Το είναι των τεχνολογιών

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Το είναι των τεχνολογιών"

Transcript

1 Το είναι των τεχνολογιών Του Mark Poster Μετάφραση: ηµήτρης Καλαµαράς Στα πλαίσια του µαθήµατος: Τηλεµατική και Εκπαίδευση από Απόσταση Καθηγητής: Μ. Μπουντουρίδης ΜΠΣ Μαθηµατικού Πανεπιστήµιο Πατρών Όροι και συγχύσεις Ο όρος τεχνολογία είναι ιδιαίτερα δύσκολος στον προσδιορισµό και µετάφραση. Κατά µία έννοια δεν υπάρχει πρόβληµα: το αγγλικό technology είναι οµοιόµορφα µεταφρασµένο στα γαλλικά σαν la technique και στα γερµανικά σαν die Tecnik ή technologie. Η ρίζα του όρου και στις τρεις γλώσσες είναι το ελληνικό technikos (τεχνικός) : αναφέρεται στην τέχνη. Αλλά εδώ ξεκινούν οι δυσκολίες. Technology, στο Oxford English Dictionary, ορίζεται σαν οµιλία σχετικά µε τις τέχνες, ενώ το technique ορίζεται σαν απλώς οι τέχνες ή ικανότητες που χρησιµοποιούνται για την χειροτεχνία (κατασκευή κάποιου πράγµατος µε τα χέρια). Στα γαλλικά, το la technique είναι πιο κοντά στον αγγλικό όρο technique παρά στον technology, και υπάρχει ένας όρος στα γαλλικά la technologie, αν και σπάνια χρησιµοποιείται στη µετάφραση του αγγλικού του οµώνυµου. Ακόµη χειρότερα, ο αγγλικός όρος technology αναφέρεται σαν πρώτο παράδειγµα στην κοινή καθοµιλουµένη γλώσσα όχι σαν οµιλία για την τεχνική (technique), όχι σαν ικανότητα στην χειροτεχνία, και βέβαια όχι για τις τέχνες, αλλά µάλλον για τα µηχανήµατα, την κατασκευή εργαλείων. Επιπλέον, ο όρος machinery (µηχανήµατα) είναι αντιληπτός σαν µια έγκυρη γενική κατηγορία, που δείχνει ότι όλες οι µηχανές έχουν κάτι κοινό. Θα επιχειρηµατολογήσω ότι αυτή η χρήση του όρου τεχνολογία είναι ιδιαίτερα παραπλανητική στην εποχή των "έξυπνων µηχανών". Ο µόνος τροποποιητής για την technology, "high technology" (υψηλή τεχνολογία) αναφέρεται σε προχωρηµένες συναρµολογήσεις µηχανών αλλά δεν διακρίνει ξεκάθαρα µεταξύ ειδικών τύπων όπως µηχανικές ή ηλεκτρικές, ή µηχανές που παράγουν ενέργεια έναντι µηχανών που κατασκευάζουν αντικείµενα ή, που είναι αποφασιστικό τώρα, µηχανές που δουλεύουν πάνω σε φυσικά υλικά έναντι των µηχανών που δουλεύουν πάνω σε πληροφορία ή πολιτιστικών αντικείµενα. Ο όρος technology λοιπόν είναι φορτωµένος µε σηµαντικές δυσκολίες, ένα θέµα που πρέπει να ληφθεί υπόψη στα όσα ακολουθούν. Οι διανοούµενοι στην Γαλλία, και στη ύση ακόµη γενικότερα, έχουν δύο αντιτιθέµενες αποκρίσεις στην τεχνολογία. Η µία άποψη βλέπει την τεχνολογία σαν ευεργετική στο ανθρωπιστικό σχέδιο της µείωσης του µόχθου, εξάλειψης των ασθενειών και ειρήνευσης στη Γη. Σύµφωνα µε αυτό το πνεύµα ο Denis Diderot επιµελώς µελέτησε τις τεχνικές της εποχής του, επισκεπτόµενος κέντρα παραγωγής και κανόνισε ώστε να περιληφθούν σχέδια στην Εγκυκλοπαίδεια, το µεγάλο µνηµείο του ιαφωτισµού, που απεικονίζουν τις πιο προχωρηµένες µεθόδους παραγωγής. Ο Diderot προσπάθησε πολύ προς την περαιτέρω ανθρώπινη ανάπτυξη διασπείροντας όσο ευρύτερα είναι δυνατό την γνώση για τις πρακτικές επιστήµες, γνώση που νωρίτερα παρέµενε στη µυστική δικαιοδοσία των συντεχνιών. Ο Diderot (1965) όρισε τον σκοπό της Εγκυκλοπαίδειας και προέβλεψε την µελλοντική της επιρροή µε αυτές τις λέξεις: "Οι ανακαλύψεις στις τέχνες δεν θα διατρέχουν πια τον κίνδυνο να ξεχαστούν. Τα γεγονότα θα γίνονται γνωστά στους φιλοσόφους και η σκέψη θα είναι ικανή να απλοποιήσει και να διαφωτίσει την τυφλή εξάσκηση." (159) Η τελειοποίηση των εργαλείων πήγε χέρι χέρι µε την ανθρώπινη τελειοποιησιµότητα, που ο Condorcet, µια γενιά µετά τον Diderot, προέβλεψε ότι θα συνεχιζόταν επ' αόριστον στο µέλλον. Ενάντια σε αυτούς τους οπτιµιστές έχουν σταθεί εκείνοι που βρίσκουν σοβαρούς κινδύνους στην τεχνολογία. Από τον σκεπτικισµό του Blaise Pascal έναντι της προόδου στον δέκατο έβδοµο αιώνα στον τρόµο του Jacques Ellul στο αντίκρισµα της προχωρηµένης βιοµηχανικής κοινωνίας, αυτοί οι διανοητές έχουν προειδοποιήσει για τα θέλγητρα της µηχανής, το δυναµικό της να διαφθείρει την ανθρωπότητα. Εν γένει η πρώτη οµάδα είναι ινστρουµενταλιστες - οργανιστές, που κατανοούν την τεχνολογία σαν ένα ουδέτερο όργανο που µόνο γίνεται ενοχλητικό από τις χρήσεις στις οποίες τοποθετείται. Η δεύτερη οµάδα, που τους έχει δοθεί το

2 όνοµα ουσιοκράτες (substantialists) από τον Andrew Feenberg (1991), διακρίνει σηµαντικές συνέπειες σε κάθε υλοποίηση της τεχνολογίας, οποιαδήποτε και αν είναι τα ηθικά αποτελέσµατα. Αυτό που και οι δύο οµάδες έχουν κοινό, πάντως είναι µια κατανόηση της τεχνολογίας σαν µηχανές που ενεργούν επί φυσικών υλικών. Από το σφυρί στο ροµπότ, η τεχνολογία παραµένει ένα όργανο για τη διαµόρφωση και την αναδιαµόρφωση της ύλης. Από το τέλος του εικοστού αιώνα, ένα νέο είδος µηχανών όλο και περισσότερο κατακλύζουν τις ανθρώπινες κοινωνίες, µηχανές που δεν έχουν αποτελέσµατα πάνω στην ύλη αλλά πάνω σε σύµβολα. Αυτές οι µηχανές πληροφορικής, ή έξυπνες µηχανές, όπως η Shoshana Zuboff (1988) τις αποκαλεί, παράγουν, µεταδίδουν και αποθηκεύουν κείµενο, εικόνες και ήχο. Οι πιο αναγκαστικές και γόνιµες ερωτήσεις για τις τεχνολογίες αφορούν αυτές τις έξυπνες µηχανές, των οποίων ο υπολογιστής είναι ο κυριότερος εκπρόσωπος (emblem). Πρώιµες συζητήσεις της τεχνολογίας είναι συχνά παραπλανητικές και ανεπαρκείς όταν εφαρµόζονται στις µηχανές πληροφορικής. Η ινστρουµενταλιστική - οργανιστική θέση αποτυγχάνει να αναγνωρίσει τις ικανότητες µετασχηµατισµού των πληροφορικών µηχανών, ενώ η ουσιοκρατική θέση κατευθύνει της κριτική της για την τεχνολογία σε διεργασίες που έχουν µικρό ρόλο όταν το θέµα δεν είναι η ενέργεια επί της ύλης. Οι όροι του διαλόγου για την τεχνολογία πρέπει να κατανοηθούν ξανά σε σχέση µε την εµφάνιση ποιοτικά νέων ειδών µηχανών. Η σχέση των πληροφορικών µηχανών µε την κοινωνία, τον πολιτισµό και την πολιτική πρέπει να καθοριστεί σε σχέση µε ην ίδια την προβληµατική της. Η αποτυχία να διακρίνει µεταξύ µηχανών που ενεργούν επί της ύλης και εκείνων που ενεργούν επάνω σε σύµβολα α-κινητοποιεί την ανθρωπιστική κριτική. Ο Ellul (1964) ορίζει την τεχνολογία (la technique) όχι σαν µηχανήµατα αλλά σαν ενόργανη - ορθολογιστική πρακτική (instrumental-rational practice). " Στην τεχνολογική µας κοινωνία," γράφει, "η τεχνική (technique) είναι η ολότητα (το άθροισµα) των µεθόδων στις οποίες ορθολογιστικά έχουµε φτάσει και έχουν απόλυτη αποδοτικότητα (για ένα δεδοµένο στάδιο ανάπτυξης) σε κάθε πεδίο της ανθρώπινης δραστηριότητας". Ο σκοπός του στο "Η Τεχνολογική Κοινωνία" (The Technological Society) είναι να µετρήσει τα αποτελέσµατα της τεχνολογίας που έτσι κατανοούνται στην οικονοµία, στην πολιτική και στην κοινωνία εν γένει. Σε κάθε περίπτωση, τα αποτελέσµατα που διακρίνει είναι οδυνηρά. Αλλά µπορεί η ίδια κατηγορία να απαγγελθεί εναντίον των πληροφορικών µηχανών; Σε αυτή την ερώτηση ο Ellul είναι σιωπηλός. Το θέµα είναι ιδιαίτερα σοβαρό επειδή οι πληροφορικές µηχανές ανατρέπουν την θέση από την οποία η κριτική των µηχανολογικών µηχανών έχει ξεκινήσει, την οπτική των ανθρώπων σαν δραστών ή υποκειµένων διακριτών από και σε στάση αντίθεσης µε των κόσµο των αντικειµένων. Οι πληροφορικές µηχανές θέτουν το ερώτηµα της ανθρωπότητα σαν ενόργανο δράστη (χρήσιµο σαν µέσο) και µε αυτόν τον τρόπο στερούν το δικαίωµα της κριτικής στην τεχνολογία σαν "απανθρωπιστική". Οι θεωρητικοί των πληροφορικών µηχανών αναπαράγουν την διακλάδωση της συζήτησης των πρώιµων τεχνολογικών συστηµάτων αλλά µε διαφορές που συνδέονται µε συγκεκριµένα χαρακτηριστικά αυτού του συστήµατος τεχνικών. Μια αξιοπρόσεκτη αλλαγή χαρακτηρίζει τη νέα συζήτηση: Όλοι συµφωνούν ότι οι τεχνολογίες πληροφορικής είναι ουσιώδεις, έτσι παραφράζοντας τις πασίγνωστες φράσεις του Καναδού φιλόλογου και θεωρητικού των επικοινωνιών Marshall McLuhan, πως το µέσο διαµορφώνει και µετασχηµατίζει το µήνυµα, οι µηχανές πληροφορικής µετασχηµατίζουν τους ανθρώπους που τις χρησιµοποιούν. Για τον Mcluhan, αλλοιώνουν την αναλογία των αισθήσεων από µια της οπτικής προτεραιότητας, κατά τη διάρκεια της εποχής των µηχανολογικών µηχανών και των εντύπων, σε µια πρωτοκαθεδρία των αισθήσεων στην εποχή των ηλεκτρονικών µηχανών. Στη Γαλλία, ο Jean Baudrillard και ο Paul Virilio έχουν προχωρήσει καρποφόρα την κριτική της τεχνολογίας σχετικά µε το ερώτηµα του πως το υποκείµενο επανασχηµατίζεται σε σχέση µε τις πληροφορικές µηχανές. Εδώ η εστίαση δεν ήταν τόσο στην αναλογία αισθήσεων του McLuhan αλλά στην γλώσσα, στην περίπτωση του Baudrillard και στο χώρο στην περίπτωση του Virilio. Η πρώιµη εργασία του Baudrillard δεν αφορούσε την τεχνολογία αλλά την κατανάλωση. Αντί να συνεχίσει στο ερώτηµα των παραγωγικών δυνάµεων, εκτόξευσε µια Μαρξιστική κριτική αµφισβητώντας τη σηµασία, ακόµη και την προτεραιότητα του καταναλωτικού κράτους. Με τη βοήθεια της σηµειολογίας, της ψυχανάλυσης και της ανθρωπολογικής θεωρίας, ο Baudrillard µίλησε καθαρά για τη στροφή της κοινωνικής σπουδαιότητας από την παραγωγή στην κατανάλωση. Το 1981 µε το "Simulacra and Simulation", πάντως άρχισε να εξερευνά τις συνέπειες των επικοινωνιακών τεχνολογιών µε όρους µιας βασικής αλλαγής της κατασκευής της πραγµατικότητας: τα µέσα παράγουν την υπερπραγµατικότητα, υποσκάπτοντας την αξιοπιστία της τυπικής οµιλίας για την σύλληψη "του πραγµατικού". Ο πολιτισµός του έντυπου, µε τις εφηµερίδες του και τα βιβλία, υποχώρησε εµπρός στην ηλεκτρονική πολιτιστική κατασκευή της οθόνης της τηλεόρασης. Εδώ τα σηµεία κατασκευάζονται µε νέο τρόπο, που αποφεύγει την λογική µιας οµιλίας που εξαρτάται από αυθεντικά, τα οποία µπορεί συµβολικά να αναπαράγει. Τα ηλεκτρονικά µέσα κατασκευάζουν και παρουσιάζουν ένα κόσµο συµβόλων και εικόνων

3 που υπάρχει µόνο στην οθόνη. Εκπέµπουν simulacra (είδωλα -υλικά προσοµοίωσης) που δεν φέρουν καµία ξεκάθαρη σχέση µε µια προηγούµενη πραγµατικότητα. Η τηλεόραση αναπαράγει και επεκτείνει τη σηµειωτική λογική της διαφήµισης: αποσυνδέει το σηµαίνων από το σηµαντικό και το σηµείο από το αναφερόµενο, διανοίγοντας ένα νέο χώρο στην πολιτιστική παραγωγή. Η εξερεύνηση του υπερπραγµατικού από τον Baudrillard, επεκτάθηκε γενικότερα σε κάθε σηµείο της προχωρηµένης βιοµηχανικής κοινωνίας: Από την Disneyland ως τα εµπορικά κέντρα, από τις έρηµους της Καλιφόρνια ως την µεταµοντέρνα αρχιτεκτονική του Beaubourg (Georges Pompidou National Art and Cultural Centre - Γαλλία). εν περιόρισε ποτέ την ανάλυση του σε µια συγκεκριµένη τεχνολογία και δεν καθόρισε ποτέ την κριτική του σε σχέση µε την τεχνολογία. Παρ' όλα αυτά εµφανίστηκε ότι η τεχνολογία είναι η µηχανή του υπερπραγµατικού. Μπροστά από την οθόνη της τηλεόρασης, το άτοµο συµµετέχει σε ένα νέο πολιτιστικό χώρο στον οποίον ο ορισµός της αλήθειας είναι αλλαγµένος. εν υπάρχει πια µια αντιστοιχία µε την πραγµατικότητα, δεν τίθεται πια η κριτικής σηµασίας ερώτηση "Τι συνάφεια δίνει αυτό που βλέπω σε αυτό που ξέρω; ", παρά η επιστηµολογία της τηλοψίας ρωτά, "Αυτό που βλέπω κρατά την προσοχή µου ή µε ωθεί να αλλάξω κανάλι;". Η αλήθεια της τηλεόρασης είναι το σύστηµα µέτρησης κατά Nielsen : το να είναι κανείς µπροστά στην οθόνη και συντονισµένος σε κάποιο τηλεοπτικό θέαµα-σόου είναι το µόνο κριτήριο για την κρίση της εγκυρότητάς του. Χωρίς το υπόβαθρο ενός πραγµατικού "από πίσω" τα Simulacra (τα υλικά της προσοµοιώσεις), η αλήθεια γίνεται WYSIWG "ότι βλέπεις είναι ότι παίρνεις". Οι επιπτώσεις της τεχνολογίας της πληροφορίας είναι επαναστατικές: οι φιλελεύθερες και οι Μαρξιστικές θέσεις διαλύονται για χάρη µιας µεταµοντέρνας λογικής του υπερπραγµατικού. Η πλατιά αποδοχή του Baudrillard είχε ως καθοριστικό παράγοντα την οξυδερκή του αναπαράσταση της κουλτούρας των simulacra. Εξοργιστικά σε πολλούς αλλά ενδιαφέροντα για τους περισσότερους, τα δοκίµια του Baudrillard σκιαγράφησαν ένα κόσµο στον οποίον η ανθρωπιστική οµιλία του ιαφωτισµού φαινόταν ατελέσφορη ή ακόµη περισσότερο άσχετη. Η απλή παρουσίαση της υπερπραγµατικότητας ενόχλησε και απείλησε τους φιλελεύθερους και τους Μαρξιστές οµοίως. Όταν έγραψε στην Liberation ότι "ο πόλεµος του Κόλπου δεν συνέβη ποτέ," οι Αριστεροί και οι εξιοί οµοίως κούνησαν τα κεφάλια τους από δυσπιστία (Baudrillard 1995β). Παρ' όλα αυτά η ίδια η σχέση του Baudrillard µε την κουλτούρα των ειδώλων ήταν πάντα ανάµεικτη µε ανησυχία και αηδία. Τα γραπτά του ξεχείλιζαν από την µελαγχολία της ίδιας εκείνης ανθρωπιστικής κουλτούρας που τον έβρισκε εξωφρενικό. Πράγµατι τα όρια της αντίληψης του Baudrillard για την ανερχόµενη µετανεωτερικότητα θέτονται από την απροθυµία του να λάβει σοβαρά υπόψη του το τεχνολογικό στοιχείο της νέας δόµησης του πολιτισµού. Η συνεχιζόµενη εµµονή του στον ανθρωπιστικό χλευασµό της τεχνικής (la technique), εµπόδισε µια βαθύτερη εξερεύνηση µιας αναδυόµενης κατάστασης της πληροφορίας. Οι κατηγορίες του των ειδώλων και της υπερπραγµατικότητας, διαχωρισµένες από την τεχνολογική τους επικάλυψη, διατηρούν µια σχέση αντίθεσης µε το αληθινό και το πραγµατικό, αποτυγχάνοντας να πάνε στο επόµενο βήµα µιας αντίληψης του δυνητικού σαν ένα νέο συνδυασµό του πραγµατικού και του φανταστικού. Η ορατή αποστροφή προς την µετανεωτερικότητα στο γράψιµο του Baudrillard, ήταν ακόµη πιο αποφασισµένη στο γράψιµο του Virilio. Εάν ο Baudrillard στράφηκε κυρίως προς την καταναλωτική κουλτούρα και τα µέσα της τηλεόρασης, ο Virilio εστίασε στον πόλεµο και τα µέσα του κινηµατογράφου. Περισσότερο από το Baudrillard, ο Virilio γνώριζε και ήταν συγχρονισµένος µε τις τεχνολογικές εξελίξεις του εικοστού αιώνα. Τα πρώιµα βιβλία του συνέδεαν την πολεµική σύγκρουση και το σινεµά µέσω των τεχνικών τους συνδέσεων. O Virilio πέρασε τα όρια της πολιτικής ανάλυσης, της αρχιτεκτονικής µηχανικής και των πολιτισµικών σπουδών µε πρωτότυπες και συναρπαστικές εξερευνήσεις των διασυνδέσεών τους. Στα χέρια του η µελέτη της τεχνολογίας εξαπλώθηκε στις τέχνες και το πεδίο του πολιτισµού έρευσε πίσω στις επιστήµες και τις εφαρµογές τους στην κοινωνία. Η αξιοµνηµόνευτη φράση του Martin Heidegger "η ουσία της τεχνολογίας είναι τίποτε τεχνολογικό" πέτυχε στην εργασία του Virilio την πιο εµπειρική της επικύρωση. Στα "Ταχύτητα και Πολιτική" (Speed And Politics (1977) ) και "Πόλεµος και Κινηµατογράφος" (War And Cinema (1984) ), ο Virilio άνοιξε νέα µονοπάτια στην κατανόηση του παρόντος αναµειγνύοντας αδιάντροπα και ανασυνδυάζοντας το πολιτισµικό και το τεχνολογικό. Εάν ο Heidegger κατόρθωσε µια φιλοσοφική κριτική της τεχνολογίας σαν κουλτούρα, ο Virilio πραγµατοποίησε µια λεπτοµερή και πειστική ανάλυση της τεχνολογίας σαν πολιτισµό και τον πολιτισµό της τεχνολογίας. Για τον Virilio η ταχύτητα ήταν το κλειδί για την κατανόηση του εικοστού αιώνα, και αυτό απαιτούσε ένα µείγµα της τεχνολογικής και της πολιτιστικής ανάλυσης που άλλαξε για πάντα και τους δύο όρους. " ροµολογία" (Dromology), ο όρος του για µια νέα επιστήµη της ταχύτητας, συνδύασε την µελέτη της αντίληψης της διάβασης µέσα από το χώρο µε τα οχήµατα, την τεχνολογία, µε τα οποία ο χώρος καταπατήθηκε/υπερκεράστηκε. Παρείχε θαυµάσια παραδείγµατα της δια - γονιµοποίησης των τεχνο-

4 πολιτισµικών πεδίων: την επιρροή του πολέµου στο σινεµά και το αντίστροφο, τον αντίκτυπο της εναέριας φωτογραφίας στην πολιτισµική εµπειρία του χώρου και ούτω καθ' εξής. Στις µεταγενέστερες δουλειές του, όπως στο "La Vitesse De Liberation" (1995), ο Virilio έστρεψε την προσοχή του στους δυνητικούς χώρους που δηµιουργήθηκαν µε δίκτυα υπολογιστών και την ταχύτητα που συνδέεται µε τις ηλεκτρονικές επικοινωνίες. Εδώ η σκοτεινότερη πλευρά της τεχνολογίας δείχνει να αυξάνει σε σηµασία. Η χρονική ταυτοσηµία του ηλεκτρονικού ταχυδροµείου και των καταστάσεων συζήτησης στο ιαδίκτιο διαγράφουν πλήρως τους παράγοντες του χώρου και συµπιέζουν τον χρόνο. Τα διανύσµατα του χώρου και του χρόνου επαναρυθµίζονται δραστικά στις νέες τεχνολογίες. Επιτρέπουν και προάγουν ακόµη, προειδοποιεί, τύπους ερωτισµού που απειλούν να καταστρέψουν βασικές κοινωνικές θεσπίσεις. Όπως ο Baudrillard, η ενηµερότητα του Virilio και η γοητεία των τεχνολογιών της πληροφορικής, του δηµιουργούν µεγάλα επίπεδα ανησυχίας και προκαλούν "συναγερµούς" για το µέλλον της ανθρωπότητας. Παρ' όλα αυτά το έργο του Virilio, σε ένα διαφορετικό αλλά παράλληλο δρόµο από του Baudrillard, πρωτοπορεί σε ένα ευριστικό συνδυασµό της τεχνολογικής και πολιτισµικής ανάλυσης σε σχέση µε συγκεκριµένους µηχανουργικούς σχηµατισµούς. Ένα διαρκές πρόβληµα στο έργο και των δύο είναι ένας παραµένων τρόµος για το µηχανουργικό που παράγεται όχι από µια κατάλληλη προειδοποιητική αίσθηση για τις καινοτοµίες αλλά από ανθρωπιστικές υποθέσεις για τις σχέσεις των µηχανών µε τους ανθρώπους. Κανείς από τους δύο δεν είναι προετοιµασµένος να αναγνωρίσει µια νέα παγκόσµια σχέση των ανθρώπων µε τις µηχανές βασισµένη στην εµφάνιση νέων ειδών πληροφορικών µηχανών όπως επίσης και σε µια συνεχή, ραγδαία διασπορά των βιοµηχανικών και των µεταβιοµηχανικών µηχανών. Από το τέλος του εικοστού αιώνα, οι µηχανές κατακλύζουν τη γη, σε αξιοσηµείωτες ποσότητες και ποικιλία. υο βασικές ερωτήσεις είναι που απαραίτητο να τεθούν είναι, Συγχρονικά, πως κατανοούµε τους συνδυασµούς των ανθρώπων και µηχανών; και διαχρονικά, τολµάµε να ρωτήσουµε εάν οι άνθρωποι είναι ένα στάδιο σε µια ανάπτυξη-διαδικασία της οποίας οι µηχανές είναι οι κληρονόµοι αυτού του πλανήτη; Πρωτοβουλίες σε αυτήν την κατεύθυνση έχουν ξεκινήσει από τον Pierre Levy και τον Felix Guattari. O Pierre Levy ανοίγει ένα νέο επίπεδο στην κατανόηση των πληροφορικών µηχανών σαν ένα νέο είδος αντικειµένου και σαν να προκαλεί ένα νέο είδος του ανθρώπινου υποκειµένου. Σε έργα όπως το "Συλλογική Νοηµοσύνη" (Collective Intelligence) (1994) και "Τι είναι το υνητικό" (What Is the Virtual?) (1995), ο Levy επικεντρώνεται σε τέτοια αντικείµενα όπως το ιαδίκτιο και το υπερκείµενο, χαρακτηρίζοντας τα σαν το πεδίο της πολυπλοκότητας στο οποίο οι άνθρωποι µετασχηµατίζονται, και πράγµατι µεταφέρονται σε ένα νέο είδος κοινότητας. Ο υνητικός κόσµος του ιαδικτίου συνδέει την ανθρώπινη νοηµοσύνη από όλη την υδρόγειο, εγκαθιστώντας κατ' αρχάς µια νέα δοµή αλληλεπίδρασης. Εδώ ο χώρος και ο χρόνος, το σώµα και ο νους, και το υποκείµενο και το αντικείµενο είναι όλα επανασχηµατισµένα από τις παραµέτρους της τεχνολογίας της επικοινωνίας. Όχι το υπερπραγµατικό του Baudrillard, αλλά το δυνητικό του Levy αρχίζει να καθιστά κατανοητή την οντολογία του ιαδικτύου. Η νεωτερική φιλοσοφία καταλαβαίνει τα αντικείµενα σαν να προκύπτουν από µια διαδικασία στην οποία ένα ενδεχόµενο πραγµατοποιείται ή µια δυνητική πιθανότητα γίνεται πραγµατική (actual). Με φαινόµενα όπως το µηχανογραφηµένο υπερκείµενο ή µια δικτυωµένη πραγµατικού χρόνου κοινότητα ή σύστηµα δυνητικής πραγµατικότητας µε ένα κράνος και γάντι, είµαστε αντιµέτωποι µε αντικείµενα των οποίων η δοµή είναι τόσο αόριστη που πρέπει να χαρακτηριστούν σαν δυνητικά και όχι πραγµατικά. Αυτά τα αντικείµενα, διαµέσου των αλληλεπιδράσεων ους, ανοικτά στο ανθρώπινο υποκείµενο µε τέτοιο τρόπο που το υποκείµενο είναι εµβαπτισµένο µέσα τους και επανασυντίθεται σαν ένα στοιχείο του αντικειµένου. Στα συστήµατα υνητικής Πραγµατικότητας οι συµµετέχοντες είναι µέρη ενός κόσµου δηµιουργηµένου από υπολογιστή και βιώνουν τον εαυτό τους σαν τέτοιο. Το αντικείµενο και το υποκείµενο συνδυάζουν και επανασχηµατίζουν το ένα το άλλο σε νέα παραδείγµατα ύπαρξης, στο βασίλειο του δυνητικού. Αυτές οι νέες τεχνολογίες είναι αντικείµενα σαν κανένα πριν από αυτά υπο την έννοια επίσης ότι, ειδικά στην περίπτωση του ιαδικτύου, είναι εκτενώς αποκεντρωµένα. Ενώ οι µηχανολογικές µηχανές είναι εισηγµένες σε ιεραρχικά οργανωµένα κοινωνικά συστήµατα, υπακούουν και εµπλουτίζουν αυτό τον τύπο δοµής, το ιαδίκτυο δεν εξουσιάζεται από κανέναν και είναι ανοιχτό σε επέκταση και πρόσθεση στην ιδιοτροπία του καθενός στο µέτρο που τα πρωτόκολλα επικοινωνίας ακολουθούνται. Αυτή η αντίθεση προβλέφθηκε θεωρητικά από τον Gilles Deleuze και τον Felix Guattari, ειδικά στο "Χίλια Υψίπεδα" (A Thousand Plateaus (1980)), στο οποίο διακρίνουν µεταξύ δενδρόβιων και ριζωµατικών πολιτιστικών µορφών. Το πρώτο είναι σταθερό, έχων κέντρο, ιεραρχικό. Το δεύτερο είναι νοµαδικό, πολλαπλό, αποκεντροποιηµένο - µια ταιριαστή απεικόνιση της διαφοράς µεταξύ του υδροηλεκτρικού εργοστασίου και του ιαδικτύου. Στο "Χαοσµωσις" (Chaosmosis (1992)), o Guattari, σε µια κριτική της µηχανουργικής συνεκδοχής του υδροηλεκτρικού εργοστασίου του Heidegger στο "Το ερώτηµα που αφορά την

5 Τεχνολογία" (The Question concerning Technology (1955)) επεξεργάστηκε αυτήν την αντίθεση σε µια οντολογία της "ετερογένεσης" των µηχανών, η πιο αυστηρή προσπάθεια µέχρι τώρα να κατανοηθεί το είναι των µηχανών έξω από το ανθρωπιστικό πλαίσιο. Ο Guattari επιχειρεί µια οντολογία των µηχανών έξω από όλες τις προοπτικές που βασίζονται στο υποκείµενο, όπως η ψυχανάλυση. Το ερώτηµα που αφορά την τεχνολογία, τότε, δεν είναι απλώς άσκηση περί της καταστροφής της φύσης από την ανεύθυνη ανάπτυξη των µηχανών ή την απώλεια της ανθρώπινης πραγµατικότητας µέσα στις µηχανές ή ακόµη την πολιτισµική "παραµόρφωση" του ανθρώπου από την κατάβασή του στο οργανιστικό, την κάρπωση ή την πρόκληση ενδιαφέροντος ή το καδράρισµα/πλαισίωση του ανθρώπου από το τεχνολογικό. Στη θέση του συντηρητικού, λογικού ερωτήµατος της τεχνολογίας είναι τώρα ένα (σχετικά) µε τη φύση του κυβερνοργανισµού (cyborg), της νέας τάξης των ανθρωποµηχανών. Και η αυστηρή ή εξωφρενική ερώτηση για την τεχνολογία πρέπει να είναι η πιθανή κληρονοµιά της υδρόγειου από ένα είδος που αποκαλούµε "µηχανές" αλλά των οποίων την φύση µόλις µπορούµε να προβλέψουµε. Το ερώτηµα που αφορά τον Heidegger Αυτά είναι βαθιά, ακόµη και ανυπόφορα, ερωτήµατα και κανείς δεν τα έχει θέσει οξυδερκέστερα και προκλητικότερα από τον Heidegger. Με µια πρώτη µατιά ένα καταφύγιο στον Heidegger µπορεί να φαινόταν ανάρµοστο σε αυτό το πλαίσιο, αφού είναι γνωστός για το ότι απέδωσε σαν χαρακτηριστικό της µοντέρνας τεχνολογίας "την πνευµατική παρακµή της γης". Παρ' όλα αυτά η αντιπάθειά του προς την τεχνολογία είναι εφάµιλλη µε την ευαισθησία του για την σηµασία της, όπως στα επόµενα: Σε µια εποχή που η πιο αποµακρυσµένη γωνία της υφηλίου έχει κατακτηθεί από την τεχνολογία και είναι έχει παραδοθεί στην οικονοµική εκµετάλλευση, όταν οποιοδήποτε περιστατικό, αδιάφορα του πού ή του πότε συµβαίνει, µπορεί να µεταδοθεί στον υπόλοιπο κόσµο σε κάθε επιθυµητή ταχύτητα, όταν η δολοφονία ενός βασιλιά στην Γαλλία και ένα συµφωνικό κονσέρτο στο Τόκιο µπορούν να βιωθούν ταυτόχρονα, όταν ο χρόνος έχει παύσει να είναι οτιδήποτε άλλο από την ταχύτητα, ακαριαιότητα, και την ταυτοχρονία, και ο χρόνος σαν ιστορία έχει εξαφανιστεί από τις ζωές των ανθρώπων, όταν ένας πυγµάχος θεωρείται σαν ο µεγάλος άνδρας ενός έθνους, όταν οι µαζικές συγκεντρώσεις που παρακολουθούνται από εκατοµµύρια εκτιµούνται σαν θρίαµβος - τότε, ναι τότε, µέσα από όλη αυτήν την αναταραχή µια ερώτηση ακόµη µας στοιχειώνει σαν φάντασµα: Προς τι; - Προς τα που; - Και τότε τι; (Heidegger 1959, 31) Άρα ο Heidegger δεν είναι απλός τεχνοφοβικός. Στο τέλος της συνέχισης και περαιτέρω διευκρίνισης των θεωρητικών ζητηµάτων του θέµατος της τεχνολογίας µια σχολαστική επανεξέταση της θέσης απαιτείται. Αναλαµβάνω αυτήν την διερεύνηση χωρίς κανένα ενδιαφέρον για µια συνολική αποτίµηση του έργου του Heidegger και όχι βέβαια της ζωής του ή των αξιοθρήνητων πολιτικών διαπράξεων/θέσεων. Επιθυµώ να κρατήσω σε αναµονή ή καλύτερα να παρακάµψω τις επιπτώσεις της "λειτουργίας του συγγραφέα", όπως το αποκαλεί ο Foucault, δια του οποίου εκτιµήσεις του λόγου τοποθετούνται σε σχέση µε ένα όνοµα, ένα όνοµα συγγραφέα σαν το τελευταίο επίπεδο της µελέτης. Στρέφοµαι προς την εργασία του Heidegger "Το ερώτηµα που αφορά την Τεχνολογία" µε το µοναδικό ενδιαφέρον να οριοθετήσω τις χωρίς συνέχεια και συνέπεια επιτεύξεις του και συγχύσεις και µε την ελπίδα, που ακόµη τρεµοπαίζει στον ιαφωτιστικό φανό της, ότι αυτό θα συνεισφέρει στον κατευνασµό κάποιας ανησυχίας σε αυτούς που υποδέχονται έτσι το θέµα. Σε ποία έκταση µπορεί µια συζήτηση για τον Heidegger να εφαρµοστεί στην πληροφορικές τεχνολογίες; Και απαντώ: Όχι πάρα πολύ. Το επιχείρηµα του Heidegger µπορεί να συνοψιστεί, όµως ανεπαρκώς, ως ακολούθως. Το ερώτηµα της τεχνολογίας δεν είναι για την τεχνολογία καθεαυτή, αλλά για τον τρόπο ζωής/ύπαρξης της µοντέρνας ανθρωπότητας. Η τεχνολογία είναι θεµελιώδης στην µοντέρνα "κουλτούρα", ένας όρος που θα χρησιµοποιώ για το Dasein του Heidegger. Αυτή η σχέση της τεχνολογίας µε τον πολιτισµό είναι πάντα σηµαντική αφού η ανθρωπότητα προβάλλει τον εαυτό της εν µέρει µέσω του τρόπου της χρησιµοποίησης των αντικείµενων, των τεχνών της και των τεχνηµάτων. Η ιδιαίτερη άποψη περί την ανθρωπότητα είναι ότι προβάλλει τον εαυτό της µε σκοπό να είναι και (ότι) πρέπει να αναγνωρίζει αυτή τη διαδικασία καθώς συµβαίνει για να έχει µια ελεύθερη σχέση µε τον εαυτό της. Αλλά η µοντέρνα τεχνολογία είναι ένας τρόπος χρησιµοποίησης των πραγµάτων και εµφάνισης της ανθρωπότητας, που αποκρύπτει αυτήν την διαδικασία, προσβάλλει τη φύση ("προκαλεί" αυτό), και τελικώς φτάνει να µεταχειρίζεται την ανθρωπότητα µε την ίδια βιαιότητα µε την οποία µεταχειρίζεται την φύση. Ο Heidegger αποκαλεί αυτόν τον τρόπο ύπαρξης ή κουλτούρα της τεχνολογίας "ενπλαισιωτική" ("Enframing"). Εάν η ανθρωπότητα

6 µπορεί να αναγνωρίσει τη διαδικασία της ενπλαισιωσης για αυτό που είναι, ταρακουνήσει την συναίσθησή της να καταλάβει τα σοβαρά στοιχήµατα στην ανάπτυξη της τεχνολογίας της, τότε µπορεί να εγκαθιδρύσει µια διαφορετική σχέση µε τον εαυτό της και την τεχνολογία, µια σχέση που θα είναι ελεύθερη υπό την έννοια ότι αναγνωρίζει και αποδέχεται την ίδια της την πολιτισµική µορφή, την ίδια της την ύπαρξη. Η λύση του Heidegger δεν είναι να εγκαταλείψουµε την τεχνολογία για κάποια επιστροφή στη φύση αλλά να προσφέρει µια πνευµατική στροφή στην οποία η τεχνολογία θα γινόταν εντελώς διαφορετική από αυτό που είναι. Μπορεί κανείς να προσεγγίσει "Το Ερώτηµα που αφορά την Τεχνολογία" από µια ρητορική άποψη. Σε αυτή τη περίπτωση, ο Heidegger λέει στον αναγνώστη µια ιστορία: υπάρχει ένας "ακραίος κίνδυνος" που είναι µπροστά στην ανθρωπότητα. Η ιστορία του, λέει κάπως ντροπαλά, είναι "σχεδόν άκακη", αλλά σαν αποτέλεσµα του να ακούσουµε την ιστορία µπορεί να σωθούµε και να είµαστε ελεύθεροι. Μέσα σε αυτήν την χαριτωµένη και προειδοποιητική ιστορία υπάρχει ένα επιχείρηµα. Και µέσα σε αυτό το επιχείρηµα, ο Heidegger σκέφτεται για το ίδιο του το γράψιµο και εκπλήσσεται ανακαλύπτοντας ότι το θέµα, τεχνολογία, είναι πράγµατι σηµαντικό, αν όχι προφητικό. Σε αφηγηµατική µορφή έχουµε µια αµερικάνικη Γοτθική ιστορία ή ταινία τρόµου µε ένα πιθανό ευτυχισµένο τέλος. Σαν συνέπεια του ακούσµατος της ιστορίας πρέπει κανείς να είναι τροµοκρατηµένος από τον επικείµενο και απαίσιο κίνδυνο που είναι µπροστά σε όλους µας. Παρ' όλα αυτά, χάρη στον Heidegger, υπάρχει µια διέξοδος. Η διέξοδος δεν είναι υψηλής τεχνολογίας, όπως στις ταινίες του James Bond, αλλά επιτυγχάνεται µέσω της σκέψης, µέσα από το γίνει κανείς φιλόσοφος (τι άλλος θα περίµενε κανείς να προτείνει ένας φιλόσοφος;). Το αφηγηµατικό µέρος επίσης συµµετέχει στο ύφος της αγωνίας. Ο κίνδυνος για τους χαρακτήρες ("άνθρωπος") είναι κρυµµένος από αυτούς, αν και ο αφηγητής, µια φωνή παντογνώστη αν ποτέ υπήρξε τέτοιος, κάνει το κοινό να γνωρίζει γι' αυτόν. Ο ίδιος ο αφηγητής είναι σε επικίνδυνη θέση: αποκαλύπτει έναν κίνδυνο στον αναγνώστη, που όµως µπορεί να αποδειχτεί δίκοπο µαχαίρι. Εάν η ιστορία δεν είναι αποτελεσµατική, το κοινό µπορεί να νιώσει παραπλανηµένο και να εξαγριωθεί µε τον αφηγητή, µη πιστεύοντας ότι υπάρχει κανένας κίνδυνος απολύτως. Έτσι ο Heidegger προστατεύει τον εαυτό του προκαλώντας αµφιβολία για το αν ότι έχει να πει είναι ακίνδυνο µετά από όλα αυτά. Εάν κάποιος δεν γελάσει στην προοπτική να σωθεί, µπορεί ακόµη να ξεχάσει την άκακη ιστορία και να συνεχίσει την ζωή του. Η αποτελεσµατικότητα της ιστορίας τρόµου εξαρτάται από το να πειστεί το κοινό ότι υπάρχει ένα τροµερός κίνδυνος. Το κοινό πρέπει να τροµάξει. Αυτό είναι ιδιαίτερο δύσκολο αφού ο Heidegger νοµίζει ότι ο κίνδυνος είναι σοβαρός διότι είναι κρυµµένος. Εάν είναι κρυµµένος το ακροατήριο δεν µπορεί να γνωρίζει για αυτόν εκ των προτέρων αλλά πρέπει να µάθει για αυτόν από την ιστορία του Heidegger. Ο Heidegger πρέπει κάπως να εµφανίσει την τεχνολογία σαν ένα κίνδυνο, να τον αποκαλύψει, να τον παρουσιάσει ανοιχτά στο κοινό µε τέτοιο τρόπο που καθένας να καταλάβει τον τρόµο του. Αφού όλοι είναι αρκετά εξοικειωµένοι µε την τεχνολογία, ο Heidegger αντιµετωπίζει ένα δύσκολο ρητορικό έργο. Για να το επιτύχει καταφεύγει σε µια δοκιµασµένη µέθοδο, την επιστροφή στο παρελθόν. Η αναδροµή είναι ικανή να ταρακουνήσει το ακροατήριο, να το βγάλει από την κανονική του συναίσθηση, όπως µια µπρεχτική πράξη αποξένωσης, µετακινούµενος σε ένα άλλο σηµείο του χρόνου. O Heidegger µεταφέρεται στην αρχαία Ελλάδα, µια εποχή, νοµίζει, όπου ο κίνδυνος δεν υπήρχε. Στην Ελλάδα η τεχνολογία ήταν διαφορετική, δεν ήταν κρυµµένη αλλά µέρος της ανοιχτότητας στην Ύπαρξη εκείνου του πολιτισµού. Αφού ρίχνει µια µατιά σε µια διαφορετική επικάλυψη/υλοποίηση της τεχνολογίας στον πολιτισµό µέσω της αναδροµής, ο αναγνώστης µπορεί να εκτιµήσει την φρίκη του/της ίδιας του/της της περίστασης. Θα παρουσιάσω την εκτίµηση µου για το "Ερώτηµα που αφορά την Τεχνολογία" µε όρους πέντε θέσεων. Η πρώτη θέση είναι ότι ο πολιτισµός είναι αόρατος στα µέλη του ή, σε σχέση µε την τεχνολογία, ότι η χρήσιµη σαν όργανο συµπεριφορά που συνήθως αποδίδεται σαν χαρακτηριστικό στην τεχνολογία συσκοτίζει την πολιτισµική της όψη. Έξω από τις ακαδηµαϊκές αρχές των κλασσικών µελετών, η τεχνολογία θεωρείται σαν ένα ουδέτερο εργαλείο για την επίτευξη των προκαθορισµένων στόχων και αξιολογείται από ένα οικονοµικό κριτήριο της αποδοτικότητας. Αυτή η κατανόηση της τεχνολογίας την τοποθετεί µέσα σε ένα κοινωνικό κόσµο που συντίθεται από ορθολογιστικούς, αυτόνοµους δράστες και παθητικά αντικείµενα. Ο Heidegger λαµπρά και πειστικά δείχνει πως πρέπει κανείς να κάνει ένα βήµα πίσω από έναν τέτοιον κοινωνικό κόσµο και να δει πως η τεχνολογία δεν είναι απλώς αντικείµενο ή σύνολο αντικειµένων µέσα σε αυτόν, αλλά µάλλον είναι ο τρόπος µε τον οποίο αυτός ο κόσµος είναι στηµένος ή προβεβληµένος. Και αυτό το στήσιµο περιλαµβάνει και τα ανθρώπινα όντα µέσα έτσι ώστε τα γνωρίσµατα που αποδίδει κανείς στις τεχνολογίες ισχύουν και στα ανθρώπινα όντα. Η ουσία της τεχνολογίας είναι τότε ένας τρόπος ύπαρξης στον κόσµο, ένας τρόπος εµφάνισης στον εαυτό µας και στους άλλους έτσι ώστε καθετί να αναδύεται σαν έτοιµο προς χρήση ή σαν µια

7 "διαρκής εφεδρεία", ή σαν προβλεπόµενο σαν µέσο για µια ενέργεια. Τέτοια κατασκευή πραγµάτων έτοιµων για χρήση συνεπάγεται µια δραστική µείωση άλλων δυνατών τρόπων ύπαρξης στον κόσµο, τόσο δραστικής που ο Heidegger την ονοµάζει "προκλητική". Το να µετασχηµατίσεις τον Ρήνο σε µια ενεργειακή πηγή µέσω της τεχνολογίας ενός υδροηλεκτρικού εργοστασίου είναι για τον Heidegger µια σκληρή, απίθανη µορφή δράσης πάνω σε πράγµατα. Και παρόλα αυτά εµείς οι µοντέρνοι είµαστε µέσα σε αυτό το πλαίσιο µε τέτοιο τρόπο σαν να είµαστε απληροφόρητοι για την πολιτισµική του µορφή. Σαν ένα αποτέλεσµα της ασυναίσθητης ποιότητας της σχέσης µας µε την πλαισίωση (µας) των πραγµάτων, δεν διακρίνουµε το στήσιµο της σκηνής στην οποία εµείς δρούµε και παίρνουµε τις ίδιες µας τις πολιτιστικές µορφές. Το πρόβληµα που αφορά την τεχνολογία που ο Heidegger εγείρει δεν είναι απλώς ότι µετασχηµατίζει απότοµα την φύση και τη σχέση µας µε τους άλλους αλλά το ότι η ίδια µας η ύπαρξη στον κόσµο είναι αόρατη σε εµάς. Η δεύτερη θέση είναι ότι µπορεί κανείς να διαλύσει αυτήν την αορατότητα µελετώντας αρχαία Ελληνική φιλοσοφία. Ο Heidegger γυρνά πίσω σε ένα άλλο πολιτισµό (τον Ελληνικό) σαν ένα σηµείο διαφοράς, µε σκοπό να αποµακρυνθεί από το σηµερινό πολιτισµό και µε αυτόν τον τρόπο να τον δει από έξω, και ακόµη να τον απεικονίσει, να καθορίσει τα όρια του, να του ασκήσει κριτική. Ο Ελληνικός τεχνουργηµατικός (artisanal) πολιτισµός είναι ένα διαφορετικό "πλαισίωµα", ένα διαφορετικό στήσιµο, που σε ποιοτικούς όρους είναι τόσο ένας καθορισµός της ύπαρξης, όσο σοβαρά µια µορφή προβολής των αντικειµένων και των υποκειµένων. Αλλά είναι τόσο µε έναν τρόπο, νοµίζει, που προκαλεί την προσοχή στην διαδικασία καθεαυτή, αφήνοντας την να αναδυθεί σαν µια πραγµατοποίηση της ύπαρξης. Ακριβώς διότι οι άνθρωποι δεν έχουν προβλεφθεί σαν δράστες αντιτιθέµενοι σε έναν κόσµο αντικειµένων που είναι διαφορετικός από αυτούς, παραδόξως είναι ικανοί να αντιλαµβάνονται την ενέργεια µέσα στην ύπαρξη, στο είναι. Ο µοντέρνος, προνοµιακός δράστης είναι για εκείνον λιγότερο δράστης, ένας µειωµένος δράστης, διότι είναι αποκοµµένος από την σχέση του µε το είναι, την Ύπαρξη, φανταζόµενος τον εαυτό του σαν υπερβαίνων τα πράγµατα παρά µάλλον µέσα στην ύπαρξη και σαν ένα όν που η ύπαρξη του µπορεί µόνο να υπάρξει σαν µια προβολή ή µια εµφάνιση. Η τρίτη θέση είναι ότι η επιστροφή στην Ελλάδα λαµβάνεται σαν µια ανακάλυψη της "αλήθειας". Ο ελληνικός τρόπος προβολής είναι σε κάποιο επίπεδο ο τρόπος. Εγκαθιδρύει τα ανθρώπινα όντα σε µια σχέση µε την Ύπαρξη που ο Heidegger κάποτε ονόµασε "αυθεντική" και συνεχίζει στο "Ερώτηµα που αφορά την Τεχνολογία" να την πραγµατεύεται µε τον ίδιο τρόπο. Από τους Έλληνες ο Heidegger µαθαίνει ότι το προβάλλεσθαι συνεπάγεται το να αποκαλύπτεις για παράδειγµα. Από αυτό καταλήγει ότι η κύρια κατανόηση της τεχνολογίας στην µοντέρνα ύση - σαν ένα εργαλείο - είναι λάθος. Με όχι αβέβαιους όρους δηλώνει ότι "Η τεχνολογία είναι εποµένως όχι απλώς µέσα. Η τεχνολογία είναι ένας τρόπος αποκάλυψης." Ο Heidegger είναι ενήµερος ότι µπορεί να κατηγορηθεί ότι παγκοσµιοποιεί τις τοπικές συνθήκες της ελληνικής τεχνολογίας, ότι η τεχνολογία µπορεί να ήταν µια αποκαλυπτική για την ελληνική αλλά παραµένει ένα µέσο για την "µοντέρνα µηχανοκεντρική τεχνολογία". O Heidegger επιµένει ότι η µοντέρνα τεχνολογία είναι µια αποκαλυπτική, αλλά συµφωνεί ότι διαφέρει από την ελληνική στο ότι η τελευταία ήταν µια αποκαλυπτική σαν "ποίησης", ενώ η πρώτη είναι µια αποκαλυπτική σαν "µια προκλητική, που θέτει στην φύση την παράλογη απαίτηση να παρέχει ενέργεια που να µπορεί να εξάγεται και να αποθηκεύεται ως τέτοια". Σαν αποτέλεσµα, η µοντέρνα αποκαλυπτική είναι µια που κρύβει, που αποτρέπει τα ανθρώπινα όντα από το να µπουν σε µια ελεύθερη σχέση µε την τεχνολογία. Με πλάγια γράµµατα ο Heidegger, δηλώνει κατηγορηµατικά: "Στην αλήθεια ακριβώς πουθενά δεν συναντά σήµερα ο άνθρωπος τον εαυτό του τώρα πια, π.χ. στην ουσία του". Οι σηµαντικές λέξεις εδώ είναι οι "τώρα πια", σαν να συνάντησε έτσι κάποτε ο άνθρωπος τον εαυτό του. Ήταν φυσικά στη εποχή των αρχαίων Ελλήνων που συνέβη αυτή η συνάντηση. Ο Ελληνικός τρόπος της αποκάλυψης στην τεχνολογία παρέχει στον Heidegger µια βάση για να ασκήσει κριτική την µοντέρνα (τεχνολογία) αλλά µε ένα τρόπο που τοποθετεί τους Έλληνες σαν την οριακή υπόθεση. Ο Heidegger σκηνοθετεί την αναχώρηση του προς τους 'Έλληνες σαν την "αλήθεια", ανυψώνοντας την κριτική του σε γενικότητα και χαλαρώνοντας την ιδιαιτερότητα της και δύναµη στην πειθαρχηµένη χειρονοµία του φιλοσόφου - όπως στην ανθρώπινη ουσία. Η τέταρτη θέση είναι ότι η υπερβατικότητα του φιλοσόφου παρέχει ακόµη µια κατανόηση της τεχνολογίας σαν πολιτισµό. Όντως µας δίνει ένα σηµείο εκκίνησης στη θεώρηση της σχέσης της τεχνολογίας µε τον πολιτισµό επιτρέποντας µας να δούµε την τεχνολογία σαν µια κουλτούρα, που αποκαλεί µια αποκαλυπτική. Στην παρούσα σύµπτωση είναι ουσιαστικό να επιµείνουµε σε αυτό το σηµείο και να το υπογραµµίσουµε. Η πέµπτη θέση είναι ότι αυτή η κατανόηση είναι ελαττωµατική από την αδυναµία της να διακρίνει διαφορετικές τεχνολογίες διαφορετικές τεχνοκουλτούρες, διαφορετικούς τρόπους του αποκαλυπτικού. Στην Ελληνο-κυριαρχούµενη επιµονή του στο ερώτηµα της ύπαρξης, ο Heidegger

8 υποβαθµίζει την έρευνα για τη διαφορά. Όλες οι τεχνολογίες είναι, στην ουσία, µέθοδοι αποκάλυψης, αλλά όλη η µοντέρνα τεχνολογία αποκαλύπτεται σαν πλαισιωτική. Τα όρια της τοποθέτησης του είναι ότι συλλαµβάνει την αποκαλυπτικότητα της µοντέρνας τεχνολογίας µόνο, όχι της µεταµοντέρνας τεχνολογίας - της τεχνολογίας ως προς χρέος της στη φυσική και στην "παράλογη" δράση επί της φύσης, όχι της τεχνολογίας σαν επεξεργασία πληροφορίας, αποθήκευσης και διάχυσης. Ο Heidegger θεωρεί το ερώτηµα της πολλαπλότητας των τεχνολογιών: "Είναι τότε η ουσία της τεχνολογίας, το πλαισιωτικό, το κοινό γνώρισµα για καθετί το τεχνολογικό; Εάν αυτή ήταν η υπόθεση τότε η ατµοκίνητη µηχανή, ο ραδιοποµπός και το κύκλοτρο θα ήταν κάθε ένα πλαισιωτικό". Παραπονείται ότι δεν εννοεί την ύπαρξη σαν γένος, µια κατηγορία που περιλαµβάνει σαν µοναδική (like singulars). Αντίθετα, στη µορφή του αποκαλυπτικού, η ουσία της τεχνολογίας, µια εσώτερη πολιτισµική µορφή, είναι αυτό που αποκαλεί "προκλητική", στο οποίο και η ατµοκίνητη µηχανή και ο ραδιοποµπός περιλαµβάνονται. Υποστηρίζω ότι κάποιες πληροφορικές τεχνολογίες, στις ίδιες τους τις πολύπλοκες συναρµολογήσεις, συµµετέχουν όχι µόνο στο "πλαισίωµα" αλλά επίσης και σε µορφές αποκάλυψης (revealing) που δεν κρύβουν άλλα προσκαλούν τους συµµετέχοντες σε µια σχέση µε την Ύπαρξη σαν ελευθερία. Και αυτές λειτουργούν έτσι όχι σαν µια επιστροφή στους Έλληνες αλλά σαν µια αναχώρηση, σαν µια νέα σχετική διάταξη του ανθρώπου και της µηχανής, που κρύβεται σε ένα νέο χωροχρονικό συνεχές που εξάγει νέους συνδυασµούς του σώµατος και του µυαλού, του αντικειµένου και του υποκειµένου. Η ίδια η ισχύς της πραγµάτευσης του Heidegger της τεχνολογίας σαν πολιτισµό είναι επίσης η αδυναµία της. Η τεχνολογία είναι ένα πράγµα για αυτόν, µια ενιαία περιοχή, ένα οµογενές πεδίο που συνδέει τόσο λαµπρά µε τα βαθύτερα θέµατα της ανθρώπινης ζωής. Στο βαθµό που η τεχνολογία δεν είναι τόσο ενοποιηµένη, η ανάλυση του χάνει τη δύναµη της, ή έτσι θα επιχειρηµατολογήσω. Η τεχνολογία συχνά θεωρείται σαν µοναδιαία και από την ευνοϊκή οπτική της κατασκευής εργαλείων και προόδου και από την αρνητική θέση του εκφυλισµού και της απώλειας. Ο Heidegger δεν έχει καµία συµπάθεια για την πρώτη θέση, αλλά σε πολλά σηµεία προδίδει µια έλξη µε τους κριτικούς της τεχνολογίας. Σε αυτές τις θέσεις παρουσιάζει την κοινότοπη ιερεµιάδα της τεχνολογίας σαν την απώλεια του υψηλού πολιτισµού, την κατάπτωση στην µαζική κοινωνία. Στο Μια εισαγωγή στη Μεταφυσική από το 1953 γράφει, "Από µια µεταφυσική θέση (που δεν είναι απαραίτητα δική του), η ΕΣΣ και η Αµερική είναι το ίδιο: η ίδια ζοφερή τεχνολογική φρενίτιδα, η ίδια απεριόριστη οργάνωση του µέσου ανθρώπου". Σε εθνικιστικούς όρους, η Γερµανία µπορεί να παρέχει το αντίδοτο στις δίδυµες υπερδυνάµεις, περιβάλλοντας το στην έκταση που αντιστέκεται στην τεχνολογία. Αλλά ο Heidegger πηγαίνει παραπέρα από αυτήν την κριτική της τεχνολογίας σαν µαζική κουλτούρα όταν αντιλαµβάνεται αυτήν την κριτική σαν η ίδια να είναι µέρος του φαινοµένου που απεικονίζει. Στο "Η Στροφή" (1949) προειδοποιεί, "Όλες οι προσπάθειες να κριθεί η παρούσα πραγµατικότητα µορφολογικά, ψυχολογικά, µε όρους παρακµής και ζηµιάς, µε όρους µοίρας, τραγωδίας και καταστροφής είναι απλώς τεχνολογική συµπεριφορά". Αν και υπάρχουν πολλά ίχνη στον Heidegger µιας αποστροφής στην κοινωνία των µαζών και µιας δυσπιστίας χωρικού στην µοντέρνα τεχνολογία, ο Hubert Dreyfus (1995) είναι σίγουρα σωστός όταν απαλλάσσει αυτές τις παρανοήσεις για τον Heidegger σαν έναν απλό τεχνοφοβικό. Η οµοιογένεια της τεχνολογίας στον Heidegger είναι το κλειδί για τα όρια της κριτικής του. Είναι ικανός να αναγνωρίζει και να σηµειώνει κάποιες διαφορετικές µορφές τεχνολογίας: αρχαίο Ελληνικό τεχνουργηµατικό πολιτισµό, µεσαιωνικούς Ευρωπαϊκούς ανεµόµυλους, βιοµηχανικά υδροηλεκτρικά εργοστάσια, τουρισµό και µαζικά µέσα. Η κυρίαρχη ερώτηση είναι: Τι κάνει δυνατό στην µελέτη των πληροφορικών µηχανών η κατανόηση της τεχνολογίας σαν πλαισιωµατική; Μπορεί κανείς να αµφισβητήσει ότι οι τεχνολογίες πληροφορικής δεν είναι διαφορετικές από τις άλλες µοντέρνες τεχνολογίες σε σχέση µε/όσον αφορά το πλαισίωµα. Η µηχανογράφηση µετασχηµατίζει το αναλογικό κείµενο, τις εικόνες, και τον ήχο σε ένα ψηφιακό κώδικα που µπορεί να θεωρηθεί µια προβολή που είναι µια πρόκληση, ένα πλαισίωµα. Εδώ η ακολουθία των bits του ένα και του µηδέν εξασκεί βία στο αλφάβητο, στο οπτικό παιχνίδι του φωτός ή στην ακουστική κίνηση του αέρα σε κύµατα. Αφού βρεθεί στην ψηφιακή της µορφή, η πληροφορία µπορεί να αποθηκευτεί, να µεταδοθεί, να διορθωθεί και να αναπαραχθεί µε τρόπους που είναι στην καλύτερη περίπτωση πολύ δύσκολο και συχνά αδύνατο (να γίνει) στην αναλογική µορφή. Με αυτό τον τρόπο, η υπολογιστική επεξεργασία της πληροφορίας µπορεί να θεωρηθεί σαν πλαισιωτική. Και ο Heidegger λέει έτσι: "Σήµερα, ο υπολογιστής υπολογίζει χιλιάδες σχέσεων σε ένα δευτερόλεπτο. Παρά τις τεχνικές τους χρήσεις είναι άχρηστες". (1969) Αλλά το ερώτηµα της καταλληλότητας της κατηγορίας για την τεχνολογία ότι είναι πλαισιωµατική δεν έχει τεθεί ορθά σε αυτό το επίπεδο. Ο Heidegger δεν φτάνει µε λογική συνέπεια στο θέµα του πλαισιώµατος µέσω µιας ανάλυσης των τεχνολογιών. Αρκετά το αντίθετο: επιχειρηµατολογεί ότι

9 το πλαισίωµα δεν είναι µια ιδιότητα της τεχνολογίας αλλά του τρόπου µε τον οποίον οι άνθρωποι προβάλλουν την τεχνολογία και τον εαυτό τους. Είναι µια σχέση του είναι, όχι του αντικειµένου καθεαυτού. Αυτό που κάνει το υδροηλεκτρικό φράγµα να διαφέρει από τον Ρωµαϊκό Υδραγωγείο δεν είναι καµία ποιότητα των τεχνολογιών αλλά του "στησίµατος", δηλαδή του τρόπου µε τον οποίο η τεχνική έχει τοποθετηθεί στον κόσµο και το σχετικό νόηµα που έχει για αυτούς που έρχονται αντιµέτωποι µε αυτή. Μπορεί να φανεί διαφορετικά, ότι ο Heidegger µιλά για τις ποιότητες των µηχανών. Παραπονείται, για παράδειγµα, ότι το υδροηλεκτρικό εργοστάσιο είναι "τερατώδες" από τη στιγµή που φράσσει το ποτάµι για χάρη του εργοστασίου ενέργειας. Αυτό που κάνει τη µηχανή "προκλητική" δεν είναι τόσο η µηχανολογική κατασκευή του φράγµατος αλλά η ινστρουµενταλιστική άποψη που θέτει την φύση σαν αντικείµενο. Εκεί είναι που ανήκει το "στήσιµο". Μόνο επειδή το στήσιµο είναι κριτικής σηµασίας µπορεί ο Heidegger να ισχυρίζεται ότι µια ελεύθερη σχέση µε την τεχνολογία είναι δυνατή, ότι µπορούµε να σωθούµε από αυτήν χωρίς να την καταστρέψουµε κυριολεκτικά. Θέλω να υποστηρίξω το αντίθετο: ότι υπάρχει µια ύπαρξη της τεχνολογίας και ότι ποικίλλει εξαρτώµενη από τα υλικά όρια της τεχνολογίας. Σίγουρα, η µηχανική των τεχνολογιών πληροφορικής µπορεί να συµµετέχει στο "πλαισίωµα", αλλά έλκει την καταγωγή της από το ίδιο "στήσιµο" όπως το υδροηλεκτρικό εργοστάσιο. Εάν ο Norbert Wiener (1950) είναι ο οδηγός µας στις τεχνολογίες πληροφορικής, είναι όντως πλαισιωµένες στην άποψη του φυσικού για ένα λόγο σήµατος προς ήχο. Ποιος µπορεί να αρνηθεί τα οφέλη σε αποτελεσµατικότητα που κερδίζονται από τη χρήση της υπολογιστικής επεξεργασίας κειµένου έναντι της γραφοµηχανής ή της πένας; Παρόλα αυτά, η ακριβής µελέτη στον τρόπο που κάποιες τεχνολογίες πληροφορικής τοποθετούν τους ανθρώπινους δράστες τους, ή καλύτερα, µια ανάλυση των "συναρµολογήσεων" ανθρώπων και πληροφορικών µηχανών, προτείνει µια διαφορετική δυνατή ερµηνεία. Μια εναλλακτική κατανόηση των πληροφορικών τεχνολογιών µπορεί να προσεγγισθεί µέσω της έγερσης του ερωτήµατος του τεχνολογικού ντετερµινισµού και πράττοντας έτσι σε σχέση µε τη Heideggerιανη έννοια της προκαθόρισης, της αποστολής, του ξεκινήµατος πάνω σε ένα µονοπάτι. Το πλαισίωµα της τεχνολογίας βάζει την ανθρωπότητα µπροστά σε ένα µονοπάτι της απόκρυψης, του κρυψίµατος της σχέσης µας µε την ύπαρξη. Αλλά για τον Heidegger η προκαθόριση δεν είναι τεχνολογικός ντετερµινισµός: "Πάντα η προκαθόριση της αποκάλυψης κρατά απόλυτη εξουσία πάνω στον άνθρωπο. Αλλά αυτή η προκαθόριση δεν είναι ποτέ µια µοίρα που εξαναγκάζει". Βρισκόµαστε κάτω από την επιρροή της τεχνολογίας σαν πλαισιωτική µόνο στο βαθµό που είναι κρυµµένη από εµάς. Η έννοια του τεχνολογικού ντετερµινισµού αντίθετα είναι η ίδια µέρος του πλαισιώµατος, κοµµάτι της κουλτούρας της τεχνολογίας. Έτσι για τον Heidegger το πλαισίωµα τοποθετεί την ανθρωπότητα όπως προσδιορίστηκε από την τεχνολογία στην κατάσταση µια "διαρκούς εφεδρείας". Ενώ ο Heidegger αντιµετωπίζει το πρόβληµα του τεχνολογικού ντετερµινισµού, η έννοια του της προκαθόρισης παρακάµπτει επίσης τον ρόλο της ιδιαιτερότητας της τεχνολογίας. Αποφεύγει την παγίδα του τεχνολογικού ντετερµινισµού σηκώνοντας το ερώτηµα της τεχνολογίας τόσο µακριά από τον τεχνολογικό που χάνει την ικανότητα να κάνει διακρίσεις ανάµεσα στις τεχνολογίες. Ο ανεµόµυλος όχι λιγότερο από το υδροηλεκτρικό εργοστάσιο µπορεί να πέσει µέσα στο πλαισίωµα της τεχνολογίας. Όσο παράδοξο και εάν ακούγεται αυτό, ο Heidegger παραµένει µέσα σε ένα ανθρωπιστικό πλαίσιο στο βαθµό που δεν επιτρέπει την εγγραφή του νοήµατος µέσω του µηχανουργικού. Μηχανουργική Επιστηµολογία Η πραγµατικότητα της τεχνολογίας µπορεί να ανακτηθεί χωρίς επιστροφή στον τεχνολογικό ντετερµινισµό πηγαίνοντας µακρύτερα από ότι ο Heidegger από την ανθρωπιστική θέση. Ο τεχνολογικός ντετερµινισµός είναι το κατοπτρικό αντίθετο της Heideggerιανής πολιτιστικής κατανόησης της τεχνολογίας σαν προβολή. Η κριτική του επί του Καρτεσιανού δυϊσµού του υποκειµενου/αντικειµένου, res cogiatans/res extensa, σαν µια ασυναίσθητη άρθρωση της πλαισίωσης διατηρεί το προνόµιο του υποκειµένου εκτός από σε µια µορφή διαφορετική από εκείνη του Descartes. Ο άλλος τρόπος για την αντιµετώπιση του προβλήµατος της ουσίας της τεχνολογίας είναι µέσα από την ιδιαιτερότητα της µηχανής. Σε αυτή τη θεώρηση το "Χαοσµωσις" (1995) του Felix Guattari αποπειράται να συλλάβει την ύπαρξη των τεχνολογιών όχι σαν απόρροια του Dasein, αλλά σαν ένα είδος φαινοµενολογίας των τεχνικών, ένα πολύ διαφορετικό σχέδιο από του Heidegger. Ο Guattari αναγγέλλει τον σκοπό του: "Για κάθε είδος µηχανής, θα θέσουµε ένα ερώτηµα για τη µοναδική του δύναµη έκφρασης: που αποκαλώ ιδιαίτερη εκφραστική συνέπεια". Η µηχανή η ίδια περικλείει το νόηµα, δηλώνει ξεκάθαρα, αλλά το κάνει έτσι µέσα στην ίδια της την καταχώρηση, όχι όπως

10 θα το έκανε ένα ανθρώπινο υποκείµενο. Είναι µια µορφή παρουσίασης, για να χρησιµοποιήσουµε ένα όρο του Heidegger, του αντικειµένου. Για να αναιρέσει την Haideggerιανη θέση στην τεχνολογία, ο Guattari στρέφεται στο παράδειγµα του αεροπλάνου στον αεροδιάδροµο. Για τον Heidegger, αυτή είναι µια καθαρή περίπτωση µιας "διαρκούς εφεδρείας". Η ύπαρξη του οχήµατος περικλείεται από το πλαισίωµά του, το υπαρκτό στήσιµο σαν ένα χρήσιµο αντικείµενο για ταξίδι. Για το τον Guattari, αντίθετα, το βασίλειο του µηχανουργικού ενσωµατώνει διασταυρώσεις ευρέως διαφορετικών πεδίων, που αποτελούν µια σύνθεση έκφρασης στην οποία "η µηχανή µιλάει στην µηχανή προτού µιλήσει στον άνθρωπο". Αντίθετα µε το Heideggerιανό υποκείµενο που ατενίζει το αεροπλάνο στον αεροδιάδροµο, περικλείοντας το νόηµά του για τον εξαιρετικό φιλόσοφο, ο Guattari προτείνει να διερευνήσει παραπέρα από την εµφάνιση για το άτοµο στα ετερογενή πεδία που αφορούν το αντικείµενο. Με αυτό υπόψη µπορούµε να συλλάβουµε ότι το αεροπλάνο, ας πούµε ένα Concorde, µπορεί να µην είναι καθόλου έτοιµο προς χρήση. Ο Guattari γράφει: "Το αντικείµενο Concorde κινείται αποτελεσµατικά µεταξύ Παρισιού και Νέας Υόρκης αλλά παραµένει καρφωµένο στο οικονοµικό έδαφος. Αυτή η έλλειψη συνέπειας ενός από τα συστατικά του (του οικονοµικού) έχει αποφασιστικά κάνει εύθραυστη την γενική του οντολογική συνέπεια. Το Concorde υπάρχει µόνο µέσα στην περιορισµένη ικανότητα αναπαραγωγής των δώδεκα παραδειγµάτων και στη ρίζα ενός πιθανού φυλλώµατος µελλοντικών υπερηχητικών". Οικονοµικοί περιορισµοί εµποδίζουν τη χρήση του αεροσκάφους, επανασυνθέτοντας τη σπουδαιότητά του από χρήση για ταξίδι σε οικονοµικό απόβλητο, µια επανασύνθεση που µπορεί να γίνει διακριτή µόνο εξετάζοντας την πλήρη παράταξη των ετερογενενών µηχανουργικών πεδίων του αντικειµένου. Αυτά τα πεδία δεν είναι ισοδύναµα υποκείµενα στην έγκριση της πολιτισµικής λογικής του πλαισιώµατος. Οι µηχανές πληροφορικής ιδιαίτερα αντιστέκονται στο οργανιστικό πλαισίωµα, ειδικά εκείνες που είναι ενσωµατωµένες µέσα σε πολύπλοκες συλλογές τεχνολογιών, και το κάνουν αυτό ιδιαίτερα στην αλληλεπίδραση τους µε τους ανθρώπους (LAUREL 1991). Πάρτε για παράδειγµα το ιαδίκτυο. Το τηλεφωνικό δίκτυο προορίστηκε εν µέρει από το Υπουργείο Άµυνας για προηγµένες ερευνητικές µελέτες διασυνδέοντας υπολογιστές µε αυτό µε πρωτόκολλα που εγγυόντουσαν µια αποκεντροποιηµένη δοµή. Κάθε άτοµο ή οµάδα µπορούσε να επικοινωνήσει µέσω κειµένου µε κάθε άλλο άτοµο ή οµάδα. Άτοµα που έτυχε να είναι µεταπτυχιακοί φοιτητές επαναπρογραµµάτισαν αυτό το µηχανισµό προσθέτοντας το Usenet και τα πολυχρηστικά πεδία (MUDs). Φυσικοί στη Ελβετία πρόσθεσαν γραφικά και αργότερα ήχο και κινούµενη εικόνα. Αυτές οι βελτιώσεις έκαναν δυνατές τις περαιτέρω διαστάσεις του υπερκειµένου, των υπερµέσων και της δυνητικής πραγµατικότητας. Επιπλέον έγιναν δυνατές ανταλλαγές ήχου και κινούµενης εικόνας σε πραγµατικό χρόνο (video). Το δίκτυο έχει γίνει όλο και περισσότερο περίπλοκο καθώς διάσταση έχει επικαθίσει σε άλλη διάσταση, προοδεύοντας ως το σηµείο όπου οι Καρτεσιανοί σχηµατισµοί του χώρου/χρόνου, σώµατος/πνεύµατος, υποκείµενου/αντικείµενου - µοτίβα που είναι ουσιαστικά συστατικά του πλαισιώµατος - είναι κάθε ένα επανασχηµατισµένο σε νέες, ακόµη µη παρουσιάσιµες µορφές. Αυτό που ξεκίνησε σαν µια Ψυχροπολεµική προσπάθεια για επιτάχυνση έχει γίνει κυβερνοχώρος, µια ηλεκτρονική γεωγραφία που επανοργανώνει σε τοπικό επίπεδο τις προϋπάρχουσες γεωγραφίες, διανοίγοντας νέους κοινωνικούς και πολιτισµικούς κόσµους που τώρα µόλις αρχίζουν να εξερευνούνται αλλά πολύ πιθανά είναι ήδη επαναπροσδιοριστικά του τι σηµαίνει να είσαι άνθρωπος. (DE LANDA 1997) Το να προβάλλεις σε ένα ηλεκτρονικό καφέ είναι µια παρουσίαση που επιστρέφει στο άτοµο µια επιµονή επάνω στην απουσία του/της και το κρύψιµο. Το Dasein αναδύεται ή εµφανίζεται σαν ένα άνοιγµα/κρύψιµο στο οποίο κανένας όρος δεν ακυρώνει τον άλλο. Το αρχαίο Ελληνικό Αλήθεια (alethea) γίνεται όχι ένα µοχλός κριτικής µιας µοντέρνας παρέκκλισης από την ύπαρξη, αλλά σαν µόλις µια δυνατότητα, κάτι αλλόκοτο ίσως, και βέβαια όχι ένα Αρχιµήδειο σηµείο αναφοράς για την ανθρωπότητα. Στα ηλεκτρονικά καφέ δεν µπορεί κανείς να είναι αυθεντικός ή να είναι παρών µε πλήρη παρουσία αφού το σώµα του δεν είναι εκεί και η ταυτότητα του είναι κατασκευασµένη βάσει σχεδίου. Τα άτοµα µπορεί να "νιώθουν" περισσότερο αληθινά στο κυβερνοχώρο ή περισσότερο τεχνητά, αλλοτριωµένα, εξαρθρωµένα. Παρόλα αυτά η µηχανουργική υποκίνηση είναι να αποκαλύψει σε κάποιον ότι δεν είναι ποτέ κανείς ο εαυτός του και ότι αυτό είναι νόµιµο, µια συνθήκη της νέας ανθρώπου-µηχανής αλληλεπίδρασης, το είναι της τεχνολογίας που έχει σαγηνεύσει την ανθρωπότητα στην ίδια της την ετερογένεση. Και επιπλέον, τα πράγµατα µόλις τώρα άρχισαν να γίνονται ενδιαφέροντα γιατί η τρέχουσα κατάσταση του ιαδικτύου είναι καθαρά ένα απλό ξεκίνηµα των πραγµάτων που θα έρθουν. Η γοτθική ιστορία της τεχνολογίας σαν το ον από τη σκοτεινή λίµνη είναι µάλλον τότε το αφηγηµατοποιηµένο αντίστοιχο του ροµάνζου µε ένα εξωγήινο κυβερνοοργανισµό, ένα τέρας που είναι πάντα τίποτε άλλο από τους εαυτούς µας.

Το ΕΙΝΑΙ των ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ - Υλικό Παρουσίασης

Το ΕΙΝΑΙ των ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ - Υλικό Παρουσίασης Το ΕΙΝΑΙ των ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ - Υλικό Παρουσίασης Εισαγωγή: Κάποια επεξήγηση των προθέσεων του συγγραφέα που διάκειται ευµενώς εναντι της τεχνολογιας, µια σκιαγράφηση του τι θα ακουστει, δηλαδή µια περίληψη

Διαβάστε περισσότερα

2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22. ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α.

2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22. ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α. Θέµατα & Ασκήσεις από: www.arnos.gr 2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22 ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σύµφωνα µε τη θεωρία του εµπειρισµού

Διαβάστε περισσότερα

Το ταξίδι στην 11η διάσταση

Το ταξίδι στην 11η διάσταση Το ταξίδι στην 11η διάσταση Το κείμενο αυτό δεν αντιπροσωπεύει το πώς παρουσιάζονται οι 11 διστάσεις βάση της θεωρίας των υπερχορδών! Είναι περισσότερο «τροφή για σκέψη» παρά επιστημονική άποψη. Οι σκέψεις

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ (Οι απαντήσεις θεωρούνται ενδεικτικές) A1.

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ (Οι απαντήσεις θεωρούνται ενδεικτικές) A1. ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ HMEΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ A ) ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΡΙΤΗ 21 ΜΑΪΟΥ 2013 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΗΜΕΡΗΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας. (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη

Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας. (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη Περιγραφή εργαστηρίου Οι ιστορίες είναι γεγονότα ζωής ή του μυαλού ή μήπως απλώς

Διαβάστε περισσότερα

ΟΥΙΛΙΑΜ ΛΑΝΤΕΪ συνέντευξη στον Ελπιδοφόρο Ιντζέμπελη

ΟΥΙΛΙΑΜ ΛΑΝΤΕΪ συνέντευξη στον Ελπιδοφόρο Ιντζέμπελη Ημερομηνία 25/2/2015 Μέσο Συντάκτης Link diastixo.gr Ελπιδοφόρος Ιντζέμπελης http://diastixo.gr/sinentefxeis/xenoi/3524-william-landay ΟΥΙΛΙΑΜ ΛΑΝΤΕΪ συνέντευξη στον Ελπιδοφόρο Ιντζέμπελη Δημοσιεύτηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ (1724-1804)

ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ (1724-1804) ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ - ΣΥΝΤΟΜΗ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΗΣ ΓΝΩΣΙΟΘΕΩΡΙΑΣ ΤΟΥ 1 ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ (1724-1804) (Η σύντομη περίληψη που ακολουθεί και η επιλογή των αποσπασμάτων από την πραγματεία του Καντ για την ανθρώπινη γνώση,

Διαβάστε περισσότερα

ιαπολιτισµική κοινωνική ψυχολογία Στόχος µαθήµατος: η κατάδειξη του ρόλου που παίζει ο πολιτισµός στις κοινονικο-ψυχολογικές διαδικασίες.

ιαπολιτισµική κοινωνική ψυχολογία Στόχος µαθήµατος: η κατάδειξη του ρόλου που παίζει ο πολιτισµός στις κοινονικο-ψυχολογικές διαδικασίες. ιαπολιτισµική κοινωνική ψυχολογία Στόχος µαθήµατος: η κατάδειξη του ρόλου που παίζει ο πολιτισµός στις κοινονικο-ψυχολογικές διαδικασίες. Αξιολόγηση µαθήµατος: γραπτές εξετάσεις. ιαπολιτισµική κοινωνική

Διαβάστε περισσότερα

Α/Α Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις Το λογισµικό Άτλαντας CENTENNIA µπορεί να χρησιµοποιηθεί 1. Α) Στην ιστορία. Σωστό το ) Σωστό το Γ)

Α/Α Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις Το λογισµικό Άτλαντας CENTENNIA µπορεί να χρησιµοποιηθεί 1. Α) Στην ιστορία. Σωστό το ) Σωστό το Γ) Α/Α Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις Το λογισµικό Άτλαντας CENTENNIA µπορεί να χρησιµοποιηθεί Α) Στην ιστορία. Α) Β) Γ) ) Απλή Β) Στη µελέτη περιβάλλοντος. Γ) Στις φυσικές επιστήµες. ) Σε όλα τα παραπάνω. Είστε

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη Χωρικής Αντίληψης και Σκέψης

Ανάπτυξη Χωρικής Αντίληψης και Σκέψης Ανάπτυξη Χωρικής Αντίληψης και Σκέψης Clements & Sarama, 2009; Sarama & Clements, 2009 Χωρική αντίληψη και σκέψη Προσανατολισμός στο χώρο Οπτικοποίηση (visualization) Νοερή εικονική αναπαράσταση Νοερή

Διαβάστε περισσότερα

Γεωργία Ε. Αντωνέλου Επιστημονικό Προσωπικό ΕΕΥΕΜ Μαθηματικός, Msc. antonelou@ecomet.eap.gr

Γεωργία Ε. Αντωνέλου Επιστημονικό Προσωπικό ΕΕΥΕΜ Μαθηματικός, Msc. antonelou@ecomet.eap.gr Γεωργία Ε. Αντωνέλου Επιστημονικό Προσωπικό ΕΕΥΕΜ Μαθηματικός, Msc. antonelou@ecomet.eap.gr Θεμελίωση μιας λύσης ενός προβλήματος από μια πολύπλευρη (multi-faceted) και διαθεματική (multi-disciplinary)

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΝΝΟΙΑΣ ΤΟΥ ΟΡΙΟΥ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΝΝΟΙΑΣ ΤΟΥ ΟΡΙΟΥ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΑΞΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΝΝΟΙΑΣ ΤΟΥ ΟΡΙΟΥ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ ΟΡΙΟ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ ΕΞ ΑΡΙΣΤΕΡΩΝ ΚΑΙ ΕΚ ΔΕΞΙΩΝ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ: ΚΟΥΤΙΔΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Οπτική αντίληψη. Μετά?..

Οπτική αντίληψη. Μετά?.. Οπτική αντίληψη Πρωτογενής ερεθισµός (φυσικό φαινόµενο) Μεταφορά µηνύµατος στον εγκέφαλο (ψυχολογική αντίδραση) Μετατροπή ερεθίσµατος σε έννοια Μετά?.. ΓΙΑ ΝΑ ΚΑΤΑΝΟΗΣΟΥΜΕ ΤΗΝ ΟΡΑΣΗ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΑΝΑΛΟΓΙΣΤΟΥΜΕ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις.

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις. Α ομάδα ΕΡΓΑΣΙΕΣ 1. Η συγγραφέας του βιβλίου μοιράζεται μαζί μας πτυχές της ζωής κάποιων παιδιών, άλλοτε ευχάριστες και άλλοτε δυσάρεστες. α) Ποια πιστεύεις ότι είναι τα μηνύματα που θέλει να περάσει μέσα

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη σχεδίαση κινούμενων γραφικών

Εισαγωγή στη σχεδίαση κινούμενων γραφικών ΕΣΔ200 Δημιουργία Περιεχομένου ΙI Εισαγωγή στη σχεδίαση κινούμενων γραφικών Νικόλας Τσαπατσούλης Επίκουρος Καθηγητής Τμήμα Επικοινωνίας & Σπουδών Διαδικτύου Εισαγωγή Εφαρμογές Κύρια Χαρακτηριστικά Flash

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΣ ΧΡΗΣΙΜΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΕΣ ΣΥΝΔΙΑΛΛΑΓΕΣ

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΣ ΧΡΗΣΙΜΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΕΣ ΣΥΝΔΙΑΛΛΑΓΕΣ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΣ ΧΡΗΣΙΜΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΕΣ ΣΥΝΔΙΑΛΛΑΓΕΣ Αγγελική Γουδέλη, 2011 Κοινωνικό Άγχος Αμηχανία Φόβος Το κοινωνικό άγχος, ή αλλιώς κοινωνική φοβία, θεωρείται

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο.

Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Τα τελευταία χρόνια βρισκόµαστε µπροστά σε µια βαθµιαία αποδόµηση της ανδροκρατικής έννοιας της ηγεσίας

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσιάσεις με Αντίκτυπο (High Impact Presentations) Χαρίκλεια Τσαλαπάτα 19/10/2015

Παρουσιάσεις με Αντίκτυπο (High Impact Presentations) Χαρίκλεια Τσαλαπάτα 19/10/2015 Παρουσιάσεις με Αντίκτυπο (High Impact Presentations) Χαρίκλεια Τσαλαπάτα 19/10/2015 Τι Είναι μια Παρουσίαση Επικοινωνία σε προφορικό λόγο Η Σημασία του Προφορικού Λόγου (1) Έχει μεγαλύτερη δύναμη από

Διαβάστε περισσότερα

Η καμπύλωση του χώρου-θεωρία της σχετικότητας

Η καμπύλωση του χώρου-θεωρία της σχετικότητας Η καμπύλωση του χώρου-θεωρία της σχετικότητας Σύμφωνα με τη Γενική Θεωρία της Σχετικότητας που διατύπωσε ο Αϊνστάιν, το βαρυτικό πεδίο κάθε μάζας δημιουργεί μια καμπύλωση στον χώρο (μάλιστα στον χωροχρόνο),

Διαβάστε περισσότερα

< > Ο ΚΕΝΟΣ ΧΩΡΟΣ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ, ΤΟΥ ΟΠΟΙΟΥ Η ΕΞΗΓΗΣΗ ΑΠΟΔΕΙΚΝΥΕΙ ΕΝΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΝΕΥΜΑ

< > Ο ΚΕΝΟΣ ΧΩΡΟΣ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ, ΤΟΥ ΟΠΟΙΟΥ Η ΕΞΗΓΗΣΗ ΑΠΟΔΕΙΚΝΥΕΙ ΕΝΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΝΕΥΜΑ Κ. Γ. ΝΙΚΟΛΟΥΔΑΚΗΣ 1 < > Ο ΚΕΝΟΣ ΧΩΡΟΣ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ, ΤΟΥ ΟΠΟΙΟΥ Η ΕΞΗΓΗΣΗ ΑΠΟΔΕΙΚΝΥΕΙ ΕΝΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΝΕΥΜΑ Επαναλαμβάνουμε την έκπληξή μας για τα τεράστια συμπλέγματα γαλαξιών, τις πιο μακρινές

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα Πτυχιακής Εργασίας Η Επίδραση της Κινηματογραφικής Εικόνα στη Δημιουργία Τουριστικής Κίνησης. Ονόματα Φοιτήτριας Μαρίνα Πατούλα

Θέμα Πτυχιακής Εργασίας Η Επίδραση της Κινηματογραφικής Εικόνα στη Δημιουργία Τουριστικής Κίνησης. Ονόματα Φοιτήτριας Μαρίνα Πατούλα ΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ ΤΜΗΜΑ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Θέμα Πτυχιακής Εργασίας Η Επίδραση της Κινηματογραφικής Εικόνα στη Δημιουργία Τουριστικής Κίνησης Ονόματα Φοιτήτριας Μαρίνα Πατούλα ΜΑΙΟΣ, 2014 Εισαγωγή Αναφερόμενοι

Διαβάστε περισσότερα

Αισθητική φιλοσοφία της τέχνης και του ωραίου

Αισθητική φιλοσοφία της τέχνης και του ωραίου Αισθητική φιλοσοφία της τέχνης και του ωραίου Αικατερίνη Καλέρη, Αν. Καθηγήτρια το μάθημα Αισθητική διδάσκεται στο 4ο έτος, Ζ εξάμηνο εισάγει στις κλασσικές έννοιες και θεωρίες της φιλοσοφίας της τέχνης

Διαβάστε περισσότερα

Η Αριστοτελική Φρόνηση

Η Αριστοτελική Φρόνηση Η Αριστοτελική Φρόνηση µία δια βίου πρακτική για τον δια βίου µαθητευόµενο Χριστίνα Ζουρνά ΠΜΣ ΕΚΠ ΠΑΜΑΚ ΒΜ και σύγχρονη Πολιτεία Αυτό που θεωρείται πολύ σηµαντικό στο πρόγραµµα των Μεταπτυχιακών Σπουδών

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΑΙΔΕΙΑ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΩΣ ΣΥΓΧΡΟΝΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ. Κώστας Ν. Τσιαντής

Η ΠΑΙΔΕΙΑ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΩΣ ΣΥΓΧΡΟΝΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ. Κώστας Ν. Τσιαντής Η ΠΑΙΔΕΙΑ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΩΣ ΣΥΓΧΡΟΝΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Κώστας Ν. Τσιαντής Πρόβλημα που τέθηκε από τους διοργανωτές της διημερίδας Οι Έλληνες εκπαιδευτικοί

Διαβάστε περισσότερα

Μεθοδολογία Έρευνας Κοινωνικών Επιστημών

Μεθοδολογία Έρευνας Κοινωνικών Επιστημών Μεθοδολογία Έρευνας Κοινωνικών Επιστημών Dr. Anthony Montgomery Επίκουρος Καθηγητής Εκπαιδευτικής & Κοινωνικής Πολιτικής antmont@uom.gr Ποιός είναι ο σκοπός του μαθήματος μας? Στο τέλος του σημερινού μαθήματος,

Διαβάστε περισσότερα

Ολογραφία. Ιστορία, χρήση και µέλλον της ολογραφίας

Ολογραφία. Ιστορία, χρήση και µέλλον της ολογραφίας Ολογραφία Ιστορία, χρήση και µέλλον της ολογραφίας Σπουδαστική Οµάδα: Κότσιαρη Αγγελική Μαϊµάρης Ανδρέας Μπουγουλιά Ειρήνη Παπαβασιλείου Ζέτα Σφύρα Κατερίνα Φωτογραφία-Ολογραφία : δύο απόψεις του ίδιου

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η παιδική ηλικία είναι ένα ζήτημα για το οποίο η κοινωνιολογία έχει δείξει μεγάλο ενδιαφέρον τα τελευταία χρόνια. Από τις αρχές της δεκαετίας του 1980 έως σήμερα βρίσκεται υπό εξέλιξη ένα πρόγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ο Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ 2.1 Εισαγωγή Η έρευνα διεξήχθη κατά την χρονική περίοδο Φεβρουαρίου έως και Ιουνίου του 2003. Ο συνολικός αριθµός των ευρωπαίων πολιτών που απάντησε

Διαβάστε περισσότερα

κεφάλαιο Βασικές Έννοιες Επιστήμη των Υπολογιστών

κεφάλαιο Βασικές Έννοιες Επιστήμη των Υπολογιστών κεφάλαιο 1 Βασικές Έννοιες Επιστήμη 9 1Εισαγωγή στις Αρχές της Επιστήμης των Η/Υ Στόχοι Στόχος του κεφαλαίου είναι οι μαθητές: να γνωρίσουν βασικές έννοιες και τομείς της Επιστήμης. Λέξεις κλειδιά Επιστήμη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΣΕ PASCAL: ΑΠΟ ΤΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΑ ΚΑΙ ΤΑ ΨΗΦΙΑΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΣΤΙΣ ΓΛΩΣΣΕΣ ΥΨΗΛΟΥ ΕΠΙΠΕΔΟΥ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΣΕ PASCAL: ΑΠΟ ΤΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΑ ΚΑΙ ΤΑ ΨΗΦΙΑΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΣΤΙΣ ΓΛΩΣΣΕΣ ΥΨΗΛΟΥ ΕΠΙΠΕΔΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΣΕ PASCAL: ΑΠΟ ΤΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΑ ΚΑΙ ΤΑ ΨΗΦΙΑΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΣΤΙΣ ΓΛΩΣΣΕΣ ΥΨΗΛΟΥ ΕΠΙΠΕΔΟΥ ΟΜΙΛΟΣ ΑΡΙΣΤΕΙΑΣ ΚΑΙ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΕΥΑΓΓΕΛΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Συγχρονισµός πολυµέσων

Συγχρονισµός πολυµέσων Συγχρονισµός πολυµέσων Έννοια του συγχρονισµού Απαιτήσεις παρουσίασης Ποιότητα υπηρεσίας συγχρονισµού Πλαίσιο αναφοράς συγχρονισµού Κατανεµηµένος συγχρονισµός Προδιαγραφές συγχρονισµού Τεχνολογία Πολυµέσων

Διαβάστε περισσότερα

«Φιλολογικό» Φροντιστήριο

«Φιλολογικό» Φροντιστήριο «Φιλολογικό» Φροντιστήριο 2 ο Διαγώνισμα στη Νεοελληνική Γλώσσα Α Λυκείου Επιμέλεια: Μάνθου Άρτεμις [Ο διαδικτυακός διάλογος] Δεν μπορεί, ασφαλώς, να αμφισβητηθεί ότι ο διάλογος αποτελεί απαραίτητο στοιχείο

Διαβάστε περισσότερα

Είδαμε τη βαθμολογία των μαθητών στα Μαθηματικά της προηγούμενης σχολικής χρονιάς. Ας δούμε τώρα πώς οι ίδιοι οι μαθητές αντιμετωπίζουν τα Μαθηματικά.

Είδαμε τη βαθμολογία των μαθητών στα Μαθηματικά της προηγούμενης σχολικής χρονιάς. Ας δούμε τώρα πώς οι ίδιοι οι μαθητές αντιμετωπίζουν τα Μαθηματικά. Γ. Οι μαθητές και τα Μαθηματικά. Είδαμε τη βαθμολογία των μαθητών στα Μαθηματικά της προηγούμενης σχολικής χρονιάς. Ας δούμε τώρα πώς οι ίδιοι οι μαθητές αντιμετωπίζουν τα Μαθηματικά. ΠΙΝΑΚΑΣ 55 Στάση

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα της παρουσίασης. Βάσεις σχεδιασµού αναλυτικών προγραµµάτων φυσικής αγωγής. Τι είναι το αναλυτικό

Θέµατα της παρουσίασης. Βάσεις σχεδιασµού αναλυτικών προγραµµάτων φυσικής αγωγής. Τι είναι το αναλυτικό ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ Βάσεις σχεδιασµού αναλυτικών προγραµµάτων φυσικής αγωγής ιγγελίδης Νικόλαος Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα Θέµατα της παρουσίασης

Διαβάστε περισσότερα

Γνωστική Ψυχολογία ΙΙ (ΨΧ 05) Γλώσσα (3)

Γνωστική Ψυχολογία ΙΙ (ΨΧ 05) Γλώσσα (3) Γνωστική Ψυχολογία ΙΙ (ΨΧ 05) Γλώσσα (3) Δυσκολίες στην ανάγνωση Τα θεωρητικά μέρη του δικτύου οπτικής αναγνώρισης λέξεων και οι εκτιμώμενες θέσεις τους στο αριστερό ημισφαίριο του εγκεφάλου του έμπειρου

Διαβάστε περισσότερα

Μετάφραση και δικαιώματα διανοητικής ιδιοκτησίας (DGT/2013/TIPRs)

Μετάφραση και δικαιώματα διανοητικής ιδιοκτησίας (DGT/2013/TIPRs) Μετάφραση και δικαιώματα διανοητικής ιδιοκτησίας (DGT/2013/TIPRs) Τελική έκθεση Ιούλιος 2014 ΣΥΝΟΨΗ Σκοπός της μελέτης αυτής είναι να παρουσιάσει ορισμένα από τα κυριότερα ζητήματα που αφορούν τα δικαιώματα

Διαβάστε περισσότερα

Προσφερόμενα Διπλώματα (Προσφερόμενοι Τίτλοι)

Προσφερόμενα Διπλώματα (Προσφερόμενοι Τίτλοι) Εισαγωγή Το Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών του Πανεπιστημίου Κύπρου προσφέρει ολοκληρωμένα προπτυχιακά και μεταπτυχιακά προγράμματα σπουδών στους κλάδους του Ηλεκτρολόγου Μηχανικού

Διαβάστε περισσότερα

Το Ηµερολόγιο των Μάγιας και τα Χρήµατα από τον ρ. Καρλ Τζοχάν Κάλλεµαν

Το Ηµερολόγιο των Μάγιας και τα Χρήµατα από τον ρ. Καρλ Τζοχάν Κάλλεµαν Το Ηµερολόγιο των Μάγιας και τα Χρήµατα Από τον ρ. Καρλ Τζοχάν Κάλλεµαν Λοιπόν, ήθελα να µιλήσω για δυο πράγµατα που νοµίζω δεν συνδέονται πάντα αλλά, πραγµατικά θα τους άξιζε µια σύνδεση. Το ένα είναι

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 3 η - ΦΥΣΗ. Σήμερα (αρνητικά):

Ενότητα 3 η - ΦΥΣΗ. Σήμερα (αρνητικά): Ενότητα 3 η - ΦΥΣΗ Θετικά: μας ηρεμεί μας χαλαρώνει μας ψυχαγωγεί (ταξίδια, εκδρομές, συναντήσεις) μας παρέχει τα βασικά είδη διατροφής και επιβίωσης (αέρας, νερό, τροφή) Σήμερα (αρνητικά): Ο άνθρωπος:

Διαβάστε περισσότερα

Στάδια Ανάπτυξης Λόγου και Οµιλίας

Στάδια Ανάπτυξης Λόγου και Οµιλίας Στάδια Ανάπτυξης Λόγου και Οµιλίας Το παιδί ξεδιπλώνει τις γλωσσικές ικανότητες του µε το χρόνο. Όλα τα παιδιά είναι διαφορετικά µεταξύ τους και το κάθε ένα έχει το δικό του ρυθµό. Τα στάδια ανάπτυξης

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΔΡΑΣΗ ΑΠΟ ΤΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΟΥ ΤΡΟΜΟΥ

ΑΠΟΔΡΑΣΗ ΑΠΟ ΤΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΟΥ ΤΡΟΜΟΥ ΑΠΟΔΡΑΣΗ ΑΠΟ ΤΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΟΥ ΤΡΟΜΟΥ - Α,α,α,α,α,α,α! ούρλιαξε η Νεφέλη - Τρομερό! συμπλήρωσε η Καλλιόπη - Ω, Θεέ μου! αναφώνησα εγώ - Απίστευτα τέλειο! είπε η Ειρήνη και όλες την κοιτάξαμε λες και είπε

Διαβάστε περισσότερα

Πέµπτο µέρος. Η συνέχεια από το προηγούµενο

Πέµπτο µέρος. Η συνέχεια από το προηγούµενο 1 Πέµπτο µέρος Η συνέχεια από το προηγούµενο Στην αρχική αραβική περίοδο, τώρα, οι αστρολόγοι έµοιαζαν όντως να προσκολλώνται σ αυτήν τη διάκριση, αλλά σε κάποιο σηµείο στην πορεία, κατά το τέλος της αραβικής

Διαβάστε περισσότερα

ΑΘΗΝΑΪΚΗ ΣΥΜΜΑΧΙΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΈΝΩΣΗ: ΣΥΓΚΛΙΣΕΙς ΚΑΙ ΑΠΟΚΛΙΣΕΙς

ΑΘΗΝΑΪΚΗ ΣΥΜΜΑΧΙΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΈΝΩΣΗ: ΣΥΓΚΛΙΣΕΙς ΚΑΙ ΑΠΟΚΛΙΣΕΙς ΑΘΗΝΑΪΚΗ ΣΥΜΜΑΧΙΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΈΝΩΣΗ: ΣΥΓΚΛΙΣΕΙς ΚΑΙ ΑΠΟΚΛΙΣΕΙς International Conference Facilitating the Acquisition and Recognition of Key Competences ΑΡΧΙΚΗ ΙΔΕΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΣΕΝΑΡΙΟΥ Προβληματισμός αναφορικά

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά. Ε. Κολέζα

Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά. Ε. Κολέζα Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά Ε. Κολέζα Α. Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας µαθηµατικής ενότητας: Βήµατα για τη συγγραφή του σχεδίου Β. Θεωρητικό υπόβαθρο της διδακτικής πρότασης

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του διδακτικού έργου και του μαθητή: πρακτική προσέγγιση από την μεριά του επαγγελματία εκπαιδευτικού

Αξιολόγηση του διδακτικού έργου και του μαθητή: πρακτική προσέγγιση από την μεριά του επαγγελματία εκπαιδευτικού Σαλτερής Νίκος Δρ. Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας Σχολικός Σύμβουλος Δημοτικής Εκπαίδευσης (Π.Ε. 70) Νομαρχίας Πειραιά Αξιολόγηση του διδακτικού έργου και του μαθητή: πρακτική προσέγγιση από την μεριά

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ. Περιμένης Κυριάκος Καθηγητής Τεχνολογίας Υπ/ντής 3 ου ΓΕΛ Κερατσινίου perimeniskiriakos@windowslive.

Η ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ. Περιμένης Κυριάκος Καθηγητής Τεχνολογίας Υπ/ντής 3 ου ΓΕΛ Κερατσινίου perimeniskiriakos@windowslive. Η ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Περιμένης Κυριάκος Καθηγητής Τεχνολογίας Υπ/ντής 3 ου ΓΕΛ Κερατσινίου perimeniskiriakos@windowslive.com Ο Ρόλος του Εκπαιδευτικού Στηρίζει τους μαθητές στην αξιοποίηση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ & ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΧΕΔΙΑΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ Εργασία 1 η Ενεργή παρακολούθηση της ημερίδας με θέμα «Technology

Διαβάστε περισσότερα

Σενάριο 14: Προγραμματίζοντας ένα Ρομπότ ανιχνευτή

Σενάριο 14: Προγραμματίζοντας ένα Ρομπότ ανιχνευτή Σενάριο 14: Προγραμματίζοντας ένα Ρομπότ ανιχνευτή Ταυτότητα Σεναρίου Τίτλος: Προγραμματίζοντας ένα Ρομπότ ανιχνευτή Γνωστικό Αντικείμενο: Πληροφορική Διδακτική Ενότητα: Ελέγχω-Προγραμματίζω τον Υπολογιστή

Διαβάστε περισσότερα

Γνώση του εαυτού μας

Γνώση του εαυτού μας Γνώση του εαυτού μας Self awareness Η αυτογνωσία αναφέρεται σε: Συναισθήματα Σκέψεις Ενδιαφέροντα Ισχυρά & αδύνατα σημεία Αξίες Ικανότητες Στόχους Δεξιότητες Προτιμητέο στιλ επικοινωνίας 1 Γνώση του εαυτού

Διαβάστε περισσότερα

4. Η τέχνη στο πλαίσιο της φιλοσοφίας του Χέγκελ για την ιστορία

4. Η τέχνη στο πλαίσιο της φιλοσοφίας του Χέγκελ για την ιστορία 4. Η τέχνη στο πλαίσιο της φιλοσοφίας του Χέγκελ για την ιστορία Α1. Ερωτήσεις γνώσης - κατανόησης 1. Πώς συλλαµβάνει ο Χέγκελ τη σχέση ιστορίας και πνεύµατος και ποιο ρόλο επιφυλάσσει στο πνεύµα; 2. Τι

Διαβάστε περισσότερα

Μιχάλης Μακρή EFIAP. Copyright: 2013 Michalis Makri

Μιχάλης Μακρή EFIAP. Copyright: 2013 Michalis Makri Μιχάλης Μακρή EFIAP Copyright: 2013 Michalis Makri Copyright: 2013 Michalis Makri Less is more Less but better Copyright: 2013 Michalis Makri Ο μινιμαλισμός ορίζεται ως η εξάλειψη όλων των στοιχείων που

Διαβάστε περισσότερα

Πώς να μάθετε το παιδί, να προστατεύει τον εαυτό του!

Πώς να μάθετε το παιδί, να προστατεύει τον εαυτό του! Πώς να μάθετε το παιδί, να προστατεύει τον εαυτό του! Όλοι οι γονείς, αλλά ιδιαίτερα οι μονογονείς, έχουν ένα άγχος παραπάνω σε ό,τι αφορά την ασφάλεια του παιδιού τους. Μία φίλη διαζευγμένη με ένα κοριτσάκι

Διαβάστε περισσότερα

ΠΩΣ ΘΑ ΚΑΝΩ ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΜΟΥ ΝΑ ΑΓΑΠΗΣΕΙ ΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ;

ΠΩΣ ΘΑ ΚΑΝΩ ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΜΟΥ ΝΑ ΑΓΑΠΗΣΕΙ ΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ; Ημερομηνία 23/07/2015 Μέσο Συντάκτης Link diavasame.gr Ευμορφία Ζήση http://www.diavasame.gr/page.aspx?itemid=ppg1396_2146 ΠΩΣ ΘΑ ΚΑΝΩ ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΜΟΥ ΝΑ ΑΓΑΠΗΣΕΙ ΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ; 23.07.2015 Συντάκτης: Ευμορφία

Διαβάστε περισσότερα

Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας

Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας Dr. Anthony Montgomery Επίκουρος Καθηγητής Εκπαιδευτικής & Κοινωνικής Πολιτικής antmont@uom.gr Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας Αυτό το μάθημα

Διαβάστε περισσότερα

Οργανωσιακή μάθηση. Εισηγητής : Δρ. Γιάννης Χατζηκιάν

Οργανωσιακή μάθηση. Εισηγητής : Δρ. Γιάννης Χατζηκιάν Οργανωσιακή μάθηση Εισηγητής : Δρ. Γιάννης Χατζηκιάν 1 Μάθηση είναι: Η δραστηριοποίηση και κατεύθυνση δυνάμεων για την όσο το δυνα-τόν καλύτερη προσαρμογή στο φυσικό και ιστορικό περιβάλλον. Η απόκτηση

Διαβάστε περισσότερα

Cubitech Hellas Ακροπόλεως 24, Καλλιθέα, Αθήνα Τ.Κ. 176 75, Ελλάδα, Τηλ. 210 9580887-8 Φαξ.2109580885

Cubitech Hellas Ακροπόλεως 24, Καλλιθέα, Αθήνα Τ.Κ. 176 75, Ελλάδα, Τηλ. 210 9580887-8 Φαξ.2109580885 CubisLITE Client Οδηγίες Χρήσεως Cubitech Hellas Ακροπόλεως 24, Καλλιθέα, Αθήνα Τ.Κ. 176 75, Ελλάδα, Τηλ. 210 9580887-8 Φαξ.2109580885 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Γενικά 1. Τι είναι ο CubisLITE Server 2. Τι είναι ο

Διαβάστε περισσότερα

Περιληπτικά, τα βήματα που ακολουθούμε γενικά είναι τα εξής:

Περιληπτικά, τα βήματα που ακολουθούμε γενικά είναι τα εξής: Αυτό που πρέπει να θυμόμαστε, για να μη στεναχωριόμαστε, είναι πως τόσο στις εξισώσεις, όσο και στις ανισώσεις 1ου βαθμού, που θέλουμε να λύσουμε, ακολουθούμε ακριβώς τα ίδια βήματα! Εκεί που πρεπει να

Διαβάστε περισσότερα

ένας τρόπος να μιλήσουμε στα παιδιά για αξίες και συναισθήματα»

ένας τρόπος να μιλήσουμε στα παιδιά για αξίες και συναισθήματα» Ημερομηνία 8/4/2015 Μέσο Συντάκτης Link http://artpress.sundaybloody.com/ Βασίλης Κάργας http://goo.gl/di6ugf Μαρίνα Γιώτη, συγγραφέαςεικονογράφος : «Τα παραμύθια είναι ένας τρόπος να μιλήσουμε στα παιδιά

Διαβάστε περισσότερα

αντισταθµίζονται µε τα πλεονεκτήµατα του άλλου, τρόπου βαθµολόγησης των γραπτών και της ερµηνείας των σχετικών αποτελεσµάτων, και

αντισταθµίζονται µε τα πλεονεκτήµατα του άλλου, τρόπου βαθµολόγησης των γραπτών και της ερµηνείας των σχετικών αποτελεσµάτων, και 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Όλα τα είδη ερωτήσεων που αναφέρονται στο «Γενικό Οδηγό για την Αξιολόγηση των µαθητών στην Α Λυκείου» µπορούν να χρησιµοποιηθούν στα Μαθηµατικά, τόσο στην προφορική διδασκαλία/εξέταση, όσο

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνολογίες Πληροφορικής και Επικοινωνιών (ΤΠΕ) για την υποστήριξη ιατρικών πράξεων σε νησιωτικές περιοχές στο Αιγαίο

Τεχνολογίες Πληροφορικής και Επικοινωνιών (ΤΠΕ) για την υποστήριξη ιατρικών πράξεων σε νησιωτικές περιοχές στο Αιγαίο Τεχνολογίες Πληροφορικής και Επικοινωνιών (ΤΠΕ) για την υποστήριξη ιατρικών πράξεων σε νησιωτικές περιοχές στο Αιγαίο ρ. Η. Μαγκλογιάννης Πανεπιστήµιο Αιγαίου Τµήµα Μηχανικών Πληροφοριακών και Επικοινωνιακών

Διαβάστε περισσότερα

Αναπαραγωγή και stop/pause έτοιμων ηχητικών clips

Αναπαραγωγή και stop/pause έτοιμων ηχητικών clips Αναπαραγωγή και stop/pause έτοιμων ηχητικών clips Το scratch διαθέτει αρκετά μεγάλη ποικιλία έτοιμων ενσωματωμένων ηχητικών clips τα οποία θα βρείτε πολύ ενδιαφέροντα και θα σας βάλουν σε πειρασμό να πειραματιστείτε

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμογές Εκπαιδευτικού Λογισμικού για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση

Εφαρμογές Εκπαιδευτικού Λογισμικού για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση Εφαρμογές Εκπαιδευτικού Λογισμικού για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση Μαρία Καραβελάκη-Καπλάνη, M.Sc. INTE*LEARN Αγν.Στρατιώτη 46 176 73 Καλλιθέα τηλ. 95 91 853, fax. 95 72 098 E-mail: intelrn@prometheus.hol.gr

Διαβάστε περισσότερα

Από τον ευρωβουλευτή του ΠΑ.ΣΟ.Κ. Ιωάννη Κουκιάδη, αντιπρόεδρο της. Επιτροπής Νοµικών Θεµάτων και Εσωτερικής Αγοράς

Από τον ευρωβουλευτή του ΠΑ.ΣΟ.Κ. Ιωάννη Κουκιάδη, αντιπρόεδρο της. Επιτροπής Νοµικών Θεµάτων και Εσωτερικής Αγοράς Από τον ευρωβουλευτή του ΠΑ.ΣΟ.Κ. Ιωάννη Κουκιάδη, αντιπρόεδρο της Επιτροπής Νοµικών Θεµάτων και Εσωτερικής Αγοράς εκδόθηκε η ακόλουθη ανακοίνωση µε αφορµή την τροπολογία που κατέθεσε ο ευρωβουλευτής της

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η καλλιέργεια της ικανότητας για γραπτή έκφραση πρέπει να αρχίζει από την πρώτη τάξη. Ο γραπτός λόγος χρειάζεται ως μέσο έκφρασης. Βέβαια,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΓΝΩΣΗ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΓΝΩΣΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΓΝΩΣΗ Η πλέον διαδεδοµένη και αποδεκτή θεωρία είναι η τριµερής θεωρία της γνώσης που ορίζει τη γνώση ως δικαιολογηµένη αληθή πεποίθηση (justified true belief). Ανάλυση της τριµερούς

Διαβάστε περισσότερα

ΚΡΥΠΤΟΓΡΑΦΙΑ Α. ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ «Η ΦΥΣΗ ΚΑΙ Η ΔΥΝΑΜΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ»

ΚΡΥΠΤΟΓΡΑΦΙΑ Α. ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ «Η ΦΥΣΗ ΚΑΙ Η ΔΥΝΑΜΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ» ΚΡΥΠΤΟΓΡΑΦΙΑ Α. ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ «Η ΦΥΣΗ ΚΑΙ Η ΔΥΝΑΜΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ» - Κρυπτογραφία είναι - Κρυπτανάλυση είναι - Με τον όρο κλειδί. - Κρυπτολογία = Κρυπτογραφία + Κρυπτανάλυση - Οι επιστήµες αυτές είχαν

Διαβάστε περισσότερα

Ανάλυση Απαιτήσεων Απαιτήσεις Λογισµικού

Ανάλυση Απαιτήσεων Απαιτήσεις Λογισµικού ΧΑΡΟΚΟΠΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΗΛΕΜΑΤΙΚΗΣ Ανάλυση Απαιτήσεων Απαιτήσεις Λογισµικού Μάρα Νικολαϊδου Δραστηριότητες Διαδικασιών Παραγωγής Λογισµικού Καθορισµός απαιτήσεων και εξαγωγή προδιαγραφών

Διαβάστε περισσότερα

«Συντονισμός του Σχεδιασμού και της Εφαρμογής Δημόσιων Πολιτικών»

«Συντονισμός του Σχεδιασμού και της Εφαρμογής Δημόσιων Πολιτικών» Πέμπτη 4 Δεκεμβρίου 2014 «Συντονισμός του Σχεδιασμού και της Εφαρμογής Δημόσιων Πολιτικών» Αποτελεσματική Παρακολούθηση και Αξιολόγηση της Εφαρμογής Δημόσιων Πολιτικών Νίκος Παπαδάτος, Μέλος & τ. Πρόεδρος

Διαβάστε περισσότερα

Η ασφάλεια στον LHC Ο Μεγάλος Επιταχυντής Συγκρουόµενων εσµών Αδρονίων (Large Hadron Collider, LHC) είναι ικανός να επιτύχει ενέργειες που κανένας άλλος επιταχυντής έως σήµερα δεν έχει προσεγγίσει. Ωστόσο,

Διαβάστε περισσότερα

LUDWIK FLECK (1896-1961) (Λούντβικ Φλεκ) Ο Ludwik Fleck και η κατασκευή των επιστημονικών γεγονότων.

LUDWIK FLECK (1896-1961) (Λούντβικ Φλεκ) Ο Ludwik Fleck και η κατασκευή των επιστημονικών γεγονότων. 9 LUDWIK FLECK (1896-1961) (Λούντβικ Φλεκ) Ο Ludwik Fleck και η κατασκευή των επιστημονικών γεγονότων. «Βλέπουμε με τα μάτια μας, αλλά κατανοούμε με τα μάτια της συλλογικότητας». 6 Ένα από τα κυριότερα

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική των Φυσικών Επιστημών Ενότητα 2: Βασικό Εννοιολογικό Πλαίσιο

Διδακτική των Φυσικών Επιστημών Ενότητα 2: Βασικό Εννοιολογικό Πλαίσιο Διδακτική των Φυσικών Επιστημών Ενότητα 2: Βασικό Εννοιολογικό Πλαίσιο Χρυσή Κ. Καραπαναγιώτη Τμήμα Χημείας Αντικείμενο και Αναγκαιότητα Μετασχηματισμός της φυσικοεπιστημονικής γνώσης στη σχολική της εκδοχή.

Διαβάστε περισσότερα

Games: Εξοικείωση με το περιβάλλον του Game Maker μέσα από την κατασκευή ενός παιχνιδιού

Games: Εξοικείωση με το περιβάλλον του Game Maker μέσα από την κατασκευή ενός παιχνιδιού Games: Εξοικείωση με το περιβάλλον του Game Maker μέσα από την κατασκευή ενός παιχνιδιού Εκτιμώμενη διάρκεια: Τέσσερις διδακτικές ώρες Ένταξη στο πρόγραμμα σπουδών Στο νέο Πρόγραμμα Σπουδών του Γυμνασίου

Διαβάστε περισσότερα

Γεωργικές Εφαρμογές και Εκπαίδευση για την Αειφόρο Αγροτική Ανάπτυξη

Γεωργικές Εφαρμογές και Εκπαίδευση για την Αειφόρο Αγροτική Ανάπτυξη Γεωργικές Εφαρμογές και Εκπαίδευση για την Αειφόρο Αγροτική Ανάπτυξη Α. Κουτσούρης Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών koutsouris@aua.gr Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Tο ανθρώπινο στοιχείο είναι μοναδικής σημασίας

Διαβάστε περισσότερα

Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά. Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων

Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά. Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Εισαγωγή Η χώρα μας απέκτησε Νέα Προγράμματα Σπουδών και Νέα

Διαβάστε περισσότερα

Λειτουργικά. Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Δυτικής Μακεδονίας Σιώζιος Κων/νος - Πληροφορική Ι

Λειτουργικά. Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Δυτικής Μακεδονίας Σιώζιος Κων/νος - Πληροφορική Ι Λειτουργικά Συστήματα 1 Λογισμικό του Υπολογιστή Για να λειτουργήσει ένας Η/Υ εκτός από το υλικό του, είναι απαραίτητο και το λογισμικό Το σύνολο των προγραμμάτων που συντονίζουν τις λειτουργίες του υλικού

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΡΦΕΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ. PDF created with pdffactory Pro trial version www.pdffactory.com

ΜΟΡΦΕΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ. PDF created with pdffactory Pro trial version www.pdffactory.com ΜΟΡΦΕΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Αφηγηματική προσέγγιση: Αποτελεί τη βασική μορφή των δασκαλοκεντρικών μεθόδων διδασκαλίας. Ο δάσκαλος δίνει τις πληροφορίες, ενώ οι μαθητές του παρακολουθούν μένοντας αμέτοχοι και κρατώντας

Διαβάστε περισσότερα

Αγαπητέ κύριε Καρτσιώτη, αγαπητέ κύριε Καρούμπη, κυρίες και κύριοι,

Αγαπητέ κύριε Καρτσιώτη, αγαπητέ κύριε Καρούμπη, κυρίες και κύριοι, Αγαπητέ κύριε Καρτσιώτη, αγαπητέ κύριε Καρούμπη, κυρίες και κύριοι, Είναι μεγάλη μου ευχαρίστηση να σας καλωσορίσω από πλευράς Cedefop στη σημερινή συνάντηση. H κατάσταση στην Ελλάδα για τους περισσότερους

Διαβάστε περισσότερα

(econtent Localisation Resources for Translator Training) http://ecolore.leeds.ac.uk

(econtent Localisation Resources for Translator Training) http://ecolore.leeds.ac.uk (econtent Localisation Resources for Translator Training) http://ecolore.leeds.ac.uk Τοπική προσαρµογή ηλεκτρονικού περιεχοµένου Σήµερα, οι περισσότερες πληροφορίες είναι ψηφιακής φύσεως. Χαρακτηριστικό

Διαβάστε περισσότερα

Γιατί ένα σεμινάριο για τις συγκρούσεις;

Γιατί ένα σεμινάριο για τις συγκρούσεις; Σεμινάρια ΕΚΔΔΑ 2009-10 ΕΠΙΛΥΣΗ ΣΥΓΚΡΟΥΣΕΩΝ στον χώρο της Υγείας Γιατί ένα σεμινάριο για τις συγκρούσεις; Εάν τις διαχειριστούμε όπως συνήθως, μπορεί να: Οδηγήσουν σε προσωπικές αντιπάθειες Διαταράξουν/

Διαβάστε περισσότερα

Η σταδιακή ανάπτυξη της δοµής του, ήταν και το µοντέλο για όλα τα πρώτα ανάλογα εργαστήρια του Θεοδώρου, τα οποία κινούνταν σε αυτήν την θεµατική.

Η σταδιακή ανάπτυξη της δοµής του, ήταν και το µοντέλο για όλα τα πρώτα ανάλογα εργαστήρια του Θεοδώρου, τα οποία κινούνταν σε αυτήν την θεµατική. ΠΟΛΥΤΕΧΝΟ από το 2000 µέχρι σήµερα ένα εργαστήρι σκηνικής έκφρασης και δηµιουργίας, ή µια πρόταση ασκήσεων δηµιουργικής φαντασίας -------------------------------------------- (α) αντικείµενο και ιστορικό

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΚΘΕΣΗ

ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΚΘΕΣΗ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΚΘΕΣΗ Ο ψηφιακός κόσµος των παιδιών Κάποτε τα παιδιά χάνονταν όλη µέρα στους δρόµους, σήµερα χάνονται στις λεωφόρους του διαδικτύου. Ο µέσος 11χρονος σε µια δυτική χώρα έχει το δικό

Διαβάστε περισσότερα

Μαρούλης Δημήτρης EXCELLENT Ετήσια Αξιολόγηση του ΚΞΓ Μαρούλης Δημήτρης

Μαρούλης Δημήτρης EXCELLENT Ετήσια Αξιολόγηση του ΚΞΓ Μαρούλης Δημήτρης EXCELLENT 3 Εκδόσεις Λευκή Σελίδα ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Αγγλική Γλώσσα Μαρούλης Δημήτρης EXCELLENT Ετήσια Αξιολόγηση του ΚΞΓ Μαρούλης Δημήτρης Διορθώσεις: Ελένη Ζαφειρούλη Σελιδοποίηση: Γιάννης Χατζηχαραλάμπους Μακέτα

Διαβάστε περισσότερα

Μοναδικά εκπαιδευτικά προγράμματα για τη συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών

Μοναδικά εκπαιδευτικά προγράμματα για τη συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών Μοναδικά εκπαιδευτικά προγράμματα για τη συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών Γιατί ακόμα και όταν η αγάπη είναι δεδομένη, η επικοινωνία είναι κάτι που μαθαίνεται* *Προγράμματα βασισμένα στην «Επικοινωνία

Διαβάστε περισσότερα

ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ

ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ 2015 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΠΙΒΛΕΠΟΥΣΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: ΓΡΙΒΑ ΕΛΕΝΗ 5/2/2015 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Αυτό το portfolio φτιάχτηκε

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Αναπτύσσομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Αναπτύσσομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Προσωπική Βελτίωση Αναπτύσσομαι 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Γιατί είναι απαραίτητη η ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΑΛΛΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΑΛ 102 Προφορικός λόγος 6 ΓΑΛ 103 Γραπτός λόγος I 6 ΓΑΛ 170 e-french 6 ΓΑΛ 100-299 Μάθημα περιορισμένης επιλογής 6

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΑΛΛΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΑΛ 102 Προφορικός λόγος 6 ΓΑΛ 103 Γραπτός λόγος I 6 ΓΑΛ 170 e-french 6 ΓΑΛ 100-299 Μάθημα περιορισμένης επιλογής 6 πρώτο δεύτερο ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΑΛΛΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΑΛ 102 Προφορικός λόγος ΓΑΛ 103 Γραπτός λόγος I ΓΑΛ 170 e-french ΓΑΛ 100-299 Μάθημα περιορισμένης επιλογής ΓΑΛ 104 Γραπτός λόγος II ΓΑΛ 111 Φωνητική ΓΑΛ 1 Από

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΝΟΛΙΚΗ ΘΕΩΡΗΣΗ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ

ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΝΟΛΙΚΗ ΘΕΩΡΗΣΗ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΝΟΛΙΚΗ ΘΕΩΡΗΣΗ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ 1. Να γράψετε ένα κείµενο, όπου θα αναφέρετε τα στοιχεία που συναγάγουµε για τη δοµή και τη λειτουργία της αθηναϊκής πολιτείας από τον «Ὑπὲρ Μαντιθέου» λόγο.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΚΗΣ ΟΠΤΙΚΗΣ - ΟΠΤΟΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ & LASER ΤΜΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ & Τ/Υ ΑΣΚΗΣΗ ΝΟ7 ΟΠΤΙΚΗ FOURIER. Γ. Μήτσου

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΚΗΣ ΟΠΤΙΚΗΣ - ΟΠΤΟΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ & LASER ΤΜΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ & Τ/Υ ΑΣΚΗΣΗ ΝΟ7 ΟΠΤΙΚΗ FOURIER. Γ. Μήτσου ΕΡΓΑΣΗΡΙΟ ΦΥΣΙΚΗΣ ΟΠΙΚΗΣ - ΟΠΟΗΛΕΚΡΟΝΙΚΗΣ & LASER ΜΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ & /Υ ΑΣΚΗΣΗ ΝΟ7 ΟΠΙΚΗ FOURIER Γ. Μήτσου Μάρτιος 8 Α. Θεωρία. Εισαγωγή Η επεξεργασία οπτικών δεδοµένων, το φιλτράρισµα χωρικών συχνοτήτων

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνικές συλλογής δεδομένων στην ποιοτική έρευνα

Τεχνικές συλλογής δεδομένων στην ποιοτική έρευνα Το κείμενο αυτό είναι ένα απόσπασμα από το Κεφάλαιο 16: Ποιοτικές ερμηνευτικές μέθοδοι έρευνας στη φυσική αγωγή (σελ.341-364) του βιβλίου «Για μία καλύτερη φυσική αγωγή» (Παπαιωάννου, Α., Θεοδωράκης Ι.,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΡΥΠΑΝΣΗΣ. Ι ΑΣΚΟΥΣΑ : ρ. Μαρία Π. Θεοδωροπούλου

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΡΥΠΑΝΣΗΣ. Ι ΑΣΚΟΥΣΑ : ρ. Μαρία Π. Θεοδωροπούλου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΡΥΠΑΝΣΗΣ Ι ΑΣΚΟΥΣΑ : ρ. Μαρία Π. Θεοδωροπούλου ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ξέφρενη ανάπτυξη της τεχνολογίας την τελευταία πεντηκονταετία είχε και έχει σαν επακόλουθο εκτεταµένες οικολογικές καταστροφές που προέρχονται

Διαβάστε περισσότερα

7. Η θεωρία του ωφελιµ ισµ ού

7. Η θεωρία του ωφελιµ ισµ ού 7. Η θεωρία του ωφελιµ ισµ ού Α1. Ερωτήσεις γνώσης - κατανόησης 1. Ποιοι είναι οι κύριοι εκπρόσωποι της θεωρίας του ωφελιµισµού και µε βάση ποιο κριτήριο θα πρέπει, κατ αυτούς, να αξιολογούνται οι πράξεις

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την 1 ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την παλαιότερη γνώση τους, σημειώνουν λεπτομέρειες, παρακολουθούν

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ I Εισαγωγή στην εκπαιδευτική τεχνολογία 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Εισαγωγή στη µάθηση και την τεχνολογία 5 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Από τη θεωρία στην εφαρµογή 35 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 Η/Υ και υπολογιστικά εργαλεία

Διαβάστε περισσότερα

ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ. Μάθημα 1 ο : Εισαγωγή στην γλωσσική τεχνολογία. Γεώργιος Πετάσης. Ακαδημαϊκό Έτος: 2012 2013

ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ. Μάθημα 1 ο : Εισαγωγή στην γλωσσική τεχνολογία. Γεώργιος Πετάσης. Ακαδημαϊκό Έτος: 2012 2013 ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ Μάθημα 1 ο : Εισαγωγή στην γλωσσική τεχνολογία Γεώργιος Πετάσης Ακαδημαϊκό Έτος: 2012 2013 ΤMHMA MHXANIKΩΝ Η/Υ & ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ, Πανεπιστήμιο Πατρών, 2012 2013 Τι είναι η γλωσσική τεχνολογία;

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους Εφηβεία και Πρότυπα Τι σημαίνει εφηβεία; Η εφηβεία είναι η περίοδος της ζωής του ανθρώπου που αρχίζει με το τέλος της παιδικής ηλικίας και οδηγεί στην ενηλικίωση. Είναι μια εξελικτική φάση που κατά τη

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Γιατί είναι χρήσιμο το παρόν βιβλίο. Πώς να ζήσετε 150 χρόνια µε Υγεία

Εισαγωγή. Γιατί είναι χρήσιμο το παρόν βιβλίο. Πώς να ζήσετε 150 χρόνια µε Υγεία Εισαγωγή «Όποιος έχει υγεία, έχει ελπίδα. Και όποιος έχει ελπίδα, έχει τα πάντα.» Τόμας Κάρλαϊλ Γιατί είναι χρήσιμο το παρόν βιβλίο Ο πατέρας μου είναι γιατρός, ένας από τους καλύτερους παθολόγους που

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτήσεις Απαντήσεις επανάληψης κεφ.9 (Πολυμέσα).

Ερωτήσεις Απαντήσεις επανάληψης κεφ.9 (Πολυμέσα). 14 ο Γυμνάσιο Περιστερίου 1 Ερωτήσεις Απαντήσεις επανάληψης κεφ.9 (Πολυμέσα). Μάθημα 9.1 Ο κόσμος των Πολυμέσων 1. Τι είναι μια Εφαρμογή Πολυμέσων. Λογισμικό στο οποίο χρησιμοποιούνται πολλά και διαφορετικά

Διαβάστε περισσότερα

Οι αισθήσεις και η τέχνη του Είναι

Οι αισθήσεις και η τέχνη του Είναι Οι αισθήσεις και η τέχνη του Είναι Υπάρχουν πέντε αισθήσεις αντίληψης και πέντε όργανα δράσης. Οι αισθήσεις της αντίληψής είναι η όραση, η όσφρηση, η ακοή, η γεύση και η αφή. Τα όργανα της δράσης είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 Ο ΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ( σελίδες σχολικού βιβλίου 123 127, έκδοση 2014 : σελίδες 118 122 ) 3.3 ιεύθυνση 3.3.1 Ηγεσία Βασικές έννοιες Οι επιχειρήσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΘΕΣΗ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΩΝ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΩΝ

ΕΚΘΕΣΗ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΩΝ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΩΝ ΕΚΘΕΣΗ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΩΝ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΩΝ Η έκθεση ακαδημαϊκών ενδιαφερόντων συνοδεύει σχεδόν πάντα την αίτηση για την είσοδο σε οποιοδήποτε πρόγραμμα μεταπτυχιακών σπουδών. Την έκθεση ακαδημαϊκών ενδιαφερόντων

Διαβάστε περισσότερα