Οι έννοιες και οι όροι στη δημιουργία και μεταφορά της γνώσης

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Οι έννοιες και οι όροι στη δημιουργία και μεταφορά της γνώσης"

Transcript

1 ΕΕΦ ΕΝΩΣΗ ΕΛΛΗΝΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ Εκδήλωση Οι προσωκρατικοί Φυσικοί Φιλόσοφοι Τετάρτη, 3 Νοεμβρίου 2010 Πολυχώρος «Τεχνόπολις» Οι έννοιες και οι όροι στη δημιουργία και μεταφορά της γνώσης Κ. Βαλεοντής Φυσικός-ηλεκτρονικός ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΟΡΟΛΟΓΙΑΣ (ΕΛΕΤΟ) 1

2 Αριστοτέλης «Ἒστι μὲν οὖν τὰ ἐν τῇ φωνῇ τῶν ἐν τῇ ψυχῇ παθημὰτων σύμβολα, καὶ τὰ γραφόμενα τῶν ἐν τῇ φωνῇ» (Όσα λέγονται με τη φωνή είναι σύμβολα των καταστάσεων της ψυχής (του νου), ενώ όσα γράφονται είναι σύμβολα αυτών που λέγονται με τη φωνή) [Περί Ερμηνείας, 16a, 3-5] Ολόκληρο το οικοδόμημα της σημερινής επιστήμης της Ορολογίας είναι θεμελιωμένο πάνω στο έργο του Αριστοτέλη, του πατέρα της Λογικής και της Οντολογίας. 2

3 Στόχος της Ομιλίας Να παρουσιάσει (στο πλαίσιο του διατιθέμενου χρόνου): - τα αντικείμενα ως ψηφίδες του εξωτερικού ή του εσωτερικού κόσμου - τα χαρακτηριστικά ως αφαιρέσεις των ιδιοτήτων των αντικειμένων - την έννοια ως συνδυασμό χαρακτηριστικών και βασική μονάδα γνώσης - τον ορισμό και την κατασήμανση ως παραστάσεις της έννοιας - τον όρο ως γλωσσικό μεταφορέα για την επικοινώνηση των εννοιών. 3

4 Οι ορισμοί που χρησιμοποιούνται παρακάτω προέρχονται από το Διεθνές Πρότυπο (2000): ISO Terminology work Vocabulary Part 1: Theory and application και το ισοδύναμό του Ελληνικό Πρότυπο (2006): ΕΛΟΤ Ορολογική εργασία Λεξιλόγιο Μέρος 1: Θεωρία και εφαρμογή που εκπόνησε στην ελληνική γλώσσα και για την ελληνική γλώσσα η Επιτροπή ΤΕ21, η οποία είναι επιτροπή του ΕΛΟΤ και λειτουργεί υπό την ευθύνη του ΤΕΕ και στην οποία συμμετέχει ενεργά και η ΕΛΕΤΟ. Η ΤΕ21 είναι ιδρυτικό συλλογικό μέλος της ΕΛΕΤΟ. 4

5 Τα αντικείμενα και οι έννοιες αντικείμενο: κάθε τι αντιληπτό μέσω των αισθήσεων ή συλληπτό μέσω του νου ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Τα αντικείμενα μπορούν να είναι υλικά (π.χ. μια μηχανή, ένα φύλλο χαρτί, ένα διαμάντι), άυλα (π.χ. ένα επιτόκιο, ένα σχέδιο μελέτης) ή φανταστικά (π.χ. ένας κένταυρος). χαρακτηριστικό: αφαίρεση (νοητική) μιας ιδιότητας ενός αντικειμένου ή ενός συνόλου (ομάδας) αντικειμένων ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ: Μερικά χαρακτηριστικά ενός συγκεκριμένου μολυβιού: είναι κυλινδρικό, είναι έχει μήκος 15cm, έχει ξύλινο περίβλημα με εξωτερικό χρώμα κόκκινο, έχει πυρήνα από γραφίτη, το ξύνουμε στο ένα άκρο για να γράφουμε,... έννοια: μονάδα γνώσης που δημιουργείται από έναν μοναδικό συνδυασμό χαρακτηριστικών ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ: Οι έννοιες «πλανήτης», «Κρόνος», «πύργος», «Λευκός Πύργος». ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Τα χαρακτηριστικά που συνθέτουν μια έννοια διακρίνονται σε ουσιώδη (απαραίτητα για την κατανόηση της έννοιας) και επουσιώδη. Τα ουσιώδη χαρακτηριστικά 5 που χρησιμοποιούνται για να διακρίνεται η έννοια από άλλες έννοιες λέγονται διακριτικά.

6 Πλάτος της έννοιας Τύποι εννοιών πλάτος, έκταση: το σύνολο όλων των αντικειμένων στα οποία αντιστοιχεί μια έννοια ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ: Έννοια: «Πρωτοχρονιά» -> Πλάτος: {..., Πρωτοχρονιά του 2009, Πρωτοχρονιά του 2010, Πρωτοχρονιά του 2011,...} Έννοια: «η τελευταία Πρωτοχρονιά» -> Πλάτος: {Πρωτοχρονιά του 2010} ατομική έννοια: έννοια που αντιστοιχεί σε ένα και μόνο αντικείμενο Παραδείγματα: «Κρόνος», «Λευκός Πύργος». γενική έννοια: έννοια που αντιστοιχεί σε δύο ή περισσότερα αντικείμενα τα οποία αποτελούν ομάδα λόγω κοινών ιδιοτήτων ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Παραδείγματα: «πλανήτης», «πύργος». 6

7 Τύποι χαρακτηριστικού Βάθος των εννοιών κριτήριο υποδιαίρεσης: κριτήριο βάσει του οποίου χωρίζεται (υποδιαιρείται) μια έννοια σε έννοιες χαμηλότερης στάθμης 1 Παράδειγμα: Με κριτήριο υποδιαίρεσης το φύλο η έννοια «παιδί» υποδιαιρείται στις έννοιες «αγόρι» και «κορίτσι». τύπος χαρακτηριστικού: κατηγορία χαρακτηριστικού πουεξυπηρετείωςκριτήριο υποδιαίρεσης των εννοιών. ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ: Ο τύπος χαρακτηριστικού χρώμα συμπεριλαμβάνει τα χαρακτηριστικά: το να είναι (ένα αντικείμενο) κόκκινο, μπλε, πράσινο κτλ. Ο τύπος χαρακτηριστικού υλικό συμπεριλαμβάνει τα χαρακτηριστικά: το να είναι (ένα αντικείμενο) από ξύλο, από μέταλλο κτλ. βάθος, ένταση: σύνολο χαρακτηριστικών που συνιστούν την έννοια Ως στάθμη (ιεραρχική στάθμη) εδώ εννοούμε τη θέση σε μια κατακόρυφη κλίμακα διαβάθμισης (ιεραρχίας), στην οποία υπάρχει η κατεύθυνση από το χαμηλό στο υψηλό, ή από κάτω προς τα άνω, και η αντίθετή της. 7

8 αντικείμενα Ώστε, κάθε στιγμή: ο κόσμος γύρω μας και μέσα μας, οτιδήποτε δηλαδή αισθανόμαστε με τις αισθήσεις μας και αντιλαμβανόμαστε και οτιδήποτε συλλαμβάνουμε με το νου μας και διανοούμαστε, αποτελείται από αντικείμενα. Είμαστε δηλαδή εμείς και τα αντικείμενα. Εδώ αντικείμενο: όχι μόνο υλικό σώμα αλλά και σωματικό ή διανοητικό συμβάν ή κατάσταση. Η κύρια ιδιότητα ενός αντικειμένου είναι η ατομικότητά του το κάθε αντικείμενο είναι μοναδικό. 8

9 αντικείμενα Παραδείγματα «αντικειμένων»: το μολύβι μου (που κρατώ αυτή τη στιγμή) το φεγγάρι (που βλέπω αυτή τη στιγμή) οσκύλοςτουα(που χαϊδεύω αυτή τη στιγμή) ο πονόδοντός μου (που αισθάνομαι αυτή τη στιγμή) ο μαγνητικός βορράς (που βλέπω στην πυξίδα αυτή τη στιγμή) το τρικέφαλο τέρας (που φαντάζομαι αυτή τη στιγμή). 9

10 Τα χαρακτηριστικά και η έννοια Όταν συζητώ για το μολύβι μου ήγιατο φεγγάρι, χωρίς να τα έχω μπροστά μου και να ερεθίζουν τις αισθήσεις μου, ή όταν συζητώ σήμερα με τους φίλους μου για το όνειρο που είδα χθες βράδυ, αναφέρομαι σ αυτά και τα περιγράφω, τα σχολιάζω, χρησιμοποιώντας τη γνώση μου γι αυτά. Για κάθε ένα από αυτά υπάρχει αποθηκευμένος στον νου μου ένας μοναδικός συνδυασμός χαρακτηριστικών (ένα σύνολο αλληλοσυνδεόμενων χαρακτηριστικών ) που όλα μαζί αντιπροσωπεύουν στο νου μου το ιδιαίτερο αντικείμενο. 10

11 Τα χαρακτηριστικά και η έννοια Αυτός ο συνδυασμός έχει δημιουργήσει στο νου μου μια αντίστοιχη μονάδα γνώσης: την ατομική έννοια «το φεγγάρι», την ατομική έννοια «το μολύβι μου», την ατομική έννοια «το όνειρο που είδα χθες βράδυ». Αντίστοιχοι συνδυασμοί χαρακτηριστικών έχουν δημιουργήσει τις ατομικές έννοιες: «το τραπέζι της κουζίνας μου» «ο σκύλοςτουα» «ο πονόδοντός μου της Δευτέρας» «ο μαγνητικός βορράς» κτλ. Ηαναφοράστιςατομικές έννοιες γίνεται πάντοτε με οριστικό άρθρο. 11

12 Τα χαρακτηριστικά και η έννοια Το μολύβι μου, το μολύβι σου, του μολύβι του Γιώργου που τα έχω αντιληφθεί (τα έχω δει, τα έχω αγγίξει, έχω γράψει με αυτά) αλλά και άλλα μολύβια που έχω δει στα καταστήματα χαρτικών ή άλλα που μπορεί να υπάρχουν οπουδήποτε στον κόσμο ή που μπορώ να φανταστώ, παρουσιάζουν ορισμένα κοινά χαρακτηριστικά, ο ιδιαίτερος συνδυασμός των οποίων αντιπροσωπεύει στο νου μου όλα αυτά τα αντικείμενα αυτο το σύνολο χαρακτηριστικών έχει δημιουργήσει στο νου μου μια αντίστοιχη μονάδα γνώσης: τη γενική έννοια «μολύβι». 12

13 Τα χαρακτηριστικά και η έννοια Άλλα παραδείγματα «γενικών εννοιών»: «τραπέζι», «σκύλος», «πονόδοντος», «νομός της Ελλάδας», «αλογόνο» «ταχύτητα» «επιτάχυνση»... Η αναφορά σε γενικές έννοιες γίνεται με (αόριστο ή οριστικό) άρθρο ή και χωρίς καθόλου άρθρο, ανάλογα με την περίπτωση. 13

14 Τα χαρακτηριστικά και η έννοια Ώστε: όταν αναφερόμαστε σε ένα ιδιαίτερο αντικείμενο χωρίς αυτό να είναι παρόν και να υπόκειται εκείνη τη στιγμή στην αντίληψή μας, τότε ουσιαστικά ανατρέχουμε στην αποθηκευμένη γνώση που έχουμε στο μυαλό μας γι αυτό το ιδιαίτερο αντικείμενο αναφερόμαστε δηλαδή στην ατομική έννοια που έχουμε στο μυαλό μας για το αντικείμενο αυτό. ενώ: όταν αναφερόμαστε σε κάποιο μη ιδιαίτερο αντικείμενο ως μέλος μιας ομάδας αντικειμένων (που μπορεί δηλαδή να είναι οποιοδήποτε μέλος της ομάδας) τότε ουσιαστικά ανατρέχουμε στην αποθηκευμένη γνώση που έχουμε στο μυαλό μας και είναι κοινή για όλα τα αντικείμενα της ομάδας αναφερόμαστε δηλαδή στη γενική έννοια που έχουμε στο μυαλό μας για όλα μαζί τα αντικείμενα της ομάδας. 14

15 Τα χαρακτηριστικά και η έννοια Και: όταν επικοινωνούμε και ανακοινώνουμε στον άλλον οτιδήποτε, ακολουθούμε την κατεύθυνση: αντικείμενα έννοιες επικοινωνία. Πριν δηλαδή από το στάδιο της όποιας ανακοίνωσής μας στον άλλο έχει μεσολαβήσει ένα στάδιο εννοιοποίησης και η επικοινωνία γίνεται σε στάθμη εννοιών. 15

16 Σχέσεις μεταξύ των εννοιών ιεραρχική σχέση : σχέση μεταξύ δύο εννοιών λόγω της οποίας η μία ανήκει σε υψηλότερη στάθμη και η άλλη σε χαμηλότερη στάθμη ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Δύο βασικές ιεραρχικές σχέσεις είναι η ειδογονική σχέση ή σχέση γένους-είδους και η μεριστική σχέση ή σχέση όλου-μέρους. Έννοια της υψηλότερης στάθμης: υπερτασσόμενη έννοια Έννοια της χαμηλότερης στάθμης: υποτασσόμενη έννοια Υποτασσόμενες έννοιες της ίδιας στάθμης με το ίδιο κριτήριο υποδιαίρεσης: παρατασσόμενες έννοιες συσχετική σχέση, πραγματολογική σχέση: σχέση μεταξύ δύο εννοιών που έχουν θεματική σύνδεση μη ιεραρχική ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Συσχετική σχέση υπάρχει ανάμεσα στις έννοιες «εκπαίδευση» και «διδασκαλία», «ψήσιμο» και «φούρνος». 16

17 Οι δύο βασικές ιεραρχικές σχέσεις ειδογονική σχέση, σχέση γένους-είδους: ιεραρχική σχέση μεταξύ δύο εννοιών στην οποία το βάθος της υποτασσόμενης έννοιας περιλαμβάνει εκείνο της υπερτασσόμενης έννοιας και τουλάχιστον ένα επιπλέον διακριτικό χαρακτηριστικό ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Ειδογονική σχέση υπάρχει ανάμεσα στις έννοιες «λέξη» και «αντωνυμία», «όχημα» και «αυτοκίνητο», «άνθρωπος» και «παιδί». μεριστική σχέση, σχέση όλου-μέρους: ιεραρχική σχέση μεταξύ δύο εννοιών στην οποία η υπερτασσόμενη έννοια αποτελεί το όλον ενώ η υποτασσόμενη έννοια μέρος του όλου ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Σχέση όλου-μέρους υπάρχει ανάμεσα στις έννοιες «εβδομάδα» και «ημέρα», «μόριο» και «άτομο». 17

18 Παράσταση των σχέσεων μεταξύ των εννοιών Ειδογονική σχέση (σχέση γένους-είδους): δενδροδιάγραμμα Μονοδιάστατη υποδιαίρεση: Γένος Γ Ε1 Γένος Γ Ε2 Είδη Ε1 Ε2 Ε3 Είδη Ε3 18

19 Παράσταση των σχέσεων μεταξύ των εννοιών Ειδογονική σχέση (σχέση γένους-είδους): δενδροδιάγραμμα πολυδιάστατη υποδιαίρεση: Κριτήριο 1 Γ Γένος Κριτήριο 2 Ε 1 1 Ε 1 2 Ε 1 3 Είδη Ε 2 1 Ε 2 2 Είδη 19

20 Παράσταση των σχέσεων μεταξύ των εννοιών Μεριστική σχέση (σχέση όλου-μέρους): κτενοδιάγραμμα Όλον Ο Μέρη Μ1 Μ2 Όλον Ο Μ1 Μ2 Μ3 Πολλαπλό μέρος Μονό μέρος Μέρη Μ3 20

21 Παράσταση των σχέσεων μεταξύ των εννοιών Συσχετική σχέση (πραγματολογική σχέση): βελοδιάγραμμα (αμφίαιχμο βέλος) Α Β Α Β Α Β Δεν υπάρχει διαφορά ιεραρχικής στάθμης μεταξύ των εννοιών. Οι έννοιες Α και Β υπεισέρχονται στη σχέση ισοδύναμα 21

22 Ερμηνεία των σχέσεων μεταξύ των εννοιών Πλάτος (έκταση) γένια έννοια, γένος Α Βάθος (ένταση) (αριθμός διακριτικών χαρακτηριστικών) Δ Β είδια έννοια, είδος Στην ειδογονική σχέση όσο το βάθος μεγαλώνει τόσο το πλάτος μικραίνει (όσο εμβαθύνουμε τόσο εστιάζουμε σε λιγότερα αντικείμενα) 22

23 Παραδείγματα σχέσεων μεταξύ των εννοιών Παραδείγματα ειδογονικής σχέσης: «ένταση πεδίου δυνάμεων»-«ένταση πεδίου βαρύτητας» «ένταση πεδίου δυνάμεων»-«ένταση ηλεκτρικού πεδίου,... γένος: «ένταση πεδίου δυνάμεων» κριτήριο υποδιαίρεσης:«φύση-προέλευση του πεδίου» είδη: «ένταση πεδίου βαρύτητας», «ένταση ηλεκτρικού πεδίου»,... ένταση πεδίου δυνάμεων ένταση πεδίου βαρύτητας ένταση ηλεκτρικού πεδίου... 23

24 Παραδείγματα σχέσεων μεταξύ των εννοιών Παράδειγμα μεριστικής σχέσης: «ηλεκτρομαγνητικό φάσμα»: το όλον (η ολομερής έννοια)... «ορατό φάσμα» «υπέρυθρο» «υπεριώδες»... μέρη (ουσιώδη - διακριτικά) ηλεκτρομαγνητικό φάσμα υπέρυθρο φάσμα ορατό φάσμα υπεριώδες φάσμα 24

25 Συστήματα εννοιών σύστημα εννοιών: σύνολο εννοιών δομημένο σύμφωνα με τις μεταξύ τους σχέσεις εννοιοδιάγραμμα: γραφική παράσταση συστήματος εννοιών - ειδογονικά συστήματα εννοιών - μεριστικά συστήματα εννοιών - συσχετικά συστήματα εννοιών - μεικτά συστήματα εννοιών 25

26 Συστήματα εννοιών Ειδογονικά συστήματα εννοιών Παράδειγμα: Εννοιοδιάγραμμα: χημική ουσία Κριτήριο 1 Κριτήριο 2 χημικό στοιχείο χημική ένωση στερεό υγρό αέριο Η2Ο αλκοόλη νερό πάγος υδρατμός 26

27 Συστήματα εννοιών Μεριστικά συστήματα εννοιών Παράδειγμα: Εννοιοδιάγραμμα: ηλεκτρομαγνητικό φάσμα υπέρυθρο φάσμα ορατό φάσμα υπεριώδες φάσμα ερυθρό πορτοκαλί κίτρινο πράσινο κυανό ιώδες 27

28 Συστήματα εννοιών Μεικτά συστήματα εννοιών Παράδειγμα: αντικείμενο τύπος χαρακτηριστικού Εννοιοδιάγραμμα: πλάτος αντικείμενα χαρακτηριστικό ουσιώδες χαρακτηριστικό διακριτικό χαρακτηριστικό μη διακριτικό χαρακτηριστικό επουσιώδες χαρακτηριστικό έννοια βάθος χαρακτηριστικά άσχετη έννοια ατομική έννοια μη ιεραρχικά ιεραρχικά σχετιζόμενη έννοια σχετιζόμενη ένν. υπερτασσόμενη έννοια υποτασσόμενη έννοια γενική έννοια γένια έννοια γένος ολομερής έννοια όλον είδια έννοια είδος επιμερής έννοια μέρος παρατασσόμενη έννοια μη παρατασσόμενη έννοια 28

29 Ορισμός: παραστατική περιγραφή της έννοιας ορισμός: παράσταση μιας έννοιας μέσω μιας περιγραφικής δήλωσης που εξυπηρετεί τη διαφοροποίησή της από συναφείς (σχετιζόμενες) έννοιες Με τον «ορισμό» ορίζεται (= οριοθετείται, περιορίζεται) μια έννοια καθορίζονται δηλαδή τα όριά της, τα σύνορά της, από τις γειτονικές έννοιες. Αυτό γίνεται με τον μοναδικό συνδυασμό χαρακτηριστικών με τον οποίο δημιουργείται το βάθος (ένταση) της έννοιας και το μοναδικό πλάτος (έκταση) που προκύπτει ως αποτέλεσμα. 29

30 Κατασήμανση: παραστατικός αντιπρόσωπος της έννοιας κατασήμανση: παράσταση μιας έννοιας με ένα σημείο (σημάδι) που την υποδηλώνει ΣΗΜΕΙΩΣΗ Στην ορολογική εργασία διακρίνονται τρεις τύποι: ονόματα και όροι και σύμβολα. όνομα, κατονομασία: λεκτική κατασήμανση μιας ατομικής έννοιας όρος: λεκτική κατασήμανση μιας γενικής έννοιας σε είδιο θεματικό πεδίο ΣΗΜΕΙΩΣΗ Ένας όρος μπορεί να περιέχει σύμβολα και μπορεί να εμφανίζει παραλλαγές, π.χ. διαφορετικούς ορθογραφικούς τύπους. σύμβολο: μη λεκτική κατασήμανση μιας έννοιας με μορφή γραφική ΣΗΜΕΙΩΣΗ Ένα σύμβολο μπορεί να αποτελείται από έναν ή περισσότερους εκτυπώσιμους 30 χαρακτήρες, γράμματα ή αριθμούς, ή να είναι ένα σχέδιο.

31 Η λογική ισότητα: κατασήμανση «ίσον» ορισμός Η κατασήμανση (ο όρος, το όνομα ήτοσύμβολο) και ο ορισμός αποτελούν, αντίστοιχα, το πρώτο και το δεύτερο μέλος μιας λογικής ισότητας η οποία μας πληροφορεί παραστατικά για την έννοια. Το «ίσον» της ισότητας είναι το συνδετικό ρήμα είναι, που συνήθως συμβολίζεται με κάποιο σύμβολο (σύμφωνα με κάποια τυπογραφική σύμβαση) π.χ. ένα δίστιγμο (:) ή μια παύλα ( ) ή εννοείται με αλλαγή γραμμής: κατασήμανση: ορισμός ή κατασήμανση ορισμός Στην κλασική Λογική το πρώτο μέλος αυτής της ισότητας λέγεται «οριστέον μέλος» και το δεύτερο «ορίζον μέλος». 31

32 Φύση του ορισμού Ο «ορισμός» παριστάνει την έννοια με περιγραφικό τρόπο (γραπτό, προφορικό ή άλλον τρόπο επικοινωνίας) την αντιπροσωπεύει πλήρως. Μέσω αυτού δεν αφήνεται καμιά αμφιβολία γιατοποιαακριβώς είναι η έννοια. Στην Ορολογία (σήμερα) αναγνωρίζονται μόνο οι δύο τύποι ορισμού: ο εντατικός ορισμός (ορισμός μέσω του βάθους-έντασης) και ο εκτατικός ορισμός (ορισμός μέσω του πλάτους-έκτασης). Ανάλογα με τον τύπο του συστήματος εννοιών στο οποίο βασίζεται ο ορισμός μπορεί να είναι: ειδογονικός ορισμός μεριστικός ορισμός μεικτός ορισμός 32

33 Τύποι ορισμών εντατικός ορισμός: ορισμός που περιγράφει το βάθος μιας έννοιας δηλώνοντας την υπερτασσόμενη έννοια και τα διακριτικά χαρακτηριστικά ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ 1 Έννοια: «λαμπτήρας πυρακτώσεως» Ορισμός: λαμπτήρας πυρακτώσεως είναι ηλεκτρικός λαμπτήρας στον οποίο υπάρχει ένα νήμα που θερμαίνεται με ηλεκτρικό ρεύμα έτσι ώστε να εκπέμπει φως ηλεκτρικός λαμπτήρας λαμπτήρας πυρακτώσεως λαμπτήρας αίγλης... 33

34 Τύποι ορισμών εντατικός ορισμός: ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ 2 Έννοια: το φυσικό μέγεθος «ωμέγα» Ορισμός: ωμέγα ω (σύμβολο) το φυσικό μέγεθος που δίνεται από την ισότητα ω = f(α,β,γ,...) όπου: f είναι συγκεκριμένη μαθηματική συνάρτηση α είναι το (γνωστό) μέγεθος άλφα, β είναι το (γνωστό) μέγεθος βήτα, γ είναι το (γνωστό) μέγεθος γάμα, φυσικό μέγεθος ωμέγα f f f f άλφα βήτα γάμα... 34

35 Τύποι ορισμών εκτατικός ορισμός: ορισμός μιας έννοιας με απαρίθμηση όλων των υποτασσόμενων εννοιών που αντιστοιχούν σε ένα κριτήριο υποδιαίρεσης ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ Έννοια: «η οικογένεια 18 του Περιοδικού Πίνακα των στοιχείων» Ορισμός: Η οικογένεια 18 του Περιοδικού Πίνακα των στοιχείων είναι το ήλιο, το νέο, το αργό, το κρυπτό, το ξένο και το ραδόνιο Έννοια: «ευγενές αέριο» Ορισμός: ευγενές αέριο είναι το ήλιο, το νέο, το αργό, το κρυπτό, το ξένο ή το ραδόνιο οικογένεια 18 του Περιοδικού Πίνακα των στοιχείων ευγενές αέριο ήλιο νέο αργό κρυπτό ξένο ραδόνιο ήλιο νέο αργό κρυπτό ξένο ραδόνιο 35

36 Οι τέσσερις κανόνες του καλού ορισμού της κλασικής Λογικής Σύνοψη των κανόνων του ορισμού της κλασικής Λογικής 1. Συντομία και σαφήνεια (λακωνικότητα) «Ο καλός ορισμός πρέπει να είναι σύντομος και σαφής» 2. Όχι το άγνωστο με το άγνωστο! «ο καλός ορισμός δεν ορίζει το άγνωστο με το άγνωστο, ούτε στη θέση του ορίζοντος μέλους δίνει μιαν απλώς διαφορετική διατύπωση του οριστέου» 3. Αποφυγή του «κύκλου» «Ο καλός ορισμός δεν είναι ποτέ κυκλικός, δεν ορίζει δηλαδή την έννοια Α με την έννοια Β και πάλι την έννοια Β με την έννοια Α» 4. Τα δύο μέλη: ισοπλατείς έννοιες «τα δύο μέλη του καλού ορισμού (το οριστέον και το ορίζον) ως έννοιες πρέπει να έχουν το ίδιο ακριβώς 36 πλάτος»

37 Παρένθεση: Καίσαρ Αλεξόπουλος, δάσκαλος των εννοιών Κατά τη γνώμη του ομιλούντος, η βασικότερη συμβολή του αείμνηστου Καίσαρα Αλεξόπουλου, του δασκάλου πολλών χιλιάδων Ελλήνων Φυσικών, Χημικών, Μαθηματικών κ.ά. αλλά και (με το πνεύμα του που αυτοί μεταλαμπάδευσαν) όλων των νεότερων Ελλήνων Φυσικών, ήταν, είναι και θα είναι: Η διευκρίνηση των εννοιών της Φυσικής με την αυστηρή και επίμονη απαίτηση για ακριβείς και εμπεριστατωμένους ορισμούς, που πληρούσαν τις απαιτήσεις των κανόνων της κλασικής Λογικής, επέκταση και συμπλήρωση των οποίων είναι οι σημερινοί κανόνες της Ορολογίας. Όχι! Σου έλεγε. Δεν είναι λογικά ορθός ο ορισμός: ταχύτητα είναι το διάστημα στη μονάδα του χρόνου ή με οποιονδήποτε προσδιορισμό και αν προσδιοριστεί η λέξη διάστημα) διότι υπονοεί ότι το «διάστημα» είναι γένος της «ταχύτητας» ή ότι η «ταχύτητα» είναι είδος «διαστήματος», που φυσικά δεν είναι! (Βλέπε διπλανό διάγραμμα, όπου v f ( s, t) = ds / dt) φυσικό μέγεθος μέγεθος της Κινηματικής ταχύτητα f (v v ) f διάστημα (s) xρόνος (t) 37

38 Φύση και τύποι των κατασημάνσεων Όπως ο ορισμός έτσι και η κατασήμανση αποτελεί παράσταση της έννοιας και στην πράξη είναι συμπύκνωση του ορισμού. Αλλά: ενώ ο ορισμός παριστάνει περιγραφικά την έννοια, η κατασήμανση την παριστάνει συμβατικά. Στη σύμβαση αυτή της κατασήμανσης εμπλέκονται οι εμπειρογνώμονες του σχετικού θεματικού πεδίου. Σφυρηλάτημα τέτοιων συμβάσεων αποτελεί η οροδοτική εργασία των οργάνων Ορολογίας. 38

39 Φύση και τύποι των κατασημάνσεων Στο ερώτημα: Πόσο «αυθαίρετο» είναι αυτό το «σημάδι» της κατασήμανσης; η απάντηση είναι: Για την ελληνική γλώσσα, η οποία είναι γλώσσα κλιτή, με εξαιρετικά δυνατή παραγωγική και συνθετική ικανότητα, χρειάζεται πολύ μεγάλη προσοχή στη διαχείριση αυτής της «αυθαιρεσίας». Οι οικογένειες λέξεων της ελληνικής είναι τόσο πολυμελείς και πλούσιες, που αν κανένας χρησιμοποιήσει ως λεκτική κατασήμανση μιας νέας έννοιας μια απλή λέξη, η οικογένεια που ήδη υπάρχει πίσω από αυτήν την απλή λέξη ή που μπορεί να προκύψει από αυτήν είναι ολόκληρο πλέγμα λεκτικών κατασημάνσεων (δηλ. όρων και ονομάτων) που απορρέουν αυτόματα και που είναι στη διάθεση του οροθέτη/ονοματοθέτη να τις χρησιμοποιήσει όποτε τις χρειαστεί. Οι μεταξύ αυτών των συγγενών σχέσεις δεν πρέπει να 39 παραβιάζονται.

40 Η έννοια και οι παραστάσεις της στην επικοινωνία έννοια (παράσταση έννοιας) (στην επικοινωνία) κατασήμανση ορισμός (μη λεκτική κατασήμανση) (λεκτική κατασήμανση) εντατικός ορισμός εκτατικός ορισμός σύμβολο όνομα όρος 40

41 Το εννοιοδιάγραμμα της κατασήμανσης κατασήμανση μη λεκτική κατασήμανση πλήρης μορφή, ανεπτυγμ. μορφή συντομομορφή, συντομευμένη μορφή γενική έννοια απλός όρος σύνθετος όρος λεκτική κατασήμανση όρος δάνειος όρος όνομα... ατομική έννοια απαρχαιωμένος όρος σύμπλοκος όρος σύμμειγμα νεοόρος προτιμώμενος όρος αποδεκτός όρος αποδοκιμαζόμενος όρος διαβάθμιση ορολογικής αποδεκτότητας 41

42 Οι όροι και οι λέξεις Προσοχή: Ο όρος έχει πάντοτε «πίσω του» μία και μόνο έννοια και δεν πρέπει να συγχέεται με τη λέξη. Ο μονολεκτικός όρος (μονόλεκτο) συμπεριφέρεται ως λέξη. Ο πολυλεκτικός όρος (πολύλεκτο) διατηρεί συγκεκριμένη και σταθερή σχέση των συνθετικών του, ώστε συνήθως ξεχωρίζει τόσο προφορικά όσο και γραπτά. Η γνώση μεταδίδεται με έννοιες και σχέσεις εννοιών, που εκφράζονται με αντίστοιχους όρους. 42

43 Ο ρόλος των κατασημάνσεων στην επικοινώνηση της γνώσης Απλό σχηματικό διάγραμμα συστήματος μετάδοσης γνώσης Α Π Γνώση (έννοιες) Γλώσσα (όροι) Κανάλι μετάδοσης Γλώσσα (όροι) Γνώση (έννοιες) Η γνώση μετατρέπεται από τον Αποστολέα σε γλώσσα με τη χρήση των κατασημάνσεων, μεταδίδεται ως γλωσσικό σήμα μέσω του εκάστοτε καναλιού μετάδοσης και στη λήψη μέσω της αντίστροφης μετατροπής πάλι με τη 43 χρήση των όρων αποκτάται από τον Παραλήπτη ως γνώση

44 αντικείμενα, χαρακτηριστικά, έννοια, κατασήμανση, ορισμός: Οι πρωταγωνιστές της γνώσης αντικείμενο/-α χαρακτηριστικά Το διάγραμμα των «πρωταγωνιστών» της γνώσης έννοια κατασήμανση ορισμός 44

45 αντικείμενα, χαρακτηριστικά, έννοια, κατασήμανση, ορισμός: Οι πρωταγωνιστές της γνώσης Συμβολισμοί των πρωταγωνιστών της γνώσης αντικείμενα συγκείμενο (θεματικό πεδίο) γλωσσικό/νοητικό επίπεδο χαρακτηριστικά ορισμός έννοια κατασήμανση (όρος, όνομα, σύμβολο) 45

46 «Δρόμοι της γνώσης» αντικείμενα συγκείμενο (θεματικό πεδίο) χαρακτηριστικά ορισμός έννοια κατασήμανση Χ Δρόμος της γνώσης 1: Αντικείμενα έννοια κατασήμανση (ίσως και ορισμός) Καταλαβαίνω τί κάνει αυτό! (= διακρίνω τα χαρακτηριστικά του) Πώς το λένε; (Πώς ορίζεται;) Το λένε Χ (και ορίζεται ) 46

47 «Δρόμοι της γνώσης» αντικείμενα συγκείμενο (θεματικό πεδίο) γλωσσικό/νοητικό επίπεδο χαρακτηριστικά ορισμός έννοια κατασήμανση (Χ) Δρόμος της γνώσης 2: αντικείμενα ορισμός έννοια κατασήμανση Τί είναι αυτό; Τί κάνει; Πώς το λένε; Είναι (ορισμός που μέσω των χαρακτηριστικών κάνει γνωστή την έννοια). Το λένε Χ. 47

48 «Δρόμοι της γνώσης» αντικείμενα συγκείμενο (θεματικό πεδίο) γλωσσικό/νοητικό επίπεδο χαρακτηριστικά ορισμός έννοια κατασήμανση Χ Δρόμος της γνώσης 3: κατασήμανση ορισμός έννοια Τί θα πει Χ; ή Τι σημαίνει Χ; Χ είναι (ορισμός που μέσω των χαρακτηριστικών κάνει γνωστή την έννοια). 48

49 «Δρόμοι της γνώσης» αντικείμενα συγκείμενο (θεματικό πεδίο) γλωσσικό/νοητικό επίπεδο χαρακτηριστικά ορισμός έννοια Γλώσσα Πηγής κατασήμανση Χ Δρόμος της γνώσης 4: Σύλληψη νέας γνώσης στον εγκέφαλο του πρώτου οροθέτη/ονοματοθέτη σε μια Γλώσσα Πηγής. Εύρηκα! Να μια νέα έννοια! (που δημιουργείται από συγκεκριμένο συνδυασμό χαρακτηριστικών) Πώς ορίζεται; Πώς θα την κατασημάνω (ονομάσω/συμβολίσω); Είναι (ο πρωτότυπος ορισμός). Θα την ονομάσω Χ. 49

50 «Δρόμοι της γνώσης» Δρόμος της γνώσης 5 Μεταφορά της νέας γνώσης απότηγλώσσαπηγής στη Γλώσσα Στόχου μέσω μιας νοητικής διαγλωσσικής διεπαφής στον νου του οροθέτη της Γλώσσας Στόχου: Αφετηρία: αντικείμενα, χαρακτηριστικά, έννοια, ορισμός, κατασήμανση όλα γνωστά στη Γλώσσα Πηγής Διαδρομή: μέσω της έννοιας και του ορισμού (διατυπωμένου ήδη στη Γλώσσα Στόχου Τέρμα: η κατασήμανση (όρος, όνομα, σύμβολο) Ο δρόμος αυτός εκφράζεται με την ερώτηση και την απάντηση: Γνωρίζω την νέα έννοια! (τα αντικείμενα που καλύπτει, τα χαρακτηριστικά που την αποτελούν, τον ορισμό της και την κατασήμανσή της στη Γλώσσα Πηγής έχω διατυπώσει ήδη και τον ορισμό της στη Γλώσσα Στόχου. Πώς θα την κατασημάνω (ονομάσω/συμβολίσω); Θα την ονομάσω Υ. 50

51 «Δρόμοι της γνώσης» αντικείμενο/-α συγκείμενο (θεματικό πεδίο) ορισμός Γλώσσα Πηγής Ο ορισμός διατυπώνεται στη Γλώσσα Στόχου με τη χρησιμοποίηση εννοιών και όρων ήδη γνωστών ορισμός Γλώσσα Στόχου Αρχές και κανόνες κατασήμανσης κατασήμανση: Χ χαρακτηριστικά Τα χαρακτηριστικά και η έννοια έχουν διαγλωσσικό χαρακτήρα κσι δεν χρειάζεται να μεταφερθούν χαρακτηριστικά Γλωσσικό/νοητικό επίπεδο του ονοματοθέτη της γλώσσας στόχου για τη γλώσσα πηγής έννοια έννοια κατασήμανση: Υ Νοητική διαγλωσσική διεπαφή του ονοματοθέτη της Γλώσσας Στόχου Γλωσσικό/νοητικό επίπεδο του ονοματοθέτη της Γλώσσας Στόχου για τη Γλώσσα Στόχου Δρόμος της γνώσης 5: Μεταφορά της νέας γνώσης από τη Γλώσσα Πηγής στη Γλώσσα Στόχου μέσω της νοητικής διαγλωσσικής διεπαφής του οροθέτη της Γλώσσας Στόχου 51

52 «Δρόμοι της γνώσης» Ώστε η γνώση μιας νέας έννοιας δεν αποκτάται πάντα με τον ίδιο τρόπο, αλλά ακολουθεί διάφορους «δρόμους», οι οποίοι είτε έχουν άλλη αφετηρία, είτε άλλη διαδρομή, είτε άλλο τέρμα. Η μεταφορά γνώσης από γλώσσα σε γλώσσα γίνεται στον εγκέφαλο του οροθέτη/ονοματοθέτη της Γλώσσας Στόχου, ο οποίος προφανώς έχει στη διάθεσή του όλα τα στοιχεία για τους 5 πρωταγωνιστές μέσω της Γλώσσας Πηγής και μεταφέρει αυτά που χρειάζεται να μεταφερθούν (ορισμό και κατασήμανση) στη Γλώσσα Στόχου. 52

53 «Δρόμοι της γνώσης» Η μεταφορά όμως του ορισμού δεν είναι της ίδιας φύσης με τη μεταφορά της κατασήμανσης. Ο ορισμός στη Γλώσσα Στόχου προκύπτει εύκολα από την μετάφραση του ορισμού της Γλώσσας Πηγής, εφόσον όλες οι έννοιες που εμπλέκονται στον ορισμό είναι ήδη γνωστές και στη Γλώσσα Στόχου και έχουν αποδοθεί με αντίστοιχες κατασημάνσεις πουκαιαυτέςείναιγνωστές. Η κατασήμανση μιας νέας έννοιας όμως δεν μεταφράζεται. Εκείνο που γίνεται είναι επιλογή/υιοθέτηση/δημιουργία μιας κατασήμανσης της νέας έννοιας στη Γλώσσα Στόχου που θεωρείται ισοδύναμη με την κατασήμανση της Γλώσσας Πηγής. Εδώ βρίσκεται ολόκληρη η δραστηριότητα της οροδοσίας, που βασίζεται σε αρχές και κανόνες που έχουν εφαρμογή στη 53 Γλώσσα Στόχου.

54 Αρχές σχηματισμού όρων Η ΤεχνικήΕπιτροπήΕΛΟΤ-ΤΕΕ/ ΤΕ21 «Αρχές της Ορολογίας» έχει εκπονήσει και το πρότυπο ΕΛΟΤ 402 «Ορολογική εργασία Αρχές και μέθοδοι». Το πρότυπο αυτό αποτελεί μεταφορά του Διεθνούς Προτύπου ISO 704:2000 Terminology work Principles and methods κατάλληλα προσαρμοσμένη ώστε να εφαρμόζεται στην ελληνική γλώσσα. Ένα από τα πιο σημαντικά κεφάλαια του προτύπου ΕΛΟΤ 402 είναι οι Αρχές σχηματισμού όρων. Οι αρχές αυτές (η σειρά αναγραφής δεν έχει αξιολογική σημασία) είναι: Διαφάνεια (transparency) Συνέπεια (consistency) (Γλωσσική) Καταλληλότητα (appropriateness) (Γλωσσική) Οικονομία (linguistic economy) Παραγωγικότητα (και συνθετικότητα) (derivability and compoundability) (Γλωσσική) Ορθότητα (linguistic correctness) 54 (Γλωσσική) Εντοπιότητα (preference for native language)

55 Αρχές σχηματισμού όρων Παραδείγματα (όρος που συμφωνεί με την αρχή όρος που δεν συμφωνεί): Διαφάνεια (θερμικός θόρυβος θόρυβος Johnson) Συνέπεια (υπεροξείδιο του υδρογόνου οξυζενέ) Γλωσσική Καταλληλότητα (σεισμογόνος περιοχή σεισμογενής περιοχή ) Γλωσσική Οικονομία (κινητή τηλεφωνία τηλεφωνία με κινητά τηλέφωνα ) Παραγωγικότητα και συνθετικότητα (πλινθίο ολοκληρωμένο κύκλωμα ) Γλωσσική Ορθότητα (αντικειμενοστρεφής αντικειμενοστραφής) Γλωσσική Εντοπιότητα 55 (μορφότυπο φορμάτ / format )

56 Μηχανισμοί σχηματισμού ελληνικών όρων Στο ίδιο Ελληνικό Πρότυπο ΕΛΟΤ 402 «Ορολογική εργασία Αρχές και μέθοδοι», Παράρτημα Α περιγράφονται αναλυτικά και «Παραδείγματα μηχανισμών σχηματισμού ελληνικών όρων». Σύνοψη των μηχανισμών αυτών δίνεται στο εννοιοδιάγραμμα που ακολουθεί. 56

57 σχηματισμός όρου όρος όνομα πρωτογενής σχηματισμός όρου δευτερογενής σχηματισμός όρου μηχανισμός σχηματισμού όρου νεολογισμός Αναλογικός Κανόνας μηχανισμός σχηματισμού ελληνικού όρου ιδιώνυμο νεοόρος μηχανισμός σχηματισμού ελλ. όρου με δημιουργία νέας μορφής (νεοόρου) μηχανισμός σχηματισμού ελλ. όρου με χρήση υπαρχουσών μορφών μηχανισμός σχηματισμού ελλ. όρου με διαγλωσσικό δανεισμό άμεσος δανεισμός μεταφραστικός δανεισμός παραγωγή σύνθεση συντόμευση μετατροπή οροποίηση διαθεματικός δανεισμός σημασιολογική μεταφορά σύμπλεξη (δημιουργία σύμπλοκου όρου) σύμμειξη (δημιουργία συμμείγματος) παρομοίωση συνεκδοχή συνεκδοχική επέκταση δημιουργία μονολεκτικού σύμπλοκου όρου δημιουργία πολυλεκτικού σύμπλοκου όρου δημιουργία συντομογραφίας δημιουργία συνοπτικής μορφής δημιουργία συντετμημένης μορφής δημιουργία αρκτικολέξου δημιουργία ακρωνύμου 57

58 Συνοψίζοντας τα προηγούμενα: Τα αντικείμενα (φυσικά και νοητά) ερεθίζουν τις αισθήσεις μας και το νου μας οι έννοιες σχηματίζονται στο νου μας και αντιπροσωπεύουν τα αντικείμενα δηλαδή οι έννοιες είναι οι φορείς της γνώσης οι κατασημάνσεις (όροι, ονόματα, σύμβολα) παριστάνουν τις έννοιες οι όροι (και τα ονόματα) αποτελούνται από μία ή περισσότερες λέξεις που σχηματίζονται καταρχήν στο μυαλό μας, αλλά για να μεταδοθούν πρέπει να εξωτερικευτούν με απτά φυσικά μέσα και έτσι κωδικεύονται γλωσσικά, είτε προφορικά με φωνήματα, είτε γραπτά με γράμματα, είτε με άλλους τρόπους (όπως π.χ. με νοήματα στη νοηματική γλώσσα) και μεταδίδονται ως σήματα (ηχητικά, ηλεκτρικά, ηλεκτρομαγνητικά,...) κατά τη λήψη αυτών των σημάτων απότονπαραλήπτηγίνεταιηαντίστροφη διεργασία, η αποκωδίκευση έτσι, φτάνουν οι όροι στο νου του παραλήπτη όπου και αντιστοιχίζονται με έννοιες, παλιές ή νέες καθεμιά από τις έννοιες αυτές πρέπει να αντιστοιχεί στα ίδια αντικείμενα στα οποία αντιστοιχεί η έννοια που σχηματίστηκε στο μυαλό του αποστολέα πριν αυτός την αποστείλει με τη μορφή του όρου μόνο έτσι μπορούν αποστολέας και παραλήπτης να συζητούν για τα ίδια πράγματα. Δηλαδή: οι όροι είναι οι άμεσοι μεταφορείς της γνώσης. Με λίγα λόγια, όταν επικοινωνούμε γλωσσικά και ανταλλάσσουμε γνώση που κατά βάση αποτελείται από έννοιες και σχέσεις εννοιών όροι «πάνε κι 58 έρχονται» συνεχώς ανάμεσά μας!

59 Η θαυμάσια γραμμή της επικοινωνίας (μέσω) των εννοιών Κώστας Βαλεοντής Ελληνική Εταιρεία Ορολογίας (ΕΛΕΤΟ) Η πραγματικότητα Ο νους μου Μέσο κωδίκευσης Μέσο μετάδοσης Μέσο απόκωδίκευσης Ο νους σου Η πραγματικότητα Ιανουάριος 2009 έννοιες όροι, ονόματα λέξεις, σύμβολα σήματα (κώδικας) σήματα (κώδικας) σήματα (κώδικας) λέξεις, σύμβολα όροι, ονόματα έννοιες αντικείμενα αντικείμενα Τα αντικείμενα είναι τα ατομικά στοιχεία της πραγματικότητας έξω από το νου μου Τα αντικείμενα γίνονται αντιληπτά μέσω των αισθήσεών μου ή συλλαμβάνονται από το νου μου Τα αντικείμενα εννοιοποιούνται στο νου μου με αφαίρεση των ιδιοτήτων τους ως χαρακτηριστικών Οι έννοιες σχηματίζονται στο νου μου ως μοναδικοί συνδυασμοί χαρακτηριστικών που αντιστοιχούν σε αντικείμενα ή ομάδες αντικειμένων Έννοιες ξεκινούν από τον νου μου οποτεδήποτε χρειάζεται να επικοινωνήσω μαζί σου (με το νου σου) Οι έννοιες κατασημαίνονται με κατασημάνσεις (όρους, ονόματα ή σύμβολα) Οι όροι και τα ονοματα αποτελούνται από μία ή περισσότερες λέξεις Οι λέξεις κωδικεύονται με φωνήματα που αρθρώνονται στο στόμα μου ως σήματα ή Οι λέξεις κωδικεύονται με γράμματα που γράφονται με μολύβι από το χέρι μου ως σήματα ή Οι λέξεις κωδικεύονται με γράμματα που δακτυλογραφούνται από τα άκρα των δακτύλων μου πάνω σε ένα πληκτρολόγιο ως σήματα... Τα σύμβολα κωδικεύονται με εικονογράμματα που γράφονται με μολύβι από το χέρι μου, ή παρουσιάζονται με άλλο μέσο, ως σήματα Τα σήματα μεταδίδονται μέσω του αέρα (ηχητικά σήματα) ή Τα σήματα μεταδίδονται μέσω σύρματος (ηλεκτρικά σήματα) ή Τα σήματα μεταδίδονται μέσω ραδιοκυμάτων ή φωτεινών κυμάτων (ηλεκτρομαγνητικά σήματα)... Τα σήματα λαμβάνονται από τα αυτιά σου και φτάνουν στο νου σου ή Τα σήματα λαμβάνονται από τα μάτια σου και φτάνουν στο νου σου ή Τα σήματα λαμβάνονται από άλλες αισθήσεις σου και φτάνουν στο νου σου... Τα σήματα αποκωδικεύονται (από την οικεία αίσθηση) ως λέξεις ή σύμβολα Οι λέξεις ομαδοποιούνται (από τον νου σου) σε όρους και ονόματα Οι όροι, τα ονόματα και τα σύμβολα κατασημαίνουν έννοιες στο νου σου Οι έννοιες στο νου σου αντιστοιχούν σε ορισμένα αντικείμενα Τα αντικείμενα είναι στοιχεία της πραγματικότητας έξω από το νου σου Αν οι έννοιες που δημιουργούνται στο νου σου αντιστοιχούν στα ίδια αντικείμενα ή σύνολα αντικειμένων με εκείνα που είχε αντιληφθεί ή συλλάβει ο δικός μου νους τότε η επικοινωνία μας είναι επιτυχής! 59

Τα νέα πρότυπα ΕΛΟΤ 561 και ΕΛΟΤ 402

Τα νέα πρότυπα ΕΛΟΤ 561 και ΕΛΟΤ 402 6 ο Συνέδριο «Ελληνική Γλώσσα και Ορολογία» Αθήνα, 1-3 Νοεμβρίου 2007 Ανοικτή συζήτηση Θέμα: Αρχές της Ορολογίας Προσαρμογή των Διεθνών Προτύπων για την ελληνική γλώσσα Συντονίστρια: Μαριάννα Κατσογιάννου,

Διαβάστε περισσότερα

Κ. Δανακτσή, Α. Ευαγγελίου, Ο. Μουρογιάννη, Α. Τζοτζαδίνη

Κ. Δανακτσή, Α. Ευαγγελίου, Ο. Μουρογιάννη, Α. Τζοτζαδίνη 9 Ο Συνέδριο ΕΛΕΤΟ «Ελληνική ή Γλώσσα και Ορολογία» Κ. Δανακτσή, Α. Ευαγγελίου, Ο. Μουρογιάννη, Α. Τζοτζαδίνη ζ Μελέτη της ορολογίας της Πληροφορικής και συγκεκριμένα στο πεδίο των ευρέως διαδεδομένων

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικά ορολογικά δίλεκτα ως ισοδύναμα αγγλικών διλέκτων του τύπου Noun Noun: εννοιολογική ανάλυση, ορολογική ανάλυση και συνθήκες μονολέκτησής τους

Ελληνικά ορολογικά δίλεκτα ως ισοδύναμα αγγλικών διλέκτων του τύπου Noun Noun: εννοιολογική ανάλυση, ορολογική ανάλυση και συνθήκες μονολέκτησής τους Ελληνικά ορολογικά δίλεκτα ως ισοδύναμα αγγλικών διλέκτων του τύπου Noun Noun: εννοιολογική ανάλυση, ορολογική ανάλυση και συνθήκες μονολέκτησής τους ΠΕΡΙΛΗΨΗ Κώστας Βαλεοντής Στην παρούσα εργασία αναφερόμαστε

Διαβάστε περισσότερα

Η καμπύλωση του χώρου-θεωρία της σχετικότητας

Η καμπύλωση του χώρου-θεωρία της σχετικότητας Η καμπύλωση του χώρου-θεωρία της σχετικότητας Σύμφωνα με τη Γενική Θεωρία της Σχετικότητας που διατύπωσε ο Αϊνστάιν, το βαρυτικό πεδίο κάθε μάζας δημιουργεί μια καμπύλωση στον χώρο (μάλιστα στον χωροχρόνο),

Διαβάστε περισσότερα

Αρχές Φιλοσοφίας Β Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων: 2 ο κεφάλαιο «Κατανοώντας τα πράγματα»

Αρχές Φιλοσοφίας Β Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων: 2 ο κεφάλαιο «Κατανοώντας τα πράγματα» Αρχές Φιλοσοφίας Β Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων: 2 ο κεφάλαιο «Κατανοώντας τα πράγματα» Α] Ασκήσεις κλειστού τύπου (Σωστό Λάθος) Για τον Πλάτωνα οι καθολικές έννοιες, τα «καθόλου», δεν είναι πράγματα ξεχωριστά

Διαβάστε περισσότερα

Βρέντζου Τίνα Φυσικός Μεταπτυχιακός τίτλος: «Σπουδές στην εκπαίδευση» ΜEd Email : stvrentzou@gmail.com

Βρέντζου Τίνα Φυσικός Μεταπτυχιακός τίτλος: «Σπουδές στην εκπαίδευση» ΜEd Email : stvrentzou@gmail.com 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3ο ΗΛΕΚΤΡΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ Σκοπός Στο τρίτο κεφάλαιο θα εισαχθεί η έννοια της ηλεκτρικής ενέργειας. 3ο κεφάλαιο ΗΛΕΚΤΡΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ 1 2 3.1 Θερμικά αποτελέσματα του ηλεκτρικού ρεύματος Λέξεις κλειδιά:

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ Α : α. 3000 V/m β. 1500 V/m γ. 2000 V/m δ. 1000 V/m

ΘΕΜΑ Α : α. 3000 V/m β. 1500 V/m γ. 2000 V/m δ. 1000 V/m ΑΡΧΗ 1 ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΑΞΗ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ Α : Για να απαντήσετε στις παρακάτω ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής αρκεί να γράψετε

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής στο φάσμα της ηλεκτρομαγνητικής ακτινοβολίας

Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής στο φάσμα της ηλεκτρομαγνητικής ακτινοβολίας Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής στο φάσμα της ηλεκτρομαγνητικής ακτινοβολίας Να επιλέξετε τη σωστή απάντηση στις ερωτήσεις που ακολουθούν. Μπορείτε να αξιοποιήσετε το παραπάνω σχήμα που αναφέρεται στο φάσμα

Διαβάστε περισσότερα

Ενδεικτικές απαντήσεις θα αναρτηθούν μετά την παραλαβή των γραπτών από όλα τα εξεταστικά κέντρα.

Ενδεικτικές απαντήσεις θα αναρτηθούν μετά την παραλαβή των γραπτών από όλα τα εξεταστικά κέντρα. Ενδεικτικές απαντήσεις θα αναρτηθούν μετά την παραλαβή των γραπτών από όλα τα εξεταστικά κέντρα. Ε Όνομα και Επώνυμο:.. Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας:.. Δημοτικό Σχολείο:.. Τάξη/Τμήμα:.. Εξεταστικό Κέντρο:....

Διαβάστε περισσότερα

Όλα τα θέματα των εξετάσεων έως και το 2014 σε συμβολή, στάσιμα, ηλεκτρομαγνητικά κύματα, ανάκλαση - διάθλαση Η/Μ ΚΥΜΑΤΑ. Ερωτήσεις Πολλαπλής επιλογής

Όλα τα θέματα των εξετάσεων έως και το 2014 σε συμβολή, στάσιμα, ηλεκτρομαγνητικά κύματα, ανάκλαση - διάθλαση Η/Μ ΚΥΜΑΤΑ. Ερωτήσεις Πολλαπλής επιλογής Η/Μ ΚΥΜΑΤΑ 1. Τα ηλεκτροµαγνητικά κύµατα: Ερωτήσεις Πολλαπλής επιλογής α. είναι διαµήκη. β. υπακούουν στην αρχή της επαλληλίας. γ. διαδίδονται σε όλα τα µέσα µε την ίδια ταχύτητα. δ. Δημιουργούνται από

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 14 Μάθημα: ΦΥΣΙΚΗ 4ωρο Τ.Σ. Ημερομηνία και ώρα εξέτασης: Παρασκευή, 13 Ιουνίου 14 8:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΟΤΗΤΑ 3 3.0 ΜΕΣΑ ΜΕΤΑΔΟΣΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ

ΕΝΟΤΗΤΑ 3 3.0 ΜΕΣΑ ΜΕΤΑΔΟΣΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΕΝΟΤΗΤΑ 3 3.0 ΜΕΣΑ ΜΕΤΑΔΟΣΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Όπως είναι ήδη γνωστό, ένα σύστημα επικοινωνίας περιλαμβάνει τον πομπό, το δέκτη και το κανάλι επικοινωνίας. Στην ενότητα αυτή, θα εξετάσουμε τη δομή και τα χαρακτηριστικά

Διαβάστε περισσότερα

Οργανική Χημεία. Κεφάλαια 12 &13: Φασματοσκοπία μαζών και υπερύθρου

Οργανική Χημεία. Κεφάλαια 12 &13: Φασματοσκοπία μαζών και υπερύθρου Οργανική Χημεία Κεφάλαια 12 &13: Φασματοσκοπία μαζών και υπερύθρου 1. Γενικά Δυνατότητα προσδιορισμού δομών με σαφήνεια χρησιμοποιώντας τεχνικές φασματοσκοπίας Φασματοσκοπία μαζών Μέγεθος, μοριακός τύπος

Διαβάστε περισσότερα

Μεταφορά Ενέργειας με Ακτινοβολία

Μεταφορά Ενέργειας με Ακτινοβολία ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ - ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Εργαστηριακή Άσκηση: Μεταφορά Ενέργειας με Ακτινοβολία Σκοπός της Εργαστηριακής Άσκησης: Να προσδιοριστεί ο τρόπος με τον οποίο μεταλλικά κουτιά με επιφάνειες διαφορετικού

Διαβάστε περισσότερα

«DARIAH-ΚΡΗΤΗ Ανάπτυξη της ελληνικής ερευνητικής υποδομής για τις ανθρωπιστικές επιστήμες ΔΥΑΣ»

«DARIAH-ΚΡΗΤΗ Ανάπτυξη της ελληνικής ερευνητικής υποδομής για τις ανθρωπιστικές επιστήμες ΔΥΑΣ» «DARIAH-ΚΡΗΤΗ Ανάπτυξη της ελληνικής ερευνητικής υποδομής για τις ανθρωπιστικές επιστήμες ΔΥΑΣ» ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΑΘΗΝΩΝ ΕΚ ΑΘΗΝΑ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΑΝΩΤΑΤΗ ΣΧΟΛΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΑΡΧΗ ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΕΤΑΡΤΗ ΜΑΪΟΥ 03 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΑΙ ΤΩΝ ΔΥΟ ΚΥΚΛΩΝ)

Διαβάστε περισσότερα

ΦΩΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΚΟΥΤΑΛΙΑΝΟΥ ΙΩΑΝΝΑ ΚΑΡΝΕΣΗ ΛΕYΤΕΡΗΣ ΠΑΠΑΙΩΑΝΝΟΥ ΓΙΩΡΓΟΣ ΖΩΓΡΑΦΑΚΗΣ ΤΑΣΟΣ ΠΑΠΑΘΕΟΥ

ΦΩΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΚΟΥΤΑΛΙΑΝΟΥ ΙΩΑΝΝΑ ΚΑΡΝΕΣΗ ΛΕYΤΕΡΗΣ ΠΑΠΑΙΩΑΝΝΟΥ ΓΙΩΡΓΟΣ ΖΩΓΡΑΦΑΚΗΣ ΤΑΣΟΣ ΠΑΠΑΘΕΟΥ ΦΩΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΚΟΥΤΑΛΙΑΝΟΥ ΙΩΑΝΝΑ ΚΑΡΝΕΣΗ ΛΕYΤΕΡΗΣ ΠΑΠΑΙΩΑΝΝΟΥ ΓΙΩΡΓΟΣ ΖΩΓΡΑΦΑΚΗΣ ΤΑΣΟΣ ΠΑΠΑΘΕΟΥ ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ-ΦΩΣ ΝΙΚΟΣ ΠΟΡΤΟΚΑΛΟΓΛΟΥ ΠΟΥ ΗΣΟΥΝΑ ΦΩΣ ΜΟΥ ΠΥΛΗΤΟΥΗΧΟΥ ΤΟΦΩΣΤΟΥΗΛΙΟΥ SOUNDTRACK ΑΠΌ ΜΑΛΛΙΑ ΚΟΥΒΑΡΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΑΡΧΗ ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Δ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ ΜΑΪΟΥ 03 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΑΙ ΤΩΝ ΔΥΟ ΚΥΚΛΩΝ) ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ:

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΝΔΟΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑΚΗΣ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΑΒΒΑΤΟ 3 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ 2009 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΕΞΙ (6) ΘΕΜΑ 1ο Α. Στις

Διαβάστε περισσότερα

Το πλάτος της ταλάντωσης του σημείου Σ, μετά τη συμβολή των δυο. α. 0 β. Α γ. 2Α δ. Μονάδες 5

Το πλάτος της ταλάντωσης του σημείου Σ, μετά τη συμβολή των δυο. α. 0 β. Α γ. 2Α δ. Μονάδες 5 ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: Α (ΘΕΡΙΝΑ) ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 04-01-2015 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑΤΟΣ: ΑΡΧΩΝ Μ-ΑΓΙΑΝΝΙΩΤΑΚΗ ΑΝ-ΠΟΥΛΗ Κ ΘΕΜΑ Α Οδηγία: Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς

Διαβάστε περισσότερα

Χρήση εργαλείων ορολογίας και ανάγκες σε ορολογία

Χρήση εργαλείων ορολογίας και ανάγκες σε ορολογία Χρήση εργαλείων ορολογίας και ανάγκες σε ορολογία Αποτελέσματα ερωτηματολογίου Γραφείο Αθηνών της Γενικής Διεύθυνσης Μετάφρασης Παναγιώτης ΑΛΕΒΑΝΤΗΣ Ημερίδα Εργασίας «Δίκτυο ορολογίας για την ελληνική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΥ ΔΙΑΔΙΔΕΤΑΙ ΤΟ ΦΩΣ

ΠΟΥ ΔΙΑΔΙΔΕΤΑΙ ΤΟ ΦΩΣ 1 ΦΩΣ Στο μικρόκοσμο θεωρούμε ότι το φως έχει δυο μορφές. Άλλοτε το αντιμετωπίζουμε με τη μορφή σωματιδίων που ονομάζουμε φωτόνια. Τα φωτόνια δεν έχουν μάζα αλλά μόνον ενέργεια. Άλλοτε πάλι αντιμετωπίζουμε

Διαβάστε περισσότερα

Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού.

Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού. Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού. ημήτρης Γουλής Ο παραδοσιακός όρος αλφαβητισμός αντικαταστάθηκε από τον πολυδύναμο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ 29 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΗΣ A ΛΥΚΕΙΟΥ Κυριακή, 29 Μαρτίου 2015 Ώρα: 10:00-13:00 Οδηγίες 1) Το δοκίµιο αποτελείται από οκτώ (8) σελίδες και δέκα (10) θέµατα. 2) Να απαντήσετε

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ & ΕΠΑ.Λ. Β 22 ΜΑΪΟΥ 2013 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ÓÕÃ ÑÏÍÏ

ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ & ΕΠΑ.Λ. Β 22 ΜΑΪΟΥ 2013 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ÓÕÃ ÑÏÍÏ Θέµα Α ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ & ΕΠΑ.Λ. Β ΜΑΪΟΥ 03 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Στις ερωτήσεις Α-Α να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη φράση, η οποία συµπληρώνει

Διαβάστε περισσότερα

Μονάδες 5 1.3 β. Μονάδες 5 1.4 Μονάδες 5

Μονάδες 5 1.3 β. Μονάδες 5 1.4 Μονάδες 5 ΘΕΜΑ 1 ο ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΥΤΕΡΑ 29 ΜΑΪΟΥ 2006 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ: ΦΥΣΙΚΗ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΕΠΤΑ (7) Για τις ημιτελείς

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Δ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Δ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΑΡΧΗ ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Δ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Δ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΕΥΤΕΡΑ 5 ΙΟΥΝΙΟΥ 05 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΕΠΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΛΥΚΕΙΟ ΑΓΙΟΥ ΣΠΥΡΙΔΩΝΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2011-2012 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ

ΛΥΚΕΙΟ ΑΓΙΟΥ ΣΠΥΡΙΔΩΝΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2011-2012 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟ ΑΓΙΟΥ ΠΥΡΙΔΩΝΑ ΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2011-2012 ΓΡΑΠΤΕ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕ ΕΞΕΤΑΕΙ ΦΥΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΗ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 31-05-2012 ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 07.45 10.15 Οδηγίες 1. Το εξεταστικό δοκίμιο αποτελείται από 9 σελίδες.

Διαβάστε περισσότερα

Η Επιτροπή ΤΕ 21 και το έργο της

Η Επιτροπή ΤΕ 21 και το έργο της Η Επιτροπή ΤΕ 21 και το έργο της Κατερίνα Τοράκη toraki@tee.gr ΤΕ 21 ΕΛΟΤ ΤΕΕ Ένωση Ελλήνων Χημικών Ένωση Ελλήνων Φυσικών Πανεπιστήμιο Αθήνας (Τομέας Γλωσσολογίας) ΕΜΠ Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Υπουργείο

Διαβάστε περισσότερα

ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ. Μαρίτσα Καμπούρογλου, Λογοπεδικός. Ίδρυμα για το Παιδί «Η Παμμακάριστος»

ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ. Μαρίτσα Καμπούρογλου, Λογοπεδικός. Ίδρυμα για το Παιδί «Η Παμμακάριστος» ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ Μαρίτσα Καμπούρογλου, Λογοπεδικός Ίδρυμα για το Παιδί «Η Παμμακάριστος» ΑΝ ΜΠΟΡΟΥΣΕ ΝΑ ΜΙΛΗΣΕΙ... Στόχοι της γλωσσικής παρέμβασης Νηπιακή ηλικία : Η ανάπτυξη να παραλληλιστεί με την

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΕΥΤΕΡΑ 15 ΙΟΥΝΙΟΥ 015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ:

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ : ΨΗΦΙΑΚΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ DIGITAL ELECTRONICS

ΘΕΜΑ : ΨΗΦΙΑΚΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ DIGITAL ELECTRONICS ΘΕΜΑ : ΨΗΦΙΑΚΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ DIGITAL ELECTRONICS ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 1 περιόδους 16/11/2011 10:31 (31) καθ. Τεχνολογίας ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ ΜΕΓΕΘΩΝ ΑΝΑΛΟΓΙΚΟ (ANALOGUE) ΨΗΦΙΑΚΟ (DIGITAL) 16/11/2011 10:38 (38) ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

Βρέντζου Τίνα Φυσικός Μεταπτυχιακός τίτλος: «Σπουδές στην εκπαίδευση» ΜEd Email : stvrentzou@gmail.com ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΤΟΥ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

Βρέντζου Τίνα Φυσικός Μεταπτυχιακός τίτλος: «Σπουδές στην εκπαίδευση» ΜEd Email : stvrentzou@gmail.com ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΤΟΥ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Βρέντζου Τίνα Φυσικός Μεταπτυχιακός τίτλος: «Σπουδές στην εκπαίδευση» ΜEd Email : stvrentzou@gmail.com 1 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΤΟΥ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Χρησιμοποίησε και εφάρμοσε τις έννοιες που έμαθες:

Διαβάστε περισσότερα

Ο «ΑΝΑΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΝΟΝΑΣ» ΧΡΗΣΙΜΟ ΟΡΟΛΟΓΙΚΟ ΕΡΓΑΛΕΙΟ ΣΤΗ ΔΙΑΓΛΩΣΣΙΚΗ ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΓΝΩΣΗΣ

Ο «ΑΝΑΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΝΟΝΑΣ» ΧΡΗΣΙΜΟ ΟΡΟΛΟΓΙΚΟ ΕΡΓΑΛΕΙΟ ΣΤΗ ΔΙΑΓΛΩΣΣΙΚΗ ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΓΝΩΣΗΣ 2 η Σύνοδος Κορυφής για την Ορολογία Βαρκελώνη Ισπανίας 26-27 Νοεμβρίου 2004 Ο «ΑΝΑΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΝΟΝΑΣ» ΧΡΗΣΙΜΟ ΟΡΟΛΟΓΙΚΟ ΕΡΓΑΛΕΙΟ ΣΤΗ ΔΙΑΓΛΩΣΣΙΚΗ ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΓΝΩΣΗΣ Κώστας Βαλεοντής, Ελληνική Εταιρεία Ορολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα. Φωτοτεχνία. Ενότητα 1: Εισαγωγή στη Φωτομετρία

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα. Φωτοτεχνία. Ενότητα 1: Εισαγωγή στη Φωτομετρία ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα Φωτοτεχνία Ενότητα 1: Εισαγωγή στη Φωτομετρία Γεώργιος Χ. Ιωαννίδης Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών ΤΕ Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Στάδια Ανάπτυξης Λόγου και Οµιλίας

Στάδια Ανάπτυξης Λόγου και Οµιλίας Στάδια Ανάπτυξης Λόγου και Οµιλίας Το παιδί ξεδιπλώνει τις γλωσσικές ικανότητες του µε το χρόνο. Όλα τα παιδιά είναι διαφορετικά µεταξύ τους και το κάθε ένα έχει το δικό του ρυθµό. Τα στάδια ανάπτυξης

Διαβάστε περισσότερα

Το υποσύστηµα "αίσθησης" απαιτήσεις και επιδόσεις φυσικά µεγέθη γενική δοµή και συγκρότηση

Το υποσύστηµα αίσθησης απαιτήσεις και επιδόσεις φυσικά µεγέθη γενική δοµή και συγκρότηση Το υποσύστηµα "αίσθησης" απαιτήσεις και επιδόσεις φυσικά µεγέθη γενική δοµή και συγκρότηση Το υποσύστηµα "αίσθησης" είσοδοι της διάταξης αντίληψη του "περιβάλλοντος" τροφοδοσία του µε καθορίζει τις επιδόσεις

Διαβάστε περισσότερα

ÊÏÑÕÖÇ ÊÁÂÁËÁ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΦΥΣΙΚΗ

ÊÏÑÕÖÇ ÊÁÂÁËÁ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΦΥΣΙΚΗ Επαναληπτικά Θέµατα ΟΕΦΕ 007 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΦΥΣΙΚΗ ZHTHMA Στις ερωτήσεις έως 4 να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα σε κάθε αριθµό το γράµµα που αντιστοιχεί

Διαβάστε περισσότερα

6. Ατομικά γραμμικά φάσματα

6. Ατομικά γραμμικά φάσματα 6. Ατομικά γραμμικά φάσματα Σκοπός Κάθε στοιχείο έχει στην πραγματικότητα ένα χαρακτηριστικό γραμμικό φάσμα, οφειλόμενο στην εκπομπή φωτός από πυρωμένα άτομα του στοιχείου. Τα φάσματα αυτά μπορούν να χρησιμοποιηθούν

Διαβάστε περισσότερα

σόκ. Σιώπησε και έφυγε μετανιωμένος χωρίς να πει τίποτα, ούτε μια λέξη.» Σίμος Κάρμιος Λύκειο Λειβαδιών Σεπτέμβριος 2013

σόκ. Σιώπησε και έφυγε μετανιωμένος χωρίς να πει τίποτα, ούτε μια λέξη.» Σίμος Κάρμιος Λύκειο Λειβαδιών Σεπτέμβριος 2013 Εμπειρίες που αποκόμισα από το Διήμερο Σεμινάριο που αφορά στην ένταξη Παιδιών με Απώλεια Ακοής στη Μέση Γενική και Μέση Τεχνική και Επαγγελματική Εκπαίδευση Είχα την τύχη να συμμετάσχω στο διήμερο σεμινάριο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΑΒΒΑΤΟ 25 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2009 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΑΒΒΑΤΟ 25 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2009 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ 1ο ΑΡΧΗ 1ΗΣΣΕΛΙ ΑΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΑΒΒΑΤΟ 5 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 009 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό καθεµιάς

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιασµός Ανάπτυξη Οντολογίας

Σχεδιασµός Ανάπτυξη Οντολογίας Σχεδιασµός Ανάπτυξη Οντολογίας ΈλεναΜάντζαρη, Γλωσσολόγος, Ms.C. ΙΑΤΡΟΛΕΞΗ: Ανάπτυξη Υποδοµής Γλωσσικής Τεχνολογίας για το Βιοϊατρικό Τοµέα Τι είναι η οντολογία; Μιαοντολογίαείναιέναλεξικόόρωνπου διατυπώνονται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΓΑΛΑΝΑΚΗΣ ΓΙΩΡΓΟΣ ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΜΙΧΑΛΗΣ

ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΓΑΛΑΝΑΚΗΣ ΓΙΩΡΓΟΣ ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΜΙΧΑΛΗΣ ΘΕΜΑ Α Στις ερωτήσεις 1-4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί η σωστή απάντηση 1. Δίσκος κυλίεται χωρίς να ολισθαίνει με την επίδραση σταθερής οριζόντιας

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΦΥΣΙΚΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2012. Α5) α) Σωστό β) Σωστό γ) Λάθος δ) Λάθος ε) Σωστό.

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΦΥΣΙΚΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2012. Α5) α) Σωστό β) Σωστό γ) Λάθος δ) Λάθος ε) Σωστό. ΘΕΜΑ Α ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΦΥΣΙΚΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 0 Α) γ Α) β Α)γ Α4) γ Α5) α) Σωστό β) Σωστό γ) Λάθος δ) Λάθος ε) Σωστό ΘΕΜΑ Β n a n ( ύ) a n (), ( ύ ) n

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ

ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ Μαθηματικά (Άλγεβρα - Γεωμετρία) Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ και Α, Β ΤΑΞΕΙΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ και Α ΤΑΞΗ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΕΠΑΛ ΚΕΝΤΡΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Προγράμματα για τη δημιουργία και διαχείριση θησαυρού

Προγράμματα για τη δημιουργία και διαχείριση θησαυρού Προγράμματα για τη δημιουργία και διαχείριση θησαυρού Το λογισμικό θησαυρών μπορεί να προορίζεται για έναν υπολογιστή ή για μεγάλο σύστημα, μπορεί να αφορά στην κατασκευή και συντήρηση του θησαυρού ή στην

Διαβάστε περισσότερα

ιαγώνισμα στη Φυσική Γ Λυκείου Κατεύθυνσης Επαναληπτικό Ι

ιαγώνισμα στη Φυσική Γ Λυκείου Κατεύθυνσης Επαναληπτικό Ι Θέμα 1 ο ιαγώνισμα στη Φυσική Γ Λυκείου Κατεύθυνσης Επαναληπτικό Ι Στα ερωτήματα 1 5 του πρώτου θέματος, να μεταφέρετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα το γράμμα της απάντησης που θεωρείτε

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2012. Ηµεροµηνία: Τετάρτη 18 Απριλίου 2012 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2012. Ηµεροµηνία: Τετάρτη 18 Απριλίου 2012 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΤΑΞΗ: ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΜΑΘΗΜΑ: ΘΕΜΑ Α Γ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Ηµεροµηνία: Τετάρτη 18 Απριλίου 2012 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Στις ερωτήσεις 1 έως 4 να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθµό

Διαβάστε περισσότερα

ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΠΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΪΟΥ / ΙΟΥΝΙΟΥ 2014

ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΠΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΪΟΥ / ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΜΑΚΑΡΙΟΣ Γ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2013 2014 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΠΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΪΟΥ / ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 Κατεύθυνση: ΠΡΑΚΤΙΚΗ Κλάδος: ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΑ Μάθημα: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ Τάξη: A Τμήμα:

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΟΣΗΜΟ ΓΛΥΦΑΔΑΣ. 7.1 Τι είναι το ταλαντούμενο ηλεκτρικό δίπολο; Πως παράγεται ένα ηλεκτρομαγνητικό

ΟΡΟΣΗΜΟ ΓΛΥΦΑΔΑΣ. 7.1 Τι είναι το ταλαντούμενο ηλεκτρικό δίπολο; Πως παράγεται ένα ηλεκτρομαγνητικό ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Ηλεκτρομαγνητικά κύματα. Ηλεκτρομαγνητικά κύματα 7. Τι είναι το ταλαντούμενο ηλεκτρικό δίπολο; Πως παράγεται ένα ηλεκτρομαγνητικό κύμα; 7.2 Ποιες εξισώσεις περιγράφουν την ένταση του ηλεκτρικού

Διαβάστε περισσότερα

ΠΥΡΗΝΙΚΟΣ ΜΑΓΝΗΤΙΚΟΣ ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΑΤΟΜΟΥ. Του Αλέκου Χαραλαμπόπουλου ΕΙΣΑΓΩΓΗ

ΠΥΡΗΝΙΚΟΣ ΜΑΓΝΗΤΙΚΟΣ ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΑΤΟΜΟΥ. Του Αλέκου Χαραλαμπόπουλου ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΠΥΡΗΝΙΚΟΣ ΜΑΓΝΗΤΙΚΟΣ ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΑΤΟΜΟΥ Του Αλέκου Χαραλαμπόπουλου ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ένα επαναλαμβανόμενο περιοδικά φαινόμενο, έχει μία συχνότητα επανάληψης μέσα στο χρόνο και μία περίοδο. Επειδή κάθε

Διαβάστε περισσότερα

Βρέντζου Τίνα Φυσικός Μεταπτυχιακός τίτλος: «Σπουδές στην εκπαίδευση» ΜEd Email : stvrentzou@gmail.com

Βρέντζου Τίνα Φυσικός Μεταπτυχιακός τίτλος: «Σπουδές στην εκπαίδευση» ΜEd Email : stvrentzou@gmail.com 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2ο ΗΛΕΚΤΡΙΚΟ ΡΕΥΜΑ Σκοπός Στο δεύτερο κεφάλαιο θα εισαχθεί η έννοια του ηλεκτρικού ρεύματος και της ηλεκτρικής τάσης,θα μελετηθεί ένα ηλεκτρικό κύκλωμα και θα εισαχθεί η έννοια της αντίστασης.

Διαβάστε περισσότερα

http://edu.klimaka.gr ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ

http://edu.klimaka.gr ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΥΤΕΡΑ 18 MAΪΟΥ 2009 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΕΞΙ (6) ΘΕΜΑ 1 ο Στις ερωτήσεις 1-4 να γράψετε

Διαβάστε περισσότερα

Περιληπτικά, τα βήματα που ακολουθούμε γενικά είναι τα εξής:

Περιληπτικά, τα βήματα που ακολουθούμε γενικά είναι τα εξής: Αυτό που πρέπει να θυμόμαστε, για να μη στεναχωριόμαστε, είναι πως τόσο στις εξισώσεις, όσο και στις ανισώσεις 1ου βαθμού, που θέλουμε να λύσουμε, ακολουθούμε ακριβώς τα ίδια βήματα! Εκεί που πρεπει να

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. (Οι απαντήσεις του ΕΛΟΤ αριθµούνται ως Απάντηση 1, Απάντηση 2 κλπ και δίδονται µε πλάγια γράµµατα κάτω από κάθε ερώτηση).

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. (Οι απαντήσεις του ΕΛΟΤ αριθµούνται ως Απάντηση 1, Απάντηση 2 κλπ και δίδονται µε πλάγια γράµµατα κάτω από κάθε ερώτηση). ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΤΥΠΟΠΟΙΗΣΗΣ Α.Ε. MEΛΟΣ ΤΩΝ ISO-IEC-CEN-CENELEC-ETSI-IQNET ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ 2006-07-28 Νο. 59-06 ΘΕΜΑ: ΠΑΡΟΧΗ ΙΕΥΚΡΙΝΗΣΕΩΝ ΕΠΙ ΤΗΣ ΙΑΚΗΡΥΞΗΣ ΑΡ. 5248/06 «ΤΥΠΟΠΟΙΗΣΗ ΕΚ ΟΣΗ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: Ηλεκτρικό Ρεύμα Μέρος 1 ο

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: Ηλεκτρικό Ρεύμα Μέρος 1 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: Ηλεκτρικό Ρεύμα Μέρος 1 ο Βασίλης Γαργανουράκης Φυσική ήγ Γυμνασίου Εισαγωγή Στο προηγούμενο κεφάλαιο μελετήσαμε τις αλληλεπιδράσεις των στατικών (ακίνητων) ηλεκτρικών φορτίων. Σε αυτό το κεφάλαιο

Διαβάστε περισσότερα

Γεωργία Ε. Αντωνέλου Επιστημονικό Προσωπικό ΕΕΥΕΜ Μαθηματικός, Msc. antonelou@ecomet.eap.gr

Γεωργία Ε. Αντωνέλου Επιστημονικό Προσωπικό ΕΕΥΕΜ Μαθηματικός, Msc. antonelou@ecomet.eap.gr Γεωργία Ε. Αντωνέλου Επιστημονικό Προσωπικό ΕΕΥΕΜ Μαθηματικός, Msc. antonelou@ecomet.eap.gr Θεμελίωση μιας λύσης ενός προβλήματος από μια πολύπλευρη (multi-faceted) και διαθεματική (multi-disciplinary)

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΣΤΙΣ ΠΡΟ ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΚΑΙ ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ

ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΣΤΙΣ ΠΡΟ ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΚΑΙ ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΣΤΙΣ ΠΡΟ ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΚΑΙ ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ Μαρίτσα Καμπούρογλου, Λογοπεδικός Ίδρυμα για το Παιδί «Η Παμμακάριστος» ΑΝ ΜΠΟΡΟΥΣΕ ΝΑ ΜΙΛΗΣΕΙ... Η γλωσσική παρέμβαση Είναι η διαδικασία μέσω της

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΛΟΣ 2ΗΣ ΑΠΟ 4 ΣΕΛΙΔΕΣ

ΤΕΛΟΣ 2ΗΣ ΑΠΟ 4 ΣΕΛΙΔΕΣ ΑΡΧΗ 2ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΘΕΜΑ 1 ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΑΒΒΑΤΟ 20 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2014 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΤΙΚΗΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΤΕΣΣΕΡΙΣ (4) Α) Για κάθε μία

Διαβάστε περισσότερα

Μαθηματικά A Δημοτικού. Πέτρος Κλιάπης Σεπτέμβρης 2007

Μαθηματικά A Δημοτικού. Πέτρος Κλιάπης Σεπτέμβρης 2007 Μαθηματικά A Δημοτικού Πέτρος Κλιάπης Σεπτέμβρης 2007 Το σύγχρονο μαθησιακό περιβάλλον των Μαθηματικών Ενεργή συμμετοχή των παιδιών Μάθηση μέσα από δραστηριότητες Κατανόηση ΌΧΙ απομνημόνευση Αξιοποίηση

Διαβάστε περισσότερα

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ Επαναληπτικό στη Φυσική 1. Θέµα 1 ο

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ Επαναληπτικό στη Φυσική 1. Θέµα 1 ο ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ Επαναληπτικό στη Φυσική 1 Θέµα 1 ο 1. Το διάγραµµα του διπλανού σχήµατος παριστάνει τη χρονική µεταβολή της αποµάκρυνσης ενός σώµατος που εκτελεί απλή αρµονική ταλάντωση. Ποια από

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ 28 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (Δεύτερη Φάση) Κυριακή, 13 Απριλίου 2014 Ώρα: 10:00-13:00 Οδηγίες: Το δοκίμιο αποτελείται από έξι (6) σελίδες και έξι (6) θέματα. Να απαντήσετε

Διαβάστε περισσότερα

SUPER THERM ΘΕΩΡΙΑ ΜΕΤΑΔΟΣΗΣ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑΣ

SUPER THERM ΘΕΩΡΙΑ ΜΕΤΑΔΟΣΗΣ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑΣ Αυτό το σεμινάριο έχει απλώς ως στόχο να δώσει μερικά από τα βασικά της Θερμοδυναμικής, και πως σχετίζεται με τη μόνωση και με τη μόνωση με κεραμικά επιχρίσματα. Η θερμότητα μεταφέρεται με τους παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

αντισταθµίζονται µε τα πλεονεκτήµατα του άλλου, τρόπου βαθµολόγησης των γραπτών και της ερµηνείας των σχετικών αποτελεσµάτων, και

αντισταθµίζονται µε τα πλεονεκτήµατα του άλλου, τρόπου βαθµολόγησης των γραπτών και της ερµηνείας των σχετικών αποτελεσµάτων, και 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Όλα τα είδη ερωτήσεων που αναφέρονται στο «Γενικό Οδηγό για την Αξιολόγηση των µαθητών στην Α Λυκείου» µπορούν να χρησιµοποιηθούν στα Μαθηµατικά, τόσο στην προφορική διδασκαλία/εξέταση, όσο

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΤΙΚΗΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΤΙΚΗΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΤΙΚΗΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑΤΑ ΘΕΜΑ Α Στις ερωτήσεις Α-Α να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη φράση, η οποία συμπληρώνει σωστά την

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΣΕ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΜΑΡΙΑ Σ. ΖΙΩΓΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟ

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΣΕ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΜΑΡΙΑ Σ. ΖΙΩΓΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΣΕ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΜΑΡΙΑ Σ. ΖΙΩΓΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑ 6 ΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟ 6.1 Τι ονοµάζουµε πρόγραµµα υπολογιστή; Ένα πρόγραµµα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 6 ΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ 26-2-2015 (2 Ο ΜΑΘΗΜΑ)

ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 6 ΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ 26-2-2015 (2 Ο ΜΑΘΗΜΑ) ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 6 ΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ 26-2-2015 (2 Ο ΜΑΘΗΜΑ) Σωτηρία Τζιβινίκου Λέκτορας ΠΤΕΑ Γραφικός χώρος

Διαβάστε περισσότερα

Από το Γυμνάσιο στο Λύκειο... 7. 3. Δειγματικός χώρος Ενδεχόμενα... 42 Εύρεση δειγματικού χώρου... 46

Από το Γυμνάσιο στο Λύκειο... 7. 3. Δειγματικός χώρος Ενδεχόμενα... 42 Εύρεση δειγματικού χώρου... 46 ΠEΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Από το Γυμνάσιο στο Λύκειο................................................ 7 1. Το Λεξιλόγιο της Λογικής.............................................. 11. Σύνολα..............................................................

Διαβάστε περισσότερα

2 ο Επαναληπτικό διαγώνισμα στο 1 ο κεφάλαιο Φυσικής Θετικής Τεχνολογικής Κατεύθυνσης (Μηχανικές και Ηλεκτρικές ταλαντώσεις)

2 ο Επαναληπτικό διαγώνισμα στο 1 ο κεφάλαιο Φυσικής Θετικής Τεχνολογικής Κατεύθυνσης (Μηχανικές και Ηλεκτρικές ταλαντώσεις) ο Επαναληπτικό διαγώνισμα στο 1 ο κεφάλαιο Φυσικής Θετικής Τεχνολογικής Κατεύθυνσης (Μηχανικές και Ηλεκτρικές ταλαντώσεις) ΘΕΜΑ 1 ο Στις παρακάτω ερωτήσεις 1 4 επιλέξτε τη σωστή πρόταση 1. Ένα σώμα μάζας

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ 1ο 1.1 Να γράψετε στο τετράδιό σας τα φυσικά µεγέθη από τη Στήλη Ι και, δίπλα σε καθένα, τη µονάδα της Στήλης ΙΙ που αντιστοιχεί σ' αυτό.

ΘΕΜΑ 1ο 1.1 Να γράψετε στο τετράδιό σας τα φυσικά µεγέθη από τη Στήλη Ι και, δίπλα σε καθένα, τη µονάδα της Στήλης ΙΙ που αντιστοιχεί σ' αυτό. ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Σ ΕΝΙΑΙΟΥ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 5 ΙΟΥΝΙΟΥ 2002 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ: ΦΥΣΙΚΗ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΕΠΤΑ (7) ΘΕΜΑ 1ο 1.1 Να γράψετε στο τετράδιό σας τα

Διαβάστε περισσότερα

Βρέντζου Τίνα Φυσικός Μεταπτυχιακός τίτλος: «Σπουδές στην εκπαίδευση» ΜEd Email : stvrentzou@gmail.com

Βρέντζου Τίνα Φυσικός Μεταπτυχιακός τίτλος: «Σπουδές στην εκπαίδευση» ΜEd Email : stvrentzou@gmail.com 1 1.1 Ευθύγραμμη κίνηση 1. Να αναφέρετε ποια από τα σώματα που φαίνονται στην εικόνα κινούνται. Α. Ως προς τη Γη B. Ως προς το αυτοκίνητο. Α. Ως προς τη Γη κινούνται το αυτοκίνητο, το αεροπλάνο και ο γλάρος.

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας. Πολυτεχνική Σχολή ΘΕΜΑΤΙΚΗ : ΤΗΛΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ

Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας. Πολυτεχνική Σχολή ΘΕΜΑΤΙΚΗ : ΤΗΛΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Πολυτεχνική Σχολή Τμήμα Μηχανικών Χωροταξίας Πολεοδομίας και Περιφερειακής Ανάπτυξης ΘΕΜΑΤΙΚΗ : ΤΗΛΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ Ιωάννης Φαρασλής Τηλ : 24210-74466, Πεδίον Άρεως, Βόλος http://www.prd.uth.gr/el/staff/i_faraslis

Διαβάστε περισσότερα

Ψηφιακή Επεξεργασία Σηµμάτων

Ψηφιακή Επεξεργασία Σηµμάτων Ψηφιακή Επεξεργασία Σηµμάτων Διάλεξη 3: DSP for Audio Δρ. Θωµμάς Ζαρούχας Επιστηµμονικός Συνεργάτης Μεταπτυχιακό Πρόγραµμµμα: Τεχνολογίες και Συστήµματα Ευρυζωνικών Εφαρµμογών και Υπηρεσιών 1 Προεπισκόπηση

Διαβάστε περισσότερα

ΑΚΤΙΝΕΣ v6.0 Εκπαιδευτικό λογισμικό για παιδιά με ειδικές ικανότητες και κινητικές δυσκολίες

ΑΚΤΙΝΕΣ v6.0 Εκπαιδευτικό λογισμικό για παιδιά με ειδικές ικανότητες και κινητικές δυσκολίες ΑΚΤΙΝΕΣ v6.0 Εκπαιδευτικό λογισμικό για παιδιά με ειδικές ικανότητες και κινητικές δυσκολίες Μαρία Καραβελάκη Αναλύτρια Εκπαιδευτικών Συστημάτων ΙΝΤΕ*LEARN Τεχνολογίες Αιχμής στην Εκπαιδευτική Πράξη, 4

Διαβάστε περισσότερα

3.2 ΧΗΜΙΚΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟΥ ΡΕΥΜΑΤΟΣ

3.2 ΧΗΜΙΚΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟΥ ΡΕΥΜΑΤΟΣ Βρέντζου Τίνα Φυσικός Μεταπτυχιακός τίτλος: «Σπουδές στην εκπαίδευση» ΜEd Email : stvrentzou@gmail.com 3.2 ΧΗΜΙΚΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟΥ ΡΕΥΜΑΤΟΣ 1 Λέξεις κλειδιά: Ηλεκτρολυτικά διαλύματα, ηλεκτρόλυση,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΟΛΟΗΜΕΡΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΟΡΤΑΡΙΑΣ ΤΑΞΗ ΣΤ

ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΟΛΟΗΜΕΡΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΟΡΤΑΡΙΑΣ ΤΑΞΗ ΣΤ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΟΛΟΗΜΕΡΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΟΡΤΑΡΙΑΣ ΤΑΞΗ ΣΤ Στα πλαίσια του προγράμματος «Οικολογικά σπίτια» οι μαθητές Ανδρεάδης Γαβριήλ και Ταγκρασούλης Ορέστης ανέλαβαν να συγκεντρώσουν, από διάφορες πηγές,

Διαβάστε περισσότερα

ΛΥΚΕΙΟ ΠΟΛΕΜΙΔΙΩΝ Σχολική Χρονιά 2010-2011 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΪΟΥ ΙΟΥΝΙΟΥ 2011. Μάθημα: ΦΥΣΙΚΗ Τάξη: A Ενιαίου Λυκείου Βαθμός:...

ΛΥΚΕΙΟ ΠΟΛΕΜΙΔΙΩΝ Σχολική Χρονιά 2010-2011 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΪΟΥ ΙΟΥΝΙΟΥ 2011. Μάθημα: ΦΥΣΙΚΗ Τάξη: A Ενιαίου Λυκείου Βαθμός:... ΛΥΚΕΙΟ ΠΟΛΕΜΙΔΙΩΝ Σχολική Χρονιά 010-011 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΪΟΥ ΙΟΥΝΙΟΥ 011 Μάθημα: ΦΥΣΙΚΗ Τάξη: A Ενιαίου Λυκείου Βαθμός:... Ημερομηνία: 7/05/011 Διάρκεια: ώρες Ονοματεπώνυμο:... Τμήμα:...

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΤΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΤΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΤΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ Θέµα ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ο : ΚΥΜΑΤΑ Ποιες από τις παρακάτω προτάσεις είναι σωστές και ποιες λανθασµένες; α Η υπέρυθρη ακτινοβολία έχει µήκη κύµατος µεγαλύτερα από

Διαβάστε περισσότερα

r r r r r r r r r r r Μονάδες 5 ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ

r r r r r r r r r r r Μονάδες 5 ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΠΑΛ (ΟΜΑ Α Β ) ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 0 ΜΑÏΟΥ 011 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

, ραδιοκύματα: που του ασκούνται και για το αλγεβρικό άθροισμα των ροπών Στ ως προς οποιοδήποτε σημείο του, ισχύει: δ) F 0, 0

, ραδιοκύματα: που του ασκούνται και για το αλγεβρικό άθροισμα των ροπών Στ ως προς οποιοδήποτε σημείο του, ισχύει: δ) F 0, 0 Α Π Α Ν Τ Η Σ Ε Ι Σ Θ Ε Μ Α Τ Ω Ν Π Α Ν Ε Λ Λ Α Δ Ι Κ Ω Ν Ε Ξ Ε Τ Α Σ Ε Ω Ν 0 4 ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΤΙΚΗΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 0.06.04 Θέμα Α Στις ερωτήσεις Α-Α4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό

Διαβάστε περισσότερα

Το διαστημόπλοιο. Γνωστικό Αντικείμενο: Φυσική (Δυναμική σε μία διάσταση - Δυναμική στο επίπεδο) Τάξη: Α Λυκείου

Το διαστημόπλοιο. Γνωστικό Αντικείμενο: Φυσική (Δυναμική σε μία διάσταση - Δυναμική στο επίπεδο) Τάξη: Α Λυκείου Το διαστημόπλοιο Γνωστικό Αντικείμενο: Φυσική (Δυναμική σε μία διάσταση - Δυναμική στο επίπεδο) Τάξη: Α Λυκείου Χρονική Διάρκεια Προτεινόμενη χρονική διάρκεια σχεδίου εργασίας: 5 διδακτικές ώρες Διδακτικοί

Διαβάστε περισσότερα

Γνωστική Ψυχολογία Ι (ΨΧ32)

Γνωστική Ψυχολογία Ι (ΨΧ32) Γνωστική Ψυχολογία Ι (ΨΧ32) Διάλεξη 6 Μηχανισμοί επεξεργασίας οπτικού σήματος Οι άλλες αισθήσεις Πέτρος Ρούσσος Η αντιληπτική πλάνη του πλέγματος Hermann 1 Πλάγια αναστολή Η πλάγια αναστολή (lateral inhibition)

Διαβάστε περισσότερα

Μηχανικό Στερεό. Μια εργασία για την Επανάληψη

Μηχανικό Στερεό. Μια εργασία για την Επανάληψη Μηχανικό Στερεό. Μια εργασία για την Επανάληψη Απλές προτάσεις Για τον έλεγχο της κατανόησης και εφαρμογής των εννοιών Δογραματζάκης Γιάννης 9/5/2013 Απλές προτάσεις για τον έλεγχο της κατανόησης και εφαρμογής

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΘΕΜΑΤΑ

ΦΥΣΙΚΗ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΘΕΜΑΤΑ ΦΥΣΙΚΗ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ 2008 ΘΕΜΑΤΑ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 29 ΜΑÏΟΥ 2008 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση Η15. Μέτρηση της έντασης του μαγνητικού πεδίου της γής. Γήινο μαγνητικό πεδίο (Γεωμαγνητικό πεδίο)

Άσκηση Η15. Μέτρηση της έντασης του μαγνητικού πεδίου της γής. Γήινο μαγνητικό πεδίο (Γεωμαγνητικό πεδίο) Άσκηση Η15 Μέτρηση της έντασης του μαγνητικού πεδίου της γής Γήινο μαγνητικό πεδίο (Γεωμαγνητικό πεδίο) Το γήινο μαγνητικό πεδίο αποτελείται, ως προς την προέλευσή του, από δύο συνιστώσες, το μόνιμο μαγνητικό

Διαβάστε περισσότερα

ΚΙΝΗΜΑΤΙΚΗ ΥΛΙΚΟΥ ΣΗΜΕΙΟΥ ΣΕ ΜΙΑ ΔΙΑΣΤΑΣΗ

ΚΙΝΗΜΑΤΙΚΗ ΥΛΙΚΟΥ ΣΗΜΕΙΟΥ ΣΕ ΜΙΑ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΚΙΝΗΜΑΤΙΚΗ ΥΛΙΚΟΥ ΣΗΜΕΙΟΥ ΣΕ ΜΙΑ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΘΕΣΗ ΤΡΟΧΙΑ ΜΕΤΑΤΟΠΙΣΗ ΚΑΙ ΔΙΑΣΤΗΜΑ. Παρατηρώντας τις εικόνες προσπαθήστε να ορίσετε τις θέσεις των διαφόρων ηρώων των κινουμένων σχεδίων. Ερώτηση: Πότε ένα σώμα

Διαβάστε περισσότερα

Συνέδριο Μαθηματικών ΠΠΣ Πνευματικό Κέντρο Δήμου Αθηναίων 11-12 / 4 / 2014. Μαθηματικά και ζητήματα πραγματικότητας διάκριση και σύνδεση

Συνέδριο Μαθηματικών ΠΠΣ Πνευματικό Κέντρο Δήμου Αθηναίων 11-12 / 4 / 2014. Μαθηματικά και ζητήματα πραγματικότητας διάκριση και σύνδεση Συνέδριο Μαθηματικών ΠΠΣ Πνευματικό Κέντρο Δήμου Αθηναίων 11-12 / 4 / 2014 Δημήτρης Μπίρμπας ΠΠΛ Αγίων Αναργύρων Σοφία Παππά ΠΠΛ Ζάννειο Πειραιά Μαθηματικά και ζητήματα πραγματικότητας διάκριση και σύνδεση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΟΤΗΤΑ 1 1.0 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ

ΕΝΟΤΗΤΑ 1 1.0 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΕΝΟΤΗΤΑ 1 1.0 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Γενικά οι τεχνολογίες είναι επιστήμες που αξιοποιούν τις γνώσεις, τα εργαλεία και τις δεξιότητες για επίλυση προβλημάτων με πρακτική εφαρμογή. Η Τεχνολογία

Διαβάστε περισσότερα

Ευάγγελος Τοπάλης, Κώστας Βαλεοντής ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Evangelos Topalis, Kostas Valeontis ABSTRACT

Ευάγγελος Τοπάλης, Κώστας Βαλεοντής ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Evangelos Topalis, Kostas Valeontis ABSTRACT ΕΛΕΤΟ 8 ο Συνέδριο «Ελληνική Γλώσσα και Ορολογία» Αθήνα, 10-12 Νοεμβρίου 2011 Αγγλικά δίλεκτα του τύπου Noun Noun στο Διεθνές Πρότυπο ISO/IEC 2382-1:1993 της βασικής ορολογίας πληροφορικής και τα ελληνικά

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2008 ΓΙΑ ΤΑ ΑΝΩΤΕΡΑ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΙΔΡΥΜΑΤΑ Μάθημα: ΦΥΣΙΚΗ 4ωρο Τ.Σ. Ημερομηνία

Διαβάστε περισσότερα

Παράδειγμα 1 Γράψε ένα δεκαδικό αριθμό μεταξύ του 2 και του 3 που δεν περιέχει το 5 που περιέχει το 7 και που βρίσκεται όσο πιο κοντά γίνεται με το

Παράδειγμα 1 Γράψε ένα δεκαδικό αριθμό μεταξύ του 2 και του 3 που δεν περιέχει το 5 που περιέχει το 7 και που βρίσκεται όσο πιο κοντά γίνεται με το Παράδειγμα 1 Γράψε ένα δεκαδικό αριθμό μεταξύ του 2 και του 3 που δεν περιέχει το 5 που περιέχει το 7 και που βρίσκεται όσο πιο κοντά γίνεται με το 5/2 1 Παράδειγμα 2: Γράψε ένα κλάσμα που χρησιμοποιεί

Διαβάστε περισσότερα

Φύλλο Εργασίας. Σύνθεση χρωμάτων

Φύλλο Εργασίας. Σύνθεση χρωμάτων Φύλλο Εργασίας Σύνθεση χρωμάτων Η ώρα της πρόβλεψης Τι χρώμα έχουν τα πορτοκάλια; Μπορούμε να τα δούμε κίτρινα; (χωρίς να τα βάψουμε!). Αν ΝΑΙ, πώς; Μπορούμε να τα δούμε μπλε; Αν ΝΑΙ, πώς; Η ώρα της πειραματικής

Διαβάστε περισσότερα

Ã. ÁÓÉÁÊÇÓ ÐÅÉÑÁÉÁÓ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ. ΘΕΜΑ 1 ο

Ã. ÁÓÉÁÊÇÓ ÐÅÉÑÁÉÁÓ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ. ΘΕΜΑ 1 ο Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ ο Στι ερωτήσει - 4 να γράψετε στο τετράδιό σα τον αριθµό των ερώτηση και δίπλα σε κάθε αριθµό το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.. Τροχό κυλίεται πάνω σε οριζόντιο

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στις τεχνικές παρουσιάσεων

Εισαγωγή στις τεχνικές παρουσιάσεων Εισαγωγή στις τεχνικές παρουσιάσεων Νίκος Μαµάσης Τοµέας Υδατικών Πόρων Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Αθήνα 2003 ΙΑΡΘΡΩΣΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΒΑΣΙΚΗ ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΜΟΡΦΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ ( ΟΜΗ, ΙΑΦΑΝΕΙΕΣ) ΟΙ ΤΡΕΙΣ ΣΥΝΙΣΤΩΣΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

Θερμότητα. Κ.-Α. Θ. Θωμά

Θερμότητα. Κ.-Α. Θ. Θωμά Θερμότητα Οι έννοιες της θερμότητας και της θερμοκρασίας Η θερμοκρασία είναι μέτρο της μέσης κινητικής κατάστασης των μορίων ή ατόμων ενός υλικού. Αν m είναι η μάζα ενός σωματίου τότε το παραπάνω εκφράζεται

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΙ ΤΟ ΑΠ ΤΟΥ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΙ ΤΟ ΑΠ ΤΟΥ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΙ ΤΟ ΑΠ ΤΟΥ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Τι είναι Μαθηματικά; Ποια είναι η αξία τους καθημερινή ζωή ανάπτυξη λογικής σκέψης αισθητική αξία και διανοητική απόλαυση ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΙ ΤΟ ΑΠ ΤΟΥ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΡΙΤΗΡΙΟ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ Αντικείµενο εξέτασης: Όλη η διδακτέα ύλη Χρόνος εξέτασης: 3 ώρες

ΚΡΙΤΗΡΙΟ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ Αντικείµενο εξέτασης: Όλη η διδακτέα ύλη Χρόνος εξέτασης: 3 ώρες ΚΡΙΤΗΡΙΟ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ Αντικείµενο εξέτασης: Όλη η διδακτέα ύλη Χρόνος εξέτασης: 3 ώρες ΘΕΜΑ 1ο Στις ερωτήσεις 1-4 να γράψετε στο φύλλο απαντήσεών σας τον αριθµό

Διαβάστε περισσότερα

Όνομα και Επώνυμο:.. Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας:.. Δημοτικό Σχολείο:.. Τάξη/Τμήμα:.. Εξεταστικό Κέντρο:...

Όνομα και Επώνυμο:.. Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας:.. Δημοτικό Σχολείο:.. Τάξη/Τμήμα:.. Εξεταστικό Κέντρο:... Ε Όνομα και Επώνυμο:.. Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας:.. Δημοτικό Σχολείο:.. Τάξη/Τμήμα:.. Εξεταστικό Κέντρο:.... Παρατήρησε τα διάφορα φαινόμενα αλλαγής της φυσικής κατάστασης του νερού που σημειώνονται

Διαβάστε περισσότερα

Nomiki Koutsoubari, Christina Sdoukou, Kostas Valeontis. Νομική Κουτσουμπάρη, Χριστίνα Σδούκου, Κώστας Βαλεοντής ΠΕΡΙΛΗΨΗ SUMMARY

Nomiki Koutsoubari, Christina Sdoukou, Kostas Valeontis. Νομική Κουτσουμπάρη, Χριστίνα Σδούκου, Κώστας Βαλεοντής ΠΕΡΙΛΗΨΗ SUMMARY ΠΕΡΙΛΗΨΗ 1 Ορολογία και Λεξικογραφία: Δύο θεματικά πεδία με συμπληρωματικούς στόχους, αλλά με εννοιολογικές και μεθοδολογικές διαφορές Σημεία σύγκλισης και προτάσεις περαιτέρω εναρμόνισης Νομική Κουτσουμπάρη,

Διαβάστε περισσότερα