Review article Ανασκόπηση

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Review article Ανασκόπηση"

Transcript

1 : : Review article Ανασκόπηση Canine acral lick dermatitis syndrome Gianoulopoulos G, D., Saridomichelakis M.N. Clinic of Medicine, Faculty of Veterinary Medicine, University of Thessaly, Karditsa, Greece Το σύνδρομο της δερματίτιδας από λείξη των άκρων στο σκύλο Γιαννουλόπουλος Γ.Δ., Σαριδομιχελάκης Μ.Ν. Παθολογική Κλινική, Τμήμα Κτηνιατρικής Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, Καρδίτσα ABSTRACT. Canine acral lick dermatitis is a complicated and challenging syndrome occurring in companion animal dermatology. Skin lesions are caused by intense and prolonged licking of a localized area, usually on the lower parts of the limbs that progressively may result in plaque or nodule formation with alopecia, erythema, hyperpigmentation, exudation, erosion and ulceration. Acral lick dermatitis develops more often in male dogs of large breeds and has a multifactorial aetiology. The underlying causes may be broadly separated into organic (e.g., pruritic skin diseases, painful conditions) and psychogenic. The former subset includes mainly deep bacterial pyoderma, atopic dermatitis, food allergy, foreign bodies, sensory neuropathies and painful bone and articular diseases. The psychogenic subset may be either a primary (e.g., the result of long-standing anxiety, boredom, attention-seeking or stereotypic behavior) or a psychosomatic behavioural abnormality. Regardless of the aetiology and the primary role it may play, the most common complication in the psychogenic acral lick dermatitis is actually the deep bacterial pyoderma observed in the majority of the cases. Diagnosis of the disorder is reached after exclusion of similar-looking skin diseases, such as ringworm kerion, demodicosis, leishmaniosis, sterile granulomas and neoplasia. An extensive list of diagnostic tests is necessary to identify the underlying cause(s) and includes cytological examination, bacterial culture and antibiotic susceptibility testing, histopathological examination, imaging of the affected area and hypoallergenic food trial. A prerequisite to diagnosing the psychogenic subset of the disease is to rule-out potential organic causes, coupled with persistence of skin licking, despite resolution of deep bacterial pyoderma. Regardless of the underlying cause, therapy should always include mechanical restrain, as well as the long-term topical and systemic use of antimicrobials that ideally should be selected based on the results of antimicrobial susceptibility testing. Specific treatment in also warranted to resolve potential organic causes of the syndrome, whereas, management of its psychogenic subset should be based on avoidance of the causative and triggering factors, desensitization and counter-conditioning, along with the administration of psychotropic medication. Alternative therapeutic modalities, considered supplementary or employed when everything else fails, may include topical glucocorticoids, dimethyl sulfoxide, capsaicin or tacrolimus, as well as cryosurgery, laser surgery, acupuncture or radiation therapy. Keywords: acral lick dermatitis, diagnosis, dog, treatment Correspondence: M.N. Saridomichelakis, Clinic of Medicine, Faculty of Veterinary Medicine, University of Thessaly, Karditsa, Greece. Αλληλογραφία: Μ.Ν. Σαριδομιχελάκης, Παθολογική Κλινική, Τμήμα Κτηνιατρικής Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, Τρικάλων 224, Καρδίτσα. Date of initial submission: 16 Μαΐου 2012 Date of acceptance: 2 August 2012 Ημερομηνία αρχικής υποβολής: 16 May 2012 Ημερομηνία αποδοχής:2 Αυγούστου 2012

2 228 LaGiannoulopoulos G, D., Saridomichelakis M.N. ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Το σύνδρομο της δερματίτιδας από λείξη των άκρων σε σκύλους είναι ένα από τα πιο περίπλοκα δερματολογικά προβλήματα, που καλείται να αντιμετωπίσει ο κτηνίατρος στην καθημερινή πράξη. Οι δερματικές αλλοιώσεις είναι το αποτέλεσμα της επίμονης λείξης κάποιας συγκεκριμένης περιοχής, συνήθως στην πρόσθια επιφάνεια του κατώτερου τμήματος των άκρων, που προοδευτικά οδηγεί στο σχηματισμό πλάκας ή οζιδίου με αλωπεκία, ερύθημα, υπερχρωμία, εξίδρωση, διαβρώσεις, έλκη και πάχυνση του δέρματος. Η δερματοπάθεια εμφανίζεται συχνότερα σε αρσενικούς σκύλους μεγαλόσωμων φυλών, συνιστώντας δερματολογικό σύνδρομο πολυπαραγοντικής αιτιολογίας. Συγκεκριμένα, στην αιτιοπαθογένεια του προβλήματος υπεισέρχονται διάφορα οργανικά (π.χ. κνησμώδεις δερματοπάθειες, επώδυνες παθολογικές καταστάσεις) και ψυχογενή αίτια. Στα πρώτα, περιλαμβάνονται κυρίως η εν τω βάθει βακτηριακή δερματίτιδα, η ατοπική δερματίτιδα, η τροφική αλλεργία, τα ξένα σώματα, οι αισθητικές νευροπάθειες και οι επώδυνες παθολογικές καταστάσεις των υποκείμενων οστών και αρθρώσεων. Η ψυχογενής δερματίτιδα από λείξη μπορεί να είναι πρωτογενής (άγχος, ανία, αναζήτηση προσοχής του ιδιοκτήτη, στερεοτυπική συμπεριφορά) ή ψυχοσωματική διαταραχή της συμπεριφοράς. Πάντως, δεν είναι σπάνια τα περιστατικά, στα οποία συνυπάρχουν περισσότερα από ένα αίτια, όπως και το γεγονός ότι η εν τω βάθει βακτηριακή δερματίτιδα, εκτός από οργανικό αίτιο, αποτελεί τη συχνότερη επιπλοκή των αλλοιώσεων της ψυχογενούς μορφής της δερματίτιδας αυτής, καθώς διαπιστώνεται στο σύνολο σχεδόν των περιστατικών. Η διάγνωση του συνδρόμου στηρίζεται στην κλινική εικόνα και τον αποκλεισμό των δερματοπαθειών εκείνων που μπορούν να προκαλέσουν παρόμοιες αλλοιώσεις (π.χ. μολυσματικό κηρίο, δεμοδήκωση, λεϊσμανίωση, άσηπτα κοκκιώματα των άκρων, νεοπλάσματα). Για την ανεύρεση του υποκείμενου αιτίου, απαιτείται η πραγματοποίηση σειράς διαγνωστικών εξετάσεων, που διαφέρουν ανάλογα με το περιστατικό, στις οποίες περιλαμβάνονται η κυτταρολογική, η μικροβιολογική και η ιστοπαθολογική εξέταση, τα ακτινογραφήματα της περιοχής και η δοκιμαστική χορήγηση υποαλλεργικής τροφής. Διάγνωση της ψυχογενούς μορφής της δερματίδας αυτής πρέπει να τίθεται μόνον εφόσον αποκλειστούν τα οργανικά αίτια και η επίμονη λείξη εξακολουθεί να παραμένει μετά τη θεραπεία της εν τω βάθει βακτηριακής δερματίτιδας. Η θεραπευτική αγωγή, ανεξάρτητα από το υποκείμενο αίτιο, περιλαμβάνει μεθόδους συγκράτησης και τη μακροχρόνια συστηματική χορήγηση, ενδεχομένως δε και τοπική, αντιμικροβιακών ουσιών, κατά προτίμηση ύστερα από πραγματοποίηση βακτηριολογικών εξετάσεων. Στην οργανική μορφή της νόσου, πρέπει να ακολουθείται η κατάλληλη κατά περίπτωση αγωγή, ενώ στην ψυχογενή επιχειρείται η απομάκρυνση του αιτίου και των εναυσματικών παραγόντων, η απευαισθητοποίηση και η ανάπτυξη αντισταθμιστικής συμπεριφοράς και η χορήγηση ψυχοτρόπων φαρμάκων. Επικουρικά ή όταν τα παραπάνω αποτύχουν, μπορεί να βοηθήσουν η τοπική αγωγή με γλυκοκορτικοειδή, διμεθυλσουλφοξείδιο (DMSO), καψαϊκίνη ή τακρόλιμο, η κρυοχειρουργική, η χειρουργική με laser, ο βελονισμός και η ακτινοθεραπεία. Λέξεις ευρετηρίασης: δερματίτιδα από λείξη των άκρων, διάγνωση, θεραπεία, σκύλος ΕΙΣΑΓΩΓΗ δερματίτιδα από λείξη των άκρων (ΔΛΑ) στο Η σκύλο είναι ένα από τα πιο περίπλοκα δερματολογικά σύνδρομα που καλείται να αντιμετωπίσει ο κτηνίατρος στην καθημερινή κλινική πράξη, γεγονός που οφείλεται στην πολυπαραγοντική του αιτιολογία και τις μεγάλες δυσκολίες για την οριστική θεραπεία του (Scott and Walton 1984, MacDonald and Bradley 2000, Scott et al. 2001, Paterson et al. 2007). Στο σύνδρομο αυτό, οι δερματικές αλλοιώσεις εμφανίζονται εξαιτίας της επίμονης και παρατεταμένης λείξης ενός ή περισσότερων σημείων, συνήθως στα κατώτερα σημεία των πρόσθιων ή των οπίσθιων άκρων. Υπάρχουν πολλά αίτια της δερματοπάθειας αυτής, που συχνά συνυπάρχουν και διακρίνονται σε ψυχογενή και οργανικά. Η οριστική θεραπεία της νόσου προϋποθέτει την ακριβή διάγνωση του ή των υποκείμενων αιτίων και την εξουδετέρωσή τους. ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ Αν και η ΔΛΑ έχει αναφερθεί και σε άλλα είδη ζώων, όπως τα βοοειδή (Yeruham et al. 1992), τα τσακάλια (Yeruham and Nyska 1998) και τις γάτες (Paterson 2008), κατά βάση διαπιστώνεται σε σκύλους, ιδιαίτερα σε ζώα μεγαλόσωμων φυλών, π.χ., Akita, Boxer, Dalmatian, Doberman pincher, English setter, German shepherd, Golden retriever, Great Dane, Irish setter, Labrador retriever, Rhodesian ridgeback, Rottweiler, Weimaraner (Scott and Walton 1984, Owen 1989, MacDonald and Bradley 2000, Scott et al. 2001, Juarbe-Diaz and Frank 2003, Virga 2003, Kuhl et al. 2004, Gross et al. 2005, Medleau and Hnilica 2006, Paterson et al. 2007, Patel and Forsythe 2008, Shumaker et al. 2008, Nuttall et al. 2009, Bergvall 2012). Σύμφωνα με κάποιους συγγραφείς, η συχνότητα της ΔΛΑ είναι μεγαλύτερη σε αρσενικά ζώα, αν και

3 Γιαννουλόπουλος Γ.Δ., Σαριδομιχελάκης Μ.Ν. 229 τα δεδομένα για τη συχνότερη ηλικία προσβολής είναι αντικρουόμενα, καθώς αναφέρεται ότι η νόσος εκδηλώνεται συχνότερα σε ζώα ηλικίας μικρότερης των 3 ετών (Paterson et al. 2007) ή ηλικίας 3 έως 5 ετών (Gross et al. 2005, Shumaker et al. 2008) ή ζώα ηλικίας 5 έως 12 ετών ((Scott and Walton 1984, MacDonald and Bradley 2000). Πάντως, τα δεδομένα στηρίζονται σε κλινική εμπειρία, όχι σε αναδρομικές μελέτες με μεγάλο αριθμό περιστατικών, πιθανότατα δε εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από την ακριβή αιτιολογία της ΔΛΑ, καθώς η προδιάθεση ως προς τη φυλή, το φύλο και την ηλικία ποικίλλει ανάλογα με την αιτιοπαθογένεια της νόσου (Kuhl et al. 2004, Tapp and Virga 2012). ΑΙΤΙΟΠΑΘΟΓΕΝΕΙΑ Τα αίτια της δερματίτιδας από λείξη των άκρων (Πίνακας 1) διακρίνονται σε οργανικά και σε ψυχογενή, τα οποία συχνά συνυπάρχουν (Scott et al. 2001, Gross et al. 2005, Paterson 2008). Τα κυριότερα οργανικά αίτια του συνδρόμου (Πίνακας 1) είναι: α) η εν τω βάθει βακτηριδιακή δερματίτιδα, που μπορεί να είναι δευτερογενής (π.χ., ξένο σώμα, ατοπική δερματίτιδα, υποθυρεοειδισμός), β) κάποια αλλεργική δερματίτιδα, όπως είναι η περιβαλλοντική ή τροφική αλλεργία (μάλιστα, η ΔΛΑ μπορεί να αποτελεί τη μοναδική κλινική εκδήλωση της τελευταίας σε ορισμένα ζώα), γ) οι φλεγμονώδεις παθήσεις (π.χ., αρθρίτιδα, οστεομυελίτιδα) και τα νεοπλάσματα των υποκείμενων ιστών, δ) τα μηχανικά αίτια, όπως οι τραυματισμοί (Εικ. 1), οι χειρουργικές επεμβάσεις, τα κατάγματα, τα εξαρθρήματα και τα ξένα σώματα (π.χ., υλικά οστεοσύνθεσης, ράμματα) και ε) οι διάφορες αισθητικές νευροπάθειες και παθήσεις των νωτιαίων ριζών (π.χ., παθήσεις των νευραξόνων των αισθητικών νεύρων, νεοπλάσματα των νωτιαίου μυελού, νεοπλάσματα του ελύτρου των περιφερικών νεύρων, σύνδρομο της ιππουρίδας, συμπίεση του ισχιακού νεύρου) (Scott and Walton 1984, Steiss et al. 1995, Wynchank and Berk 1998, MacDonald and Bradley 2000, Scott et al. 2001, Juarbe-Diaz and Frank 2003, Gnirs and Prélaud 2005, Gross et al. 2005, Medleau and Hnilica 2006, Crowell-Davis 2007, Denerolle et al. 2007, Paterson 2008, Shumaker et al. 2008, Nuttall et al. 2009). Επισημαίνεται ότι η εν τω βάθει βακτηριδιακή δερματίτιδα, η οποία διαπιστώνεται στο σύνολο σχε- Πίνακας 1. Ταξινόμηση των οργανικών και ψυχογενών αιτίων του συνδρόμου της δερματίτιδας από λείξη των άκρων στο σκύλο. Table 1. Classification of causes of canine acral lick dermatitis.

4 230 LaGiannoulopoulos G, D., Saridomichelakis M.N. δόν των περιστατικών της ΔΛΑ (Shumaker et al. 2008), ενδέχεται να είναι το αρχικό αίτιο, επιπλοκή άλλων οργανικών αιτίων ή επιπλοκή της ψυχογενούς ΔΛΑ, καθώς η συνεχής και επίμονη λείξη οδηγεί σε τραυματική θυλακίτιδα-δοθιήνωση (Gross et al. 2005). Σε τέτοια περίπτωση, εκτός από το Staphylococcus pseudintermedius, ενδέχεται να απομονωθούν και διάφορα άλλα βακτήρια, στα οποία περιλαμβάνονται υποχρεωτικά αναερόβια της στοματικής κοιλότητας (Paterson et al. 2007, Shumaker et al. 2008). Οι ψυχογενείς δερματοπάθειες στα ζώα συντροφιάς διακρίνονται σε πρωτογενείς διαταραχές της συμπεριφοράς, σε ψυχοσωματικές ή ψυχοφυσιολογικές διαταραχές και σε διαταραχές της αισθητικότητας του δέρματος (Virga 2003). Στην πρώτη περίπτωση, οι αυτο-προκαλούμενες αλλοιώσεις είναι το άμεσο αποτέλεσμα της διαταραχής της συμπεριφοράς, ενώ Εικ. 1. Δερματίτιδα από λείξη των άκρων, ύστερα από μικροτραυματισμό, που στη συνέχεια επιπλέχθηκε από εν τω βάθει βακτηριακή δερματίτιδα και από ψυχοσωματική διαταραχή της συμπεριφοράς. Fig. 1. Canine acral lick dermatitis. due to minor trauma that was subsequently complicated by deep bacterial pyoderma and psychosomatic behavioural abnormality. στις ψυχοσωματικές προϋπάρχει κάποια οργανική δερματοπάθεια, η οποία, στη συνέχεια, επιδεινώνεται με εγκατάσταση δευτερογενούς διαταραχής της συμπεριφοράς (Virga 2003). Τέλος, στις διαταραχές της αισθητικότητας του δέρματος περιλαμβάνονται η αλλοδυνία, η υπεραλγησία και η δυσαισθησία (Virga 2003). Η ψυχογενής ΔΛΑ ενδέχεται να είναι πρωτογενής ή να οφείλεται σε ψυχοσωματική διαταραχή της συμπεριφοράς (Virga 2003). Η ψυχογενής μορφή της ΔΛΑ αποτελεί πρωτογενή διαταραχή της συμπεριφοράς, οφειλόμενη κατά κύριο λόγο στην ανία, το άγχος ή την αναζήτηση της προσοχής του ιδιοκτήτη, ενδέχεται δε να εξελιχθεί σε στερεοτυπική συμπεριφορά και ψυχαναγκαστική διαταραχή (Scott and Walton 1984, MacDonald and Bradley 2000, Landsberg 2001, Scott et al. 2001, Virga 2003, Gnirs and Prélaud 2005, Gross et al. 2005, Medleau and Hnilica 2006, Crowell-Davis 2007, Nuttall et al. 2009, Tapp and Virga 2012). Η στερεοτυπική συμπεριφορά χαρακτηρίζεται από αλληλουχία κινήσεων που επαναλαμβάνεται συχνά ή έχει μεγάλη διάρκεια, χωρίς να εξυπηρετεί κάποιο προφανή λειτουργικό σκοπό (Landsberg 2001, Virga 2003, Gnirs and Prélaud 2005, Crowell-Davis 2007, Tapp and Virga 2012). Η στερεοτυπική συμπεριφορά μπορεί να καταλήξει σε ψυχαναγκαστική διαταραχή, όταν είναι αρκετά έντονη ή παρατεταμένη ώστε να παρακωλύει τη φυσιολογική λειτουργία και συμπεριφορά του ζώου (Landsberg 2001, Scott et al. 2001, Overall and Dunham 2002, Virga 2003, Crowell-Davis 2007, Tapp and Virga 2012). Με βάση την κλινική εικόνα και την ανταπόκριση στα ψυχοτρόπα φάρμακα, η χρόνια ΔΛΑ θεωρείται ανάλογη της ιδεοψυχαναγκαστικής διαταραχής ( obsessive compulsive disorder ) των ανθρώπων (Rapoport et al. 1992, Stein et al. 1998, Wynchank and Berk 1998, MacDonald and Bradley 2000, Landsberg 2001, Scott et al. 2001, Luescher 2003, Irimajiri et al. 2009, Tapp and Virga 2012), αν και, βέβαια, η ιδεοληψία δεν μπορεί να αποδειχθεί σε σκύλους (Stein et al. 1998, Landsberg 2001, Overall and Dunham 2002, Luescher 2003, Virga 2003, Crowell-Davis 2007). Η εμφάνιση και η εγκατάσταση της ψυχογενούς ΔΛΑ πιθανότατα σχετίζεται με μη φυσιολογική συγκέντρωση ή δράση διάφορων νευροδιαβιβαστών στο κεντρικό νευρικό σύστημα, όπως η δοπαμίνη (η αυξημένη συγκέντρωσή της έχει συσχετιστεί με στερεοτυπική συμπεριφορά και επιθετικότητα), η σεροτονίνη (ανταγωνίζεται τη δράση της δοπαμίνης), η επινεφρίνη

5 Γιαννουλόπουλος Γ.Δ., Σαριδομιχελάκης Μ.Ν. 231 Πίνακας 2. Στοιχεία που βοηθούν στη διαφοροποίηση της φυσιολογικής από την παθολογική λείξη των άκρων, όταν η τελευταία δεν συνοδεύεται από δερματικές αλλοιώσεις. Table 2. Differentiation between normal and abnormal acral lick behaviour, when the latter is not coupled with skin lesions. και η νορεπινεφρίνη (οι συγκεντρώσεις τους αυξάνουν στα αρχικά στάδια του άγχους), το γ-αμινοβουτυρικό οξύ (ανταγωνίζεται τη δράση όλων των παραπάνω μονοαμινών), η ακετυλοχολίνη κ.α. (Wynchank and Berk 1998, MacDonald and Bradley 2000, Landsberg 2001, Scott et al. 2001, Luescher 2003, Virga 2003, Tapp and Virga 2012). Ενδεχομένως, στην παθογένεια υπεισέρχονται και ενδορφίνες, προκαλώντας αίσθημα ευφορίας και μειωμένη αίσθηση πόνου κατά τη λείξη της εξελκωμένης αλλοίωσης, με τελικό αποτέλεσμα τον εθισμό (White 1990, MacDonald and Bradley 2000, Landsberg 2001, Scott et al. 2001, Luescher 2003, Dodman et al. 2004, Gross et al. 2005). Στην ψυχοσωματικής αιτιολογίας ΔΛΑ, ο αρχικός αιτιολογικός παράγοντας είναι ένα ή περισσότερα από τα οργανικά αίτια του συνδρόμου, τα οποία, στη συνέχεια, επιπλέκονται από ψυχογενείς παράγοντες (Scott et al. 2001). Στις περιπτώσεις αυτές, φαίνεται ότι εμπλέκονται οι διαταραχές των νευρομεταβιβαστών και η έκλυση των ενδορφινών, που ήδη αναφέρθηκαν στην πρωτογενή ψυχογενή ΔΛΑ. Σήμερα, θεωρείται ότι ψυχογενείς παράγοντες υπεισέρχονται και επιπλέκουν σχεδόν το σύνολο των περιστατικών οργανικής αιτιολογίας ΔΛΑ (MacDonald and Bradley 2000, Virga 2003, Dodman et al. 2004, Gross et al. 2005). Με βάση τα παραπάνω, γίνεται σαφές ότι στην παθογένεια της λείξης των άκρων, στους περισσότερους σκύλους με χρόνιο πρόβλημα, ανεξάρτητα από την αρχική αιτιολογία της, υπεισέρχονται η εν τω βάθει βακτηριακή δερματίτιδα (οργανικό αίτιο) και η ψυχοσωματική διαταραχή της συμπεριφοράς (ψυχογενές αίτιο). ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΙΚΟΝΑ Οι σκύλοι που προσκομίζονται στο αρχικό στάδιο της ΔΛΑ, δηλαδή πριν ακόμα εμφανιστεί το οζίδιο ή η πλάκα, είναι λίγοι. Σε τέτοια περίπτωση, είναι σημαντικό αλλά όχι πάντα εύκολο, η ΔΛΑ να διαφοροποιείται από τη φυσιολογική λείξη των άκρων (Πίνακας 2), με βάση το ιστορικό, αναφορικά με τη διάρκεια και την ένταση της συμπτωματολογίας, τη στάση του σώματος και το σημείο ή τα σημεία των άκρων που γλύφει το ζώο (Juarbe-Diaz and Frank 2003). Επιπλέον, σε περιστατικά ΔΛΑ, με ή χωρίς δερματικές αλλοιώσεις, Εικ. 2. Πλάκα με αλωπεκία, ερύθημα, υπερχρωμία και διαβρώσειςέλκη, στην πρόσθια επιφάνεια της άρθρωσης του καρπού σκύλου με δερματίτιδα από λείξη των άκρων - στο συγκεκριμένο περιστατικό, στα αίτια του συνδρόμου περιλαμβάνονταν η εν τω βάθει βακτηριακή δερματίτιδα, η περιβαλλοντική αλλεργία και η ψυχοσωματική διαταραχή της συμπεριφοράς. Fig. 2. Plaque with alopecia, erythema, hyperpigmentation and erosions-ulcers on the cranial aspect of carpal joint of a dog with acral lick dermatitis, due to deep bacterial pyoderma, environmental allergy and psychosomatic behavioural abnormality.

6 232 LaGiannoulopoulos G, D., Saridomichelakis M.N. Εικ. 3. Δύο περιγραμμένες αλλοιώσεις δερματίτιδας από λείξη των άκρων στην πρόσθια και έξω επιφάνεια του μεταταρσίου σκύλου. Fig. 3. Two well-defined plaques on the cranial and lateral metatarsal area of an acral lick dermatitis case. Εικ. 5. Αρχική αλλοίωση σε σκύλο με δερματίτιδα από λείξη των άκρων με αλωπεκία, ερύθημα, σχηματισμό πλάκας, επιφανειακή εξίδρωση και διαβρώσεις. Fig. 5. Early stages of acral lick dermatitis lesion, characterized by alopecia, erythema, plaque, exudation and erosions. Εικ. 4. Πλάκες της δερματίτιδας από λείξη των άκρων, με επιπλοκή από εν τω βάθει βακτηριακή δερματίτιδα, λόγω περιβαλλοντικής και τροφικής αλλεργίας και ψυχοσωματικής διαταραχής της συμπεριφοράς. Fig. 4. Two plaques of acral lick dermatitis, complicated by deep bacterial pyoderma, due to environmental and food allergy and psychosomatic behavioural abnormality. Εικ. 6. Τυπική πλάκα με αλωπεκία, ερύθημα και υπερχρωμία στην περιφέρεια σε σκύλο (Εικ. 4). Fig. 6. Typical plaque with alopecia, erythema and peripheral hyperpigmentation in a dog (Fig. 4).

7 Γιαννουλόπουλος Γ.Δ., Σαριδομιχελάκης Μ.Ν. 233 Στη διαφορική διάγνωση της ΔΛΑ (Πίνακας 3) περιλαμβάνονται οι λοιμώξεις από μυκοβακτήρια, η δερματοφυτίαση (ιδιαίτερα το μολυσματικό κηρίο και το ψευδομυκήτωμα), οι υποδόριες και συστημικές μυκητιάσεις, η εντοπισμένη δεμοδήκωση, τα νύγματα εντόμων και κροτώνων, η λεϊσμανίωση, τα κοκκιώματα των άκρων (σηπτικά, άσηπτα ιδιοπαθή, λόγω πίεσης), η τιτάνωση του δέρματος, και διάφορα νεοπλάσματα (π.χ., ακανθοκυτταρικό καρκίνωμα, ιστιοκύττωμα, μαστοκύττωμα, λέμφωμα) (MacDonald and Bradley 2000, Scott et al. 2001, Kuhl et al. 2004, Gross et al. 2005, Medleau and Hnilica 2006, Denerolle et al. 2007, Paterson et al. 2007, Paterson 2008, Nuttall et al. 2009). Αν και οι αλλοιώσεις των δερματοπαθειών αυτών μπορεί να μοιάζουν με τη ΔΛΑ, συνήθως δεν συνοδεύονται από έντονο κνησμό, ώστε να μπορούν να ενταχθούν στα οργανικά αίτια αυτής. Η ενδελεχής διαγνωστική διερεύνησή τους χρειάζεται να γίνεται μόνο σε επιλεγμένα περιστατικά (Πίνακας 3). Οι σπάνιες στην πράξη λοιμώξεις από μυκοβακτήρια διερευνώνται μόνο όταν στην κυτταρολογική εξέταση παρατηρηθούν ενδοκυτταρικοί βάκιλοι που δεν χρωματίζονται με τις συνήθεις μεθόδους ή όταν δεν είναι ικανοποιητική η ανταπόκριση στη θεραπευτική αγωγή (Albanese 2010), η δε οριστική διάγνωσή τους στηρίζεται στην ιστοπαθολογική εξέταση με ειδικές χρώσεις (π.χ., Ziehl- Neelsen), την καλλιέργεια σε ειδικά υποστρώματα ή τις μοριακές εξετάσεις. Το μολυσματικό κηρίο χαρακτηέχει σημασία να διερευνάται κατά πόσον, εκτός από τη λείξη, ο σκύλος μασά ή δαγκώνει την περιοχή, γεγονός που συνήθως υποδηλώνει κάποια επώδυνη υποκείμενη πάθηση (Juarbe-Diaz and Frank 2003). Άλλες πληροφορίες από το ιστορικό, οι οποίες θα μπορούσαν να βοηθήσουν στην αιτιολογική διάγνωση, είναι η διαπίστωση τραυματισμού ή χωλότητας πριν από την εμφάνιση της παθολογικής συμπεριφοράς (οργανικά αίτια), το επίμονο γλείψιμο σε νέα σημεία μετά την επίδεση των αρχικών, καθώς και η συνύπαρξη επιθετικότητας, καταστροφικής συμπεριφοράς ή κροτοφοβίας (ψυχογενής ΔΛΑ) (Scott et al. 2001, Virga 2003, Patel and Forsythe 2008, Tapp and Virga 2012). Συνήθως, οι δερματικές αλλοιώσεις εντοπίζονται στην πρόσθια επιφάνεια του καρπού και των μετακαρπίων (Εικ. 2), λιγότερο συχνά στην πρόσθια επιφάνεια του ταρσού, των μεταταρσίων, του αντιβραχίου και της κνήμης και πολύ σπάνια στην πλάγια επιφάνεια του αγκώνα και την περιοχή του ισχίου ή του γόνατος. Τις περισσότερες φορές, οι αλλοιώσεις εντοπίζονται αριστερά και είναι μονήρεις (Scott and Walton 1984, White 1990, Scott et al. 2001, Juarbe-Diaz and Frank 2003, Virga 2003, Gross et al. 2005, Medleau and Hnilica 2006, Shumaker et al. 2008, Tapp and Virga 2012). Όμως, όταν οι αλλοιώσεις είναι πολλαπλές (Εικ. 3 και 4) η πιθανότητα ύπαρξης οργανικού αιτίου (π.χ., αλλεργική δερματίτιδα) είναι αυξημένη (Scott et al. 2001, Kuhl et al. 2004, Patel and Forsythe 2008), ενώ, σύμφωνα με άλλους συγγραφείς, οι πολλαπλές αλλοιώσεις είναι ενδεικτικές της ψυχογενούς μορφής της νόσου (Nuttall et al. 2009). Εν προκειμένω, θεωρούμε ότι μάλλον η πρώτη άποψη είναι ορθότερη. Οι δερματικές αλλοιώσεις επεκτείνονται προοδευτικά, μπορούν να αποκτήσουν διάμετρο αρκετών εκατοστών και είναι σαφώς περιγραμμένες (MacDonald and Bradley 2000, Scott et al. 2001, Gross et al. 2005, Medleau and Hnilica 2006). Στην αρχή, χαρακτηρίζονται από αλωπεκία, ερύθημα και εξίδρωση (Εικ. 5), ενώ, στη συνέχεια, μεταπίπτουν σε υπεργερμένη πλάκα η οζιδίο με σκληρή σύσταση, που ενδέχεται να φέρει διάβρωση ή εξέλκωση και υπέρχρωμη περιφέρεια (Εικ. 6) (Scott et al. 2001, Gross et al. 2005, Medleau and Hnilica 2006). Το εξίδρωμα συχνά απουσιάζει από την επιφάνεια, καθώς απομακρύνεται με το γλείψιμο (Gross et al. 2005, Paterson et al. 2007), αν και μπορεί να γίνει αντιληπτό ύστερα από συμπίεση της αλλοίωσης. Με τον τρόπο αυτό, μπορεί να διαπιστωθούν συρίγγια (Εικ. 7), που υποδεικνύουν την ύπαρξη εν τω βάθει βακτηριακής δερματίτιδας ή μολυσματικού κηρίου (Gross et al. 2005, Patel and Forsythe 2008). Η διόγκωση των επιχώριων λεμφογαγγλίων αποτελεί σχεδόν σταθερό εύρημα, ιδιαίτερα όταν οι αλλοιώσεις είναι χρόνιες (Paterson et al. 2007). Οι χρόνιες αλλοιώσεις συνήθως είναι ευμεγέθεις, μπορεί δε να οδηγήσουν σε επιπλοκές, όπως αρθρίτιδα, αγκύλωση της υποκείμενης άρθρωσης, περιοστίτιδα ή, σπανιότερα, oστεομυελίτιδα (MacDonald and Bradley 2000, Scott et al. 2001). Επειδή τα παραπάνω περιλαμβάνονται στα οργανικά αίτια της ΔΛΑ (Πίνακας 1), συχνά, είναι αδύνατη η διαφοροποίηση μεταξύ αρχικού αιτίου και επιπλοκής. ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Στο πρώτο στάδιο της διαγνωστικής προσέγγισης της ΔΛΑ, πρέπει να αποκλείονται οι δερματοπάθειες με παρόμοια κλινική εικόνα, στη συνέχεια δε πρέπει να διερευνώνται τα υποκείμενα αίτια του προβλήματος.

8 234 LaGiannoulopoulos G, D., Saridomichelakis M.N. Πίνακας 3. Διαγνωστικές εξετάσεις που μπορούν να πραγματοποιηθούν, για τον αποκλεισμό των νοσημάτων της διαφορικής διάγνωσης και τη διερεύνηση των αιτίων της δερματίτιδας από λείξη των άκρων στο σκύλο. Table 3. Diagnostic tests that may be performed to confirm or refute the various diagnostic possibilities and to explore the causes in cases of canine acral lick dermatitis. +: εξετάσεις που πρέπει να γίνονται σε όλα τα περιστατικά, ±: εξετάσεις που γίνονται σε επιλεγμένα περιστατικά. ρίζεται από ένα ή περισσότερα οζίδια με συρίγγια από τα οποία, εξέρχεται ύστερα από συμπίεση, πυοαιμορραγικό εξίδρωμα και, σε περιστατικά με συμβατή κλινική εικόνα ή όταν βρεθούν αρθροσπόρια ή υφές στην κυτταρολογική εξέταση (Albanese 2010), η διάγνωση θα στηριχθεί στην καλλιέργεια σε υπόστρωμα DTM ή Sabouraud ή, στη χειρότερη περίπτωση, στην ιστοπαθολογική εξέταση (Scott and Walton 1984, MacDonald and Bradley 2000, Scott et al. 2001, Paterson et al. 2007, Patel and Forsythe 2008, Shumaker et al. 2008). Το ψευδομυκήτωμα και οι υποδόριες και συστηματικές μυκητιάσεις διερευνώνται εφόσον στην κυτταρολογική εξέταση παρατηρηθούν μυκητιακά στοιχεία ή δεν υπάρχει ικανοποιητική ανταπόκριση στη θεραπεία της ΔΛΑ (Albanese 2010), μάλιστα δε όταν με την παραπάνω εξέταση το αποτέλεσμα είναι αρνητικό, οριστική διάγνωση τίθεται με ιστοπαθολογική εξέταση ύστερα από ειδικές χρώσεις (π.χ., PAS, Gomori methenamine silver) ή με καλλιέργεια ιστοτεμαχίου, που λαμβάνεται άσηπτα, σε υπόστρωμα Sabouraud (Scott et al. 2001, Paterson et al. 2007, Patel and Forsythe 2008). Καθώς η εντοπισμένη δεμοδήκωση μπορεί, ενδεχομένως, να προσομοιάζει προς τα αρχικά στάδια της νόσου (Εικ. 8), ίσως δε να επιπλακεί από εν τω βάθει βακτηριακή δερματίτιδα, πρέπει σε κάθε περίπτωση να γίνονται βαθιά ξέσματα στο μη εξελκωμένο όριο της αλλοίωσης και άμεση μικροσκοπική εξέταση του πυώδους εξιδρώματος (Scott and Walton 1984, MacDonald and Bradley 2000, Saridomichelakis et al. 2007, Shumaker et al. 2008). Καθώς η ελκώδης μορφή της λεϊσμανίωσης μπορεί επίσης να προσομοιάσει προς τη ΔΛΑ (Εικ. 9), επιβάλλεται η κυτταρολογική (λεμφογάγγλιο, μυελός των οστών) και η ορολογική (έμμεσος ανοσοφθορισμός, ELISA) εξέταση του πάσχοντος ζώου (Saridomichelakis et al. 2005, Saridomichelakis 2009). Τέλος, οριστική διάγνωση των κοκκιωμάτων, της τιτάνωσης του δέρματος και των νεοπλασμάτων (Εικ ) μπορεί να πραγματοποιηθεί μόνον με ιστολογική εξέταση ιστοτεμαχίου από την προσβεβλημένη περιοχή (Kuhl et al. 2004, Paterson et al. 2007, Paterson 2008, Nuttall et al. 2009, Albanese 2010). Το σημαντικότερο οργανικό αίτιο της ΔΛΑ είναι η εν τω βάθει βακτηριακή δερματίτιδα. Αν και ο αριθμός των υπεύθυνων μικροοργανισμών δεν είναι πάντοτε

9 Γιαννουλόπουλος Γ.Δ., Σαριδομιχελάκης Μ.Ν. 235 Εικ. 7. Δύο πλάκες με αλωπεκία, ερύθημα και διαβρώσεις σε σκύλο από δερματίτιδα από λείξη των άκρων - στην κάτω αλλοίωση διακρίνονται άφθονα συρίγγια ενδεικτικά της εν τω βάθει βακτηριακής δερματίτιδας. Fig. 7. Two plaques with alopecia, erythema and erosions on a dog with acral lick dermatitis; the lower of the lesions is characterized by multiple sinus tract openings indicative of deep bacterial pyoderma. Εικ. 8. Αλλοίωση στο κατώτερο τμήμα του πρόσθιου άκρου σε σκύλο με εντοπισμένη δεμοδήκωση που θα μπορούσε να εκληφθεί ως αρχόμενη αλλοίωση δερματίτιδας από λείξη των άκρων. Fig. 8. Skin lesion on the lower part of the front leg of a dog with localized demodicosis that should be differentiated from early acral lick dermatitis lesions. Εικ. 9. Εξελκωμένη αλλοίωση στην πρόσθια επιφάνεια της άρθρωσης του καρπού σκύλου με λεϊσμανίωση. Fig. 9. Ulcer on the cranial aspect of carpal joint in a dog with leishmaniosis. Εικ. 10. Εξελκωμένο οζίδιο σε άκρο σκύλου με ιστιοκύττωμα. Fig. 10. Ulcerated nodule on the leg of a dog with histiocytoma.

10 236 LaGiannoulopoulos G, D., Saridomichelakis M.N. Εικ. 11. Εξελκωμένη πλάκα σε άκρο σκύλου με επιθηλιοτρόπο λέμφωμα. Fig. 11. Ulcerated plaque on the leg of a dog with epitheliotropic lymphoma. Εικ. 12. Κυτταρολογική εξέταση επιχρίσματος αποτύπωσης από την επιφάνεια δερματικής αλλοίωσης σκύλου με δερματίτιδα από λείξη των άκρων - διακρίνονται ουδετερόφιλα λευκοκύτταρα, μερικά από τα οποία είναι εκφυλισμένα (μαύρο βέλος) και άλλα με φαγοκυτταρωμένους κόκκους (κίτρινο βέλος). Fig. 12. Impression smear cytology from the surface of a skin lesion of a dog with acral lick dermatitis; there are some degenerated neutrophils (black arrow) and others with phagocytosed cocci (yellow arrow). μεγάλος (Patel and Forsythe 2008), θεωρούμε ότι η διάγνωσή της μπορεί να πραγματοποιηθεί σχετικά εύκολα με κυτταρολογική εξέταση εξιδρώματος από την προσβεβλημένη περιοχή (Εικ. 12), κατά την οποία συνήθως παρατηρείται πυώδης ή πυοκοκκιωματώδης φλεγμονή, με παρουσία εκφυλισμένων ουδετερόφιλων λευκοκυττάρων ή λευκοκυττάρων που πραγματοποιούν φαγοκυττάρωση (Albanese 2010). Η δειγματοληψία για την κυτταρολογική εξέταση πρέπει να γίνεται με την τεχνική της αποτύπωσης και της παρακέντησης με λεπτή βελόνα (MacDonald and Bradley 2000, Patel and Forsythe 2008, Albanese 2010). Καθώς τα τελευταία χρόνια έχει αυξηθεί δραματικά η απομόνωση ανθεκτικών στη μεθικιλλίνη και πολυανθεκτικών στελεχών S. pseudintermedius από σκύλους με βακτηριακή δερματίτιδα και ΔΛΑ, δεδομένου δε ότι οι αλλοιώσεις της τελευταίας ενδέχεται να επιπλακούν και από άλλους, αερόβιους ή αναερόβιους, μικροοργανισμούς, προερχόμενους κυρίως από τη στοματική κοιλότητα, η ευαισθησία των οποίων στους διάφορους αντιμικροβιακούς παράγοντες δεν μπορεί να προβλεφθεί, συνιστάται η πραγματοποίηση βακτηριολογικής εξέτασης για ταυτοποίηση του υπεύθυνου μικροοργανισμού και για αξιολόγηση της ευαισθησίας αυτού (MacDonald and Bradley 2000, Medleau and Hnilica 2006, Shumaker et al. 2008). Τα αποτελέσματα της εξέτασης είναι αξιόπιστα μόνο όταν χρησιμοποιείται ιστοτεμάχιο (MacDonald and Bradley 2000, Shumaker et al. 2008), που λαμβάνεται άσηπτα από το μη εξελκωμένο όριο της αλλοίωσης, με ειδικό διατρητήρα δέρματος (biopsy punch) διαμέτρου 6-8 mm (MacDonald and Bradley 2000, Gross et al. 2005, Paterson et al. 2007, Paterson 2008, Shumaker et al. 2008). Το ιστοτεμάχιο χωρίζεται στη μέση, με κάθετη ως προς την επιδερμίδα τομή, και το ένα μέρος αυτού χρησιμοποιείται για τη μικροβιολογική εξέταση, το δε άλλο παρασκευάζεται για ιστολογική εξέταση. Σε αυτήν, παρατηρούνται οι χαρακτηριστικές αλλοιώσεις της ΔΛΑ (υπερπλασία της επιδερμίδας, υπερπλασία και επιμήκυνση των θυλάκων των τριχών, περιεξαρτηματική πλασμοκυτταρική φλεγμονή, διάταση, υπερτροφία και, περιστασιακά, ρήξη των ιδρωτοποιών αδένων, ίνωση με κατακόρυφη διάταξη των κολλαγόνων ινών), επιβεβαιώνεται η εν τω βάθει βακτηριακή δερματίτιδα (τραυματική θυλακίτιδα-δοθιήνωση) και πρακτικά αποκλείονται όλα τα νοσήματα της διαφορικής διάγνωσης (Πίνακας 3) (Scott and Walton 1984, MacDonald and Bradley 2000, Scott et al. 2001, Gross et al. 2005, Shumaker et al. 2008). Καθώς, με τη βιοψία, ενδέχεται να τραυ-

11 Γιαννουλόπουλος Γ.Δ., Σαριδομιχελάκης Μ.Ν. 237 Για την επιτυχή θεραπευτική αντιμετώπιση της ΔΛΑ απαιτείται ακριβής αιτιολογική διάγνωση και, ταυτόχρονα, σταδιακή αντιμετώπιση όλων των αιτίων που συμβάλουν στην εμφάνισή της στο συγκεκριμένο ζώο (MacDonald and Bradley 2000). Τα μόνα μέτρα που πρέπει να λαμβάνονται ανεξάρτητα από το αίτιο, είναι η αποτροπή της λείξης των αλλοιώσεων (διαματιστούν οι υποκείμενοι τένοντες, τα αγγεία και τα νεύρα ή να ρηχθεί το χειρουργικό τραύμα από τη συνεχιζόμενη λείξη (Owen 1989, Gross et al. 2005, Paterson et al. 2007), οι συγγραφείς συνιστούν να γίνεται αφού έχει προηγηθεί χορήγηση αντιμικροβιακών φαρμάκων, εάν στην κυτταρολογική εξέταση παρατηρηθούν βάκιλοι (Εικ. 13) ή όταν η εμπειρική κατά του S. pseudintermedius αντιμικροβιακή αγωγή δεν έχει δώσει τα αναμενόμενα αποτελέσματα (Albanese 2010). Για να διευκρινιστεί αν η εν τω βάθει βακτηριακή δερματίτιδα είναι το πρωτογενές οργανικό αίτιο, επιπλοκή άλλου οργανικού αιτίου ή επιπλοκή της ψυχογενούς ΔΛΑ, εκτιμάται η εξαφάνιση (πρωτογενές αίτιο) (Εικ. 14) ή όχι (επιπλοκή) της λείξης ύστερα από επιτυχή αντιβιοθεραπεία. Ο έλεγχος για ενδεχόμενη τροφική αλλεργία με δοκιμαστική χορήγηση υποαλλεργικού σιτηρεσίου επί 6 έως 8 εβδομάδες ενδείκνυται κυρίως στις παρακάτω περιπτώσεις: α) όταν, εκτός από τη ΔΛΑ, διαπιστώνονται και άλλες κλινικές εκδηλώσεις συμβατές με αυτή τη δερματίτιδα (κνησμώδης δερματοπάθεια με χαρακτηριστική κλινική εικόνα ατοπικής δερματίτιδας, γενικευμένος κνησμός, χρόνια ή υποτροπιάζουσα ωτίτιδα, υποτροπιάζουσα κνίδωση, γαστρεντερικές διαταραχές κ.λπ.), β) όταν η λείξη του άκρου επιμένει παρά την αντιμετώπιση των υπόλοιπων οργανικών αιτίων του συνδρόμου, ιδιαίτερα της εν τω βάθει βακτηριακής δερματίτιδας και γ) όταν η εν τω βάθει βακτηριακή δερματίτιδα υποτροπιάζει και δεν διαπιστώνεται άλλη υποκείμενη δερματοπάθεια ή συστηματικό νόσημα που να προδιαθέτει σε υποτροπιάζουσα βακτηριδιακή δερματίτιδα (MacDonald and Bradley 2000). Σε τέτοιες περιπτώσεις, πρέπει η θεραπευτική αντιμετώπιση της δερματικής λοίμωξης να έχει προηγηθεί, ή έστω να γίνεται παράλληλα, της δοκιμαστικής χορήγησης του υποαλλεργικού σιτηρεσίου. Η ενδοδερμική δοκιμή και οι ορολογικές εξετάσεις για IgE ανοσοσφαιρίνες κατά των αλλεργιογόνων του περιβάλλοντος ενδείκνυνται μόνον εφόσον η ΔΛΑ συνυπάρχει με κνησμώδη δερματοπάθεια με χαρακτηριστική κλινική εικόνα ατοπικής δερματίτιδας, έχει αποκλειστεί η τροφική αλλεργία και ο ιδιοκτήτης έχει εκ προοιμίου αποδεχτεί, σε περίπτωση θετικού αποτελέσματος (περιβαλλοντική αλλεργία), την πραγματοποίηση ανοσοθεραπείας (MacDonald and Bradley 2000). Εφόσον υπάρχει υποψία φλεγμονής ή νεοπλάσματος των υποκείμενων ιστών, συνιστάται η λήψη ακτινογραφημάτων και, πιθανόν, κυτταρολογική εξέταση και καλλιέργεια αρθρικού υγρού ή ιστοπαθολογική εξέταση και καλλιέργεια των αλλοιώσεων των οστών (Paterson et al. 2007, Patel and Forsythe 2008). Σημειώνεται ότι ήπιες αλλοιώσεις περιοστίτιδας μπορεί να έχουν προκληθεί ως αποτέλεσμα της χρόνιας ΔΛΑ, και κατά συνέπεια δεν είναι απαραίτητα το αίτιο αυτής (Scott and Walton 1984, Scott et al. 2001). Η διερεύνηση των μηχανικών αιτίων βασίζεται κυρίως στο ιστορικό, την ορθοπεδική εξέταση και τις απεικονιστικές εξετάσεις και εκείνη των νευροπαθειών στη νευρολογική εξέταση, τις απεικονιστικές εξετάσεις (μαγνητική τομογραφία) και την ηλεκτρομυογραφία (Steiss et al. 1995, MacDonald and Bradley 2000, Scott et al. 2001, Gnirs and Prélaud 2005, Paterson et al. 2007, Patel and Forsythe 2008). Τέλος, διάγνωση της ψυχογενούς ΔΛΑ (πρωτογενούς ή ψυχοσωματικής) τίθεται μόνο σε περίπτωση που έχουν αποκλειστεί όλες οι παθήσεις της διαφορικής διάγνωσης και η λείξη επιμένει παρά τον αποκλεισμό ή την οριστική θεραπεία των οργανικών αιτίων του συνδρόμου. ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ Εικ. 13. Φαγοκυτταρωμένοι βάκιλοι σε επίχρισμα από σκύλο με δερματίτιδα από λείξη των άκρων. Fig. 13. Phagocytosed bacilli on a slide preparation from a dog with acral lick dermatitis.

12 238 LaGiannoulopoulos G, D., Saridomichelakis M.N. Εικ. 14. Δερματίτιδα από λείξη των άκρων λόγω εν τω βάθει βακτηριακής δερματίτιδας (14α) που ανταποκρίθηκε πολύ καλά στη θεραπεία με κεφαλεξίνη επί περίπου 3 μήνες (14β). Fig. 14. A case of acral lick dermatitis, secondary to deep bacterial pyoderma (14a), which responded well to cephalexin treatment for approximately 3 months (14b). κοπή του φαύλου κύκλου) και η αντιμετώπιση της εν τω βάθει βακτηριακής δερματίτιδας (MacDonald and Bradley 2000). Η αποτροπή της λείξης της αλλοίωσης, συνήθως, επιτυγχάνεται με την τοποθέτηση κολάρου της Ελισάβετ (MacDonald and Bradley 2000, Scott et al., 2001), αν και υπάρχει πιθανότητα αυτό να αυξήσει την ψυχολογική καταπόνηση του ζώου. Ο ιδιοκτήτης πρέπει όμως να επιμείνει, τουλάχιστον στην αρχή, για να αποτραπεί ο παραπέρα αυτοτραυματισμός, μέχρι να αρχίσουν να αποδίδουν τα άλλα θεραπευτικά μέτρα. Προτείνεται η τοποθέτησή του επί τουλάχιστον 4 έως 6 εβδομάδες, συνεχώς, και, στη συνέχεια, η απομάκρυνσή του, ώστε να εξακριβωθεί εάν υπάρχει ακόμη τάση για λείξη της αλλοίωσης (στην περίπτωση αυτή το κολάρο πρέπει να επανατοποθετηθεί αμέσως). Εναλλακτικά, μπορεί να επιλεγεί η συνεχής επίδεση της αλλοίωσης (MacDonald and Bradley 2000), αν και οι περισσότεροι σκύλοι με ΔΛΑ αφαιρούν ταχύτατα το επιδεσμικό υλικό. Επιπλέον, η τοπική εφαρμογή πικρών ουσιών, π.χ., bitter apple (Scott et al. 2001, Paterson 2008), τουλάχιστον από μόνη της δεν είναι ιδιαίτερα αποτελεσματική. Η αντιμετώπιση της εν τω βάθει βακτηριακής δερματίτιδας στηρίζεται κυρίως στη χορήγηση αντιμικροβιακών ουσιών επί τουλάχιστον 6 εβδομάδες, συχνά δε επί περισσότερο από 3 μήνες (MacDonald and Bradley 2000, Medleau and Hnilica 2006, Paterson et al. 2007). Εφόσον η επιλογή των ουσιών αυτών γίνεται εμπειρικά, συνιστάται η χορήγηση κλινδαμυκίνης ή κεφαλεξίνης (Juarbe-Diaz and Frank 2003), αν και άλλοι ερευνητές έχουν προτείνει τη χορήγηση φθοριοκινολονών ή συνδυασμού τριμεθοπρίμης-σουλφοναμιδών (MacDonald and Bradley 2000, Shumaker et al. 2008). Όταν δεν υπάρξει ικανοποιητική ανταπόκριση μετά από 3 έως 4 εβδομάδες χορήγησης, είναι απαραίτητη η λήψη ιστοτεμαχίου για βακτηριολογική και ιστολογική εξέταση. Σε κάθε περίπτωση, η αντιμικροβιακή αγωγή πρέπει να συνεχίζεται επί 2 εβδομάδες μετά την κλινική ίαση της εν τω βάθει βακτηριδιακής δερματίτιδας (Shumaker et al. 2008). Τα τοπικά αντιβακτηριακά σκευάσματα, όπως αυτά με μουπιροσίνη ή φουσιδικό οξύ, δεν θεωρούνται ιδιαίτερα αποτελεσματικά, επιπλέον δε η εφαρμογή τους μπορεί να προσελκύσει την προσοχή του σκύλου, αυξάνοντας έτσι τη λείξη της αλλοίωσης (MacDonald and Bradley 2000, Paterson et al. 2007). Η θεραπεία της ψυχογενούς ΔΛΑ είναι δύσκολη, χρονοβόρα, προϋποθέτει την άριστη συνεργασία ιδιοκτήτη ζώου και κτηνιάτρου και περιλαμβάνει την

13 Γιαννουλόπουλος Γ.Δ., Σαριδομιχελάκης Μ.Ν. 239 ψυχοθεραπεία και τη χορήγηση ψυχοτρόπων φαρμάκων (Landsberg 2001, Overall and Dunham 2002, Virga 2003, Crowell-Davis 2006, 2007, Tapp and Virga 2012). Με την ψυχοθεραπεία, επιχειρείται η απομάκρυνση των αιτίων και των ερεθισμάτων που πυροδοτούν την παθολογική συμπεριφορά, εφόσον φυσικά είναι εφικτό (Luescher 2003, Virga 2003, Crowell-Davis 2007, Tapp and Virga 2012). Συγκεκριμένα, προτείνεται η αύξηση του χρόνου αλληλεπίδρασης σκύλου-ιδιοκτήτη, η αυξημένη άσκηση του ζώου (συχνότεροι και μεγαλύτερης διάρκειας περίπατοι του ζώου), η συναναστροφή με άλλους σκύλους (εφόσον δεν προκαλείται άγχος στο ζώο), η χρήση παιχνιδιών και ο διασκορπισμός της τροφής (Landsberg 2001, Scott et al. 2001, Seksel and Lindeman 2001, Virga 2003, Crowell-Davis 2007, Tapp and Virga 2012). Το θεραπευτικό αποτέλεσμα αυξάνει με την ταυτόχρονη απευαισθητοποίηση (εκπαίδευση, ώστε ο σκύλος να μην αντιδρά με μη αποδεκτό τρόπο) και την ανάπτυξη αντισταθμιστικής συμπεριφοράς (αντικατάσταση της λείξης του άκρου με μια νέα αποδεκτή συμπεριφορά ή ενασχόληση) (Landsberg 2001, Overall and Dunham 2002, Luescher 2003, Virga 2003, Crowell-Davis 2007, Tapp and Virga 2012). Για το σκοπό αυτό, έχουν προταθεί διάφορα πρωτόκολλα, όπως η τιμωρία από απόσταση (Eckstein and Hart 1996, Scott et al. 2001), πού δεν προκαλεί πόνο ή φόβο (Crowell-Davis 2008) ή η υποβολή του σκύλου σε ασκήσεις βασικής εκπαίδευσης κάθε φορά που εκδηλώνει την παθολογική συμπεριφορά (Overall and Dunham 2002, Virga 2003). Επειδή τα ψυχοτρόπα φάρμακα κατά κανόνα δεν αρκούν από μόνα τους για την οριστική αντιμετώπιση της ψυχογενούς ΔΛΑ, πρέπει να συνδυάζονται με την ψυχοθεραπεία (Hewson et al. 1998, Stein et al. 1998, Landsberg 2001, Virga 2003, Crowell-Davis and Landsberg 2009, Irimajiri et al. 2009). Πριν την έναρξη της αγωγής, πρέπει να λαμβάνει χώρα πλήρης εργαστηριακός έλεγχος (αιματολογική εξέταση, βιοχημικές εξετάσεις στον ορό του αίματος, ανάλυση ούρου, ενδεχομένως ηλεκτροκαρδιογράφημα) που θα επαναλαμβάνεται κάθε 6 έως 12 μήνες σε περίπτωση μακρόχρονης αγωγής (Overall and Dunham 2002, Crowell-Davis and Landsberg 2009). Με εξαίρεση τις βενζοδιαζεπίνες που δρουν άμεσα, για τα υπόλοιπα ψυχοτρόπα φάρμακα (Πίνακας 4) χρειάζονται περισσότερες από 2 έως 4 εβδομάδες για να εκδηλωθεί θεραπευτικό αποτέλεσμα (Stein et al. 1998, Landsberg 2001, Overall and Dunham 2002, Luescher 2003, Virga 2003, Crowell-Davis 2006, Medleau and Hnilica 2006, Irimajiri et al. 2009, Tapp and Virga 2012). Όταν η ανταπόκριση κάποιου ζώου είναι καλή, η χορήγησή τους πρέπει να συνεχίζεται για τουλάχιστον δύο ακόμη μήνες, στη συνέχεια δε γίνεται προοδευτική προσπάθεια διακοπής με μείωση της δόσης κατά 25% ανά 1 έως 4 εβδομάδες (Landsberg 2001, Seksel and Lindeman 2001, Overall and Dunham 2002, Juarbe- Diaz and Frank 2003, Crowell-Davis 2006). Επειδή τα διάφορα δοσολογικά σχήματα που προτείνονται, ποικίλλουν σε σημαντικό βαθμό και τις περισσότερες φορές είναι εμπειρικά, η αγωγή πρέπει να αρχίζει με σχετικά μικρές δόσεις, που αυξάνουν προοδευτικά, ανάλογα με το αποτέλεσμα (Overall and Dunham 2002, Tapp and Virga 2012). Οι βενζοδιαζεπίνες συνιστώνται στην ψυχογενή ΔΛΑ που οφείλεται σε άγχος (Landsberg 2001, Scott et al. 2001, Virga 2003, Crowell-Davis 2006, 2007, Crowell-Davis and Landsberg 2009, Tapp and Virga 2012). Συνήθως, χορηγείται διαζεπάμη, σε αρχική δόση 1 mg/kg σωματικού βάρους (σ.β.) per os, κάθε 12 ώρες, επί τουλάχιστον ένα μήνα, έως ότου μειωθεί το άγχος σε ικανοποιητικό βαθμό, οπότε η δόση μειώνεται προοδευτικά και τελικά διακόπτεται. Η βουσπιρόνη, είναι αγωνιστής των υποδοχέων της σεροτονίνης και έχει αγχολυτική δράση (Crowell- Davis 2006, Crowell-Davis and Landsberg 2009), για την αποτελεσματικότητα του οποίου σε σκύλους με ΔΛΑ δεν έχουμε προσωπική εμπειρία. Τα τρικυκλικά αντικαταθλιπτικά αυξάνουν τη συγκέντρωση της σεροτονίνης και νορεπινεφρίνης στο κεντρικό νευρικό σύστημα και έχουν αντικαταθλιπτική και ήπια αγχολυτική δράση (Landsberg 2001, Scott et al. 2001, Virga 2003, Crowell-Davis 2006, Crowell- Davis and Landsberg 2009, Tapp and Virga 2012). Οι ουσίες αυτές θεωρούνται τα πλέον αποτελεσματικά ψυχοτρόπα φάρμακα, ιδιαίτερα σε χρόνια περιστατικά ΔΛΑ (Rapoport et al. 1992, Hewson et al. 1998, MacDonald and Bradley 2000, Landsberg 2001, Scott et al. 2001, Overall and Dunham 2002, Crowell-Davis 2007). Συνήθως, επιλέγεται η χλωμιπραμίνη, επειδή παρουσιάζει τις μικρότερες παρενέργειες, σε αρχική δόση 1 mg/kg σ.β. per os, κάθε 12 ώρες, η οποία μπορεί να διπλασιαστεί ή τριπλασιαστεί, εφόσον δεν υπάρχει ικανοποιητικό αποτέλεσμα εντός 2 έως 4 εβδομάδων (Hewson et al. 1998, MacDonald and Bradley 2000, Reich et al. 2000, Landsberg 2001, Seksel and Lindeman 2001, Virga 2003, Crowell-Davis 2006, Tapp and Virga 2012). Οι εκλεκτικοί αναστολείς επαναπρόσληψης της σεροτονίνης, που έχουν επίσης

14 240 LaGiannoulopoulos G, D., Saridomichelakis M.N. Πίνακας 4. Ψυχοτρόπα φάρμακα που μπορούν να χρησιμοποιηθούν σε σκύλους με ψυχογενούς αιτιολογίας δερματίτιδα από λείξη των άκρων. Table 4. Psychotropic medications proposed for use in the treatment of psychogenic acral lick dermatitis of the dog. αντικαταθλιπτική και ήπια αγχολυτική δράση, αυξάνουν μόνον τη συγκέντρωση της σεροτονίνης (Stein et al. 1998, MacDonald and Bradley 2000, Virga 2003, Crowell-Davis 2006, Crowell-Davis and Landsberg 2009, Tapp and Virga 2012). Η φλουοξετίνη μπορεί να χρησιμοποιηθεί αντί για τα τρικυκλικά αντικαταθλιπτικά, καθώς θεωρείται εξίσου αποτελεσματική και πιθανόν περισσότερο ασφαλής (Rapoport et al. 1992, Wynchank and Berk 1998, MacDonald and Bradley 2000, Scott et al. 2001, Virga 2003, Crowell- Davis 2006, 2007, Irimajiri et al. 2009). Η σελεγελίνη αναστέλλει τη δράση της οξειδάσης των μονοαμινών, αυξάνει τη συγκέντρωση της δοπαμίνης και ενδεχο- μένως της σεροτονίνης και νορεπινεφρίνης και έχει προταθεί για τη θεραπεία της ψυχογενούς ΔΛΑ, χωρίς όμως να υπάρχουν σχετικές μελέτες. Σημειώνεται ότι η ταυτόχρονη χορήγηση σελεγελίνης και τρικυκλικών αντικαταθλιπτικών ή εκλεκτικών αναστολέων επαναπρόσληψης της σεροτονίνης αντενδείκνυται, καθώς θα μπορούσε να προκληθεί τοξίκωση (σύνδρομο σεροτονίνης) που μπορεί να είναι θανατηφόρος (Landsberg 2001, Virga 2003, Crowell-Davis 2006, Crowell-Davis and Poggiagliolmi 2008, Crowell- Davis and Landsberg 2009, Tapp and Virga 2012). Η ναλτρεξόνη, ανταγωνιζόμενη τα ενδογενή οπιοειδή, αυξάνει τον πόνο και μειώνει το αίσθημα της ευφορίας

15 Γιαννουλόπουλος Γ.Δ., Σαριδομιχελάκης Μ.Ν. 241 κατά την εκδήλωση της στερεοτυπικής συμπεριφοράς (Landsberg 2001, Virga 2003), ενώ ενδέχεται να αναστέλλει και τους υποδοχείς της Ν-μεθύλ-Dασπαρτάσης (NMDA) (Dodman et al. 2004), θεωρείται δε ιδιαίτερα αποτελεσματική (Dodman et al. 1988, White 1990, Scott et al. 2001, Virga 2003) κυρίως σε πρόσφατα περιστατικά. Κατ ανάλογο τρόπο, μπορεί να δράσει και η υδροκωδώνη, η οποία, ως αγωνιστής των οπιοειδών (Landsberg 2001), μειώνει την έκλυση ενδορφινών (Brignac 1992, MacDonald and Bradley 2000, Scott et al. 2001) και, ενδεχομένως, ανταγωνίζεται τους NMDA υποδοχείς (Dodman et al. 2004). Κατά καιρούς έχουν προταθεί και άλλα ψυχοτρόπα φάρμακα, όπως τα αντιεπιληπτικά και τα προγεσταγόνα (Scott and Walton 1984, Scott et al. 2001), τα οποία πλέον δεν χρησιμοποιούνται στη θεραπεία της ΔΛΑ, κυρίως λόγω της μικρής αποτελεσματικότητας ή/και της δημιουργίας ανεπιθύμητων ενεργειών. Τέλος, η χρήση της φερορμόνης εφησυχασμού του σκύλου (dog appeasing pherormone-dap) ενδέχεται να έχει ευεργετικό αποτέλεσμα, ιδιαίτερα όταν το υποκείμενο αίτιο είναι το άγχος αποχωρισμού (Crowell-Davis and Landsberg 2009, Nuttall et al. 2009). Η τοπική θεραπεία των αλλοιώσεων της ΔΛΑ έχει επικουρικό χαρακτήρα και, συχνά, χρησιμοποιείται όταν τα παραπάνω θεραπευτικά μέσα αποτυγχάνουν να ελέγξουν το πρόβλημα από μόνα τους (Scott and Walton 1984, MacDonald and Bradley 2000, Scott et al. 2001). Κατά καιρούς έχουν προταθεί επαλείψεις ή ψεκασμοί με τοπικά σκευάσματα που περιέχουν γλυκοκορτικοειδή, μάλιστα σε συνδυασμό με διμεθυλσουλφοξείδιο και φλουνιξίνη (Scott and Walton 1984, Koutinas 1990, MacDonald and Bradley 2000, Scott et al. 2001, Nuttall et al. 2009), καψαϊκίνη (MacDonald and Bradley 2000, Scott et al. 2001) ή τακρόλιμο (Nuttall et al. 2009). Επιπλέον, έχει προταθεί, η έγχυση γλυκοκορτικοειδών (τριαμσινολόνη ή μεθυλπρεδνιζολόνη) γύρω και κάτω από τη δερματική αλλοίωση, καθώς υποστηρίζεται ότι έχει καλό αποτέλεσμα, όταν αυτή έχει διάμετρο μικρότερη από 3 cm (Koutinas 1990, Scott et al. 2001), όπως διαπιστώθηκε και από εμάς σε επιλεγμένα περιστατικά, αλλά πάντοτε μετά την πλήρη αποθεραπεία της εν τω βάθει βακτηριακής δερματίτιδας (MacDonald and Bradley 2000, Paterson et al. 2007, Patel and Forsythe 2008, Paterson 2008). Η χειρουργική εξαίρεση της αλλοίωσης δεν θεωρείται καλή επιλογή, λόγω της συχνής εκδήλωσης μετεχγειρητικών επιπλοκών (MacDonald and Bradley 2000, Scott et al. 2001, Medleau and Hnilica 2006, Demetriou et al. 2007). Τέλος, μπορεί να εφαρμοστεί κρυοχειρουργική (Scott et al. 2001), με την οποία καταστρέφονται οι νευρικές απολήξεις και διακόπτεται ο φαύλος κύκλος του κνησμού στην προσβεβλημένη περιοχή (Scott et al. 2001, Patel and Forsythe 2008, Paterson 2008), χειρουργική με ακτίνες laser, με την οποία επίσης καταστρέφονται οι νευρικές απολήξεις και αποστειρώνεται η αλλοίωση (Scott et al. 2001, Medleau and Hnilica 2006, Paterson 2008), ακτινοθεραπεία, που ενδεχομένως, να είναι λιγότερο αποτελεσματική σε χρόνια περιστατικά, με συχνά παροδικό μόνον αποτέλεσμα (Owen 1989, Rivers et al. 1993, MacDonald and Bradley 2000, Scott et al. 2001) ή/και βελονισμός (Scott et al. 2001). ΕΠΙΛΟΓΟΣ Η δερματίτιδα από λείξη των άκρων είναι ένα περίπλοκο δερματολογικό σύνδρομο, εξαιτίας του μεγάλου αριθμού των ψυχογενών και οργανικών αιτίων που εμπλέκονται στην αιτιοπαθογένειά του και, συχνά, συνυπάρχουν μεταξύ τους. Η επιτυχής θεραπευτική αντιμετώπιση απαιτεί την αποτροπή της λείξης των αλλοιώσεων, τη μακροχρόνια χορήγηση αντιμικροβιακών από το στόμα για την αντιμετώπιση της εν τω βάθει βακτηριακής δερματίτιδας και την κατά περίπτωση αιτιολογική θεραπεία.

16 242 LaGiannoulopoulos G, D., Saridomichelakis M.N. REFERENCES Albanese F (2010) Atlas of Dermatological Cytology of Dogs and Cats. Merial Italia, Milano. Bergvall K (2012) History, examination and initial evaluation. In: (eds.: Jackson H, Marsella R) BSAVA Manual of Canine and Feline Dermatology, 3rd edn. BSAVA, Gloucester, pp Brignac MM (1992) Hydrocodone treatment of acral lick dermatitis. Proceedings of the 2nd World Congress of Veterinary Dermatology (Montreal, Canada) p. 50. Crowell-Davis SL (2006) Selecting psychoactive medications for behavior problems. Comp Cont Educ Pract Vet 28: Crowell-Davis SL (2007) Stereotypic behavior and compulsive disorder. Comp Cont Educ Pract Vet 29: Crowell-Davis SL (2008) Animal behavior and animal welfare. Comp Cont Educ Pract Vet 30: Crowell-Davis SL, Landsberg GM (2009) Pharmacology and pherormone therapy. In: (eds.: Horwitz DF, Mills DS) BSAVA Manual of Canine and Feline Behavioural Medicine, 2nd edn. BSAVA, Gloucester, pp Crowell-Davis SL, Poggiagliolmi S (2008) Serotonin syndrome. Comp Cont Educ Pract Vet 30: Demetriou JL, Shales CJ, Hamilton MH, Sissener TR (2007) Reconstruction of a nonhealing lick granuloma in a dog using a phalangeal fillet technique. J Am Anim Hosp Assoc 43: Denerolle P, White SD, Taylor TS, Vandenabeele SI (2007) Organic diseases mimicking acral lick dermatitis in six dogs. J Am Anim Hosp Assoc 43: Dodman NH, Shuster L, Nesbitt G, Weissman A, Lo WY, Chang WW, Cottam N (2004) The use of dextromethorphan to treat repetitive self-directed scratching, biting, or chewing in dogs with allergic dermatitis. J Vet Pharmacol Ther 27: Dodman NH, Shuster L, White SD, Court MH, Parker D, Dixon R (1988) Use of narcotic antagonists to modify stereotypic selflicking, self-chewing, and scratching behavior in dogs. J Am Vet Med Assoc 193: Eckstein RA, Hart BL (1996) Treatment of canine acral lick dermatitis by behavior modification using electronic stimulation. J Am Anim Hosp Assoc 32: Gnirs K, Prélaud P (2005) Cutaneous manifestations of neurological diseases: review of neuro-pathophysiology and diseases causing pruritus. Vet Dermatol 16: Gross TL, Ihrke PJ, Walder EJ, Affolter VK (2005) Acral lick dermatitis. In: (eds.: Gross TL, Ihrke PJ, Walder EJ, Affolter VK) Skin Diseases of the Dog and Cat-Clinical and Histopathologic Diagnosis, 2nd edn. Blackwell Science Ltd, Oxford, pp and 429. Hewson CJ, Luescher UA, Parent JM, Conlon PD, Ball RO (1998) Efficacy of clomipramine in the treatment of canine compulsive disorder. J Am Vet Med Assoc 213: Irimajiri M, Luescher AU, Douglass G, Robertson-Plouch C, Zimmermann A, Hozak R (2009) Randomized, controlled clinical trial of the efficacy of fluoxetine for treatment of compulsive disorders in dogs. J Am Vet Med Assoc 235: Juarbe-Diaz S, Frank L (2003) Acral lick and other compulsive disorders. In: (eds.: Foster A, Foil C) BSAVA Manual of Small Animal Dermatology, 2nd edn. BSAVA, Gloucester, pp Koutinas AF (1990) A method of topical treatment of canine acral lick dermatitis: clinical evaluation in 9 cases. Bull Hellenic Vet Med Soc 41: Kuhl KA, Greek JS, Helton Rhodes K (2004) Acral lick dermatitis. In: (ed.: Rhodes KH) The 5-Minute Veterinary Consult-Clinical Companion-Small Animal Dermatology. Lippincott Williams & Wilkins, Philadelphia, pp Landsberg GM (2001) Clomipramine-beyond separation anxiety. J Am Anim Hosp Assoc 37: Luescher AU (2003) Diagnosis and management of compulsive disorders in dogs and cats. Vet Clin North Am-Small Anim Pract 33: MacDonald JM, Bradley D (2000) Acral lick dermatitis. In: (eds.: Bonagura JD, Twedt DC) Kirk s Current Veterinary Therapy XIII edn. W.B. Saunders, Philadelphia, pp Medleau L, Hnilica KA (2006) Acral lick dermatitis (lick granuloma, acral pruritic nodule). In: (eds.: Medleau L, Hnilica KA) Small Animal Dermatology-A Color Atlas and Therapeutic Guide, 2nd edn. Saunders Elsevier, St. Louis, Missouri, pp Nuttall T, Harvey RG, McKeever PJ (2009) Acral lick dermatitis. In: (eds.: Nuttall T, Harvey RG, McKeever PJ) A Colour Handbook of Skin Diseases of the Dog and Cat, 2nd edn. Manson Publishing Ltd, London, pp Overall KL, Dunham AE (2002) Clinical features and outcome in dogs and cats with obsessive-compulsive disorder: 126 cases ( ). J Am Vet Med Assoc 221: Owen LN (1989) Canine lick granuloma treated with radiotherapy. J Small Anim Pract 30: Patel A, Forsythe P (2008) Acral lick dermatitis. In: (eds.: Patel A, Forsythe P) Saunders Solutions in Veterinary Practice-Small Animal Dermatology. Saunders Elsevier, Edinburgh, pp Paterson S (2008) Acral ick dermatitis, lick granuloma. In: (ed.: Paterson S) Manual of Skin Diseases of the Dog and Cat. Blackwell Publishing, Oxford, pp Paterson S, Midgley D, Barclay I (2007) Canine acral lick dermatitis. In Pract 29: Rapoport JL, Ryland DH, Kriete M (1992) Drug treatment of canine acral lick. An animal model of obsessive-compulsive disorder. Arch Gen Psych 49: Reich MR, Ohad DG, Overall KL, Dunham AE (2000) Electrocardiographic assessment of antianxiety medication in dogs and correlation with serum drug concentration. J Am Vet Med Assoc 216: Rivers B, Walter PA, McKeever PJ (1993) Treatment of canine acral lick dermatitis with radiation therapy: 17 cases ( ). J Am Anim Hosp Assoc 29: Saridomichelakis MN (2009) Advances in the pathogenesis of canine leishmaniosis: epidemiologic and diagnostic implications. Vet Dermatol 20: Saridomichelakis MN, Koutinas AF, Farmaki R, Leontides LS, Kasabalis D (2007) Relative sensitivity of hair pluckings and exudate microscopy for the diagnosis of canine demodicosis. Vet Dermatol 18: Saridomichelakis MN, Mylonakis ME, Leontides LS, Koutinas AF, Billinis C, Kontos VI (2005) Evaluation of lymph node and bone marrow cytology in the diagnosis of canine leishmaniasis (Leishmania infantum) in symptomatic and asymptomatic dogs. Am J Trop Med Hyg 73: Scott DW, Miller WH, Griffin CE (2001) Psychogenic skin diseases. In: (eds.: Scott DW, Miller WH, Griffin CE) Muller & Kirk s Small Animal Dermatology, 6th edn. W.B. Saunders,

17 Γιαννουλόπουλος Γ.Δ., Σαριδομιχελάκης Μ.Ν. 243 Philadelphia, pp Scott DW, Walton DK (1984) Clinical evaluation of a topical treatment for canine acral lick dermatitis. J Am Anim Hosp Assoc 20: Seksel K, Lindeman MJ (2001) Use of clomipramine in treatment of obsessive-compulsive disorder, separation anxiety and noise phobia in dogs: a preliminary, clinical study. Aust Vet J 79: Shumaker AK, Angus JC, Coyner KS, Loeffler DG, Rankin SC, Lewis TP (2008) Microbiological and histopathological features of canine acral lick dermatitis. Vet Dermatol 19: Stein DJ, Mendelsohn I, Potocnik F, Van Kradenberg J, Wessels C (1998) Use of the selective serotonin reuptake inhibitor citalopram in a possible animal analogue of obsessivecompulsive disorder. Depres Anxiety, 8: Steiss JE, Bradley DM, MacDonald J, Angarano DW, Simpson ST, Sorjonen DC, Swaim SF (1995) Letter to the editor. Vet Dermatol 6: Tapp T, Virga V (2012) Behavioural disorders. In: (eds.: Jackson H, Marsella R) BSAVA Manual of Canine and Feline Dermatology, 3rd edn. BSAVA, Gloucester, pp Virga V (2003) Behavioral dermatology. Vet Clin North Am-Small Anim Pract 33: White SD (1990) Naltrexone for treatment of acral lick dermatitis in dogs. J Am Vet Med Assoc 196: Wynchank D, Berk M (1998) Fluoxetine treatment of acral lick dermatitis in dogs: a placebo-controlled randomized double blind trial. Depres Anxiety, 8: Yeruham I, Gur Y, Harmelin A (1992) Acral lick dermatitis in a dairy cow. Vet Rec 130: Yeruham I, Nyska A (1998) Acral lick dermatitis in a jackal (Canis aureus). J Zoo Wildlife Med 29:233

Οσφυαλγία-Ισχιαλγία ( Πόνος στη µέση )

Οσφυαλγία-Ισχιαλγία ( Πόνος στη µέση ) Οσφυαλγία-Ισχιαλγία ( Πόνος στη µέση ) Συντηρητική ή Χειρουργική Αντιµετώπιση Γ. Στράντζαλης Νευροχειρουργική Κλινική, Πανεπιστήµιο Αθηνών, Θεραπευτήριο Ευαγγελισµός ΓΕΝΙΚΑ Η οσφυo-ισχιαλγία ή ο «πόνος

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως έχω Σκληρόδερµα;

Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Για να πληροφορηθώ µýëïò ôçò Σπάνιος ναι... Μόνος όχι Η Πανελλήνια Ένωση Σπανίων Παθήσεων (Π.Ε.Σ.ΠΑ) είναι ο μόνος φορέας, μη κερδοσκοπικό σωματείο, συλλόγων ασθενών σπανίων παθήσεων

Διαβάστε περισσότερα

Ρευματοειδής αρθρίτιδα

Ρευματοειδής αρθρίτιδα Ρευματοειδής αρθρίτιδα Μ.Ν. Μανουσάκης En. Καθηγητής Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών ρευματοειδής αρθρίτιδα είναι μία χρόνια φλεγμονή των αρθρώσεων (Πιν. 1). Με τον όρο χρόνια φλεγμονή των αρθρώσεων,

Διαβάστε περισσότερα

Αιτιοπαθογένεια & διαγνωστική προσέγγιση της οστεοαρθρίτιδας του σκύλου & της γάτας

Αιτιοπαθογένεια & διαγνωστική προσέγγιση της οστεοαρθρίτιδας του σκύλου & της γάτας Πανελλήνιος Κτηνιατρικός Σύλλογος Παράρτημα Κρήτης 2007 Αιτιοπαθογένεια & διαγνωστική προσέγγιση της οστεοαρθρίτιδας του σκύλου & της γάτας Νικήτας Ν. Πράσινος Επίκουρος Καθηγητής Μονάδα Χειρουργικής &

Διαβάστε περισσότερα

Γεώργιος Λεβαντής 1, Ελένη Κυρίου 1,Ελευθέριος Βογιατζόγλου 2, Ανδριάνα Δώνου 2, Ελευθέριος Κουτσαντωνίου 1, Σοφία Λαφογιάννη 1, Χαρίκλεια Λούπα 2.

Γεώργιος Λεβαντής 1, Ελένη Κυρίου 1,Ελευθέριος Βογιατζόγλου 2, Ανδριάνα Δώνου 2, Ελευθέριος Κουτσαντωνίου 1, Σοφία Λαφογιάννη 1, Χαρίκλεια Λούπα 2. Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΑΠΛΗΣ ΑΚΤΙΝΟΓΡΑΦΙΑΣ ΣΤΗ ΔΙΑΦΟΡΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΟΣΤΕΟΜΥΕΛΙΤΙΔΑΣ ΝΕΥΡΟΠΑΘΗΤΙΚΗΣ ΟΣΤΕΟΑΡΘΡΟΠΑΘΕΙΑΣ (Charcot) ΣΕ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟ ΠΟΔΙ. Γεώργιος Λεβαντής 1, Ελένη Κυρίου 1,Ελευθέριος Βογιατζόγλου 2, Ανδριάνα

Διαβάστε περισσότερα

Σύνδροµο Καρπιαίου Σωλήνα

Σύνδροµο Καρπιαίου Σωλήνα Σύνδροµο Καρπιαίου Σωλήνα Το σύνδροµο του καρπιαίου σωλήνα είναι µία συνήθης αιτία πόνου και διαταραχής της αισθητικότητας στα χέρια. Οφείλεται σε πίεση του µέσου νεύρου στην περιοχή του καρπού. Στην περιοχή

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΡΟΚΗΛΗ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΟΣΧΕΟΥ - ΥΔΡΟΚΗΛΗ - ΚΙΡΣΟΚΗΛΗ - ΣΥΣΤΡΟΦΗ ΣΠΕΡΜΑΤΙΚΟΥ ΤΟΝΟΥ - ΚΥΣΤΗ ΕΠΙΔΙΔΥΜΙΔΑΣ - ΣΠΕΡΜΑΤΟΚΥΣΤΗ - ΚΥΣΤΕΣ ΟΣΧΕΟΥ

ΥΔΡΟΚΗΛΗ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΟΣΧΕΟΥ - ΥΔΡΟΚΗΛΗ - ΚΙΡΣΟΚΗΛΗ - ΣΥΣΤΡΟΦΗ ΣΠΕΡΜΑΤΙΚΟΥ ΤΟΝΟΥ - ΚΥΣΤΗ ΕΠΙΔΙΔΥΜΙΔΑΣ - ΣΠΕΡΜΑΤΟΚΥΣΤΗ - ΚΥΣΤΕΣ ΟΣΧΕΟΥ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΟΣΧΕΟΥ - ΥΔΡΟΚΗΛΗ - ΚΙΡΣΟΚΗΛΗ - ΣΥΣΤΡΟΦΗ ΣΠΕΡΜΑΤΙΚΟΥ ΤΟΝΟΥ - ΚΥΣΤΗ ΕΠΙΔΙΔΥΜΙΔΑΣ - ΣΠΕΡΜΑΤΟΚΥΣΤΗ - ΚΥΣΤΕΣ ΟΣΧΕΟΥ ΥΔΡΟΚΗΛΗ Είναι η συλλογή υγρού μεταξύ των πετάλων του ιδίως ελυτροειδούς χιτώνα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Η ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΑΝΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΛΑΚΟΣΑΜΙΔΗΣ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ ΜΕ ΦΑΡΜΑΚΟΑΝΘΕΚΤΙΚΗ ΕΣΤΙΑΚΗ ΕΠΙΛΗΨΙΑ Κωνσταντίνα Κυπριανού Α.Τ.:

Διαβάστε περισσότερα

ANTIMETΩΠΙΣΗ ΟΥΛΩΤΙΚΩΝ ΑΛΩΠΕΚΙΩΝ

ANTIMETΩΠΙΣΗ ΟΥΛΩΤΙΚΩΝ ΑΛΩΠΕΚΙΩΝ ANTIMETΩΠΙΣΗ ΟΥΛΩΤΙΚΩΝ ΑΛΩΠΕΚΙΩΝ Μιχάλης Κακέπης Δερματολόγος-Αφροδισιολόγος Νοσοκομείο Ερρίκος Ντυνάν ΟΡΙΣΜΟΣ Με τον όρο ουλωτική αλωπεκία, εννοούμε μία ομάδα σπανίων διαταραχών, που καταστρέφουν τον

Διαβάστε περισσότερα

Η Αρθροσκόπηση της Ποδοκνημικής Άρθρωσης

Η Αρθροσκόπηση της Ποδοκνημικής Άρθρωσης Η Αρθροσκόπηση της Ποδοκνημικής Άρθρωσης Ανατομική της Ποδοκνημικής Άρθρωσης Η ποδοκνημική άρθρωση είναι η άρθρωση που σχηματίζεται στη θέση σύνδεσης τριών οστών: του κάτω άκρου της περόνης προς τα έξω

Διαβάστε περισσότερα

ΔΩΣΤΕ ΤΕΛΟΣ ΣΤΗΝ ΤΑΛΑΙΠΩΡΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΛΕΡΓΙΑ

ΔΩΣΤΕ ΤΕΛΟΣ ΣΤΗΝ ΤΑΛΑΙΠΩΡΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΛΕΡΓΙΑ ΔΩΣΤΕ ΤΕΛΟΣ ΣΤΗΝ ΤΑΛΑΙΠΩΡΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΛΕΡΓΙΑ Αλλεργία και άσθμα; Αν πάσχετε από αυτές τις παθήσεις, θα υποφέρετε για όλη σας τη ζωή ; ΟΙ ΜΕΛΕΤΕΣ ΤΗΣ ΤΕΛΕΥΤΑΙΑΣ ΔΕΚΑΕΤΙΑΣ ΛΕΝΕ ΟΧΙ. Η Ελληνική Εταιρεία Αλλεργιολογίας,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΚΗ ΚΑΤΑΚΛΙΣΕΩΝ DR. ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ ΛΙΑΚΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ

ΕΛΚΗ ΚΑΤΑΚΛΙΣΕΩΝ DR. ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ ΛΙΑΚΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΕΛΚΗ ΚΑΤΑΚΛΙΣΕΩΝ DR. ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ ΛΙΑΚΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ Κατάκλιση ορίζεται η εξέλκωση του δέρματος εξαιτίας πίεσης σε διάφορες περιοχές του σώματος υπερκείμενες οστικών προεξοχών Συχνότητα εμφάνισης

Διαβάστε περισσότερα

ΚΝΙΔΩΣΗ ΕΞΑΝΘΗΜΑΤΑ ΟΙΔΗΜΑ ΒΛΕΦΑΡΩΝ ΟΙΔΗΜΑ ΓΛΩΣΣΑΣ ΟΙΔΗΜΑ ΧΕΙΛΕΩΝ ΚΝΗΣΜΟΣ

ΚΝΙΔΩΣΗ ΕΞΑΝΘΗΜΑΤΑ ΟΙΔΗΜΑ ΒΛΕΦΑΡΩΝ ΟΙΔΗΜΑ ΓΛΩΣΣΑΣ ΟΙΔΗΜΑ ΧΕΙΛΕΩΝ ΚΝΗΣΜΟΣ ΚΝΙΔΩΣΗ ΕΞΑΝΘΗΜΑΤΑ ΟΙΔΗΜΑ ΒΛΕΦΑΡΩΝ ΟΙΔΗΜΑ ΓΛΩΣΣΑΣ ΟΙΔΗΜΑ ΧΕΙΛΕΩΝ ΚΝΗΣΜΟΣ Τι είναι κνίδωση; Κνίδωση είναι η αλλεργική αντίδραση που εμφανίζεται στο δέρμα, έναντι εξωγενών ή ενδογενών ερεθισμάτων. Εκδηλώνεται

Διαβάστε περισσότερα

Νεώτερα δεδομένα στη Νόσο της Κατώτερης Ουροφόρου Οδού της Γάτας (FLUTD)

Νεώτερα δεδομένα στη Νόσο της Κατώτερης Ουροφόρου Οδού της Γάτας (FLUTD) Νεώτερα δεδομένα στη Νόσο της Κατώτερης Ουροφόρου Οδού της Γάτας (FLUTD) Κατερίνα Αδαμαμά Μωραΐτου Επίκουρη Καθηγήτρια Κλινική Ζώων Συντροφιάς Κτηνιατρική Σχολή, Α.Π.Θ. FLUTD Σύνδρομο με κοινή συμπτωματολογία

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Η ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ H ΑΝΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΤΟΠΙΡΑΜΑΤΗΣ ΣΤΙΣ ΠΑΙΔΙΚΕΣ ΗΜΙΚΡΑΝΙΕΣ Σταύρος Έλληνας Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΩΡΟΛΟΓΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΚΤΗΝΙΑΤΡΙΚΟΥ ΚΥΚΛΟΥ ΙΑΤΡΙΚΗ ΖΩΩΝ ΣΥΝΤΡΟΦΙΑΣ

ΩΡΟΛΟΓΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΚΤΗΝΙΑΤΡΙΚΟΥ ΚΥΚΛΟΥ ΙΑΤΡΙΚΗ ΖΩΩΝ ΣΥΝΤΡΟΦΙΑΣ 1 ΩΡΟΛΟΓΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΚΤΗΝΙΑΤΡΙΚΟΥ ΚΥΚΛΟΥ ΙΑΤΡΙΚΗ ΖΩΩΝ ΣΥΝΤΡΟΦΙΑΣ ΔΙΑ ΒΊΟΥ ΒΙΟΕΠΙΣΤΉΜΕΣ Ώρα μαθήματος Αντικείμενο Τίτλος μαθήματος 14.00-18.00 Παθολογία (Χ. Κουτίνας, Ν. Σούµπασης) Παθολογία (Χ. Κουτίνας,

Διαβάστε περισσότερα

Πτυχιακή εργασία Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΚΟΙΝΟΤΙΚΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΜΕ ΧΡΟΝΙΟ ΑΣΘΜΑ

Πτυχιακή εργασία Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΚΟΙΝΟΤΙΚΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΜΕ ΧΡΟΝΙΟ ΑΣΘΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή εργασία Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΚΟΙΝΟΤΙΚΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΜΕ ΧΡΟΝΙΟ ΑΣΘΜΑ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΚΥΡΙΑΚΟΣ ΛΟΙΖΟΥ ΑΡΙΘΜΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ηλίας Κουρής - Ρευματολόγος. www.rheuma,gr

Ηλίας Κουρής - Ρευματολόγος. www.rheuma,gr Πολλες από τις ρευματικες παθησεις των ενηλικων προσβαλουν και τα παιδια,αν και σε μικροτερη συχνοτητα. Επιπλεον καποιες παθησεις όπως είναι ο συστηματικης έναρξης ή ο ολιγοαρθρικος τυπος εναρξης της Νεανικης

Διαβάστε περισσότερα

Χειρουργική Θεραπεία των Οστεοπορωτικών Καταγμάτων

Χειρουργική Θεραπεία των Οστεοπορωτικών Καταγμάτων Χειρουργική Θεραπεία των Οστεοπορωτικών Καταγμάτων Η εμφάνιση καταγμάτων αποτελεί την κυριότερη επιπλοκή της οστεοπόρωσης. Τα περισσότερα κατάγματα επουλώνονται χωρίς να υπάρχει ανάγκη χειρουργικής επέμβασης,

Διαβάστε περισσότερα

Θεραπευτικές Παρεμβάσεις στην Πολλαπλή Σκλήρυνση

Θεραπευτικές Παρεμβάσεις στην Πολλαπλή Σκλήρυνση 1 Θεραπευτικές Παρεμβάσεις στην Πολλαπλή Σκλήρυνση Τα θεραπευτικά σχήματα τα οποία περιγράφονται παρακάτω είναι βασισμένα σε κλινικές μελέτες Φάσης ΙΙΙ και στις εγκρίσεις θεραπειών από τους Οργανισμό Φαρμάκων

Διαβάστε περισσότερα

13 Επιστημονική Συνάντηση Ρευματολόγων Βορειοδυτικής 21 & 22 Ιανουαρίου 2011, Μέτσοβο. Ο ρόλος της µαγνητικής τοµογραφίας στις σπονδυλοαρθροπάθειες

13 Επιστημονική Συνάντηση Ρευματολόγων Βορειοδυτικής 21 & 22 Ιανουαρίου 2011, Μέτσοβο. Ο ρόλος της µαγνητικής τοµογραφίας στις σπονδυλοαρθροπάθειες 13 Επιστημονική Συνάντηση Ρευματολόγων Βορειοδυτικής Ελλάδος 21 & 22 Ιανουαρίου 2011, Μέτσοβο Ο ρόλος της µαγνητικής τοµογραφίας στις σπονδυλοαρθροπάθειες Σε ασθενείς µε οροαρνητική σπονδυλαρθροπάθεια

Διαβάστε περισσότερα

Επώδυνα Mυοσκελετικά Σύνδρομα Άνω και Κάτω Άκρων

Επώδυνα Mυοσκελετικά Σύνδρομα Άνω και Κάτω Άκρων Επώδυνα Mυοσκελετικά Σύνδρομα Άνω και Κάτω Άκρων Δρ. Χρήστος Γιαννακόπουλος Ορθοπαιδικός Χειρουργός Εργαστήριο Έρευνας Παθήσεων του Μυοσκελετικού Συστήματος, Πανεπιστήμιο Αθηνών Πόνος Μία δυσάρεστη αισθητική

Διαβάστε περισσότερα

Βλάβες του Αρθρικού Χόνδρου του Γόνατος: Διάγνωση και Αντιμετώπιση

Βλάβες του Αρθρικού Χόνδρου του Γόνατος: Διάγνωση και Αντιμετώπιση Βλάβες του Αρθρικού Χόνδρου του Γόνατος: Διάγνωση και Αντιμετώπιση Τι είναι ο αρθρικός χόνδρος; Ο αρθρικός χόνδρος είναι ένας στιλπνός, ομαλός, λείος και ανάγγειος ιστός που καλύπτει τις αρθρικές επιφάνειες

Διαβάστε περισσότερα

Σύνδροµο Μηροκοτυλιαίας Πρόσκρουσης Femoroacetabular Impingement Syndrome (FAI)

Σύνδροµο Μηροκοτυλιαίας Πρόσκρουσης Femoroacetabular Impingement Syndrome (FAI) Σύνδροµο Μηροκοτυλιαίας Πρόσκρουσης Femoroacetabular Impingement Syndrome (FAI) Τι είναι το σύνδροµο µηροκοτυλιαίας πρόσκρουσης; Φυσιολογικά, η κεφαλή του ισχίου δεν προσκρούει στο χείλος της κοτύλης κατά

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΥΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ.

ΣΤΥΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ. ΣΤΥΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ. Η στυτική δυσλειτουργία είναι ένα από τα συχνότερα νοσήματα των ανδρών στην σημερινή εποχή.σε νεαρότερες ηλικίες το 30% οφείλεται σε οργανικές αιτίες και το 70 % σε ψυχολογικά αίτια

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟΠΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ : ποια και πότε ΧΑΡΑΛΑΜΠΙΔΗΣ ΣΤΕΛΙΟΣ ΔΕΡΜΑΤΟΛΟΓΟΣ ΑΦΡΟΔΙΣΙΟΛΟΓΟΣ

ΤΟΠΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ : ποια και πότε ΧΑΡΑΛΑΜΠΙΔΗΣ ΣΤΕΛΙΟΣ ΔΕΡΜΑΤΟΛΟΓΟΣ ΑΦΡΟΔΙΣΙΟΛΟΓΟΣ ΤΟΠΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ : ποια και πότε ΧΑΡΑΛΑΜΠΙΔΗΣ ΣΤΕΛΙΟΣ ΔΕΡΜΑΤΟΛΟΓΟΣ ΑΦΡΟΔΙΣΙΟΛΟΓΟΣ ΠΡΟΥΠΟΘΕΣΕΙΣ ΓΙΑ ΣΩΣΤΗ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ Αξιολόγηση κλινικής εικόνας ακμής(μορφή και βαρύτητα) Γνώση του σκευάσματος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Εισαγωγή. Σκοπός

ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Εισαγωγή. Σκοπός ΠΕΡΙΛΗΨΗ Εισαγωγή Η παιδική παχυσαρκία έχει φτάσει σε επίπεδα επιδημίας στις μέρες μας. Μαστίζει παιδιά από μικρές ηλικίες μέχρι και σε εφήβους. Συντείνουν αρκετοί παράγοντες που ένα παιδί γίνεται παχύσαρκο

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ. VERAFLOX δισκία των 15 mg για σκύλους & γάτες ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΑ ΓΙΑ ΚΤΗΝΙΑΤΡΙΚΗ ΧΡΗΣΗ

ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ. VERAFLOX δισκία των 15 mg για σκύλους & γάτες ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΑ ΓΙΑ ΚΤΗΝΙΑΤΡΙΚΗ ΧΡΗΣΗ Λεπτομερείς πληροφορίες για τo παρόν προϊόν διατίθενται στο δικτυακό τόπο του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Φαρμάκων (ΕΜΑ) στη διεύθυνση http://www.ema.europa.eu/. ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ VERAFLOX δισκία των 15 mg

Διαβάστε περισσότερα

Χειρουργική Θεραπεία της Οστεοαρθρίτιδας

Χειρουργική Θεραπεία της Οστεοαρθρίτιδας Χειρουργική Θεραπεία της Οστεοαρθρίτιδας Η οστεοαρθρίτιδα αντιμετωπίζεται χειρουργικά όταν: α) η καταστροφή του αρθρικού χόνδρου είναι ολοκληρωτική, β) όταν υπάρχουν σημαντικά συμπτώματα, όπως πόνος ή

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΠΑΡΑΜΕΝΟΥΣΩΝ ΩΟΘΗΚΩΝ Χ.Ν. ΒΕΡΒΕΡΙΔΗΣ

ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΠΑΡΑΜΕΝΟΥΣΩΝ ΩΟΘΗΚΩΝ Χ.Ν. ΒΕΡΒΕΡΙΔΗΣ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΠΑΡΑΜΕΝΟΥΣΩΝ ΩΟΘΗΚΩΝ Χ.Ν. ΒΕΡΒΕΡΙΔΗΣ Κλινική Ζώων Συντροφιάς, Κτηνιατρική Σχολή, Α.Π.Θ. Παραμονή λειτουργικού ωοθηκικού ιστού μετά από «στείρωση» (ολόκληρη ωοθήκη ή υπολείμματα ωοθηκών) Ακούσια:

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Η ΣΧΕΤΙΖΟΜΕΝΗ ΜΕ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΝΕΑΝΙΚΗ ΙΔΙΟΠΑΘΗ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑ Όνομα Φοιτήτριας: Μαρία Θωμά Αριθμός φοιτητικής ταυτότητας:2010221455

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΗΘΕΙΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ

ΣΥΝΗΘΕΙΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ Οι όζοι του θυρεοειδούς είναι συχνοί και αποτελούν το συχνότερο ενδοκρινολογικό πρόβλημα σε πολλές χώρες. Οι πιθανότητες ότι κάποιος θα ανακαλύψει έναν τουλάχιστον όζο θυρεοειδούς είναι 1 στις 10 ενώ σε

Διαβάστε περισσότερα

Σμηγματορροικές υπερκερατώσεις. Μιχαέλα Πλάκα Δερματολόγος Επιστημονικός συνεργάτης Nος. «Α. Συγγρός»

Σμηγματορροικές υπερκερατώσεις. Μιχαέλα Πλάκα Δερματολόγος Επιστημονικός συνεργάτης Nος. «Α. Συγγρός» Σμηγματορροικές υπερκερατώσεις Μιχαέλα Πλάκα Δερματολόγος Επιστημονικός συνεργάτης Nος. «Α. Συγγρός» Σμηγματορροική υπερκεράτωση (μυρκηκία) Εξαιρετικά συχνή, καλοήθης δερματική βλάβη Συνήθως αφορά τις

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΠΡΟΣΤΑΤΗ

ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΠΡΟΣΤΑΤΗ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΠΡΟΣΤΑΤΗ Α Μέρος Παθογένεια Συμπτώματα - Διάγνωση Λ.Β. Αθανασίου ΣΥΝΗΘΕΣΤΕΡΑ ΠΡΩΤΟΓΕΝΗ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΠΡΟΣΤΑΤΗ Καλοήθης υπερπλασία Οξεία και χρόνια προστατίτιδα Αποστήματα του προστάτη Μεταπλασία

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΧΡΥΣΟΒΑΛΑΝΤΗΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΛΕΜΕΣΟΣ 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Οι Μηνίσκοι του Γόνατος και η Αρθροσκοπική Mηνισκεκτομή

Οι Μηνίσκοι του Γόνατος και η Αρθροσκοπική Mηνισκεκτομή Οι Μηνίσκοι του Γόνατος και η Αρθροσκοπική Mηνισκεκτομή Τι είναι οι μηνίσκοι του γόνατος; Οι μηνίσκοι του γόνατος είναι ινοχόνδρινοι δίσκοι σχήματος C οι οποίοι παρεμβάλλονται μεταξύ του μηριαίου και της

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΟΥΜΕΝΗ ΟΡΟΛΟΓΙΑ Ιστολογικοί όροι. Επιθηλιοειδές ιστιοκύτταρο (epithelioid histiocyte ): κύτταρο που προσοµοιάζει επιθηλιακού κυττάρου

ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΟΥΜΕΝΗ ΟΡΟΛΟΓΙΑ Ιστολογικοί όροι. Επιθηλιοειδές ιστιοκύτταρο (epithelioid histiocyte ): κύτταρο που προσοµοιάζει επιθηλιακού κυττάρου ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΟΥΜΕΝΗ ΟΡΟΛΟΓΙΑ Ιστολογικοί όροι Επιθηλιοειδές ιστιοκύτταρο (epithelioid histiocyte ): κύτταρο που προσοµοιάζει επιθηλιακού κυττάρου ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΟΥΜΕΝΗ ΟΡΟΛΟΓΙΑ Ιστολογικοί όροι Κοκκίωµα (granuloma

Διαβάστε περισσότερα

Δυσκοίλιο, θεωρούμε ένα άτομο όταν εμφανίζει δύο τουλάχιστον από τα παρακάτω προβλήματα για 3 ή περισσότερους μήνες:

Δυσκοίλιο, θεωρούμε ένα άτομο όταν εμφανίζει δύο τουλάχιστον από τα παρακάτω προβλήματα για 3 ή περισσότερους μήνες: Δυσκοιλιότητα. Η δυσκοιλιότητα αποτελεί ένα από τα πιο συχνά συμπτώματα του κατώτερου πεπτικού σωλήνα, επηρεάζοντας κάθε χρόνο ένα μεγάλο αριθμό ασθενών, κυρίως των χωρών του δυτικού κόσμου. Εικόνα 1.

Διαβάστε περισσότερα

Ελάχιστα επεμβατικές μέθοδοι για την αρθροπλαστική του ισχίου και του γόνατος

Ελάχιστα επεμβατικές μέθοδοι για την αρθροπλαστική του ισχίου και του γόνατος Ελάχιστα επεμβατικές μέθοδοι για την αρθροπλαστική του ισχίου και του γόνατος 1. Τι είναι οι ελάχιστα επεμβατικές μέθοδοι για την αντικατάσταση ισχίου και γόνατος; Ο όρος ελάχιστα επεμβατικές μέθοδοι (ΕΕΜ)

Διαβάστε περισσότερα

Ρήξη του Επιχείλιου Χόνδρου του Ώμου και Βλάβες SLAP

Ρήξη του Επιχείλιου Χόνδρου του Ώμου και Βλάβες SLAP Ρήξη του Επιχείλιου Χόνδρου του Ώμου και Βλάβες SLAP Τι είναι οι σύνδεσμοι και ο επιχείλιος χόνδρος στον ώμο; Η γληνοβραχιόνια άρθρωση του ώμου είναι μία σφαιροειδής ενάρθρωση που σχηματίζεται από την

Διαβάστε περισσότερα

Αορτίτις Απεικόνιση. Φοινίτσης Στέφανος

Αορτίτις Απεικόνιση. Φοινίτσης Στέφανος Στέφανος Φοινίτσης - Αορτίτις Απεικόνιση 31 Αορτίτις Απεικόνιση. Φοινίτσης Στέφανος Λέκτορας Α.Π.Θ. Η αορτίτιδα ορίζεται ως φλεγμονή του τοιχώματος της αορτής. Αιτιολογικά ταξινομείται σε δύο μεγάλες ομάδες:

Διαβάστε περισσότερα

Το θωρακικό άλγος, όχι σπάνιο

Το θωρακικό άλγος, όχι σπάνιο Προσέγγιση του παιδιού με θωρακικό άλγος Steven M. Selbst, MD Pediatr Clin N Am 57 (2010) 1221 1234 Παρουσίαση : Νίκος Α. Καρανταγλής Επιστημονικός Συνεργάτης Γ ΠΔ Α.Π.Θ. 10/01/2011 www.pd3.gr Το θωρακικό

Διαβάστε περισσότερα

Αθηνά Καπράλου,MD Γενικός Χειρουργός. SOS ΙΑΤΡΟΙ, Μάρτιος 2014 XΕΙΡΟΥΡΓΙΚΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ ΤΡΑΥΜΑΤΟΣ ΜΕ ΤΗΝ ΒΟΗΘΕΙΑ ΥΠΕΡΗΧΩΝ

Αθηνά Καπράλου,MD Γενικός Χειρουργός. SOS ΙΑΤΡΟΙ, Μάρτιος 2014 XΕΙΡΟΥΡΓΙΚΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ ΤΡΑΥΜΑΤΟΣ ΜΕ ΤΗΝ ΒΟΗΘΕΙΑ ΥΠΕΡΗΧΩΝ Αθηνά Καπράλου,MD Γενικός Χειρουργός SOS ΙΑΤΡΟΙ, Μάρτιος 2014 XΕΙΡΟΥΡΓΙΚΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ ΤΡΑΥΜΑΤΟΣ ΜΕ ΤΗΝ ΒΟΗΘΕΙΑ ΥΠΕΡΗΧΩΝ Σύντομα ιατρικά νέα Ενδιαφέροντα άρθρα Γνώμες ασθενών BIOFILMS Κύκλος του biofilm

Διαβάστε περισσότερα

Ρευματοειδής αρθρίτιδα. Μαρία Γ. Τεκτονίδου Επίκουρος Καθηγήτρια Ρευματολογίας Α Παθολογική Κλινική, Ιατρική Σχολή Αθηνών

Ρευματοειδής αρθρίτιδα. Μαρία Γ. Τεκτονίδου Επίκουρος Καθηγήτρια Ρευματολογίας Α Παθολογική Κλινική, Ιατρική Σχολή Αθηνών Ρευματοειδής αρθρίτιδα Μαρία Γ. Τεκτονίδου Επίκουρος Καθηγήτρια Ρευματολογίας Α Παθολογική Κλινική, Ιατρική Σχολή Αθηνών Ρόλος Ανοσοποιητικού Συστήματος Προστασία του οργανισμού έναντι εξωτερικών εισβολέων

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι ο νευροπαθητικός πόνος; 1,2

Τι είναι ο νευροπαθητικός πόνος; 1,2 Αυτές οι πληροφορίες προορίζονται για γενική πληροφόρηση και ενημέρωση του κοινού και σε καμία περίπτωση δεν μπορούν να αντικαταστήσουν τη συμβουλή ιατρού ή άλλου αρμοδίου επαγγελματία υγείας Τι είναι

Διαβάστε περισσότερα

Ψευδοθυλακίτιδα Συνεδρίαση ΕΔΑΕ Καρπενήσι, 29/1/2011

Ψευδοθυλακίτιδα Συνεδρίαση ΕΔΑΕ Καρπενήσι, 29/1/2011 Ψευδοθυλακίτιδα Συνεδρίαση ΕΔΑΕ Καρπενήσι, 29/1/2011 Ελισάβετ Λαζαρίδου Επίκουρη Καθηγήτρια Δερματολογίας-Αφροδισιολογίας Α' Δερματολογική Κλινική Α.Π.Θ. Θυλακίτιδα -Περιθυλακίτιδα Ορισμός Θυλακίτιδα Παρουσία

Διαβάστε περισσότερα

Νέα Δεδομένα στην Αγγειοχειρουργική στην Κύπρο - Ενδοφλεβική Θεραπεία με λέϊζερ Μέθοδος EVLA Η πιολιγότερο ανώδυνη ιατρική πρακτική για Κιρσούς

Νέα Δεδομένα στην Αγγειοχειρουργική στην Κύπρο - Ενδοφλεβική Θεραπεία με λέϊζερ Μέθοδος EVLA Η πιολιγότερο ανώδυνη ιατρική πρακτική για Κιρσούς Νέα Δεδομένα στην Αγγειοχειρουργική στην Κύπρο - Ενδοφλεβική Θεραπεία με λέϊζερ Μέθοδος EVLA Η πιολιγότερο ανώδυνη ιατρική πρακτική για Κιρσούς Πια είναι η καλύτερη μέθοδος θεραπείας; Κιρσοί είναι το αποτέλεσμα

Διαβάστε περισσότερα

ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΑΠΌ ΕΝΔΑΓΓΕΙΑΚΟΥΣ ΚΑΘΕΤΗΡΕΣ

ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΑΠΌ ΕΝΔΑΓΓΕΙΑΚΟΥΣ ΚΑΘΕΤΗΡΕΣ ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΑΠΌ ΕΝΔΑΓΓΕΙΑΚΟΥΣ ΚΑΘΕΤΗΡΕΣ ΕΜΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ & ΕΝΤΑΤΙΚΟΛΟΓΟΣ ΑΝΑΠΛ. ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΓΕΝΙΚΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΛΑΜΙΑΣ ΛΑΜΙΑ ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2005 Η σύγχρονη ιατρική και βιοτεχνολογία

Διαβάστε περισσότερα

«Πρόληψη υποτροπών και επιπλοκών της κοιλιοκάκης» 12 η Εκπαιδευτική Διημερίδα της ΕΠΕΓΕ Αθήνα 2014

«Πρόληψη υποτροπών και επιπλοκών της κοιλιοκάκης» 12 η Εκπαιδευτική Διημερίδα της ΕΠΕΓΕ Αθήνα 2014 «Πρόληψη υποτροπών και επιπλοκών της κοιλιοκάκης» 12 η Εκπαιδευτική Διημερίδα της ΕΠΕΓΕ Αθήνα 2014 Κοιλιοκάκη Ι Η κοιλιοκάκη είναι ανοσολογική πάθηση, που προκαλεί κυρίως βλάβες στο λεπτό έντερο αλλά και

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 ΑΝΔΡΕΑΣ ΑΝΔΡΕΟΥ Φ.Τ:2008670839 Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Νεότερες παρεµβάσεις στην πρόληψη και θεραπεία του διαβητικού ποδιού

Νεότερες παρεµβάσεις στην πρόληψη και θεραπεία του διαβητικού ποδιού Στρογγυλό τραπέζι Νεότερες παρεµβάσεις στην πρόληψη και θεραπεία του διαβητικού ποδιού Συντονιστής: Η. Ν. Μυγδάλης Β Παθολογική Κλινική και ιαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκοµείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα Οι διαταραχές

Διαβάστε περισσότερα

Ενδοβρογχική φυματίωση: Ένα σπάνιο αίτιο χρόνιου βήχα

Ενδοβρογχική φυματίωση: Ένα σπάνιο αίτιο χρόνιου βήχα Ενδοβρογχική φυματίωση: Ένα σπάνιο αίτιο χρόνιου βήχα Γκιόκα Χ. Σπυράτος Δ. Γκιουλέκας Δ. Ιακωβίδης Δ. Κοντακιώτης Θ. Χλωρός Δ. Σιχλετίδης Λ. Πνευμονολογική Κλινική ΑΠΘ Παρουσίαση περιστατικού Ασθενής

Διαβάστε περισσότερα

Σύνδρομο Lesch-Nyhan. Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Τμήμα Βιοχημείας-Βιοτεχνολογίας. Ντουντούμη Χρυσούλα Παπαδοπούλου Μαρία-Άννα Στεργίου Δήμητρα

Σύνδρομο Lesch-Nyhan. Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Τμήμα Βιοχημείας-Βιοτεχνολογίας. Ντουντούμη Χρυσούλα Παπαδοπούλου Μαρία-Άννα Στεργίου Δήμητρα Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Τμήμα Βιοχημείας-Βιοτεχνολογίας Μοριακή Βάση Γενετικών Ασθενειών Σύνδρομο Lesch-Nyhan Ντουντούμη Χρυσούλα Παπαδοπούλου Μαρία-Άννα Στεργίου Δήμητρα Εισαγωγή Σπάνια (συνδεδεμένη με

Διαβάστε περισσότερα

Αρχές αντιμετώπισης των τραυμάτων από δήγμα. Μπασδάνη Λένα

Αρχές αντιμετώπισης των τραυμάτων από δήγμα. Μπασδάνη Λένα Αρχές αντιμετώπισης των τραυμάτων από δήγμα Μπασδάνη Λένα ogbite wounds. Bacteriology nd treatment outcome in 37 cases GM. Griffin, DE. Holt Am Anim Hosp Assoc 2001; 37:453 460 Δήγματα ΤΥΠΟΣ 1: Μερικού

Διαβάστε περισσότερα

Η φλεγμονή των βρόγχων προκαλεί οίδημα και παραγωγή εκκρίσεων, και έτσι περιορίζεται περισσότερο η ροή του αέρα μέσα από τους βρόγχους.

Η φλεγμονή των βρόγχων προκαλεί οίδημα και παραγωγή εκκρίσεων, και έτσι περιορίζεται περισσότερο η ροή του αέρα μέσα από τους βρόγχους. Βρογχικό Άσθμα Το άσθμα είναι μια πάθηση που χαρακτηρίζεται από χρόνια κυτταρική φλεγμονή των αεραγωγών και βρογχική υπεραντιδραστικότητα. Έτσι προκαλείται μια μεταβλητή απόφραξη των αεροφόρων οδών που

Διαβάστε περισσότερα

ΓΛΑΥΚΩΜΑ. προληψη και θεραπεια. επειδή είναι σηµαντικό να διατηρήσετε για πάντα την όραση σας

ΓΛΑΥΚΩΜΑ. προληψη και θεραπεια. επειδή είναι σηµαντικό να διατηρήσετε για πάντα την όραση σας ΓΛΑΥΚΩΜΑ προληψη και θεραπεια επειδή είναι σηµαντικό να διατηρήσετε για πάντα την όραση σας Τι είναι το γλαύκωµα; Το γλαύκωμα αποτελεί μια ομάδα από παθήσεις των οφθαλμών, οι οποίες έχουν σαν κοινό χαρακτηριστικό

Διαβάστε περισσότερα

Ρήξη του Επιχείλιου Χόνδρου του Ισχίου Labral Tear

Ρήξη του Επιχείλιου Χόνδρου του Ισχίου Labral Tear Ρήξη του Επιχείλιου Χόνδρου του Ισχίου Labral Tear Τι είναι ο επιχείλιος χόνδρος; Ο επιχείλιος χόνδρος είναι µία δοµή από ινώδη ιστό που περιβάλλει κυκλοτερώς την κοτύλη την κοίλη δηλαδή αρθρική επιφάνεια

Διαβάστε περισσότερα

Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ Γ.Ν.Α. «ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ» ΝΟΣΟΣ PAGET ΑΙΔΟΙΟΥ

Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ Γ.Ν.Α. «ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ» ΝΟΣΟΣ PAGET ΑΙΔΟΙΟΥ Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ Γ.Ν.Α. «ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ» ΝΟΣΟΣ PAGET ΑΙΔΟΙΟΥ Κουτρούµπα Ι, Χαϊδόπουλος Δ, Θωµάκος Ν, Σωτηροπούλου Μ, Καθοπούλης Ν, Βλάχος

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΟΛΙΚΗ ΘΕΩΡΗΣΗ ΤΟΥ ΠΟΝΟΥ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ

ΣΥΝΟΛΙΚΗ ΘΕΩΡΗΣΗ ΤΟΥ ΠΟΝΟΥ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΙΚΗ ΘΕΩΡΗΣΗ ΤΟΥ ΠΟΝΟΥ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ Ορισμός του πόνου (IASP)1979 Πόνος ορίζεται μια δυσάρεστη αισθητική και συναισθηματική εμπειρία που σχετίζεται με πραγματική η δυνητική βλάβη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΚΜΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ

ΑΚΜΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΑΚΜΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ Κόγια Μαρία Δερματολόγος Αφροδισιολόγος H παρούσα διάλεξη δε σχετίζεται με κάποιο προσωπικό συμφέρον ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ Νεογνική ακμή (1-28 ημέρες ζωής) Βρεφική ακμή (3-16 μηνών)

Διαβάστε περισσότερα

15λεπτη Προετοιμασία του φοιτητή για την παρακολούθηση του μαθήματος νευροουρολογίας, γυναικολογικής ουρολογίας και ακράτειας ούρων.

15λεπτη Προετοιμασία του φοιτητή για την παρακολούθηση του μαθήματος νευροουρολογίας, γυναικολογικής ουρολογίας και ακράτειας ούρων. 15λεπτη Προετοιμασία του φοιτητή για την παρακολούθηση του μαθήματος νευροουρολογίας, γυναικολογικής ουρολογίας και ακράτειας ούρων. Η ουροδόχος κύστη δεν είναι απλά μία κοιλότητα η οποία γεμίζει απλά

Διαβάστε περισσότερα

ΙΦΝΕ (ΕΚ, ν.crohn, απροσδιόριστη) Συνήθεις λοιμώδεις, παρατεταμένες συστηματικές, αφροδισιακές-παρασιτικές, ιογενείς λοιμώξεις Φάρμακα και τοξίνες

ΙΦΝΕ (ΕΚ, ν.crohn, απροσδιόριστη) Συνήθεις λοιμώδεις, παρατεταμένες συστηματικές, αφροδισιακές-παρασιτικές, ιογενείς λοιμώξεις Φάρμακα και τοξίνες ΦΛΕΓΜΟΝΩΔΗ ΝΟΣΗΜΑΤΑ Π.Ε ΙΦΝΕ (ΕΚ, ν.crohn, απροσδιόριστη) Συνήθεις λοιμώδεις, παρατεταμένες συστηματικές, αφροδισιακές-παρασιτικές, ιογενείς λοιμώξεις Φάρμακα και τοξίνες (ΜΣΑΦ κ.ά) Ισχαιμική Μετακτινική

Διαβάστε περισσότερα

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη.

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη. Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη. Καρκίνος του προστάτη Επιδημιολογία: Αποτελεί τον συχνότερα διαγνωσμένο καρκίνο στον άνδρα. 186.320

Διαβάστε περισσότερα

ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΩΝ ΚΑΤΑΓΜΑΤΑΤΩΝ

ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΩΝ ΚΑΤΑΓΜΑΤΑΤΩΝ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΩΝ ΚΑΤΑΓΜΑΤΑΤΩΝ Κλειστά (χωρίς λύση της συνέχειας του δέρματος) Ανοικτά (λύση της συνέχειας του δέρματος) επείγουσα χειρουργική επέμβαση Grade I: Grade II: Grade III

Διαβάστε περισσότερα

ΣΑΛΜΟΝΕΛΛΩΣΗ Ασθένεια που προκαλείται από τα είδη του γένους Salmonella,, Salmonella Προσβάλλει όλα τα ζωικά είδη και Χαρακτηρίζεται από ένα ή συνδυασμό από τα ακόλουθα τρία συμπτώματα: σηψαιμία,, οξεία

Διαβάστε περισσότερα

Βογιατζόγλου E, Βογιατζόγλου Δ. Γενικό Νοσοκομείο «Αμαλία. Δόνου Α.,

Βογιατζόγλου E, Βογιατζόγλου Δ. Γενικό Νοσοκομείο «Αμαλία. Δόνου Α., ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟΥ ΠΟΔΙΟΥ. Η ΕΜΠΕΙΡΙΑ ΜΑΣ ΣΤΟ ΙΑΤΡΕΙΟ ΦΡΟΝΤΙΔΑΣ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟΥ ΠΟΔΙΟΥ, ΣΤΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ «ΑΜΑΛΙΑ ΦΛΕΜΙΝΓΚ». Μεϊμέτη Ε., Καφαντάρης Ι., Δόνου Α., Βογιατζόγλου E, Βογιατζόγλου Δ.

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΟΝΙΑ ΗΠΑΤΙΚΗ ΝΟΣΟΣ στο σκύλο

ΧΡΟΝΙΑ ΗΠΑΤΙΚΗ ΝΟΣΟΣ στο σκύλο ΧΡΟΝΙΑ ΗΠΑΤΙΚΗ ΝΟΣΟΣ στο σκύλο Τ. Σ. Ράλλης, Καθηγητής Παθολογίας Ζώων Συντροφιάς, Τμήμα Κτηνιατρικής, ΑΠΘ Χρόνια Ηπατική Νόσος (ΧΗΝ) Ομάδα νοσημάτων του ήπατος χρόνιας διαδρομής με διακυμάνσεις στη βιοχημική

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗ ΖΩΗ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΚΑΙ ΕΦΗΒΟΥ ΜΕ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 ΠΟΥ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΟΥΝ ΑΝΤΛΙΕΣ ΣΥΝΕΧΟΥΣ ΕΚΧΥΣΗΣ ΙΝΣΟΥΛΙΝΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΛΙΘΙΑΣΗ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ - ΝΕΦΡΩΝ - ΟΥΡΗΤΗΡΑ - ΚΥΣΤΕΩΣ - ΟΥΡΗΘΡΑΣ

ΛΙΘΙΑΣΗ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ - ΝΕΦΡΩΝ - ΟΥΡΗΤΗΡΑ - ΚΥΣΤΕΩΣ - ΟΥΡΗΘΡΑΣ ΛΙΘΙΑΣΗ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ - ΝΕΦΡΩΝ - ΟΥΡΗΤΗΡΑ - ΚΥΣΤΕΩΣ - ΟΥΡΗΘΡΑΣ Τι είναι η "λιθίαση του ουροποιητικού" Λιθίαση ουροποιητικού είναι η δημιουργία λίθου ή λίθων μέσα στην αποχετευτική μοίρα του

Διαβάστε περισσότερα

Επιθετική Συμπεριφορά στο Σκύλο και στη Γάτα

Επιθετική Συμπεριφορά στο Σκύλο και στη Γάτα Επιθετική Συμπεριφορά στο Σκύλο και στη Γάτα Χρήστος Η. Καραγιάννης DVM, MSc, MRCVS, Ειδικευόμενος του Ευρωπαϊκού Κτηνιατρικού Κολλεγίου Συμπεριφοράς Ζώων (ECAWBM) Στόχοι Να είναι είμαστε σε θέση να αξιολογήσουμε

Διαβάστε περισσότερα

3 ο Πανελλήνιο Συμπόσιο

3 ο Πανελλήνιο Συμπόσιο Εταιρία Μελέτης Παθήσεων Διαβητικού Ποδιού 3 ο Πανελλήνιο Συμπόσιο Καθαρισμός έλκους διαβητικού ποδιού ADDO TESFAYE ΙΑΤΡΟΣ-ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΣ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ Α ΠΡΠ ΠΓΝΘ ΑΧΕΠΑ Υπ. ΔΙΔΑΚΤΩΡ Α.Π.Θ. Καθαρισμός

Διαβάστε περισσότερα

Μικροοργανισμοί. Οι μικροοργανισμοί διακρίνονται σε: Μύκητες Πρωτόζωα Βακτήρια Ιούς

Μικροοργανισμοί. Οι μικροοργανισμοί διακρίνονται σε: Μύκητες Πρωτόζωα Βακτήρια Ιούς Μικροοργανισμοί Οι μικροοργανισμοί διακρίνονται σε: Μύκητες Πρωτόζωα Βακτήρια Ιούς Παθογόνοι μικροοργανισμοί Παθογόνοι μικροοργανισμοί ονομάζονται οι μικροοργανισμοί που χρησιμοποιούν τον άνθρωπο ως ξενιστή

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΦΡΟΛΙΘΙΑΣΗ

ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΦΡΟΛΙΘΙΑΣΗ 1 ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΦΡΟΛΙΘΙΑΣΗ Κυριακή Σταματέλου Ειδικός Νεφρολόγος, MBA Τι είναι η νεφρολιθίαση; Η νεφρολιθίαση λέγεται κοινά «πέτρες στα νεφρά» και είναι γνωστή στην ανθρωπότητα από τα αρχαία χρόνια.

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΥΝΙΣΤΩΜΕΝΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΕ ΣΥΝΗΘΕΙΣ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΕΣ ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ

Η ΣΥΝΙΣΤΩΜΕΝΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΕ ΣΥΝΗΘΕΙΣ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΕΣ ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ Ι. Ντότης- Ημερίδα Α Παιδιατρικής Κλινικής Α.Π.Θ 2013 Η ΣΥΝΙΣΤΩΜΕΝΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΕ ΣΥΝΗΘΕΙΣ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΕΣ ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ Ιωάννης Ντότης Παιδίατρος Εντατικολόγος Επιμελητής Α Π/Δ Κλινική Ι. Ντότης- Ημερίδα

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑ ΘΕΡΜΟΜΕΤΡΗΣΗ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ ΥΠΕΡΘΕΡΜΙΑ ΠΥΡΕΤΟΣ ΥΠΟΘΕΡΜΙΑ. Λ.Β. Αθανασίου Παθολογική Κλινική, Τμήμα Κτηνιατρικής, Π.Θ.

ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑ ΘΕΡΜΟΜΕΤΡΗΣΗ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ ΥΠΕΡΘΕΡΜΙΑ ΠΥΡΕΤΟΣ ΥΠΟΘΕΡΜΙΑ. Λ.Β. Αθανασίου Παθολογική Κλινική, Τμήμα Κτηνιατρικής, Π.Θ. ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑ ΘΕΡΜΟΜΕΤΡΗΣΗ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ ΥΠΕΡΘΕΡΜΙΑ ΠΥΡΕΤΟΣ ΥΠΟΘΕΡΜΙΑ Λ.Β. Αθανασίου Παθολογική Κλινική, Τμήμα Κτηνιατρικής, Π.Θ. ΘΕΡΜΟΜΕΤΡΗΣΗ Ζωτικά σημεία (TPR) Θερμοκρασία Σφυγμός Αναπνοές

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Επιβλέπων Καθηγητής: Δρ. Νίκος Μίτλεττον Η ΣΧΕΣΗ ΤΟΥ ΜΗΤΡΙΚΟΥ ΘΗΛΑΣΜΟΥ ΜΕ ΤΗΝ ΕΜΦΑΝΙΣΗ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2 ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ Ονοματεπώνυμο: Ιωσηφίνα

Διαβάστε περισσότερα

Τα αποτελέσματά μας δεν αποτελούν ελεγχόμενη μελέτη ή κλινική δοκιμή, αλλά στοιχεία μητρώου των ασθενών μας.

Τα αποτελέσματά μας δεν αποτελούν ελεγχόμενη μελέτη ή κλινική δοκιμή, αλλά στοιχεία μητρώου των ασθενών μας. CUMMULATINE SUCCESS SCORE % ΙΣΧΙΟ CUMMULATINE SUCCESS RATE % YΛΙΚΟ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟΥ ΑΣΘΕΝΕΙΣ 42 ΑΝΔΡΕΣ 16 ΓΥΝΑΙΚΕΣ 26 ΗΛΙΚΙΑ 63.1 (42-92) ΥΨΟΣ 171 (162-191) Δ.Μ.Σ 36 (22-47) Το ποσοστό των ασθενών που αναφέρουν

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ Εργαστηριακή αξιολόγηση της αξιοπιστίας του strep testστη διάγνωση και τον καθορισμό της κατάλληλης αντιβιοτικής αγωγής σε ασθενείς με οξεία πυώδη αμυγδαλίτιδα

Διαβάστε περισσότερα

Το γόνατο ως στόχος ρευματικών νοσημάτων

Το γόνατο ως στόχος ρευματικών νοσημάτων Το γόνατο ως στόχος ρευματικών νοσημάτων Χ. Μ. ΜουτσόπουΛος Αντεπιστέλλον μέλος της Ακαδημίας Αθηνών, Καθηγητής Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών α ρευματικά νοσήματα είναι ασθένειες που προσβάλλουν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ 1. ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΚΤΗΝΙΑΤΡΙΚΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ 1. ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΚΤΗΝΙΑΤΡΙΚΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ 1. ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΚΤΗΝΙΑΤΡΙΚΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ PANOLOG 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ Δραστικό(ά) συστατικό(ά): Κάθε ml της αλοιφής PANOLOG περιέχει :

Διαβάστε περισσότερα

Πέννυ Εμμανουήλ. Δερματολόγος Αφροδισιολόγος. Διευθύντρια ΕΣΥ Γ.Ν.Παίδων Πεντέλης. (Δημοσίευση στο περιοδικό Υγεία και Παιδί.)

Πέννυ Εμμανουήλ. Δερματολόγος Αφροδισιολόγος. Διευθύντρια ΕΣΥ Γ.Ν.Παίδων Πεντέλης. (Δημοσίευση στο περιοδικό Υγεία και Παιδί.) Πέννυ Εμμανουήλ Δερματολόγος Αφροδισιολόγος Διευθύντρια ΕΣΥ Γ.Ν.Παίδων Πεντέλης. (Δημοσίευση στο περιοδικό Υγεία και Παιδί.) Η ατοπική δερματίτιδα ή έκζεμα είναι μια χρόνια κνησμώδης δερματοπάθεια κυρίως

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ ΗΜΕΡΑ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ ΗΜΕΡΑ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ ΗΜΕΡΑ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑΣ 12 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2013 TI ENNOOYME ΛΕΓΟΝΤΑΣ «ΑΡΘΡΙΤΙΔΑ» Ο όρος «ΑΡΘΡΙΤΙΔΑ» περιλαμβάνει μια ομάδα μυοσκελετικών παθήσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Η ΣΧΕΣΗ ΤΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ ΜΕ ΤΟ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΒΗΤΗ ΚΥΗΣΗΣ Χρυστάλλα, Γεωργίου Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Συγκοπτικά επεισόδια καρδιαγγειακής αιτιολογίας: διαγνωστική προσπέλαση

Συγκοπτικά επεισόδια καρδιαγγειακής αιτιολογίας: διαγνωστική προσπέλαση There are no translations available. Γιώργος Κολιός Καρδιολόγος Οι ασθενείς με συγκοπή αποτελούν το 2% των επισκέψεων στα τμήματα έκτακτων περιστατικών. Η ετήσια επίπτωση συγκοπτικών επεισοδίων στα ηλικιωμένα

Διαβάστε περισσότερα

Φλεγμονωδης πολυσυστηματικη αυτόάνοση νοσος που αφορα συχνοτερα νεες γυναικες αναπαραγωγικης ηλικιας.

Φλεγμονωδης πολυσυστηματικη αυτόάνοση νοσος που αφορα συχνοτερα νεες γυναικες αναπαραγωγικης ηλικιας. Φλεγμονωδης πολυσυστηματικη αυτόάνοση νοσος που αφορα συχνοτερα νεες γυναικες αναπαραγωγικης ηλικιας. Ηλίας Κουρής - Ρευματολόγος Η κλινική εικόνα της πάθησης περιλαμβάνει την παρουσια γενικων συμπτωματων

Διαβάστε περισσότερα

Βλάβες του Ανώτερου Τμήματος του Επιχείλιου Χόνδρου (Βλάβες SLAP)

Βλάβες του Ανώτερου Τμήματος του Επιχείλιου Χόνδρου (Βλάβες SLAP) Βλάβες του Ανώτερου Τμήματος του Επιχείλιου Χόνδρου (Βλάβες SLAP) Τι είναι η βλάβη SLAP; Η βλάβη SLAP συνίσταται σε ρήξη του ανώτερου τμήματος του επιχείλιου χόνδρου στην ωμογλήνη. Ο όρος SLAP σχηματίζεται

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΑΤΥΠΟΔΙΑ ΒΛΑΙΣΟΠΛΑΤΥΠΟΔΙΑ. 06/Φεβ/2013 ΠΑΡΑΜΟΡΦΩΣΕΙΣ ΑΚΡΟΥ ΠΟΔΟΣ ΒΛΑΙΣΟΠΛΑΤΥΠΟΔΙΑ ΔΡ. ΝΙΚΟΣ ΠΑΠΑΛΟΥΚΑΣ ΠΟΛΥΚΛΙΝΙΚΗ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ I.

ΠΛΑΤΥΠΟΔΙΑ ΒΛΑΙΣΟΠΛΑΤΥΠΟΔΙΑ. 06/Φεβ/2013 ΠΑΡΑΜΟΡΦΩΣΕΙΣ ΑΚΡΟΥ ΠΟΔΟΣ ΒΛΑΙΣΟΠΛΑΤΥΠΟΔΙΑ ΔΡ. ΝΙΚΟΣ ΠΑΠΑΛΟΥΚΑΣ ΠΟΛΥΚΛΙΝΙΚΗ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ I. ΒΛΑΙΣΟ ΔΡ. ΝΙΚΟΣ ΠΑΠΑΛΟΥΚΑΣ ΠΟΛΥΚΛΙΝΙΚΗ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ 1 2 ΒΛΑΙΣΟ I. ΜΟΝΑΔΙΚΗ ΟΝΤΟΤΗΤΑ ΒΛΑΙΣΟ II. ΜΕΡΟΣ ΑΛΛΟΥ ΠΙΟ ΠΟΛΥΠΛΟΚΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ Γενικευμένης Χαλάρωσης Συνδέσμων Νευρολογικής ή Μυϊκής Πάθησης Γενετικής

Διαβάστε περισσότερα

Τοπική θεραπεία : Ποια & πότε

Τοπική θεραπεία : Ποια & πότε ΑΚΜΗ από το Α έως το Ω κλινικό φροντιστήριο Τοπική θεραπεία : Ποια & πότε Παντελής Παναγάκης Δερματολόγος - Αφροδισιολόγος Νοσοκομείο «Ανδρέας Συγγρός» Η πιο κοινή δερματική πάθηση Μία φυσιολογική κατάσταση

Διαβάστε περισσότερα

7 ο ετήσιο συνέδριο αθηροσκλήρωσης. Θεσσαλονίκη 10-12 Μαρτίου 2011

7 ο ετήσιο συνέδριο αθηροσκλήρωσης. Θεσσαλονίκη 10-12 Μαρτίου 2011 7 ο ετήσιο συνέδριο αθηροσκλήρωσης Θεσσαλονίκη 10-12 Μαρτίου 2011 Κάπνισμα, περιοδοντική νόσος και υγιεινή του στόματος Νίκος Α. Ευθυμιάδης, D.D.S., M.Sc. Οδοντίατρος-Περιοδοντολόγος Τι είναι η περιοδοντίτιδα

Διαβάστε περισσότερα

Η ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ - ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΗ ΠΡΑΓΜΑΤΟΓΝΩΜΟΣΥΝΗ ΣΤΗΝ ΠΟΙΝΙΚΗ ΔΙΚΗ

Η ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ - ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΗ ΠΡΑΓΜΑΤΟΓΝΩΜΟΣΥΝΗ ΣΤΗΝ ΠΟΙΝΙΚΗ ΔΙΚΗ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΝΟΜΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ Διπλωματική εργασία στο μάθημα «ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ»

Διαβάστε περισσότερα

Μηχανικές ιδιότητες των οστών

Μηχανικές ιδιότητες των οστών Τα οστά δρουν σαν κατασκευές υποστήριξης και μεταφέρουν φορτία: h Απλή συμπίεση h Λυγισμός (φόρτιση του ενός φλοιού ελκυσμός του άλλου) h Στρέψη Μηχανικές ιδιότητες των οστών h Ισχυρότερα στη συμπίεση

Διαβάστε περισσότερα

Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια

Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια ρ ZΩΗ ΚΑΤΣΑΡΟΥ Νευρολόγος ιευθύντρια ΕΣΥ Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια µορφή κατάθλιψης,

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία Βιολογίας Α' Λυκείου με θέμα: Μάριος Μ., Α'2. Νόσος του Πάρκινσον

Εργασία Βιολογίας Α' Λυκείου με θέμα: Μάριος Μ., Α'2. Νόσος του Πάρκινσον Εργασία Βιολογίας Α' Λυκείου με θέμα: Μάριος Μ., Α'2 Νόσος του Πάρκινσον Τρόπος αντιμετώπισης νόσου Πάρκινσον. Η νόσος του Πάρκινσον (Parkinson) είναι νευροεκφυλιστική ασθένεια της μέλαινας ουσίας με συχνότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΗΤΡΙΚΟΣ ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΗΤΡΙΚΟΣ ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΗΤΡΙΚΟΣ ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ Ονοματεπώνυμο: Μιχαέλλα Σάββα Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Mitomycin C application for the prevention of postoperative synechiae formation at the anterior commissure.

Mitomycin C application for the prevention of postoperative synechiae formation at the anterior commissure. Otorhinolaryngologia - Head and Neck Surgery Issue 50, October - November - December 2012, pages 18-22 ORIGINAL REVIEW ARITCLE Mitomycin C application for the prevention of postoperative synechiae formation

Διαβάστε περισσότερα

Μαντάς Αθανάσιος Δερματολόγος Αφροδισιολόγος Επιστημονικός συνεργάτης B Κλινική Δερματικών και Αφροδισίων Νοσημάτων Α.Π.Θ Γ.Ν.

Μαντάς Αθανάσιος Δερματολόγος Αφροδισιολόγος Επιστημονικός συνεργάτης B Κλινική Δερματικών και Αφροδισίων Νοσημάτων Α.Π.Θ Γ.Ν. Νόσος Queyrat Μαντάς Αθανάσιος Δερματολόγος Αφροδισιολόγος Επιστημονικός συνεργάτης B Κλινική Δερματικών και Αφροδισίων Νοσημάτων Α.Π.Θ Γ.Ν. «Παπαγεωργίου» ΟΡΙΣΜΟΣ Η ερυρθροπλασία του Queyrat είναι μία

Διαβάστε περισσότερα

Στοιχειώδεις παθολογικές μεταβολές του Γεννητικού Συστήματος

Στοιχειώδεις παθολογικές μεταβολές του Γεννητικού Συστήματος Στοιχειώδεις παθολογικές μεταβολές του Γεννητικού Συστήματος του Θήλεος ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙΣ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΟΠΟΥΛΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ Προσοχή: Οι παρουσιάσεις μαθημάτων αποτελούν βοήθημα παρακολούθησης των παραδόσεων

Διαβάστε περισσότερα

ρ Ελενα Κουλλαπή 2014

ρ Ελενα Κουλλαπή 2014 ρ Ελενα Κουλλαπή 2014 Κυρτέ κερατίνε πλάκε. Καλύπτουν τη ραχιαία επιφάνεια του τελευταίου τµήµατο των δακτύλων. Το χρώµα του είναι υπόλευκο ή ελαφρώ ρόδινο (οφείλεται στι αγκύλε των αγγείων του χορίου,

Διαβάστε περισσότερα

Μιχαήλ Νικ. Πατσίκας

Μιχαήλ Νικ. Πατσίκας Ακτινολογική διερεύνηση των καταγμάτων των μακρών οστών Μιχαήλ Νικ. Πατσίκας Πτυχιούχος Κτηνιατρικής Α.Π.Θ. Πτυχιούχος Ιατρικής Α.Π.Θ Αναπληρωτής Καθηγητής Ακτινολογίας Κτηνιατρική Σχολή Α.Π.Θ. Διπλωματούχος

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΩΝ ΟΣΤΙΚΩΝ ΕΛΛΕΙΜΜΑΤΩΝ ΜΕ ΤΗ ΜΕΘΟΔΟ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΜΕΤΑΦΟΡΑΣ. Ορθοπαιδική Κλινική Πανεπιστημίου Πατρών

Η ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΩΝ ΟΣΤΙΚΩΝ ΕΛΛΕΙΜΜΑΤΩΝ ΜΕ ΤΗ ΜΕΘΟΔΟ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΜΕΤΑΦΟΡΑΣ. Ορθοπαιδική Κλινική Πανεπιστημίου Πατρών Η ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΩΝ ΟΣΤΙΚΩΝ ΕΛΛΕΙΜΜΑΤΩΝ ΜΕ ΤΗ ΜΕΘΟΔΟ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΜΕΤΑΦΟΡΑΣ Ορθοπαιδική Κλινική Πανεπιστημίου Πατρών 1951 Gavril Abramovich Ilizarov Μέθοδος Ilizarov «συνδυασμός φλοιοτομής και σταδιακής, ελεγχόμενης

Διαβάστε περισσότερα