Δρ Πλάτων Μονοκρούσος. βοηθοσ γενικοσ διευθυντησ επικεφαλησ διευθυνσησ τρεχουσασ οικονομικησ αναλυσησ Eurobank EFG

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Δρ Πλάτων Μονοκρούσος. βοηθοσ γενικοσ διευθυντησ επικεφαλησ διευθυνσησ τρεχουσασ οικονομικησ αναλυσησ Eurobank EFG"

Transcript

1 Ερμηνεύοντας τα περιθώρια απόδοσης των κυβερνητικών ομολόγων της ευρωζώνης την περίοδο που ακολούθησε το ξέσπασμα της παγκόσμιας χρηματοπιστωτικής κρίσης Δρ Πλάτων Μονοκρούσος βοηθοσ γενικοσ διευθυντησ επικεφαλησ διευθυνσησ τρεχουσασ οικονομικησ αναλυσησ Eurobank EFG Περίληψη Στην παρούσα εμπειρική μελέτη επιχειρείται η ερμηνεία και η πρόβλεψη των περιθωρίων απόδοσης των κυβερνητικών ομολόγων της ευρωζώνης την περίοδο που ακολούθησε το ξέσπασμα της κρίσης στην αγορά ενυπόθηκων δανείων χαμηλής πιστοληπτικής διαβάθμισης στις ΗΠΑ (Ιούλιος 2007). Πριν την εν λόγω κρίση, οι αποδόσεις των κυβερνητικών ομολόγων των χωρών μελών της ευρωζώνης παρουσίαζαν υψηλό βαθμό σύγκλισης με αυτές των αντίστοιχων γερμανικών κυβερνητικών τίτλων. Παρόλα αυτά, μετά από το ξέσπασμα της κρίσης, και κυρίως την περίοδο που ακολούθησε την κατάρρευση της αμερικανικής επενδυτικής τράπεζας Lehman Brothers (Σεπτέμβριος 2008), η ισχυρή αυτή σύγκλιση διερράγη, με την εξέλιξη των περιθωρίων απόδοσης να αντικατοπτρίζει, μεταξύ άλλων, τους ακόλουθους παράγοντες: α) βαθμός αποστροφής ανάληψης επενδυτικού κινδύνου στις διεθνείς αγορές, β) σχετικές συνθήκες ρευστότητας στις αγορές κυβερνητικών ομολόγων, γ) εγγενείς δημοσιονομικές και άλλες εξελίξεις στις χώρες μέλη της ΟΝΕ και μεταφορά μέρους του πιστωτικού κινδύνου από τον ιδιωτικό στον δημόσιο τομέα κατόπιν της υιοθέτησης από πολλές κυβερνήσεις της ευρωζώνης χρηματοοικονομικών πακέτων στήριξης του τραπεζικού τομέα, και δ) αυξημένοι φόβοι για τη βιωσιμότητα της ευρωζώνης και ανησυχίες σχετικά με τη ρευστότητα και κεφαλαιακή επάρκεια του ευρωπαϊκού χρηματοπιστωτικού συστήματος. Θερμές ευχαριστίες στον κ. Εμμανουήλ Μαματζάκη για τα πολύτιμα σχόλια. 471

2 ENOΤΗΤΑ ΣΤ: ΚΡΙΣΗ ΚΑΙ Η ΤΙΜΟΛΟΓΗΣΗ ΣΤΙΣ ΑΓΟΡΕΣ 1. Εισαγωγή και περίληψη εμπειρικών αποτελεσμάτων Στην παρούσα έκθεση παρουσιάζουμε εμπειρική μελέτη σχετικά με την εξέλιξη των περιθωρίων απόδοσης των κυβερνητικών ομολόγων της ευρωζώνης. Γενικά, ο υπολογισμός και η μέτρηση των συνιστωσών των περιθωρίων απόδοσης είναι ιδιαίτερα δύσκολη άσκηση που ενέχει μεγάλες θεωρητικές και τεχνικές δυσκολίες. Παρόλα αυτά, σειρά μελετών στη διεθνή βιβλιογραφία έχουν αναδείξει τουλάχιστον τρεις διακριτούς προσδιοριστικούς παράγοντες. Συγκεκριμένα: α) πιστωτικός κίνδυνος (credit risk), β) κίνδυνος ρευστότητας (liquidity risk), και γ) βαθμός αποστροφής των επενδυτών για την ανάληψη επενδυτικού κίνδυνου (international risk aversion). Στην παρούσα μελέτη, υπολογίζουμε οικονομετρικό υπόδειγμα για την ερμηνεία των περιθωρίων απόδοσης των κυβερνητικών ομολόγων των χωρών της ευρωζώνης μετά το ξέσπασμα της κρίσης στην αγορά ενυπόθηκων δανείων χαμηλής πιστοληπτικής διαβάθμισης στις ΗΠΑ στα μέσα του Το υπό εξέταση υπόδειγμα συνδυάζει διαστρωματικά στοιχεία με χρονολογικές σειρές (Panel data). Ο ορίζοντας υπολογισμού είναι η περίοδος Ιούλιος Σεπτέμβριος 2010 και η συλλογή των στοιχείων απαρτίζεται από μέσες μηνιαίες παρατηρήσεις για τα περιθώρια απόδοσης, καθώς και χρονοσειρές σχετικών μακροοικονομικών μεταβλητών. Ακολούθως, παρουσιάζουν περιληπτικά κάποια από τα κύρια ευρήματα της παρούσας μελέτης. Πριν από την κρίση στην αγορά ενυπόθηκων δανείων χαμηλής πιστοληπτικής διαβάθμισης στις ΗΠΑ τον Ιούλιο του 2007, οι αποδόσεις των κυβερνητικών ομολόγων των χωρών της ευρωζώνης παρουσίαζαν υψηλό βαθμό σύγκλισης με αυτές των αντίστοιχων γερμανικών κυβερνητικών τίτλων. 1, 2 Παρόλα αυτά, μετά από το ξέσπασμα της κρίσης, και κυρίως την περίοδο που ακολούθησε την κατάρρευση της αμερικανικής επενδυτικής τράπεζας Lehman Brothers, η εξέλιξη των περιθωρίων απόδοσης των κυβερνητικών ομολόγων της ζώνης ευρώ φαίνεται να αντικατοπτρίζει, μεταξύ άλλων, τους ακόλουθους παράγοντες: α) αυξημένη αποστροφή των επενδυτών για ανάληψη επενδυτικού κινδύνου και φυγή κεφαλαίων προς κλασικά «καταφύγια σταθερότητας» (flight-to-safety flows). β) Εγγενείς παράγοντες (country-specific factors) που σχετίζονται, μεταξύ άλλων, με χρόνιες διαρθρωτικές αγκυλώσεις, υψηλά ελλείμματα και επίπεδα δημόσιου χρέους (π.χ. Ελλάδα), αλλά και την επιδείνωση της δημοσιονομικής θέσης των υπό εξέταση χωρών ως αποτέλεσμα της οικονομικής επιβράδυνσης. Να σημειωθεί ότι σε κάποιες χώρες (π.χ. Ιρλανδία) η δημοσιονομική επιδείνωση ενισχύθηκε περαιτέρω λόγω των μεγάλων πακέτων στήριξης προς τα εγχώρια τραπεζικά συστήματα. Τα πακέτα αυτά διοχετεύτηκαν σε χρηματοπιστωτικά ιδρύματα που αντιμετώπιζαν σημαντικά προβλήματα ρευστότητας ή/και κεφαλαιακής επάρκειας και οδήγησαν σε ανάληψη μέρους του πιστωτικού τους κινδύνου από τον δημόσιο τομέα. γ) Πιο πρόσφατα, και συγκεκριμένα το διάστημα που οδήγησε στην ανακοίνωση της παροχής 3-ετούς πακέτου διάσωσης της Ελλάδας ύψους 110 δισ. από τους ευρωπαίους εταίρους και το ΔΝΤ (Μάιος 2010), οι αυξανόμενοι φόβοι των επενδυτών σχετικά με τη βιωσιμότητα της ζώνης ευρώ και τη σταθερότητα του ευρωπαϊκού τραπεζικού συστήματος φαίνεται να έπαιξαν σημαντικό ρόλο στη ραγδαία άνοδο των ομολογιακών περιθωρίων απόδοσης. δ) για το σύνολο των χωρών της ευρωζώνης που εξετάζουμε στην παρούσα μελέτη (10 χώρες), η μέση μηνιαία τιμή των περιθωρίων απόδοσης των κυβερνητικών ομολόγων των υπό εξέταση χωρών έναντι του αντίστοιχου γερμανικού τίτλου την περίοδο Ιούλιος Σεπτέμβριος 2010 που μπορεί να ερμηνευθεί από το οικονομετρικό μας υπόδειγμα, αναλύεται ως ακολούθως: 33,7% αυτής μπορεί να ερμηνευθεί από την εξέλιξη του σχετικού πιστωτικού κινδύνου (relative credit risk) των χωρών αυτών σε σχέση με τον πιστωτικό κίνδυνο της Γερμανίας κατά την αντίστοιχη περίοδο. Το υπόλοιπο 66,3 αποδίδεται στον 1 το αποτέλεσμα αυτό έχει τεκμηριωθεί σε σειρά εμπειρικών μελετών για τα περιθώρια απόδοσης των κυβερνητικών ομολόγων της ευρωζώνης. Δείτε επίσης Eurobank EFG, Greece Macro Monitor, November σύμφωνα με τους υπολογισμούς μας, η κυλιόμενη συσχέτιση (rolling correlation) 14 ημερών μεταξύ της απόδοσης του 10-ετούς χαρακτηριστικού ομολόγου της Ελλάδας και του αντίστοιχου τίτλου της Γερμανίας την περίοδο ήταν περίπου 0,

3 Πλάτων Μονοκρούσος Τα περιθώρια απόδοσης των κυβερνητικών ομολόγων βαθμό αποστροφής των επενδυτών για ανάληψη επενδυτικού κινδύνου (risk aversion) και τις σχετικές συνθήκες ρευστότητας στις αγορές κυβερνητικών ομολόγων (relative liquidity risk). Τα ποσοστά αυτά θα πρέπει να θεωρηθούν ως μέγιστες συνεισφορές, καθώς άλλοι παράγοντες (που δεν ερμηνεύονται από το οικονομετρικό μας υπόδειγμα) έπαιξαν ενδεχομένως σημαντικό ρόλο στην εξέλιξη των περιθωρίων απόδοσης κατά την υπό εξέταση περίοδο. ε) τα αποτελέσματά μας υποδεικνύουν ότι περίπου 55% του μέσου μηνιαίου περιθωρίου απόδοσης του 10-ετούς ελληνικού χαρακτηριστικού κυβερνητικού ομολόγου σε σχέση με τον αντίστοιχο γερμανικό τίτλο την περίοδο Ιούλιος Σεπτέμβριος 2010 μπορεί να ερμηνευθεί από την τιμολογούμενη αύξηση του πιστωτικού κινδύνου της Ελλάδας σε σχέση με αυτόν της Γερμανίας. Το υπόλοιπο μέρος του περιθωρίου απόδοσης μπορεί να αποδοθεί στον βαθμό αποστροφής των επενδυτών για ανάληψη επενδυτικού κινδύνου και στις σχετικές συνθήκες ρευστότητας στις αγορές κυβερνητικών ομολόγων της ευρωζώνης. Τα ανωτέρω ποσοστά πρέπει επίσης να ερμηνευθούν ως ανώτατες συνεισφορές. Το υπόλοιπο μέρος της παρούσας μελέτης έχει διαρθρωθεί ως ακολούθως: To Κεφάλαιο 2 περιέχει περιληπτική επισκόπηση της βιβλιογραφίας σχετικά με τους προσδιοριστικούς παράγοντες των περιθωρίων απόδοσης των κυβερνητικών ομολόγων αναδυόμενων και ανεπτυγμένων οικονομιών. Το κεφάλαιο 3 παρουσιάζει ιστορική αναδρομή σχετικά με την εξέλιξη των περιθωρίων απόδοσης των κυβερνητικών ομολόγων της ευρωζώνης την περίοδο πριν και μετά το ξέσπασμα της κρίσης στην αγορά ενυπόθηκων δανείων χαμηλής πιστοληπτικής διαβάθμισης στις ΗΠΑ τον Ιούλιο του Το κεφάλαιο 4 παρουσιάζει και αναλύει τα κύρια αποτελέσματα της εμπειρικής μας μελέτης. Το κεφάλαιο 5 παρουσιάζει τα βασικά συμπεράσματα της παρούσας μελέτης. 2. Ανασκόπηση βιβλιογραφίας Ο επιμερισμός των περιθωρίων απόδοσης των κυβερνητικών ομολόγων στις επιμέρους τους συνιστώσες ενέχει, γενικά, μεγάλες θεωρητικές και τεχνικές δυσκολίες. Παρόλα αυτά, πρόσφατες εμπειρικές μελέτες έχουν τεκμηριώσει την ύπαρξη τουλάχιστον τριών διακριτών συνιστωσών. Συγκεκριμένα, α) πιστωτικός κίνδυνος, β) κίνδυνος ρευστότητας, και γ) βαθμός αποστροφής των επενδυτών για την ανάληψη επενδυτικού κίνδυνου. 3 α) Πιστωτικός κίνδυνος Ο πιστωτικός κίνδυνος αντικατοπτρίζει την πιστοληπτική ικανότητα μιας χώρας, δηλαδή την ικανότητα και βούλησή της να αποπληρώσει εγκαίρως το σύνολο των δανειακών της υποχρεώσεων (τόκους και χρεολύσια) προς τους διεθνείς δανειστές της. Πρόσφατες εμπειρικές μελέτες έχουν τεκμηριώσει την ύπαρξη στενής σχέσης μεταξύ των εγγενών θεμελιωδών μεγεθών μιας χώρας και των μεταβολών του τιμολογούμενου από τις αγορές πιστωτικού της κινδύνου. Οι Baldacci, Gupta and Mati (2008) αποδεικνύουν σε σχετική τους μελέτη ότι εγγενείς δημοσιονομικοί και πολιτικοί παράγοντες επηρεάζουν τη διαμόρφωση του τιμολογημένου πιστωτικού κινδύνου για την ομάδα αναδυόμενων οικονομιών τις οποίες εξετάζουν. Συγκεκριμένα, τα σχετικώς χαμηλότερα επίπεδα πολιτικού κινδύνου είναι συνήθως συναφή με χαμηλότερα περιθώρια αποδόσεων στις αγορές κυβερνητικών ομολόγων. Παρομοίως, η αυξημένη αξιοπιστία της δημοσιονομικής πολιτικής οδηγεί σε χαμηλότερα περιθώρια ομολογιακών αποδόσεων, ιδιαίτερα σε χώρες οι οποίες πτώχευσαν στο παρελθόν. Για τις χώρες της ευρωζώνης, πρόσφατες μελέτες έχουν τεκμηριώσει τη σημαντική επίδραση δημοσιονομικών μεταβλητών, όπως το δημόσιο έλλειμμα και χρέος στα περιθώρια απόδοσης 3 Δείτε για παράδειγμα Attinasi, M., C. Checherita, C. Nickel (2009), What explains the surge in euro area sovereign spreads during the financial crisis of , ECB Working paper, No

4 ENOΤΗΤΑ ΣΤ: ΚΡΙΣΗ ΚΑΙ Η ΤΙΜΟΛΟΓΗΣΗ ΣΤΙΣ ΑΓΟΡΕΣ των κυβερνητικών ομολόγων 4. Τα υψηλά επίπεδα διαφάνειας της δημοσιονομικής πολιτικής και η ποιότητα των σχετικών δημοσιοποιημένων στοιχείων φαίνεται επίσης να έχουν σημαντική αρνητική συσχέτιση με τα περιθώρια απόδοσης των κυβερνητικών ομολόγων 5. β) Κίνδυνος ρευστότητας Πολλές μελέτες σχετικά με τους προσδιοριστικούς παράγοντες των περιθωρίων απόδοσης των κρατικών ομολόγων ανεπτυγμένων και αναδυόμενων αγορών έχουν εμπειρικά τεκμηριώσει την ύπαρξη στατιστικά σημαντικής επίδρασης των συνθηκών ρευστότητας στα περιθώρια ομολογιακών αποδόσεων 6. Βέβαια, ο κίνδυνος ρευστότητας και ο πιστωτικός κίνδυνος είναι πολλές φορές διασυνδεδεμένοι υπό την έννοια ότι η χειροτέρευση της δημοσιονομικής θέσης μιας χώρας (π.χ. σημαντική αύξηση του δημοσιονομικού ελλείμματος) οδηγεί συνή θως και σε μεγαλύτερη έκδοση δημόσιου χρέους (π.χ. με τη μορφή κυβερνητικών ομολόγων). Υποθέτοντας όλους τους άλλους παράγοντες σταθερούς, η πρώτη εξέλιξη τείνει να αυξήσει τα περιθώρια αποδόσεων, ενώ η δεύτερη να τα μειώσει, καθώς ενισχύει τη ρευστότητα της αγοράς και συνεπώς μειώνει το επιπλέον premium που απαιτούν οι επενδυτές για την ανάληψη του κινδύνου που σχετίζεται με τις συνθήκες ρευστότητας. γ) Αποστροφή επενδυτικού κινδύνου Στην πιο πρόσφατη βιβλιογραφία για τα περιθώρια απόδοσης των κυβερνητικών ομολόγων, δίδεται αυξανόμενη έμφαση σε σειρά άλλων προσδιοριστικών παραγόντων που, μεταξύ άλλων, περιλαμβάνουν: τις επιπτώσεις συστημικών γεγονότων (contagion effects), τη διάθεση των επενδυτών για ανάληψη επενδυτικού κινδύνου, τις προβλέψεις των αναλυτών για την εξέλιξη των επιτοκίων σε μεγάλες οικονομίες, όπως οι ΗΠΑ, και τα επίπεδα μεταβλητότητας στις διεθνείς αγορές. Για τις αγορές κυβερνητικών ομολόγων της ευρωζώνης, πρόσφατες εμπειρικές έρευνες τεκμηριώνουν την άποψη ότι ο βαθμός αποστροφής επενδυτικού κινδύνου από πλευράς των διεθνών επενδυτών έχει μεγαλύτερη επίπτωση στις αγορές ομολόγων χωρών με μεγάλα επίπεδα χρέους (Codogno et al. 2003) και δημοσιονομικών ελλειμμάτων (Haugh et al. 2009). 3. η εξέλιξη των περιθωρίων απόδοσης των κυβερνητικών ομολόγων της ευρωζώνης: Σύντομη ιστορική αναδρομή Κατά την έναρξη της κρίσης στην αγορά ενυπόθηκων δανείων χαμηλής πιστοληπτικής διαβάθμισης στις ΗΠΑ στα τέλη της τρίτης εβδομάδας του Ιουλίου του 2007, η διαφορά απόδοσης του 10-ετούς χαρακτηριστικού ελληνικού κυβερνητικού ομολόγου από τον αντίστοιχο γερμανικό τίτλο ήταν περίπου 27,5 μονάδες βάσης (μβ), πολύ κοντά δηλαδή στα αντίστοιχα περιθώρια απόδοσης των 10-ετών κυβερνητικών ομολόγων Ιταλίας (25,5 μβ) και Ιρλανδίας (9 μβ). Ο Πίνακας A1 ακολούθως παρουσιάζει κάποιες βασικές στατιστικές για τα 10-ετή περιθώρια απόδοσης κυβερνητικών ομολόγων ομάδας χωρών της ευρωζώνης για την περίοδο Μάρτιος 2003-Ιούλιος Δείτε για παράδειγμα, Faini, R. (2006); Bernoth, K., von Hagen, J. and L. Schuknecht (2004). 5 Δείτε για παράδειγμα, Bernoth, K. and G. Wolff (2008). 6 Δείτε για παράδειγμα, Barrios et al. (2009) and Attinasi, M., C. Checherita, C. Nickel (2009). 474

5 Πλάτων Μονοκρούσος Τα περιθώρια απόδοσης των κυβερνητικών ομολόγων ΠΙΝΑΚΑΣ A1 Sample statistics - 10yr government bond yield spreads vs Germany (in bps) Sample: 3/14/2003-7/19/2007; end-of-week observations Austria Belgium Finland France Greece Ireland Italy Netherlands Portugal Spain Mean Median Maximum Minimum Std. Dev Skewness Kurtosis Observations ΠΗΓΗ: Eurobank EFG Research Bloomberg, Reuters Στη μετέπειτα περίοδο έως τη διάσωση της αμερικανικής επενδυτικής τράπεζας Bear Stearns στις 16 Μαρτίου του 2008, τα περιθώρια απόδοσης των κυβερνητικών ομολόγων της λεγόμενης περιφέρειας της ευρωζώνης (δηλ. χωρών όπως Ελλάδα, Ιρλανδία, Πορτογαλία, Ισπανία και Ιταλία) ανήλθαν σε υψηλά που είχαν να σημειωθούν από τις αρχές του Αντιθέτως, κατά την αντίστοιχη περίοδο οι αποδόσεις των γερμανικών κρατικών ομολόγων παρέμειναν σε χαμηλά επίπεδα παρουσιάζοντας ακόμη και πτωτική τάση, υποστηριζόμενα από τις αυξανόμενες προσδοκίες των επενδυτών για χαμηλότερους ρυθμούς οικονομικής ανάπτυξης και πληθωρισμού στο μέλλον. Κατά την ολοκλήρωση των αγοραπωλησιών της 14ης Μαρτίου του 2008, δηλαδή μία ημέρα πριν την ανακοίνωση πακέτου διάσωσης της Bear Stearns από την Κεντρική Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ (Fed) και την επενδυτική τράπεζα JPMorgan, η απόδοση του 10-ετούς χαρακτηριστικού γερμανικού ομολόγου ήταν περίπου 3,73% έναντι 4,44% στα τέλη της τρίτης εβδομάδας του Ιουλίου Την ίδια χρονική στιγμή, τα περιθώρια απόδοσης των 10-ετών ομολόγων Ελλάδας, Ιταλίας και Ιρλανδίας ήταν 68 μβ, 63 μβ and 41 μβ, αντίστοιχα. Εμφανώς, η εμπλοκή του Αμερικανικού Δημοσίου στη διάσωση της Bear Sterns ενίσχυσε την (εκτιμώμενη από τους επενδυτές) αλληλεξάρτηση μεταξύ των δημοσιονομικών συνθηκών και των επιπέδων ρευστότητας και κεφαλαιακής επάρκειας του διεθνούς χρηματοπιστωτικού συστήματος 7. Η εξέλιξη αυτή συνδυάστηκε με μια προσωρινή άνοδο των προσδοκιών πληθωρισμού -μεταξύ άλλων, λόγω τις μεγάλης ανόδου στις διεθνείς τιμές εμπορευμάτων το δεύτερο τρίμηνο προκαλώντας ακολούθως έντονες πτωτικές τάσεις στις τιμές των κυβερνητικών ομολόγων της ευρωζώνης, με την απόδοση του 10-ετούς γερμανικού τίτλου να καταγράφει τον Ιούνιο του 2008 υψηλά άνω του 4,60%. Η εν λόγω απόδοση παρέμεινε σε επίπεδα άνω του 4,20% για το μεγαλύτερο μέρος του 3ου τριμήνου του ιδίου έτους, αλλά υποχώρησε σημαντικά μετά την κατάρρευση της Lehman Brothers στα μέσα Σεπτεμβρίου του Η απόδοση του 10-ετούς γερμανικού ομολόγου υποχώρησε σε χαμηλά δεκαετιών, χαμηλότερα του 2,90%, το Ιανουάριο του 2009, εν μέσω αυξανόμενων ανησυχιών σχετικά με τη σταθερότητα του ευρωπαϊκού χρηματοπιστωτικού συστήματος κατόπιν της κρατικοποίησης της τράπεζας Anglo Irish Bank στις 15 Ιανουαρίου του Δείτε για παράδειγμα, Mody, Ashoka, 2009, From Bear Sterns to Anglo Irish: How Eurozone Sovereign Spreads Related to Financial Sector Vulnerability, IMF Working Papers WP/09/

6 ENOΤΗΤΑ ΣΤ: ΚΡΙΣΗ ΚΑΙ Η ΤΙΜΟΛΟΓΗΣΗ ΣΤΙΣ ΑΓΟΡΕΣ Σε αντίθεση με τη μεγάλη υποχώρηση των βραχυπρόθεσμων, μεσοπρόθεσμων και μακροπρόθεσμων αποδόσεων των κυβερνητικών ομολόγων ΗΠΑ και Γερμανίας μετά την κατάρρευση της Lehman, τα περιθώρια απόδοσης των κρατικών τίτλων των χωρών της περιφέρειας της ζώνης ευρώ αυξήθηκαν σημαντικά, αγγίζοντας τα υψηλότερα επίπεδά τους από την εγκαθίδρυση της ζώνης ευρώ τον Ιανουάριο του 1999 (Πίνακας A2 και Γράφημα 1i). Ενδεικτικά, το περιθώριο απόδοσης του 10-ετούς χαρακτηριστικού ομολόγου της Ελλάδας σε σχέση με τον αντίστοιχο γερμανικό τίτλο κατέγραψε υψηλά πλησίον των 300 μβ στις 12 Μαρτίου του 2009, ενώ τα περιθώρια απόδοσης των αντίστοιχων χαρακτηριστικών ομολόγων Ιταλίας και Ιρλανδίας κατέγραψαν υψηλά πλησίον των 159 μβ και 284 μβ στις 27 Ιανουαρίου και 19 Μαρτίου 2009, αντίστοιχα. Να σημειωθεί εδώ ότι οι ανωτέρω εξελίξεις διέκοψαν μια μεγάλη περίοδο αξιοσημείωτου βαθμού σύγκλισης των περιθωρίων απόδοσης και σημαντικής σταθερότητας στις αγορές κυβερνητικών ομολόγων της ζώνης ευρώ η οποία, σε μεγάλο βαθμό, αντικατόπτριζε την εμπιστοσύνη των επενδυτών για τη σταθερότητα και τη βιωσιμότητα της νομισματικής ένωσης. ΠΙΝΑΚΑΣ A2 Sample statistics - 10yr government bond yield spreads vs Germany (in bps) Sample: 7/19/2007-2/28/2010; end-of-week observations Austria Belgium Finland France Greece Ireland Netherlands Portugal Spain Mean Median Maximum Minimum Std. Dev Skewness Kurtosis Observations ΠΗΓΗ: Bloomberg, Reuters, Eurobank EFG Research Η σημαντική ανάκαμψη της εμπιστοσύνης των επενδυτών για τις προοπτικές της διεθνούς οικονομίας από τα μέσα Μαρτίου του 2009, ως αποτέλεσμα των συντονισμένων προσπαθειών διεθνών οργανισμών, νομισματικών αρχών και κυβερνήσεων με στόχο τη στήριξη του χρηματοπιστωτικού συστήματος και την τόνωση της ζήτησης, συντέλεσε σε γρήγορη αποκλιμάκωση των περιθωρίων απόδοσης στις αγορές κυβερνητικών ομολόγων της ευρωζώνης. Ενδεικτικά, το περιθώριο απόδοσης του 10-ετούς κυβερνητικού ομολόγου της Ελλάδας σε σχέση με τον αντίστοιχο γερμανικό τίτλο υποχώρησε τον Αύγουστο του 2009 σε χαμηλά πολλών μηνών, κοντά στις 108 μβ. Τα περιθώρια απόδοσης και άλλων χωρών της ευρωζώνης επίσης υποχώρησαν σημαντικά, με αυτά της Ιρλανδίας, Ισπανίας, Πορτογαλίας και Ιταλίας να καταγράφουν χαμηλά περί των 136 μβ, 45 μβ, 43 μβ και 6 μβ, αντίστοιχα, τον Αύγουστο του

7 Πλάτων Μονοκρούσος Τα περιθώρια απόδοσης των κυβερνητικών ομολόγων Γράφημα 1i 10yr sovereign bond yield spreads vs Germany (in ppts) Feb-07 Apr-07 Jun-07 Aug-07 Oct-07 Nov-07 Jan-08 Mar-08 May-08 Jul-08 Sep-08 Oct-08 Dec-08 Feb-09 Apr-09 Jun-09 Aug-09 Oct-09 Nov-09 Jan-10 Mar-10 May-10 Jul-10 Sep-10 AUSTRIA BELGIUM FINLAND FRANCE GREECE IRELAND ITALY NETHERLANDS PORTUGAL SPAIN Πηγή: Bloomberg Παρόλα αυτά, οι συνθήκες στις αγορές κυβερνητικών ομολόγων της ευρωζώνης επιδεινώθηκαν εκ νέου από τον Νοέμβριο του 2009, ως αποτέλεσμα των αυξανόμενων ανησυχιών σχετικά με την ικανότητα της Ελλάδας και άλλων χωρών της ζώνης ευρώ όπως Πορτογαλία, Ισπανία και Ιταλία να σταθεροποιήσουν τη δημοσιονομική τους θέση και να ικανοποιήσουν τις αυξανόμενες ανάγκες εξωτερικής χρηματοδότησης σε ένα περιβάλλον χαμηλών ρυθμών οικονομικής ανάπτυξης και συνεχιζόμενων δυσλειτουργιών στις διεθνείς πιστωτικές αγορές (Γράφημα 1i). Κατά την έξαρση της κρίσης στις αγορές κυβερνητικού χρέους της ευρωζώνης στις αρχές Μαΐου του 2010, τα περιθώρια απόδοσης των κρατικών ομολόγων των χωρών μελών της περιφέρειας της ευρωζώνης ανήλθαν σε νέα υψηλά. Την 7η Μαΐου, το περιθώριο απόδοσης του χαρακτηριστικού 10-ετούς ομολόγου της Ελλάδας σε σχέση με τον αντίστοιχο γερμανικό τίτλο σημείωσε νέο υψηλό, περί τις 965 μβ, παρόλο που η χώρα είχε μόλις υπογράψει 3-ετές σταθεροποιητικό πρόγραμμα χρηματοδότησης ύψους 110 δισ. ευρώ με τους ευρωπαίους εταίρους της και το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ). Συγκριτικά, την ίδια ημέρα, η απόδοση του 10-ετούς χαρακτηριστικού γερμανικού ομολόγου ήταν περίπου 2,80% έναντι επιπέδων άνω των 3,10% στα τέλη Δεκεμβρίου του 2009, δηλαδή τη χρονική περίοδο όπου οι τρεις μεγάλοι οίκοι πιστοληπτικής αξιολόγησης (Μoody s, Standard & Poor s και Fitch) ξεκίνησαν κύκλο υποβαθμίσεων της πιστοληπτικής ικανότητας αριθμού χωρών της ευρωζώνης με προβληματικά δημοσιονομικά μεγέθη. Κατά την ολοκλήρωση των αγοραπωλησιών στην αγορά ομολόγων της 7ης Μαΐου του 2010, τα περιθώρια απόδοσης των 10-ετών χαρακτηριστικών ομολόγων Ιταλίας, Πορτογαλίας, Ισπανίας και Ιρλανδίας ήταν 147 μβ, 349 μβ, 164 μβ και 306 μβ, αντίστοιχα. Ως απάντηση στις επιδεινούμενες συνθήκες στις αγορές χρέους κατά την εν λόγω περίοδο, οι κυβερνήσεις και τα αρμόδια όργανα της ζώνης ευρώ συμφώνησαν σε σειρά σημαντικών μέτρων πολιτικής με στόχο την ανακοπή της υπό εξέλιξη κερδοσκοπικής επίθεσης εναντίων χωρών μελών με προβληματικά δημοσιονομικά μεγέθη (συμπεριλαμβανομένης και της Ελλάδας), καθώς και την αντιμετώπιση των βαθύτερων διαρθρωτικών αιτιών της κρίσης. Συγκεκριμένα, τη 10η Μαΐου 2010, οι υπουργοί οικονομικών της ΕΕ ανακοίνωσαν τη δημιουργία μηχανισμού έκτακτης ανάγκης (συνεπικουρούμενου από το ΔΝΤ) ύψους 750 δισ. για τη στήριξη χωρών μελών της ευρωζώνης οι οποίες αντιμετωπίζουν σοβαρά προβλήματα πρόσβασης στις διεθνείς αγορές πιστώσεων. Από την πλευρά της, η ΕΚΤ υιοθέτησε αριθμό νέων σημαντικών μέτρων πολιτικής σε μια προσπάθεια άμβλυνσης των εντάσεων και δυσλειτουργιών εντός του χρηματοπιστωτικού συστήματος της ευρωζώνης. Συγκεκριμένα, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα αποφάσισε τη διατήρηση πέραν του έτους

8 ENOΤΗΤΑ ΣΤ: ΚΡΙΣΗ ΚΑΙ Η ΤΙΜΟΛΟΓΗΣΗ ΣΤΙΣ ΑΓΟΡΕΣ της υφιστάμενης ελάχιστης αξιολόγησης BBB - για την αποδοχή ομολογιακών τίτλων με τη μορφή εγγύησης στις δημοπρασίες της για την παροχή ρευστότητας στις τράπεζες του ευρωσυστήματος. Για την περίπτωση της Ελλάδας, η ΕΚΤ επιπλέον κατήργησε το ελάχιστο αποδεκτό όριο πιστοληπτικής διαβάθμισης για την αποδοχή κυβερνητικών ομολόγων ως ενέχυρο στις δημοπρασίες της για παροχή ρευστότητας στο τραπεζικό σύστημα. Κατά την περίοδο που ακολούθησε την υιοθέτηση των ανωτέρω μέτρων σημειώθηκε σημαντική αποκλιμάκωση των περιθωρίων απόδοσης των κυβερνητικών ομολόγων της ευρωζώνης. Ενδεικτικά, το περιθώριο απόδοσης του ελληνικού 10-ετούς χαρακτηριστικού ομολόγου έναντι του αντίστοιχου γερμανικού τίτλου υποχώρησε σε χαμηλά 2 μηνών κάτω των 450 μβ τη 12η Μαΐου, ενώ τα περιθώρια απόδοσης των 10-ετών ομολόγων της Πορτογαλίας και της Ιρλανδίας σημείωσαν την ίδια ημέρα χαμηλά πολλών εβδομάδων, πλησίον των 159 μβ και 163 μβ, αντίστοιχα. Παρόλα αυτά, οι υποβόσκουσες αμφιβολίες των επενδυτών σχετικά με τον ρυθμό εφαρμογής των απαιτούμενων μέτρων δημοσιονομικής προσαρμογής σε χώρες της ευρωζώνης με υψηλά ελλείμματα και επίπεδα δημόσιου χρέους, καθώς οι ανησυχίες σχετικά με τη σταθερότητα του ευρωπαϊκού χρηματοπιστωτικού συστήματος δεν άργησαν να ενισχυθούν εκ νέου. Κατόπιν ενός σχετικά μικρού χρονικού διαστήματος κατά τη διάρκεια του οποίου τα περιθώρια απόδοσης των κυβερνητικών ομολόγων της ευρωζώνης συνέχισαν να αποκλιμακώνονται, υποβοηθούμενα και από τη δημοσίευση των τεστ αντοχής για έναν σημαντικό αριθμό τραπεζών της ΕΕ στα τέλη Ιουλίου, τα περιθώρια απόδοσης επανήλθαν σε ανοδική τροχιά. Στην εξέλιξη αυτή συντέλεσαν μεταξύ άλλων και δημοσιεύματα τα οποία αμφισβήτησαν την εγκυρότητα των τεστ αντοχής, υπό την έννοια ότι σε αυτά δεν συνυπολογίστηκαν επαρκώς οι τοποθετήσεις των τραπεζών σε κυβερνητικά ομόλογα χωρών της ευρωζώνης. Οι αυξανόμενες ανησυχίες των επενδυτών σχετικά με τη φερεγγυότητα του τραπεζικού συστήματος της Ιρλανδίας συντέλεσαν επίσης στην επανενίσχυση των πιέσεων στις αγορές κυβερνητικών ομολόγων. Από την πλευρά του, ο διεθνής οίκος πιστοληπτικής αξιολόγησης Standard and Poor s (S&P) ανακοίνωσε ότι η ιρλανδική κυβέρνηση θα χρειαζόταν να δαπανήσει υψηλότερο του αρχικώς προβλεπόμενου ποσού συνολικού ύψους 48 δισ. ευρώ για τη στήριξη της (πλέον ελεγχόμενης από το Δημόσιο) Anglo Irish Bank, ενώ η χρήση μεγαλύτερου του ανωτέρω ποσού θα οδηγούσε σε περαιτέρω υποβάθμιση της πιστοληπτικής ικανότητας της χώρας. Να σημειωθεί ότι στο χρονικό εκείνο σημείο, η S&P βαθμολογούσε την Ιρλανδία με διαβάθμιση AA- (δηλ. ισοδύναμη με αυτή της Fitch και μία βαθμίδα κάτω από αυτή της Moody s). Στο μεταξύ, μεγάλος αριθμός τραπεζών της ευρωζώνης, κυρίως στον λεγόμενο ευρωπαϊκό Νότο αλλά και στην Ιρλανδία, παρέμεναν εξαρτώμενες σε σημαντικό βαθμό από την ΕΚΤ για την άντληση ρευστότητας. Να σημειωθεί δε ότι έως εκείνο το χρονικό σημείο, οι τράπεζες Ελλάδας, Ιρλανδίας, Πορτογαλίας και Ισπανίας είχαν απορροφήσει ήδη άνω το 50% του συνολικού δανεισμού της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, παρόλο που το συνολικό ΑΕΠ των εν λόγω χωρών δεν υπερέβαινε το ένα πέμπτο αυτού της ευρωζώνης. Στο περιβάλλον αυτό, η απόδοση του χαρακτηριστικού 10-ετούς γερμανικού τίτλου υποχώρησε στα τέλη Αυγούστου 2010 σε νέα χαμηλά ρεκόρ πλησίον του 2,10%, με τις τιμές των γερμανικών κυβερνητικών τίτλων να δέχονται ιδιαίτερη ώθηση από τη μετακίνηση επενδυτικών κεφαλαίων (fight-to-safety flows) από τα χρεόγραφα της λεγόμενης περιφέρειας της ευρωζώνης προς τις αγορές του πυρήνα (π.χ. Γερμανία), καθώς και τις προσδοκίες των επενδυτών για την εφαρμογή επιπλέον μέτρων χαλάρωσης της νομισματικής πολιτικής στις ΗΠΑ και άλλες ανεπτυγμένες χώρες, όπως Ιαπωνία και Μεγάλη Βρετανία. Τα περιθώρια από δοσης των κυβερνητικών τίτλων Ιρλανδίας και Πορτογαλίας σημείωσαν σημαντική διεύρυνση στα τέλη Σεπτεμβρίου, με αυτό του 10-ετούς χαρακτηριστικού τίτλου της Ιρλανδίας να ανέρχεται σε νέα ιστορικά υψηλά πλησίον των 450 μβ την 28η ιδίου μήνα, εν μέσω ανησυχιών σχετικά με το δυνητικό κόστος για τη διά σωση του τραπεζικού συστήματος της χώρας. Η αντίστοιχη διαφορά απόδοσης του 10-ετούς κυβερνητικού ομολόγου της Πορτογαλίας έναντι του αντίστοιχου γερμανικού τίτλου διευρύνθηκε σε νέα υψηλά πλησίον των 430 μβ στα τέλη Σεπτεμβρίου, εν μέσω αμφιβολιών για την ικανότητα της κυβέρνησης της χώρας να εκπλήρωση τον δημοσιονομικό στόχο συγκράτησης του ελλείμματός της. 478

9 Πλάτων Μονοκρούσος Τα περιθώρια απόδοσης των κυβερνητικών ομολόγων 4. οικονομετρικό υπόδειγμα συνδυασμού διαστρωματικών στοιχείων με χρονολογικές σειρές για την ερμηνεία των περιθωρίων απόδοσης των κυβερνητικών ομολόγων της ευρωζώνης κατά την πρόσφατη διεθνή οικονομική κρίση 4.1 Χρονοσειρές στοιχείων και ερμηνευτικές μεταβλητές Στο κεφάλαιο αυτό παρουσιάζουμε οικονομετρικό υπόδειγμα συνδυασμού διαστρωματικών στοιχείων με χρονολογικές σειρές (Panel data) για την ερμηνεία των περιθωρίων απόδοσης των 10-ετών χαρακτηριστικών κυβερνητικών ομολόγων ομάδας χωρών της ευρωζώνης. Οι χώρες που εξετάζονται στην παρούσα μελέτη συμπεριλαμβάνουν τις ακόλουθες, Ελλάδα, Πορτογαλία, Ισπανία, Βέλγιο, Ολλανδία, Αυστρία, Ιταλία, Ιρλανδία, Γαλλία, Φινλανδία και Γερμανία. Εξαιρούμε από την ανάλυσή μας τις υπόλοιπες χώρες της ευρωζώνης, καθώς αυτές δεν έχουν προς το παρόν αγορές 10-ετών κυβερνητικών ομολόγων ικανοποιητικού βάθους και βαθμού ρευστότητας. Οι xρονοσειρές που χρησιμοποιούμε στην ανάλυσή μας αποτελούνται από μέσες μηνιαίες παρατηρήσεις για την περίοδο που εκτείνεται από την έναρξη της διεθνούς κρίσης τον Ιούλιο του 2007 έως τον Σεπτέμβριο του Τα κύρια αποτελέσματα της έρευνάς μας παραμένουν γενικώς εύρωστα (robust) όταν χρησιμοποιούμε εναλλακτικούς συνδυασμούς ερμηνευτικών μεταβλητών, διαφορετικές συχνότητες (π.χ. εβδομαδιαία αντί μηνιαία) και ορίζοντες παρατήρησης των στοιχείων μας (π.χ. Σεπτέμβριος 2008-Σεπτέμβριος 2010). Επίσης, οι υπολογιζόμενες εκτιμήτριες του οικονομετρικού μας υποδείγματος γενικά τυγχάνουν υψηλού επιπέδου σημαντικότητας. Η ακόλουθη εξίσωση περιγράφει τη δομή της βασικής εκτιμούμενης σχέσης (baseline specification) που υπολογίζουμε στην παρούσα εμπειρική μελέτη: Όπου, SovereignSpread t είναι η μέση μηνιαία τιμή (μήνας t) του περιθωρίου απόδοσης του 10-ετούς χαρακτηριστικού κυβερνητικού ομολόγου της υπό εξέταση χώρας έναντι του αντίστοιχου γερμανικού τίτλου (10-year government bond yield spread vs Germany, in levels). Λίστα ανεξάρτητων ερμηνευτικών μεταβλητών i. SovereignSpread t-1 είναι η μέση μηνιαία τιμή του 10-ετούς περιθωρίου απόδοσης τον μήνα t-1 (1 st lag). ii. Δημοσιονομικές ερμηνευτικές μεταβλητές - proxies πιστωτικού κινδύνου BudgetBalance t αναμενόμενο έλλειμμα/πλεόνασμα της γενικής κυβέρνησης της υπό εξέταση χώρας έναντι αυτού της Γερμανίας (σε ποσοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ). Στην ανάλυσή μας χρησιμοποιούμε τον αριθμητικό μέσο των προβλέψεων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (semiannual European Commission Forecasts) για το έλλειμμα/πλεόνασμα της υπό εξέταση χώρας για τα επόμενα δύο χρόνια (δηλ. t+1 και t+2), και τον αφαιρούμε από τις αντίστοιχες προβλέψεις για το δημοσιονομικό έλλειμμα/πλεόνασμα της Γερμανίας. DebtRatio t αναμενόμενη τιμή λόγου χρέους γενικής κυβέρνησης ως προς ΑΕΠ της υπό εξέταση χώρας έναντι αυτού της Γερμανίας. Στην ανάλυσή μας χρησιμοποιούμε τον αριθμητικό μέσο των προβλέψεων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (semiannual European Commission Forecasts) για τον λόγο χρέους/ ΑΕΠ της υπό εξέταση χώρας για τα επόμενα δύο χρόνια (δηλ. t+1 και t+2), και τον αφαιρούμε από τις αντίστοιχες προβλέψεις για τον λόγο χρέους/αεπ της Γερμανίας. 479

10 ENOΤΗΤΑ ΣΤ: ΚΡΙΣΗ ΚΑΙ Η ΤΙΜΟΛΟΓΗΣΗ ΣΤΙΣ ΑΓΟΡΕΣ iii. Dummy BankRescue εγγενής ερμηνευτική μεταβλητή (dummy) που στοχεύει να ερμηνεύσει τις δημοσιονομικές επιπτώσεις των πακέτων στήριξης του τραπεζικού τομέα, τα οποία ανακοίνωσαν πολλές κυβερνήσεις της ευρωζώνης στα τέλη του 2008 (Πίνακας A3). Η εν λόγω μεταβλητή παίρνει την τιμή της μονάδας (Dummy BankRescue = 1) τον μήνα στον οποίο πραγματοποιήθηκε η ανακοίνωση του πακέτου στήριξης της υπό εξέταση χώρας, καθώς και τους επόμενους μήνες (και την τιμή μηδέν, όλους τους υπόλοιπους μήνες). Η βασική ιδέα εδώ είναι να εξετασθεί εάν και σε ποιον βαθμό τα πακέτα στήριξης συντέλεσαν στη διεύρυνση των περιθωρίων απόδοσης των κυβερνητικών ομολόγων, στον βαθμό βέβαια που αυτά συνέβαλαν σε κάποιου είδους μεταφορά του κινδύνου πτώχευσης από τον τραπεζικό τομέα στον δημόσιο τομέα. ΠΙΝΑΚΑΣ A3 Bank rescue packages (as % of country GDP) Country Date of (first) announcement Cumulative recapitalisation Cumulative guarantees* AUSTRIA 13/10/ BELGIUM 26/09/ GERMANY 06/10/ SPAIN 07/10/ FINLAND 20/10/ FRANCE 30/09/ GREECE 15/10/ IRELAND 29/9/ ITALY 08/10/ NETHERLANDS 26/09/ PORTUGAL 13/10/ Note: The table reflects the cumulative amounts of bank rescue packages as released in some countries in subsequent announcements * Includes retail deposit guarantees. ΠΗΓΗ: Attinasi, M., C, Checherita, C, Nickel (2009) iv. RiskAversion t : δείκτης αποστροφής επενδυτικού κινδύνου που στη βασική εκτιμούμενη σχέση (baseline specification) της παρούσας μελέτης αντιπροσωπεύεται από τον δείκτη Itraxx Main index. Εναλλακτικά, χρησιμοποιούμε επίσης έναν δεύτερο δείκτη αποστροφής επενδυτικού κινδύνου που συνάγεται ως η 1η κύρια συνιστώσα (1st principal component) της ακόλουθης ομάδας μεταβλητών: α) LIBOROISSPREAD: Το περιθώριο (spread) μεταξύ των επιτοκίων LIBOR ενός μηνός και Overnight Indexed Swap rate (OIS), το οποίο αποτελεί έναν διεθνώς αναγνωρισμένο δείκτη για τη μέτρηση ρίσκου αντισυμβαλλόμενου μέρους (counterparty risk) στις αγορές χρήματος. β) EURJPYVOL : Η τεκμαρτή μεταβλητότητα ενός μήνα για την ισοτιμία ευρώ-ιαπωνικού γιεν. γ) VSTOXX: H τεκμαρτή μεταβλητότητα συμβολαίων προαίρεσης στον χρηματιστηριακό δείκτη Dow Jones EURO STOXX

11 Πλάτων Μονοκρούσος Τα περιθώρια απόδοσης των κυβερνητικών ομολόγων δ) USTBBBSPREAD: Το περιθώριο απόδοσης μεταξύ των αμερικανικών εταιρικών ομολόγων με πιστωτικό κίνδυνο διαβάθμισης BBB και κυβερνητικών ομολόγων ΗΠΑ συγκρίσιμου χρόνου ωρίμανσης (time to maturity). Το εν λόγω περιθώριο απόδοσης αποτελεί ένδειξη του πιστωτικού κινδύνου στον ιδιωτικό εταιρικό τομέα. Ο ακόλουθος Πίνακας B1 παρουσιάζει τα βασικά αποτελέσματα της ανάλυσης κύριων συνιστωσών (principal components analysis) της μελέτης μας. Συγκεκριμένα, η 1η κύρια συνιστώσα ερμηνεύει σημαντικό ποσοστό (84% περίπου) της συνολικής μεταβλητότητας της υπό εξέταση ομάδας μεταβλητών. Επίσης, τα factor loadings δείχνουν ότι και οι τέσσερις υπό εξέταση μεταβλητές έχουν παρόμοιες συνεισφορές στον κοινό παράγοντα. ΠΙΝΑΚΑΣ B1 Principal Components Analysis Sample: 2007M M09; Computed using ordinary correlations Eigenvalues (Sum = 4, Average = 1) Number Value Difference Proportion Cumulative Value Cumulative Proportion Eigenvectors (loading) Variable PC 1 PC 2 PC 3 PC 4 USTBBBSPREAD EURJPYVOL LIBOROISSPREAD VSTOXX ΠΗΓΗ: Eurobank EFG Research Το Γράφημα 2i ακολούθως προσφέρει γραφική απεικόνιση της εξέλιξης των τεσσάρων μεταβλητών κινδύνου που χρησιμοποιούμε στην ανωτέρω ανάλυση κύριων συνιστωσών καθώς και αυτής της 1ης κύριας συνιστώσας. 481

12 ENOΤΗΤΑ ΣΤ: ΚΡΙΣΗ ΚΑΙ Η ΤΙΜΟΛΟΓΗΣΗ ΣΤΙΣ ΑΓΟΡΕΣ Γράφημα 2i Risk Indicators & 1st Principal Component Jan-07 Apr-07 Jul-07 Oct-07 Jan-08 Apr-08 Jul-08 Oct-08 Jan-09 Apr-09 Jul-09 Oct-09 Jan-10 Apr-10 Jul-10 Spread BBB vs. 10YR UST EURJPY vol Principal Component Vstoxx LIBOR-OIS Πηγή: Eurobank EFG Research, Bloomberg Με στόχο την τεκμηρίωση της ορθότητας και αποτελεσματικότητας της χρήσης ενός γενικού δείκτη αποστροφής επενδυτικού κινδύνου ως ερμηνευτική μεταβλητή στη βασική δομή του οικονομετρικού μας υποδείγματος, πραγματοποιήσαμε επίσης ανάλυση κύριων συνιστωσών επί του συνολικού σετ παρατηρήσεων των 10-ετών περιθωρίων ομολογιακών αποδόσεων που εξετάζουμε στην παρούσα μελέτη. Τα αποτελέσματα της εν λόγω άσκησης παρουσιάζονται στον Πίνακα Bii. Όπως πιστοποιείται και στον Πίνακα Bii, ένας κοινός παράγοντας (στην περίπτωσή μας, η 1η κύρια συν ιστώσα) ερμηνεύει το μεγαλύτερο ποσοστό της συνολικής μεταβλητότητας του Πίνακα συνδιακύμανσης (covariance matrix) του υπό εξέταση σετ περιθωρίων ομολογιακών αποδόσεων. Επίσης, τα factor loadings των περιθωρίων απόδοσης είναι σε γενικές γραμμές παρόμοιου μεγέθους. Επιπλέον, η 2η κύρια συνιστώσα υποδηλώνει θετικούς και στατιστικά σημαντικούς συντελεστές για Ελλάδα και Πορτογαλία, και σε κάπως μικρότερο βαθμό για Ιρλανδία και Ισπανία. Αυτό θα μπορούσε να ερμηνευθεί ως επιπλέον premium κινδύνου που απαιτούν οι επενδυτές κατά την αγορά κυβερνητικών χρεογράφων των εν λόγω χωρών με στόχο την αποζημίωσή τους έναντι των εγγενών ευπαθειών και αδυναμιών των χωρών αυτών (π.χ. ασθενείς δημοσιονομικές θέσεις, υψηλά επίπεδα χρέους κ.λπ.) κατά την περίοδο της πρόσφατης κρίσης. α) Liquidity t : δείκτης βαθμού ρευστότητας, που υπολογίζεται στη μελέτη μας ως η διαφορά μεταξύ του λόγου του συνολικού υφιστάμενου χρέους μιας χώρας σε σχέση με το συνολικό υφιστάμενο χρέος της ευρωζώνης και του αντίστοιχου λόγου της Γερμανίας. Τα στοιχεία για τον υπολογισμό της ανωτέρω μεταβλητής είναι διαθέσιμα σε μηνιαία συχνότητα από τη βάση δεδομένων ECB Securities Issues Statistics. β) c και e t : σταθερά και σφάλμα εκτίμησης, αντίστοιχα. 482

13 Πλάτων Μονοκρούσος Τα περιθώρια απόδοσης των κυβερνητικών ομολόγων ΠΙΝΑΚΑΣ Bii Principal Components Analysis Sample (adjusted): July 2007-September 2010 Computed using: Ordinary correlations Eigenvalues: (Sum = 10, Average = 1) Number Value Difference Proportion Cumulative Value Cumulative Proportion Eigenvectors (loading): Variable PC 1 PC 2 PC 3 PC 4 PC 5 AUSTRIA 10yr BELGIUM 10yr FINLAND 10yr FRANCE 10yr GREECE 10yr IRELAND 10yr ITALY 10yr NETHERLANDS 10yr PORTUGAL 10yr SPAIN 10yr ΠΗΓΗ: Bloomberg, Eurobank EFG Research 483

14 ENOΤΗΤΑ ΣΤ: ΚΡΙΣΗ ΚΑΙ Η ΤΙΜΟΛΟΓΗΣΗ ΣΤΙΣ ΑΓΟΡΕΣ 4.2 Παρουσίαση και ερμηνεία εμπειρικών αποτελεσμάτων Οι κάτωθι Πίνακες D1 & D2 συνοψίζουν τα βασικά αποτελέσματα της παρούσας μελέτης. Το οικονομετρικό υπόδειγμα που εκτιμούμε συνδυάζει διαστρωματικά στοιχεία με χρονολογικές σειρές, διορθωμένα για ετεροσκεδαστικότητα μεταξύ διαστρωμάτων και για αυτοσυσχετίσεις 1ου βαθμού (Panel Least Squares corrected for heteroskedasticity across panels and panel-specific 1 st order autocorrelations). Η βασική εκτιμούμενη σχέση (baseline specification) της παρούσας μελέτης αντιστοιχεί στη δεύτερη στήλη του Πίνακα D1 ( Model 1 ). Επιπλέον, εκτιμούμε αριθμό εναλλακτικών σχέσεων (alternative specifications) με διαφορετικούς συνδυασμούς ερμηνευτικών μεταβλητών σε σχέση με τη βασική. Τα εμπειρικά αποτελέσματα από την εκτίμηση των εναλλακτικών σχέσεων παρουσιάζονται στις στήλες Model 2 έως Model 11 των πινάκων D1 και D2. Οι βαθμοί σημαντικότητας 1%, 5% και 10%, των αντίστοιχων εκτιμητριών συμβολίζονται με 3, 2, και 1 αστερίσκους (***, ** και *, αντίστοιχα). ΠΙΝΑΚΑΣ D1 Panel Data - Empirical Results Dependent Variable: 10yr Sovereign Spread vs Germany Method: Panel Least Squares Sample (adjusted): 2007M M09; Period included: 38; Cross-sections included: 10; Data frequency; monthtly White cross-section standard errors & covariance (d.f. corrected) Coefficients and significance levels 1 Variable Model 1 Model 2 Model 3 Model 4 Model 5 Model 6 Constant * *** *** * yr Sovereign Spread (t-1) 1.092*** 1.062*** 1.045*** 1.054*** 1.102*** 1.102*** Dummy-BankRescue Budget Balance (t) *** *** *** *** *** *** Debt Ratio (t) 0.001* 0.001*** itraxx Main (t) 0.07 Market Liquidity (t) * *** *** *** Dummy-EuroCrisis 0.145*** Risk Aversion (t) 0.018*** 0.013* 0.017* 0.015** 0.015* (Dummy-EuroCrisis)*(Debt Ratio(t)) 0.007*** 0.007*** (Dummy-BankRescue)*(Debt Ratio(t)) (Debt Ratio(t)) 2 (*), (**), (***) Indicate significance at 10%, 5% and 1%, respectively ΠΗΓΗ: Eurobank EFG Research 484

15 Πλάτων Μονοκρούσος Τα περιθώρια απόδοσης των κυβερνητικών ομολόγων ΠΙΝΑΚΑΣ D2 Panel Data - Empirical Results Dependent Variable: 10yr Sovereign Spread vs Germany Method: Panel Least Squares Sample (adjusted): 2007M M09; Period included: 38; Cross-sections included: 10; Data frequency; monthtly White cross-section standard errors & covariance (d.f. corrected) Coefficients and significance levels 1 Variable Model 7 Model 8 Model 9 Model 10 Model 11 Constant ** *** *** ** *** 10yr Sovereign Spread (t-1) 1.089*** 1.054*** 1.074*** 1.093*** 1.088*** Dummy-BankRescue Budget Balance (t) * *** ** * * Debt Ratio (t) 0.001* 0.001* itraxx Main (t) Market Liquidity (t) *** ** Dummy-EuroCrisis 0.150** Risk Aversion (t) 0.010* 0.019*** (Dummy-EuroCrisis)*(Debt Ratio(t)) (Dummy-BankRescue)*(Debt Ratio(t)) 0.015** 0.001*** (Debt Ratio(t)) *** (*), (**), (***) Indicate significance at 10%, 5% and 1%, respectively ΠΗΓΗ: Eurobank EFG Research Οι ερμηνευτικές μεταβλητές που συμπεριλαμβάνονται στις εναλλακτικές εκτιμούμενες σχέσεις που παρουσιάζονται στους Πίνακες D1 & D2 ορίζονται ως ακολούθως: Dummy_EuroCrisis η οποία λαμβάνει την τιμή 1 τον Απρίλιο 2010 και μετά (και την τιμή 0 τους υπόλοιπους μήνες). Η dummy αυτή έχει σκοπό να εκτιμήσει τις επιπτώσεις (contagion effects) της πρόσφατης μεγάλης διεύρυνσης των περιθωρίων απόδοσης των κυβερνητικών ομολόγων της Ελλάδας και άλλων χωρών της ευρωζώνης εν μέσω αυξανόμενων ανησυχιών σχετικά με τη σταθερότητα και διατηρησιμότητα της ευρωζώνης. (Dummy_EuroCrisis)*(DebtRatio t ) είναι ερμηνευτική μεταβλητή dummy την οποία εισαγάγατε στο οικονομετρικό μας υπόδειγμα με πολλαπλασιαστική μορφή (π.χ. εμφανίζεται ως γινόμενο με τον λόγο χρέους ΑΕΠ μιας χώρας στο χρονικό σημείο t). Σκοπός της μεταβλητής αυτής είναι η εκτίμηση τυχόν ασυμμετρικών επιδράσεων στα περιθώρια απόδοσης των κυβερνητικών ομολόγων χωρών με ιδιαίτερα υψηλά επίπεδα δημόσιου χρέους. (Dummy_BankRescue)*(DebtRatio t ) είναι ερμηνευτική μεταβλητή (dummy) την οποία επίσης εισαγάγατε στο οικονομετρικό μας υπόδειγμα με πολλαπλασιαστική μορφή (π.χ. εμφανίζεται ως γινόμενο με τον λόγο χρέους ΑΕΠ μιας χώρας στο χρονικό σημείο t). 485

16 ENOΤΗΤΑ ΣΤ: ΚΡΙΣΗ ΚΑΙ Η ΤΙΜΟΛΟΓΗΣΗ ΣΤΙΣ ΑΓΟΡΕΣ (Debt t ) 2 είναι το τετράγωνο της ερμηνευτικής μεταβλητής Debt t το μήνα t. Η χρήση της ερμηνευτικής αυτής μεταβλητής έχει σκοπό να εκτιμήσει τυχόν μη-γραμμικότητες στον τρόπο με τον οποίο το ύψος του δημόσιου χρέους μιας χώρας μπορεί να επιδράσει στην εξέλιξη των περιθωρίων απόδοσης των κυβερνητικών ομολόγων. Τα εμπειρικά αποτελέσματα που παρουσιάζονται στους Πίνακες D1 και D2 μπορούν να συνοψιστούν ως ακολούθως: ο εκτιμούμενος συντελεστής της μεταβλητής SovereignSpread t-1 (δηλ. της μέσης μηνιαίας τιμής του 10-ετούς περιθωρίου απόδοσης τον μήνα t-1) έχει θετικό πρόσημο και υψηλό βαθμό στατιστικής σημαντικότητας για όλες τις εναλλακτικές σχέσεις που εξετάζονται στην παρούσα μελέτη, υποδηλώνοντας υψηλό βαθμό αυτοσυσχέτισης 1ου βαθμού της εξηρτημένης μεταβλητής σε μηνιαίες συχνότητες. Είναι σημαντικό επιπλέον να τονισθεί ότι για την περίοδο πριν τον Μάρτιο του 2010, οι εκτιμούμενοι συντελεστές της μεταβλητής SovereignSpread t-1 είναι στατιστικά σημαντικοί και (αυστηρώς) μικρότεροι της μονάδας για όλες τις εναλλακτικές σχέσεις που εξετάζονται στην παρούσα μελέτη. Για το σύνολο των στοιχείων που χρησιμοποιούμε (συμπεριλαμβανομένων αυτών της περιόδου Απρίλιος 2010-Σεπτέμβριος 2010), οι εκτιμούμενοι συντελεστές της μεταβλητής SovereignSpread t-1 είναι στατιστικά σημαντικοί και μεγαλύτεροι της μονάδας. Τείνουμε να αποδώσουμε την ασυμφωνία αυτή σε υπερεκτιμήσεις (misspecifications) του οικονομετρικού μας υποδείγματος λόγω της εκρηκτικής ανόδου των περιθωρίων απόδοσης των κυβερνητικών ομολόγων της ευρωζώνης, από τον Απρίλιο του 2010, εν μέσω αυξανόμενων ανησυχιών σχετικά με τη διατηρησιμότητα της ζώνης ευρώ. οι δημοσιονομικές ερμηνευτικές μεταβλητές -BudgetBalance t και DebtRatio t - είναι γενικά στατιστικά σημαντικές σε όλες τις εκτιμούμενες εναλλακτικές σχέσεις και οι συντελεστές τους παρουσιάζουν το (θεωρητικώς) σωστό πρόσημο (αρνητικό και θετικό, αντιστοίχως). Τα ανωτέρω βοηθούν στην εμπειρική τεκμηρίωση της ύπαρξης μιας συνιστώσας πιστωτικού κινδύνου (credit risk component) στα περιθώρια απόδοσης των κυβερνητικών ομολόγων της ευρωζώνης. Να σημειωθεί ότι η εκτίμηση αρνητικού πρόσημου για τον συντελεστή της ερμηνευτικής μεταβλητής BudgetBalance t είναι διότι τα αντίστοιχα στοιχεία που χρησιμοποιούμε στο εμπειρικό μας υπόδειγμα εισέρχονται στους υπολογισμούς μας με αρνητικό πρόσημο (καθώς υποδεικνύουν δημοσιονομικά ελλείμματα). οι εκτιμούμενοι συντελεστές των ερμηνευτικών μεταβλητών ItraxxMain, RiskAversion t και Liquidity t είναι στατιστικά σημαντικοί και έχουν επίσης τα (θεωρητικώς) σωστά πρόσημα. Συγκεκριμένα, οι δύο πρώτοι εξ αυτών είναι θετικοί, υποδηλώνοντας ότι μια αύξηση της αποστροφής των επενδυτών για την ανάληψη επενδυτικού κινδύνου τείνει να αυξήσει τα περιθώρια απόδοσης των κυβερνητικών ομολόγων της ευρωζώνης (ceteris paribus basis). Από την άλλη πλευρά, ο εκτιμούμενος συντελεστής της ερμηνευτικής μεταβλητής Liquidity t είναι αρνητικός, υποδηλώνοντας ότι η αύξηση της σχετικής ρευστότητας της αγοράς κυβερνητικών ομολόγων μιας χώρας προκαλεί υποχώρηση στα περιθώρια απόδοσης των κυβερνητικών ομολόγων της χώρας αυτής και αντιστρόφως. ο εκτιμούμενος συντελεστής της ερμηνευτικής μεταβλητής Dummy_BankRescue -που στοχεύει στην εκτίμηση τυχόν επιδράσεων στα περιθώρια ομολογιακών αποδόσεων από τα πακέτα στήριξης του χρηματοπιστωτικού τομέα που οι κυβερνήσεις της ευρωζώνης εισήγαγαν την περίοδο που ακολούθησε την κατάρρευση της Lehman- έχει το (θεωρητικώς) λάθος πρόσημο (και είναι στατιστικά μη-σημαντικός) στη βασική εκτιμούμενη σχέση και σε αυτές που περιγράφονται στις εξισώσεις 4 έως 6 (Models 4-6). Παρόλα αυτά, όταν υπολογίζονται σε πολλαπλασιαστική μορφή, οι συντελεστές αυτοί είναι θετικοί και στατιστικά σημαντικοί. Συνολικά, ερμηνεύουμε τα αποτελέσματα αυτά ως επιπλέον υποστηρικτική μαρτυρία για την υπόθεση ότι τα πακέτα στήριξης του τραπεζικού τομέα που εισήγαγαν οι κυβερνήσεις των χωρών μελών της ευρωζώνης στα τέλη του 2008 συντέλεσαν στη μεταφορά μέρους του πιστωτικού κινδύνου από τον ιδιωτικό στον δημόσιο τομέα. η εκτιμούμενη ερμηνευτική μεταβλητή, Dummy_EuroCrisis, έχει το (θεωρητικώς) ορθό πρόσημο (θετικό) και είναι στατιστικά σημαντική όταν εκτιμάται μόνη της ή σε πολλαπλασιαστική μορφή (δηλ. πολλαπλασιαζόμενη με τον λόγο χρέους/αεπ της αντίστοιχης χώρας). 486

17 Πλάτων Μονοκρούσος Τα περιθώρια απόδοσης των κυβερνητικών ομολόγων ο εκτιμούμενος συντελεστής της ερμηνευτικής μας μεταβλητής, (Debt) 2, είναι στατιστικά σημαντικός και έχει θετικό πρόσημο, υποδεικνύοντας, δυνητικά, μη-γραμμικές επιδράσεις στη σχέση μεταξύ του ύψους του δημόσιου χρέους μιας χώρας και των περιθωρίων απόδοσης των κυβερνητικών της ομολόγων. Τέλος, η τιμή της στατιστικής μας Durbin-Watson (DW) υποδεικνύει την ύπαρξη γραμμικών συσχετίσεων σε κάποιες από τις εκτιμούμενες σχέσεις. Άλλα διαγνωστικά τεστ στα σφάλματα εκτίμησης (τα οποία δεν εμφανίζονται στους ανωτέρω Πίνακες) υποδεικνύουν την ύπαρξη ετεροσκεδαστικότητας, ιδιαίτερα σε περιόδους υψηλής μεταβλητότητας μετά την κατάρρευση της Lehman Brothers. 4.3 συνεισφορές των ερμηνευτικών μεταβλητών στη διεύρυνση των ομολογιακών περιθωρίων απόδοσης Στο πνεύμα των Attinasi, M., et al. (2009), προχωρούμε κατόπιν στον υπολογισμό της σχετικής συνεισφοράς κάθε μιας από τις εκτιμούμενες μεταβλητές ερμηνευτικές στη μέση μηνιαία τιμή των περιθωρίων απόδοσης. Για κάθε μία χώρα που εξετάζουμε, η συνεισφορά κάθε ερμηνευτικής μεταβλητής υπολογίζεται ως το γινόμενο μεταξύ του αριθμητικού της μέσου στην υπό εξέταση περίοδο και της εκτιμούμενης τιμής του συντελεστή της (σε απόλυτες τιμές). Η σχετική συνεισφορά κάθε ερμηνευτικής μεταβλητής εκτιμάται ακολούθως ως ο λόγος μεταξύ της απόλυτης τιμής της συνεισφοράς της (όπως αυτή υπολογίζεται στο προηγούμενο βήμα) και του αθροίσματος των απόλυτων τιμών των συνεισφορών του συνόλου των ερμηνευτικών μεταβλητών 8. Τα αποτελέσματα των υπολογισμών αυτών συνοψίζονται στον Πίνακα D3. Συγκεκριμένα, οι πραγματικές και οι εκτιμούμενες τιμές των περιθωρίων απόδοσης (πρώτες δύο στήλες του Πίνακα D3), καθώς και οι αντίστοιχες σχετικές συνεισφορές των ερμηνευτικών μεταβλητών α) BudgetBalance t και DebtRatio t και β) RiskAversion t και Liquidity t. Για παράδειγμα, η σειρά 1/στήλη 3 του Πίνακα D3 υποδεικνύει ότι περίπου το 8,4% του μέσου περιθωρίου απόδοσης των 10-ετών κυβερνητικών ομολόγων Αυστρίας και Γερμανίας την περίοδο Ιούλιος Σεπτέμβριος 2010 μπορεί να αποδοθεί στην εξέλιξη στη σχετική πορεία των δημοσιονομικών μεγεθών των δύο χωρών. (i.e., relative expected fiscal deficit and debt ratios). Για το σύνολο των υπό εξέταση χωρών, η τελευταία σειρά του Πίνακα D3 υποδηλώνει ότι η μέση τιμή των περιθωρίων ομολογιακών αποδόσεων την περίοδο Ιούλιος- Σεπτέμβριος 2010, μπορεί να αποσυντεθεί ως ακολούθως: α) 33,7% αυτής μπορεί να ερμηνευθεί από την ταυτόχρονη εξέλιξη του πιστωτικού κινδύνου (όπως αυτός μετράται από τις δημοσιονομικές ερμηνευτικές μεταβλητές, BudgetBalance t και DebtRatio t και β) 66,3% μπορεί να αποδοθεί στην εξέλιξη του βαθμού αποστροφής των επενδυτών για ανάληψη επενδυτικού κινδύνου, τις ανησυχίες για τη διατηρησιμότητα της ευρωζώνης και τις σχετικές συνθήκες ρευστότητας. Τα ποσοστά πρέπει να ερμηνευθούν ως μέγιστες συνεισφορές καθώς άλλοι παράγοντες διαδραμάτισαν, ενδεχομένως, κάποιον επιπλέον ρόλο στην εξέλιξη των περιθωρίων απόδοσης. 8 για λόγους απλότητας, υποθέτουμε εδώ ότι y it - ρ*y it-1 είναι περίπου ίσο με Δy it, όπου y it είναι π.χ. το 10-ετές περιθώριο απόδοσης της χώρας i στον μήνα t. 487

18 ENOΤΗΤΑ ΣΤ: ΚΡΙΣΗ ΚΑΙ Η ΤΙΜΟΛΟΓΗΣΗ ΣΤΙΣ ΑΓΟΡΕΣ ΠΙΝΑΚΑΣ D3 Panel Data Model for euro area sovereign bond spreads: Contributors to average bond yield spreads 10YR spreads vs Germany (average daily values in bps) Contributors to period average spreads (%) Actual Fitted Credit risk Risk aversion, euro area sustainability worries & liquidity risk Austria Belgium Finland France Greece IReland Italy Portugal Spain Netherlands Average ΠΗΓΗ: Bloomberg & Eurobank EFG Research Ειδικά για την περίπτωση της Ελλάδας, τα εμπειρικά μας αποτελέσματα υποδεικνύουν ότι περίπου 55% του μέσου περιθωρίου απόδοσης του ελληνικού 10-ετούς χαρακτηριστικού κυβερνητικού ομολόγου την περίοδο Ιούλιος Σεπτέμβριος 2010 μπορεί να ερμηνευθεί από την αύξηση του σχετικού πιστωτικού κινδύνου της χώρας. Το υπόλοιπο 45% αυτού εξηγείται από τις σχετικές συνθήκες ρευστότητας στις αγορές κυβερνητικών ομολόγων Ελλάδας και Γερμανίας και τον βαθμό αποστροφής των επενδυτών για ανάληψη επενδυτικού κινδύνου. Όπως τονίσθηκε και προηγουμένως τα ποσοστά αυτά πρέπει να θεωρηθούν ανώτατες συνεισφορές. 5. Συμπερασματικά σχόλια Στην παρούσα εμπειρική μελέτη, εκτιμούμε οικονομετρικό υπόδειγμα (Panel Data Model) για την ερμηνεία και πρόβλεψη των περιθωρίων απόδοσης των κυβερνητικών ομολόγων της ευρωζώνης την περίοδο μετά το ξέσπασμα της κρίσης στην αγορά ενυπόθηκων δανείων χαμηλής πιστοληπτικής διαβάθμισης στις ΗΠΑ (Ιούλιος 2007). Τα αποτελέσματά μας προσφέρουν νέα μαρτυρία υπέρ των δύο ακόλουθων υποθέσεων: α) την περίοδο μετά το ξέσπασμα της κρίσης στην αγορά ενυπόθηκων δανείων χαμηλής πιστοληπτικής διαβάθμισης, εγγενείς παράγοντες (σχετικός πιστωτικός κίνδυνος μιας χώρας και σχετικές συνθήκες ρευστότητας στην αγορά ομολόγων), αλλά και γενικότερα αίτια (βαθμός αποστροφής των επενδυτών για ανάληψη επενδυτικού κινδύνου) αναδείχθηκαν σε σημαντικούς συντελεστές επιρροής στην εξέλιξη των ομολογιακών περιθωρίων απόδοσης. 488

19 Πλάτων Μονοκρούσος Τα περιθώρια απόδοσης των κυβερνητικών ομολόγων β) Μεγάλα πακέτα στήριξης του τραπεζικού κλάδου τα οποία ανακοίνωσαν οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις τους μήνες που ακολούθησαν την κατάρρευση της Lehman Brothers (Σεπτέμβριος 2008) οδήγησαν σε κάποιου είδους μεταφορά του πιστωτικού κινδύνου από τον ιδιωτικό (τραπεζικό) τομέα στον δημόσιο τομέα. Η εξέλιξη αυτή φαίνεται να είχε κάποια επιπλέον αυξητική επίδραση στη μεγάλη άνοδο των περιθωρίων απόδοσης που επακολούθησε, κυρίως σε χώρες όπως π.χ. Ιρλανδία. Συμπληρωματικά, στην παρούσα μελέτη διενεργούμε εμπειρικό επιμερισμό των περιθωρίων απόδοσης των κυβερνητικών ομολόγων της ευρωζώνης στις επιμέρους τους συνιστώσες. Συγκεκριμένα, για το σύνολο των υπό εξέταση χωρών μελών της ευρωζώνης, οι εκτιμήσεις μας υποδεικνύουν ότι το μέσο 10-ετές περιθώριο απόδοσης των ομολόγων των χωρών αυτών έναντι του αντίστοιχου γερμανικού τίτλου (περίοδος Ιούλιος Σεπτέμβριος 2010) το οποίο ερμηνεύεται από το οικονομετρικό μας υπόδειγμα μπορεί να επιμερισθεί ως ακολούθως: 33,7% αυτού οφείλεται στην παράλληλη εξέλιξη του εγγενούς (σχετικού) πιστωτικού κινδύνου των υπό εξέταση χωρών με το 66,3% να αποδίδεται στις σχετικές συνθήκες ρευστότητας στις αγορές ομολόγων της ευρωζώνης και σε γενικότερους παράγοντες, όπως ο βαθμός αποστροφής των επενδυτών για ανάληψη επενδυτικού κινδύνου και οι ανησυχίες για τη βιωσιμότητα της ζώνης ευρώ. Τα ποσοστά αυτά πρέπει να θεωρηθούν μέγιστες συνεισφορές στην εξέλιξη των περιθωρίων απόδοσης, καθώς επιπλέον παράγοντες (που δεν εξετάζονται στην παρούσα μελέτη) έπαιξαν δυνητικά ρόλο στην εξέλιξη αυτή. 489

20 ENOΤΗΤΑ ΣΤ: ΚΡΙΣΗ ΚΑΙ Η ΤΙΜΟΛΟΓΗΣΗ ΣΤΙΣ ΑΓΟΡΕΣ Βιβλιογραφία Andersson, M., Overby, L. J. and S. Sebestyen (2006), Which News Moves the Euro Area Bond Market?, ECB Working Paper No. 631, May (published in German Economic Review, February 2009, pp. 1-31). Ashoka Mody (2009), From Bear Stearns to Anglo Irish: How Eurozone Sovereign Spreads Related to Financial Sector Vulnerability, IMF Working Paper, No. 09/108. Attinasi, M.-G., Checherita, C. and Nickel, C. (2009), What explains the surge in euro area sovereign spreads during the financial crisis of ?, ECB Working paper, No Barrios S., P. Iversen, M. Lewandowska and R. Setzer (2009), Determinants of intra-euro area government bond spreads during the financial crisis, European Economy, Economic Papers 388. Bernoth, K. and G. B. Wolff (2008), Fool the Markets? Creative Accounting, Fiscal Transparency and Sovereign Risk Premia, Scottish Journal of Political Economy, Scottish Economic Society, vol. 55(4), pp Bernoth, K., von Hagen, J. and L. Schuknecht (2004), Sovereign risk premia in the European government bond market, ECB Working Paper Series, No Blanco, R., S. Brennan and I. Marsh (2005), An empirical analysis of the dynamic relation between investment-grade bonds and credit default swaps, Journal of Finance 60(5), pp Codogno, L., Favero, C. and A. Missale (2003), Yield spreads on EMU government bonds, Economic Policy, October, pp Diebold, F. X. and Li, C. (2006), Forecasting the Term Structure of Government Bond Yields, Journal of Econometrics 130, pp Faini, R. (2006), Fiscal Policy and Interest Rates in Europe, Economic Policy, Vol. 21, No. 47, pp , July Haugh, D, Ollivaud, P. and D. Turner (2009), What Drives Sovereign Risk Premiums? An Analysis of Recent Evidence from the Euro Area, OECD Economics Department, Working Paper No Johnson, R. A. and D. W. Wichern, 1992, Applied multivariate statistical analysis, 3rd ed. Prentice-Hall, Englewood Cliffs, New Jersey. Longstaff, F., Mithal, S. and Neis, E. (2005), Corporate yield spreads: Default risk or liquidity? New evidence from the credit default swap market, Journal of Finance 60(5), pp

Δομή του δημοσίου χρέους στην Ελλάδα Σύνθεση και διάρκεια λήξης

Δομή του δημοσίου χρέους στην Ελλάδα Σύνθεση και διάρκεια λήξης Δομή του δημοσίου χρέους στην Ελλάδα Σύνθεση και διάρκεια λήξης Στην Ελλάδα η μη ρεαλιστική πρόβλεψη του ταμειακού ελλείμματος κατά το έτος 2009, εξαιτίας της υπερεκτίμησης των εσόδων και της αύξησης των

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνική κρίση και τραπεζικό σύστημα

Ελληνική κρίση και τραπεζικό σύστημα Ελληνική κρίση και τραπεζικό σύστημα Γκίκας Α. Χαρδούβελης 1 ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ ΤΡΑΠΕΖΕΣ: ΑΝΤΕΧΟΥΝ ΤΗ ΔΙΕΘΝΗ ΚΡΙΣΗ, ΥΠΟΚΥΠΤΟΥΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ Αποτελέσματα: Τραπεζικοί Όμιλοι (4 συστημικές τράπεζες) ml. 2008 2009

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ: Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ. ΤΟ ΕΝΙΑΙΟ ΝΟΜΙΣΜΑ. Δρ Νικόλαος Λυμούρης

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ: Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ. ΤΟ ΕΝΙΑΙΟ ΝΟΜΙΣΜΑ. Δρ Νικόλαος Λυμούρης ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ: Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ. ΤΟ ΕΝΙΑΙΟ ΝΟΜΙΣΜΑ Δρ Νικόλαος Λυμούρης ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ 2015 Εισήχθη την 1η Ιανουαρίου 1999 και έγινε το νόμισμα περισσότερων από 300 εκατομμυρίων ανθρώπων στην Ευρώπη.

Διαβάστε περισσότερα

ALPHA BANK ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΕΩΣ ΤΜΗΜΑ ΑΝΑΛΥΣΕΩΣ ΚΕΦΑΛΑΙΑΓΟΡΑΣ

ALPHA BANK ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΕΩΣ ΤΜΗΜΑ ΑΝΑΛΥΣΕΩΣ ΚΕΦΑΛΑΙΑΓΟΡΑΣ ALPHA BANK ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΕΩΣ ΤΜΗΜΑ ΑΝΑΛΥΣΕΩΣ ΚΕΦΑΛΑΙΑΓΟΡΑΣ Ελληνική Αγορά Ομολόγων Νοέμβριος 2005 TMHMA ΑΝΑΛΥΣΕΩΣ ΚΕΦΑΛΑΙΑΓΟΡΑΣ 210 326 2040 Πάνος Ρεμούνδος 210-326 4235 premoundos@alpha.gr

Διαβάστε περισσότερα

The Euro in crisis. University of Ioannina

The Euro in crisis. University of Ioannina The Euro in crisis University of Ioannina European crisis Οι τιμές στην αγορά κατοικίας των ΗΠΑ φτάνουν στη μέγιστη τιμή τους προς το τέλος του 2006 Οι αντίστοιχες στην Ευρωζώνη φτάνουν στη μέγιστη τιμή

Διαβάστε περισσότερα

Επιτόκια, συνάλλαγµα, οµόλογα

Επιτόκια, συνάλλαγµα, οµόλογα Επιτόκια, συνάλλαγµα, οµόλογα Τρέχουσες τάσεις και προοπτικές Πλάτων Μονοκρούσος Συνθέτοντας το πάζλ Οικονοµία, επιτόκια, συνάλλαγµα Συνθέτοντας το πάζλ Τα θεµελιώδη µεγέθη Ερώτηµα 1 ο - θα συνεχίσει το

Διαβάστε περισσότερα

Προσδιοριστικοί παράγοντες και κυκλικές αλλαγές του σπρεντ μεταξύ των ελληνικών και γερμανικών επιτοκίων

Προσδιοριστικοί παράγοντες και κυκλικές αλλαγές του σπρεντ μεταξύ των ελληνικών και γερμανικών επιτοκίων Προσδιοριστικοί παράγοντες και κυκλικές αλλαγές του σπρεντ μεταξύ των ελληνικών και γερμανικών επιτοκίων Ηλίας Τζαβαλής ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Τμήμα Οικονομικής Επιστήμης Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Περίληψη Το

Διαβάστε περισσότερα

Η Δυναμική του Ελληνικού Δημοσίου Χρέους και η Ιδεολογία της

Η Δυναμική του Ελληνικού Δημοσίου Χρέους και η Ιδεολογία της Η Δυναμική του Ελληνικού Δημοσίου Χρέους και η Ιδεολογία της Θεόδωρος Μαριόλης και Κώστας Παπουλής * Στο παρόν άρθρο διερευνούμε τη μακροχρόνια μεταβολή ή, αλλιώς, «δυναμική» του ελληνικού δημοσίου χρέους

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΠΕΙΛΗ ΤΟΥ ΕΚΤΙΝΑΣΣΟΜΕΝΟΥ ΧΡΕΟΥΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

Η ΑΠΕΙΛΗ ΤΟΥ ΕΚΤΙΝΑΣΣΟΜΕΝΟΥ ΧΡΕΟΥΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Η ΑΠΕΙΛΗ ΤΟΥ ΕΚΤΙΝΑΣΣΟΜΕΝΟΥ ΧΡΕΟΥΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Γκίκας Α. Χαρδούβελης * ΣΥΝΕΔΡΙΟ Ε.ΕΝ.Ε.,., 22/4/2010, 2010, 18:30 μ.μ. * Καθηγητής,, Department of Banking and Financial Management, Un.

Διαβάστε περισσότερα

Νικόλαος Ηρ. Γεωργιάδης Υπεύθυνος Ανάλυσης Valuation & Research Specialists ( VRS ) www.valueinvest.gr - www.iraj.gr

Νικόλαος Ηρ. Γεωργιάδης Υπεύθυνος Ανάλυσης Valuation & Research Specialists ( VRS ) www.valueinvest.gr - www.iraj.gr ΑΠΟΤΙΜΗΣΗ ΑΓΟΡΑΣ ΜΕΤΟΧΩΝ Νικόλαος Ηρ. Γεωργιάδης Υπεύθυνος Ανάλυσης Valuation & Research Specialists ( VRS ) www.valueinvest.gr - www.iraj.gr 1 Αποτίµηση Θεµελιωδών Παραγόντων Αποτελεί τη σηµαντικότερη

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ & ΟΙ ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ ΕΞΟΔΟΥ

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ & ΟΙ ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ ΕΞΟΔΟΥ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ & ΟΙ ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ ΕΞΟΔΟΥ Γκίκας Α. Χαρδούβελης* Αθήνα Δευτέρα,, 21 Δεκεμβρίου 2009 Εμπορικό & Βιομηχανικό Επιμελητήριο Αθηνών Καθηγητής, Τμήμα Χρηματοοικονομικής & Τραπεζικής Διοικητικής,

Διαβάστε περισσότερα

το ταγκό των αγορών & ΤΟ ΜΕΓΑΛΟ ΚΟΛΠΟ 1 Διάγραμμα 1: Βασικοί κάτοχοι κρατικού χρέους ΗΠΑ.

το ταγκό των αγορών & ΤΟ ΜΕΓΑΛΟ ΚΟΛΠΟ 1 Διάγραμμα 1: Βασικοί κάτοχοι κρατικού χρέους ΗΠΑ. το ταγκό των αγορών & ΤΟ ΜΕΓΑΛΟ ΚΟΛΠΟ 1 Διάγραμμα 1: Βασικοί κάτοχοι κρατικού χρέους ΗΠΑ. 2 ΠΑΝΟΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ Διάγραμμα 2: Ανάπτυξη αγοράς CDS. το ταγκό των αγορών & ΤΟ ΜΕΓΑΛΟ ΚΟΛΠΟ 3 Διάγραμμα 3: Αριθμός

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ERSA

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ERSA ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ERSA ΜΕΛΟΣ ΤΗΣ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ (RSAI, ERSA) Οικονομική Κρίση και Πολιτικές Ανάπτυξης και Συνοχής 10ο Τακτικό Επιστημονικό

Διαβάστε περισσότερα

Στατιστική ΙΙΙ-Εφαρμογές Χρονολογικές Σειρές(Εφαρμογες Εξομάλυνσης-Τεχνική Ανάλυση)

Στατιστική ΙΙΙ-Εφαρμογές Χρονολογικές Σειρές(Εφαρμογες Εξομάλυνσης-Τεχνική Ανάλυση) Στατιστική ΙΙΙ-Εφαρμογές Χρονολογικές Σειρές(Εφαρμογες Εξομάλυνσης-Τεχνική Ανάλυση) Γεώργιος Τσιώτας Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Σχολή Κοινωνικών Επιστημών Πανεπιστήμιο Κρήτης Στατιστική ΙΙΙ(ΣΤΑΟ 230)

Διαβάστε περισσότερα

Αγορές. in DEEP ANALYSIS. Μείωση του Συστημικού Κινδύνου στις Διεθνείς Αγορές. Α γ ο ρ έ ς. Κύρια Σημεία

Αγορές. in DEEP ANALYSIS. Μείωση του Συστημικού Κινδύνου στις Διεθνείς Αγορές. Α γ ο ρ έ ς. Κύρια Σημεία Είναι Πράγματι οι Γερμανοί Φτωχότεροι από τους Έλληνες, in DEEP ANALYSIS Αγορές Μείωση του Συστημικού Κινδύνου στις Διεθνείς Αγορές του Στρατή Κωνσταντίνου in DEEP ANALYSIS Η κατανομή του πλούτου μεταξύ

Διαβάστε περισσότερα

Πτώση στο χαμηλότερο επίπεδο από τον Ιούλιο του 2011 για τον χρυσό

Πτώση στο χαμηλότερο επίπεδο από τον Ιούλιο του 2011 για τον χρυσό Weekly Financial Report Δευτέρα 15- -04-2013 Πτώση 4,1% στο χαμηλότερο επίπεδο από την 1η Ιουλίου του 2011 σημείωσε ο χρυσός καθώς τα στοιχεία για τις λιανικές πωλήσεις και την καταναλωτική εμπιστοσύνη

Διαβάστε περισσότερα

Αύξηση της Παραγωγικότητας της Εργασίας και όχι Περαιτέρω Μείωση των Mισθών για την Ενίσχυση της Ανταγωνιστικότητας

Αύξηση της Παραγωγικότητας της Εργασίας και όχι Περαιτέρω Μείωση των Mισθών για την Ενίσχυση της Ανταγωνιστικότητας ISSN:2241 4878 Tεύχος 94 2 Οκτωβρίου 2014 Στυλιανός Γ. Γώγος Οικονομικός Αναλυτής sgogos@eurobank.gr Μαρία Πρανδέκα Οικονομικός Αναλυτής mprandeka@eurobank.gr ΡΗΤΡΑ ΜΗ ΕΥΘΥΝΗΣ Το έντυπο αυτό εκδόθηκε από

Διαβάστε περισσότερα

: 2008-2009 2008 2009 15 2013

: 2008-2009 2008 2009 15 2013 Οι τράπεζες του αύριο Ανδρέας Παπαδόπουλος ιευθυντής Στρατηγικής Οµίλου 15 Μαΐου 2013 Απαγορεύεται η αναπαραγωγή οποιουδήποτε σηµείου αυτής της έκδοσης, η αποθήκευση για οποιαδήποτε µελλοντική χρήση της,

Διαβάστε περισσότερα

GREEK AMERICAN NEWS AGENCY. COM

GREEK AMERICAN NEWS AGENCY. COM ΠΡΕΣΒΕΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΣΤΟ ΒΕΡΟΛΙΝΟ ΓΡΑΦΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΕΜΠΟΡΙΚΩΝ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ Βερολίνο, 6/5/2010 Αρ. πρωτ. Φ. 2705/2146 Προς: ΥΠΕΞ Β4 Δ/νση Kοιν.: ΥΠΕΞ - Δ.Γ. κ. ΥΦΥΠΕΞ - Γρ. κ. Γ.Γ. Δ.Ο.Σ. & Α.Σ. - Γρ.

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ 1

ΓΕΝΙΚΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ 1 Οκτώβριος 2010 1. Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΓΕΝΙΚΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ 1 Η ελληνική οικονομία βρίσκεται αντιμέτωπη με μια από τις μεγαλύτερες κρίσεις τις τελευταίες δεκαετίες. Κύρια χαρακτηριστικά της κρίσης

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΡΟΒΟΛΕΣ ΕΜΠΕΙΡΟΓΝΩΜΟΝΩΝ ΤΟΥ EΥΡΩΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΤΗ ΖΩΝΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩ

ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΡΟΒΟΛΕΣ ΕΜΠΕΙΡΟΓΝΩΜΟΝΩΝ ΤΟΥ EΥΡΩΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΤΗ ΖΩΝΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΡΟΒΟΛΕΣ ΕΜΠΕΙΡΟΓΝΩΜΟΝΩΝ ΤΟΥ EΥΡΩΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΤΗ ΖΩΝΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩ Οι εμπειρογνώμονες του Ευρωσυστήματος κατάρτισαν προβολές για τις μακροοικονομικές εξελίξεις στη ζώνη του ευρώ, με βάση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Κ Υ Π Ρ Ο Υ. Μάιος 2012 ΠΕΡΙΛΗΨΗ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Κ Υ Π Ρ Ο Υ. Μάιος 2012 ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΚΕΝΤΡΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Κ Υ Π Ρ Ο Υ Μάιος ΠΕΡΙΛΗΨΗ Σύμφωνα με τις οικονομετρικές εκτιμήσεις του ΚΟΕ, το η Κυπριακή οικονομία θα διέλθει περίοδο ύφεσης ως αποτέλεσμα της κρίσης χρέους που

Διαβάστε περισσότερα

ΟτραπεζικόςτομέαςστηνΚύπρο

ΟτραπεζικόςτομέαςστηνΚύπρο ΟτραπεζικόςτομέαςστηνΚύπρο Επίκαιρα ζητήματα και προκλήσεις Μιχάλης Καμμάς Οικονομολόγος Πανεπιστήμιο Κύπρου 15 Φεβρουαρίου 2012 1 1. Ιδιοκτησία Τραπεζών και ο ρόλος τους στην οικονομία 2. Σύνθεση του

Διαβάστε περισσότερα

Αποτελέσματα Α Τριμήνου 2012

Αποτελέσματα Α Τριμήνου 2012 Αποτελέσματα Α Τριμήνου 2012 Ανακεφαλαιοποίηση 4δισ. από το Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας με το Δείκτη Συνολικής Κεφαλαιακής Επάρκειας να διαμορφώνεται στο 9,0% και αντίστοιχη βελτίωση της ρευστότητας

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα 9. Περιεχόμενα

Περιεχόμενα 9. Περιεχόμενα Περιεχόμενα 9 Περιεχόμενα Εισαγωγή... 15 1. Οικονομικές και Χρηματοπιστωτικές Κρίσεις... 21 2. Χρηματοπιστωτικό Σύστημα... 31 2.1. Ο Ρόλος και οι λειτουργίες των κεντρικών τραπεζών... 31 2.2. Το Ελληνικό

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΕΡΕΥΝΑ ΕΠΕΝΔΥΣΕΩΝ ΣΤΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ

ΔΕΛΤΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΕΡΕΥΝΑ ΕΠΕΝΔΥΣΕΩΝ ΣΤΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ ΙΔΡΥΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ FOUNDATION FOR ECONOMIC & INDUSTRIAL RESEARCH Τσάμη Καρατάση 11, 117 42 Αθήνα, Tηλ.:210 92 11 200-10, Fax:210 92 33 977 11 Tsami Karatassi, 117 42 Athens, Greece,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΟΥ ΕΒΕΠ «ΙΔΟΥ, ΟΙ ΥΠΕΡΟΓΚΕΣ ΟΦΕΙΛΕΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΓΙΑ ΤΟ 2015»

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΟΥ ΕΒΕΠ «ΙΔΟΥ, ΟΙ ΥΠΕΡΟΓΚΕΣ ΟΦΕΙΛΕΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΓΙΑ ΤΟ 2015» ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΟΥ ΕΒΕΠ «ΙΔΟΥ, ΟΙ ΥΠΕΡΟΓΚΕΣ ΟΦΕΙΛΕΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΓΙΑ ΤΟ 2015» Τι ακριβώς χρωστάει η Ελλάδα; Ποιές είναι οι συνολικές υποχρεώσεις της εντός του 2015, σε ποιούς και πότε ακριβώς καλείται να τις

Διαβάστε περισσότερα

Σε σύγκριση με τις περισσότερες άλλες χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης, η Πολωνία αναμένεται να γνωρίσει ήπια ύφεση.

Σε σύγκριση με τις περισσότερες άλλες χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης, η Πολωνία αναμένεται να γνωρίσει ήπια ύφεση. IMF Survey ΕΛΕΓΧΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Πολωνία: Ένα φωτεινό σημείο στην πληγείσα από την ύφεση Ευρώπη Ευρωπαϊκό τμήμα του ΝΤ 13 Αυγούστου 2009 Εργοστάσιο στο Rzeszow, Πολωνία, όπου η εγχώρια οικονομία είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΔΟΜΗ ΑΠΑΝΤΗΣΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ:

ΔΟΜΗ ΑΠΑΝΤΗΣΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ: Θέματα Εθνικής Σχολής Δημόσιας Διοίκησης και Αυτοδιοίκησης 24 ος Διαγωνισμός Εξεταζόμενο μάθημα: Μικροοικονομική Μακροοικονομική και Δημόσια Οικονομική Θέμα 3ο (κληρώθηκε) α) Ποια μέσα διαθέτει η Ευρωπαϊκή

Διαβάστε περισσότερα

Ενημερωτικό δελτίο 1 ΓΙΑΤΙ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ Η ΕΕ ΕΝΑ ΕΠΕΝΔΥΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ;

Ενημερωτικό δελτίο 1 ΓΙΑΤΙ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ Η ΕΕ ΕΝΑ ΕΠΕΝΔΥΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ; Ενημερωτικό δελτίο 1 ΓΙΑΤΙ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ Η ΕΕ ΕΝΑ ΕΠΕΝΔΥΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ; Από την έναρξη της παγκόσμιας οικονομικής και χρηματοπιστωτικής κρίσης, η ΕΕ βρίσκεται αντιμέτωπη με χαμηλά επίπεδα επενδύσεων. Απαιτούνται

Διαβάστε περισσότερα

Αποτελέσματα Β Τριμήνου 2014

Αποτελέσματα Β Τριμήνου 2014 29 Αυγούστου Αποτελέσματα Β Τριμήνου Ισχυρή κεφαλαιακή επάρκεια και ρευστότητα: Δείκτες κεφαλαίων κοινών μετοχών CET1 17,8% και δανείων προς καταθέσεις 103,4%. Συνεχιζόμενη ανάκαμψη των κερδών προ προβλέψεων

Διαβάστε περισσότερα

Ποσοτική χαλάρωση στην ευρωζώνη: Μακροοικονομική θεωρία, προβλήματα ασυμμετρίας και πολιτικοί περιορισμοί

Ποσοτική χαλάρωση στην ευρωζώνη: Μακροοικονομική θεωρία, προβλήματα ασυμμετρίας και πολιτικοί περιορισμοί Ποσοτική χαλάρωση στην ευρωζώνη: Μακροοικονομική θεωρία, προβλήματα ασυμμετρίας και πολιτικοί περιορισμοί Μανούζας Ζήσης Υποψήφιος Διδάκτορας Πανεπιστημίου Αθηνών Δεκέμβριος 2015 Πεδίο ανάλυσης: Το πρόγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

Εισόδημα Κατανάλωση 1500 500 1600 600 1300 450 1100 400 600 250 700 275 900 300 800 352 850 400 1100 500

Εισόδημα Κατανάλωση 1500 500 1600 600 1300 450 1100 400 600 250 700 275 900 300 800 352 850 400 1100 500 Εισόδημα Κατανάλωση 1500 500 1600 600 1300 450 1100 400 600 250 700 275 900 300 800 352 850 400 1100 500 Πληθυσμός Δείγμα Δείγμα Δείγμα Ο ρόλος της Οικονομετρίας Οικονομική Θεωρία Διατύπωση της

Διαβάστε περισσότερα

Weekly Financial Report. Δευτέρα 24-06-2013

Weekly Financial Report. Δευτέρα 24-06-2013 Weekly Financial Report Δευτέρα 24-06-2013 Το ESM σε συνεργασία με τις κυβερνήσεις των χωρών, θα αναλάβει την ανακεφαλαιοποίηση κάθε συστημικής τράπεζας με τους και τους μετόχους να καλούνται να συμβάλλουν

Διαβάστε περισσότερα

Ανησυχία για τους καταθέτες από τη συμφωνία για τη διάσωση των προβληματικών τραπεζών της Ευρωζώνης

Ανησυχία για τους καταθέτες από τη συμφωνία για τη διάσωση των προβληματικών τραπεζών της Ευρωζώνης Weekly Financial Report Δευτέρα 01- -07-2013 Σημαντικές ήταν οι ειδήσεις για την Ευρωζώνη την εβδομάδα που πέρασε καθώς η ΕΚΤ διέψευσε τις φήμες περί εξέτασης σχεδίου προγράμματος αγοράς ομολόγων, όπως

Διαβάστε περισσότερα

- Εξέλιξη βασικών μακροοικονομικών δεικτών

- Εξέλιξη βασικών μακροοικονομικών δεικτών - Εξέλιξη βασικών μακροοικονομικών δεικτών Σύμφωνα με προσωρινά στοιχεία, το δ τρίμηνο 2014, το βουλγαρικό ΑΕΠ ενισχύθηκε κατά 1,3% σε ετήσια βάση και κατά 0,4% σε τριμηνιαία βάση. Σε ό,τι αφορά το σύνολο

Διαβάστε περισσότερα

Μείωση από την ΕΚΤ των επιτοκίων στο 0,5%. Ακόμη και αρνητικά επιτόκια;

Μείωση από την ΕΚΤ των επιτοκίων στο 0,5%. Ακόμη και αρνητικά επιτόκια; Weekly Financial Report Δευτέρα 06-05-2013 Η ΕΚΤ μείωσε το βασικό της επιτόκιο στο ιστορικά χαμηλό του 0,5% στην προσπάθειά της για έξοδο της Ευρωζώνης από την μεγαλύτερη ύφεση των τελευταίων 40 ετών.

Διαβάστε περισσότερα

Global Markets Review February, 2012

Global Markets Review February, 2012 Vol. I Issue II Global Markets Review Fast Finance Α.Ε.Π.Ε.Υ. www.fastfinance.gr Λεωφόρος Συγγρού 23, Νέα Σμύρνη Τ.Κ. 17121 Τηλέφωνο: 21.931.891 Fax: 21.937.3975 email: info@fastfinance.gr Περιεχόμενα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΣΙΟ ΧΡΕΟΣ. 1. Σύνθεση του δημόσιου χρέους

ΔΗΜΟΣΙΟ ΧΡΕΟΣ. 1. Σύνθεση του δημόσιου χρέους ΔΗΜΟΣΙΟ ΧΡΕΟΣ Οι παράγοντες που εγγυώνται την περαιτέρω ταχεία αποκλιμάκωση του δημοσίου χρέους ως ποσοστό του ΑΕΠ είναι δύο: από τη μία πλευρά η επιτυχία της δημοσιονομικής πολιτικής της κυβέρνησης που

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Δημοσιονομικά στοιχεία για την περίοδο 2010 2013

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Δημοσιονομικά στοιχεία για την περίοδο 2010 2013 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Πειραιάς, 13 Οκτωβρίου 2014 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Δημοσιονομικά στοιχεία για την περίοδο 2010 2013 H Ελληνική Στατιστική Αρχή (ΕΛΣΤΑΤ) ανακοινώνει τα δημοσιονομικά στοιχεία

Διαβάστε περισσότερα

Κρίση της Ευρωζώνης και Παγκοσμιοποίηση

Κρίση της Ευρωζώνης και Παγκοσμιοποίηση Κρίση της Ευρωζώνης και Παγκοσμιοποίηση Χριστόφορος Σαρδελής Αθήνα, 23 Μαίου 2011 Once upon a time We had a Dream Το ΕΥΡΩ εισήχθη σαν μετεξέλιξη του ασταθούς ERM και ήταν σημαντικό βήμα για την Ευρωπαϊκή

Διαβάστε περισσότερα

Ανάλυση για το Δολάριο 1ο Τρίμηνο 2013. Των Jamie Saettele, Senior Technical Strategist και David Rodriguez, Quantitative Strategist

Ανάλυση για το Δολάριο 1ο Τρίμηνο 2013. Των Jamie Saettele, Senior Technical Strategist και David Rodriguez, Quantitative Strategist Ανάλυση για το Δολάριο 1ο Τρίμηνο 2013 Των Jamie Saettele, Senior Technical Strategist και David Rodriguez, Quantitative Strategist Δολάριο: Γεμάτο προκλήσεις το α τρίμηνο του 2013 Των Jamie Saettele,

Διαβάστε περισσότερα

Θετικό το Ευρωκοινοβούλιο στο κούρεμα των καταθέσεων άνω των 100.000

Θετικό το Ευρωκοινοβούλιο στο κούρεμα των καταθέσεων άνω των 100.000 Weekly Financial Report Δευτέρα 29- -04-2013 Το Ευρωκοινοβούλιο διατείνεται θετικά στο κούρεμα των καταθέσεων άνω των 100.00 για την εξυγίανση των προβληματικών τραπεζών. Ο επικεφαλής των διαπραγματεύσεων

Διαβάστε περισσότερα

Αποτελέσματα Α Τριμήνου 2013

Αποτελέσματα Α Τριμήνου 2013 Αποτελέσματα Α Τριμήνου 2013 Η άμεση και πλήρης ανακεφαλαιοποίηση της Eurobank από το Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας κατά 5,8δισ. αποκαθιστά την κεφαλαιακή βάση της Τράπεζας με pro-forma δείκτη

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΡΟΒΟΛΕΣ ΕΜΠΕΙΡΟΓΝΩΜΟΝΩΝ ΤΗΣ ΕΚΤ ΓΙΑ ΤΗ ΖΩΝΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩ

ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΡΟΒΟΛΕΣ ΕΜΠΕΙΡΟΓΝΩΜΟΝΩΝ ΤΗΣ ΕΚΤ ΓΙΑ ΤΗ ΖΩΝΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩ Πλαίσιο ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΡΟΒΟΛΕΣ ΕΜΠΕΙΡΟΓΝΩΜΟΝΩΝ ΤΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΖΩΝΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩ Οι εμπειρογνώμονες της κατάρτισαν προβολές για τις μακροοικονομικές εξελίξεις στη ζώνη του ευρώ, με βάση τα στοιχεία που ήταν

Διαβάστε περισσότερα

Αφίξεις Τουριστών / Arrivals of Tourists

Αφίξεις Τουριστών / Arrivals of Tourists Αφίξεις Τουριστών / Arrivals of Tourists Περίοδος Αναφοράς: Ιανουάριος - Δεκέμβριος 2014 Reference Period: January - December 2014 Τελευταία Ενημέρωση: 19/01/2015 Last Update: Σελίδα / Page 2 3 4 5 6 7

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΡΟΒΟΛΕΣ ΕΜΠΕΙΡΟΓΝΩΜΟΝΩΝ ΤΟΥ ΕΥΡΩΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΤΗ ΖΩΝΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩ 1

ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΡΟΒΟΛΕΣ ΕΜΠΕΙΡΟΓΝΩΜΟΝΩΝ ΤΟΥ ΕΥΡΩΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΤΗ ΖΩΝΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩ 1 ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΡΟΒΟΛΕΣ ΕΜΠΕΙΡΟΓΝΩΜΟΝΩΝ ΤΟΥ ΕΥΡΩΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΤΗ ΖΩΝΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩ 1 Οι εμπειρογνώμονες του Ευρωσυστήματος κατάρτισαν προβολές για τις μακροοικονομικές εξελίξεις στη ζώνη του ευρώ με βάση

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΡΟΒΟΛΕΣ ΕΜΠΕΙΡΟΓΝΩΜΟΝΩΝ ΤΗΣ ΕΚΤ ΓΙΑ ΤΗ ΖΩΝΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩ

ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΡΟΒΟΛΕΣ ΕΜΠΕΙΡΟΓΝΩΜΟΝΩΝ ΤΗΣ ΕΚΤ ΓΙΑ ΤΗ ΖΩΝΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩ Πλαίσιο ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΡΟΒΟΛΕΣ ΕΜΠΕΙΡΟΓΝΩΜΟΝΩΝ ΤΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΖΩΝΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩ Οι εμπειρογνώμονες της κατάρτισαν προβολές για τις μακροοικονομικές εξελίξεις στη ζώνη του ευρώ με βάση τα στοιχεία που ήταν διαθέσιμα

Διαβάστε περισσότερα

INEK ΠΕΟ Ε Τ Η Σ Ι Α Ε Κ Θ Ε Σ Η 2 0 11. Οι δανειακές ανάγκες του δημοσίου στην Κύπρο το 2010 ήταν από τις χαμηλότερες σε διεθνή σύγκριση EU 27

INEK ΠΕΟ Ε Τ Η Σ Ι Α Ε Κ Θ Ε Σ Η 2 0 11. Οι δανειακές ανάγκες του δημοσίου στην Κύπρο το 2010 ήταν από τις χαμηλότερες σε διεθνή σύγκριση EU 27 Gr Ε Τ Η Σ Ι Α Ε Κ Θ Ε Σ Η 2 0 11 10,5 UK 10,4 E 9,2 P 9,1 SK 7,9 F 7,0 EU 27 6,4 Euro area 6,0 SL 5,6 NL 5,4 CY 5,3 I 4,6 A 4,6 B 4,1 D 3,3 2,7 DK 2,5 FIN Οι δανειακές ανάγκες του δημοσίου στην Κύπρο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΧΕ ΙΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ΗΜΟΣΙΟ ΧΡΕΟΣ

ΠΡΟΣΧΕ ΙΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ΗΜΟΣΙΟ ΧΡΕΟΣ ΗΜΟΣΙΟ ΧΡΕΟΣ Η επιβράδυνση του ρυθµού ανάπτυξης της παγκόσµιας οικονοµίας επηρεάζει άµεσα και τις χρηµαταγορές, οι οποίες χαρακτηρίζονται από έντονη µεταβλητότητα παρά τα αυστηρά δη- µοσιονοµικά µέτρα

Διαβάστε περισσότερα

Η ΚΡΙΣΗ ΞΕΠΕΡΑΣΤΗΚΕ ΚΑΘΩΣ ΛΕΝΕ;

Η ΚΡΙΣΗ ΞΕΠΕΡΑΣΤΗΚΕ ΚΑΘΩΣ ΛΕΝΕ; Η ΚΡΙΣΗ ΞΕΠΕΡΑΣΤΗΚΕ ΚΑΘΩΣ ΛΕΝΕ; Καθώς έχουν περάσει, από το 2008 οπότε και ξέσπασε η μεγαλύτερη καπιταλιστική κρίση μετά την κρίση του 1929, οι πάντες σχεδόν συμπεριφέρονται σαν να έχει ξεπεραστεί η κρίση

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΕΤΡΙΑ Ενότητα 4: ΔΙΑΛΕΞΗ 04

ΟΙΚΟΝΟΜΕΤΡΙΑ Ενότητα 4: ΔΙΑΛΕΞΗ 04 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΕΤΡΙΑ Ενότητα 4: ΔΙΑΛΕΞΗ 04 Μαρί-Νοέλ Ντυκέν Τμήμα Μηχανικών Χωροταξίας, Πολεοδομίας & Περιφερειακής Ανάπτυξης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες

Διαβάστε περισσότερα

1. Ξένα Χρηματιστήρια

1. Ξένα Χρηματιστήρια Ελεγχόμενη από την Ελληνική Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς. Αριθμός Αδείας: 3/73/7.5.1996 Κλεισόβης 8, Αθήναι, Tηλ. 210-3899400, Fax. 210-3216574 Τεύχος 804 21/12/2010 ΤΗΣ ΑΓΟΡΑΣ 1. Ξένα Χρηματιστήρια Σταθεροποίηση,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΟΡΑ ΚΑΤΟΙΚΙΑΣ: ΕΛΠΙΔΕΣ ΑΝΑΚΑΜΨΗΣ ΑΠΟ ΤΑ ΜΕΣΑ ΤΟΥ 2010

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΟΡΑ ΚΑΤΟΙΚΙΑΣ: ΕΛΠΙΔΕΣ ΑΝΑΚΑΜΨΗΣ ΑΠΟ ΤΑ ΜΕΣΑ ΤΟΥ 2010 ΕΘΝΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ Διεύθυνση Στρατηγικής και Οικονομικής Ανάλυσης ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΟΡΑ ΚΑΤΟΙΚΙΑΣ: ΕΛΠΙΔΕΣ ΑΝΑΚΑΜΨΗΣ ΑΠΟ ΤΑ ΜΕΣΑ ΤΟΥ 1 Η οικοδομή έχει εισέλθει σε περίοδο σημαντικής διόρθωσης Η οικοδομική

Διαβάστε περισσότερα

Γράφημα 1: Ανεργία (στοιχεία εποχικά προσαρμοσμένο), 1990-2015

Γράφημα 1: Ανεργία (στοιχεία εποχικά προσαρμοσμένο), 1990-2015 Απασχόληση Ο ιδιωτικός τομέας των ΗΠΑ προσέθεσε 252.000 νέες θέσεις εργασίας τον Δεκέμβριο, βάσει στοιχείων του Υπουργείου Εργασίας των ΗΠΑ. Η αύξηση των θέσεων εργασίας και των μισθών αντανακλά την ενίσχυση

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΑ ΜΕΓΕΘΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 2008-2013

ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΑ ΜΕΓΕΘΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 2008-2013 NUNTIUS ΧΡΗΜΑΤΙΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΕΠΕΥ ΤΜΗΜΑ ΜΕΛΕΤΩΝ ΚΑΙ ΑΝΑΛΥΣΕΩΝ ΤΗΛ: 210-3350599 ΦΑΞ: 210-3254846 E-MAIL: nunt12@otenet.gr WEBSITE: www.nuntius.gr Αθήνα, 31/03/2010 ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΑ ΜΕΓΕΘΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 2008-2013

Διαβάστε περισσότερα

Weekly Report 242 ο Τεύχος

Weekly Report 242 ο Τεύχος Snapshot Αγορών Κύριοι Δείκτες Ανάλυση Αγορών [Επεξηγήσεις Πίνακα περισσότερες πληροφορίες στο τέλος του report] *Η μέτρηση για το CBOE VIX γίνεται από το Υψηλό του Μαρτίου 2009 1 S&P500 Που βρίσκεται

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ. ΕΚΔΙΔΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝ ΤΟΥ ΣΥΓΚΡΟΤΗΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΚΥΠΡΟΥ, ΤΕΥΧΟΣ αρ.

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ. ΕΚΔΙΔΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝ ΤΟΥ ΣΥΓΚΡΟΤΗΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΚΥΠΡΟΥ, ΤΕΥΧΟΣ αρ. ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΕΚΔΙΔΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝ ΤΟΥ ΣΥΓΚΡΟΤΗΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΚΥΠΡΟΥ, ΤΕΥΧΟΣ αρ. 30, ΙΟΥΝΙΟΣ 2010 ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Σύμφωνα με την έκθεση του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου

Διαβάστε περισσότερα

Tεύχος 103 4 Δεκεμβρίου 2014

Tεύχος 103 4 Δεκεμβρίου 2014 ISSN:2241 4878 Tεύχος 103 4 Δεκεμβρίου 2014 Στυλιανός Γ. Γώγος Οικονομικός Αναλυτής sgogos@eurobank.gr Ρυθμός οικονομικής μεγέθυνσης: από το -10,4% (2011q1) στο 1,9% (2014q3). Επενδύσεις: από το -38.6%

Διαβάστε περισσότερα

Προκαταρκτικά ετήσια αποτελέσματα της Marfin Popular Bank για το έτος 2010

Προκαταρκτικά ετήσια αποτελέσματα της Marfin Popular Bank για το έτος 2010 Δελτίο τύπου 28 Φεβρουαρίου 2011 Προκαταρκτικά ετήσια αποτελέσματα της Marfin Popular Bank για το έτος 2010 Η επιτυχής ολοκλήρωση της αύξησης του μετοχικού κεφαλαίου με την άντληση 488.2 εκατ., και η πώληση

Διαβάστε περισσότερα

: Οικονομικές εξελίξεις στη Βουλγαρία Πορεία διμερών οικονομικών και εμπορικών σχέσεων, κατά το α 6μηνο 2008 (προσωρινά στοιχεία)

: Οικονομικές εξελίξεις στη Βουλγαρία Πορεία διμερών οικονομικών και εμπορικών σχέσεων, κατά το α 6μηνο 2008 (προσωρινά στοιχεία) ΠΡΕΣΒΕΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΣΤΗ ΣΟΦΙΑ ΓΡΑΦΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΕΜΠΟΡΙΚΩΝ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ EMBASSY OF GREECE IN SOFIA OFFICE FOR ECONOMIC & COMMERCIAL AFFAIRS Evlogi Georgiev 103, Sofia 1504, Bulgaria, tel.: (003592) 9447959,

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία του κ. Νίκου Βέττα. Γενικό Διευθυντή του ΙΟΒΕ και. Καθηγητή στο Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών

Ομιλία του κ. Νίκου Βέττα. Γενικό Διευθυντή του ΙΟΒΕ και. Καθηγητή στο Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Ομιλία του κ. Νίκου Βέττα Γενικό Διευθυντή του ΙΟΒΕ και Καθηγητή στο Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών ΙΔΡΥΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ FOUNDATION FOR ECONOMIC & INDUSTRIAL RESEARCH Τσάμη Καρατάσου

Διαβάστε περισσότερα

Αποτελέσματα Ομίλου ΕΤΕ: 2014

Αποτελέσματα Ομίλου ΕΤΕ: 2014 Αποτελέσματα Ομίλου ΕΤΕ: 2014 Επαρκής ρευστότητα και ισχυροποίηση του ισολογισμού Επαρκής ρευστότητα παρά τις δυσμενείς συνθήκες Δάνεια προς καταθέσεις στο 95% σε επίπεδο Ομίλου, και 83% στην Ελλάδα Τρέχουσα

Διαβάστε περισσότερα

Οι αιτίες του χρέους των χωρών της περιφέρειας: Συμμετοχή στην ΟΝΕ και ελλείμματα του ιδιωτικού τομέα

Οι αιτίες του χρέους των χωρών της περιφέρειας: Συμμετοχή στην ΟΝΕ και ελλείμματα του ιδιωτικού τομέα ΣΥΝΟΨΗ 21 ΣΥΝΟΨΗ Οι αιτίες του χρέους των χωρών της περιφέρειας: Συμμετοχή στην ΟΝΕ και ελλείμματα του ιδιωτικού τομέα 1. Η αναταραχή στην Ευρωζώνη οφείλεται στην παγκόσμια κρίση χρηματιστικοποίησης η

Διαβάστε περισσότερα

Ίδρυµα Οικονοµικών & Βιοµηχανικών Ερευνών. Τριµηνιαία Έκθεση για την Ελληνική Οικονοµία 01-2012

Ίδρυµα Οικονοµικών & Βιοµηχανικών Ερευνών. Τριµηνιαία Έκθεση για την Ελληνική Οικονοµία 01-2012 Ίδρυµα Οικονοµικών & Βιοµηχανικών Ερευνών Τριµηνιαία Έκθεση για την Ελληνική Οικονοµία 01-2012 Το διεθνές περιβάλλον επιδεινώνεται 2011 Νέα επιβράδυνση ανάπτυξης παγκόσµιας οικονοµίας στο δ τρίµηνο του

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ και ΓΡΑΜΜΙΚΗ ΠΑΛΙΝΔΡΟΜΗΣΗ

ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ και ΓΡΑΜΜΙΚΗ ΠΑΛΙΝΔΡΟΜΗΣΗ Αλεξάνδρειο Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Θεσσαλονίκης Τμήμα Πληροφορικής Εργαστήριο «Θεωρία Πιθανοτήτων και Στατιστική» ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ και ΓΡΑΜΜΙΚΗ ΠΑΛΙΝΔΡΟΜΗΣΗ Περιεχόμενα 1. Συσχέτιση μεταξύ δύο ποσοτικών

Διαβάστε περισσότερα

Credit Risk Διάλεξη 1

Credit Risk Διάλεξη 1 Πανεπιστήμιο Πειραιώς ΠΜΣ στην «Αναλογιστική Επιστήμη και Διοικητική Κινδύνου» Credit Risk Διάλεξη 1 Εκτιμώντας πιθανότητες αθέτησης από τις τιμές αγοράς Μιχάλης Ανθρωπέλος anthropel@unipi.gr http://web.xrh.unipi.gr/faculty/anthropelos

Διαβάστε περισσότερα

Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ: ΑΙΤΙΑ & ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ. 8 Ιουνίου, 2012

Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ: ΑΙΤΙΑ & ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ. 8 Ιουνίου, 2012 Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ: ΑΙΤΙΑ & ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ 8 Ιουνίου, 2012 ΠΕΡΙΛΗΨΗ Διαστάσεις της κρίσης Γενεσιουργές Αιτίες & Συστημικές Αδυναμίες Προσπάθειες Επίλυσης Γιατί η ύφεση είναι τόσο βαθειά & παρατεταμένη;

Διαβάστε περισσότερα

3. ΣΕΙΡΙΑΚΟΣ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΗΣ ΣΥΣΧΕΤΙΣΗΣ

3. ΣΕΙΡΙΑΚΟΣ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΗΣ ΣΥΣΧΕΤΙΣΗΣ 3. ΣΕΙΡΙΑΚΟΣ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΗΣ ΣΥΣΧΕΤΙΣΗΣ Πρόβλημα: Ένας ραδιοφωνικός σταθμός ενδιαφέρεται να κάνει μια ανάλυση για τους πελάτες του που διαφημίζονται σ αυτόν για να εξετάσει την ποσοστιαία μεταβολή των πωλήσεων

Διαβάστε περισσότερα

Αναδιαρθρώσεις Επιχειρηματικών Χαρτοφυλακίων. Γιώργος Βλάχος

Αναδιαρθρώσεις Επιχειρηματικών Χαρτοφυλακίων. Γιώργος Βλάχος Αναδιαρθρώσεις Επιχειρηματικών Χαρτοφυλακίων Γιώργος Βλάχος Οκτώβριος 15, 2015 Περιεχόμενα 01 Το Προβληματικό Οικονομικό Περιβάλλον 02 Οι Τράπεζες 03 Οι Επιχειρήσεις 04 Η Τράπεζα Πειραιώς 05 Τύποι Ρυθμίσεων

Διαβάστε περισσότερα

Διεθνής Οικονομία και Αγορές. Δημήτρης Μαλλιαρόπουλος 7 Ιουνίου 2007

Διεθνής Οικονομία και Αγορές. Δημήτρης Μαλλιαρόπουλος 7 Ιουνίου 2007 Διεθνής Οικονομία και Αγορές Δημήτρης Μαλλιαρόπουλος 7 Ιουνίου 2007 1 Διεθνής Οικονομία: Ανάπτυξη - Επιτόκια Η παγκόσμια ανάπτυξη θα παραμείνει ισχυρή παρά την επιβράδυνση στις ΗΠΑ (decoupling). Η επιβράδυνση

Διαβάστε περισσότερα

Μακροοικονομικές προβλέψεις για την κυπριακή οικονομία

Μακροοικονομικές προβλέψεις για την κυπριακή οικονομία Μακροοικονομικές προβλέψεις για την κυπριακή οικονομία Οι μακροοικονομικές προβλέψεις για την ανάπτυξη της κυπριακής οικονομίας έχουν αναθεωρηθεί σημαντικά προς τα κάτω τόσο για το 2012 όσο και για το

Διαβάστε περισσότερα

Εβδοµαδιαία ανασκόπηση 19/01 25/01-2015

Εβδοµαδιαία ανασκόπηση 19/01 25/01-2015 Εβδοµαδιαία ανασκόπηση 19/01 25/01-2015 Ο πρόεδρος της ΕΚΤ, Μάριο Ντράγκι, ανακοίνωσε πρόγραµµα ποσοτικής χαλάρωσης (QE), ύψους 60 δισ. ευρώ µηνιαίως, το οποίο θα ξεκινήσει από τον Μάρτιο του 2015. Οι

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ

ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ ΕΥΡΩΣΥΣΤΗΜΑ 11 Αυγούστου 211 Έρευνα Τραπεζικών Χορηγήσεων Σύγκριση συγκεντρωτικών αποτελεσμάτων για την Κύπρο και τη ζώνη του ευρώ ΙΟΥΛΙΟΣ 211 Η Έρευνα Τραπεζικών Χορηγήσεων

Διαβάστε περισσότερα

Ανασκόπηση Εγχώριας Χρηματιστηριακής Αγοράς. Ανδρέας Κωνσταντίνου Υπεύθυνος Τμήματος Έρευνας και Ανάλυσης

Ανασκόπηση Εγχώριας Χρηματιστηριακής Αγοράς. Ανδρέας Κωνσταντίνου Υπεύθυνος Τμήματος Έρευνας και Ανάλυσης Τμήμα Έρευνας & Ανάλυσης Ανασκόπηση Εγχώριας Χρηματιστηριακής Αγοράς Ανδρέας Κωνσταντίνου Υπεύθυνος Τμήματος Έρευνας και Ανάλυσης 4 Οκτωβρίου 2006 1 Πίνακας Περιεχομένων i. Ανασκόπηση Χρηματιστηρίου Αξιών

Διαβάστε περισσότερα

Εξέλιξη ισοτιμίας Ευρώ/Δολάριο και χρηματιστηριακού δείκτη S&P 500, 2006 2009. Ισοτιμία Ευρώ/Δολάριο Χρημα/κός Δείκτης S&P 500 11/07

Εξέλιξη ισοτιμίας Ευρώ/Δολάριο και χρηματιστηριακού δείκτη S&P 500, 2006 2009. Ισοτιμία Ευρώ/Δολάριο Χρημα/κός Δείκτης S&P 500 11/07 ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2009 ΕΥΡΩ/ΔΟΛΑΡΙΟ ΗΠΑ Τμήμα Αναλύσεως Διεθνών Αγορών ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΟΜΙΛΟΥ EUR/US$ @ 1.50..Deja vu! Η ενίσχυση της διάθεσης για ανάληψη υψηλού επενδυτικού κινδύνου και

Διαβάστε περισσότερα

Α) ΒΑΣΙΚΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΙΣ ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ

Α) ΒΑΣΙΚΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΙΣ ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΛΙΤΟΤΗΤΑΣ Μελέτη του ΔΝΤ για 17 χώρες του ΟΑΣΑ επισημαίνει ότι για κάθε ποσοστιαία μονάδα αύξησης του πρωτογενούς πλεονάσματος, το ΑΕΠ μειώνεται κατά 2 ποσοστιαίες μονάδες και

Διαβάστε περισσότερα

Φοίβος Στασόπουλος Γενικός Διευθυντής Corporate Banking Τράπεζα Κύπρου. 04 Απριλίου 2012

Φοίβος Στασόπουλος Γενικός Διευθυντής Corporate Banking Τράπεζα Κύπρου. 04 Απριλίου 2012 Φοίβος Στασόπουλος Γενικός Διευθυντής Corporate Banking Τράπεζα Κύπρου 04 Απριλίου 2012 1 Κυπριακό τραπεζικό σύστημα Προκλήσεις Δυνατότητες Τράπεζες & εμπόριο Παραδοσιακή σχέση Αλληλένδετη πορεία Χρηματοδότηση

Διαβάστε περισσότερα

Η ΧΡΗΜΑΤΟΠIΣΤΩΤΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΠΡΟΟΠTΙΚΕΣ ΤΟΥ REAL ESTATE. του ΙΩΑΝΝΗ Α. ΜΟΥΡΜΟΥΡΑ Καθηγητή Πανεπιστημίου Μακεδονίας, Προέδρου ΣΟΕ

Η ΧΡΗΜΑΤΟΠIΣΤΩΤΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΠΡΟΟΠTΙΚΕΣ ΤΟΥ REAL ESTATE. του ΙΩΑΝΝΗ Α. ΜΟΥΡΜΟΥΡΑ Καθηγητή Πανεπιστημίου Μακεδονίας, Προέδρου ΣΟΕ Η ΧΡΗΜΑΤΟΠIΣΤΩΤΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΠΡΟΟΠTΙΚΕΣ ΤΟΥ REAL ESTATE του ΙΩΑΝΝΗ Α. ΜΟΥΡΜΟΥΡΑ Καθηγητή Πανεπιστημίου Μακεδονίας, Προέδρου ΣΟΕ ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1. Έχουν ήδη περάσει δύο χρόνια από την έναρξη της παγκόσμιας

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΤΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ. Διπλωματική Εργασία

ΔΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΤΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ. Διπλωματική Εργασία ΔΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΤΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Διπλωματική Εργασία ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΑ SPREAD ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΟΜΟΛΟΓΩΝ Του ΣΚΕΤΑ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ Επιβλέπων Καθηγητής : ΚΟΥΣΕΝΙΔΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Economics Weekly Alert

Economics Weekly Alert Economics Weekly Alert 25 Απριλίου 2014 Αναβαθμίσεις από Standard and Poor s και Fitch Ένας από τους σημαντικότερους στόχους της οικονομικής πολιτικής της κυβέρνησης είναι η επάνοδος της Κυπριακής Δημοκρατίας

Διαβάστε περισσότερα

Δ. Κ. ΜΑΡΟΥΛΗΣ Διευθυντής Διεύθυνση Οικονομικών Μελετών Alpha Bank. H Ελληνική Εμπειρία ως Οδηγός για την Κύπρο

Δ. Κ. ΜΑΡΟΥΛΗΣ Διευθυντής Διεύθυνση Οικονομικών Μελετών Alpha Bank. H Ελληνική Εμπειρία ως Οδηγός για την Κύπρο Δ. Κ. ΜΑΡΟΥΛΗΣ Διευθυντής Διεύθυνση Οικονομικών Μελετών Alpha Bank H Ελληνική Εμπειρία ως Οδηγός για την Κύπρο Διάρθρωση Παρουσίασης Α. Γιατί επιδιώκεται η ένταξη στη Ζώνη του Ευρώ από μικρές οικονομίες

Διαβάστε περισσότερα

1 Δεκεµβρίου 2012: Ωριµάζει, λήγει, οµόλογο αξίας 250 εκατοµµυρίων Ευρώ.

1 Δεκεµβρίου 2012: Ωριµάζει, λήγει, οµόλογο αξίας 250 εκατοµµυρίων Ευρώ. ΒΑΣΙΚΕΣ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΤΗΣ ΣΥΜΦΩΝΙΑΣ ΠΟΥ ΕΠΙΤΕΥΧΘΗΚΕ ΜΕΤΑΞΥ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΙΩΝ ΕΤΑΙΡΩΝ ΚΑΙ ΤΟΥ ΔΝΤ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ, ΣΤΙΣ 26 27 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 2012 Α. Οι δόσεις θα καταβληθούν στις 13 Δεκεµβρίου 2012. Οι δόσεις που θα

Διαβάστε περισσότερα

Digital Travel Trends

Digital Travel Trends Travel @ Digital Travel Trends February 2012 Stefanos Loukakos Country Manager, Google Greece Google Confidential and Proprietary 1 Travel Market: Online vs Offline Google Confidential and Proprietary 2 Travel

Διαβάστε περισσότερα

Ο Μ Ι Λ Ο Σ A T E b a n k - ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ 9ΜΗΝΟΥ 2009

Ο Μ Ι Λ Ο Σ A T E b a n k - ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ 9ΜΗΝΟΥ 2009 Ο Μ Ι Λ Ο Σ A T E b a n k - ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ 9ΜΗΝΟΥ 2009 Καθαρά Κέρδη Ομίλου: 82,4 εκ. (-1,6%, σε επαναλαμβανόμενη βάση +6,4%), Τράπεζας: 96,3 εκ. (+46,7%), με περαιτέρω βελτίωση της προ προβλέψεων οργανικής

Διαβάστε περισσότερα

Η -Ζώνη δεν θα διαλυθεί, μάλλον θα ευημερήσει

Η -Ζώνη δεν θα διαλυθεί, μάλλον θα ευημερήσει Η -Ζώνη δεν θα διαλυθεί, μάλλον θα ευημερήσει Συγκριτική ανάλυση βασικών οικονομικών δεδομένων Φεβρουάριος 2013 Σύνοψη Συμπέρασμα 1 Α. Η ΚΡΙΣΗ ΧΡΕΟΥΣ ΔΕΝ ΑΝΤΙΚΑΤΟΠΤΡΙΖΕΙ ΤΑ ΒΑΣΙΚΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ 3 ΔΕΔΟΜΕΝΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΠΡΩΤΗ ΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΕΠΙΤΟΚΙΑ ΤΩΝ ΝΧΙ 1

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΠΡΩΤΗ ΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΕΠΙΤΟΚΙΑ ΤΩΝ ΝΧΙ 1 10 εκεµβρίου 2003 ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΠΡΩΤΗ ΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΕΠΙΤΟΚΙΑ ΤΩΝ ΝΧΙ 1 Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) εγκαινιάζει σήµερα µια νέα σειρά εναρµονισµένων στατιστικών στοιχείων σχετικών

Διαβάστε περισσότερα

Εβδοµαδιαία ανασκόπηση 12/05/-18/05-2014

Εβδοµαδιαία ανασκόπηση 12/05/-18/05-2014 Εβδοµαδιαία ανασκόπηση 12/05/-18/05-2014 Σε Β-, από CC προηγουµένως, αναβάθµισε την Ελλάδα ο ιαπωνικός οίκος αξιολόγησης R&I, τονίζοντας µεταξύ άλλων ότι η ελληνική οικονοµία ανακάµπτει. Ο οίκος θέτει

Διαβάστε περισσότερα

Αποτελέσματα Ομίλου ΕΤΕ: α τρίμηνο 2012

Αποτελέσματα Ομίλου ΕΤΕ: α τρίμηνο 2012 Αποτελέσματα Ομίλου ΕΤΕ: α τρίμηνο 2012 Κεφαλαιακή Επάρκεια: Ο συνολικός δείκτης κεφαλαιακής επάρκειας διαμορφώνεται στο 8,1% μετά την καταβολή από το Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας κεφαλαιακής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1. Αξιολόγηση των µακροοικονοµικών επιπτώσεων του ΚΠΣ III

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1. Αξιολόγηση των µακροοικονοµικών επιπτώσεων του ΚΠΣ III ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ 152 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1 Αξιολόγηση των µακροοικονοµικών επιπτώσεων του ΚΠΣ III Η εκ των προτέρων αξιολόγηση των µακροοικονοµικών επιπτώσεων του 3 ου ΚΠΣ µπορεί να πραγµατοποιηθεί µε τρόπους οι οποίοι

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΡΟΒΟΛΕΣ ΕΜΠΕΙΡΟΓΝΩΜΟΝΩΝ ΤΗΣ ΕΚΤ ΓΙΑ ΤΗ ΖΩΝΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩ ΤΟΥ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2015 1

ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΡΟΒΟΛΕΣ ΕΜΠΕΙΡΟΓΝΩΜΟΝΩΝ ΤΗΣ ΕΚΤ ΓΙΑ ΤΗ ΖΩΝΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩ ΤΟΥ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2015 1 ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΡΟΒΟΛΕΣ ΕΜΠΕΙΡΟΓΝΩΜΟΝΩΝ ΤΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΖΩΝΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩ ΤΟΥ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2015 1 1. ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΖΩΝΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩ: ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΚΑΙ ΒΑΣΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ Η ανάκαμψη της οικονομικής δραστηριότητας

Διαβάστε περισσότερα

Αγορές Χρήματος και Κεφαλαίου. Θεωρία Αποτελεσματικών Αγορών (Επανάληψη) Μεταπτυχιακό στην Οικονομική Επιστήμη ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ

Αγορές Χρήματος και Κεφαλαίου. Θεωρία Αποτελεσματικών Αγορών (Επανάληψη) Μεταπτυχιακό στην Οικονομική Επιστήμη ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ Αγορές Χρήματος και Κεφαλαίου Θεωρία Αποτελεσματικών Αγορών (Επανάληψη) Μεταπτυχιακό στην Οικονομική Επιστήμη ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ Κατερίνα Κύρτσου Σελίδα-1 Υποθέσεις Δεν υπάρχει κόστος συναλλαγών Δεν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΑ ΤΡΑΠΕΖΙΚΩΝ ΧΟΡΗΓΗΣΕΩΝ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ

ΕΡΕΥΝΑ ΤΡΑΠΕΖΙΚΩΝ ΧΟΡΗΓΗΣΕΩΝ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΕΡΕΥΝΑ ΤΡΑΠΕΖΙΚΩΝ ΧΟΡΗΓΗΣΕΩΝ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ Ι. Δάνεια ή πιστωτικά όρια προς 1. Το τελευταίο τρίμηνο, ποιες μεταβολές σημειώθηκαν όσον αφορά τα κριτήρια της τράπεζάς σας για τη χορήγηση δανείων ή πιστωτικών

Διαβάστε περισσότερα

Συναλλαγματικές ισοτιμίες και επιτόκια

Συναλλαγματικές ισοτιμίες και επιτόκια Κεφάλαιο 2 Συναλλαγματικές ισοτιμίες και επιτόκια 2.1 Σύνοψη Στο δεύτερο κεφάλαιο του συγγράμματος περιγράφεται αρχικά η συνθήκη της καλυμμένης ισοδυναμίας επιτοκίων και ο τρόπος με τον οποίο μπορεί ένας

Διαβάστε περισσότερα

Πρόσφατες οικονομικές εξελίξεις στη Βουλγαρία

Πρόσφατες οικονομικές εξελίξεις στη Βουλγαρία Πρόσφατες οικονομικές εξελίξεις στη Βουλγαρία Σύμφωνα με το πιο πρόσφατο ενημερωτικό δελτίο του αρμόδιου Υπουργείου Οικονομικών (web: http://www.minfin.bg/en/page/542) και τα ενημερωμένα στατιστικά στοιχεία

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: Εκτίμηση του εμπορικού ισοζυγίου των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (27), με χώρες εκτός αυτής, για τον μήνα Ιούλιο 2012 - Πηγή Eurostat -

ΘΕΜΑ: Εκτίμηση του εμπορικού ισοζυγίου των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (27), με χώρες εκτός αυτής, για τον μήνα Ιούλιο 2012 - Πηγή Eurostat - ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΜΠΟΡΙΟΥ & ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΠΕΤΡΑΚΗ 16 Τ.Κ. 105 63 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ: 210.32.59.198 FAX: 210.32.59.229 ΘΕΜΑ: Εκτίμηση του εμπορικού ισοζυγίου των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (27), με χώρες εκτός αυτής, για

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΒΑΝΙΑ Οικονομία & Εξωτερικό Εμπόριο

ΑΛΒΑΝΙΑ Οικονομία & Εξωτερικό Εμπόριο ΑΛΒΑΝΙΑ Οικονομία & Εξωτερικό Εμπόριο Ιανουάριος Σεπτέμβριος 2008 Υπεύθυνος Έκδοσης: Χρήστος Φαρµάκης-Συµβουλος ΟΕΥ Α Επιµέλεια:Σπυρίδων Οικονόµου, Γραµµατέας ΟΕΥ Α - Sonila-Sofia Kisi Πρεσβεία της Ελλάδας

Διαβάστε περισσότερα

Αγορά Ακινήτων και η ελληνική Κρίση

Αγορά Ακινήτων και η ελληνική Κρίση Αγορά Ακινήτων και η ελληνική Κρίση Γκίκας Α. Χαρδούβελης Οικονομικός Σύμβουλος, Eurobank Group Καθηγητής, Τμήμα Χρηματοοικονομικής και Τραπεζικής Διοικητικής, Πανεπιστήμιο Πειραιά PRODEXPO 213 14ο Συνέδριο

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ 1. ιεθνείς οικονοµικές εξελίξεις Το διεθνές οικονοµικό περιβάλλον χαρακτηρίζεται από αστάθεια και αβεβαιότητα, µε προοπτική µεσοπρόθεσµα, την επιβράδυνση της οικονοµικής

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΗΜΑΤΟΠΙΣΤΩΤΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

ΧΡΗΜΑΤΟΠΙΣΤΩΤΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΧΡΗΜΑΤΟΠΙΣΤΩΤΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Γκίκας Α. Χαρδούβελης* Αθήνα, 11 Δεκεμβρίου 29 Αμφιθέατρο "Μεγάρου Διοικητού Θεοδώρου Β. Καρατζά" 4η Ετήσια Εσπερίδα Ελληνικής Εταιρείας Τραπεζικού Δικαίου και Δικαίου

Διαβάστε περισσότερα