπσο αλαθέξζεθε θαη πξνεγνπκέλσο, ιφγσ ηεο ραξαθηεξηζηηθήο πνιχ-λνζεξφηεηαο πνιινί ειηθησκέλνη έρνπλ ηελ ηάζε λα αλαπηχζζνπλ πξνβιήκαηα φξαζεο θαη αθνήο. Χο εθ ηνχηνπ, θαζίζηαηαη επείγνπζα ε αλαδήηεζε ζπζθεπψλ πνπ ζα αληηζηαζκίδνπλ ηέηνηνπ είδνπο αηζζεηεξηαθέο αλαπεξίεο, ραξαθηεξηζηηθά ησλ νπνίσλ ήδε παξέρνληαη απφ δηάθνξεο ζπζθεπέο, φπσο νη ειεθηξηθνί κεγεζπληηθνί θαθνί, νη εηδηθνί θαθνί αλάγλσζεο, ζπζηήκαηα ειεθηξνληθήο επηθνηλσλίαο, θαζψο θαη ζπλαθή ζπζηήκαηα ΗΣ Καηαναλωηικά ηλεκηπονικά πποϊόνηα / multimedia Οη ειηθησκέλνη, πξνθεηκέλνπ λα αληαπνθξηζνχλ ζηελ αλάγθε γηα δξαζηεξηφηεηεο αλαςπρήο, ή ρφκπη θαη λα γεθπξψζνπλ ηηο ψξεο ηεο κνλαμηάο, είλαη ζε ζέζε ζήκεξα λα ρξεζηκνπνηήζνπλ νξηζκέλα πξντφληα θαη ππεξεζίεο ΣΠΔ νη νπνίεο βξίζθνληαη ζε ζπλερή θάζε εμέιημεο, φπσο π.ρ. εθαξκνγέο multimedia, ΣΠΔ-ζρεηηθά ειεθηξνληθά παηρλίδηα, ειεθηξνληθέο εθεκεξίδεο θαη βηβιία, θαζψο θαη ζπκκεηνρή ζε δηαδηθηπαθά θνηλσληθά δίθηπα. Απηφ θπζηθά πξνυπνζέηεη ηε ζπλερή αλάπηπμε θαη δεκηνπξγία εθαξκνγψλ θαηάιιεισλ πεξηερνκέλσλ γηα ηα ζπκθέξνληα θαη ηε ρξήζε απφ ειηθησκέλνπο αλζξψπνπο Αζθάλεια και πποζηαζία Μηα άιιε παξάκεηξνο είλαη ε αίζζεζε ηεο αζθάιεηαο ζην ζπίηη, πνπ απνηειεί έλα πνιχ ζεκαληηθφ δήηεκα κεηαμχ ησλ ειηθησκέλσλ. Ζ αλάπηπμε επνκέλσο ηερλνινγηψλ ζε αλαινγία κε ηελ ζηαδηαθή απψιεηα νξηζκέλσλ ζσκαηηθψλ θαη λνεηηθψλ ηθαλνηήησλ, απνηειεί δσηηθήο ζεκαζίαο δήηεκα γηα ηελ πξφιεςε ησλ αηπρεκάησλ θαη ηελ αχμεζε ηνπ αηζζήκαηνο αζθάιεηαο. Αλαινγία ησλ νκάδσλ πξντφλησλ κεηαμχ φισλ ησλ θξαηψλ κειψλ ησλ πξντφλησλ ζηελ ΔΔ-27, σζηφζν γεληθά δελ έρνπλ αλαπηπρζεί γηα ρξήζε απφ ειηθησκέλνπο γηα κηα επξεία νκάδα πειάηε. 12

22 Ανάπηςξη ΤΠΔ για ηην ανεξάπηηηη διαβίωζη ηων ηλικιωμένων ζηην Δ.Δ. Απηφ ζπλήζσο ζπκβαδίδεη κε ηηο εθαξκνγέο αζθαιείαο, φπσο ηα ζπζηήκαηα επηηήξεζεο θαη αζθάιηζεο ζπηηηνχ, θαζψο θαη νη πξνζαξκνζκέλεο εθαξκνγέο ζηα ζπζηήκαηα ζπλαγεξκνχ, π.ρ. ζε πεξίπησζε πνπ ν ειηθησκέλνο έρεη μεράζεη λα απελεξγνπνηήζεη ηελ ειεθηξηθή θνπδίλα. Οη βοηθηηικέρ ηεσνολογίερ Ιαηπικήρ πξννξίδνληαη γηα ηελ ππνζηήξημε ησλ κειψλ ηεο νηθνγέλεηαο ή ηνπ εμεηδηθεπκέλνπ λνζειεπηηθνχ πξνζσπηθνχ θαηά ηε δηάξθεηα ηεο θαζεκεξηλήο πγεηνλνκηθήο πεξίζαιςεο γηα ηνπο ειηθησκέλνπο πνπ πάζρνπλ απφ αζζέλεηεο. Σέηνηνπ είδνπο πξντφληα εζηηάδνληαη ζε ηαηξηθέο εθαξκνγέο θαη θπξίσο ζε ζπζθεπέο πνπ απαηηνχλ έλα είδνο απηνειέγρνπ απφ ηνπο αζζελείο, π.ρ. εθαξκνγέο ζρεηηθέο κε ηελ πίεζε ηνπ αίκαηνο, ηε γιπθφδε ηνπ αίκαηνο, αιιά επίζεο θαη ηε βνήζεηα αλχςσζε ή άιια βνεζήκαηα θηλεηηθφηεηαο, εηδηθέο ηερλνινγίεο γηα ππνζηήξημε θαηά ην κπάλην, θαζψο θαη ζπζηήκαηα ζπλαγεξκνχ γηα ελδερφκελε πηψζε Τηλε-παπακολούθηζη - Τηλεϊαηπική Οη πξφζθαηεο ηερλνινγηθέο εμειίμεηο ζηνλ ηνκέα ηεο ηειεταηξηθήο επηηξέπνπλ ζηα ειηθησκέλα άηνκα κε νξηζκέλεο ρξφληεο αζζέλεηεο ή αλαπεξίεο λα αληηκεησπίδνληαη θαη λα παξαθνινπζνχληαη εληφο ηνπ νηθηαθνχ πεξηβάιινληφο ηνπο. Σν κεγάιν πιενλέθηεκα ησλ ηειε-ηαηξηθψλ εθαξκνγψλ είλαη φηη νη αζζελείο δελ ρξεηάδεηαη λα κεηαθηλεζνχλ πξνο θάπνην λνζειεπηηθφ ίδξπκα γηα λα παξαθνινπζνχληαη θαη λα αληηκεησπίδνληαη θαηάιιεια. Οη πιεξνθνξίεο επνκέλσο ζρεηηθά κε ζπγθεθξηκέλεο παξακέηξνπο αζζελεηψλ κπνξεί λα ιεθζνχλ απφ ηνλ αζζελή απφ θνξεηέο ζπζθεπέο παξαθνινχζεζεο θαη λα κεηαδίδνληαη ζε εηδηθά ηαηξηθά φξγαλα πξνθεηκέλνπ λα ειεγρηνχλ θαη αληίζηνηρα λα πξνρσξνχλ ζε παξέκβαζε αλ είλαη απαξαίηεην. πλνιηθά, ε ηειε-ηαηξηθή θαη ηα πξντφληα ηειεπαξαθνινχζεζεο είλαη ζε ζέζε λα εγγπψληαη κεγαιχηεξε απηνλνκία γηα ηνπο ειηθησκέλνπο αζζελείο Κινηηικόηηηα Ζ ραξαθηεξηζηηθή κείσζε ηεο ςπρηθήο θαη ζσκαηηθήο ηθαλφηεηαο ζηνπο ειηθησκέλνπο ζπρλά πξνθαιεί θαη έιιεηςε θηλεηηθφηεηαο. Υαξαθηεξηζηηθά, ην πεξπάηεκα ή ε νδήγεζε ελφο απηνθηλήηνπ κπνξνχλ λα πξαγκαηνπνηεζνχλ φιν θαη πην δχζθνια, ή αθφκα θαη λα θαηαζηνχλ αδχλαηα, αλάινγα κε ηε ζνβαξφηεηα ηεο αζζέλεηαο. Δπνκέλσο, ε δεκηνπξγία ζπζθεπψλ πνπ ζα είλαη ηθαλέο λα απνθαηαζηήζνπλ, ή αθφκα θαη λα απμήζνπλ ηελ θηλεηηθφηεηα ησλ ειηθησκέλσλ είλαη πνιχ ζεκαληηθή πξνθεηκέλνπ λα εμαζθαιίζνπλ ηελ επεκεξία ηνπο. Σέηνηεο εθαξκνγέο ζα κπνξνχζαλ λα αθνξνχλ βνεζήκαηα γηα ην πεξπάηεκα, φπσο εηδηθά αλαπεξηθά θαξνηζάθηα, ή αλειθπζηήξεο βήκαηνο, αιιά θαη άιιεο βνεζεηηθέο ζπζθεπέο, γηα παξάδεηγκα γηα ηελ νδήγεζε ελφο απηνθίλεην, ή γηα ηελ άζιεζε Έξςπνο ζπίηι / καθημεπινή ομάδα επγαζιών πλέπεηα ηεο πνιχ-λνζεξφηεηαο είλαη ην γεγνλφο φηη νη ειηθησκέλνη ζπρλά απνθηνχλ πξνβιήκαηα ζηελ εθηέιεζε απιψλ θαζεκεξηλψλ εξγαζηψλ. Κάπνηεο απηφκαηεο θαη έμππλεο επνκέλσο ζπζθεπέο θαη ππεξεζίεο ζε ζέζε λα εθηειέζνπλ, ή ηνπιάρηζηνλ λα παξέρνπλ δηεπθφιπλζε γηα ηηο απαηηήζεηο ηεο θαζεκεξηλήο δσήο ζα απνηεινχζαλ ζεκαληηθή βνήζεηα, π.ρ. ηειεθαηεπζπλφκελεο πφξηεο, θνχξλνη κηθξνθπκάησλ ή ζφκπεο κε δηάθνξνπο αηζζεηήξεο, online ππεξεζίεο πνπ πξνζθέξνπλ ηειε-αγνξέο αλαισζίκσλ, ή δηαδηθηπαθψλ ππεξεζηψλ απφ ηξαπεδηθά πξντφληα θιπ. Βάζεη ηεο πνζνζηηαίαο θαηαλνκήο ησλ νκάδσλ πξντφλησλ κεηαμχ φισλ ησλ θξαηψλ κειψλ ηεο Δ.Δ. ησλ 27 ππάξρνπλ πεξηνρέο εθαξκνγψλ κε πην εκπνξεχζηκεο ιχζεηο απφ φ, ηη ζε άιιεο. Απηφ ζεκαίλεη φηη ζήκεξα ππάξρνπλ πην εκπνξεχζηκα πξντφληα γηα ηελ αζθάιεηα θαη ηελ πξνζηαζία απφ φ, ηη γηα νπνηαδήπνηε άιιε νκάδα πξντφλησλ, δειαδή πεξίπνπ ην έλα ηέηαξην ηνπ ζπλφινπ ησλ AAL πξντφλησλ έρνπλ αλαπηπρζεί γηα λα παξέρνπλ θαη λα απμήζνπλ ηελ αλάγθε γηα ηελ αζθάιεηα ησλ 13

23 Ανάπηςξη ΤΠΔ για ηην ανεξάπηηηη διαβίωζη ηων ηλικιωμένων ζηην Δ.Δ. ειηθησκέλσλ. Χζηφζν, απηφ δελ ζεκαίλεη θαη 'αλάγθε φηη νη δείθηεο αληηπξνζσπεχνπλ ην γεληθφ νηθνλνκηθφ ζπκθέξνλ ηεο παξνρήο πξντφλησλ ζηνλ ηνκέα ηνπ AAL. Αληηζέησο, είλαη αξθεηά πηζαλφ νη αλαινγίεο απηέο λα αιιάμνπλ αλάινγα κε ηε κειινληηθή ηερλνινγηθή πξφνδν, ηελ ελεξγνπνίεζε θαη ηελ αλάπηπμε ησλ εκπνξεχζηκσλ ιχζεσλ γηα άιια πεδία εθαξκνγήο. Μηα έλδεημε γηα απηή ηελ πξννπηηθή απνηειεί ην ζρεηηθά ρακειφ ελδηαθέξνλ ησλ ειηθησκέλσλ γηα ειεθηξνληθά είδε επξείαο θαηαλάισζεο θαη πνιπκέζα ή ζπζθεπέο γηα ηελ αλαπεξία. Όπσο αλαθέξζεθε λσξίηεξα ζηε κειέηε, νη ειηθησκέλνη ζπρλά πάζρνπλ απφ αηζζεηεξηαθέο αλαπεξίεο θαζψο θαη κνλαμηά ή απνκφλσζε. Δίλαη πνιχ πηζαλφ φηη ε πξαγκαηηθή αλάγθε γηα ιχζεηο γηα ηα δεηήκαηα λα είλαη πνιχ πςειφηεξε. Έηζη, ηα πνζνζηά (8% θαη 5%) θαίλεηαη λα δείρλνπλ φηη κφλν ιίγα ειεθηξνληθά είδε επξείαο θαηαλάισζεο θαη εθαξκνγέο multi-media, θαζψο θαη ζπζθεπέο γηα αλάπεξνπο ππάξρνπλ ζηελ αγνξά πξνο ην παξφλ - ηνπιάρηζηνλ φζνλ αθνξά ζε ιχζεηο ΣΠΔ γηα ειηθησκέλα άηνκα. Δπίζεο, νη εθαξκνγέο γηα ηελ ππνζηήξημε ηεο θαζεκεξηλφηεηαο θαίλεηαη λα ππνεθπξνζσπνχληαη (3%). Απηφ είλαη ζίγνπξα ην απνηέιεζκα κηαο αθφκε αδχλακεο ηερλνινγηθήο αλάπηπμεο θαη εκπνξεπζηκφηεηαο, παξάκεηξνη πνπ ζεσξείηαη φηη ζα αιιάμνπλ ηαπηφρξνλα κε ηηο κειινληηθέο ηερλνινγηθέο βειηηψζεηο. Οη νκάδεο ησλ πξντφλησλ πνπ εκθαλίδνληαη ζπρλφηεξα είλαη: ε αζθάιεηα (26%), νη ζπζθεπέο επηθνηλσλίαο (17%), ε ηαηξηθή ππνζηεξηθηηθή ηερλνινγία (15%), ηερλνινγίεο γηα ηελ θηλεηηθφηεηα (12%), θαη ηελ ηειεπαξαθνινχζεζε (11%). Σν πςειφ πνζνζηφ γηα ηελ πεξίπησζε ηεο αζθάιεηαο έρεη λα θάλεη κε ην γεγνλφο φηη, απφ ηε θχζε ηνπο, ηα πεξηζζφηεξα AAL πξντφληα θαηά θάπνηνλ ηξφπν δηαπξαγκαηεχνληαη ηελ παξνρή πξνζηαζίαο θαη αζθάιεηαο. Δπνκέλσο, φια ηα πξντφληα θαη νη ππεξεζίεο ζα κπνξνχζαλ εληαρζνχλ ζην ηνκέα ηεο αζθάιεηαο, ηνπιάρηζηνλ θαηά θάπνηα επξχηεξε έλλνηα, ε νπνία εκθαλίδεηαη άιισζηε πνιχ ζπρλά ζε ζπλδπαζκφ κε άιιεο νκάδεο (π.ρ. πξντφληα πνπ πιεξνχλ ηηο πξνυπνζέζεηο γηα ηηο θαηεγνξίεο «αζθάιεηα» θαη «ηαηξηθή βνήζεηα»). Έλαο άιινο παξάγνληαο γηα ηελ θαηάηαμε ησλ αλαινγηψλ είλαη ζίγνπξα ε ηξέρνπζα θαηάζηαζε ηεο ηερλνινγίαο ησλ ηερλνινγηψλ πξνο ρξήζε απφ ειηθησκέλνπο αλζξψπνπο. Οξηζκέλεο ηερλνινγίεο έρνπλ ήδε αλαπηπρζεί επαξθψο γηα λα ρξεζηκνπνηνχληαη σο εκπνξεχζηκα πξντφληα, ελψ άιια είλαη αθφκα ζην ζηάδην ηεο βαζηθήο έξεπλαο. Γηα παξάδεηγκα, ηα ζπζηήκαηα ζπλαγεξκνχ απαηηνχλ θπξίσο ηερλνινγίεο πνπ έρνπλ ήδε ππάξμεη γηα πνιχ θαηξφ ηψξα, ελψ νη εθαξκνγέο γηα ηε δηεθπεξαίσζε ηεο θαζεκεξηλφηεηαο, φπσο ςψληα ή θαζαξηζκφ είλαη είηε αλχπαξθηεο είηε κάιινλ ζε ππνηππψδε θαηάζηαζε. Δπνκέλσο, κπνξεί λα ππνηεζεί φηη ηα πξντφληα κε ρακειήο ή παιαηφηεξεο γεληάο ηερλνινγίαο ζα έρνπλ ηζρπξφηεξε παξνπζία ζηελ αγνξά απφ φ, ηη εθείλα πνπ απαηηνχλ πςειή ηερλνινγία, γεγνλφο ην νπνίν ζα κπνξνχζε ζηελ πξαγκαηηθφηεηα λα απνηειεί κηα εμήγεζε γηαηί εηδηθά ε θαηεγνξία "έμππλα ζπίηηα / θαζεκεξηλέο δνπιεηέο" έρεη ηφζν ρακειφ πνζνζηφ. Πέξα απφ απηφ, ζα κπνξνχζε επίζεο λα ζεσξεζεί φηη ην δηάγξακκα αληηθαηνπηξίδεη επίζεο ηελ ηεξαξρία ησλ ζπκθεξφλησλ ησλ θαηαλαισηψλ γηα νξηζκέλεο νκάδεο πξντφλησλ. Χζηφζν, απηφ δελ κπνξεί λα εμεγεζεί απφ ηηο δεδνκέλεο αλαινγίεο εχθνια, δεδνκέλνπ φηη αληηπξνζσπεχνπλ κφλνλ ηελ ηξέρνπζα θαηάζηαζε ζηελ αγνξά. Έηζη αθξηβψο, φπσο θαη ζηελ πεξίπησζε ηεο επίδξαζεο ηνπ βαζκνχ ηερλνινγηθήο σξηκφηεηαο θαη εκπνξεπζηκφηεηαο, είλαη απαξαίηεηεο πεξαηηέξσ κειέηεο ζρεηηθά κε ηελ πξαγκαηηθή ζεκαζία θαη ηνπ ζπκθέξνληνο ησλ θαηαλαισηψλ Τύποι πποϊόνηων Ζ παξαθάησ εηθφλα παξνπζηάδεη ηα πνζνζηά θαη ηνπο απφιπηνπο αξηζκφο ησλ AAL πξντφλησλ θαη δηαθξίλεη κεηαμχ ησλ ζπζθεπψλ α) εμνινθιήξνπ ΣΠΔ ζπζθεπψλ, β) ζπζθεπψλ πνπ δίλνπλ θαη ηε δπλαηφηεηα γηα ΣΠΔ, γ) ππεξεζίεο, δ) ινγηζκηθά, θαζψο θαη κε αλάκηθηα ηα πξνεγνχκελα ραξαθηεξηζηηθά. Πην ζπγθεθξηκέλα, ε θαηεγνξία (α) απνηειείηαη κφλν απφ ΣΠΔ, ε (β) πξέπεη λα ελζσκαηψλνπλ δηάθνξεο άιιεο ηερλνινγίεο, αιιά πξέπεη 14

24 Ανάπηςξη ΤΠΔ για ηην ανεξάπηηηη διαβίωζη ηων ηλικιωμένων ζηην Δ.Δ. αθφκα λα βαζίδεηαη ζε ΣΠΔ, δειαδή ε ΣΠΔ δελ πξέπεη λα είλαη απιψο κηα πξφζζεηε ηερλνινγία. Αληίζηνηρα, ηα AAL πξντφληα πνπ θαηεγνξηνπνηνχληαη σο "ινγηζκηθφ" δελ πεξηιακβάλνπλ ηερλνινγίεο εθηφο απφ ην ινγηζκηθφ, ελψ ην ίδην ηζρχεη θαη γηα ηελ θαηεγνξία «ππεξεζίεο», ε νπνία απνδίδεηαη κφλν εάλ έλα πξντφλ απνηειείηαη απφ ΣΠΔ -ζρεηηδφκελεο ππεξεζίεο, π.ρ. ηειεθσληθέο γξακκέο ή ηηο ππεξεζίεο έθηαθηεο αλάγθεο ρξεζηκνπνηψληαο θηλεηά ηειέθσλα. Ζ κηθηή θαηεγνξία ρξεζηκνπνηείηαη κφλν ζε πεξίπησζε πνπ έλα πξντφλ είλαη έλα κίγκα απφ φιεο ηηο άιιεο θαηεγνξίεο θαη σο εθ ηνχηνπ δελ κπνξεί λα πξνζδηνξηζηεί κε ζαθήλεηα. χκθσλα κε ην δηάγξακκα, πεξηζζφηεξν απφ ην ήκηζπ ηνπ ζπλφινπ ησλ AAL πξντφλησλ αληηπξνζσπεχνπλ ηελ ελζσκάησζε δηαθνξεηηθψλ ηερλνινγηψλ (53%). Απηφ δελ απνηειεί έθπιεμε, θαζψο αληαλαθιά ηε ζεκεξηλή ηερλνινγηθή ηάζε πξνο ηελ θαηεχζπλζε ηεο δηαζχλδεζεο ησλ δηαθφξσλ ηερλνινγηψλ. Δθηφο απηνχ, ν ζπλνιηθφο αξηζκφο θαη ην πνζνζηφ ηεο θαηεγνξίαο ησλ ακηγψλ ΣΠΔ είλαη πνιχ πςειή, έσο θαη (37%). πλνιηθά, είλαη πξνθαλέο φηη ε αγνξά AAL πξντφλησλ θαη ππεξεζηψλ είλαη ηψξα ζηε θάζε ηεο εμέιημήο ηεο. Σα πεξηζζφηεξα πξντφληα πνπ δηαηίζεληαη ζήκεξα ζηελ ΔΔ-27 δελ αλήθνπλ ζηελ θαηεγνξία ησλ εμνινθιήξνπ ΣΠΔ ζπζθεπψλ. Απηφ κπνξεί λα απνδνζεί ζην γεγνλφο φηη ε ζεψξεζε ηεο ρξήζεο ησλ ΣΠΔ ζηελ επαγσγή αλεμαξηεζίαο ζηε δσή ησλ ειηθησκέλσλ είλαη ζε αξθεηά πξψηκν ζηάδην. Χο εθ ηνχηνπ, πνιχ ιίγα πξντφληα θαη ππεξεζίεο έρνπλ αλαπηπρζεί γηα ηελ αληηκεηψπηζε ηδηαίηεξα ησλ ειηθησκέλσλ. Σν κεγαιχηεξν κέξνο ηνπ ζπλφινπ ησλ πξντφλησλ AAL απεπζχλεηαη είηε ζηελ πγεηνλνκηθή πεξίζαιςε θαη ην ζπίηη ή ζηελ αζθάιεηα Πάποσοι Πποϊόνηων Σν παξαθάησ ζρήκα θαηαηάζζεη ην ζπλνιηθφ αξηζκφ ησλ πξντφλησλ πνπ παξέρνπλ νη νξγαλψζεηο ζε θάζε θξάηνο κέινο ηεο ΔΔ-27. Όπσο εκθαλίδεηαη θαη γηα ηνλ αξηζκφ ησλ πξντφλησλ, νη πεξηζζφηεξνη πάξνρνη απαληψληαη αλάκεζα ζηα παιαηά θξάηε κέιε ηεο ΔΔ- 27, ηα νπνία είλαη θαη ηα νηθνλνκηθά ηζρπξφηεξα. Χο εθ ηνχηνπ, ζηελ θνξπθή ηεο θαηάηαμεο εκθαλίδνληαη ρψξεο φπσο ε Ηζπαλία (11 παξφρνπο πξντφλησλ), ηε Γαιιία (15) θαη ηε Γεξκαλία (20). 15

25 Ανάπηςξη ΤΠΔ για ηην ανεξάπηηηη διαβίωζη ηων ηλικιωμένων ζηην Δ.Δ. Σν ράζκα κεηαμχ ησλ παιαηψλ θαη ησλ λέσλ θξαηψλ, θαζψο θαη νη δηαθνξέο κεηαμχ βφξεησλ θαη λφηησλ θξαηψλ κειψλ απεηθνλίδεηαη: Παξφκνηα κε πξνεγνχκελα επξήκαηα, νη πεξηζζφηεξνη πάξνρνη πξντφλησλ εκθαλίδνληαη κεηαμχ ησλ βφξεησλ θαη ησλ παιαηψλ θξαηψλ κειψλ ηεο ΔΔ-27. Δπηπιένλ παξαηίζεηαη γξάθεκα πνπ δείρλεη ηηο αλαινγίεο ησλ παξφρσλ πξντφλησλ πνπ δηαθξίλεηαη απφ ηνπο ηχπνπο νξγάλσζεο. Με 35% εκθαλίδνληαη νη πάξνρνη AAL γηα ηα πξντφληα θαη ηηο ππεξεζίεο πνπ ζπλεηζθέξνπλ ην κεγαιχηεξν κέξνο ηνπ ζπλφινπ ησλ πξντφλησλ AAL. Απηφ ζεκαίλεη φηη ππάξρνπλ ήδε πνιινί πάξνρνη γηα απηά ηα ζπγθεθξηκέλα πξντφληα ζηελ αγνξά, αλ θαη ε αγνξά AAL πξντφλησλ θαη ππεξεζηψλ είλαη πξνο ην παξφλ κφλν ζηα ζθαξηά. Χζηφζν, ζε ζχγθξηζε κε ηηο άιιεο αλαινγίεο πξέπεη λα έρνπκε θαηά λνπ φηη απηή ε θαηεγνξία βαζίδεηαη ζε κηα δηαζηαχξσζε κε ηνπο άιινπο. Οη αθξηβείο ηνκείο ηεο εξγαζίαο θαη ησλ ζπκθεξφλησλ κπνξεί, επνκέλσο, λα αλαρζνχλ άκεζα θαη κε άιιεο θαηεγνξίεο. Οη πεξηζζφηεξνη πάξνρνη AAL γηα πξντφληα θαη ππεξεζίεο (ζε αθξηβή πνζνζηά: 68,75%) πξνζθέξνπλ ηειε-ηαηξηθέο ππεξεζίεο, ελψ ε επφκελε νκάδα (18,75%) απνηειείηαη απφ ηνπο παξφρνπο ηειεπηθνηλσληψλ. 16

26 Ανάπηςξη ΤΠΔ για ηην ανεξάπηηηη διαβίωζη ηων ηλικιωμένων ζηην Δ.Δ. Δπίζεο ζρεηηθά κεγάια πνζνζηά αθνξνχλ θνξείο παξνρήο ππεξεζηψλ (23%) θαη παξνρήο hardware / (13%). Απηφ δείρλεη φηη νη πάξνρνη ππεξεζηψλ έρνπλ έληνλν ελδηαθέξνλ γηα λα πξνζθέξνπλ λέεο ππεξεζίεο θαη ιχζεηο ινγηζκηθνχ γηα ηνπο ειηθησκέλνπο. Πεξαηηέξσ έξεπλεο γηα ηελ νκάδα ησλ παξφρσλ ππεξεζηψλ έρνπλ απνδείμεη φηη απνηειείηαη θπξίσο απφ εηαηξείεο ηειεπηθνηλσληψλ (ζε πνζνζηά: 52,38% ηνπ ζπλφινπ ησλ θνξέσλ παξνρήο ππεξεζηψλ), φπσο ε Bazile Telecom (Γαιιία), ε Corscience (Ηζπαλία), ElsiTechnologies (Φηλιαλδία) θαη ε Διιεληθή Telecoms SA / ΟΣΔ ΑΔ (Διιάδα), θαζψο θαη ε εζληθή εηαηξεία ηειεπηθνηλσληψλ ζηελ Διιάδα. Με 8% θαίλεηαη λα ππνεθπξνζσπνχληαη νη πάξνρνη γηα ηελ αζθάιεηα ησλ πξντφλησλ θαη ησλ ππεξεζηψλ γηα ηελ αζθάιεηα. Χζηφζν, ε αλαινγία απηή κπνξεί λα εμεγεζεί απφ ην γεγνλφο φηη ηαπηφρξνλα θαη νη πάξνρνη AAL κπνξνχλ λα πξνζθέξνπλ πξντφληα θαη ππεξεζίεο γηα ηε δηαηήξεζε θαη γηα ηελ αχμεζε ηνπ αηζζήκαηνο αζθάιεηαο ησλ ειηθησκέλσλ Ιδιαίηεπα ενεπγοί Ππομηθεςηέρ Πποϊόνηων Παξά ην γεγνλφο φηη πνιινί πάξνρνη πξντφλησλ ζηελ ΔΔ-27 δελ πξνζθέξνπλ πεξηζζφηεξα απφ έλα πξντφλ AAL, ππάξρνπλ κεξηθνί πνπ πξνζθέξνπλ πνιιά δηαθνξεηηθά. πλεπψο, απηνί έρνπλ κηα ηζρπξφηεξε ζέζε εληφο ηνπ πεδίνπ ηνπ AAL πξντφλησλ. Παξαθάησ απεηθνλίδνληαη νη νξγαλψζεηο ηαμηλνκεκέλεο θαηά ην ζπλνιηθφ πνζφ ησλ AAL πξντφλησλ πνπ πξνζθέξνπλ. Ζ πιεηνςεθία ησλ δεθαηξηψλ απηψλ παξφρσλ ιεηηνπξγνχλ ζηνλ ηνκέα ηεο ηειε-ηαηξηθήο, ηαηξηθήο ππνζηεξηθηηθήο ηερλνινγίαο, θαζψο θαη πξντφλησλ γηα ηελ αζθάιεηα. Σν απνηέιεζκα απηφ ζπζρεηίδεηαη πνιχ θαιά κε ηηο αλαινγίεο ησλ νκάδσλ πξντφλησλ πνπ έρνπλ αλαιπζεί λσξίηεξα: ιχζεηο ηειε-ηαηξηθήο, ηαηξηθή ππνζηεξηθηηθή ηερλνινγία θαη ηα πξντφληα γηα ηελ αζθάιεηα θαη ηελ αζθάιεηα ζπλεηζθέξνπλ ην κεγαιχηεξν κέξνο ησλ νξγαλψζεσλ γηα ηελ παξνρή ησλ πξντφλησλ AAL. Παξαδείγκαηα εηαηξηψλ εμνινθιήξνπ AAL δίδνληαη παξαθάησ: 17

27 Ανάπηςξη ΤΠΔ για ηην ανεξάπηηηη διαβίωζη ηων ηλικιωμένων ζηην Δ.Δ. Ζ εηαηξία Telcomed Advanced Industries Ltd πξνκεζεχεη πξντφληα αζχξκαηεο ηειεταηξηθήο θαη ινγηζκηθνχ παγθνζκίσο θαη θπξίσο επηθεληξψλεηαη ζηελ ηερλνινγία ηειεταηξηθήο παξαθνινχζεζεο. Δληφο ηνπ πεδίνπ εθαξκνγήο ηνπ AAL, ε ηξιαλδηθή εηαηξεία κε έδξα ζην Γνπβιίλν ηξνθνδνηεί κε θνξεηά ηαηξηθά ξνιφγηα παξαθνινχζεζεο δσηηθψλ παξακέηξσλ, φπσο ε αξηεξηαθή πίεζε, ΖΚΓ, θαξδηαθνχ ξπζκνχ, αλαπλεπζηηθνχ ξπζκνχ, θνξεζκνχ ηνπ νμπγφλνπ, ζεξκνθξαζίαο ηνπ ζψκαηνο, θιπ. Πνιιέο απφ απηέο ηηο εθαξκνγέο είλαη ζε ζέζε λα κεηαδψζνπλ δεδνκέλα απηφκαηα δηαδηθηπαθά. Ζ εηαηξία STT Condigi AB απνηειεί επξσπατθφ πξνκεζεπηή ζπλαγεξκψλ δηαζπνξάο (dispersed alarms -π.ρ. "ηειέθσλα θξνληίδαο") θαη ζπζηεκάησλ ζπλαγεξκνχ γηα ειηθησκέλνπο θαηνίθνπο πνπ δνπλ ζε δηθφ ηνπο ζπίηη. Ζ εηαηξεία πξνέθπςε απφ ζπγρψλεπζε κεηαμχ ηεο δαλέδηθεο Condigi Televagt A/S θαη ηεο ζνπεδηθήο STT Care, θαη αλήθεη θπξίσο ζην 6ν ζνπεδηθφ Σακείν πληάμεσλ. Ζ STT Condigi αλαπηχζζεη θαη εκπνξεχεηαη κηα πιαηθφξκα γηα ηα ζπζηήκαηα πεξίζαιςεο. Σν ηδηαίηεξν ραξαθηεξηζηηθφ ηεο πιαηθφξκαο απηήο είλαη φηη επηηξέπεη ηελ δηαζχλδεζε φισλ ησλ ηκεκάησλ ηνπ ραξηνθπιαθίνπ ησλ πξντφλησλ ηεο εηαηξίαο. Ζ εηαηξία INDEX AWARD A/S απνηειεί αζπλήζηζην παξάδεηγκα παξνρέα AAL πξντφλησλ. Ζ εηαηξία απηή νξγαλψλεη θαη πξνσζεί έλα δηεζλέο βξαβείν ζρεδηαζκνχ. Σν βξαβείν απηφ πξνυπνζέηεη κηα ηζρπξή αλζξσπηζηηθή πξνζέγγηζε θαη είλαη αθηεξσκέλν ζηελ παγθφζκηα αιιαγή ηεο λννηξνπίαο δείρλνληαο θαη δηεξεπλψληαο ηνλ ηξφπνπ κε ηνλ νπνίν ν θαιχηεξνο ζρεδηαζκφο κπνξεί λα βειηηψζεη ηελ θαζεκεξηλή δσή. Ζ ηζηνζειίδα παξνπζηάδεη, επίζεο, δηάθνξα πξντφληα γηα ειηθησκέλνπο πνπ έρνπλ βξαβεπζεί ιφγσ ηνπ θαηλνηφκνπ θαη δεκηνπξγηθνχ ζρεδηαζκνχ ηνπο. Μεξηθά ελδηαθέξνληα παξαδείγκαηα αθνξνχλ ειεθηξνληθά είδε έλδπζεο γηα άηνκα κε πξνβιήκαηα φξαζεο ("MUKANA"), έλα θνξεηφ ειηαθφ κέζν δηαηήξεζεο ηλζνπιίλεο ζε ρακειέο ζεξκνθξαζίεο ("Diabet-Cool"), κηα θηλεηή νζφλε ηεο νπξνδφρνπ θχζηεο γηα αζζελείο κε αθξάηεηα ("UTurn"), θαη έλα gadget πνπ κνηάδεη κε ην βνήζεκα αθνήο αιιά κε πνιχ αλψηεξεο ηνπ κέζνπ φξνπ επηδφζεηο ("Oticon Delta ). Σα παξαδείγκαηα απηά θαζηζηνχλ δπλαηή ηελ έληαμε απηήο ηεο εηαηξίαο ζηηο AAL βάζεηο δεδνκέλσλ, παξά ην γεγνλφο φηη δελ παξάγεη ή παξέρεη πξντφληα ζε κηα ζηελφηεξε έλλνηα. Ζ Chubb Community Care 30 είλαη πάξνρνο ηειε-θξνληίδαο, ηειε-πγείαο θαη παξαθνινχζεζεο ησλ πξντφλησλ θξνληίδαο γηα ηα άηνκα κε εηδηθέο αλάγθεο, φπσο είλαη νη ειηθησκέλνη θαη νη αλάπεξνη. Ζ εηαηξεία επηθεληξψλεηαη κφλν ζηε βξεηαληθή αγνξά θαη ηα πξντφληα ηεο πεξηιακβάλνπλ π.ρ. ηειέθσλα θξνληίδαο, πξνεηδνπνηήζεηο θαη δηάθνξεο εθαξκνγέο ηειε-πγείαο. Βξίζθεηαη ζην Μπιάθκπεξλ, θαη σο κέινο ηεο United Technologies 18

28 Ανάπηςξη ΤΠΔ για ηην ανεξάπηηηη διαβίωζη ηων ηλικιωμένων ζηην Δ.Δ. Corporation (UTC), έρεη σο ζηφρν ηε δηαηήξεζε ηεο αλεμαξηεζίαο γηα ηνπο αλζξψπνπο θαη λα ηνπο βνεζήζεη λα απνιαχζνπλ ηελ θαιχηεξε δπλαηή πνηφηεηα δσήο. Ζ εηαηξία Transdanubia Nikolai G.m.b.H, Technik für Sehbehinderte und Blinde (TSB) είλαη κηα απζηξηαθή εηαηξεία κε έδξα ηε Βηέλλε θαη παξέρεη δηάθνξεο ηερλνινγηθέο εθαξκνγέο γηα ρξήζε απφ άηνκα κε πξνβιήκαηα φξαζεο, κεξηθέο απφ ηηο νπνίεο εθαξκφδνληαη ζε ηεξκαηηθά άιισλ ΣΠΔ. Πνιιά πξντφληα πνπ έρνπλ ζρεδηαζηεί είηε σο θνξεηέο, είηε σο ζηαζεξέο εθαξκνγέο. Δθηφο απφ αξθεηά παξαδνζηαθά θαη ρακειήο ηερλνινγίαο βνεζήκαηα, φπσο γπαιηά ή κεγεζπληηθνχο θαθνχο, ην ραξηνθπιάθην ηεο εηαηξείαο πεξηιακβάλεη επίζεο ειεθηξνληθνχο κεγεζπληέο (κε ηε ρξήζε ειεθηξνληθήο πξνβνιήο θαη ζάξσζεο), ειεθηξνληθά βνεζήκαηα αλάγλσζεο, κεξηθά απφ ηα νπνία είλαη αθφκε ζε ζέζε λα αλαγλψζνπλ έλα θείκελν ρξεζηκνπνηψληαο ζπλζεηηθή θσλή, θηλεηά ηειέθσλα κε κεγάια πιήθηξα, βνεζήκαηα αθνήο θαη φξαζεο γηα θηλεηά ηειέθσλα, θνξεηέο ζπζθεπέο γηα ηελ εγγξαθή θσλήο, θαζψο θαη ινγηζκηθά γηα φιεο ηηο παξαπάλσ εθαξκνγέο. Δπηπιένλ, ε εηαηξεία δηαζέηεη επίζεο έλα Κέληξν Οπηηθψλ" θαη έλα θέληξν αλάγλσζεο Braille. Σν "Κέληξν Οπηηθψλ" αζρνιείηαη κε ηηο ππεξεζίεο πνπ πξνζθέξνληαη κε βάζε ηηο εθαξκνγέο, π.ρ. ν πξνζδηνξηζκφο ηεο νπηηθήο νμχηεηαο ηνπ αζζελνχο, ηηο ππεξεζίεο επηζθεπήο ή ζπκβνπιεπηηθέο ππεξεζίεο γηα ην θσηηζκφ ησλ εζσηεξηθψλ ρψξσλ. Σν "Κέληξν Braille" πξνζθέξεη ζπζθεπέο θαη ππεξεζίεο κε έκθαζε ζηε ρξήζε ηνπ ζπζηήκαηνο Braille γηα ηνπο ηπθινχο. Μεξηθέο απφ απηέο ηηο εθαξκνγέο, πξέπεη λα ζεσξνχληαη σο ηερλνινγία ηχπνπ high-end, θαζψο ρξεζηκνπνηνχλ USB ή αζχξκαηεο ζπλδέζεηο γηα ειεθηξνληθνχο ππνινγηζηέο Ζ εηαηξία Telbios είλαη κηα κεγάιε ηηαιηθή εηαηξεία πνπ εζηηάδεηαη θπξίσο ζηηο ζπζθεπέο θηλεηήο ηειε-ηαηξηθήο θαη ππεξεζηψλ θαη 'νίθνλ θξνληίδαο. Με έδξα ην Μηιάλν θαη ηε Ρψκε, ε εηαηξεία θαιχπηεη ηξεηο δηαθνξεηηθνχο ηερλνινγηθνχο ηνκείο: ηειε-βνήζεηα, ηειε-θαξδηνινγία θαη ηειε-παξαθνινχζεζε. Σα πξντφληα θαη νη ππεξεζίεο ηεο αθνξνχλ ηφζν ζηελ ηηαιηθή φζν θαη ηελ παγθφζκηα αγνξά. Κχξηνη πειάηεο είλαη εηαηξείεο πνπ ιεηηνπξγνχλ παγθνζκίσο, αιιά θαη θάπνηα ηηαιηθά ππνπξγεία. Δθηφο απφ ηελ παξνρή πξντφλησλ, ε Telbios επελδχεη επίζεο έλα ζεκαληηθφ κέξνο ηνπ φγθνπ ζπλαιιαγψλ ηεο ζε θαηλνηφκνπο έξεπλεο ζηνλ ηνκέα ηεο ηειεταηξηθήο. Απηφ αθνξά θπξίσο δηεζλείο ζπλεξγαζίεο κε ηελ Δπξσπατθή Έλσζε γεληθφηεξα, αιιά θαη ηηαιηθέο θαη επξσπατθέο νκάδεο εμεξεχλεζεο ηνπ δηαζηήκαηνο εηδηθφηεξα. Ζ Vitaphone GmbH αλαπηχζζεη πξντφληα θαη ππεξεζίεο γηα ηελ θαηαγξαθή θαη κεηάδνζε ησλ δσηηθψλ παξακέηξσλ αζζελψλ κε ηε ρξήζε λέσλ ηερλνινγηψλ πιεξνθφξεζεο θαη επηθνηλσλίαο πνπ ελζσκαηψλνληαη ζε ηειε-ηαηξηθά ζπζηήκαηα παξαθνινχζεζεο θαη θξνληίδαο. Κχξηνη πειάηεο ηεο γεξκαληθήο εηαηξείαο δελ είλαη κφλν κεκνλσκέλνη αζζελείο, αιιά θαη νη πξνκεζεπηέο ηεο πγεηνλνκηθήο πεξίζαιςεο θαη νη αζθαιηζηηθέο εηαηξίεο. Ζ εηαηξεία αλαθέξεηαη απνθιεηζηηθά ζηνπο ειηθησκέλνπο, γηα ηελ αληηκεηψπηζε ηφζν ησλ θνηλσληθν-νηθνλνκηθψλ πξνβιεκάησλ πνπ απνξξένπλ απφ ηελ επξσπατθή δεκνγξαθηθή αιιαγή, φζν θαη γηα ηηο εηδηθέο απαηηήζεηο ησλ αλζξψπσλ άλσ ησλ 60 εηψλ γηα κηα αλεμάξηεηε δσή ζην ζπίηη. Απηφ αθνξά εηδηθφηεξα αζζέλεηεο ηππηθέο γηα ειηθησκέλα άηνκα, φπσο θαξδηαθέο αξξπζκίεο, θαξδηαθή αλεπάξθεηα, ππέξηαζε θαη ζαθραξψδε δηαβήηε. Σα πξντφληα πνπ πξνζθέξνληαη απφ ηελ Vitaphone ζηνπο ηνκείο ηεο «ηειε-θξνληίδαο» θαη ησλ «θιήζεσλ έθηαθηεο αλάγθεο θαη ππεξεζηψλ". Οη εθαξκνγέο Σειε-θξνληίδαο ρξεζηκνπνηνχλ ηελ ηερλνινγία ηνπ ηειεθψλνπ γηα ηελ παξαθνινχζεζε ησλ ειηθησκέλσλ, ψζηε απηνί λα κέλνπλ ζην ζπίηη φζν ην δπλαηφλ πεξηζζφηεξν, πεξηιακβάλνληαο ζπζθεπέο, θαζψο θαη ζπλνδεπηηθέο ηειε-ηαηξηθέο ππεξεζίεο. Με ζθνπφ ηελ επίηεπμε απηψλ ησλ ζηφρσλ, ε Vitaphone αλαπηχμεη δηθέο ηεο εμεηδηθεπκέλεο θνξεηέο ζπζθεπέο ηειεθψλνπ, φπσο "Vitaphone 1100", ην νπνίν κπνξεί λα ρξεζηκνπνηεζεί εχθνια απφ ειηθησκέλνπο αλζξψπνπο. Γίλεη επηπιένλ βνήζεηα θαη παξνρή ζπκβνπιψλ θαη νπζηαζηηθά απνηειεί κηα ιεηηνπξγία έθηαθηεο αλάγθεο πνπ επηηξέπεη ηελ παξνρή άκεζεο βνήζεηαο. Ζ Vitaphone είλαη 19

29 Ανάπηςξη ΤΠΔ για ηην ανεξάπηηηη διαβίωζη ηων ηλικιωμένων ζηην Δ.Δ. κηα πνιπεζληθή εηαηξεία, ε θχξηα δξαζηεξηφηεηα ηεο νπνίαο, είλαη ζπγθεληξσκέλε ζηελ Δπξψπε, αιιά θαη ζηηο ΖΠΑ, ηα Ζλσκέλα Αξαβηθά Δκηξάηα, ηελ Κίλα, ηελ Ηλδία, ηε Νφηηα Αθξηθή θαη ηελ Αίγππην. Ζ εηαηξία Televic αλαπηχζζεη θαη δεκηνπξγεί πνιπκέζα θαη ζπζθεπέο επηθνηλσλίαο γηα εμεηδηθεπκέλνπο ηνκείο ηεο αγνξάο, φπσο νη κεηαθνξέο, ε πγεηνλνκηθή πεξίζαιςε, ε δηαρείξηζε ζπλεδξίσλ θαη ε εθπαίδεπζε. Ζ εηαηξία απηή απφ ην Βέιγην πξνζθέξεη πξντφληα πνπ ήδε δηαηίζεληαη ζηελ αγνξά, αιιά δηαηεξεί επίζεο θαη κηα νκάδα R & D γηα ην ζρεδηαζκφ ηελ αλάπηπμε κειινληηθψλ πξντφλησλ πνπ ζα ρξεζηκνπνηνχλ θαηλνηφκεο ΣΠΔ. Σα εξεπλεηηθά έξγα πνπ εθηεινχληαη ζε ζπλεξγαζία κε εξεπλεηηθά ηδξχκαηα, παλεπηζηήκηα θαη ζρνιέο κεραληθψλ. Οη νπζηαζηηθέο ηερλνινγίεο πνπ εξεπλψληαη αθνξνχλ ηνλ ςεθηαθφ ήρν, ςεθηαθά βίληεν θαη δίθηπα. Δληφο ηνπ πεδίνπ εθαξκνγήο ηνπ AAL, ε TELEVIC παξέρεη κηα ζεηξά απφ ζπζηήκαηα επηθνηλσλίαο γηα ηελ πγεία θαη ηελ πεξίζαιςε ζην ζπίηη ηνπ απφ ην εμεηδηθεπκέλν πξνζσπηθφ, αιιά θαη απφ ηνπο ειηθησκέλνπο απηφλνκα. Έλα ραξαθηεξηζηηθφ παξάδεηγκα αθνξά ηειε-ηαηξηθά ζπζηήκαηα γηα ηνπο αζζελείο πνπ πάζρνπλ απφ άλνηα, παξέρνληαο ηνπο εηδηθφ βξαρηφιη γηα ηνλ θαξπφ πνπ επηηξέπεη ηνλ εληνπηζκφ ηνπ αζζελή ζε πεξίπησζε πνπ απηφο ή απηή ράλεηαη. Έηζη, ην ζχζηεκα επηηξέπεη ζηα άηνκα πνπ πάζρνπλ απφ άλνηα λα δηαηεξήζνπλ έλα βαζκφ θηλεηηθφηεηαο ζπκβάιινληαο παξάιιεια ζηελ πξφιεςε θηλδχλσλ θαη αηπρεκάησλ. Ζ TELEVIC δξαζηεξηνπνηείηαη επίζεο ζην έξγν COPLINTHO (Innovative Communication Platform for Interactive ehomecare), έλα ζπλεξγαηηθφ εξεπλεηηθφ πξφγξακκα πνπ επηθεληξψλεηαη ζηελ πεξαηηέξσ αλάπηπμε ησλ ΣΠΔ γηα ηε βειηίσζε ησλ δηαδηθαζηψλ θξνληίδαο αζζελψλ ζην ζπίηη. ην πξφγξακκα απηφ ην πξφβιεκα δελ πξνζεγγίδεηαη κφλν απφ ηερλνινγηθή αιιά θαη απφ ηελ θνηλσληνινγηθή ηνπ άπνςε, εγγπψκελν έηζη κηα νιηζηηθή πξνζέγγηζε πξνο ηηο εηδηθέο απαηηήζεηο θαη αλάγθεο απηψλ ησλ αζζελψλ. Ο θχξηνο ζηφρνο είλαη ε δεκηνπξγία κηαο πιαηθφξκαο θαη ππεξεζηψλ κε βάζε ηηο ΣΠΔ πνπ ζα ηαηξηάδνπλ ζε απηνχο ηνπο ζθνπνχο, πεξηιακβάλνληαο ηξεηο πηπρέο: ηε δεκηνπξγία εμαηνκηθεπκέλσλ δηθηχσλ πνπ ζα επηηξέπνπλ ζηνλ αζζελή λα αιιειεπηδξά κε ην πξνζσπηθφ θξνληίδαο, γηα ηε βειηίσζε ηεο επηθνηλσλίαο κεηαμχ ησλ κειψλ ηνπ αληίζηνηρνπ πξνζσπηθνχ ηεο πγεηνλνκηθήο πεξίζαιςεο θαη ζηε δεκηνπξγία εηθνληθψλ θνηλνηήησλ ζε αζζελείο κε ηάζεηο απνκφλσζεο. Άιιν παξάδεηγκα απνηειεί ε γαιιηθή εηαηξία INTERVOX Systèmes πνπ αζρνιείηαη κε ηελ αλάπηπμε, θαηαζθεπή θαη πξνκήζεηα εθαξκνγψλ αζθαιείαο γηα ηνπο αλζξψπνπο θαη ηελ πξνζηαζία ηεο ηδηνθηεζίαο, θαζψο θαη παξαθνινχζεζε κε βίληεν. Ζ εηαηξεία ζπκκεηέρεη επίζεο ελεξγά ζηηο επξσπατθέο δηαδηθαζίεο ηππνπνίεζεο γηα ηα ειεθηξνληθά ζπζηήκαηα αζθαιείαο. Οη εθαξκνγέο ηεο γηα ηελ πξνζηαζία ηνπ αηφκνπ αθνξά ξεηά ηνπο ειηθησκέλνπο θαη / ή εμαξηψκελα άηνκα γεληθφηεξα, εμαζθαιίδνληαο κηα ζηαζεξή θαη άκεζε ζχλδεζε κε ηνπο παξφρνπο πγεηνλνκηθήο πεξίζαιςεο θαη ηα ηαηξηθά ηδξχκαηα. Με απηφ ηνλ ηξφπν, ηα ειηθησκέλα άηνκα δηαηεξνχλ ηε δπλαηφηεηα λα κείλνπλ ζην ζπίηη θαη λα δήζνπλ κηα σο επί ην πιείζηνλ αλεμάξηεηε δσή θαη παξ 'φια απηά λα έρνπλ ηε δπλαηφηεηα άκεζεο βνήζεηαο ζε πεξίπησζε έθηαθηεο αλάγθεο. Σα ζπζηήκαηα επηηήξεζεο θαη αζθάιεηαο ηεο INTERVOX ρξεζηκνπνηνχλ ηερλνινγίεο, φπσο αληρλεπηέο πεξηβάιινληνο γηα ηελ πξφιεςε αηπρεκάησλ ζην ζπίηη (π.ρ. γηα ηνλ θαπλφ, αέξηα, ζεξκνθξαζίεο), αληρλεπηέο παξνπζίαο θαη δξαζηεξηφηεηαο (γηα ζπλαγεξκφ ζε πεξίπησζε αλεπηζχκεησλ δξαζηψλ), βίληεν θαη επηθνηλσλίεο πνπ επηηξέπνπλ ζπδεηήζεηο κε ηα κέιε ηεο νηθνγέλεηαο, ηνπο θίινπο ή ηνπο θνξείο παξνρήο θαη 'νίθνλ θξνληίδαο. Ζ Tynetech Ltd είλαη κηα απφ ηηο κεγαιχηεξεο βξεηαληθέο εηαηξείεο ζπζηεκάησλ θχιαμεο, ηειε-θξνληίδαο, εμνπιηζκνχ ηειε-πγείαο θαη ζπζηεκάησλ ειέγρνπ πξφζβαζεο. Σα πξντφληα απηά έρνπλ ζρεδηαζηεί απφ νκάδεο R&D θαη νίθνλ. Κχξηνη πειάηεο ηνπο είλαη νη ηνπηθέο αξρέο θαη νη νηθνδνκηθνί ζπλεηαηξηζκνί ζην Ζλσκέλν Βαζίιεην. Σν ραξηνθπιάθην παξνρψλ ηεο εηαηξείαο πεξηιακβάλεη σο εθ ηνχηνπ ελζχξκαηεο θαη αζχξκαηεο ιχζεηο. Δθηφο απφ ηα γεληθφηεξα πξντφληα θαη ππεξεζίεο ζηνλ ηνκέα απηφ ε επηρείξεζε Tynetech δηαζέηεη 20

30 Ανάπηςξη ΤΠΔ για ηην ανεξάπηηηη διαβίωζη ηων ηλικιωμένων ζηην Δ.Δ. έλα εηδηθφ ηκήκα αθηεξσκέλν ζε εθαξκνγέο ηειε-θξνληίδαο γηα κηα αλεμάξηεηε δσή ζην ζπίηη. Οη ιχζεηο απηέο επηθεληξψλνληαη ζην νηθηαθφ πεξηβάιινλ θαη αθνξνχλ απνθιεηζηηθά ειηθησκέλα άηνκα. Ο δηθηπαθφο ηφπνο απηήο ηεο επηρείξεζεο παξνπζηάδεη κηα δσληαλή πξνζνκνίσζε ελφο ζπηηηνχ πιήξσο εμνπιηζκέλνπ κε ηέηνηα AAL ηερλνινγηθά ζπζηήκαηα πνπ ρξεζηκνπνηνχλ κεγάιν εχξνο ησλ ηερλνινγηψλ ηειε-παξαθνινχζεζεο κε αηζζεηήξεο, αληρλεπηέο, ζπλαγεξκνχο θαη ζπζθεπέο επηθνηλσλίαο. Ζ ηηαιηθή HELPICARE πξνσζεί ζηελ αγνξά βνεζεηηθά ζπζηήκαηα γηα άηνκα κε εηδηθέο αλάγθεο θαη άηνκα κε πξνβιήκαηα φξαζεο πνπ βαζίδνληαη ζηελ ηερλνινγία ηεο πιεξνθνξίαο (ΗΣ). Σα πξντφληα απηά έρνπλ ζρεδηαζηεί γηα λα βειηηψζνπλ ηελ απηνλνκία, ηε ζεξαπεία θαη ηελ επηθνηλσλία ησλ αηφκσλ πνπ πάζρνπλ απφ γλσζηηθέο, αηζζεηεξηαθέο ή θηλεηηθέο αζζέλεηεο. Με έδξα ζηελ Μπνιφληα, ε εηαηξεία απηή δξαζηεξηνπνηήζεθε κε ηε κνξθή κηαο εηαηξίαο «ηερλνβιαζηνχ» (spin-off) απφ κηα έλσζε πνπ είρε μεθηλήζεη ην 1994 απφ γνλείο αηφκσλ κε αλαπεξία. Ζ HELPICARE ζπλεξγάδεηαη ζηελά κε κεγάια θέληξα έξεπλαο θαη αλάπηπμεο ζε εζληθφ θαη δηεζλέο επίπεδν, εμάγνληαο ηερλνινγία θαη ιχζεηο ζε δηάθνξεο ρψξεο ηεο Δπξσπατθήο Έλσζεο, θαζψο θαη ζηηο ΖΠΑ θαη ηνλ Καλαδά. Σέινο, ε getemed Medizin-und Informationstechnik ΟΔ είλαη πάξνρνο παξαθνινχζεζεο θαη ηεο πξντφλησλ θαξδηνινγίαο κε εθαξκνγέο ICT. Σα πξντφληα απηά κπνξνχλ λα ελζσκαησζνχλ ζε πθηζηάκελα ζπζηήκαηα δηαρείξηζεο λνζνθνκείσλ θαη παξνπζηάδνπλ ηειε-ηαηξηθά ραξαθηεξηζηηθά. Χζηφζν, νη εθαξκνγέο απφ ηελ getemed κπνξνχλ επίζεο λα ρξεζηκνπνηεζνχλ ζε εζσηεξηθφ ρψξν αζζελψλ. Ο θχξηνο ζηφρνο απηψλ ησλ εθαξκνγψλ είλαη ε κείσζε ηνπ θφζηνπο ηεο πγεηνλνκηθήο πεξίζαιςεο θαη ε παξνρή θαηλνηφκσλ ηειε-ηαηξηθψλ ιχζεσλ πνπ ζα ππνζηεξίδνπλ ηελ θηλεηηθφηεηα θαη ηελ απηνλνκία ησλ αζζελψλ ηαπηφρξνλα. Οη δξαζηεξηφηεηεο ηεο εηαηξίαο επηθεληξψλνληαη θπξίσο γχξσ απφ δχν πεξηνρέο: κηα θαξδηνινγηθή κνλάδα αλίρλεπζεο θαη κηα πιεζψξα αληρλεπηψλ κε νζφλεο γηα ηελ παξαθνινχζεζε ηνπ θαξδηαθνχ ξπζκνχ, ηνπ θνξεζκνχ ηνπ αίκαηνο ζε νμπγφλν, θαζψο θαη γηα ηελ αλίρλεπζε θεληξηθήο άπλνηαο. Καηάηαμε ησλ εξεπλεηηθψλ έξγσλ απφ ηα θξάηε κέιε ηεο ΔΔ-27 21

31 Ανάπηςξη ΤΠΔ για ηην ανεξάπηηηη διαβίωζη ηων ηλικιωμένων ζηην Δ.Δ. Αναλογία θεμάηων έπεςναρ από ηα έπγα έπεςναρ Δπί ηνπ παξφληνο, αθφκε θαη ζήκεξα, δηάθνξεο νξγαλψζεηο αζρνινχληαη κε ηελ έξεπλα ζηνλ ηνκέα ησλ ΣΠΔ γηα ηελ αλεμάξηεηε δηαβίσζε ησλ ειηθησκέλσλ. Σν παξαθάησ ζρήκα παξνπζηάδεη ηνλ αξηζκφ ησλ νξγαληζκψλ γηα θάζε θξάηνο κέινο ηεο ΔΔ-27 πνπ εξγάδνληαη ζε εξεπλεηηθά έξγα. Με ηνλ φξν «νξγαληζκφο» εληάζζνληαη δηαθνξεηηθά είδε θαη ηχπνη νξγάλσζεο, ζπκπεξηιακβαλνκέλσλ ηφζν ησλ ηδησηηθψλ φζν θαη δεκφζησλ νξγαληζκψλ. Οη πεξηζζφηεξνη νξγαληζκνί πνπ ζπκκεηέρνπλ ζηελ ΔΔ ή πνιπ-εζληθά πξνγξάκκαηα έρνπλ αλαηεζεί ζε κία ρψξα. Οη δηεζλείο εηαηξείεο θαηαηάζζνληαη είηε αλάινγα κε ηελ έδξα ηνπο ή ζχκθσλα κε ηελ έδξα ηεο αλεμάξηεηε ζπγαηξηθήο. Μφλν ιίγεο επξσπατθέο νξγαλψζεηο πνπ ζπδεηήζεθαλ εδψ είλαη ζηελ πξαγκαηηθφηεηα επξσπατθέο Σν παξαηηζέκελν ζρήκα δείρλεη φηη φιεο νη επξσπατθέο ρψξεο ζπκκεηέρνπλ ζε εξεπλεηηθά πξνγξάκκαηα κε ηνπιάρηζηνλ έλαλ νξγαληζκφ, ελψ ε Γεξκαλία εγείηαη κε ζπλνιηθά 141 νξγαλψζεηο. Ζ Ηζπαλία, πνπ θαηαηάζζεηαη ζηελ Γεξκαλία, είλαη πην πίζσ κε ζπλνιηθά 63 νξγαλψζεηο. Χζηφζν, φπσο έρεη ήδε αλαθεξζεί ζηα θεθάιαηα πξηλ, απηή ε αθξαία εθ ησλ πξνηέξσλ δηαθνξνπνίεζε έγθεηηαη ζην γεγνλφο φηη ε κειέηε απηή έρεη πξαγκαηνπνηεζεί ζηε Γεξκαλία. Αληηθαηνπηξίδεηαη, επίζεο ε δηαθνξά κεηαμχ παιαηψλ θαη λέσλ θξαηψλ κειψλ. Σν πξψην ηξίην ηεο θαηάηαμεο απηήο απνηειείηαη απφ ηα παιαηά θξάηε κέιε κφλν: Γεξκαλία (141), ε Ηζπαλία (63), ην Ζλσκέλν Βαζίιεην (58), Ηηαιία (45), Γαιιία (44), ε νπεδία (32), ηε Φηλιαλδία (29), ηηο Κάησ Υψξεο (27) θαη ην Βέιγην (24). Αληηζηξφθσο, ην ηειεπηαίν ηξίην απνηειείηαη θπξίσο απφ ηα λέα θξάηε κέιε. 22

32 Ανάπηςξη ΤΠΔ για ηην ανεξάπηηηη διαβίωζη ηων ηλικιωμένων ζηην Δ.Δ. Απιθμόρ ηων οπγανιζμών πος δπαζηηπιοποιούνηαι ζε AAL επεςνηηικά ππογπάμμαηα ηηρ ΔΔ-27). Ζ έξεπλα ζηνλ ηνκέα ηεο AAL γίλεηαη ηφζν απφ δεκφζηνπο φζν θαη ηδησηηθνχο νξγαληζκνχο. Οη αλαινγία ηνπο ζην ζπλνιηθφ αξηζκφ δείρλεηαη δηαγξακκαηηθά παξαθάησ, πνπ εκθαλίδεη 316 δεκφζηνπο έλαληη 289 ηδησηηθψλ νξγαληζκψλ. Απηφ ζεκαίλεη φηη ε έξεπλα θπξηαξρείηαη ζήκεξα απφ δεκφζηνπο νξγαληζκνχο, παξφιν πνπ ππάξρνπλ πνιιέο ηδησηηθέο νξγαλψζεηο ζε εξεπλεηηθέο θνηλνπξαμίεο. Γηα κηα πην νινθιεξσκέλε άπνςε ηεο έξεπλαο ζρεηηθά κε ηηο ΣΠΔ γηα ηελ αλεμάξηεηε δηαβίσζε ησλ ειηθησκέλσλ, είλαη επίζεο ζεκαληηθφ λα γλσξίδνπκε πνηα ζπγθεθξηκέλα είδε νξγαληζκψλ ζπκκεηέρνπλ ζε εξεπλεηηθά πξνγξάκκαηα. Σν θπθιηθφ δηάγξακκα, ζηε ζπλέρεηα παξνπζηάδεη ηηο αλαινγίεο ησλ νξγαληζκψλ ρξεζηκνπνηψληαο ηνπο ηχπνπο νξγάλσζεο. Με έλα πνζνζηφ 25% ηα παλεπηζηήκηα θαηέρνπλ ην κεγαιχηεξν κέξνο, αθνινπζνχκελα απφ κε παλεπηζηεκηαθά εξεπλεηηθά ηδξχκαηα (19%). Σν επφκελν κεξίδην αλήθεη ζηνπο παξφρνπο ππεξεζηψλ (12%). Σν λφεκα απηήο ηεο θαηεγνξίαο έρεη ήδε εμεγεζεί θαη ζα πξέπεη λα επαλαιεθζεί ζχληνκα εδψ: ηνπο πάξνρνπο ππεξεζηψλ εληάζζνληαη ηδησηηθνί ή δεκφζηνη νξγαληζκνί πνπ δελ αλήθνπλ ζηελ πγεηνλνκηθή πεξίζαιςε, φπσο γηα παξάδεηγκα νη ππεξεζίεο ηερλνινγίαο (επηζθεπή, εγθαηάζηαζε, θιπ.), ε πξνζθνξά ησλ πξντφλησλ θαζεκεξηλήο ρξήζεο ήηα ηειεθσληθά θέληξα. Όια απηά έρνπλ σο απνηέιεζκα κηα εηεξφθιεηε νκάδα νξγαληζκψλ. Σν κεξίδην ησλ ηνπηθψλ θαη πεξηθεξεηαθψλ αξρψλ ζπλνςίδεηαη ζε πνζνζηφ έσο 13%. Οη πάξνρνη πιηθνχ θαη ινγηζκηθνχ, θαζψο θαη νη ζχκβνπινη ζπλνιηθά 6%, ηα ηαηξηθά ηδξχκαηα θαη λνζνθνκεία 5%, νη βηνκεραλίεο 4%. Αληίζεηα κε ηηο πξνζδνθίεο, νη πάξνρνη ησλ πξντφλησλ θαη ησλ ππεξεζηψλ γηα ηελ AAL έρνπλ κφλν έλα ζπλνιηθφ κεξίδην ηνπ 3%. Σν δηάγξακκα δείρλεη επίζεο ηε ζπκκεηνρή εηαηξηψλ ζηέγαζεο ζε πνζνζηφ 2% θαη έλα πνιχ κηθξφ πνζνζηφ ηεο ηάμεο ηνπ 1% γηα ηνπο αζθαιηζηηθνχο θνξείο θαη ηνπο παξφρνπο πγεηνλνκηθήο πεξίζαιςεο. Σν πςειφ πνζνζηφ ησλ παλεπηζηεκίσλ θαη άιισλ εξεπλεηηθψλ ηδξπκάησλ εξκελεχεηαη εδψ κε δχν ηξφπνπο: Πξψηνλ, αληαλαθιά ηελ πξψηκε θαηάζηαζε ηεο AAL αγνξάο κε πνιιά άιπηα επηζηεκνληθά πξνβιήκαηα θαη δεχηεξνλ, δείρλεη φηη ηα ζέκαηα ζρεηηδφκελα κε AAL είλαη επξέσο θαηαλεκεκέλα ζε ζρέζε κε ηα αληίζηνηρα ITC κε απνηέιεζκα ηελ αλάγθε πνιισλ δηαθνξεηηθψλ εκπεηξνγλσκφλσλ. 23

33 Ανάπηςξη ΤΠΔ για ηην ανεξάπηηηη διαβίωζη ηων ηλικιωμένων ζηην Δ.Δ. Οι θοπείρ παποσήρ ςπηπεζιών είλαη ε δεχηεξε ηζρπξφηεξε νκάδα ησλ ελδηαθεξνκέλσλ κεξψλ. Υαξαθηεξηζηηθνί εθπξφζσπνη ηεο θαηεγνξίαο απηήο είλαη νη δηάθνξνη νξγαληζκνί ηειεπηθνηλσληψλ. Καηά ηε δηάξθεηα απηήο ηεο κειέηεο έρεη γίλεη θαλεξφ φηη νη εηαηξίεο ηειεπηθνηλσληψλ ζε φιε ηελ Δπξψπε ελδηαθέξνληαη πνιχ γηα AAL. ήκεξα, νη εηαηξείεο αληηκεησπίδνπλ κεηαβαιιφκελεο ζπλζήθεο ηνπ θιάδνπ ησλ ηειεπηθνηλσληψλ. Ζ αγνξά γηα ηηο παξαδνζηαθέο ηειεθσληθέο ππεξεζίεο απνθιηκαθψλεηαη θαη ηα θηλεηά ηειέθσλα πνπ θπξηαξρνχλ ζηελ αγνξά φιν θαη πεξηζζφηεξν. Χζηφζν, νη εηαηξείεο ηειεπηθνηλσληψλ δελ εηζέξρνληαη ζηελ αγνξά κε πξντφληα hardware ζε κεγάιε θιίκαθα, πξνζπαζψληαο αληί απηνχ λα δεκηνπξγήζνπλ λέεο αγνξέο κε ππεξεζίεο θαη ινγηζκηθφ γηα θηλεηά ηειέθσλα. ε ζπλδπαζκφ κε κηα δπλεηηθά ηεξάζηηα αχμεζε ηνπ αξηζκνχ ησλ πειαηψλ ζε απηφ ην πεδίν, ε AAL είλαη κηα πνιιά ππνζρφκελε αγνξά γηα ηνπο παξφρνπο ηειεπηθνηλσληψλ. Ζ εκθαλήο παξνπζία ησλ ηνπηθψλ θαη πεξηθεξεηαθψλ αξρψλ αληηθαηνπηξίδεη ην γεγνλφο φηη νη θχξηεο ιχζεηο γηα AAL ζπλδένληαη κε ηελ πεξηθέξεηα 24

34 Ανάπηςξη ΤΠΔ για ηην ανεξάπηηηη διαβίωζη ηων ηλικιωμένων ζηην Δ.Δ Αναλογία ηων ηύπων οπγάνωζηρ ηων επεςνηηικών οπγανιζμών και θοπέων, καθώρ και εςθύνερ ηων ηοπικών και πεπιθεπειακών θοπέων σάπαξηρ πολιηικήρ. Απηφ πεξηιακβάλεη φξγαλα θαη δεκφζηνπο θνξείο, φπσο ε θεληξηθή δηνίθεζε ησλ πεξηθεξεηαθψλ θπβεξλήζεσλ, νη δήκνη, νη λνκνί, νη πφιεηο ή νη θσκνπφιεηο. Μέζα ζε εξεπλεηηθέο θνηλνπξαμίεο, νη ηνπηθέο θαη πεξηθεξεηαθέο αξρέο ζπρλά δηαδξακαηίδνπλ ηφζν ηνπο ξφινπο ησλ νηθνλνκηθψλ ππνζηεξηθηψλ φζν θαη ησλ ηειηθψλ ρξεζηψλ, π.ρ. πξνθεηκέλνπ λα παξέρνπλ ππεξεζίεο ηνπ δεκφζηνπ ηνκέα ζηνλ ηνπηθφ ειηθησκέλν πιεζπζκφ. Οη θνηλνπξαμίεο απηέο ζπρλά κνληεινπνηνχληαη σο Φνξείο Γεκφζηνπ θαη Ηδησηηθνχ Σνκέα (PPP). Χο εθ ηνχηνπ, ηέηνηεο θνηλνπξαμίεο κπνξεί λα πεξηιακβάλνπλ φια ηηο IT-ζρεηηδφκελεο ππεξεζίεο θαη δξαζηεξηφηεηεο πνπ εθηεινχληαη απφ δεκφζηνπο θνξείο, ηηο ηνπηθέο δεκφζηεο δηνηθήζεηο, κε θεξδνζθνπηθέο νξγαλψζεηο θαη ηνλ ηδησηηθφ ηνκέα, ελψ φιεο απηέο ζπλήζσο αληηπξνζσπεχνληαη απφ ιίγεο κφλν εηαηξίεο. Οη ιφγνη γηα απηφλ ηνλ ηεκαρηζκφ, δελ είλαη σζηφζν πξαγκαηηθά ηδηαίηεξνη, ππνδειψλνληαο φηη ε αγνξά δελ έρεη αλαπηπρζεί ζσζηά πξνο ην παξφλ θαη ηα πξψηα βήκαηα είλαη επί ηνπ παξφληνο ζε εμέιημε. Ζ ζπκκεηνρή παξφρσλ hardware / software / ζπζθεπψλ πξέπεη λα εμεηαζηεί ζε πιαίζην ηεο πςίζηεο ζεκαζίαο ζηηο AAL πξνζεγγίζεηο γηα λα ππάξμεη άκεζε πξνζαξκνγή ζηηο εηδηθέο απαηηήζεηο ησλ ειηθησκέλσλ. Οη κε θπβεξλεηηθέο νξγαλψζεηο αληηπξνζσπεχνπλ αλψηεξα ζπκθέξνληα θαη ε αλάγθε γηα ηελ ελζσκάησζε απηψλ ησλ νξγαλψζεσλ ζε εξεπλεηηθά πξνγξάκκαηα είλαη πξνθαλήο. Οη εκπεηξίεο απφ γεξκαληθά εξεπλεηηθά πξνγξάκκαηα σζηφζν έρνπλ δείμεη, φηη αξθεηά ζπρλά είλαη δχζθνιν λα εληαρζνχλ ειηθησκέλα άηνκα ζε ζπγθεθξηκέλεο εμεηάζεηο, ιφγν εζηθψλ δεηεκάησλ πνπ πξέπεη λα ηεξνχληαη. Μαδί κε ηνπο παξφρνπο πγεηνλνκηθήο πεξίζαιςεο, πνπ απνηεινχλ κηα νκάδα κε ηεξάζηηα ζεκαζία γηα ιχζεηο γηα ηνπο ειηθησκέλνπο ζην ζπίηη, νη κε θπβεξλεηηθέο νξγαλψζεηο επίζεο κνηξάδνληαη παξφκνηα πξνβιήκαηα φζνλ αθνξά ηε ζπκκεηνρή ζε εξεπλεηηθά πξνγξάκκαηα: ζπρλά δελ έρνπλ ηελ απαξαίηεηε λνκηθή κνξθή γηα λα κπνξέζνπλ λα ρξεκαηνδνηεζνχλ ζην πιαίζην ησλ ζπκβαηηθψλ εξεπλεηηθψλ πξνγξακκάησλ, επίζεο πνιιέο θνξέο έρνπλ έιιεηςε πξνζσπηθνχ, θαζψο θαη κηθξή εκπεηξία ζηνλ ηνκέα ηεο έξεπλαο. Όια απηά ηα ζέκαηα είλαη ππεχζπλα γηα ηελ ζεκαληηθή αχμεζε ζε ρξφλν πξνζαλαηνιηζκνχ θαη πξφζζεηνπ θφζηνπο. Σα ηαηξηθά ηδξχκαηα, φπσο ηα λνζνθνκεία, παξφηη δηαζέηνπλ επηζηεκνληθφ πξνζσπηθφ, κφιηο θαη κεηά βίαο εκπιέθνληαη ζε εξεπλεηηθά πξνγξάκκαηα γηα ζπζηήκαηα AAL, θαζψο ιφγσ ηνπ επηρεηξεκαηηθνχ ηνπο κνληέινπ θαη ηνπο ηνκείο δξαζηεξηφηεηαο ηνπο ζίγνπξα δελ ελδηαθέξνληαη γηα θξνληίδα κε επίθεληξν ην ζπίηη. Αληίζηνηρα, ην κηθξφ κεξίδην ηεο βηνκεραλίαο έρεη λα θάλεη κε ην ξφιν ηνπο σο κεηφρνπο ή εηαίξνπο θαη απηφ γηαηί παξέρνπλ ηηο βαζηθέο ηερλνινγίεο θαη εμαξηήκαηα γηα ηηο κεγαιχηεξεο AAL ιχζεηο, θαη ζπλήζσο δελ ιεηηνπξγνχλ γηα ηελ θαηαζθεπή ζπζηεκάησλ γηα ηνπο ηειηθνχο ρξήζηεο. Χο εθ ηνχηνπ, νη ζπλεξγάηεο ηνπ θιάδνπ ζπκκεηέρνπλ ζε θνηλνπξαμίεο γηα ηελ έξεπλα AAL θπξίσο φηαλ ππάξρνπλ ηερληθήο θχζεο εξγαζίεο, φπσο ε παξαγσγή ή ε ζπλαξκνιφγεζε. Γηα ηε βηνκεραλία, ε AAL ζα κπνξνχζε λα παξέρεη ηελ επθαηξία λέσλ πεδίσλ εθαξκνγψλ γηα ήδε ππάξρνπζεο ηερλνινγίεο πνπ ζα κπνξνχζαλ λα πξνζαξκνζηνχλ ζηηο λέεο απαηηήζεηο. Παξ 'φια απηά, ππάξρνπλ θάπνηεο εμαηξέζεηο, φπσο ε Siemens AG, ε νπνία έρεη εηζέιζεη ζηελ αγνξά γηα ηα πξντφληα AAL απφ κφλε ηεο θαη απηφ γηαηί ιεηηνπξγεί ηφζν σο βηνκεραλία φζν θαη σο θνξέαο γηα ηαηξηθέο ηερλνινγίεο. Έηζη, παξά ηνπ φηη έρεη ραξαθηεξηζηεί σο "βηνκεραλία" ζην ζρήκα 35, ηα θίλεηξά ηεο επηρείξεζεο γηα ηελ ελεξγή ζπκκέηνρε ηεο ζε AAL κάιινλ πξνέξρνληαη απφ ηνλ ξφιν ηεο σο θνξέαο παξνρήο ηαηξηθψλ ηερλνινγηψλ. Δάλ ην κηθξφ πνζφ ησλ παξφρσλ ησλ πξντφλησλ ή ησλ ππεξεζηψλ γηα AAL εξκελεχεηαη σο έλδεημε ηεο πξνφδνπ πνπ ζεκεηψζεθε ζηηο αληίζηνηρεο εμειίμεηο ηεο αγνξάο, ζα ζήκαηλε φηη κφλν ιίγεο εηαηξείεο ελδηαθέξνληαη γηα απηή ηελ αγνξά. Χο εθ ηνχηνπ, ε έιιεηςε ελζσκάησζεο ησλ παξφρσλ ζηελ έξεπλα ζα κπνξνχζε λα απνδεηρζεί εκπφδην γηα ηελ αλάπηπμε ηεο AAL αγνξάο εμαηηίαο ηνπ αλεπαξθνχο ζπληνληζκνχ ζρεηηθά κε ηνπο ζηφρνπο 25

35 Ανάπηςξη ΤΠΔ για ηην ανεξάπηηηη διαβίωζη ηων ηλικιωμένων ζηην Δ.Δ. θαη ηηο απαηηήζεηο ζηελ αγνξά απηή. Θεσξείηαη δεδνκέλν φηη θαη ηα δχν κέξε - AAL παξφρνη θαη έξεπλα - επί ηνπ παξφληνο δελ είλαη αξθεηά γηα λα εληείλεη ην έλα άιιν. Απφ ηε ζθνπηά ηεο έξεπλαο έλα πξφβιεκα ζα κπνξνχζε λα είλαη ν ρακειφο αξηζκφο ησλ παξφρσλ. Τπφ ην πξίζκα απηφ, ππάξρνπλ ζπγθεθξηκέλνη ιφγνη γηα ηδηαίηεξε επηθπιαθηηθφηεηα απφ ηελ πιεπξά ησλ παξφρσλ AAL: Απφ ηε κία πιεπξά, ππάξρεη ε αθξηβή θαη ρξνλνβφξνο δηαδηθαζία ηεο εηζφδνπ ηνπο ζηελ νξγαλσκέλε αγνξά, πιεξψληαο φια ηα θξηηήξηα γηα ηελ ηαηξηθή, πνπ είλαη επίζεο πξνυπφζεζε γηα πνιιά AAL πξντφληα. Απφ ηελ άιιε πιεπξά, νη θίλδπλνη λα εηζέιζεη ζε κηα κε ξπζκηζκέλε αγνξά είλαη πνιχ πςεινί, γηαηί ε αγνξά εμαθνινπζεί λα είλαη ππαλάπηπθηε. Απφ ηνπο εηαίξνπο απφ ηνλ θιάδν ησλ θαηαζθεπψλ θαη ησλ θαηνηθηψλ εκθαλίδεηαη επίζεο ρακειφ πνζνζηφ εκπινθήο ζηελ αγνξά. Χζηφζν, κπνξεί λα ζεσξεζεί, φηη ε νηθνδνκηθή βηνκεραλία θαη ε ζηέγαζε ζα απνηειέζεη ζεκαληηθφ παίθηε φζν ε αγνξά AAL αλαπηχζζεηαη, θαζψο απνηειεί ζεκαληηθφ βήκα γηα ηελ πινπνίεζε ησλ ελλνηψλ AAL ζην ζπίηη. Οη αζθαιηζηηθέο εηαηξίεο έρνπλ ζπκθέξνλ λα κεηψζνπλ ην θφζηνο, εηδηθά ζε ζρέζε κε κηα νκάδα πςεινχ θηλδχλνπ, φπσο νη ειηθησκέλνη. Δπνκέλσο, ε εθαξκνγή ησλ AAL πξντφλησλ θαη ππεξεζηψλ ζα κπνξνχζαλ λα βνεζήζνπλ ζηε κείσζε ηνπ θφζηνπο, π.ρ. γηα ηαηξηθέο ζεξαπείεο πνπ πξνθαινχληαη απφ αηπρήκαηα ζηνλ εζσηεξηθφ ρψξν. Χζηφζν, ε ζπκκεηνρή ησλ αζθαιηζηηθψλ εηαηξεηψλ θαίλεηαη λα είλαη κάιινλ κηθξή θαη πξνο ην παξφλ θαίλεηαη λα πξνηηκνχλ ζπκκεηέρνπλ σο παξαηεξεηέο θαη φρη σο ελεξγά κέιε. Καηά κέζν φξν, φινη νη εξεπλεηηθέο θνηλνπξαμίεο πνπ πεξηιακβάλνληαη ζηελ ππνθείκελε βάζε δεδνκέλσλ απνηειείηαη απφ 6,23 εηαίξνπο. ην πιαίζην απηφ, είλαη ελδηαθέξνλ λα ζεκεησζεί φηη κε 9,31 εηαίξνπο νη επξσπατθέο θνηλνπξαμίεο είλαη πεξηζζφηεξεο απφ φ, ηη νη θαηά κέζν φξν εζληθέο θνηλνπξαμίεο, νη νπνίεο απνηεινχληαη απφ 3,69 εηαίξνπο Σςμμεηοσέρ εκηόρ ΔΔ Λακβάλνληαο ππφςε ηε ζπκκεηνρή ησλ νξγαληζκψλ ζε επξσπατθά πξνγξάκκαηα, είλαη επίζεο ελδηαθέξνλ λα εμεηάζνπκε πψο πνιινί νξγαληζκνί ελψ δελ αλήθνπλ ζηελ ΔΔ- 27, σζηφζν αθφκα ζπκβάιινπλ ζε απηά ηα έξγα. Οη θχξηεο ηξίηεο ρψξεο είλαη ε Ννξβεγία, ε Διβεηία, ην Ηζξαήι, νη ΖΠΑ, ε Σνπξθία θαη ν Καλαδά. Με 17 ζπκκεηνρέο ε Ννξβεγία βξίζθεηαη ζηελ θνξπθή ηεο θαηάηαμεο. Απηφ αλάγεηαη ζην γεγνλφο φηη ε Ννξβεγία έρνληαο δπλακηθή ζρέζε κε ηηο άιιεο ζθαλδηλαβηθέο ρψξεο (νπεδία, Φηλιαλδία θαη Γαλία), ζπλεξγάδεηαη ζε πνιιά εξεπλεηηθά πξνγξάκκαηα κε απηέο πνπ αλήθνπλ ζηελ Δπξσπατθή Έλσζε. Έλα εμαηξεηηθφ παξάδεηγκα είλαη ην επξσπατθφ ζρέδην «Baltic ehealth», πνπ πξνσζεί ηε ρξήζε ηεο ειεθηξνληθήο πγείαο ζηηο αγξνηηθέο πεξηνρέο ηεο Βαιηηθήο Θάιαζζαο, κε ηε δεκηνπξγία ελφο κεγάινπ network ππνδνκψλ γηα ηελ ειεθηξνληθή πγεία, ην Baltic Sea Healthcare Network. Ο ζηφρνο είλαη λα αληηζηαζκίζεη ηελ αγξνηηθή κεηαλάζηεπζε ζηελ πεξηνρή ηεο Βαιηηθήο Θάιαζζαο, παξέρνληαο παξάιιεια πξντφληα θαη ππεξεζίεο γηα ηνπο ειηθησκέλνπο αλζξψπνπο. Σν έξγν ζπγρξεκαηνδνηείηαη απφ ηελ Δπξσπατθή Έλσζε θαη ζε απηφ ζπκκεηέρνπλ πέληε ρψξεο, δειαδή, ε Γαλία, ε Δζζνλία, ε Ληζνπαλία, ε Ννξβεγία θαη ε νπεδία Σςμπεπάζμαηα- Σςζηάζειρ Οη ζηαηηζηηθέο παξαηεξήζεηο ζρεηηθά κε ηηο ηξέρνπζεο δξαζηεξηφηεηεο ζηνλ ηνκέα ησλ ηερλνινγηψλ πιεξνθνξηψλ θαη επηθνηλσληψλ πνπ επηηξέπνπλ ηελ αλεμάξηεηε δηαβίσζε ησλ ειηθησκέλσλ νδεγνχλ πξνο ηα αθφινπζα απνηειέζκαηα: ε ζχγθξηζε κε ηα δηάθνξα έζλε, ππάξρεη κηα πξνθαλήο δηαθνξά κεηαμχ βνξείσλ θαη λνηίσλ ρσξψλ, θαζψο θαη κεηαμχ ησλ παιαηψλ θαη ησλ λέσλ θξαηψλ κειψλ ηεο Δπξσπατθήο Έλσζεο. Σα βφξεηα θξάηε κέιε θαη ηα παιαηά θξάηε κέιε είλαη πνιχ πεξηζζφηεξν δξαζηήξηα ζηνλ ηνκέα αλάπηπμεο ηνπ 26

36 Ανάπηςξη ΤΠΔ για ηην ανεξάπηηηη διαβίωζη ηων ηλικιωμένων ζηην Δ.Δ. AAL, ελψ ηα λφηηα θαη λέα έζλε είλαη κάιινλ αλελεξγά. Οη εζληθέο θπβεξλήζεηο, αληηπξνζσπεχνληαη απφ ηα αξκφδηα ππνπξγεία ηνπο, ηα νπνία ρξεζηκεχνπλ σο βαζηθέο θηλεηήξηεο δπλάκεηο γηα ηηο εμειίμεηο ζηνλ ηνκέα ησλ ΣΠΔ πνπ ζα επηηξέςνπλ ηελ αλεμάξηεηε δηαβίσζε. Απηφ πξνθχπηεη απφ ην ξφιν ηνπο σο θνξείο ρξεκαηνδφηεζεο γηα ηα πεξηζζφηεξα εζληθά θαη επξσπατθά εξεπλεηηθά πξνγξάκκαηα, θαζψο θαη ηνλ ζρεηηθά κεγάιν αξηζκφ ησλ παξερφκελσλ εξεπλεηηθψλ θνλδπιίσλ. Ζ αγνξά AAL σζηφζν εμαθνινπζεί λα είλαη σο επί ην πιείζηνλ αλεθκεηάιιεπηε. Αξλεηηθφ είλαη επίζεο ην γεγνλφο φηη νη πιεξνθνξίεο θαη ηα πξντφληα πνπ δηαηίζεληαη ζηελ αγνξά ζπρλά αθνξνχλ ηνπο ειηθησκέλνπο κφλν έκκεζα. πλεπψο, είλαη δχζθνιν γηα ηνπο ειηθησκέλνπο σο νκάδα πειαηψλ λα βξνπλ αλαιπηηθέο πιεξνθνξίεο ζρεηηθά κε θαηάιιειεο ζπζθεπέο ή ζπζηήκαηα, θαζψο νη πξνζθνξέο ζπρλά δηαλέκνληαη αλακεκηγκέλεο κε άιια πξντφληα. Σα πεξηζζφηεξα πξντφληα πνπ είλαη ήδε δηαζέζηκα ζηελ αγνξά αθνξνχλ θπξίσο ηελ θαηεγνξία "Αζθάιεηα θαη Πξνζηαζία". ε γεληθέο γξακκέο, ηα πξντφληα απηά είλαη ζπζηήκαηα ζπλαγεξκνχ. Σν ζέκα "Αζθάιεηα θαη Πξνζηαζία" αθνινπζείηαη απφ ηνλ ηνκέα "πζθεπέο Δπηθνηλσλίαο», πνπ πξσηίζησο πεξηιακβάλεη θηλεηά ηειέθσλα πξνζαξκνζκέλα ζε νξηζκέλεο αλάγθεο ησλ ειηθησκέλσλ, ην νπνίν ζπρλά ζεκαίλεη φηη είλαη εμνπιηζκέλα κφλν κε κεγαιχηεξα πιήθηξα. Ζ ηξίηε θαηεγνξία είλαη ε «Ηαηξηθή Τπνζηεξηθηηθή Σερλνινγία", κεηαμχ ησλ νπνίσλ π.ρ. παξαηίζεληαη φξγαλα κέηξεζεο. Χζηφζν, απηή ε θαηεγνξία πεξηιακβάλεη θπξίσο κεκνλσκέλεο ζπζθεπέο, φπσο θνπηάθηα ραπηψλ, ή ζπζθεπέο αξηεξηαθήο πίεζεο. Ζ πιεηνλφηεηα απηψλ ησλ εθαξκνγψλ ρξεζηκνπνηνχλ σο επί ην πιείζηνλ ρακειήο πνηφηεηαο ηερλνινγίεο. Αληίζεηα, ηα ζεκεξηλά εξεπλεηηθά πξνγξάκκαηα επηθεληξψλνληαη θπξίσο ζηηο θαηεγνξίεο «ζπίηη» θαη «ππεξεζίεο» ρξεζηκνπνηψληαο πιαηθφξκεο ηερλνινγίαο ηχπνπ high-end. Απφ ην ζχλνιν ησλ εξεπλεηηθψλ έξγσλ, ηε κεγαιχηεξε ζπλεηζθνξά έρεη ε θαηεγνξία «Τγεία θαη Φξνληίδα ζην ζπίηη» κε ηηο πεξηζζφηεξεο επηζηεκνληθέο κειέηεο λα ζρεηίδνληαη σο επί ην πιείζηνλ κε ηελ ππνθαηεγνξίεο «Βνήζεηα» θαη «Θεξαπεία». Πνιιά έξγα έρνπλ σο αληηθείκελν ηελ αλάπηπμε νηθηαθψλ κνληέισλ πνπ ελζσκαηψλνπλ δηαθνξεηηθέο ζπζθεπέο θαη επηηξέπνπλ ηελ απηφκαηε επηθνηλσλία κε εμσηεξηθά πξφζσπα, π.ρ. ψζηε λα ιάβνπλ βνήζεηα, ζπκβνπιέο, ή ππνζηήξημε. Μηα πην πξνζεθηηθή καηηά ζηνπο ζπλεξγάηεο εξεπλεηηθψλ πξνγξακκάησλ, δείρλεη φηη νη ζεσξεηηθά ζρεηηθνί εηαίξνη κηαο αιπζίδαο αμίσλ AAL δελ έρνπλ αθφκε εκπιαθεί αξθεηά. Απηφ ηζρχεη ηδηαίηεξα γηα ηνπο παξφρνπο ζπζηεκάησλ, ηηο ππεξεζίεο πγεηνλνκηθήο πεξίζαιςεο, θαζψο θαη ηνπο ηειηθνχο ρξήζηεο θαη ηηο ελψζεηο ηνπο. Δπίζεο, νη πάξνρνη νινθιεξσκέλσλ ζπζηεκάησλ, φπσο ε θαηαζθεπή θαηνηθηψλ θαη νη αληίζηνηρεο βηνκεραλίεο εμαθνινπζνχλ λα κελ είλαη πνιχ δξαζηήξηεο ζην ρψξν. Οη πεξηζζφηεξεο θνηλνπξαμίεο εμαθνινπζνχλ λα επηθεληξψλνληαη ζηελ έξεπλα θαη φρη ζηελ εθαξκνγή. Καηά κέζν φξν, πεξίπνπ ην 40% φισλ ησλ εηαίξσλ ηεο έξεπλαο είλαη ηα παλεπηζηήκηα ή κε παλεπηζηεκηαθά εξεπλεηηθά ηδξχκαηα. Ζ έξεπλα απηή δηεμάγεηαη σο επί ην πιείζηνλ δηεζλψο, ζε παλεπξσπατθά πξνγξάκκαηα, κε κεγαιχηεξν πνζνζηφ απηφ ησλ θνηλνπξαμηψλ. Οη εηαηξείεο ηειεπηθνηλσληψλ είλαη δε ε ηζρπξφηεξε νκάδα κεηαμχ φισλ ησλ εηαίξσλ θνηλνπξαμηψλ απφ ηελ πιεπξά ηεο εθαξκνγήο, ελψ νη πεξηνρέο εθαξκνγήο γηα ηα κειινληηθά πξντφληα θαη ηηο ππεξεζίεο σο εθ ηνχηνπ έρνπλ επηθεληξσζεί ζε ιχζεηο κε επηρεηξεκαηηθά κνληέια γηα ηηο εκπιεθφκελεο εηαηξείεο ηειεπηθνηλσληψλ. Όια ηα αξηζκεηηθά ζηνηρεία θαη αλαιχζεηο ζε απηή ηε κειέηε απνδεηθλχνπλ φηη ππάξρνπλ αθελφο ζεκαληηθέο δηαθνξέο κεηαμχ λέσλ θαη παιαηψλ θξαηψλ κειψλ, αθεηέξνπ κεηαμχ ησλ αλαηνιηθψλ θαη δπηηθψλ θξαηψλ κειψλ, ελψ ππάξρνπλ ζαθψο ιηγφηεξα εζληθά εξεπλεηηθά πξνγξάκκαηα AAL πνπ δηαηίζεληαη ζηελ αγνξά, ζηα λέα θξάηε κέιε απφ φηη ζηα παιηά. Σν ίδην ηζρχεη θαη γηα φινπο ηνπο νξγαληζκνχο πνπ εκπιέθνληαη ζε απηφ ην πεδίν. Οη ζρέζεηο απηέο είλαη παξφκνηεο γηα ηε λφηηα Δπξψπε ζε ζρέζε κε ηηο βφξεηεο ρψξεο, παξφιν πνπ νη δηαθνξέο δελ εκθαλίδνληαη ηφζν αθξαία ζε απηφ ην επίπεδν. 27

37 Ανάπηςξη ΤΠΔ για ηην ανεξάπηηηη διαβίωζη ηων ηλικιωμένων ζηην Δ.Δ. Οη ηζρπξφηεξεο ρψξεο ζηνλ ηνκέα ηεο έξεπλαο θαη ησλ πξντφλησλ / ππεξεζηψλ είλαη νη εμήο: ε Γεξκαλία, ε Ηζπαλία, ην Ζλσκέλν Βαζίιεην, ε Γαιιία θαη ε Απζηξία. Απηή ε νκάδα βξίζθεηαη πάληα αλάκεζα ζηηο θνξπθαίεο ρψξεο. Έηζη, ιφγσ ηνπ ρακεινχ πνζνζηνχ έληαμεο ησλ ηειηθψλ ρξεζηψλ θαη ην ηειηθψλ παξφρσλ ζπζηεκάησλ, ειινρεχεη απηή ηε ζηηγκή ν θίλδπλνο λα νδεγεζνχκε ζε έξεπλα ππφ ηελ επήξεηα ηεο ηερλνινγίαο κε απνηέιεζκα λα ραζεί ε επθαηξία έληαμεο ησλ πξντφλησλ ζηελ αγνξά αξγφηεξα. Ζ κφλε κέρξη ζηηγκήο δξαζηεξηφηεηα πνπ ελνπνηεί πξνζεγγίζεηο θαη πξφηππα είλαη ε Continua Health Alliance, ε νπνία δελ ήηαλ θαλ κηα επξσπατθή νξγάλσζε ζε φινπο ηνπο ηνκείο. Ζ κφλε ελ εμειίμεη πξνζπάζεηα ηεο επξσπατθήο ελνπνίεζεο εκθαλίδεηαη κε ην πξφγξακκα AAL Joint Programme, ην νπνίν σζηφζν, έρεη σο ζηφρν ηε ρξεκαηνδφηεζε ηεο έξεπλαο κε έλα κάιινλ «ειεχζεξν» αληίθηππν ζηηο εμειίμεηο ηεο αγνξάο. Όπσο πξνθχπηεη απφ ηελ αλάιπζε ησλ εξεπλεηηθψλ δξαζηεξηνηήησλ, αθφκε θαη ζήκεξα πνιιά εξεπλεηηθά πξνγξάκκαηα πνπ εηδηθεχνληαη ζε ζέκαηα AAL είλαη ήδε ζε εμέιημε ζε νιφθιεξε ηελ Δπξψπε. Χζηφζν, ε εθαξκνγή ησλ απνηειεζκάησλ ηεο έξεπλαο πξνο ηελ θαηεχζπλζε εκπνξεχζηκσλ πξντφλησλ δελ έρεη αθφκε απνζαθεληζηεί επαξθψο. Πξφζθαηα απνηειέζκαηα δε ηνπ έξγνπ ζηνρεχνπλ ιφγσ δπζθνιηψλ ησλ ζχλζεησλ ζπζηεκάησλ ινγηζκηθνχ σο επί ην πιείζηνλ ζε κηα κε ξπζκηζκέλε αγνξά. Δπηπιένλ πξφβιεκα απνηειεί ε αλαγλψξηζε ηνπ ινγηζκηθνχ, φζνλ αθνξά έλα ηαηξηθφ πξντφλ δελ είλαη αθφκα ζαθήο, θαζψο έλα ηαηξηθφ ινγηζκηθφ πνιχ ζπρλά ρξεηάδεηαη ελεκεξψζεηο, νη νπνίεο πξέπεη λα πεξάζνπλ εθ λένπ ηηο δηαδηθαζίεο πηζηνπνίεζεο. Δπνκέλσο, θαη επεηδή ην πξφγξακκα Ambient Assisted Living είλαη έλα πνιιά ππνζρφκελν μεθίλεκα ζηελ Δπξψπε, νη εζληθέο θπβεξλήζεηο θαη νη θπβεξλεηηθνί θνξείο αληίζηνηρα, ζα πξέπεη λα ζπλεξγάδνληαη γηα λα επεξεάζνπλ ζεηηθά ηφζν ηηο δηάθνξεο δξαζηεξηφηεηεο πνπ έρνπλ ήδε μεθηλήζεη, φζν θαη λα ακβιχλνπλ ην ράζκα κεηαμχ λέσλ θαη παιαηψλ θξαηψλ-κειψλ, θαζψο θαη κεηαμχ ηεο βφξεηαο θαη ηεο λφηηαο ηεο Δπξσπατθήο Έλσζεο. Ση είδνπο πνιηηηθέο φκσο γηα ηελ έξεπλα είλαη θαηάιιειεο γηα λα ρεηξηζηνχλ απηή ηελ θαηάζηαζε? Ση είδνπο ζηξαηεγηθέο γηα ηε κεηαθνξά πξντφλησλ θαη ιχζεσλ κεηαμχ ησλ δηαθφξσλ εζλψλ ζα πξέπεη λα αλαπηπρζνχλ πξνθεηκέλνπ λα επσθειεζνχλ ηα κέγηζηα απφ ηα ελ εμειίμεη εξεπλεηηθά πξνγξάκκαηα, πνπ ζπλνδεχνπλ ηελ έξεπλα θαη ηελ αλάιπζε γηα ηελ επξχηεξε ρξήζε πνπ ζα πξέπεη λα μεθηλήζεη? Γηα απηφ ην ζθνπφ ζα πξέπεη λα ζπζηαζεί κηα επξσπατθή δηαδηθηπαθή πχιε γηα ηε ζπιινγή θαη αλάιπζε απηψλ ησλ απνηειεζκάησλ. Θα πξέπεη λα ιεηηνπξγεί κε ηελ έλλνηα ελφο επξσπατθνχ θέληξνπ αξκνδηνηήησλ. Σν θέληξν απηφ ζα πξέπεη επίζεο λα ρξεζηκεχζεη σο έλα αλεμάξηεην ζεκείν επαθήο θαη ζα πξέπεη λα ζηειερσζεί επαξθψο. Οη αλάγθεο ησλ ρξεζηψλ γηα AAL αθφκα δελ ιακβάλνληαη επαξθψο ππφςε θαη απηφ ζπκβαίλεη γηαηί πξψηνλ 28

38 Ανάπηςξη ΤΠΔ για ηην ανεξάπηηηη διαβίωζη ηων ηλικιωμένων ζηην Δ.Δ. είλαη δχζθνιν λα ελζσκαησζνχλ νη ρξήζηεο ζε έξγα R&D, ιφγσ ηεο εηδηθήο θαηάζηαζεο ηεο πγείαο ηνπο θαη επεηδή ζπρλά απηνί είλαη κφλν ηδηψηεο πνπ δελ κπνξνχλ εχθνια λα απνηειέζνπλ αληηθείκελν ηνπ πινπζίνπ ρξεκαηνδφηεζεο ησλ έξγσλ, θαη δεχηεξνλ επεηδή νη κε θπβεξλεηηθέο νξγαλψζεηο σο αλψηεξεο ελψζεηο είλαη ζπρλά πνιχ καθξηά απφ ηνλ πξνζαλαηνιηζκφ ηεο έξεπλαο. Έηζη, πξέπεη άκεζα λα δεκηνπξγεζνχλ νη δνκέο γηα ηελ επθνιφηεξε θαη απνηειεζκαηηθφηεξε ελζσκάησζε ησλ ρξεζηψλ. Πξέπεη επίζεο, θαη είλαη αξθεηά εχθνιν, λα δεκηνπξγεζνχλ πξντφληα πνπ ζα αληαπνθξίλνληαη ζηηο πξαγκαηηθέο αλάγθεο ησλ ειηθησκέλσλ. Γηα ην ζθνπφ απηφ, απαηηνχληαη πεξαηηέξσ κειέηεο θαη αλαιχζεηο γηα ηηο αηνκηθέο αλάγθεο θαη ηηο απαηηήζεηο ησλ ειηθησκέλσλ. Οη ηερληθέο ππνδνκέο πνπ απαηηνχληαη δελ είλαη αθφκα δηαζέζηκεο ή θαίλεηαη λα είλαη πνιχ αθξηβέο ζε θφζηνο ή δελ είλαη επαξθψο πξνζαξκνζκέλεο ζηηο αλάγθεο ησλ ειηθησκέλσλ ελειίθσλ αηφκσλ. Χο εθ ηνχηνπ, ε κφλε επθαηξία γηα λα θαηαιήμνπκε ζε κνληεινπνηεκέλεο ιχζεηο είλαη ε εμέιημε απφ πξφηππα, δηα-ιεηηνπξγηθέο ιχζεηο θαη αζθάιεηα, λα απνηειέζεη θχξηα πξνηεξαηφηεηα. ε πνιιέο πεξηπηψζεηο, ε δνθηκή θαη ε επηθχξσζε ησλ πξσηνηχπσλ απνηειεζκάησλ ππνιείπνληαη ιφγσ ηνπ απμεκέλνπ θφζηνπο. Οη δαπάλεο απηέο σζηφζν δελ κπνξνχλ λα βαξχλνπλ κφλν κεκνλσκέλα έξγα. Χο εθ ηνχηνπ, απαηηνχληαη λέεο κέζνδνη δνθηκψλ γηα ηελ αμηνπηζηία θαη ηε βησζηκφηεηα ησλ δπλαηνηήησλ ησλ AAL πξντφλησλ θαη ππεξεζηψλ. Θα πξέπεη επίζεο λα ζπζηαζνχλ θαη λα δηακνξθσζνχλ εγθαηαζηάζεηο επίδεημεο ζε πεξηθεξεηαθφ επίπεδν πνπ ζα απνδεηθλχνπλ ηηο δπλαηφηεηεο ησλ ΣΠΔ-κεζφδσλ αλεμάξηεηεο δηαβίσζεο (ζε αλψηεξνπο νξγαληζκνχο θαη εθπξνζψπνπο απφ ηελ πιεπξά ηεο αχμεζεο ηεο δήηεζεο). Ζ ζπλεηδεηνπνίεζε ησλ δπλαηνηήησλ ησλ ΣΠΔ γηα ηελ AAL κε θνηλφηεηεο εθηφο ηνπ ζηελνχ εξεπλεηηθνχ πεδίνπ πξέπεη επίζεο λα απμεζνχλ. Οη ιφγνη γηα ηα θχξηα εκπφδηα ζηελ αγνξά AAL εληνπίδνληαη ζηα δηαθνξεηηθά θαη πνιχπινθα ζπζηήκαηα πγείαο ησλ επξσπατθψλ ρσξψλ θαη ηηο δαπαλεξέο δηαδηθαζίεο πηζηνπνίεζεο. Μηα ιχζε ζα κπνξνχζε λα είλαη ε αλάπηπμε επηρεηξεκαηηθψλ κνληέισλ πνπ ζα ιακβάλνπλ ππφςε ηε δπλαηφηεηα αλάπιαζεο ησλ κεγάισλ έξγσλ κε έλα δηεπθνιπλφκελν πιαίζην ζπλζεθψλ. Ζ ζέζπηζε ησλ θαηάιιεισλ δηαδηθαζηψλ θαη θαηεπζπληεξίσλ γξακκψλ γηα ηνπο ζθνπνχο ηεο ηαηξηθήο πηζηνπνίεζεο ινγηζκηθνχ είλαη επίζεο απαξαίηεηε. Θα πξέπεη επνκέλσο λα ηεζνχλ Δπξσπατθά πξφηππα γηα απηνχο ηνπο ηχπνπο ησλ εθαξκνγψλ θαη ησλ ζπζηεκάησλ θαη ηα απνηειέζκαηα ησλ αληίζηνηρσλ AAL πξνηάζεσλ ζα πξέπεη λα αμηνινγνχληαη κε πξνηεξαηφηεηα έλαληη άιισλ Δπεςνηηικά Ππογπάμμαηα ζσεηικά με ηεσνολογίερ AAL Δνδεικηικά- ζςγκπιηικά για Γεπμανία-Δλλάδα (Μέσπι ηο Μάπηιο 2008) Γεπμανία Απφ πνιηηηθήο πιεπξάο νη θχξηνη ελδηαθεξφκελνη είλαη ην Οκνζπνλδηαθφ Τπνπξγείν Παηδείαο θαη Έξεπλαο (BMBF) θαη ην Οκνζπνλδηαθφ Τπνπξγείν Οηθνλνκηθψλ θαη Σερλνινγίαο (BMWi). Ζ εξεπλά ζηηο ICT είλαη έλαο ηνκέαο ζηνλ νπνίν νη δχν ππνπξγεία θαηέρνπλ κηα εγεηηθή ζέζε. Σα εξεπλεηηθά ηδξχκαηα Fraunhofer έρνπλ ζρεκαηίζεη κηα «ζπκκαρία Fraunhofer» έμη ηδξπκάησλ ππφ ηνλ ηίηιν «Ambient Assisted Living». ηα κέζα ηεο δεθαεηίαο ηνπ 2007 ην Γεξκαληθφ Οκνζπνλδηαθφ Τπνπξγείν Παηδείαο θαη Έξεπλαο (BMBF) δεκνζίεπζε πξφζθιεζε ππνβνιήο πξνηάζεσλ γηα ηελ «ηερλνινγία θαη ππεξεζίεο γηα ηε δεκνγξαθηθή αιιαγή», ελψ ην 2008 ε BMBF δεκνζίεπζε πξφζθιεζε ππνβνιήο πξνηάζεσλ πνπ αθνξνχλ απνθιεηζηηθά ζέκαηα AAL. Άιια ελδηαθέξνληα εξεπλεηηθά πξνγξάκκαηα ζηελ ηειε-ηαηξηθή ρξεκαηνδνηνχληαη απφ ην πξφγξακκα BMWi Next Generation Media ηεο BMWi. Ζ Γεξκαλία είλαη νπζηαζηηθά ν θχξηνο θνξέαο ζην Ambient Assisted Living πξφγξακκα. Ο ππξήλαο ηεο γεξκαληθήο ζπκκεηνρήο ζην θνηλφ πξφγξακκα πξνέξρεηαη 29

39 Ανάπηςξη ΤΠΔ για ηην ανεξάπηηηη διαβίωζη ηων ηλικιωμένων ζηην Δ.Δ. νπζηαζηηθά απφ ην εξεπλεηηθφ πξφγξακκα ηεο ηερλνινγίαο «Microsystems Technologies», πνπ ιεηηνπξγεί ππφ ηελ αηγίδα ηνπ BMBF θαη φπνπ κέζσ ζπλεξγαζίαο ηεο βηνκεραλίαο θαη ηεο έξεπλαο θαη αθινπζψληαο σο επί ην πιείζηνλ κηα ηερλνινγηθή πξνζέγγηζε απφ κηα ζεηξά απφ λέεο εθαξκνγέο ηεο ηαηξηθήο ηερλνινγίαο. Μεηαμχ ηνπ κεγάινπ αξηζκνχ παλεπηζηεκηαθψλ ηδξπκάησλ κε εξεπλεηηθέο δξαζηεξηφηεηεο ζε εμέιημε, ην Generation Research Programme (GRP) απφ ην Luwig-Maximilians-University ηνπ Μνλάρνπ, αζρνιείηαη κε ηε ζεκειηψδε έξεπλα, ε νπνία αθνξά φιεο ηηο ειηθίεο, ηελ εθαξκνγή ησλ γλψζεσλ απφ ην πεδίν ηεο ηαηξηθήο, θαη ηε ζχιιεςε ησλ θαηλνηφκσλ ηερλνινγηψλ Δλλάδα ηελ Διιάδα, ε έξεπλα θαη ε αλάπηπμε ζε επίπεδν R&D ρξεκαηνδνηείηαη ηδηαίηεξα απφ ηελ ΔΔ θαη ζπκπιεξψλεηαη απφ ηηο αξκφδηεο ππεξεζίεο ηνπ θξάηνπο. Πνιιά πηινηηθά έξγα, θπξίσο ζηνλ ηνκέα ηεο πγείαο θαη πξφλνηαο είλαη ήδε ζε εμέιημε ζην πεδίν εθαξκνγήο ηνπ πξνγξάκκαηνο πιαηζίνπ ηεο Δπξσπατθήο Έλσζεο. Ζ πξσηνβνπιία «Φεθηαθή Απηνδηνίθεζε» (Digital Local Authority) μεθίλεζε κε έλα ζπλνιηθφ πξνυπνινγηζκφ 60 εθαη. επξψ. ηφρνο ηεο είλαη ε αλάπηπμε ςεθηαθψλ ππεξεζηψλ ζε δεκνηηθφ θαη πεξηθεξεηαθφ επίπεδν, ζε φιε ηελ Διιάδα. Σέηνηεο ςεθηαθέο ππεξεζίεο πξννξίδνληαη ζην λα δηεπθνιχλνπλ ηελ αιιειεπίδξαζε ησλ πνιηηψλ κε ηηο ηνπηθέο αξρέο κε ηε ρξήζε ηεο πιεξνθνξηθήο θαη ηνπ δηαδηθηχνπ. Δπίζεο, έλα έξγν γηα ηελ παξνρή ηεο ειεθηξνληθήο πγείαο (e-health) θαη απνθαηάζηαζεο κε έδξα ην ζπίηη, παξαθνινχζεζε θαη ππεξεζίεο λνζειείαο ζην ζπίηη ζε αζζελείο κε πξνρσξεκέλα ζηάδηα ρξφλησλ αζζελεηψλ πξαγκαηνπνηήζεθε απφ ηελ Μνλάδα ειεθηξνληθήο-πγείαο ηνπ Ννζνθνκείνπ σηεξία ζηελ Αζήλα. Σα θχξηα εξεπλεηηθά ηδξχκαηα πνπ ζπκκεηέρνπλ ζηελ αλάπηπμε ησλ ICT γηα ειηθησκέλνπο θαη άηνκα κε εηδηθέο αλάγθεο είλαη ην Κέληξν Καζνιηθήο Πξφζβαζεο θαη Τπνζηεξηθηηθψλ Σερλνινγηψλ ηνπ Ηλζηηηνχηνπ Πιεξνθνξηθήο ηνπ Ηδξχκαηνο Σερλνινγίαο θαη Έξεπλαο (ICSFORTH), ην Σκήκα Πιεξνθνξηθήο θαη Σειεπηθνηλσληψλ ηνπ Παλεπηζηεκίνπ ηεο Αζήλαο, ην Σκήκα Μεραληθψλ ρεδίαζεο Πξντφλησλ & πζηεκάησλ Μεραληθψλ ηνπ Παλεπηζηεκίνπ Αηγαίνπ, ην Σκήκα Μεραληθψλ Ζιεθηξνληθψλ Τπνινγηζηψλ θαη Πιεξνθνξηθήο ηνπ Παλεπηζηεκίνπ Πάηξαο, ην Ηλζηηηνχην Γιψζζαο θαη Δπεμεξγαζίαο ηνπ Λφγνπ - ILSP θαη ην Δζληθφ Κέληξν Κνηλσληθψλ Δξεπλψλ (Δ.Κ.Κ.Δ.), πνπ δεκηνχξγεζε θαη ηελ Διιεληθή Σξάπεδα Κνηλσληθψλ Γεδνκέλσλ (Δ.Σ.Κ.Γ.), γηα ηελ ππνζηήξημε θαη ηελ εκπεηξηθή θνηλσληθή έξεπλα ζηελ Διιάδα θαη δηάδνζε ησλ απνηειεζκάησλ. 30

40 Ενδεικτικά Συστήματα Υγείας στην Ευρώπη 2. ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΥΓΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ 2.1. ΔΑΝΙΑ Διαδικαστικές Κινήσεις του Ασθενούς Απεικονίζονται οι διαδικαστικές κινήσεις του ασθενούς. Αυτή η εικόνα αφορά μόνο σε εκείνους τους πολίτες που επιλέγουν την εκδοχή της Ομάδας 1 κάλυψης (99% του πληθυσμού) που είναι η ίδια σε όλη τη χώρα Διαδικαστικές κινήσεις Ομάδας 1: Ο πρωτογενής τομέας αποτελείται από ιδιώτες (αυτοαπασχολούμενοι) επαγγελματίες (GP), που είναι, ειδικοί γιατροί, φυσιοθεραπευτές, οδοντίατροι, φαρμακοποιοί και χειροπράκτες (chiropractors), καθώς και δημοτικές υπηρεσίες υγείας, όπως γηροκομεία, νοσηλευτές σπίτι, επισκέπτες υγείας και δημοτικοί οδοντίατροι (Vallgårda & Krasnik, 2008). Μόνο λίγοι ειδικοί εργάζονται σε πλήρως ιδιωτική βάση, χωρίς περιφερειακή άδεια και ως εκ τούτου, εξαρτώνται εξ ολοκλήρου από τις άμεσες πληρωμές των ασθενών. Δεν υπάρχουν περιορισμοί ως προς την πόσοτητα του ιδιωτικού έργου απασχόλησης ιατρών που απασχολούνται στα δημόσια νοσοκομεία και επιτρέπεται να αναλάβουν στον ελεύθερο χρόνο τους, αλλά οφείλουν να πληρούν τα ελάχιστα επίπεδα δραστηριότητας για τη θεραπεία ασθενών του δημόσιου τομέα, εφόσον έχουν άδεια ασκήσεως επαγγέλματος GPs (General Practitioners Γενικοί Ιατροί): Οι γενικοί γιατροί αποτελούν το πρώτο σημείο επαφής για τους ασθενείς, αλλά επιτελούν έργο και ως «θυρωροί» (gatekeepers) σε νοσοκομεία, ειδικευμένοι γιατροί, φυσιοθεραπευτές κλπ. Υπάρχει μια ομοιόμορφη κατανομή γιατρών σε όλη τη χώρα, με πολύ μικρή μεταβολή στον αριθμό των κατοίκων ανά GP. Ο ρόλος των GPs ως «θυρωροί» αφορά στην ουσία, την παραπεμψη ασθενών στο νοσοκομείο και για εξειδικευμένη θεραπεία. Η δευτεροβάθμια και τριτοβάθμια φροντίδα λαμβάνει χώρα σε γενικά νοσοκομεία που ανήκουν και λειτουργούν από τις περιφέρειες. Οι γιατροί και οι άλλοι επαγγελματίες υγείας απασχολούνται στα νοσοκομεία με μισθωτή σχέση. Τα νοσοκομεία διαθέτουν κλινικές νοσηλείας εξωτερικά ιατρεία, καθώς και 24-ωρους θαλάμους έκτακτης ανάγκης. Τα εξωτερικά ιατρεία χρησιμοποιούνται συχνά για προ- ή μετα-διάγνωση και για συγκεκριμένες θεραπευτικές αγωγές. Αντίστοιχα, οι εξειδικευμένοι ιατροί εργάζονται στα νοσοκομεία ως ιδιώτες, λαμβάνοντας επιμίσθιο από τις περιφέρειες, δηλαδή θα πρέπει να έχει επέλθει μια συμφωνία με την περιφέρεια, ώστε να μπορούν να λάβουν αποζημίωση. Η ελεύθερη πρόσβαση σε ιδιώτες ειδικούς, εκτός από τους ειδικούς για τα μάτια, τα αυτιά, τη μύτη και το λαιμό επιτρέπεται μόνο μετά από κατάλληλο παραπεμπτικό από τους GPs. Αυτό σημαίνει ότι οι ασθενείς αρχίζουν τη διαδικασία της αναζήτησης υγειονομικής περίθαλψης μετά από διαβούλευση με τον GP, του οποίου η δουλειά θα είναι να διασφαλίσει ότι ο ασθενής θα έχει 31

41 Ενδεικτικά Συστήματα Υγείας στην Ευρώπη την απαραίτητη θεραπεία, αλλά και ότι δεν θα αντιμετωπιστεί σε ένα υψηλότερο επίπεδο εξειδίκευσης από ό, τι είναι απαραίτητο. Στην περίπτωση που απαιτείται παραπομπή, οι ασθενείς είναι ελεύθεροι να επιλέξουν όλα τα δημόσια νοσοκομεία, με την προϋπόθεση ότι το νοσοκομείο προσφέρει τις απαραίτητες υπηρεσίες και βρίσκεται στο επίπεδο της εξειδίκευσης που θεωρείται σχετική με βάση τον παραπέμποντα ιατρό. Ο GP μπορεί να συμβουλεύει τον ασθενή σε ποιο νοσοκομείο να απευθυνθεί με βάση πληροφορίες όπως το χρόνο αναμονής, την ποιότητα και ειδικές απαιτήσεις. Ο ασθενής έχει επίσης τη δυνατότητα να επιλέξει ιδιωτικό νοσοκομείο, ωστόσο, στην περίπτωση αυτή δεν αποζημιώνεται για τα έξοδα νοσηλίας. Αν ο χρόνος αναμονής για κάθε εξέταση ή θεραπεία σε περιφερειακό νοσοκομείο υπερβαίνει τον ένα μήνα, ο ασθενής έχει τη δυνατότητα σε ειδικές περιπτώσεις να λαμβάνει τις απαραίτητες υπηρεσίες από ιδιωτικά νοσοκομεία ή ακόμα και από κλινικές και νοσοκομεία στο εξωτερικό. Αυτό συμβαίνει με την προυπόθεση ότι το επιλεγμένο νοσοκομείο ή κλινική θα έχει συνάψει συμφωνία με την περιφέρεια όσον αφορά την απαραίτητη θεραπεία. Στην περίπτωση που ο ασθενής χρίζει σωματικής αποκατάστασης, αυτή αξιολογείται και εγκρίνεται αμέσως και αφορά και επιπλέον φροντίδα κατ οίκον. Αν δε η αποκατάσταση ή η φροντίδα στο σπίτι έχει συνταγογραφηθεί από GP ή το νοσοκομείο, τότε θα πρέπει να παρέχονται δωρεάν τα νοσήλειά του από το δήμο. Οι GP ιατροί και οι ειδικοί ιατροί έχουν δικαιωμα συνταγογράφισης φαρμάκων. Το συνταγογραφούμενο φάρμακο μπορεί στη συνέχεια να αγοραστεί σε φαρμακεία, ενώ μη συνταγογραφούμενα φάρμακα αφορούν μόνο ήσσονος σημασίας προβλήματα υγείας, όπως ο βήχας, ευαισθησία ή πόνος στους μυς, και ούτω καθ εξής. Σε περιπτώσεις έκτακτης ανάγκης και επιπλέον για προβλήματα που σχετίζονται με την όραση, την ακοή ή τη στοματική υγεία, οι ασθενείς μπορούν να επισκέπτονται ειδικούς θαλάμους έκτακτης ανάγκης, που συχνά βρίσκονται εντός των νοσοκομείων, χωρίς προηγούμενο παραπεμπτικό από GP γιατρό. Ανάλογα με τη σοβαρότητα του τραυματισμού ή της ασθένειας, σε αυτά τα έκτακτα ιατρεία, οι ασθενείς είτε απλώς εξετάζονται, είτε παραπέμπονται για περαιτέρω εξετασεις, θεραπεία ή / και χειρουργική επέμβαση. Αν συμβεί κάποιο ατύχημα, ο ασθενής θα πρέπει, κατ 'αρχήν, να επισκεφτεί μια μονάδα επειγόντων περιστατικών εντός 24 ωρων, αλλιώς απαιτείται η παραπομπή από ένα GP ιατρό. Οι θάλαμοι έκτακτης ανάγκης είναι προσβάσιμοι όλο το 24ωρο και οι υπηρεσίες τους παρέχονται δωρεάν. Η αναγκαιότητα των θαλάμων έκτακτης ανάγκης χωρίς παραπομπή συχνά έχει προκαλέσει συξητήσεις στο εσωτερικό της χώρας τα τελευταία χρόνια, με αποτέλεσμα πολλές τέτοιες «ανοιχτές» στο κοινό πτέρυγες να έχουν μετατραπεί σε κλειστούς θαλάμους, όπου απαιτείται ειδική παραπομπή. Οι διαδικασίες κίνησης των ασθενών στο σύστημα υγείας της Δανίας έχει πολλες φορές επικριθεί ότι δεν είναι επαρκώς συνεκτική, ιδίως στην πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια περίθαλψη. Η έλλειψη συνέχειας σε αυτές τις διαδικασίες συχνά αποδίδεται στην έλλειψη αμοιβαίας κατανόησης μεταξύ των παρόχων και σε ανεπαρκή συστήματα επικοινωνίας. Πολλές πρωτοβουλίες έχουν εφαρμοστεί με σκοπό τη βελτίωση αυτής της πορείας των ασθενών, συμπεριλαμβανομένης της θέσπισης συγκεκριμένου αρμόδιου υπαλλήλου για συγκεκριμένες ομάδες ασθενών, συντονιστών και γενικότερα του μοντέλου «Χρόνιας Φροντίδας» (Chronic Care Model / Improving Chronic Illness Care, 2011). Συγκεκριμένα, ο αρμόδιος υπάλληλος θα ασχολείται με τις νέες εισαγωγές ασθενών στο ίδρυμα, καθώς και με διάφορες επαφές σε προσωπικό επίπεδο και πάσης φυσεως θέματα. Οι συντονιστές προορίζονται για το συντονισμό πολύπλοκων διαδρομών των ασθενών, συμπεριλαμβανομένων των εξειδικευμένων κλινικών για τον καρκίνο και τις καρδιακές παθήσεις. Προκειμένου να ενισχυθεί ο συντονισμός μεταξύ πρωτοβάθμιας φροντίδας, δευτεροβάθμιας περίθαλψης και των δημοτικών υπηρεσιών για τους ασθενείς με χρόνια νοσήματα, το Εθνικό Συμβούλιο Υγείας ξεκίνησε μια εθνική στρατηγική για τη διαχείριση, 32

42 Ενδεικτικά Συστήματα Υγείας στην Ευρώπη αναπτύσσοντας ένα γενικό μοντέλο αντιμετώπισης και διαχείρισης μαζί με τις περιφέρειες και τους δήμους. Το γενικό αυτό μοντέλο περιγράφει τις γενικές προϋποθέσεις για την ολοκληρωμένη φροντίδα, τις αρχές της αυτο-παρακολούθησης και θεραπείας από τους ασθενείς και της εκπαίδευσης των ασθενών, χρησιμεύοντας ως πρότυπο για την από κοινού αντιμετώπιση της εκάστοτε νόσου, καθώς και για ειδικά προγράμματα διαχείρισης της νόσου από τις περιφέρειες και τους δήμους. Τέτοια προγράμματα διαχείρισης περιλαμβάνουν συγκεκριμένες λύσεις για ασθένειες όπως ο διαβήτης, ή για άτομα που απέκτησαν εγκεφαλικές βλάβες. Αντίστοιχες μελέτες είναι υπό προετοιμασία για τη διαχείριση καρδιαγγειακών νοσήματων, της χρόνιας αποφρακτικής πνευμονοπάθειας, καθώς και μυοσκελετικών παθήσεων. Οι παραπάνω διαδικασίες στο σύστημα υγείας για τους ασθενείς σε γενικές γραμμές ασθενής δεν διαφέρουν στις πέντε περιφέριες της Δανίας. Η μόνη διαφορά που μπορεί να παρατηρηθεί είναι ότι οι δομές έκτακτης ανάγκης στα νοσοκομεία απαντώνται μόνο στις μεγάλες πόλεις. Έξω από τις μεγάλες πόλεις, για απλά τραύματα και κατά τη διάρκεια οξείας φάσης κάποιας ασθένειας, η αντιμετώπιση προωθείται από γιατρούς GPs μετά από κλήση έκτακτης ανάγκης. Η γενικότερη τάση από το 1940 ήταν να μειώσει τη διάρκεια της παραμονής σε νοσοκομεία, καθιστώντας πιο αποτελεσματική τη φροντίδα, αλλάζοντας συνήθειες, βελτιώνοντας την κατ 'οίκον νοσηλεία και την αύξηση των δραστηριοτήτων εξωτερικών ασθενών προ-και μετα-νοσοκομειακής περίθαλψης Ηλικιωμένοι άνθρωποι Η δημογραφική ανάπτυξη και η αναλογική αύξηση του αριθμού των ηλικιωμένων σε σχέση με το σύνολο του πληθυσμού στη Δανία αναμένεται να αποτελέσει σοβαρή πρόκληση για τους δήμους. Προκειμένου να μειωθεί το οικονομικό κόστος της φροντίδας για τους ηλικιωμένους, της υγείας και της κοινωνικής φροντίδας, οι αρχές προσπαθούν να θέσουν όλο και με περισσότερη έμφαση την έννοια της αυτο-φροντίδας, προσφέροντας αυξημένη υποστήριξη για τους ανθρώπους, ώστε αυτοί να παραμείνουν στα σπίτια τους για όσο το δυνατόν περισσότερο, με αποτελεσματικότερη πρόληψη και δραστηριότητες που προάγουν την υγεία. Οι Δήμοι έχουν αναπτύξει ένα ευρύ φάσμα υπηρεσιών για να δελεάσουν την προτίμηση των ηλικιωμένων πολιτών να παραμείνουν ανεξάρτητοι για όσο το δυνατόν περισσότερο στα δικά τους σπίτια. Οι υπηρεσίες αυτές περιλαμβάνουν φροντίδα και βοήθεια σχετικά με τον καθαρισμό, τα ψώνια, το πλύσιμο, την προετοιμασία των γευμάτων και την προσωπική υγιεινή. Η κατ οίκον φροντίδα μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να βοηθήσει ή να ανακουφίσει τα μέλη της οικογένειας που φροντίζουν για έναν άρρωστο ή ανάπηρο άτομο. Δύο μορφές της κατ 'οίκον φροντίδας είναι διαθέσιμα: η μακροχρόνια και η προσωρινή. Η μακροχρόνια περίθαλψη παρέχεται δωρεάν, ενώ προσωρινές επισκέψεις κατ 'οίκον χρεώνονται μεμονωμενα, ανάλογα με το εισόδημα του δικαιούχου. Συγκεκριμένα, εξειδικευμένο νοσηλευτικό προσωπικό προσφέρει μέρα και νύχτα υπηρεσίες, όπως η εκπαίδευση των ασθενών, η φροντίδα και θεραπεία, όπως και η συμπλήρωση αιτήσεων για διάφορες ανάγκες. Οι ανάγκες αυτές περιλαμβάνουν μια αλλαγή κατοικίας, βοήθεια έκτακτης ανάγκης, συμμετοχή σε κέντρα ηλικιωμένων και επιπλέον παρέχονται δωρεάν. Όλα τα άτομα με ειδικές ανάγκες, ή τα άρρωστα άτομα μπορούν να έχουν ένα τηλεφωνικό σύστημα έκτακτης ανάγκης ή ασφαλείας που έχει τοποθετηθεί στο σπίτι τους και τους παρέχει άμεση 24-ωρη επαφή με τους νοσοκόμους τους. Όταν οι ηλικιωμένοι έχουν ανάγκη από ένα χώρο παραμονής για λόγους υγείας, προσφέρεται επίσης μια πιο κατάλληλη εναλλακτική κατοικία. Μια σειρά από δυνατότητες είναι διαθέσιμες για το σκοπό αυτό, με βάση τις ανάγκες και τις επιθυμίες του ατόμου. Οι εναλλακτικές κατοικίες, οι διάφορες κλειστές κοινότητες, οι μονάδες υποβοηθούμενης διαβίωσης (AL) και 33

43 Ενδεικτικά Συστήματα Υγείας στην Ευρώπη τα γηροκομεία έχουν σχεδιαστεί ειδικά για τους ηλικιωμένους και τα άτομα με ειδικές ανάγκες, προσφέροντας σπίτια ενός ή δύο δωματίων, με υπηρεσίες ασανσέρ, έκτακτης ανάγκης και συστήματα επικοινωνίας, καθώς και κοινωνικές δραστηριότητες. Αυτές οι κατοικίες συχνά διαφέρουν όσον αφορά στη διαχείριση και στη διοίκηση τους, καθώς ορισμένες συνδέονται με οίκους ευγηρίας που παρέχουν και υπηρεσίες υγείας και περίθαλψης, ενώ ειδικά δημοτικά συμβούλια παρέχουν υπηρεσίες εκπροσώπησης των κατοίκων με αυτές τις μονάδες. Ως επιλογή για εκείνους που δεν επιθυμούν να μετακινηθούν μόνιμα προσφέρονται κέντρα ημερήσιας φροντίδας, αλλά που εξακολουθούν να απαιτούν επιπλέον φροντίδα. Η μεταφορά από και προς τα κέντρα ημερήσιας φροντίδας είναι επίσης οργανωμένη. Για την περίπτωση των συνοδευτικών προσώπων υπάρχει η δυνατότητα χρήσης καταλυμάτων ως ανάπαυλα για μικρότερο χρονικό διάστημα και σχεδόν κάθε δήμος διαθέτει κρεβάτια που προορίζονται για αυτό το σκοπό. Denmark - Health system review, Health Systems in Transition 2012, Maria Olejaz Annegrete Juul Nielsen, Andreas Rudkjøbing Hans Okkels Birk,Allan Krasnik Cristina Hernández-Quevedo, Vol. 14 No , University of Copenhagen 2.2. ΣΟΥΗΔΙΑ Διαδικαστικές Κινήσεις Ασθενούς Από το 2005, έχει υπάρξει νέα προσέγγιση στο όρο «φροντίδα» (vårdgaranti) στη Σουηδία, η οποία ενσωματώθηκε στην εθνική νομοθεσία με την τροποποίηση του νόμου περί της Υγείας και των Ιατρικών Υπηρεσιών το 2010, εξασφαλίζοντας την ενίσχυση της θέσης του ασθενούς, τη βελτίωση της προσβασιμότητας και την εξασφάλιση ίσης πρόσβασης στην περίθαλψη σε διάφορα μέρη της χώρας. Η εγγύηση αυτή βασίζεται στον κανόνα " ", δηλαδή άμεση πρώτη επαφή (μηδενική καθυστέρηση) με το σύστημα υγειονομικής περίθαλψης για διαβούλευση, επαφή με ιατρο GP εντός 7 ημερών, διαβούλευση με έναν ειδικό εντός 90 ημερών, καθώς και ότι δεν περιμένει περισσότερο από 90 ημέρες μετά τη διάγνωση προκειμένου να λάβει θεραπεία. Η εγγύηση αυτή αποτελεί μέρος της εθνικής νομοθεσίας από το 2010 και ισχύει για το σύνολο της χώρας, περιλαμβάνοντας επίσης όλα τα αιρετά μέλη υπεύθυνα φροντίδας στα νομαρχιακά συμβούλια. Στη Σουηδία για παράδειγμα, μια γυναίκα που έχει ανάγκη από μια αρθροπλαστική ισχίου θα πρέπει να ακολουθήσει συνήθως τα παρακάτω βήματα: Η πρώτη επίσκεψη θα είναι με την πρωτοβάθμια φροντίδα παροχής όπου θα έχει επιλέξει να εγγραφεί. Σύμφωνα με την vårdgaranti, αυτή θα πρέπει να αποκτήσει πρόσβαση σε ένα γιατρό πρωτοβάθμιας φροντίδας εντός επτά ημερών, αλλά τυπικά θα πάρει ένα ραντεβού μέσα σε μία ή δύο ημέρες. Θα πληρώσει μεταξύ SEK 100 ( 11) και SEK 200 ( 22) για την επίσκεψη, ανάλογα με το σε ποιο νομαρχιακό συμβούλιο ανήκει ο χώρος στον οποίο ζει και ο γιατρός πρωτοβάθμιας φροντίδας θα την παραπέμψει σε ειδικό νοσοκομείο, σε αυτή την περίπτωση σε έναν ειδικό ορθοπεδικό. Καθώς δεν υπάρχει επίσημος φορέας πρωτοβάθμιας φροντίδας υγείας στα περισσότερα νομαρχιακά συμβούλια, μπορεί εναλλακτικά και ανάλογα με τη διαθεσιμότητα, να επικοινωνήσει απ ευθείας με έναν ειδικό. Μπορεί επίσης να επιλέξει οποιοδήποτε νοσοκομείο (δημόσιο ή ιδιωτικό) που προτιμά, εάν δεν επιθυμεί να πάει στο πλησιέστερο νοσοκομείο στο σπίτι της. Πληροφορίες σχετικά με τους χρόνους αναμονής και κάποιες παραμέτρους που αφορούν την ποιότητα της περίθαλψης είναι διαθέσιμα γι 'αυτήν μέσω της ιστοσελίδας SALAR. Αφού θα έχει δει τον ειδικό ίσως χρειαστεί να περιμένει έως και τρεις μήνες για μια προγραμματισμένη χειρουργική επέμβαση. Αν ώστόσο επιθυμεί να παρακάμψει κάποια πιθανή λίστα αναμονής, μπορεί να αποκτήσει πρόσβαση σε ένα ιδιωτικό φορέα και να πληρώσει για τη θεραπεία της ιδιωτικά ή μέσω ενός προγράμματος προαιρετικής ασφάλισης υγείας (VHI). Μετά τη 34

44 Ενδεικτικά Συστήματα Υγείας στην Ευρώπη χειρουργική επέμβαση, θα παραμείνει στο νοσοκομείο μέχρι την πλήρη αποθεραπεία. Ο υπεύθυνος γιατρός, μαζί με το προσωπικό από τις υπηρεσίες κοινωνικής φροντίδας, το προσωπικό από άλλες υπηρεσίες εξωτερικών ιατρείων και την ίδια την ασθενή, στη συνέχεια, αναπττύσσουν από κοινού ένα σχέδιο φροντίδας. Η ευθύνη για την φροντίδα και αποκατάσταση, μεταφέρεται πλεόν στο δήμο στον οποίο κατοικεί και στον εκάστοτε γιατρό πρωτοβάθμιας φροντίδας όπου είναι εγγεγραμμένη Παρηγορητική Φροντίδα και Ηλικιωμένοι Σύμφωνα με το Εθνικό Συμβούλιο Υγείας και Πρόνοιας, ο σουηδικός ορισμός της παρηγορητικής φροντίδας γενικά βασίζεται στην ακόλουθη περιγραφή από τον Π.Ο.Υ. Η παρηγορητική φροντίδα αποτελεί μια προσέγγιση που βελτιώνει την ποιότητα ζωής των ασθενών και των οικογενειών τους που αντιμετωπίζουν τα προβλήματα που συνδέονται με κάποια απειλητική για τη ζωή ασθένεια, με την πρόληψη και ανακούφιση του πόνου από τον έγκαιρο εντοπισμό και την αξιολόγηση και τη θεραπεία του πόνου, καθώς και άλλων προβλημάτων, σωματικών, ψυχοκοινωνικών και πνευματικών. Η παρηγορητική φροντίδα περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, ανακούφιση από τον πόνο και θα πρέπει να πραγματοποιείται κατά τρόπο που να καλύπτει τις ανάγκες των ασθενών και των συγγενών τους (Εθνικό Συμβούλιο Υγείας και Πρόνοιας 2004). Οι στόχοι της φροντίδας για τους ηλικιωμένους και την παρηγορητική φροντίδα διατυπώνονται στο εθνικό σχέδιο δράσης για την πολιτική γηριατρική. Η παρηγορητική φροντίδα είναι υπό τη διαχείριση των νομαρχιακών συμβουλίων και των δήμων, που με τη σειρά τους ελέγχονται από τον κρατικό μηχανισμό. Σύμφωνα με τις ηθικές αρχές που ισχύουν περί υγείας και ιατρικής περίθαλψης, η παρηγορητική φροντίδα πρέπει να είναι ένας από τους τομείς ύψιστης προτεραιότητας στον τομέα της υγειονομικής περίθαλψης. Στην πράξη, τόσο η οργάνωση όσο και η ποιότητα της Παρηγορητικής Αγωγής ποικίλλουν σε μεγάλο βαθμό τόσο μεταξύ όσο και εντός των επαρχιακών συμβουλίων. Οι μονάδες Παρηγορητικής Αγωγής βρίσκονται σε νοσοκομεία και γηροκομεία, ενώ εναλλακτική μορφή της Παρηγορητικής Αγωγής αποτελεί η παροχή προηγμένων υπηρεσιών φροντίδας στο σπίτι. Το 2000, η Σουηδική Ομοσπονδία Συμβουλίων County και η Σουηδική Ένωση Τοπικών Αρχών ξεκίνησε ένα έργο που ονομάζεται "καλύτερη φροντίδα στο τέλος της ζωής» (Better Care at the End of Life), με στόχο τη βελτίωση της παρηγορητικής φροντίδας στη Σουηδία. Οι συμμετέχοντες ήταν ομάδες εκπρόσωπων από τις κοινότητες, καθώς και μέλη πρωτοβάθμιας φροντίδας και ενδονοσοκομειακής περίθαλψης. Η αξιολόγηση αυτού του προγράμματος παρηγορητικής φροντίδας, η οποία διεξήχθη από το Εθνικό Συμβούλιο Υγείας και Πρόνοιας το 2002, έδειξε ότι το 70% των νοσηλευτών πίστευε ότι η ποιότητα της παρηγορητικής φροντίδας είχε βελτιωθεί μεταξύ 1999 και 2001, ενώ παράλληλα πολλοί θεώρησαν ότι το έργο συνέβαλε σε αυτή τη βελτίωση. Οι διαφορές όσον αφορά την πρόσβαση και την ποιότητα της Παρηγορητικής Αγωγής στις εκάστοτε σουηδικές περιφέρειες εξακολουθούν να αποτελούν όμως σημαντικό πρόβλημα. Sweden - Health system review, Health Systems in Transition 2012, Anders Anell, Anna H Glenngård, Sherry Merkur,Vol. 14 No ΓΕΡΜΑΝΙΑ Παροχή υπηρεσιών στο σύστημα υγείας Ένα βασικό χαρακτηριστικό της παροχής υπηρεσιών στο γερμανικό σύστημα υγειονομικής περίθαλψης είναι η σαφής θεσμική διάκριση μεταξύ (1) της Υπηρεσίας Δημόσιας Υγείας, (2) της πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας περίθαλψης στον τομέα των 35

45 Ενδεικτικά Συστήματα Υγείας στην Ευρώπη εξωτερικών ασθενών και (3) της παραδοσιακής νοσοκομειακής περίθαλψης των εσωτερικών ασθενών Υπηρεσία Δημόσιας Υγείας Οι συγκεκριμένες λειτουργίες των δημόσιων υπηρεσιών υγείας και το επίπεδο στο οποίο έχουν αναριχηθεί, παρόλο που χορηγούνται σε διαφορετικό βαθμό από πολιτεία σε πολιτεία, περιλαμβάνουν γενικά δραστηριότητες που σχετίζονται με τα κυριαρχικά δικαιώματα και την ευημερία των επιλεγμένων ομάδων. Αυτές περιλαμβάνουν: την επιτήρηση μολυσματικών ασθενειών, την παρακολούθηση της υγείας, την εποπτεία για νοσοκομεία και το προσωπικό τους, τα ανεξάρτητα πρακτικά και μη-ιατρικά θεραπευτικά επαγγέλματα, την εκπαίδευση σε θέματα υγείας, την εποπτεία από την άποψη της υγείας για τις επιχειρήσεις στον τομέα των τροφίμων, φαρμάκων και ναρκωτικών, την εποπτεία ορισμένων εγκαταστάσεων σύμφωνα με τις περιβαλλοντικές πτυχές της υγείας, την παροχή συμβουλών για την υγεία και την προαγωγή της υγείας, την ιατρική εξέταση των μαθητών και ορισμένων άλλων κοινωνικών ομάδων, τη διάγνωση και σε εξαιρετικές περιπτώσεις τη θεραπεία ορισμένων μολυσματικών ασθενειών, όπως η φυματίωση και οι σεξουαλικά μεταδιδόμενες μολύνσεις, την κοινωνική ψυχιατρική φροντίδα, τη συνεργασία και την παροχή συμβουλών σε άλλα δημόσια ιδρύματα. Οι υπηρεσίες αυτές παρέχονται από περίπου 350 κέντρα υγείας, τα οποία διαφέρουν ως προς το μέγεθος, τη δομή και τα πιο εξειδικευμένα καθήκοντα. Το 2000, 78 κέντρα υγείας ήταν άμεσα εξαρτώμενα από τις κυβερνήσεις των κρατιδίων (της Βαυαρίας και του Αμβούργου), ενώ 274 υπηρεσίες υγείας (στα υπόλοιπα 14 κρατίδια) ήταν κάτω από τη διαχείριση των δημοτικών άρχων Οικιακή και εξειδικευμένη εξωτερική Περίθαλψη Η υγειονομική περίθαλψη των εξωτερικών ιατρείων είναι κατά κύριο λόγο έργο ιδιωτικού φορέα παροχής υγείας κερδοσκοπικού χαρακτήρα. Σε αυτούς περιλαμβάνονται γιατροί, οδοντίατροι, φαρμακοποιοί, φυσιοθεραπευτές, μασέρ και ναυαγοσώστες, λογοθεραπευτές, εργοθεραπευτές, ποδίατροι, καθώς και τεχνικά επαγγέλματα, όπως ορθοπεδικοί υποδηματοποιοί ή οδοντοτεχνίτες. Σε εξωνοσοκομειακή περίθαλψη στο σπίτι λειτουργούν κυρίως φιλανθρωπικές οργανώσεις, ή μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις κερδοσκοπικού χαρακτήρα. Αυτές περιλαμβάνουν νοσοκόμους, βοηθητικό νοσηλευτικό προσωπικό, νοσηλευτικό προσωπικό, κοινωνικούς λειτουργούς, διοικητικό προσωπικό και προσωπικό υποστήριξης. Οι ασθενείς έχουν ελεύθερη επιλογή γιατρών, ψυχοθεραπευτών οδοντιάτρων, φαρμακοποιών και υπηρεσιών έκτακτης ανάγκης. Οι έχοντες υποχρεωτική δημόσια ασφάλεια μπορούν να επιλέξουν θεραπευτές και από άλλα επαγγέλματα υγείας, ωστόσο με ιδιωτικό κόστος, εκτός από τις περιπτώσεις όπου μεσολαβεί ιατρική συνταγή σύμφωνα με τις οδηγίες της ομοσπονδιακής μεικτής επιτροπής. Περίπου οι μισοί από τους γιατρούς που έχουν τη δυνατότητα να χορηγούν τέτοιου είδους παραπεμπτικά είναι ιατροί γενικής ειδίκευσης (Hausärzte: Ιατρός του εν λόγω Σπιτιού) και παρά το γεγονός ότι δεν έχουν επισήμως ρυθμιστικό ρόλο τύπου θυροφύλακα («gatekeeper»), οι ευθύνες τους αφορούν το συντονισμό της υγειονομικής περίθαλψης των GKV-ασφαλισμένων ασθενών. Η πλειοψηφία των γιατρών εργάζονται σε ατομικά ιατρεία, και μόνο περίπου το ένα τέταρτο της εργασίας αυτών ως μέλος σε μια ιατρική κοινότητα. Οι κεφαλαιακές και λειτουργικές δαπάνες για τις εγκαταστάσεις, τον εξοπλισμό και το προσωπικό χρηματοδοτείται από τους ίδιους τους γιατρούς και αποπληρώνονται από την αμοιβή των υπηρεσιών τους, ή ιδιωτικές ασφαλιστικές εταιρείες για την υγεία. Το γερμανικό σύστημα ασφάλισης υγείας (GKV) κανονικά δεν διαθέτει κανένα σύστημα «θυροφύλαξης» (gatekeeping). Οι ασφαλισμένοι GKV έχουν την ελεύθερη επιλογή 36

46 Ενδεικτικά Συστήματα Υγείας στην Ευρώπη γιατρών, αρκεί αυτοί να έχουν συγκεκριμένη πιστοποίηση. Σύμφωνα με τον Κώδικα Κοινωνικής Ασφάλισης οι ασφαλισμένοι GKV είναι πράγματι υποχρεωμένοι να επιλέξουν έναν γιατρό πρωτοβάθμιας φροντίδας, που δεν θα αλλαχτεί για τρεις μήνες, ωστόσο η συμμόρφωση με αυτούς τους κανονισμούς δεν ελέγχεται και στην πράξη οι ασθενείς συμβουλεύονται ειδικούς γιατρούς συχνά χωρίς παραπομπή. Οι υπηρεσίες ετοιμότητας, διάσωσης και έκτακτης ανάγκης είναι σε διαφορετικές σε κάθε ομόσπονδο κρατίδιο τόσο σε επίπεδο λειτουργίας, όσο και χρηματοδότησης Νοσοκομειακή και Διατομεακή Περίθαλψη Τα νοσοκομεία στο γερμανικό σύστημα υγείας παραδοσιακά επικεντρώνονταν αποκλειστικά στη νοσοκομειακή περίθαλψη και φροντίδα των ασθενών. Για ένα μεγάλο χρονικό διάστημα επιτρεπόταν η παροχή υπηρεσιών εξωτερικών ιατρείων μόνο σε πανεπιστημιακά νοσοκομεία και σε μεμονωμένους διευθύνοντες ιατρούς άλλων νοσοκομείων. Στη δεκαετία του 1990, ωστόσο, πολλά νοσοκομεία ανέπτυξαν δυνατότητες δημιουργίας εξωτερικών ιατρείων, καθώς και υπηρεσίες νοσηλείας προ-εισαγωγικές και κατόπιν εισαγωγής σε αυτά. Τα νοσοκομεία απόκτησαν, δε, νέες νομικές δυνατότητες μέσα από τη συμμετοχή τους σε ολοκληρωμένα μοντέλα φροντίδας (από το 2000) και προγράμματα διαχείρισης της νόσου στον τομέα των εξωτερικών ασθενών. Από το 2004, τα νοσοκομεία μπορούν επίσης να παρέχουν εξωτερική θεραπεία στα εξωτερικά ιατρεία για ορισμένες ομάδες του πληθυσμού που χρειάζονται εξειδικευμένη θεραπεία. Από το 1993, όπου δόθηκε νομικά στα νοσοκομεία η δυνατότητα δημιουργίας εξωτερικών ιατρείων και προσφοράς ενδονοσοκομειακής περίθαλψης, ο αριθμός των νοσοκομείων που επέλεξαν αυτό το καθεστώς φροντίδας αυξάνεται σταθερά, και το 2002 το ποσοστό ήταν 71%, και στα νέα κράτη (89%) ήταν υψηλότερο από ό, τι στα παλαιά ομόσπονδα κράτη (68%). Το 2003, θεραπεύθηκαν 1,42 εκατομμύρια περιπτώσεις σε επίπεδο προ- εισαγωγής στο νοσοκομείο και 0,75 εκατομμύρια περιπτώσεις κατόπιν εισαγωγής. Η εισαγωγή της κοινωνικής φροντίδας οδήγησε σε σημαντική μείωση του φόρτου των δημοτικών δαπανών για μακροχρόνια φροντίδα. Παρ 'όλα αυτά, η κοινωνική βοήθεια εξακολουθεί να είναι απαραίτητη για την υποστήριξη των ηλικιωμένων σε οίκους ευγηρίας, κυρίως για να χρηματοδοτήσει τα έξοδα διαμονής που δεν καλύπτονται από την κοινωνική ασφάλιση. Gesundheitssysteme im Wandel, Different health systems within the EU, Reinhard Busse, Annette Riesberg, Deutschland 2005, ISSN Vol. 6 No ΓΑΛΛΙΑ Διαδικαστικά μονοπάτια του ασθενούς Αυτή η ενότητα περιγράφει τις τυπικές διαδικαστικές κινήσεις ενός ασθενή στο γαλλικό σύστημα υγειονομικής περίθαλψης. Παρατίθεται το εξής παράδειγμα, μια 70χρονη γυναίκα που έχει ανάγκη από αντικατάσταση ισχίου, λόγω αρθρίτιδας αρχικά θα επισκεφθεί τον γενικό ιατρό GP. Ο GP θα συνταγογραφήσει μια ακτινογραφία του ισχίου, προκειμένου να επιβεβαιωθεί η διάγνωση. Αυτή η εξέταση θα πραγματοποιηθεί συνήθως σε ιδιωτικό εξωτερικό ακτινολογικό ιατρείο, αλλά θα μπορούσε να λάβει χώρα και ως εξέταση στα εξωτερικά ιατρεία ενός νοσοκομείου. Ο GP θα στείλει στη συνέχεια την ασθενή σε έναν ορθοπεδικό χειρουργό που εργάζεται είτε στο δημόσιο είτε στον ιδιωτικό τομέα. Εναλλακτικά, η ασθενής θα μπορούσε να επισκεφθεί έναν ορθοπεδικό χειρουργό άμεσα, παρακάμπτοντας την προηγούμενη διαδικασία, ωστόσο σε αυτήν την περίπτωση θα υπήρχαν αυξημένα έξοδα για την ασθενή, τα οποία δεν θα ήταν εύκολο να καλυφθούν από 37

47 Ενδεικτικά Συστήματα Υγείας στην Ευρώπη την ασφάλεια υγείας VHI, καθώς έχουν θεσπιστεί ισχυρά οικονομικά κίνητρα στους ασφαλιστές για την αποφυγή τέτοιων δαπανών. Η ασθενής είναι ελεύθερη να επισκεφτεί οποιονδήποτε ορθοπεδικό χειρουργό επιθυμεί, ακόμα και αν η γνωμάτευση του GP αναφέρεται σε κάποιον συγκεκριμένο. Μπορεί, επίσης, να χρειαστεί να καταβάλει περισσότερα από ό, τι προβλέπεται από τις αρχικές συμβάσεις αν επιθυμεί να επισκεφτεί άλλον χειρούργο (π.χ. κάποιον που ανήκει στον τομέα 2, βλέπε παρακάτω), ή αν θέλει να βελτιώσει την άνεση κατά τη διάρκεια της παραμονής της (π.χ. μονόκλινο δωμάτιο). Η πρόσθετη αμοιβή μπορεί να καλύπτεται εξ ολοκλήρου ή εν μέρει από την VHI ασφάλεια ανάλογα με το συμβόλαιο του ασθενούς. Η ασθενής θα μείνει μόνο για λίγες μέρες στο χειρουργικό τμήμα πριν μεταφερθεί σε νοσοκομείο αποκατάστασης, ή λάβει εξιτήριο με κατ οίκον επισκέψεις από φυσιοθεραπευτή. Στις περισσότερες των περιπτώσεων συνιστάται εξιτήριο και παραμονή στο σπίτι, αν ο ασθενής δεν είναι κοινωνικά απομονωμένος. Στην πράξη, οι δύο δυνατότητες (να μεταφερθεί σε κέντρο αποκατάστασης, ή να λάβει εξιτήριο για το σπίτι) ήταν εξίσου συχνές το Στο κέντρο αποκατάστασης, εκτός των περιπτώσεων αυξημένων ανέσεων, όπως η διαμονή σε μονόκλινο δωμάτιο, η χρέωση είναι συγκεκριμένη και θεσμοθετημένη και σε κάποιες περιπτώσεις μπορεί να καλυφθεί από ασφάλεια VHI του ασθενούς Πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια εξωτερική φροντίδα Η πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια φροντίδα υγείας που δεν απαιτεί νοσηλεία παρέχεται από αυτοαπασχολούμενους γιατρούς, οδοντιάτρους και βοηθούς ιατρικών επαγγελμάτων (συμπεριλαμβανομένων των νοσηλευτών και φυσιοθεραπευτών) που εργάζονται σε δικά τους ιατρεία, καθώς και, σε μικρότερο βαθμό, από μισθωτό προσωπικό σε νοσοκομεία και κέντρα υγείας. Σχεδόν όλοι οι αυτοαπασχολούμενοι επαγγελματίες υγείας ασκούν το έργο τους στο πλαίσιο των εθνικών συμφωνιών που έχουν υπογραφεί από τους εκπροσώπους των επαγγελματιών και την υπηρεσία SHI. Οι συμφωνίες αυτές καλύπτουν μια περίοδο τεσσάρων ή πέντε ετών και περιλαμβάνουν μια σειρά από διατάξεις που αφορούν στους όρους της πρακτικής και στις τιμές που οι συμβεβλημένοι επαγγελματίες μπορούν να χρεώνουν. Παρ 'όλα αυτά, το ένα τέταρτο των ιατρών εντός της συμφωνίας επιτρέπεται να χρεώνουν τιμές που είναι υψηλότερες από ό, τι αυτές που αναφέρονται, καθώς είναι κυρίως γιατροί που έχουν συμβληθεί με άλλο τομέα, το λεγόμενο τομέα 2, όπου μπορούν να εφαρμόσουν μεταβλητές αμοιβές Ο συντονισμός των υπηρεσιών φροντίδας και η μεταρρύθμιση προς τις δομές «gate-keeping» (Θυροφύλαξης) Μια αδυναμία του γαλλικού συστήματος υγείας έγκειται στην έλλειψη συντονισμού και συνέχειας της φροντίδας που παρέχεται από συχνά απομονωμένους επαγγελματίες. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε υπερβολική συνταγογράφηση, αλλά και σε ανεπάρκεια μεθόδων και ποιότητας περίθαλψης. Η έλλειψη συντονισμού δεν περιορίζεται ωστόσο μόνο σε ελεύθερους επαγγελματίες: η διασύνδεση μεταξύ της νοσοκομειακής περίθαλψης και της εξωτερικής φροντίδας αφενός, και μεταξύ της υγειονομικής περίθαλψης και κοινωνικής φροντίδας, από την άλλη (ειδικά για τα άτομα με ειδικές ανάγκες ή ηλικιωμένους), είναι επίσης συχνά ένα πρόβλημα. Δύο τύποι μεταρρύθμισης έχουν προταθεί και συσταθεί για την αντιμετώπιση αυτής της κατάστασης: η ανάπτυξη δικτύου παρόχων και η δυνατότητα ρόλου «gate-keeping» στους γενικούς γιατρούς. 38

48 Ενδεικτικά Συστήματα Υγείας στην Ευρώπη Υγεία και κοινωνικές υπηρεσίες φροντίδας για ηλικιωμένους με εύθραυστη υγεία και άτομα με ειδικές ανάγκες Πριν από το 2010, ο σχεδιασμός των υπηρεσιών υγείας και κοινωνικής μέριμνας για τους ηλικιωμένους και τα άτομα με ειδικές ανάγκες, όπως τα γηροκομεία (π.χ. κατοικίες φροντίδας για άτομα με ειδικές ανάγκες και ευπαθείς ηλικιωμένους, ή κοινότητες με νοσηλευτικές υπηρεσίες), αφορούσε τόσο τις θυγατρικές του κράτους σε περιφερειακό επίπεδο όσο και τα γενικά συμβούλια σε νομαρχιακό επίπεδο. Αυτές οι δύο δομές σχεδιασμού συχνά οδηγούσαν σε αποκλίσεις ή ελλείψεις. Από τη δημιουργία του νέου συστήματος ARSs, ο προγραμματισμός γίνεται μέσω ενός είδους οργανωτικής πυραμίδας. 1. Στην κορυφή της πυραμίδας βρίσκεται μια περιφερειακή οργάνωση του συστήματος υγειονομικής περίθαλψης και του κοινωνικού τομέα, η οποία καθορίζεται από τον διευθυντή της ARS, μετά από γνωμοδότηση μιας ειδικής ARS επιτροπής, που αποτελείται από εκπροσώπους του κράτους, των γενικών συμβουλίων και των συστημάτων κοινωνικής ασφάλισης που συμμετέχουν στη χρηματοδότηση του τομέα, και των επικεφαλής των γενικών συμβουλίων. 2. Στη μέση είναι μια διυπηρεσιακή δομή για άτομα με ειδικές ανάγκες και απώλεια της λειτουργικής αυτονομίας που καθορίζει τις ανάγκες υγειονομικής περίθαλψης ανάλογα με την εκάστοτε γεωγραφική περιοχή. 3. Στο κάτω μέρος της πυραμίδας βρίσκονται οι αρχηγοί των γενικών συμβουλίων (που στο προηγούμενο σύστημα είχαν το γενικό πρόσταγμα σχεδιασμού στον τομέα της υγείας), υπεύθυνοι για τον νομαρχιακό σχεδιασμό των προγραμμάτων για άτομα με ειδικές ανάγκες. Μόλις ολοκληρωθεί αυτή η διαδικασία προγραμματισμού, η επιτροπή ARS διοργανώνει μια πρόσκληση υποβολής προτάσεων για την επιλογή έργων που πληρούν τις τοπικές προτεραιότητες που έχουν τεθεί μέσω της πυραμίδας σχεδιασμού που περιγράφεται παραπάνω. Health Systems in Transition, France Health system review, Karine Chevreul, Isabelle Durand-Zaleski, Stéphane Bahrami, Cristina Hernández-Quevedo, Philipa Mladovsky, Vol. 12 No ΕΛΛΑΔΑ Επισκόπηση του συστήματος υγείας Το ελληνικό σύστημα υγειονομικής περίθαλψης είναι ένα μίγμα διαφορετικών υποσυστημάτων και οργανωτικών μοντέλων, το οποίο σε συνδυασμό με την έλλειψη των μηχανισμών συντονισμού, οδηγεί σε κατακερματισμό και επικαλύψεις στην περίθαλψη, δημιουργώντας σημαντικές δυσκολίες στη διαχείριση του συστήματος, καθώς και στο σχεδιασμό και την υλοποίηση της εθνικής πολιτικής για την υγεία. Όπως περιγράφεται και στο ακόλουθο σχήμα παρακάτω, το σύστημα υγείας περιλαμβάνει στοιχεία τόσο από τον δημόσιο όσο και από τον ιδιωτικό τομέα. Σε σχέση με το δημόσιο τομέα, πριν από την ίδρυση του Ε.Σ.Υ. το 1983, η παροχή ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης στην Ελλάδα ταυτίστηκε με το μοντέλο Bismarck ακολουθώντας την υποχρεωτική κοινωνική ασφάλιση υγείας. Τα κοινωνικά ασφαλιστικά ταμεία εξακολουθούν να διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στην παροχή και τη χρηματοδότηση της υγειονομικής περίθαλψης, ιδίως εξωτερικών υπηρεσιών, ακολουθώντας δύο μοντέλα. Το πρώτο περιλαμβάνει κεφάλαια (funds) τα οποία έχουν τις δικές τους ιατρικές εγκαταστάσεις και καλύπτουν όλες τις βασικές ανάγκες υγειονομικής περίθαλψης των ασφαλισμένων του πληθυσμού τους και όλοι οι επαγγελματίες του ιατρικού τομέα πληρώνονται με μισθό. Το δεύτερο αφορά στην παροχή από funds τα οποία δεν κατέχουν οποιεσδήποτε ιατρικές 39

49 Ενδεικτικά Συστήματα Υγείας στην Ευρώπη εγκαταστάσεις άμεσα, αλλά συνάπτουν συμβάσεις με ιατρούς, που αντισταθμίζονται μέσω μια καθορισμένης αμοιβής για υπηρεσία σε αναδρομική βάση. Το ύψος της αποζημίωσής τους δεν υπόκειται σε έγκριση από τα αντίστοιχα Υπουργεία Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης, Οικονομίας και Οικονομικών και Απασχόλησης και Κοινωνικής Προστασίας. Το σύστημα κοινωνικής ασφάλισης στην Ελλάδα αποτελείται από μεγάλο αριθμό funds και μια μεγάλη ποικιλία προγραμμάτων που υπάγονται στη δικαιοδοσία του κράτους και η εγγραφή σε κάποιο από αυτά εξαρτάται από το επάγγελμα του ασφαλισμένου. Υπάρχουν περίπου 30 διαφορετικοί οργανισμοί κοινωνικής ασφάλισης που παρέχουν κάλυψη κατά του κινδύνου της ασθένειας. Οι περισσότεροι από αυτούς ορίζονται ως δημόσιοι οργανισμοί και λειτουργούν υπό κρατικό έλεγχο. Κάθε ασφαλιστικός φορέας υπόκειται σε διαφορετική νομοθεσία και, σε πολλές περιπτώσεις, υπάρχουν διαφορές στα ποσοστά συμμετοχής, την κάλυψη, τα οφέλη και τις προϋποθέσεις για τη χορήγηση αυτών των παροχών, με αποτέλεσμα τις ανισότητες όσον αφορά στην πρόσβαση, στη χρηματοδότηση και τις υπηρεσίες. Σύμφωνα με τις διατάξεις του νόμου που ψηφίστηκε τον Ιούλιο του 2010 (νόμος 3863/2010), όλα τα ασφαλιστικά ταμεία θα πρέπει να συγχωνευθούν σε τρία μόνο funds. Το ΕΣΥ χρηματοδοτείται από τον κρατικό προϋπολογισμό μέσω των άμεσων και έμμεσων φορολογικών εσόδων και παρέχει την επείγουσα προ-νοσοκομειακή, πρωτοβάθμια και νοσοκομειακή περίθαλψη μέσω αγροτικών ιατρείων, κέντρων υγείας και δημόσιων νοσοκομείων. Οι γιατροί που εργάζονται στα δημόσια νοσοκομεία και κέντρα υγείας είναι πλήρους απασχόλησης, δεν έχουν τη δυνατότητα να συμμετάσχουν σε ιδιωτικό ιατρείο και πληρώνονται με μηνιαίο μισθό. Ο ιδιωτικός τομέας περιλαμβάνει κερδοσκοπικού χαρακτήρα νοσοκομεία, διαγνωστικά κέντρα και ανεξάρτητα ιατρεία, και χρηματοδοτείται κυρίως απευθείας από τον ασθενή και, σε μικρότερο βαθμό, από κάποια ιδιωτική ασφάλιση υγείας. Ένα μεγάλο μέρος του ιδιωτικού τομέα, όπως αναφέρθηκε παραπάνω, οι συμβάσεις με τα ταμεία κοινωνικής ασφάλισης υγείας για την παροχή κυρίως πρωτοβάθμιας φροντίδας και χρηματοδοτείται επ 'αμοιβή σύμφωνα με προκαθορισμένες τιμές που έχουν συμφωνηθεί Διαδικαστικές Κινήσεις Ασθενών Ο μηχανισμός τύπου «gatekeeping» και τα συστήματα παραπομπής δεν έχουν αναπτυχθεί στην Ελλάδα. Οι ασθενείς μπορούν να επιλέξουν να επισκεφθούν το τμήμα επειγόντων περιστατικών του κάθε δημόσιου ή ιδιωτικού συμβεβλημένου νοσοκομείου, παρακάμπτοντας τα βασικά σημεία επαφής για την υγεία. Δεδομένου ότι τα τέλη χρήσης για τις επισκέψεις έκτακτης ανάγκης είναι χαμηλά, ένα μεγάλο ποσοστό των ασθενών πηγαίνουν κατευθείαν προς τις υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης. Αυτό οδηγεί σε ανεξέλεγκτη ροή των ασθενών σε όλες τις περιοχές. Οι ασθενείς προτιμούν να επισκέπτονται νοσοκομεία στην Αθήνα ή τα μεγάλα πανεπιστημιακά νοσοκομεία που προσφέρουν ακριβές και υψηλής τεχνολογίας υπηρεσίες, γεγονός που οφείλεται στο ότι τα νοσοκομεία της περιοχής τους συχνά είναι ανεπαρκή και, σε ορισμένες περιπτώσεις, έχουν φτωχή υποδομή. Ως εκ τούτου, πολλά νοσοκομεία στην Αθήνα πρέπει να αναπτύξουν επιπλέον δυνατότητες σε κλίνες για την κάλυψη της υπερβάλλουσας ζήτησης. Το δεύτερο αρνητικό αποτέλεσμα είναι οι μεγάλες λίστες αναμονής για την εξειδικευμένη φροντίδα. Πολύ συχνά οι ασθενείς αναζητούν γνωματεύσεις ειδικών, σύμφωνα με τις προσωπικές τους εκτιμήσεις για την κατάστασή τους, αντί να επιδιώκουν μια ιατρική γνωμάτευση σε περιβάλλον πρωτοβάθμιας φροντίδας εκ των προτέρων. Τρίτον, οι ασθενείς συχνά οδηγούνται στο νοσοκομείο για περιπτώσεις που υπό κανονικές συνθήκες θα μπορούσαν να αντιμετωπιστούν με υπηρεσίες πρωτοβάθμιας φροντίδας. Αντίθετα, οι ασθενείς που καλύπτονται από ιδιωτικές συμβάσεις ασφάλισης υγείας, βάσει των προτιμώμενων δικτύων παροχής ή ασφαλιστικών σχημάτων, υποχρεούνται να επισκεφθούν μια πρώτη υπηρεσία η οποία εν συνεχεία που θα τους παραπέμψει σε ειδική φροντίδα ή σε νοσοκομείο. 40

50 Ενδεικτικά Συστήματα Υγείας στην Ευρώπη Πρωτοβάθμια/ εξωτερική φροντίδα Η πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας στην Ελλάδα παρέχεται από ένα μείγμα δημόσιων και ιδιωτικών φορέων παροχής υπηρεσιών υγείας, κυρίως μέσω τεσσάρων δομών: (α) Πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας που παρέχεται μέσω Ε.Σ.Υ. Αυτό περιλαμβάνει αγροτικά κέντρα υγείας και ιατρεία υγείας, καθώς και τις δημόσιες υπηρεσίες εξωτερικών ιατρείων του νοσοκομείου. (β) Η πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας που παρέχεται μέσω των ταμείων κοινωνικής ασφάλισης, περιλαμβάνοντας κέντρα υγείας που ανήκουν και λειτουργούν στα ειδικά ασφαλιστικά ταμεία. (γ) Πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας που προσφέρεται μέσω των τοπικών αρχών. Αυτή περιλαμβάνει κλινικές και υπηρεσίες πρόνοιας που παρέχουν οι δήμοι. (δ) Η πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας που παρέχεται από τον ιδιωτικό τομέα. Αυτή περιλαμβάνει τους γιατρούς στον ιδιωτικό τομέα, που είναι στο πλαίσιο σύμβασης με έναν ή περισσότερά ασφαλιστικά ταμεία, άλλα και αυτόνομούς γιατρούς στον ιδιωτικό τομέα, καθώς και γιατρούς που εργάζονται σε διαγνωστικά κέντρα, εργαστήρια και ιδιωτικά εξωτερικά ιατρεία νοσοκομείων. Το 2006, σε σύνολο γιατρών, μόνο οι 1540 (2,6% των γιατρών) ήταν γιατροί GPs. Η γενική ιατρική πρακτική καθιερώθηκε ως πεδίο της ιατρικής ειδικότητας στην Ελλάδα το 1987 και απαιτεί τρία έτη συμπληρωματικής ιατρικής εκπαίδευσης. Ωστόσο, η πλειοψηφία των αποφοίτων ιατρικών σχολών προτιμούν άλλους τομείς της κλινικής εξειδίκευσης Ενδονοσοκομειακή περίθαλψη Η δευτεροβάθμια και τριτοβάθμια φροντίδα υγείας παρέχεται από τα νοσοκομεία του Ε.Σ.Υ, άλλα δημόσια νοσοκομεία εκτός Ε.Σ.Υ. και ιδιωτικές κλινικές. Ανάλογα με τον τύπο των υπηρεσιών που προσφέρουν, τα ελληνικά νοσοκομεία κατηγοριοποιούνται ως γενικά, ή ως εξειδικευμένα. Τα γενικά νοσοκομεία περιλαμβάνουν τμήματα ιατρικής, χειρουργικής, παιδιατρικής, μαιευτικής και γυναικολογίας και είναι υποστηριζόμενα από υπηρεσίες απεικόνισης και παθολογίας. Το μέγεθός τους ποικίλλει από τα μεγάλα γενικά νοσοκομεία στα μεγάλα αστικά κέντρα στα νοσοκομεία περιοχής ανά διοικητική περιφέρεια και σε μικρά νοσοκομεία σε ημι-αστικές περιοχές και πόλεις. Εξειδικευμένα νοσοκομεία αποτελούν κέντρα παραπομπής για ενιαίες ειδικότητες, όπως η μαιευτική, παιδιατρική φροντίδα, καρδιολογία, ψυχιατρική και ούτω καθεξής. Οι πιο σύνθετες και τεχνολογικά εξελιγμένες υπηρεσίες προσφέρονται από τα νοσοκομεία που συνδέονται με ιατρικές σχολές της χώρας. Υπάρχουν επίσης ορισμένα αγροτικά κέντρα υγείας, τα οποία παρέχουν βασικές διαγνωστικές υπηρεσίες, μικρής κλίμακας χειρουργικές επεμβάσεις και φροντίδα για ασθενείς που χρειάζονται νοσηλεία και λειτουργούν σε απομακρυσμένες και απομονωμένες περιοχές, όπως νησιά, ή ορεινές περιοχές. Όλες οι κλινικές υπηρεσίες παρέχονται απευθείας από τα νοσοκομεία Ε.Σ.Υ. Αυτά παρέχουν ένα ευρύ φάσμα υπηρεσιών, εκτός από τις υπηρεσίες εσωτερικής διαμονής: υπηρεσίες εξωτερικών ασθενών, υπηρεσίες ημερήσιας φροντίδας, διαγνωστικές υπηρεσίες, οδοντιατρικές υπηρεσίες και υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης. Σε σπάνιες περιπτώσεις (συνήθως για την αξονική τομογραφία και τη μαγνητική τομογραφία), όταν οι λίστες αναμονής είναι πολύ μεγάλες, ή σε περιπτώσεις βλαβών των μηχανημάτων σε νοσοκομείο του Ε.Σ.Υ., οι υπηρεσίες αυτές ανατίθενται σε ιδιωτικά διαγνωστικά κέντρα. Μη-κλινικές υπηρεσίες, όπως η ασφάλεια, ο καθαρισμός και η συντήρηση συχνά ανατίθενται στον ιδιωτικό τομέα, με βάση το σκεπτικό εξοικονόμησης κόστους και βελτίωσης της ποιότητας. Την ίδια στιγμή, υπάρχει μείωση του αριθμού των μόνιμων υπαλλήλων στο Ε.Σ.Υ. οι οποίοι ασχολούνται με τις υπηρεσίες αυτές, μέσω μιας πολιτικής που δεν αντικαθιστά τη συνταξιοδότησή του προσωπικού. 41

51 Ενδεικτικά Συστήματα Υγείας στην Ευρώπη Όλα τα δημόσια νοσοκομεία έχουν εξωτερικά ιατρεία, τα οποία λειτουργούν εκ περιτροπής. Στις αστικές περιοχές, τα νοσοκομεία είναι σε εφημερία κάθε τρεις ή τέσσερις ημέρες, αλλά στις περιοχές (με μόνο ένα νοσοκομείο ανά πόλη) είναι σε εφημερία κάθε μέρα. Ένα τριτοβάθμιο νοσοκομείο υγειονομικής περίθαλψης, σε συνδυασμό με ένα ή δύο μικρότερα, είναι από κοινού σε εφημερία 24 ώρων σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη. Κατά τη διάρκεια των εφημεριών τα εξωτερικά ιατρεία χρησιμοποιούνται ως ιατρεία ατυχημάτων και υπηρεσιών έκτακτης ανάγκης, που συμπληρώνουν τις λειτουργίες του Εθνικού Κέντρου Άμεσης Βοήθειας (Ε.Κ.Α.Β.). Στις επαρχίες, οι ασθενείς (εάν είναι απαραίτητο) μεταφέρονται στο κεντρικό νοσοκομείο της περιοχής, ή σε μεγάλα κέντρα παραπομπής σε Αθήνα, Θεσσαλονίκη, Κρήτη (ειδικά για τα νησιά του Αιγαίου), ή στα Ιωάννινα και Πάτρα (για τα Ιόνια νησιά) Η επιλογή του ασθενούς Σε γενικές γραμμές, ως επιλογή των ασθενών ορίζεται η επιλογή του ασφαλιστικού φορέα, η επιλογή του παρόχου και η επιλογή της θεραπείας. Στην Ελλάδα, οι πολίτες δεν έχουν δικαίωμα επιλογής του ασφαλιστικού φορέα. Η συμμετοχή στην κοινωνική ασφάλιση είναι υποχρεωτική για τον απασχολούμενο πληθυσμό και βασίζεται στο επάγγελμα του ασφαλισμένου. Αντ 'αυτού, υπάρχει σε ένα μεγάλο βαθμό επιλογή του παρόχου. Κάθε Έλληνας πολίτης μπορεί να λάβει υπηρεσίες σε οποιοδήποτε αγροτικό κέντρο υγείας ή στα εξωτερικά ιατρεία των δημόσιων νοσοκομείων (που παρέχουν εξωτερική περίθαλψη). Δεδομένου ότι ένα σύστημα παραπομπής δεν έχει οργανωθεί ακόμα, οι ασθενείς έχουν τη δυνατότητα να επιλέξουν οποιοδήποτε δημόσιο νοσοκομείο για να υποβληθούν σε θεραπεία. Η εισαγωγή το 2001 των εξωτερικών ιατρείων το απόγευμα στα δημόσια νοσοκομεία, όπου οι γιατροί προσφέρουν περίθαλψη σε ιδιώτες ασθενείς με αμοιβή, αύξησε περαιτέρω την επιλογή των ειδικών, μολονότι απευθυνόταν μόνο σε εκείνους τους ασθενείς με επαρκές εισόδημα. Σε σχέση με την πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας, από τα ασφαλιστικά ταμεία η επιλογή που παρέχεται περιορίζεται μόνο στους φορείς που είναι συμβεβλημένοι με το εν λόγω ταμείο. Θεωρητικά, οι ασθενείς έχουν την δυνατότητα να επιλέξουν μια δεύτερη γνώμη, διότι δεν υπάρχουν περιορισμοί όσον αφορά την επιλογή του νοσοκομείου Ο ρόλος του ιδιωτικού τομέα Ο ιδιωτικός τομέας διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στην παροχή υπηρεσιών υγείας, παρά το γεγονός ότι δεν έχει καμία άμεση εμπλοκή στο σχεδιασμό, τη χρηματοδότηση και τη ρύθμιση του δημόσιου συστήματος. Κατά κύριο λόγο χρηματοδοτείται από τα ταμεία κοινωνικής ασφάλισης, τα οποία συνάπτουν συμβάσεις με τον ιδιωτικό τομέα για την παροχή υπηρεσιών που ανταποκρίνονται στις ανάγκες υγειονομικής περίθαλψης των δικαιούχων τους. Η μεταρρύθμιση του συστήματος του 1983 έφερε τις περισσότερες από τις ιδιωτικές εγκαταστάσεις δευτεροβάθμιας φροντίδας υγείας στο ΕΣΥ. Κατά την περίοδο , η δημιουργία νέων ιδιωτικών νοσοκομείων ήταν απαγορευμένη και έγιναν προσπάθειες να απορροφηθεί τουλάχιστον ένα μέρος των ιδιωτικών νοσοκομείων στο δημόσιο τομέα. Η ιδιωτική ασφάλιση υγείας στην Ελλάδα παίζει έναν σχετικά μικρό ρόλο στο συνολικό σύστημα υγείας, δεδομένου ότι προσφέρει κάλυψη σε όχι περισσότερο από 12% του πληθυσμού και κυρίως παίρνει τη μορφή της συμπληρωματικής ασφάλισης κερδοσκοπικού χαρακτήρα που παρέχει κάλυψη για ταχύτερη πρόσβαση, βελτίωση της ποιότητας των υπηρεσιών και αύξηση των επιλογών των καταναλωτών. 42

52 Ενδεικτικά Συστήματα Υγείας στην Ευρώπη Εθνικός Οργανισμός Παροχής Υπηρεσιών Υγείας (Ε.Ο.Π.Υ.Υ.) είναι ένα νέο Νομικό πρόσωπο δημοσίου δικαίου το οποίο συνεστήθη με σκοπό την παροχή υπηρεσιών υγείας από έναν ενιαίο εθνικό φορέα. Ο ΕΟΠΥΥ προήλθε από συνένωση των Κλάδων Υγείας των παρακάτω ασφαλιστικών Ταμείων: ΙΚΑ, ΟΓΑ, ΟΑΕΕ, ΟΠΑΔ, ΤΥΔΚΥ, Οίκος Ναύτου, ΤΑΥΤΕΚΩ. Οι Ιατρικές Υπηρεσίες του ΕΟΠΥΥ, αρχίζουν θεωρητικά από την 1η Ιανουαρίου 2012 και θα παρέχονται στήν Ελλάδα από 4 τομείς: (α) Κρατικά Νοσοκομεία του Ε.Σ.Υ. (http://www.yyka.gov.gr/) (β) Κέντρα Υγείας του Ε.Σ.Υ. (http://www.yyka.gov.gr/ ) (γ) Κέντρα Υγείας Αστικού Τύπου (τέως Ιατρεία Ι.Κ.Α.). (http://www.ika.gr/gr/infopages/healthservices/184_step2.cfm?cl_districtid=1) (δ) Συμβεβλημένοι Ελευθεροεπαγγελματίες Ιατροί με τον ΕΟΠΥΥ. (ε) Μή Συμβεβλημένοι Ελευθεροεπαγγελματίες Ιατροί (με χρέωση ασθενούς) 43

53 Ενδεικτικά Συστήματα Υγείας στην Ευρώπη Μακροχρόνια φροντίδα Η μακροχρόνια περίθαλψη στην Ελλάδα παρέχεται σε τρεις κατηγορίες ανθρώπων που χαρακτηρίζονται από υψηλό βαθμό εξάρτησης: τους ηλικιωμένους, τα άτομα με σωματικές και διανοητικές αναπηρίες και τα άτομα με προβλήματα ψυχικής υγείας. Κατά τη διάρκεια των τελευταίων δύο δεκαετιών, μεγαλύτερη σημασία έχει δοθεί στο άνοιγμα των υπηρεσιών φροντίδας και σε αυτό το πλαίσιο διάφορες πολιτικές έχουν αναπτυχθεί για το συνολικό σχεδιασμό των αναγκών φροντίδας της γήρανσης του πληθυσμού. Οι πολιτικές αυτές στοχεύουν στη διασφάλιση αξιοπρεπών συνθηκών διαβίωσης για τους ηλικιωμένους, στην παραμονή τους στο οικογενειακό τους περιβάλλον, καθώς και στην υποστήριξή τους μέσω ειδικών προγραμμάτων, έτσι ώστε να συνεχίσουν να είναι ισότιμα και ενεργά μέλη της κοινωνίας. Οι παρεμβάσεις που υλοποιούνται έχουν ως αποτέλεσμα την ανάπτυξη τριών τύπων υπηρεσιών: (Α) Τα Κέντρα Ανοιχτής Πραστασίας Ηλικιωμένων (Κ.Α.Π.Η.), είναι νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου, τα οποία χρηματοδοτούνται από το κράτος και λειτουργούνται από τους δήμους. Στόχος τους είναι να παρέχουν ψυχοκοινωνική υποστήριξη, εκπαίδευση σε θέματα υγείας και πρόληψης, καθώς και δραστηριότητες για τους ηλικιωμένους, βελτιώνοντας έτσι την ευημερία τους, ενώ παράλληλα συνεχίζουν να διατηρούν την προσωπική και κοινωνική υπόσταση. Οι κύριες υπηρεσίες που προσφέρονται περιλαμβάνουν προληπτικές ιατρικές υπηρεσίες, όπως η μέτρηση της αρτηριακής πίεσης και του σακχάρου στο αίμα, προγράμματα φυσιοθεραπείας (π.χ. προληπτική φυσικοθεραπεία, αποκατάσταση), προγράμματα εργοθεραπείας (π.χ. ορθοπεδική), εκπαίδευση σε θέματα υγείας, συμπεριλαμβανομένων των διαλέξεων σχετικά με τη σωστή διατροφή τα είδη ένδυσης, την πρόληψη των ατυχημάτων και την προσωπική υγιεινή, καθώς και ψυχαγωγικές δραστηριότητες. Υπάρχουν περισσότερα από 320 Κ.Α.Π.Η. σε όλη τη χώρα και ο αριθμός τους αυξάνεται συνεχώς. Τα κέντρα στελεχώνονται από ομάδες κοινωνικών λειτουργών, επισκέπτες υγείας, φυσιοθεραπευτές και τους βοηθούς της οικογένειας. (Β) Το πρόγραμμα βοήθειας για τους ηλικιωμένους στο σπίτι, που ξεκίνησε από το Υπουργείο Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης και διοικείται από τους δήμους, σε στενή συνεργασία με το Κ.Α.Π.Η. Ο στόχος είναι να παρέχει κατ 'οίκον φροντίδα για τους ηλικιωμένους, κυρίως των ευπαθών και εκείνων που ζουν μόνοι τους, προκειμένου να βελτιωθεί η ποιότητα της ζωής τους, να εξασφαλίζεται η διατήρηση της αυτονομίας, της ανεξαρτησία και του οικογενειακού και κοινωνικού τους περιβάλλοντος, μειώνοντας έτσι την ανάγκη για θεσμική νοσοκομειακή περίθαλψη. Συγκεκριμένα, ένας κοινωνικός λειτουργός, μια νοσηλεύτρια και ένας βοηθός με τακτικές επισκέψεις για τους ηλικιωμένους στο σπίτι τους, παρέχουν βοήθεια και φροντίδα, συμβουλευτικές και ψυχολογικές υπηρεσίες και βοήθεια με τις καθημερινές εργασίες, ανάλογα με τις ατομικές ανάγκες. Σημαντική υποστήριξη στον τομέα αυτό προσφέρουν επίσης συνεργαζόμενες μη κυβερνητικές οργανώσεις. Σήμερα, λειτουργούν 1200 προγράμματα βοήθειας στο σπίτι σε ολόκληρη τη χώρα. (Γ) Τα κέντρα ημερήσιας φροντίδας για τους ηλικιωμένους (Κ.Η.Φ.Η.) αποτελούν εναλλακτική μορφή δημόσιας στήριξης και προστασίας στους ηλικιωμένους με σκοπό την διατήρησή τους στο οικογενειακό τους περιβάλλον. Η υπηρεσία αυτή παρέχεται σε άτομα ηλικίας άνω των 65 ετών που πάσχουν από χρόνιες ή οξείες ασθένειες ή ψυχικές διαταραχές, εξαρτάται από άλλους για τη φροντίδα, έχουν οικονομικά προβλήματα και αντιμετωπίζουν κοινωνικά και οικογενειακά προβλήματα. Οι υπηρεσίες περιλαμβάνουν καθημερινή φροντίδα και την κάλυψη των βασικών τους αναγκών, την ψυχολογική και τη συναισθηματική υποστήριξη και την εξασφάλιση παροχής φαρμακευτικής περίθαλψης. Κατά την αξιολόγηση των κοινωνικών υπηρεσιών για τους ηλικιωμένους, θα μπορούσε να υποστηριχθεί ότι η χρηματοδότηση τους δεν είναι επαρκής και η πρόσβαση τους σε αυτές είναι άνιση σε όλη τη χώρα, δεδομένου ότι τα περισσότερα από αυτά 44

54 Ενδεικτικά Συστήματα Υγείας στην Ευρώπη βρίσκονται στα μεγαλύτερα αστικά κέντρα. Επιπλέον, αν και οι υπηρεσίες που προσφέρονται είναι πράγματι ανεκτίμητες για την υγεία των ηλικιωμένων, καθώς και την κοινωνική και πνευματική ευεξία, υπάρχουν έντονες διαφορές μεταξύ τους ως προς τι θα έπρεπε να προσφέρεται και τι πραγματικά προσφέρεται ως προς το εύρος των παρεχόμενων υπηρεσιών. Οι προληπτικές υπηρεσίες, φυσικοθεραπεία, εργοθεραπεία, «Βοήθεια στο Σπίτι» και τα προγράμματα αγωγής υγείας διεξάγονται κάτω από όλα τα αναμενόμενα επίπεδα, ενώ παράλληλα προσφέρονται μόνο σε περιορισμένο αριθμό μελών των Κ.Α.Π.Η. Ως εκ τούτου, δεν θα αποτελούσε έκπληξη εάν τα μέλη συνέχιζαν να επισκέπτονται τον γιατρό τους παράλληλα με την ιατρική περίθαλψη από τα ΚΑΠΗ. Οι εκτιμήσεις αυτές επιβεβαιώνονται από τα αποτελέσματα της έρευνας του Ευρωβαρόμετρου, σύμφωνα με την οποία στην Ελλάδα (50%), την Ιταλία (40%), τη Ρουμανία (38%) και τη Βουλγαρία (36%) οι αρνητικές απόψεις σχετικά με τις υπηρεσίες φροντίδας που προσφέρονται στα σπίτια των εξαρτώμενων ανθρώπων ξεπερνούν τις θετικές. Είναι επίσης σημαντικό να σημειωθεί ότι στην Ελλάδα (48%), καθώς και στη Σλοβακία (50%) και την Κροατία (50%), περίπου το ήμισυ των πολιτών θεωρούν ζωτικής σημασίας τη διαθεσιμότητα των υπηρεσιών φροντίδας για εξαρτημένα άτομα στο σπίτι τους. Όσον αφορά την οικονομική άποψη των παρεχόμενων υπηρεσιών, το 71% των Ελλήνων ερωτηθέντων βρέθηκαν να θεωρούν ότι αυτές είναι μη προσιτές κι αυτό αποτέλεσε το υψηλότερο ποσοστό μεταξύ των χωρών που συμμετείχαν στην έρευνα της ΕΕ (Ευρωβαρόμετρο 2007). Εκτός από τις παραπάνω ανοικτές δομές, λειτουργεί μια σειρά από δημόσια ιδρύματα-σπίτια για τους ηλικιωμένους υπό την εποπτεία του Υπουργείου Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης, που παρέχουν στέγη, τροφή, ψυχολογική υποστήριξη και συμβουλευτική και ιατρική περίθαλψη. Υπάρχουν επίσης ιδιωτικά κερδοσκοπικά ιδρύματα για τους ηλικιωμένους. Ωστόσο, η ποιότητα των υπηρεσίων που προσφέρουν είναι πολύ χαμηλή. Τα κτίρια είναι παλαιά, δεν έχουν την υποδομή να φιλοξενήσουν άτομα με ειδικές ανάγκες και είναι ανεπαρκή. Στην έρευνα του Ευρωβαρόμετρου που συζητήθηκε παραπάνω, διαπιστώθηκε επίσης ότι οι πολίτες στην Ελλάδα τείνουν να είναι οι πιο αρνητικοί στην Ε.Ε. όσον αφορά την ποιότητα των γηροκομείων, με το 65% των ερωτηθέντων να δηλώνουν ότι βρίσκουν την ποιότητα αυτών των ιδρυμάτων να είναι κακή. Όσον αφορά την οικονομική προσιτότητα των γηροκομείων, η πλειοψηφία, με ποσοστό 79% των Ελλήνων (το υψηλότερο ποσοστό στην Ε.Ε.), πιστεύουν ότι δεν είναι οικονομικά προσιτές (Ευρωβαρόμετρο 2007). Συνολικά υπάρχουν 23 δημόσια οίκοι ευγηρίας και ιατρεία για χρόνιες ασθένειες σε εθνικό επίπεδο. Health Systems in Transition, Greece - Health system review, Charalambos Economou, Vol. 12 No ΙΤΑΛΙΑ Διαδικαστικές Κινήσεις Ασθενούς Στην περιφέρεια του Βένετο, όπως και σε όλες τις άλλες ιταλικές περιφέρειες, το μονοπάτι του ασθενούς μέσα στο σύστημα υγείας θεσμοθετείται από ειδικές εθνικές συμβάσεις. Οι ασθενείς αρχικά επισκέπτονται το γενικό ιατρό GP, το ιατρείο του οποίου συνήθως συστεγάζεται με άλλους γιατρούς. Μετά την εξέταση, ανάλογα με το είδος της περίθαλψης που απαιτείται, ο GP συνταγογραφεί τα απαραίτητα φάρμακα, ή παραπέμπει για περαιτέρω εξετάσεις που πρέπει να πραγματοποιηθούν σε ένα (δημόσιο ή ιδιωτικό διαπιστευμένο) νοσοκομείο, ή σε άλλες ειδικές εγκαταστάσεις στην περίπτωση συγκεκριμένων ασθενειών. Οι ασθενείς στη συνέχεια, καθορίζουν ένα ραντεβού μέσω του τηλεφωνικού κέντρου κράτησης της σχετικής υγειονομικής επιχείρησης. Οι λίστες αναμονής είναι συχνά μεγάλες και έτσι σε πιο επείγουσες περιπτώσεις, πολλοί ασθενείς που έχουν την οικονομική δυνατότητα, επιλέγουν να επισκεφτούν ιδιώτες ειδικούς. 45

55 Ενδεικτικά Συστήματα Υγείας στην Ευρώπη Πρωτοβάθμια Φροντίδα Η περιφερειακές υγειονομικές υπηρεσίες σε επίπεδο πρωτοβάθμιας φροντίδας, πραγματοποιούνται κυρίως μέσω γενικών γιατρών GP και παιδιάτρων. Ο περιφερειακός συντονισμός της πρωτοβάθμιας φροντίδας προωθεί πρωτοβουλίες επαγγελματικής κατάρτισης συμπληρωματικές με την ανάπτυξη της περιφερειακής υπηρεσίας υγείας. Το σύστημα επαγγελματικής κατάρτισης, η Επιτροπή Συνεχιζόμενης Ιατρικής Εκπαίδευσης (πρωτοβάθμιας) και η Σχολή Γενικής Εκπαίδευσης Ιατρικής έχουν αναπτυχθεί όλα αυτά τα χρόνια, με βασικό στόχο να παρέχουν την αναγκαία κατάρτιση για την συνεχιζόμενη ιατρική εκπαίδευση των γενικών ιατρών, άλλων ιατρών που εργάζονται στην πρωτοβάθμια φροντίδα, των παιδιάτρων και των ειδικών που εργάζονται στις ρυθμίσεις του «εξωτερικού τομέα», για την προώθηση της ποιότητας της περίθαλψης, την έρευνα και τον πειραματισμό με νέα μοντέλα διαχείρισης και την παρακολούθηση των αναγκών κατάρτισης των επαγγελματιών υγείας που εργάζονται στο περιφερειακό σύστημα υγείας. Η ανάπτυξη της υγείας και της κοινωνικής φροντίδας σε επίπεδο πρωτοβάθμιας περίθαλψης και η υλοποίηση περιφερειακών στρατηγικών σε αυτόν τον τομέα, κατέστη δυνατή μέσω της εφαρμογής ενός μοντέλου δικτύου για τη διαχείριση ασθενών και την εξασφάλιση της συνέχειας της φροντίδας τους. Από το 2000, ένα πλαίσιο για την παρακολούθηση των περιφερειακών πολιτικών και την εφαρμογή της πρωτοβάθμιας φροντίδας σύμφωνα με τις εθνικές συμφωνίες τέθηκε σε λειτουργία, αξιοποιώντας ιδιαίτερα τα τοπικά κέντρα για την πρωτοβάθμια φροντίδα Αυτό το Σχέδιο Πρωτοβάθμιας Τοπικής Φροντίδας (Piano Locale Attuativo per le Cure Primarie) εισήγαγε την απαίτηση να αξιολογούνται τα αποτελέσματα μέσω του καθορισμού μιας σειράς κλινικών διαδικασιών και μετρήσεων έκβασης, εξωθώντας τους γιατρούς και το νοσηλευτικό προσωπικό να έρθουν πιο κοντά μαζί σε διάφορες μορφές ομαδικής πρακτικής για την εξασφάλιση των πιο κατάλληλων υπηρεσιών και της συνέχειας της φροντίδας για τους ασθενείς. 46

56 Ενδεικτικά Συστήματα Υγείας στην Ευρώπη Οι γενικοί παθολόγοι ιατροί GP και οι παιδίατροι είναι αυτοαπασχολούμενοι επαγγελματίες με σύμβασή εντός της SSN (Servizio Sanitario Nazionale), μέσω μιας συμφωνίας που καθορίζεται σε εθνικό επίπεδο, η οποία ρυθμίζει την επαγγελματική τους σχέση, τις λειτουργίες και τα καθήκοντα. Στο πλαίσιο της πρωτοβάθμιας περίθαλψης, είναι εγγυημένες οι ακόλουθες υπηρεσίες: ιατρικές επισκέψεις, είτε στο γραφείο του γιατρού, ή στο σπίτι του ασθενούς, συμπεριλαμβανομένων των περιπτώσεων έκτακτης ανάγκης. συνταγογράφηση φαρμάκων, ολοκληρωμένη περίθαλψη, διαγνωστικές εξετάσεις και εργαστηριακές αναλύσεις, καθώς και άλλες ειδικές υπηρεσίες. παραπομπές για ιαματικές θεραπείες παραπομπές για νοσηλεία, συμπεριλαμβανομένων θεραπειών ημέρας / χειρουργικών επεμβάσεων. ιατρική φροντίδα στο σπίτι για εκείνους που δεν μπορούν να περπατήσουν, ή για εκείνους σε γηροκομεία. φροντίδα στο σπίτι υπηρεσίες που απαιτούν έναν επαγγελματία υγείας για τη διαχείριση φροντίδας (π.χ. ράμματα, ενέσεις, ενδοφλέβιες ενέσεις) εμβολιασμούς κατά της γρίπης κατά τις εκστρατείες εμβολιασμού με στόχο στοχευμένες ομάδες του πληθυσμού που βρίσκονται σε κίνδυνο. Οι πολίτες μπορούν να συμβληθούν με έναν γιατρό GP που επιλέγεται από μια λίστα γιατρών, οι οποίοι δραστηριοποιούνται στην περιοχή τους και μπορούν να αλλάξουν την επιλογή τους ανά πάσα στιγμή. Οι GP αντίστοιχα μπορεί να ακυρώσουν την καταχώριση ενός ασθενούς, εάν αισθάνονται ότι η σχέση εμπιστοσύνης με τον ασθενή δεν είναι πλέον βιώσιμη. Οι ασθενείς έχουν επίσης την ελευθερία επιλογής, όταν πρόκειται για την επιλογή νοσοκομείου, ή άλλης εγκατάστασης εκτός της περιοχής κατοικίας τους για διάφορους λόγους, συμπεριλαμβανομένης της εγγύτητας με την πραγματική κατοικία τους, ή τη μη διαθεσιμότητα ενός συγκεκριμένου ειδικού στην περιοχή τους, ή απλά επειδή επιθυμούν να επιλέξουν οι ίδιοι χειρουργό τους. Ωστόσο, σε αυτές τις περιπτώσεις, χάνουν το δικαίωμα να επωφελούνται από τους μέγιστους χρόνους αναμονής για διάφορες θεραπείες προτεραιότητας. Πρόσφατα σχέδια πρωτοβάθμιας φροντίδας έχουν επανειλημμένα υπογραμμίσει την ανάγκη για τους γιατρούς να προχωρήσουν πέρα από τον παραδοσιακό τους ρόλο-gatekeeper για το νοσοκομείο και τις εξειδικευμένες υπηρεσίες και να αναλάβουν ένα μεγαλύτερο ρόλο στο συντονισμό των στρατηγικών για την αντιμετώπιση των χρόνιων και εκφυλιστικών ασθενειών, οι οποίες βρίσκονται σε αύξηση, στη διαχείριση της αυξανόμενης πολυπλοκότητας των διαγνωστικών και περιπατητικών (εξωτερικά ιατρεία) υπηρεσιών και τέλος να φέρουν σημαντικό ρόλο στις στρατηγικές προώθησης της υγείας Εξειδικευμένη περιπατητική (εξωτερική) και ενδονοσοκομειακή φροντίδα Οι εξειδικευμένες εξωτερικές υπηρεσίες φροντίδας περιλαμβάνουν όλα τα είδη των ειδικών υπηρεσιών, όπως επισκέψεις σε ειδικό γιατρό, διαγνωστικές και εργαστηριακές εξετάσεις και φροντίδα αποκατάστασης που δεν χρειάζεται νοσηλεία, καθώς αυτή μπορεί να καλυφτεί από εξωτερικά ιατρεία νοσοκομείων, ή από ιδιωτικές διαπιστευμένες εγκαταστάσεις. Εκτός από αυτά που ορίζονται ως εξειδικευμένες υπηρεσίες, η SSN παρέχει παιδο-νευροψυχιατρικές υπηρεσίες, υπηρεσίες αποκατάστασης για τους τοξικομανείς καθώς και υπηρεσίες προσθετικής μέσα στα πλαίσια της «εξωτερικής ρύθμισης». Έχουν θεσπιστεί δύο τύποι νοσοκομειακών δομών: νοσοκομεία δικτύου και νοσοκομείων ολοκληρωμένου δικτύου, με τα τελευταία να εξειδικεύονται σε αποκατάσταση μετά την οξεία φάση καθώς και εντατική αποκατάσταση. Τα νοσοκομεία δικτύου είναι νοσοκομεία οξείας φάσης που απευθύνονται σε ασθενείς που χρειάζονται εξειδικευμένη 47

57 Ενδεικτικά Συστήματα Υγείας στην Ευρώπη περίθαλψη και διάφορες εξειδικευμένες τεχνολογίες. Τρία επίπεδα νοσοκομείων οξείας φάσης έχουν συσταθεί σύμφωνα με το επίπεδο εξειδίκευσης και ικανότητας για την αντιμετώπιση περιπτώσεων έκτακτης ανάγκης: οι AOs στην Πάδοβα και τη Βερόνα είναι νοσοκομεία οξείας φάσης με βασικές, μεσαίες και υψηλού επιπέδου υπηρεσίες ειδικών ιατρών και αποτελούν τα περιφερειακά και επαρχιακά κέντρα για υπηρεσίες νοσοκομείου περιλαμβάνοντας τμήματα επειγόντων περιστατικών. Τα επαρχιακά νοσοκομεία με υπηρεσίες βασικού, μέσου-και κάποια υψηλού επιπέδου ειδικά τμήματα. νοσοκομεία δικτύου (ανά κατοίκους) που έχουν βασικού και επίσης μεσαίου επιπέδου ειδικά τμήματα, καθώς και παροχή πρώτων βοηθειών. Η δεύτερη κατηγορία, αυτή των νοσοκομείων ολοκληρωμένου δικτύου, αναφέρεται σε νοσοκομεία όπου δεν πραγματοποιούνται συνεχώς υπηρεσίες χειρουργικών επεμβάσεων για μεμονωμένους ασθενείς. Αντ αυτού, αυτά τα νοσοκομεία τείνουν να παραδίδουν υπηρεσίες χειρουργικής και θεραπείας ημέρας. Επιπλέον, υπηρεσίες εξωτερικών ασθενών μπορούν επίσης να χορηγηθούν, ιδίως σε εγκαταστάσεις με εξωτερικές υπηρεσίες για φυσική θεραπεία και φροντίδα αποκατάσταση. Τέλος, τα IRCSSs (Istituto di ricovero e cura a carattere scientifico (Επιστημονικό Ινστιτούτο νοσηλείας και θεραπείας) αποτελούν επίσης σημαντικούς περιφερειακούς κόμβους που υποστηρίζουν τα νοσοκομεία δικτύου, ιδίως για την ογκολογία και τη νευρολογική αποκατάσταση. Το δίκτυο υπηρεσιών για τη μακροχρόνια φροντίδα των ηλικιωμένων επικεντρώνεται στην επίτευξη ισορροπίας μεταξύ της φροντίδας σε ειδικές μονάδες και της φροντίδας στο σπίτι, και οι δύο εκ των οποίων έχουν υποστεί σημαντικές μεταρρυθμίσεις από τις αρχές της δεκαετίας του Ειδικότερα, οι οικιακές υπηρεσίες έχουν αναδιοργανωθεί για να διασφαλιστεί η πρόσβαση σε υπηρεσίες με βάση τις ανάγκες. Οι υπηρεσίες σχετικά με την μακροχρόνια περίθαλψη καλύπτονται από τις περιφερειακές υπηρεσίες υγείας, ενώ η διαμονή σε ειδικές εγκαταστάσεις βαραίνει οικονομικά το χρήστη ή τους δήμους. Η κατ 'οίκον φροντίδα και οι αντίστοιχες κοινωνικές υπηρεσίες παραδίδονται είτε ως άμεσες υπηρεσίες μέσα στο σπίτι ή μέσω της χρηματοδοτικής στήριξης (κοινωνικές παροχές), της υποστήριξης (υγείας και κοινωνική) των οικογενειακών φροντιστών και των υπηρεσιών προσωρινής ανάπαυλας Η ιδρυματική φροντίδα για τους ηλικιωμένους Εξετάζοντας πιο προσεκτικά τη μη-εντατική φροντίδα για τα εξαρτώμενα ηλικιωμένα άτομα, ένα νέο σχέδιο θεσπίστηκε το 2006, περιλαμβάνοντας αναθεωρημένα κριτήρια για τον υπολογισμό της ανάγκης, ή την απαίτηση για χώρους ιδρυματικής φροντίδας ηλικιωμένων. Ο τρόπος υπολογισμού που χρησιμοποιήθηκε ήταν μια θεωρητική εκτίμηση, η οποία θα αναθεωρείται κάθε χρόνο, λαμβάνοντας υπόψη τον αριθμό των ιδρυμάτων και τον αριθμό των εγκεκριμένων κλινών ανά ULSS (Unita Locale Socio Sanitaria - Τοπική Μονάδα Κοινωνικής Υγείας). Το ποσοστό αυτό υπολογίζεται με τον πολλαπλασιασμό των διαφόρων επιπέδων του πληθυσμού των ULSS με τους ακόλουθους συντελεστές: 0,6% για τον πληθυσμό ηλικίας από 0 έως 64. 0,65% (επιπλέον 0,5% για τις ορεινές περιοχές και τα νησιά γύρω από Βενετία) για τον πληθυσμό ηλικίας μεταξύ 65 και 74. 4,40% (5,5% για τις ορεινές περιοχές και την ηπειρωτική Βενετία) για τον πληθυσμό άνω των 75 ετών. Μια άλλη καινοτομία ήταν η έννοια της εγγυημένης δυνατότητας παραμονής του πολίτη σε κάποια τέτοια εγκατάσταση, με ελευθερία επιλογής των οικιστικών εγκαταστάσεων οπουδήποτε στην Ιταλία για τον χρήστη, ή την οικογένειά του. Το νέο εργαλείο σχεδιασμού περιλαμβάνει επίσης εγκαταστάσεις που φροντίζουν ασθενείς με 48

58 Ενδεικτικά Συστήματα Υγείας στην Ευρώπη προχωρημένη νόσο του Αλτσχάιμερ, υπηρεσίες για τους ασθενείς σε μια μόνιμη νευρολογική κατάσταση και προσωρινές υπηρεσίες υποστήριξης σε εγκαταστάσεις κατοικιών. Στο πλαίσιο της μη-εντατικής φροντίδας σε ιδρύματα, οι ανάγκες αξιολογούνται σύμφωνα με την Κλίμακα Πολυδιάστατης Αξιολόγησης των ηλικιωμένων (Scheda di Valutazione Multidimensionale Anziano). Πρώτου επιπέδου ανάγκες φροντίδας αναφέρονται σε ανθρώπους με τιμές αξιολόγησης των αναγκών τους από 2 έως 13, ενώ δευτέρου επιπέδου ανάγκες είναι μεγαλύτερες, αναφερόμενές στους ανθρώπους με τιμές Συνολικά και σε όλα τα προφίλ φροντίδας, υπάρχουν θέσεις για άτομα με πρώτου επιπέδου ανάγκες φροντίδας και 3966 θέσεις για άτομα με δευτέρου επιπέδου ανάγκες φροντίδας. Αντίστοιχα, σε ιδρύματα της Εκκλησίας, υπάρχουν 795 θέσεις για το πρώτο επίπεδο και 24 για δεύτερου επιπέδου ανάγκες φροντίδας. Επιπλέον, υπάρχουν 1211 θέσεις στα κέντρα ημέρας για τους ηλικιωμένους, εκ των οποίων 150 αφορούν εκείνους με προχωρημένη νόσο Alzheimer και 165 εκείνους σε μόνιμη νευροφυτική κατάσταση. Το κόστος μονάδας για ένα τέτοιο ίδρυμα αποτελείται από δύο μέρη. Το πρώτο περιλαμβάνει το ποσό που καταβάλλεται στο ίδρυμα για τις υπηρεσίες διευκόλυνσης, προσωπικής βοήθειας και φροντίδας που παρέχει και καλύπτει κυρίως δαπάνες για την ιατρική περίθαλψη και τις υπηρεσίες από τους επαγγελματίες της υγείας, συμπεριλαμβανομένων των νοσηλευτών, καθώς και τις κοινωνικές δραστηριότητες. Το δεύτερο μέρος καλύπτει τη διαμονή και το φαγητό, τα οποία καταβάλλονται απευθείας από τους κατοίκους, ή από το δήμο. Μέσα στους εν λόγω οίκους ευγηρίας, η υγειονομική περίθαλψη παρέχεται από τα ULSSs μέσω κατάλληλων συμβάσεων με τους δήμους που περιγράφουν τις υπηρεσίες που πρέπει να παρέχονται (ARSS, 2010). Όσον αφορά την παράδοση, το δίκτυο της μέριμνας για τους ηλικιωμένους είναι εξαιρετικά ενισχυμένο από το έργο των εθελοντών και των φιλανθρωπικών οργανώσεων, οι οποίες συμβάλλουν στην παροχή πλήθους οικιακών υπηρεσιών, καθώς και υπηρεσιών κατ 'οίκον φροντίδας. Health Systems in Transition, Veneto Region, Italy, Health system review, Franco Toniolo, Mauro Bonin, Antonio Aggio, Patrizia Bonesso, Matteo Cella, Silvia Mazzucco, Stefano Nicola, Gabriele Nube, David Polato, Rossana Salata, Domenico Mantoan, Amleto Cattarin, Anna Maresso, Vol. 14 No ΗΝΩΜΕΝΟ ΒΑΣΙΛΕΙΟ Πρωτοβάθμια Φροντίδα Διαδικαστικές κινήσεις του ασθενούς Η πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας στην Αγγλία είναι ουσιαστικά το σύστημα της υγειονομικής περίθαλψης πού είναι διαθέσιμο εκτός χώρων νοσοκομείου. Μπορεί να πάρει πολλές μορφές και οι δομές της είναι στελεχωμένες με μια σειρά από επαγγελματίες της υγείας. Στις περισσότερες περιπτώσεις έχει δύο βασικά χαρακτηριστικά: παρέχει το πρώτο σημείο επαφής για άτομα που αναζητούν συμβουλές, ή θεραπεία και παρέχει συνεχή πρόσβαση στη γενική ιατρική περίθαλψη για κοινές παθήσεις και τραυματισμούς, συχνά με έναν καθορισμένο επαγγελματία, λαμβάνοντας την πρωταρχική ευθύνη για το συγκεκριμένο πρόσωπο. Το σύστημα έχει επίσης την τάση να διαδραματίζει κάποιο ρόλο-gatekeeper ως πύλη πρόσβασης σε πιο εξειδικευμένες, συχνά εξαρτώμενες από νοσοκομεία, υπηρεσίες υγειονομικής περίθαλψης Οργάνωση των Υπηρεσιών Ο ιατρός GP θεωρείται ως το κομβικό σημείο για όλες τις υπηρεσίες πρωτοβάθμιας φροντίδας στην Αγγλία. Ωστόσο, η πρωτοβάθμια περίθαλψη παρέχεται από μια σειρά επαγγελματιών υγείας και οργανώσεων, ορισμένες από τις οποίες λειτουργούν ως μέρος του 49

59 Ενδεικτικά Συστήματα Υγείας στην Ευρώπη γενικού συστήματος πρακτικής εξάσκησης (π.χ. νοσηλευτές, θεραπευτές) και άλλες με διακριτό ρόλο και εξειδικευμένες υπηρεσίες. Η ευθύνη για το συντονισμό και την παροχή υπηρεσιών πρωτοβάθμιας περίθαλψης ανήκει στα PCT (Primary Care Trust), τα οποία πρέπει να εξασφαλίζουν ότι το κατάλληλο φάσμα υπηρεσιών είναι στη διάθεσή των κατοίκων τους. Αυτό επιτυγχάνεται μέσω σχεδιασμένων διαδικασιών κατά τις οποίες τα PCTs συνεργάζονται με διάφορους φορείς παροχής υπηρεσιών, καθώς και τους διαφόρους ιδιώτες επαγγελματίες και οργανισμούς που παρέχουν τις υπηρεσίες αυτές υπό την εποπτεία των PCTs. Το μεγαλύτερο μέρος της πρωτοβάθμιας περίθαλψης παρέχεται μέσω του δημοσίου συστήματος NHS (National Health Service), αλλά υπάρχει επίσης ένα σημαντικό ποσοστό του ιδιωτικού τομέα με ιδιωτική χρηματική καταβολή των ασθενών Πρωτοβάθμια Φροντίδα Το κομβικό σημείο για την πρωτοβάθμια φροντίδα αποτελούν οι γενικοί ιατροί GP ή μια ομάδα γενικών ιατρών που συστεγάζονται εργασιακά. Οι γιατροί αυτοί παρέχουν μια σειρά προληπτικών, διαγνωστικών και θεραπευτικών υπηρεσιών πρωτοβάθμιας φροντίδας. Είναι συνήθως το πρώτο σημείο επαφής για τον ασθενή και επίσης λειτουργούν ως ελέγχοντες την πρόσβαση στη δευτεροβάθμια φροντίδα, αν και οι ασθενείς έχουν τη δυνατότητα να επισκεφτούν αυτόνομα κάποιο νοσοκομείο, εάν θεωρούν ότι η κατάστασή τους είναι αρκετά επείγουσα. Η ομάδα αυτής της υγειονομικής περίθαλψης περιλαμβάνει γιατρούς, νοσηλευτές, φυσιοθεραπευτές, συμβούλους, λογοθεραπευτές και διοικητικό προσωπικό. Οι περισσότεροι γενικοί γιατροί GP είναι ουσιαστικά ανεξάρτητοι αυτοαπασχολούμενοι ανάδοχοι του εν λόγω έργου. Τα περισσότερα δε GP ιατρεία έχουν συμβάσεις με τα PCTs, ή προσωπικές ιατρικές σύμβασεις παροχής υπηρεσιών. Επιπλέον, υπάρχουν και εναλλακτικοί πάροχοι ιατρικών υπηρεσιών σε συμβάσεις με τα PCTs, όπου δεν συμμετέχουν οι γενικοί ιατροί, ή ακόμα και αυτόνομα PCTs με παροχή ιατρικών υπηρεσιών. Τα PCTs διατηρούν λίστες των GP γιατρών που επιτρέπεται να παρέχουν υπηρεσίες πρωτοβάθμιας φροντίδας για τους ασθενείς του NHS στην περιοχή τους Δευτεροβάθμια και Τριτοβάθμια Φροντίδα Η δευτεροβάθμια και η τριτοβάθμια περίθαλψη παρέχεται κυρίως σε νοσοκομεία από ειδικευμένους ιατρούς που εργάζονται με μια σειρά από άλλους επαγγελματίες υγείας (π.χ. νοσηλευτές, θεραπευτές, επαγγελματίες διαγνωστικής). Το μεγαλύτερο ποσοστό της δευτεροβάθμιας και τριτοβάθμιας περίθαλψης παρέχεται και πληρώνεται από το δημόσιο τομέα. Για να αποκτήσει ένας ασθενής πρόσβαση μέσω του NHS σε εξειδικευμένη φροντίδα, χρειάζεται ένα παραπεμπτικό με αντίστοιχη γνωμάτευση από γενικό παθολόγο GP, αν και μπορούν επίσης να γίνουν δεκτά περιστατικά ως περιπτώσεις έκτακτης ανάγκης. Η δευτεροβάθμια φροντίδα παρέχεται κυρίως από μισθωτούς ειδικευμένους ιατρούς, ειδικευόμενους ιατρούς, νοσηλευτές και άλλους επαγγελματίες υγείας (π.χ. φυσιοθεραπευτές και ακτινολόγους) που εργάζονται σε κρατικά νοσοκομεία. Τα κρατικά νοσοκομεία συνήθως παρέχουν όλες τις ιατρικές νοσοκομειακές υπηρεσίες σε όλες τις ειδικότητες, ωστόσο υπάρχουν και άλλα μικρότερα σε μέγεθος κρατικά ιδρύματα που παρέχουν υπηρεσίες σε μία μόνο ειδικότητα (π.χ. ορθοπεδικά, ο καρκίνος, οι υπηρεσίες για τα παιδιά) και συχνά είναι περιφερειακά, ή εθνικά κέντρα για πιο εξειδικευμένη φροντίδα. Παράλληλα υπάρχει και ένα σχετικά μικρό ποσοστό ιδιωτικών ιδρυμάτων που συνυπάρχει μαζί με το ΝΗS και χρηματοδοτείται μέσω του PMI, τις άμεσες πληρωμές από τους ασθενείς, ή είναι χρηματοδοτούμενα από το δημόσιο μέσω πληρωμών από PCT, πιστώσεις του NHS και από το Υπουργείο Υγείας Ο τομέας αυτός παρέχει κυρίως επείγουσα φροντίδα.. 50

60 Ενδεικτικά Συστήματα Υγείας στην Ευρώπη Οι τριτοβάθμιες υπηρεσίες δεν παρέχονται σε κάθε νοσοκομείο, αλλά τείνουν να βρίσκονται σε περιοχές με υψηλότερη πυκνότητα πληθυσμού, όπως το Λονδίνο, το Μπέρμιγχαμ και το Μάντσεστερ. Αυτά τα γενικά νοσοκομεία είναι συνήθως συνδεδεμένα και με τοπικές ιατρικές σχολές ή πανεπιστημιακά νοσοκομεία για την επιπλέον παροχή προπτυχιακής και μεταπτυχιακής εκπαίδευσης, καθώς συχνά λειτουργούν και ως ερευνητικά κέντρα στους τομείς τους. Οι ασθενείς συνήθως προσεγγίζουν ένα τριτοβάθμιο κέντρο μετά από γνωμάτευση ειδικού της δευτεροβάθμιας περίθαλψης, αν και οι άμεσες παραπομπές από γιατρούς είναι επίσης δυνατές. Επιπλέον, τα περισσότερα κέντρα τριτοβάθμιας περίθαλψης παρέχουν επίσης κάποιες ιδιωτικές υπηρεσίες υγείας. Οι ιατρικές υπηρεσίες παρέχονται τόσο από τα εξειδικευμένα νοσοκομεία μίας ειδικότητας, όσο και από τα γενικά νοσοκομεία, τα οποία επωμίζονται και τη διδασκαλία. Αυτά τα νοσοκομεία παρέχουν επίσης και δευτεροβάθμιες υπηρεσίες, αν και στην περίπτωση νοσοκομείων μίας ειδικότητας ο κύριος στόχος τους είναι πιο περίπλοκος και αφορά σπάνιες περιπτώσεις και παθήσεις. Τα τριτοβάθμια κέντρα περίθαλψης περιλαμβάνουν τις ειδικότητες: ορθοπεδική, πλαστική χειρουργική και κέντρα θεραπείας εγκαυμάτων, ογκολογία, καρδιοθωρακοχειρουργική, μεταμόσχευση οργάνων, τη φροντίδα των γυναικών, φροντίδα των παιδιών, νευρολογία και νευροχειρουργική, οφθαλμολογία, ρευματολογία, οδοντιατρική και ωτορινολαρυγγολογία. Οι υπηρεσίες περιλαμβάνουν της μεταμόσχευση νεφρού, υπηρεσίες σχετικές με αιμοφιλία και υπηρεσίες για πολύ σπάνιες μορφές καρκίνου. Δεν υπάρχει ακριβής ορισμός της επείγουσας περίθαλψης εντός του συστήματος NHS στην Αγγλία. Ένα άτομο με ένα επείγον πρόβλημα έχει τη δυνατότητα να επικοινωνήσει με μια σειρά διαφορετικών υπηρεσιών στο πλαίσιο του επίσημου συστήματος υγείας, όπως έναν γενικό παθολόγο GP, μια μικρή μονάδα τραυματισμών, ένα κέντρο επείγουσας φροντίδας, την υπηρεσία NHS Direct, έναν τοπικό φαρμακοποιό, μια τοπική ομάδα ψυχικής υγείας, το τμήμα επειγόντων περιστατικών ενός νοσοκομείου, ή την υπηρεσία ασθενοφόρων με τον αριθμό Φροντίδα για άτομα μεγαλύτερης ηλικίας Με τον όρο «Ενδιάμεση φροντίδα» ορίζεται από το Υπουργείο Υγείας «μια σειρά από ολοκληρωμένες υπηρεσίες για την προώθηση ταχύτερης ανάκαμψης από την ασθένεια, αποφεύγοντας άσκοπες εισαγωγές σε νοσοκομείο, υποστηρίζοντας ένα έγκαιρο εξιτήριο και μεγιστοποιώντας τις δυνατότητες ανεξάρτητης διαβίωσης». Ο ορισμός αυτός περιλαμβάνει υπηρεσίες αποκατάστασης, οι οποίες περιγράφονται ποικιλοτρόπως ως αποκατάσταση της λειτουργίας, της ικανότητας, της ανεξαρτησίας ή της σωματικής και ψυχικής υγείας. Παρά το γεγονός ότι οι υπηρεσίες αυτές έχουν γενικά ως στόχο την φροντίδα των ηλικιωμένων, η «ενδιάμεση φροντίδα» παρέχεται επίσης για μια σειρά από περιπτώσεις, ιδίως για τα άτομα με προβλήματα ψυχικής υγείας. Για να αυξηθούν συνολικά οι παροχές και να εξασφαλιστεί μια ισορροπία σε όλη τη χώρα, ένα από τα πρότυπα που καθορίζονται στο Τμήμα του Εθνικού Πλαισίου Υπηρεσίων Υγείας για Ηλικιωμένους ήταν ότι οι ηλικιωμένοι πρέπει να έχουν πρόσβαση τόσο σε μια σειρά από ενδιάμεσες υπηρεσίες φροντίδας, προωθώντας έτσι την ανεξαρτησία τους και την πρόληψη των περιττών εισαγωγών σε νοσοκομεία, όσο και σε αποτελεσματικές υπηρεσίες αποκατάστασης, την ενεργοποιήση του έγκαιρου εξιτηρίου από το νοσοκομείο και την αποφυγή μιας πρόωρης ή περιττής εισαγωγής σε κάποιου είδους μακροχρόνιας ιδρυματικής φροντίδας (Department of Health 2001). Σύμφωνα με το NSF (National Service Framework), οι υπηρεσίες ενδιάμεσης φροντίδας θα πρέπει να απευθύνονται σε ανθρώπους που αντιμετωπίζουν αδικαιολόγητα παρατεταμένη παραμονή στο νοσοκομείο, ή τη δυνατότητα αποφυγής της εισαγωγής σε εντατική φροντίδα, μακροχρόνια ιδρυματική φροντίδα, ή τη συνέχιση ενδονοσοκομειακής περίθαλψης NHS. Η ενδιάμεση φροντίδα παρέχεται κυρίως στους ηλικιωμένους, αν και οι 51

61 Ενδεικτικά Συστήματα Υγείας στην Ευρώπη υπηρεσίες για νεότερους ενήλικες είναι επίσης διαθέσιμες σε πολλούς τομείς. Υπάρχουν σημαντικές διαφορές στον τρόπο με τον οποίο υλοποιείται η ενδιάμεση φροντίδα σύμφωνα με τον επίσημο ορισμό. Συχνά, οι υπάρχουσες υπηρεσίες, όπως η παροχή βοήθειας στο σπίτι, ή η κοινωνική αποκατάσταση, μετονομάζονται σε ενδιάμεση φροντίδα. Ωστόσο, η πλειοψηφία των ενδιάμεσων υπηρεσιών φροντίδας ασχολείται με την παροχή στήριξης για την απαλλαγή από τη νοσοκομειακή νοσηλείας. Τα περισσότερα από τα τοπικά συστήματα ωστόσο ενδιαφέρονται περαιτέρω για τη μετάβαση από την πληθώρα παρεχόμενων επιμέρους υπηρεσιών ξεχωριστά, σε λύσεις με ενιαία ατομικά ολοκληρωμένα συστήματα. (Intermediate Care National Evaluation Team 2006) Μακροχρόνια φροντίδα Ιδρυματική φροντίδα Η προσωπική φροντίδα κατοικίας, ή η κάποιας μορφής νοσηλευτική φροντίδα παρέχεται σε ειδικές κατοικίες φροντίδας, ή σε νοσηλευτικά ιδρύματα φροντίδας, ή ιδρύματα διπλού σκοπού που παρέχουν και τις δύο υπηρεσίες. Η νοσηλευτική και αντίστοιχα η ιδρυματική φροντίδα παρέχεται από τον ανεξάρτητο ιδιωτικό τομέα (εθελοντισμός, φιλανθρωπικές οργανώσεις, ιδιωτικοί οργανισμοί), με την υπολειπόμμενη φροντίδα να παρέχεται σε σπίτια από τοπικούς φορείς. Health Systems in Transition, United Kingdom (England) -Health system review, Seán Boyle, Vol. 13 No ΕΛΒΕΤΙΑ Σύστημα εξωτερικής φροντίδας υγείας Οι γιατροί που ασκούν ελεύθερο επάγγελμα σε ιδιωτικά ιατρεία στην ουσία παρέχουν την εξωτερική περίθαλψη στην Ελβετία. Από τους εγγεγραμμένους γιατρούς το 1998, οι (56%) είναι ιδιωτεύοντες, ενώ το 36% από αυτούς είναι γενικοί ιατροί και το 46% εξειδικευμένοι. Οι ασθενείς είναι ελεύθεροι να επιλέξουν οποιοδήποτε γιατρό αν και οι περισσότεροι έχουν κάποιο συγκεκριμένο γιατρό. Οι ασθενείς έχουν επίσης άμεση πρόσβαση σε εξειδικευμένους ιατρούς στα πλαίσια μιας εξωτερικής φροντίδας. Ωστόσο, οι περισσότεροι ασθενείς παραπέμπονται σε εξειδικευμένους ιατρούς σε νοσοκομεία. Σε ορισμένα νοσοκομεία, όπως στα πανεπιστημιακά νοσοκομεία διδασκαλίας, λειτουργούν επίσης πολυκλινικές που προσφέρουν άμεση πρόσβαση σε υπηρεσίες εξωτερικών ιατρείων για τις οποίες οι ασθενείς μπορούν να εγγραφούν. Η εξωτερική περίθαλψη χρηματοδοτείται κυρίως από το κράτος μέσω υποχρεωτικής ασφάλισης υγείας (περίπου τα δύο τρίτα του πληθυσμού), ενώ το υπόλοιπο χρηματοδοτείται από άλλα νομικά συστήματα ασφάλισης (ασφάλιση ατυχήματος, μητρότητας, κ.λπ.), συμπληρωματική ασφάλιση υγείας, αλλά και με απευθείας ιδιωτικές πληρωμές από τους ασθενείς Δευτεροβάθμια περίθαλψη Η Ελβετία έχει πολύ καλά αναπτυγμένες υποδομές νοσοκομειακής περίθαλψης. Για τους σκοπούς του σχεδιασμού και της χρηματοδότησης, η δευτεροβάθμια φροντίδα χωρίζεται σε δύο κατηγορίες, καθεμία από τις οποίες διέπεται από διαφορετικές ρυθμιστικές αρχές. Η ομοσπονδιακή κυβέρνηση για παράδειγμα δεν μεριμνά για ενδονοσοκομειακή περίθαλψη στα εξωτερικά ιατρεία, ή για παραμονή στο νοσοκομείο για 24 ώρες ή λιγότερο, ούτε παρέχει επιδοτήσεις για αυτό. Σε αντίθεση, η ενδονοσοκομειακή περίθαλψη στο 52

62 Ενδεικτικά Συστήματα Υγείας στην Ευρώπη νοσοκομείο για περισσότερες από μία νύχτα υπόκειται σε κρατικό σχεδιασμό και λαμβάνει δημόσιες επιδοτήσεις. Αυτό οδηγεί σε ένα σύστημα το οποίο δεν παρέχει πάντα κίνητρα για βέλτιστη θεραπεία που ταυτόχρονα θα είναι και οικονομικά αποδοτική. Οι ασφαλιστικοί φορείς υγείας για παράδειγμα, θα έχουν την τάση να ευνοούν την ενδονοσοκομειακή νοσηλεία, αφού ένα μέρος του κόστους θα επιβαρύνει το κράτος. Επομένως, οι αποφάσεις για θεραπεία δεν βασίζονται αποκλειστικά σε λόγους υγείας και για το λόγο αυτό το Ομοσπονδιακό Συμβούλιο έχει προτείνει την αναθεώρηση του νόμου για την ασφάλιση υγείας. Η Ελβετία έχει μια από τις μεγαλύτερες τιμές «μέσης διάρκειας παραμονής σε νοσοκομεία» στη Δυτική Ευρώπη, ακόμη και αν η διάρκεια της μειώνεται συνεχώς από τα μέσα της δεκαετίας του 1980 από περίπου 25 σε 13 ημέρες νοσηλείας Τριτοβάθμια φροντίδα Οι εξαιρετικά πολύπλοκες και άκρως εξειδικευμένες θεραπείες παρέχονται από πανεπιστημιακά νοσοκομεία, μερικά μεγάλα νοσοκομεία των καντονιών (περιφερειών) και σε ορισμένους τομείς, από ιδιωτικές κλινικές που λειτουργούν με, ή χωρίς επιδοτήσεις. Είναι γενικά αποδεκτό ότι, στο εγγύς μέλλον, η Ελβετία θα πρέπει να μειώσει τις πλεονάζουσες δομές σε τομείς υψηλής ιατρικής τεχνολογίας και εξειδικευμένων θεραπειών και να συγκεντρώσει αυτό το είδος της υγειονομικής περίθαλψης σε λιγότερα κέντρα αριστείας. Αυτό θα απαιτήσει φυσικά εθνικό σχεδιασμό των δομών. Δύο βασικές εναλλακτικές λύσεις είναι υπό διαπραγμάτευση. Σύμφωνα με την πρώτη εναλλακτική λύση, η ομοσπονδιακή κυβέρνηση θα δημιουργήσει τις αναγκαίες ρυθμίσεις για την παρέμβαση στο σχεδιασμό της υψηλής τεχνολογίας υγειονομικής περίθαλψης και κέντρων αριστείας και θα εξασφαλίσει ότι ο σχεδιασμός θα πραγματοποιείται σε ομοσπονδιακό επίπεδο σε αυτούς τους τομείς. Η άλλη εκδοχή αφήνει την ευθύνη για την τριτοβάθμια φροντίδα υγείας στα καντόνια, τα οποία θα συντονίζουν τις δομές σε όλη τη χώρα. Ο συντονισμός αυτός θα μπορούσε να εφαρμοστεί με τη βοήθεια μιας νομικής διακρατιδιακής (διακαντονιακής) συμφωνίας Κοινωνική Φροντίδα για τους ηλικιωμένους ανθρώπους Αριθμός και είδος των οργανισμών για άτομα με ειδικές ανάγκες, οι ηλικιωμένους και άλλους που απαιτούν φροντίδα, 1997: Τύπος Ιδρύματος Αριθμός Σπίτια Νοσηλείας 436 Σπίτια Φροντίδας Ηλικιωμένων και νοσηλείας 951 Οίκοι Ευγηρίας 222 Συνολικά 1609 Πηγή: Ελβετικό Ομοσπονδιακό Γραφείο Στατιστικής Τις τελευταίες δεκαετίες έχει υπάρξει μια μαζική στροφή στην Ελβετία από τις κατ οίκον (δηλαδή χωρίς νοσηλευτική φροντίδα) δυνατότητες περίθαλψης, σε οίκους ευγηρίας. Παρά την αλλαγή αυτή, πολλοί ηλικιωμένοι άνθρωποι που χρειάζονται νοσηλευτική φροντίδα εξακολουθούν να πρέπει να εισαχθούν σε νοσοκομείο, λόγο έλλειψης χώρων νοσηλείας στους οίκους ευγηρίας. Πριν δε την αναθεώρηση του νόμου ασφάλισης υγείας που συμπεριέλαβε εκτεταμένη κάλυψη της νοσηλευτικής φροντίδας, υπήρχε επίσης ένα οικονομικό κίνητρο για να φιλοξενήσουν τους ασθενείς που χρειάζονται νοσηλευτική φροντίδα. Σε αντίθεση με τη διαμονή σε οίκους ευγηρίας, οι ασφαλιστικές εταιρείες κατέβαλαν τα έξοδα για το νοσοκομείο στο ακέραιο. Σε γηροκομεία αντίθετα, τα νοικοκυριά 53

63 Ενδεικτικά Συστήματα Υγείας στην Ευρώπη πλήρωναν το μεγαλύτερο μερίδιο του κόστους. Όσον αφορά στη διοίκηση, το ομοσπονδιακό Κοινοβούλιο εγκρίνει τον προϋπολογισμό για την ομοσπονδιακή συμμετοχή στις επιδοτήσεις για τα υποχρεωτικά ασφάλιστρα υγείας κάθε τέσσερα χρόνια και διατηρεί επίσης ετήσια κατάρτιση προϋπολογισμού για τις ομοσπονδιακές δραστηριότητες πρόληψης των ασθενειών και τα προγράμματα προαγωγής της υγείας και για την ομοσπονδιακή διοίκηση για την υγεία. Τα κοινοβούλια καντονιών αντίστοιχα εγκρίνουν προϋπολογισμούς κάθε χρόνο για την συνεισφορά του κάθε καντονιού στις υποχρεωτικές επιδοτήσεις των ασφαλίστρων υγείας, τα προγράμματα πρόληψης και τις επιδοτήσεις σε δημόσια και ιδιωτικά νοσοκομεία. Σε ορισμένα καντόνια οι προϋπολογισμοί τίθενται επίσης για νοσοκομειακή και εξωνοσοκομειακή περίθαλψη για τους ηλικιωμένους και σωματικά και διανοητικά αναπήρους. Οι προϋπολογισμοί αυτοί περιλαμβάνουν επίσης πληρωμές για τη μεταφορά και περίθαλψη για ειδικούς λόγους σε διαφορετικά καντόνια από εκείνο στο οποίο ο ασθενής είναι εγγεγραμμένος. Την εφαρμογή των νόμων για την υγεία στα διαφορετικά καντόνια την έχουν επιφορτιστεί οι διάφοροι δήμοι. Η ευθύνη για την παροχή νοσηλευτικής φροντίδας για ορισμένες ευάλωτες ομάδες συνήθως ανατίθεται επίσης στους δήμους, με έμφαση στην κατ 'οίκον φροντίδα, κατοικίες και γηροκομεία για τους ηλικιωμένους και των υπηρεσιών ψυχικής υγείας σε μικρότερες λειτουργικές κοινότητες. Οι δήμοι έχουν αναθέσει την ευθύνη σε ανεξάρτητες οργανώσεις για τις περισσότερες υπηρεσίες κατ 'οίκον φροντίδας. Οι μεγαλύτεροι δήμοι και οι ενώσεις δήμων λειτουργούν συχνά τις δικές τους κατοικίες και γηροκομεία για ηλικιωμένους και αυτό το έργο επιτελείται είτε αυτόνομα από τον κάθε δήμο, είτε σε συνεργασία και με άλλους γειτονικούς δήμους. Οι δήμοι είναι επίσης υπεύθυνοι για την υποστήριξη και την παροχή συμβουλών σε έγκυες γυναίκες και μητέρες και παρέχουν μαιευτικές υπηρεσίες καθώς και την οδοντιατρική περίθαλψη στα σχολεία. Συγκριτικά στοιχεία των Συστημάτων Υγείας στα διάφορα κράτη μέλη της Ε.Ε. Χώρα Ασκούμενοι Κόστος των Νοσοκομειακές κατοικοι Προσδόκιμο Ιατροί ανά υπηρεσιών κλίνες ανά άνω των 65 ζωής αρρένων υγείας σε% ετών σε 2002 κατοίκους του ΑΕΠ κατοίκους ποσοστό% Ελβετία 77,8 83, ,7 596,1 15,5 Γερμανία 75,4 81, ,6 901,9 17,5 Νορβηγία 76,4 81, ,8 380,8 14,8 Αυστρία 75,8 81, ,0 853,6 15,5 ΜΒ 75,9 80, ,3 407,6 15,6 Ουγγαρία 68,4 76, ,8 806,3 15,4 Πολωνία 70,4 78, ,0 717,5 12,8 Ελλαδα 75,4 80, ,3 487,9 17,3 Βέλγιο 75,1 81, ,7 711,6 17,0 Δανία 74,8 79, ,3 422,6 14,8 Φιλανδία 74,9 81, ,6 747,8 15,3 Γαλλία 75,8 83, ,5 820,6 16,3 IΙρλανδία 75,2 80, ,7 983,6 11,1 Ιταλία 76,8 82, ,1 455,1 18,2 Λουξεμβούργο 74,9 81, ,8 651,7 14,0 Τσεχία 72,1 78, ,2 1095,8 13,9 54

64 Κοινό χρηματοδοτούμενο πρόγραμμα AAL JP 3. AAL JP Κοινό χρηματοδοτούμενο πρόγραμμα Ambient Assisted Living 3.1. Γενική Ιδέα- Στόχοι Το κοινό πρόγραμμα The AAL JP είναι μια χρηματοδοτούμενη δραστηριότητα η που έχει ως στόχο να δημιουργήσει καλύτερες συνθήκες ζωής για τους ηλικιωμένους και να ενισχυθούν οι δυνατότητες για τον κλάδο στην Ευρώπη μέσω της χρήσης των τεχνολογιών πληροφοριών και επικοινωνιών (ΤΠΕ). Εκτελεί τις εργασίες της μέσω της χρηματοδότησης των διατομεακών εθνικών σχεδίων (εμπλέκονται τουλάχιστον τρεις χώρες που συμμετέχουν), που περιλαμβάνει μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις (ΜΜΕ), ερευνητικά ιδρύματα και οργανώσεις των χρηστών (που αντιπροσωπεύουν τα ηλικιωμένα άτομα). Οι ειδικοί στόχοι είναι οι εξής: Διευκόλυνση της εμφάνισης καινοτόμων προϊόντων βασιζόμενων σε ΤΠΕ, υπηρεσιών και συστημάτων ευγηρίας στο σπίτι, στην κοινότητα και στην εργασία, αυξάνοντας έτσι την ποιότητα της ζωής, της αυτονομίας, της συμμετοχής στην κοινωνική ζωή, των δεξιοτήτων και της ικανότητας απασχόλησης των ηλικιωμένων, καθώς επίσης και τη μείωση του κόστους της υγειονομικής και κοινωνικής περίθαλψης. Δημιουργία μιας κρίσιμης μάζας έρευνας, ανάπτυξης και καινοτομίας σε επίπεδο ΕΕ στον τομέα των τεχνολογιών και υπηρεσιών ευγηρίας στην κοινωνία της πληροφορίας, συμπεριλαμβανομένης της δημιουργίας ενός ευνοϊκού περιβάλλοντος για τη συμμετοχή των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων (ΜΜΕ). Βελτίωση των συνθηκών βιομηχανικής εκμετάλλευσης με την εξασφάλιση ενός συνεκτικού ευρωπαϊκού πλαισίου για την ανάπτυξη κοινών προσεγγίσεων και τη διευκόλυνση του εντοπισμού και της προσαρμογής κοινών λύσεων, συμβιβάσιμων με 55

65 Κοινό χρηματοδοτούμενο πρόγραμμα AAL JP διαφορετικές κοινωνικές προτιμήσεις και ρυθμιστικές πτυχές σε εθνικό ή περιφερειακό επίπεδο σε ολόκληρη την Ευρώπη Έννοια Η έννοια του Ambient Assisted Living νοείται ως: να παρατείνει το χρόνο οι άνθρωποι μπορούν να ζήσουν στο προτιμώμενο περιβάλλον τους, αυξάνοντας την αυτονομία τους, την αυτοπεποίθηση και την κινητικότητα, να υποστηρίξει τη διατήρησης της ικανότητας για την υγεία και την λειτουργικότητα των ηλικιωμένων ατόμων, να προωθήσει ένα καλύτερο και πιο υγιεινό τρόπο ζωής για τα άτομα που διατρέχουν κίνδυνο να ενισχύσει την ασφάλεια, την πρόληψη της κοινωνικής απομόνωσης και να υποστηρίξει τη διατήρηση ενός πολυλειτουργικού του δικτύου γύρω από το άτομο να υποστηρίξει φροντιστές, τις οικογένειες και τους υγειονομικούς οργανισμούς να αυξήσει την αποτελεσματικότητα και την παραγωγικότητα των πόρων που χρησιμοποιούνται στις γηράσκουσες κοινωνίες 3.3. Ποιο είναι το πλαίσιο; Χρόνος εμφάνισης στην αγορά με προοπτική 2 με 3 χρόνια μετά το τέλος του έργου Συνολικός προϋπολογισμός έργου: 1-7 εκατ. Μέγιστη χρηματοδότηση από το κοινό πρόγραμμα AAL: 3 εκατ., Σημαντική η συμμετοχή της βιομηχανίας και άλλων επιχειρηματικών εταίρων, ιδίως των ΜΜΕ ενθαρρύνονται, Ρεαλιστικές δοκιμές στο τέλος του έργου, Προληπτική η συμμετοχή του τελικού χρήστη καθ 'όλη τη διάρκεια του έργου, Καθορισμένο τμήμα-τα της αγοράς, χρήση περιπτώσεων και ομάδας -στόχου και αντιμετώπιση των επιθυμιών και των αναγκών της εν λόγω συγκεκριμένης ομάδα Συμμετοχή στο κοινό πρόγραμμα AAL Νομικός εκπρόσωπος του κοινού προγράμματος AAL - και υπεύθυνος για την εφαρμογή του - είναι η Ένωση AAL, μια διεθνής, μη κερδοσκοπική ένωση, σύμφωνα με τη βελγική νομοθεσία με επίσημη έδρα στις Βρυξέλλες. Ιδρύθηκε από 14 ευρωπαϊκές χώρες στις 19 Σεπτεμβρίου Η ένταξη στην ένωση AAL είναι ανοιχτή μόνο σε οργανισμούς που εκπροσωπούν τα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης (και στις συνδεδεμένες χώρες με το έβδομο πρόγραμμα-πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Κοινότητας). Κάθε συμμετέχον κράτος-εταίρος ορίζει τουλάχιστον έναν οργανισμό που έχει την έγκριση να εκπροσωπεί το κράτος. Κράτη εταίροι εκπροσωπούνται από α) Εθνικούς ιδιοκτήτες προγραμμάτων χρηματοδότησης (οργανισμοί με κεφάλαια για τα εθνικά προγράμματα χρηματοδότησης) ή / και β) Οι εθνικές υπηρεσίες που διαχειρίζονται το πρόγραμμα (που οι οργανώσεις που εξουσιοδοτούνται από ιδιοκτήτες του προγράμματος να διεξάγουν την εθνική χρηματοδότηση προγραμμάτων, συμβάλλοντας στο κοινό πρόγραμμα AAL). Οι αιτήσεις ένταξης πρέπει να απευθύνονται προς τον πρόεδρο της ένωσης AAL. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δεν είναι μέλος της AAL Association. Η συμμετοχή της στο κοινό πρόγραμμα AAL περιορίζεται σε μια σημαντική οικονομική συνεισφορά στο πρόγραμμα AAL βάσει του άρθρου 169 της Ευρωπαϊκής Συνθήκης. 56

66 Κοινό χρηματοδοτούμενο πρόγραμμα AAL JP 3.5. Ορόσημα για τη λήψη πολιτικών αποφάσεων σχετικά με AAL: 30 Ιουλίου 2008 Η απόφαση αριθ. 742/2008/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 9ης Ιουλίου 2008 σχετικά με τη συμμετοχή της Κοινότητας σε πρόγραμμα έρευνας και ανάπτυξης που αναλαμβάνονται από διάφορα κράτη μέλη με στόχο την βελτίωση της ποιότητας ζωής των ηλικιωμένων ατόμων μέσω της χρήσης νέων τεχνολογιών πληροφοριών και επικοινωνιών έχει δημοσιευθεί στην Επίσημη Εφημερίδα L Ιουνίου 2008 Το Συμβούλιο εγκρίνει τη συμμετοχή της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στο κοινό πρόγραμμα Ambient Assisted Living. 13 Μαρτίου 2008 Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενέκρινε την πρόταση της Επιτροπής με μεγάλη πλειοψηφία 24 Ιανουαρίου 2008 Ambient Assisted Living»(AAL) σε μια έκθεση συναπόφασης που εγκρίθηκε ομόφωνα από την Επιτροπή Βιομηχανίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (ITRE) 23 Νοεμβρίου του 2007 Το Συμβούλιο Ανταγωνιστικότητας της Ευρωπαϊκής Ένωσης συμφώνησαν σε μια γενική προσέγγιση προς την κατεύθυνση του κοινού προγράμματος AAL. Για τα πρακτικά σχέδιο κάντε κλικ εδώ. 19 Σεπτέμβρη του 2007 AAL σωματείο που ιδρύθηκε στις 19 Σεπτεμβρίου 2007 έως τις 14 ιδρυτικά μέλη 14 Ιουνίου 2007 Θέσπιση ενός ευρωπαϊκού σχεδίου δράσης για την «ευγηρία στην κοινωνία της πληροφορίας" από την Επιτροπή 57

67 Κοινό χρηματοδοτούμενο πρόγραμμα AAL JP ΕΛΛΑΔΑ 3.6. Έργα στα πλαίσια του AAL JP TRAINUTRI GO-MY LIFE TRAINUTRI PEER ASSIST NOSTALGIA BITS HOMEDOTHOLD ELDER SPACES EASYREACH AMOSCOP REMOTE PAMAP HOPE HEAR ME FEEL ME HERA AMICA PROJECT OF THE MONTH: AGNES Επικοινωνία George Vaiopoulos 58

68 Πρόσκληση 1 -AAL JP 4. ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ 1 (AAL -CALL 1) ΧΡΟΝΙΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ 4.1. ΤΠΕ για τη διαχείριση και την πρόληψη των χρόνιων παθήσεων των ηλικιωμένων Το κοινό πρόγραμμα AAL ξεκίνησε μία πρόσκληση υποβολής προτάσεων το Το θέμα της πρόσκλησης ήταν "Λύσεις που βασίζονται στις ΤΠΕ για την πρόληψη και τη διαχείριση των χρόνιων παθήσεων των ηλικιωμένων". Ο πυρήνας του κοινού προγράμματος AAL αποτελούσε την παροχή καινοτόμων λύσεων για τους ηλικιωμένους βασισμένων στις Τεχνολογίες Πληροφοριών και Επικοινωνιών (ΤΠΕ), πράγμα που σημαίνει καινοτόμα προϊόντα, συστήματα ή υπηρεσίες που απευθύνονται σε διαπιστωμένες ανάγκες των τελικών χρηστών. Τα έργα που χρηματοδοτούνται στο πλαίσιο του κοινού προγράμματος AAL ήταν πολυεθνικά, συνεργατικά και συγχρηματοδοτούμενα. Οι συμβάσεις για τη χρηματοδότηση των επιμέρους εταίρων του έργου ολοκληρώθηκε με την εθνική αρχή της χρηματοδότησης Στόχοι της πρόσκλησης Ο στόχος της πρόσκλησης ήταν η έναρξη ευρωπαϊκών συνεργατικών έργων μέσω της παροχής καινοτόμων λύσεων βάσει των ΤΠΕ για τα ηλικιωμένα άτομα στα οποία έχουν προσδιοριστεί παράγοντες κινδύνου και / ή χρόνιες παθήσεις. Η κλήση προώθησε τη δημιουργία νέων λύσεων με μια ολιστική προσέγγιση για την πρόληψη, τη διαχείριση, τις υπηρεσίες υποστήριξης και το κοινωνικό και κοινωνικο-οικονομικό περιβάλλον που σχετίζεται με χρόνιες παθήσεις. Το κοινό πρόγραμμα AAL προσκάλεσε την υποβολή προτάσεων με σαφή ευρωπαϊκή διάσταση, με υψηλή συνάφεια και με το μέγιστο αντίκτυπο όσον αφορά την πρόοδο στους τομείς που περιγράφονται στο εν λόγω θέμα. 23 έργα χρηματοδοτήθηκαν στο πλαίσιο της παρούσας πρόσκλησης Ενδεικτικές κατευθυντήριες γραμμές για το AAL για τα χαρακτηριστικά συνεργασίας του έργου: Πρόβλεψη του Χρόνου στην αγορά 2 έως 3 χρόνια μετά το τέλος του έργου? Διάρκεια του έργου: μήνες Συνολικός προϋπολογισμός έργου: 1-7 εκατ. Μέγιστη χρηματοδότηση από το κοινό πρόγραμμα AAL: 3 εκατ.. 59

69 Πρόσκληση 1 -AAL JP 4.2. AGNES - AAL Πληροφορίες για το έργο Συντομογραφία: AGNES Πλήρες Όνομα έργου: Οικιακά συστήματα ευαισθητοποιημένα στο χρήστη για την επιτυχή γήρανση σε μια Δικτυωμένη Κοινωνία (Successful Ageing in a Networked Society) Αναφορά Έργου: AAL Συντονιστής John Waterworth, Οργάνωση Πανεπιστήμιο της Umeå Διάρκεια: 36 months Έναρξη: September 1, 2009 Προϋπολογισμός: Δημόσια Συνεισφορά: Επικοινωνία: John Waterworth Department of Informatics Umeå University Τμήμα Πληροφορικής, SE , Umeå, Σουηδία Ιστορία του Έργου Το Agnes είναι ένα 3χρονο έργο, που ξεκίνησε τον Σεπτέμβριο του Ο συνολικός προϋπολογισμός του 3,6 εκατ. ευρώ, εκ των οποίων 2,0 εκατ. ευρώ παρέχεται από το κοινό πρόγραμμα AAL. Το πρόγραμμα ανταποκρίνεται στην ανάγκη των ηλικιωμένων να αισθάνονται χρήσιμοι και να έχουν ουσιαστικό ρόλο, να συμμετέχουν στην οικογένεια και την κοινωνία και επιπλέον να είναι ανεξάρτητοι, και να έχουν μια καλύτερη ποιότητα ζωής. Οι καινοτομίες στις ΤΠΕ που αναπτύχθηκαν θα ενισχύσουν την ψυχική και σωματική ευεξία, ενθαρρύνοντας το ηλικιωμένο άτομο να ανταποκρίνεται ενεργά στη σωματική, την κοινωνική και τη νοητική διέγερση από το εξωτερικό, διατηρώντας, με αυτό τον τρόπο, και επιπλέον, βελτιώνοντας την επιλεκτική προσοχή, τη διάρκεια της μνήμη και την προσδοκώμενη μνήμη. Οι επίσημοι φροντιστές που αναλαμβάνουν τους ηλικιωμένους στα σπίτια τους θα βοηθηθούν στη διαχείριση του φόρτου εργασίας τους και την καλύτερη κατανόηση των αναγκών των ηλικιωμένων, παρέχοντας καταυτόν τον τρόπο βελτιωμένη επικοινωνία και υπηρεσίες. Οι ανεπίσημοι φροντιστές, οι φίλοι και τα μέλη της οικογένειας θα έχουν μεγαλύτερη πρόσβαση σε πληροφορίες σχετικά με το εν λόγω άτομο, και εκείνοι που βρίσκονται σε απόσταση θα είναι σε θέση να έρχονται σε επαφή και να μοιράζονται τις δραστηριότητες με το ηλικιωμένο μέλος της οικογένειας ή το φίλο τους, και θα γνωρίζουν την τρέχουσα κατάστασή τους. Οι κοινωνικές οργανώσεις και οι αρχές θα μειώσουν το κόστος και θα βελτιώσουν τις υπηρεσίες. Οράματα και στόχοι του έργου Το όραμα αποτελεί την παροχή ενός οικιακού περιβάλλοντος ΤΠΕ βάσει των αναγκών του χρήστη, στην εκάστοτε περίσταση, το οποίο υποστηρίζει μια ανθρωποκεντρική διαδικασία περίθαλψης -φροντίδας με την ανίχνευση, την επικοινωνία, και την ουσιαστική 60

70 Πρόσκληση 1 -AAL JP αντιμετώπιση σχετικών καταστάσεων, και τις δραστηριότητες των ηλικιωμένων σχετικά με την ήπια γνωστική εξασθένηση ή την άνοια. Κεντρικό στοιχείο της πρότασης είναι ο συνδυασμός και η ολοκλήρωση των οικιακών ΤΠΕ και ένα ειδικά αφιερωμένο δίκτυο, που συνδέει ενεργά τους ηλικιωμένους με τους φίλους τις οικογένειές τους, και τους φροντιστές τους. Η ανίχνευση των υποκειμενικών καταστάσεων και των δραστηριοτήτων των ηλικιωμένων και η επικοινωνία τους με τα άτομα που τους φροντίζουν, επιπλέον επιτρέπει μια καλύτερα προσαρμοσμένη και έγκαιρη αντίδραση όπου και όταν απαιτείται με την πρέπουσα προσοχή και φροντίδα, την ίδια στιγμή, καθώς θα μειώνονται τα συναισθήματα της μοναξιάς και της ανασφάλειας. Ο στόχος είναι η πρόληψη και διαχείριση των χρόνιων παθήσεων, όπως η γνωστική εξασθένηση ή άνοια. Όλες οι αλληλοσυνδεόμενες προσεγγίσεις και οι συσκευές θα πρέπει να σχεδιαστούν και να δοκιμαστούν με τη βοήθεια μιας αυστηρά ανθρωποκεντρικής μεθοδολογίας εστιασμένη στον ηλικιωμένο χρήστη, με σκοπό την εντατική συμμετοχή του. Εταίροι του έργου και χρηματοδότηση 4.3. A2E2 Πληροφορίες για το έργο Συντόμευση Ονομασίας του έργου: a²e² Πλήρες όνομα του έργου: Προσαρμοστική Περιρρέουσα Ενδυνάμωση των ηλικιωμένων Αναφορά Έργου AAL Συντονιστής Ute Ritterfeld, Ph.D,. psy.vu.nl Οργάνωση Vrije Universiteit Amsterdam, Center for Advanced Media Έρευνα του Άμστερνταμ (CAMeRA) Διεύθυνση De Boelelaan 1081, 1081 HV Amsterdam &