ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΥΡΗΝΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ. Δ/ΝΤΗΣ: Καθηγητής Ν. ΚΑΡΚΑΒΙΤΣΑΣ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΥΡΗΝΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ. Δ/ΝΤΗΣ: Καθηγητής Ν. ΚΑΡΚΑΒΙΤΣΑΣ"

Transcript

1 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΥΡΗΝΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ Δ/ΝΤΗΣ: Καθηγητής Ν. ΚΑΡΚΑΒΙΤΣΑΣ ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΚΑΙ ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΤΗΣ ΠΥΡΗΝΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ Ν. ΚΑΡΚΑΒΙΤΣΑΣ Καθηγητής Πυρηνικής Ιατρικής ΗΡΑΚΛΕΙΟ

2 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Οι σημειώσεις αυτές αποσκοπούν στην αποκόμηση βασικών γνώσεων από τους φοιτητές της Ιατρικής σχετικά με τις κυριότερες κλινικές εφαρμογές των μεθόδων Πυρηνικής Ιατρικής στην καθημερινή Ιατρική πράξη. Θα ήθελα να ευχαριστήσω την συνεργάτιδα Επικ. Καθηγήτρια κα Κουκουράκη Σοφία για την ουσιώδη συμβολή της στην εκπόνηση των σημειώσεων. Ν. Καρκαβίτσας Καθηγητής Πυρηνικής Ιατρικής 2

3 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Κεφάλαιο 1: Ραδιοφάρμακα Κεφάλαιο 2: Μυοσκελετικό σύστημα.. Κεφάλαιο 3: Αναπνευστικό σύστημα.. Κεφάλαιο 4: Σπινθηρογράφημα ήπατος- χοληφόρων. Κεφάλαιο 5: Πεπτικό σύστημα. Κεφάλαιο 6: Εγκέφαλος. Κεφάλαιο 7: Καρδιολογία. Κεφάλαιο 8: Ενδοκρινικό σύστημα Κεφάλαιο 9: Ουροποιητικό σύστημα Βιβλιογραφία.. 3

4 Κεφάλαιο 1 ΡΑΔΙΟΦΑΡΜΑΚΑ Η Πυρηνική Ιατρική χρησιμοποιεί ραδιενεργά σκευάσματα για διαγνωστικούς ερευνητικούς και θεραπευτικούς σκοπούς, που ονομάζονται ραδιοφάρμακα. Τα ραδιοφάρμακα δημιουργούνται από την ένωση α. κάποιου βιολογικά ενεργού μορίου ή κάποιας χημικής ουσίας, μη ραδιενεργό συστατικό και β. της ραδιενεργής ουσίας. Η ραδιενεργή ουσία ή ραδιονουκλίδιο είναι ασταθείς πυρήνες οι οποίοι εκπέμπουν ακτινοβολία τέτοιας διεισδυτικής ικανότητας, ώστε να καταγράφεται από κατάλληλα απεικονιστικά και μη συστήματα (γ κάμερα, φορητοί ανιχνευτές) για διαγνωστικούς σκοπούς, είτε για να προκαλεί τοπικά (στο σημείο της εκλεκτικής συγκέντρωσής του), συγκεκριμένη θεραπευτική δράση (ραδιοθεραπευτικά σκευάσματα). Τα ραδιοφάρμακα χωρίζονται σε 2 μεγάλες κατηγορίες: 1. ραδιοφάρμακα τα οποία κατανέμονται στο σώμα μέσω της αιματικής ροής και καθηλώνονται με μη ειδικό τρόπο στο όργανο στόχος (perfusion tracers) και 2. ραδιοφάρμακα τα οποία κατανέμονται στο σώμα μέσω της αιματικής ροής αλλά καθηλώνονται στο όργανο στόχο μέσω ειδικών βιοχημικών διεργασιών και υποδοχέων. Επίσης ταξινομούνται σε μεταλλο- επισημασμένα (metal tagged) των οποίων η βιοκατανομή δεν εξαρτάται από το ραδιονουκλίδιο όπως τα κολλοειδή (προσλαμβάνονται με τον μηχανισμό της φαγοκυττάρωσης ανεξάρτητα από το ραδιονουκλίδιο με το οποίο έχουν συνδεθεί) και σε μέταλλο- απαραίτητα (metal essential) των οποίων η βιοκατανομή εξαρτάται από το ραδιονουκλίδιο. Για να θεωρηθεί ένα ραδιοφάρμακο ιδανικό θα πρέπει να πληρεί τις εξής ιδιότητες: μικρό χρόνο ημιζωής εκπεμπόμενη γ ακτινοβολία ιδανική για τα συστήματα απεικόνισης ( KeV) μικρή ακτινική επιβάρυνση υψηλό στόχο/ υπόστρωμα επαρκής χρονικά παραμονή στο όργανο στόχος για την διενέργεια της μελέτης Εύκολα διαθέσιμο Μη τοξικό Χαμηλό κόστος Για την απεικόνιση ενός οργάνου-στόχου απαραίτητη προϋπόθεση είναι η εκλεκτική συγκέντρωση του ραδιοφαρμάκου σε σχέση με τον περιβάλλοντα ιστό. Η χορήγηση 4

5 ενός ραδιοφαρμάκου για διαγνωστικούς και θεραπευτικούς σκοπούς γίνεται κατά κύριο τρόπο ενδοφλεβίως ενώ σπανιότερα με κατάποση (per os), ενδομυϊκά, ενδοαρτηριακά, υποδόρια ή με εισπνοή. Μετά τη χορήγησή τους, τα ραδιοφάρμακα μεταβολίζονται κυρίως στο ήπαρ όπου μπορεί : α) να αποδεσμευτούν από το ραδιονουκλίδιο, ενώ το υπόλοιπο μόριο να διατηρηθεί ακέραιο β) να αποδεσμευτούν από το ραδιοϊσότοπο και στη συνέχεια το υπόλοιπο μόριο να διασπαστεί, γ) να υδρολυθούν ή ενζυματικά να διασπαστούν και δ) να απεκκριθούν χωρίς την παραμικρή μεταβολή, ενώ οι σημαντικότερες οδοί αποβολής αυτών είναι το ουροποιητικό και το γαστρεντερικό. Τα ραδιοφάρμακα χορηγούνται υπό τις εξής μορφές: Διαλύματα (για ενδοφλέβια ή per os χορήγηση) Εναιωρήματα (κολλοειδή, μικροσφαιρίδια) Αεροζόλη (σπινθηρογράφημα αερισμού πνευμόνων) Επισημασμένα έμμορφα συστατικά του αίματος (επισημασμένα λευκοκύτταρα) Κάψουλες (131 I) Μηχανισμός πρόσληψης των ραδιοφαρμάκων Τα ραδιοφάρμακα μετά την ενδοφλέβια χορήγηση τους κατανέμονται αμέσως στον ενδοαγγειακό χώρο. Επειδή τα σύμπλοκα είναι κυρίως υδατοδιαλυτά φθάνουν στο όργανο στόχο μέσω των τριχοειδικών αγγείων. Τα τριχοειδικά αγγεία αποτελούνται από μια στοιβάδα ενδοθηλιακών κυττάρων η οποία διαχωρίζει τον αγγειακό χώρο από τον εξωκυττάριο υγρό. Στο ενδοθήλιο υπάρχουν διάκενα από τα οποία διέρχονται λόγω της διαφοράς συγκέντρωσης η οποία επικρατεί μεταξύ του ενδοαγγειακού και εξωαγγειακού χώρου, μικρού μοριακού βάρους μόρια ενώ αποκλείονται τα μακρομόρια. Οι κυτταρικές μεμβράνες είναι μια διπλή στιβάδα λιπιδίων μέσα στην οποία βρίσκονται και διάφορες πρωτείνες (υποδοχείς, αντλίες κλπ). Εν συντομία αναφέρονται οι κυριότεροι μηχανισμοί πρόσληψης των ραδιοφαρμάκων από το όργανο- στόχος: Μεταβολικός Μηχανισμός : Με τον μηχανισμό αυτό προσλαμβάνονται το ιώδιο, η ραδιοεπισημασμένη χοληστερόλη στο γενικότερο μεταβολικό κύκλο των στεροειδών ορμονών του φλοιού των επινεφριδίων, όπως η Ι ιωδοχοληστερόλη και 6β-Ι-131-ιωδομεθυλο-19-νορμεθυλο-χοληστερόλη (ΝΡ-59) για το σπινθηρογράφημα του φλοιού των επινεφριδίων, η Ι-131-mιωδοβενζυλογουανιδίνης (Ι-131-ΜIBG), στο μεταβολικό κύκλο του μυελού των επινεφριδίων Παθητική μεταφορά δια μέσου των πόρων της κυτταρικής μεμβράνης, είτε δια μέσου της διπλής στιβάδας των λιπιδίων της μεμβράνης. Μέσω της 5

6 παθητικής μεταφοράς διέρχονται τα λιπόφιλα σύμπλοκα όπως το Tc99m- DTPA και το 99m Tc MAG3, οστεόφιλα ραδιοφάρμακα (μέσω του μηχανισμού της χημειοπροσρόφησης), C-11, N-13, O-15, ή F-18 Ενεργητική μεταφορά με ειδικές πρωτείνες- φορείς και δαπάνη ενέργειας (ATP) όπως το θάλλιο (Tl) κατά ένα μέρος ενώ κατά το υπόλοιπο μέρος εισέρχεται με διάχυση. Μέσω της ενεργητικής μεταφοράς διέρχονται τα μέσου μεγέθους υδρόφιλα σύμπλοκα. Φαγοκυττάρωση. Κολλοειδή σωματίδια συγκεντρώνονται στο δικτυενδοθηλιακό σύστημα με τον μηχανισμό της φαγοκυττάρωσης. Η βιολογική κατανομή τους εξαρτάται από το μέγεθος τους. Κολλοειδή σωματίδια, διαμέτρου <80nm προσλαμβάνονται κυρίως από το μυελό των οστών, κολλοειδή μεγαλύτερης από 80nm διαμέτρου από το ήπαρ/σπλήνα, ενώ σωματίδια μεγαλύτερα του 1μm σχεδόν αποκλειστικά από το σπλήνα. Διάχυση δια μέσου των πόρων της κυτταρικής μεμβράνης όπως ραδιοφάρμακα για την απεικόνιση του εγκεφάλου. Τριχοειδική απόφραξη: επισημασμένα σωματίδια μεγαλύτερα από το μέγεθος των τριχοειδών (διαμέτρου 8-10μ) όταν χορηγηθούν ενδοφλέβια παγιδεύονται βραχυπρόθεσμα τα πνευμονικά τριχοειδή με μηχανικό τρόπο (ενσφήνωση) (ανθρώπινη λευκωματίνη ορού είτε σε μακροσυσσωματώματα είτε σε μικρόσφαιρες). Συμβάματα μετά από τη χορήγηση ραδιοφαρμάκων Η χορήγηση των ραδιοφαρμάκων, αντίθετα με τα παραδοσιακά θεραπευτικά σκευάσματα (φάρμακα), πολύ σπάνια προκαλεί διαταραχές στους μεταβολικούς μηχανισμούς, με αποτέλεσμα ανεπιθύμητες αντιδράσεις στο υπό εξέταση άτομο. 6

7 Κεφάλαιο 2 ΜΥΟΣΚΕΛΕΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Η ικανότητα ανίχνευσης της οστικής νόσου σε πρώιμο στάδιο αναμφίβολα είναι ένα σημαντικό βήμα στην αντιμετώπιση τόσο των κακοήθων όσο και των καλόηθων παθήσεων. Οι κλινικοί δείκτες και οι κλασικές εργαστηριακές μέθοδοι έχουν χαμηλή ευαισθησία στα κρίσιμα πρώτα στάδια, για τη σταδιοποίηση, πρόγνωση και παρακολούθηση των ασθενών με οστικές βλάβες. Οι ακτινολογικές μέθοδοι απεικόνισης είναι πολύτιμες στην εκτίμηση των οστικών βλαβών λόγω της υψηλής ειδικότητα (specificity). Παρουσιάζουν όμως δύο βασικά μειονεκτήματα: 1) Ανιχνεύουν τη βλάβη με σημαντική, καθυστέρηση, και χαρακτηρίζονται από σχετικά χαμηλή ευαισθησία (μια οστική βλάβη ανιχνεύεται στην ακτινογραφία, εφόσον υπάρχει 30-50% καταστροφή του οστού), 2) Παρέχουν σημαντικές ανατομικές πληροφορίες αλλά όχι λειτουργικές. Οι ραδιοϊσοτοπικές μέθοδοι απεικόνισης, αντίθετα, είναι εξαιρετικά ευαίσθητες στην ανίχνευση της νόσου στα πρώιμα στάδια (ψευδώς αρνητικά αποτελέσματα <3%, και παρέχουν όχι μόνο ανατομικές αλλά κυρίως λειτουργικές πληροφορίες) ΣΠΙΝΘΗΡΟΓΡΑΦΗΜΑ ΟΣΤΩΝ Το σπινθηρογράφημα οστών είναι μια από τις κυριότερες και συχνότερες απεικονιστικές διαγνωστικές μελέτες οι οποίες ζητούνται από τον κλινικό ιατρό και αναμφισβήτητα απαραίτητη για την πρώιμη και σωστή διάγνωση των οστικών βλαβών. ΡΑΔΙΟΦΑΡΜΑΚΑ Όπως όλες οι ραδιοϊσοτοπικές τεχνικές, έτσι και το σπινθηρογράφημα οστών βασίζεται στην χορήγηση ειδικών χημικών ουσιών οι οποίες για να ανιχνευθούν από τα ειδικά συστήματα της Πυρηνικής Ιατρικής (γcamera) επισημαίνονται με κάποια ραδιενεργή ουσία το ραδιοϊσότοπο. Διάφορα ραδιοφάρμακα (ρ/φ) έχουν χρησιμοποιηθεί για την απεικόνιση των οστικών βλαβών. Το Sr 85 το οποίο ήταν το ρ/φ εκλογής για το σπινθηρογράφημα οστών από τα τέλη του λόγω των ιδανικών φυσικών ιδιοτήτων (εκπεμπόμενη γ ακτινοβολία σε ποσοστό 95%). Λόγω του μεγάλου χρόνου ημιζωής του (Τ1/2 : 65.1 ημέρες), την υψηλή ενέργεια (514ΚeV) οπότε και υψηλή ακτινοβόληση, δεν έγινε ευρέως αποδεκτό. Αργότερα μελετήθηκε το Sr-87m με καλύτερες φυσικές ιδιότητες αλλά χαμηλή πρόσληψη στη βλάβη σε σχέση με το φυσιολογικό οστό, με αποτέλεσμα κακής ποιότητας εικόνες, και το Ca-47 με πολύ υψηλή εκπεμπόμενη ενέργεια (1.297MeV), φτωχή απόδοση ανίχνευσης και χαμηλή διακριτική ικανότητα οπότε και κατώτερες ποιοτικά εικόνες από αυτές του Sr. Το ραδιενεργό φθόριο (F- 18) εισήχθη σαν υλικό για την απεικόνιση των οστών το Σύμφωνα με μελέτες σε ασθενείς και πειραματόζωα το φθόριο παρέχει: 1) τον υψηλότερο λόγο βλάβης/φυσιολογικό οστό περίπου 3-5 ώρες μετά την ένεση 2) τη γρηγορότερη κάθαρση από το πλάσμα 3) ταχεία καθήλωση στα οστά. Παρά τα πλεονεκτήματα το 7

8 F-18 δε χρησιμοποιήθηκε ευρέως, λόγω του υψηλού κόστους παραγωγής ως προϊόν κυκλοτρονίου, του μικρού Τ ½ (110 ) και της υψηλής ενέργειας (γ-ακτινοβολία = 511keV, β+649kev). Επανάσταση στα ραδιοφάρμακα για την απεικόνιση του μυοσκελετικού συστήματος αποτέλεσε η εμφάνιση των φωσφωνικών ουσιών, επισημασμένα με 99mTc. Το 99m Tc θεωρείται το ιδανικότερο ραδιοϊσότοπο στις εφαρμογές της Πυρηνικής Ιατρικής, το οποίο χαρακτηρίζεται από : μικρό χρόνο ημιζωής (Τ1/2: 6 ώρες) εκπεμπόμενη γ ακτινοβολία 140KeV η οποία είναι η ιδανικότερη ενέργεια για τα συστήματα απεικόνισης της Πυρηνικής Ιατρικής μικρή ακτινική επιβάρυνση στον ασθενή και καλύτερης ποιότητας εικόνες Εύκολα διαθέσιμο διότι παράγεται από γεννήτριες Mo-99/Tc-99m οι οποίες υπάρχουν σε όλα τα τμήματα της Πυρηνικής Ιατρικής. Για να θεωρηθεί ένα ρ/φ ιδανικό για την απεικόνιση του μυοσκελετικού συστήματος, θα πρέπει: 1. να χαρακτηρίζεται από υψηλή καθήλωση στα οστά και 2. να παρουσιάζει γρήγορη απομάκρυνση. Σήμερα τα φωσφωνικά αποτελούν τα ρ/φ εκλογής για την απεικόνιση της οστικής νόσου λόγω των φυσικών, μεταβολικών και φαρμακοκινητικών ιδιοτήτων τους. Υπάρχουν διάφορες ομάδες φωσφωνικών: τα πολυφωσφωνικά (Ppi), το πυροφωσφωνικό (PyP), το υδροξυαιθυλενοδιφωσφωνικό (HEDP), το μεθυλενοδιφωσφωνικό (MDP) και το υδροξυ μεθυλαινοδιφωσφωνικό (HMDP). Οι διαφορές μεταξύ των ενώσεων όσον αφορά την χημική της δομή είναι μικρές αλλά ικανές να επηρεάσουν τον ρυθμό αποβολής, την ικανότητα πρόσληψης από το οστό και την διαφορετική ποιότητα εικόνας. Τα δύο τελευταία είναι τα πιο ευρέως διαδεδομένα διότι συνδυάζουν ταχύτερη απομάκρυνση και καλή ανίχνευση των οστικών βλαβών. Στις 3 hrs το 40-50% της χορηγούμενης ουσίας έχει καθηλωθεί στα οστά ενώ ένα μικρό ποσοστό έχει παραμείνει στον αγγειακό χώρο μετά από την ενδοφλέβια χορήγηση, το 10-15% έχει προσληφθεί από της ιστούς και το 35% αποβάλλεται από το ουροποιητικό σύστημα. Το 99m Tc HMDP υπερτερεί λόγω της ταχύτερης κάθαρσης συγκριτικά με το 99m Tc MDP. Οι παρενέργειες οι οποίες έχουν περιγραφεί από τα φωσφωνικά είναι σπάνιες. Έχουν αναφερθεί κεφαλαλγία, μυαλγίες, και ερυθηματώδεις κηλίδες σε ποσοστό 1/ Τόσο το HMDP όσο και το MDP διατίθενται σε έτοιμα kit και επισημαίνονται με 99m Tc. Η ραδιοϊσοτοπική μέθοδος απεικόνισης των οστών στηρίζεται στην ιδιότητα ορισμένων ουσιών να συγκεντρώνονται, όταν ενεθούν ενδοφλέβια, εκλεκτικά στα οστά, είτε δρώντας όμοια με τα συστατικά του οστού, είτε σαν αποτέλεσμα χημικής συγγένειας μ αυτά. Τα οστά δεν είναι ιστός στατικός και συνεχώς υφίσταται μια δυναμική διαδικασία απορρόφησης και ανακατασκευής, που ο ρυθμός της ποικίλλει ανάλογα με την ηλικία. Στον ενήλικα ο πλήρης κύκλος ολικής αντικατάστασης του σκελετού ολοκληρώνεται σε 8 χρόνια. Το μεταβολικό turnover πραγματοποιείται της μικροσκοπικές οστικές μονάδες ανακατασκευής. Περίπου 10 3 έως 10 6 τέτοιες μονάδες είναι φυσιολογικά ενεργείς σε κάθε χρονική στιγμή και 8

9 παραμένουν ενεργείς 3 έως 6 μήνες. Σ αυτές της θέσεις καθηλώνονται οι οστεόφιλες ουσίες. Η καθήλωση των ουσιών αυτών είναι μεγαλύτερη στα σπογγώδη τμήματα σε σχέση με τα συμπαγή. Στις περιοχές όπου το μεταβολικό turnover αυξάνει, η καθήλωση είναι εντονότερη από τις περιοχές όπου φυσιολογικά σχηματίζεται νέα οστική μάζα. Ο μηχανισμός εναπόθεσης των οστεόφιλων ουσιών δεν έχει απόλυτα διευκρινιστεί. Μηχανισμός εναπόθεσης οστεόφιλων ουσιών Τα ραδιοφάρμακα που χρησιμοποιούνται για την απεικόνιση του μυοσκελετικού συστήματος καθηλώνονται εκλεκτικά στους κρυστάλλους του υδροξυαπατίτη, λόγω της μεγάλης επιφάνειας και των κατάλληλων φυσικοχημικών ιδιοτήτων οι οποίες ευνοούν την άμεση ενσωμάτωση των ιχνηθετών. Τρεις είναι οι βασικοί μηχανισμοί μεταφοράς των ιόντων στη μεταλλική φάση του οστού 1) διάχυση μέσα στην υδάτινη δεξαμενή στην οποία βρίσκονται οι κρύσταλλοι 2) ανταλλαγή με ιόντα στην επιφάνεια του κρυστάλλου 3) ενδοκρυσταλλική ανταλλαγή ιόντων. Οι προαναφερόμενες διαδικασίες επηρεάζονται σημαντικά από την αιματική ροή, από το ρυθμό ανάπτυξης και ανακατασκευής του οστού, από τη διαπερατότητα της μεμβράνης των τριχοειδών αγγείων, τη νεφρική λειτουργία και ακόμη από αδιευκρίνιστους χημικούς, ενζυμικούς και ορμονικούς παράγοντες. Ο μηχανισμός της εναπόθεσης των επισημασμένων με Tc 99m φωσφονικών ουσιών δεν είναι απόλυτα σαφής. Οι περισσότεροι ερευνητές συγκλίνουν στην άποψη ότι οι ουσίες αυτές εναποτίθενται στη μεταλλική φάση του οστού με τη διαδικασία της χημειοπροσρόφησης (chemisorption), ενώ ορισμένοι υποστηρίζουν ότι το άωρο κολλαγόνο, τα οστικά κύτταρα, ένζυμα και ορμονικοί υποδοχείς παίζουν σημαντικό ρόλο. Ο μηχανισμός της χημειοπροσρόφησης φαίνεται ότι είναι ο υπεύθυνος και για την εναπόθεση του Tc 99m (πυροφωσφορικού) στο έμφραγμα του μυοκαρδιακού ιστού. ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗΣ Η προετοιμασία του εξεταζόμενου δεν είναι απαραίτητη. Χρήσιμη είναι η ενυδάτωση πριν, και μετά την χορήγηση του ραδιοφαρμάκου, διότι έτσι επιτυγχάνεται η απομάκρυνση με αποτέλεσμα καλύτερη ποιότητα εικόνας και μικρότερη συνολική ακτινική επιβάρυνση. Το ραδιοφάρμακο χορηγείται ενδοφλέβια και οι εικόνες λαμβάνονται 2,5-3 ώρες αργότερα. Στη χρονική αυτή φάση, υπό φυσιολογικές συνθήκες περίπου το 50% της χορηγούμενης δόσης έχει καθηλωθεί στα οστά, ενώ μόνο το 5% κυκλοφορεί στο αίμα. Το υπόλοιπο αποβάλλεται από τα ούρα. Ένα 24ωρο μετά τη χορήγηση λιγότερο από 1% παραμένει στο αίμα, και το 99% της ποσότητας, που δεν καθηλώθηκε στα οστά έχει αποβληθεί από το ουροποιητικό. Το κριτικό όργανο είναι το τοίχωμα της ουροδόχου κύστης, που δέχεται περίπου 3 rads (30 mcy) από μια δόση 20mCi. Για το λόγο αυτό ο ασθενής ενθαρρύνεται να ουρεί συχνά και να μειώσει το χρόνο ακτινοβόλησης της κύστης. Για την εκτέλεση του σπινθηρογραφήματος χρησιμοποιείται γ-camera με ευρύ πεδίο (39-53cm) και κατευθυντήρας χαμηλής ενέργειας γενικής χρήσης (low 9

10 energy-all purpose, LEGP), κατευθυντήρας υψηλής ευκρίνειας (high resolution) και σε ορισμένες περιπτώσεις pin-hole κατευθυντήρας (οπής καρφίτσας). Pin-hole κατευθυντήρας γ camera με ευρύ πεδίο Χορηγούνται ενδοφλεβίως mci ( MBq) 99m Tc MDP ή 99m Tc HMDP για άτομα μέσου βάρους 70Kg. 2,5-3 ώρες μετά τη χορήγηση, αφού αφαιρεθούν τα μεταλλικά αντικείμενα (π.χ. κοσμήματα, κέρματα) και οι προσθετικές διατάξεις (π.χ τεχνητός μαστός) και αφού ο ασθενής ουρήσει προσεκτικά προς αποφυγή ραδιομόλυνσης, τοποθετείται σε ύπτια θέση με ευθειασμένο τον κορμό. Η σωστή τοποθέτηση του ασθενούς έχει μεγάλη σημασία καθώς η εκτίμηση του σπινθηρογραφήματος βασίζεται στη σύγκριση των 2 ημιμορίων του σώματος. Υπάρχουν διάφορες σπινθηρογραφικές τεχνικές: το κλασσικό σπινθηρογράφημα οστών το σπινθηρογράφημα οστών 3 φάσεων με πρώιμες λήψεις αμέσως μετά την ενδοφλέβια χορήγηση, λήψεις στα 5-10 και στις 2-3 ώρες αργότερα. σπινθηρογράφημα 4 φάσεων, λαμβάνοντας επιπλέον λήψεις στις 24 ώρες. Η επιλεγόμενη τεχνική εξαρτάται από το κλινικό ερώτημα το οποίο θα πρέπει να απαντηθεί. Οι λήψεις οι οποίες λαμβάνονται εξαρτώνται από το ιστορικό του εξεταζόμενου και διακρίνονται σε: δυναμικές λήψεις αμέσως μετά την χορήγηση του ρ/φ στατικές ώρες αργότερα είτε ως spots είτε σε ολόσωμη σάρωση τομογραφικές λήψεις (SPECT: single photon emission tomography) και λήψεις με συμβατική γ κάμερα και κατευθυντήρα «οπής καρφίτσας» (pinhole collimator) για επιπλέον ανατομικές και τοπογραφικές πληροφορίες Για τις δυναμικές λήψεις, ο ασθενής τοποθετείται στο εξεταστικό κρεβάτι τοποθετώντας την κεφαλή της γ camera στην περιοχή ενδιαφέροντος. Ακολούθως χορηγείται το ρ/φ και λαμβάνονται λήψεις διάρκειας 1-3 sec σε σειρά για συνολική διάρκεια 1. Όσον αφορά της στατικές λήψεις πραγματοποιείται ή σάρωση 10

11 λαμβάνοντας σε μια λήψη ολόκληρο τον σκελετό ή πολλαπλές στατικές λήψεις (spots), πρόσθιες, οπίσθιες και εάν χρειασθεί για διευκρινιστικούς λόγους, λοξές ή πλάγιες. Οι λήψεις βασίζονται ή σε προκαθορισμένο χρόνο ή σε προκαθορισμένο αριθμό κρούσεων (περίπου κρούσεις). Οι τομογραφικές λήψεις είναι ιδιαίτερα βοηθητικές στα οστά του κρανίου, κνήμη και γενικά για ακριβέστερες τοπογραφικές πληροφορίες. Η ποιότητα του σπινθηρογραφήματος εξαρτάται από της εξής παράγοντες: Α. βιολογικοί: ενυδάτωση, νεφρική λειτουργία, παχυσαρκία, ηλικία Β. τεχνικοί παράγοντες : κατάλληλος χρόνος μεσολάβησης από την χορήγηση της λήψεις, σωστή παρασκευή του ρ/φ, σωστή χορήγηση και σωστή τοποθέτηση του ασθενούς. Για να θεωρηθεί μια σπινθηρογραφική εικόνα αξιόπιστη θα πρέπει να πληρούνται 2 σημαντικές προϋποθέσεις: ο λόγος της συγκέντρωσης του ρ/φ στα οστά προς την συγκέντρωση του ρ/φ στους παρακείμενους ιστούς και ο λόγος της συγκέντρωσης του ρ/φ στην οστική βλάβη προς την συγκέντρωση του ρ/φ στο φυσιολογικό οστό θα πρέπει να είναι >1. ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΤΟΥ ΣΠΙΝΘΗΡΟΓΡΑΦΗΜΑΤΟΣ ΟΣΤΩΝ Οι κυριότερες κλινικές ενδείξεις του σπινθηρογραφήματος οστών είναι οι εξής: ανίχνευση οστικού πόνου αγνώστου αιτιολογίας. πρώιμη ανίχνευση οστικών μεταστάσεων και σταδιοποίηση της νόσου. follow up μετά από θεραπεία και εκτίμηση της ανταπόκρισης στην θεραπεία. εκτίμηση πρωτοπαθών οστικών όγκων. εκτίμηση καλοήθων οστικών όγκων. πρώιμη ανίχνευση φλεγμονής και διαφορική διάγνωση οστικής από μαλακών μορίων φλεγμονή. έλεγχος επιπλοκών της αρθροπλαστικής (δ/δ λοίμωξης άσηπτης χαλάρωσης). Η σωστή διάγνωση είναι ουσιαστική διότι αλλάζει πλήρως ο θεραπευτικός χειρισμός. Ανίχνευση της άσηπτης νέκρωσης. Ανίχνευση οστικών κακώσεων οι οποίες δεν είναι εμφανείς στην κλασσική ακτινογραφία (occult κατάγματα), stress fractures, shin splints και παρακολούθηση της πορείας της. ανίχνευση και εκτίμηση ιερολαγονίτιδας και N. Paget 11

12 ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΟ ΣΠΙΝΘΗΡΟΓΡΑΦΗΜΑ ΟΣΤΩΝ Ομοιογένεια και συμμετρία στην κατανομή του ραδιοφαρμάκου στο σκελετό είναι τα κυριότερα χαρακτηριστικά του φυσιολογικού σπινθηρογραφήματος. Περιοχές που φυσιολογικά εμφανίζουν τη μεγαλύτερη συγκέντρωση του ραδιοφαρμάκου στην πρόσθια λήψη είναι τα οστά του προσωπικού (σπλαχνικού) κρανίου, τα οστά του θόλου, οι ώμοι, οι στερνοκλειδικές αρθρώσεις, το στέρνο, τα χονδροπλευρικά άκρα των πλευρών, η αυχενική και οσφυϊκή μοίρα λόγω λόρδωσης και οι λαγόνιες ακρολοφίες. Στην οπίσθια λήψη η γωνία και η άκανθα της ωμοπλάτης, η θωρακική μοίρα της σπονδυλικής στήλης, και οι ιερολαγόνιες αρθρώσεις προβάλλουν περισσότερο. Φυσιολογική κατανομή του ραδιοφαρμάκου. Η ηλικία επηρεάζει σημαντικά τα σπινθηρογραφικά ευρήματα. Στα παιδιά οι συζευκτικοί χόνδροι προσλαμβάνουν έντονα το ραδιοφάρμακο, ενώ αντίθετα σε ηλικιωμένους, κυρίως γυναίκες, ο λόγος οστών\μαλακά μόρια είναι σημαντικά μικρότερος σε σχέση με νέους ασθενείς. Φυσιολογικό σπινθηρογράφημα σε παιδί. Αυξημένη πρόσληψη σε όλες τις αρθρώσεις του ελεγχόμενου σκελετού λόγω της αυξημένης οστεοβλαστικής δραστηριότητας. Η κακή νεφρική λειτουργία μικραίνει αυτό το λόγο. Οι παχύσαρκοι ασθενείς λόγω εξασθένησης της ακτινοβολίας στα μαλακά μόρια εμφανίζουν φτωχότερο ποιοτικά σπινθηρογράφημα. Γενικά είναι κανόνας ότι όσο μικρότερος σε ηλικία και 12

13 λεπτότερος είναι ο ασθενής και όσο καλύτερη νεφρική λειτουργία έχει, τόσο καλύτερο ποιοτικά είναι το σπινθηρογράφημα. Δεδομένου ότι τα οστεόφιλα ραδιοφάρμακα αποβάλλονται μέσω του ουροποιητικού συστήματος, στο σπινθηρογράφημα των οστών υπάρχει απεικόνιση των νεφρών και της ουροδόχου κύστης, οπότε προκύπτουν αδρές πληροφορίες για τα όργανα αυτά (θέση, μέγεθος, ακόμα και λειτουργική κατάσταση). Μικρού ή μεγάλου βαθμού κατακράτηση του ραδιοφαρμάκου της νεφρικές πυέλους μπορεί να παρατηρηθεί και είναι ενδεικτική κωλύματος στο απεκκριτικό σύστημα. Για να εκτιμηθεί σωστά ένα σπινθηρογράφημα οστών θα πρέπει αρχικά να γνωρίζομε της φυσιολογικές παραλλαγές και τα artifacts.τα κυριότερα αίτια artifacts οφείλονται σε: κακή τοποθέτηση ή στροφή του σώματος του ασθενή οπότε θεωρούνται ως παθολογικές εστίες αυξημένης καθήλωσης περιοχές που βρίσκονται πλησιέστερα στον ανιχνευτή, π.χ η στερνοκλειδική άρθρωση. παθολογικές καταστάσεις του ουροποιητικού της π.χ κατακράτηση ούρων στο ΠΚΣ η οποία μπορεί να παρερμηνευθεί ως οστική βλάβη στις κατώτερες πλευρές. Στην περίπτωση αυτή οι πλάγιες λήψεις είναι πολύ χρήσιμες. ραδιομόλυνση: ύπαρξη ραδιενεργών ούρων στο δέρμα ή στο ρουχισμό Πολλαπλές εστίες αυξημένης πρόσληψης (ραδιομόλυνσης)σε εξωοστικές περιοχές μεταλλικά αντικείμενα ( νομίσματα, βηματοδότες, πρόσθετοι μαστοί) τα οποία εμποδίζουν την απορρόφηση γ ακτινοβολίας και εμφανίζονται σπινθηρογραφικά ως ψυχρές περιοχές (περιοχές μειωμένης πρόσληψης). περιοχές οστικής παρακέντησης και χειρουργικές επεμβάσεις. Artifacts λόγω κακής παρασκευής του ρ/φ. 13

14 ΣΠΙΝΘΗΡΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΕΙΚΟΝΕΣ ΜΗ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΑΛΛΑ ΧΩΡΙΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΟ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝ. Πρόσληψη από χειρουργικές επεμβάσεις. Ακτινοθεραπεία. Κακώσεις οι οποίες μπορούν να φαίνονται και μετά από μια δεκαετία. Εγκάρσιες, ακανθώδεις αποφύσεις των σπονδύλων. Παλαιά αποστήματα. Παρακέντηση στερνική. Μετωπιαία υπερόστωση. ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΟ ΣΠΙΝΘΗΡΟΓΡΑΦΗΜΑ Σε ένα παθολογικό σπινθηρογράφημα μπορεί να παρατηρηθούν τα εξής ευρήματα: α) Μονήρης εστία αυξημένης καθήλωσης στο σκελετό. β) Πολλαπλές εστίες αυξημένης καθήλωσης στα οστά (π.χ μεταστατική οστική νόσος). Γ) Εστιακή ή διάχυτα αυξημένη καθήλωση στα μαλακά μόρια. δ) Διάχυτα αυξημένη καθήλωση στα οστά. ε) Εστίες πλημμελούς καθήλωσης (σπανιότερα), «ψυχρές» εστίες. ΨΕΥΔΩΣ ΑΡΝΗΤΙΚΑ Τα ψευδώς αρνητικά ευρήματα ανέρχονται στο 3% - 5% και μπορούν να παρατηρηθούν : σε πολύ μικρές βλάβες, σε συμμετρικές βλάβες, σε βλάβες οστεολυτικού τύπου, super scan (όπου παρατηρείται διάχυτη αυξημένη καθήλωση σε όλη την έκταση του σκελετού με απουσία απεικόνισης νεφρών και χαμηλό υπόστρωμα, εικόνα η οποία αποδίδεται σε εκτεταμένη οστική προσβολή). Σημειούται ότι η προηγηθείσα ακτινοθεραπεία μπορεί να επηρεάσει την σπινθηρογραφική εικόνα. Κατά την διάρκεια και για λίγες εβδομάδες μετά λόγω τοπικής φλεγμονής και υπεραιμίας παρατηρείται αυξημένη καθήλωση του ρ/φ στην περιοχή που έχει ακτινοβοληθεί ενώ 3-6 μήνες μετά το τέλος της ακτινοβολίας η πρόσληψη μειώνεται οπότε παρατηρούνται ψυχρές περιοχές οι οποίες παραμένουν έως μήνες. 14

15 ΨΕΥΔΩΣ ΘΕΤΙΚΑ Τα ψευδώς θετικά ευρήματα παρατηρούνται συχνότερα των ψευδώς αρνητικών. Ψευδώς θετικά ευρήματα παρατηρούνται σε ιατρικούς χειρισμούς, παρακεντήσεις, χειρουργικές επεμβάσεις, και γενικά όπου υπάρχει αυξημένη αιμάτωση και οστεοβλαστική δραστηριότητα. Τα προβλήματα αυτά της μειώνονται με ένα καλό ιστορικό και με την συσχέτιση με άλλες απεικονιστικές εξετάσεις. 1. Μεταστατική οστική νόσος ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ Το σπινθηρογράφημα οστών θεωρείται ίσως η κυριότερη απεικονιστική τεχνική στην εκτίμηση της οστικής μεταστατικής νόσου. Οι οστικές μεταστάσεις είναι πολύ συχνές σε διάφορες νεοπλασίες κυρίως σε καρκίνο μαστού, πνεύμονα και προστάτη. Το σπινθηρογράφημα οστών συμβάλλει: στην πρώιμη ανίχνευση των εντοπίσεων σε όλη την έκταση του σκελετού. Προηγείται χρονικά από οποιοδήποτε δείκτη κλινικό ή εργαστηριακό λόγω του ότι Α. ο πόνος είναι συνήθως μια καθυστερημένη εκδήλωση της μεταστατικής νόσου των οστών ενώ ένα 12% αναφέρουν πόνο χωρίς τελικά να εμφανίζουν οστικές μεταστάσεις Β. τα επίπεδα της ALP, όξινης φωσφατάσης και των καρκινικών δεικτών δεν τεκμηριώνουν την ύπαρξη της μεταστατικής νόσου των οστών. Συγκριτικά με το σπινθηρογράφημα η ALP είναι 50% λιγότερο ευαίσθητη για την εκτίμηση της οστικής μεταστατικής νόσου. Όσον αφορά τον κλασσικό απεικονιστικό έλεγχο η ακτινογραφία, καθυστερεί να αναδείξει οστικές αλλοιώσεις. Περίπου το 1/3 των εστιών που εμφανίζονται στο σπινθηρογράφημα οστών δεν φαίνονται στην κλασσική ακτινογραφία με εξαίρεση το πολλαπλούν μυέλωμα και την ιστιοκύττωση Χ οι οποίες είναι πιο εμφανείς στην ακτινογραφία. Σπινθηρογραφικά, το 90% των ασθενών με μεταστατική νόσο έχουν πολλαπλές εστίες και οι συχνότερες θέσεις εντόπισης είναι η σπονδυλική στήλη (39%), πλευρές (28%), στέρνο, λαγόνια (12%), κρανίο και μακρά οστά (10%). στη σταδιοποίηση της νόσου και στην επιλογή του θεραπευτικού σχήματος. Το σπινθηρογράφημα οστών προσφέρει ακριβή σταδιοποίηση της νόσου και βοηθά στην σωστή επιλογή του θεραπευτικού χειρισμού. Σε περίπτωση που αναδειχθεί η ύπαρξη δευτεροπαθών εντοπίσεων αλλάζει ο θεραπευτικός χειρισμός, αποφεύγεται η χειρουργική επέμβαση, και αποφασίζεται ΧΜΘ η ΑΚΘ. στο σχεδιασμό της ακτινοθεραπείας καθορίζοντας την ακριβή θέση και έκταση του πεδίου ακτινοβόλησης. 15

16 στο follow up των ασθενών και στην εκτίμηση της ανταπόκρισης της θεραπείας πραγματοποιώντας επαναλληπτικά σπινθηρογραφήματα πριν, κατά την διάρκεια και το τέλος της θεραπείας. Η εκτίμηση γίνεται ποιοτικά εκτιμώντας οπτικά την μεταβολή ή όχι της έντασης, της έκτασης και του αριθμού των εστιών. Η σύγκριση αυτή για να αποφευχθούν τα λάθος αποτελέσματα θα πρέπει να γίνεται με πολύ προσοχή. Οι λήψεις θα πρέπει να πραγματοποιούνται πάντα σε σταθερό χρόνο και όχι σταθερό αριθμό κρούσεων( και ο λόγος είναι ότι αν μια εστία έχει μεγαλύτερη ένταση θα λάβει της της κρούσεις, ενώ ο χρόνος λαμβάνεται σε σύνολο της εικόνας). Η επιδείνωση της σπινθηρογραφικής εικόνας σημαίνει μη ανταπόκριση στην θεραπεία ενώ η μείωση ή εξαφάνιση των εστιών, καλή ανταπόκριση. α. β. γ. 1 ο σπινθηρογράφημα Follow up Στην ανίχνευση περιοχών υψηλού κινδύνου για κατάγματα. Γενικά ένα μεγάλο πλεονέκτημα του σπινθηρογραφήματος είναι η δυνατότητα ελέγχου, σε μικρό χρόνο και με το ίδιο ποσό ακτινικής επιβάρυνσης, ολόκληρου του σκελετού ενώ για την ίδια μελέτη απαιτείται μεγάλος αριθμός ακτινογραφιών. Σπινθηρογραφικά patterns οστικών μεταστάσεων Μονήρης εστία αυξημένης καθήλωσης. Μονήρεις εστίες παρουσιάζονται σε ένα ποσοστό 6%. Η εκτίμηση της χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή, εκτιμώντας το ιστορικό (κακώσεις, εκφυλίσεις, παρακεντήσεις), και τη θέση εντόπισης, διότι μόνο ένα 50% αυτών αντιστοιχούν σε μεταστάσεις. Εστίες στα πρόσθια πλευρικά τόξα σπάνια οφείλονται σε μεταστάσεις. Αντίθετα μονήρεις εστίες στην ΣΣ θεωρείται πολύ πιθανό να οφείλονται σε μεταστάσεις (40-80%). 16

17 Μονήρης εστία αυξημένης καθήλωσης στο στέρνο. Πολλαπλές εστίες αυξημένης καθήλωσης. Σε αυτή την περίπτωση απαραίτητη είναι η διαφορική διάγνωση από αρθρίτιδα, κακώσεις, πολυεστιακή οστεομυελίτιδα. Εστίες μειωμένης καθήλωσης (φωτοπενικές, ψυχρές ή οστεολυτικές περιοχές). Το εύρημα αυτό είναι σπανιότερο και οφείλεται σε περιοχές οι οποίες έχουν πλήρως διηθηθεί από μεταστατικά καρκινικά κύτταρα. Οι αμιγώς οστεολυτικές βλάβες δείχνουν πλήρη καταστολή αναπλαστικής διαδικασίας του οστού και εμφανίζονται συνήθως σε υπερνέφρωμα, πoλλαπλό μυέλωμα, ca θυρεοειδούς, λευχαιμίες, ca πνεύμονα, μελάνωμα και νευροβλάστωμα. Συχνά εμφανίζονται σαν φωτοπενικές περιοχές με περιφερικά αυξημένη οστεοβλαστική δραστηριότητα οπότε και αυξημένη πρόσληψη του ρ/φ. Μικτές εικόνες (ψυχρές και θερμές περιοχές) 17

18 Εστία αυξημένης καθήλωσης Εστία μειωμένης καθήλωσης Superscan: Σε περιπτώσεις καρκίνου μαστού και προστάτη μπορεί να εμφανισθεί σπινθηρογραφικά διάχυτη αυξημένη και ομοιογενή πρόσληψη του ρ/φ σε όλη την έκταση του σκελετού. Αυτό λόγω της ομοιογένειας θα μπορούσε να παρερμηνευθεί ως φυσιολογικό εύρημα. Στην περίπτωση του super scan υπάρχουν δύο ακόμη χαρακτηριστικά ευρήματα: μειωμένη πρόσληψη του ραδιοφαρμάκου στα μαλακά μόρια και απουσία απεικόνισης νεφρών. Βέβαια παρόμοια εικόνα μπορεί να εμφανισθεί και σε μεταβολικά νοσήματα όπως υπερπαραθυρεοειδισμός, οστεομαλακία, νόσο Paget. Διαχύτως αυξημένη καθήλωση στα οστά και μη απεικόνιση των νεφρών. Flare response. Παρατηρείται σε follow up μελέτες ασθενών οι οποίοι έχουν υποβληθεί σε ΧΜΘ. Χαρακτηρίζεται από αύξηση της έντασης και του αριθμού των μεταστατικών εστιών. Συνήθως εμφανίζεται 1-3 μήνες μετά την έναρξη της ΧΜΘ. Ο σκελετός σε ασθενείς οι οποίοι εμφανίζουν καλή ανταπόκριση, εμφανίζεται με σπινθηρογραφική επιδείνωση η οποία οφείλεται στην αυξημένη οστεοβλαστική ανταπόκριση όταν αρχίζει η επούλωση, οπότε και αυξημένη πρόσληψη του ρ/φ. Το γεγονός ότι κάποιοι από τους ασθενείς εμφανίζουν και κλινική συμπτωματολογία δυσκολεύει ακόμη περισσότερο την διάγνωση. Οι βλάβες που οφείλονται σε flare response ουσιαστικά χαρακτηρίζονται από πρόσληψη του ρ/φ όχι στον καρκινικό ιστό αλλά στο οστό που το περιβάλλει. Νέες εστίες μετά τους 6 μήνες αποδίδονται σε μεταστάσεις. Υπερτροφική οστεοαρθροπάθεια: Η σπινθηρογραφική εικόνα είναι χαρακτηριστική. Το πιο συχνό εύρημα είναι η συμμετρική αύξηση του ραδιοφαρμάκου κατά μήκος του φλοιώδους χείλους της διάφυσης των μακρών οστών, ιδιαίτερα κάτω από τον αγκώνα και τα γόνατα. Παρατηρείται διάχυτα αυξημένη καθήλωση του ραδιοφαρμάκου στα μαλακά μόρια των άκρων και εστιακή της φάλαγγες, της περιαρθρικές περιοχές των μακρών οστών, στην 18

19 ωμοπλάτη και κλείδα. Τα άλλα οστά προσβάλλονται λιγότερο, 67% οι ωμοπλάτες, 39% οι κλείδες και 42% το κρανίο. Η υπερτροφική πνευμονική οστεοαρθροπάθεια σχετίζεται συχνά με καρκίνο του πνεύμονα ή μεταστατική πνευμονική νόσο, αλλά συχνά και με μη νεοπλασματική νόσο των πνευμόνων. Λιγότερο συχνές αιτίες είναι το μεσοθηλίωμα, Ν. Hodgkin, κ.α. Αυξημένη πρόσληψη στην φλοιώδη μοίρα των μακρών οστών. Πρωτοπαθείς όγκοι των οστών Το σπινθηρογράφημα οστών εκτός από την ανίχνευση της μεταστατικής νόσου χρησιμεύει και για : Απεικόνιση της πρωτοπαθούς βλάβης σε πολύ πρώιμα στάδια όταν το μόνο σύμπτωμα είναι ο πόνος. Εντόπιση της ακριβής θέσης για την καθοδήγηση της βιοψίας επιλέγοντας την περιοχή με την εντονότερη πρόσληψη. Ακριβή εκτίμηση της έκτασης προκειμένου να γίνει χειρουργική επέμβαση Follow up Σημαντικός είναι ο ρόλος του σπινθηρογραφήματος οστών στο οστεοσάρκωμα και Σ. Ewing, ενώ μικρότερη αξία φαίνεται να έχει σε περιπτώσεις οστικών εντοπίσεων σε ασθενείς με λευχαιμία και λέμφωμα. ΚΑΚΟΗΘΕΙΣ ΠΡΩΤΟΠΑΘΕΙΣ ΟΣΤΙΚΟΙ ΟΓΚΟΙ 1. Οστεοσάρκωμα : είναι ο συχνότερος πρωτοπαθής όγκος ιδιαίτερα στην παιδική ηλικία (> 8 ετών). Αφορά κυρίως τις μεταφύσεις των μακρών οστών (μηριαίου: 44%, κνήμης: 22%, βραχιονίου: 9%). Οστικές μεταστάσεις εμφανίζονται συνήθως στις πλευρές, λαγόνια, σπονδύλους, κνήμη, μηριαία, κρανίο, βραχιόνια. Εξωοστικές 19

20 μεταστάσεις παρουσιάζονται στο ήπαρ, νεφρά και λεμφαδένες, οι οποίες σπάνια απεικονίζονται και στο σπινθηρογράφημα οστών. Σε ένα ποσοστό 57% απεικονίζονται στο σπινθηρογράφημα οστών πνευμονικές μεταστάσεις. Χειρουργηθέν οστεοσάρκωμα με πνευμονική μετάσταση. Συγκριτικά όμως με την CT, τόσο η συμβατική όσο και η τομογραφική γ κάμερα χαρακτηρίζονται από χαμηλότερη ευαισθησία όσον αφορά τις πνευμονικές μεταστάσεις. Επίσης η CT είναι χρήσιμη για την εκτίμηση της ενδο και εξωοστικής επέκτασης της νόσου. Η σπινθηρογραφική απεικόνιση βασίζεται στο σπινθηρογράφημα οστών 3 φάσεων. Η 1 η φάση : δυναμική λήψη, πραγματοποιείται αμέσως μετά την χορήγηση για 1 περίπου και δίνει πληροφορίες για την αγγείωση της περιοχής. Η φάση αυτή είναι ιδιαίτερα χρήσιμη για την διαφορική διάγνωση κακοήθειας και καλοήθειας καθώς οι καλοήθεις εξεργασίες παρουσιάζουν συνήθως αρνητική 1 η φάση, ενώ οι κακοήθειες θετική. Η 2 η φάση είναι η φάση της αιματικής δεξαμενής η οποία πραγματοποιείται 5-10 μετά την ι.ν χορήγηση στην περιοχή ενδιαφέροντος, επί 2-3. Η 3 η φάση, οστικού μεταβολισμού, παριστά την αμιγώς οστική φάση και πραγματοποιείται ώρες αργότερα. Στην περίπτωση του οστεοσαρκώματος και οι 3 φάσεις είναι θετικές. Ακτινολογικά απεικονίζεται ως οστεοσκλυρηντική αλλοίωση (25%), ως οστεολυτική (25%) και ως μικτή (50%). Οστεοσάρκωμα βραχιονίου. 1 η φάση (αγγειακή) 2 η φάση (αιματικής) 3 η φάση (οστική) Το σπινθηρογράφημα οστών πρέπει να πραγματοποιείται πριν την αρχική θεραπεία (baseline μελέτη) για την σταδιοποίηση (εκτίμηση μεταστάσεων), και για την εκτίμηση πολυκεντρικού οστεοσαρκώματος και έχει καθιερωθεί στην προεγχειρητική εκτίμηση της νόσου. Επιπρόσθετα η MRI με σκιαγραφικό παίζει 20

Γεώργιος Λεβαντής 1, Ελένη Κυρίου 1,Ελευθέριος Βογιατζόγλου 2, Ανδριάνα Δώνου 2, Ελευθέριος Κουτσαντωνίου 1, Σοφία Λαφογιάννη 1, Χαρίκλεια Λούπα 2.

Γεώργιος Λεβαντής 1, Ελένη Κυρίου 1,Ελευθέριος Βογιατζόγλου 2, Ανδριάνα Δώνου 2, Ελευθέριος Κουτσαντωνίου 1, Σοφία Λαφογιάννη 1, Χαρίκλεια Λούπα 2. Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΑΠΛΗΣ ΑΚΤΙΝΟΓΡΑΦΙΑΣ ΣΤΗ ΔΙΑΦΟΡΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΟΣΤΕΟΜΥΕΛΙΤΙΔΑΣ ΝΕΥΡΟΠΑΘΗΤΙΚΗΣ ΟΣΤΕΟΑΡΘΡΟΠΑΘΕΙΑΣ (Charcot) ΣΕ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟ ΠΟΔΙ. Γεώργιος Λεβαντής 1, Ελένη Κυρίου 1,Ελευθέριος Βογιατζόγλου 2, Ανδριάνα

Διαβάστε περισσότερα

13 Επιστημονική Συνάντηση Ρευματολόγων Βορειοδυτικής 21 & 22 Ιανουαρίου 2011, Μέτσοβο. Ο ρόλος της µαγνητικής τοµογραφίας στις σπονδυλοαρθροπάθειες

13 Επιστημονική Συνάντηση Ρευματολόγων Βορειοδυτικής 21 & 22 Ιανουαρίου 2011, Μέτσοβο. Ο ρόλος της µαγνητικής τοµογραφίας στις σπονδυλοαρθροπάθειες 13 Επιστημονική Συνάντηση Ρευματολόγων Βορειοδυτικής Ελλάδος 21 & 22 Ιανουαρίου 2011, Μέτσοβο Ο ρόλος της µαγνητικής τοµογραφίας στις σπονδυλοαρθροπάθειες Σε ασθενείς µε οροαρνητική σπονδυλαρθροπάθεια

Διαβάστε περισσότερα

Α. Μουλοπούλου ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΜΑΓΝΗΤΙΚΗΣ ΤΟΜΟΓΡΑΦΙΑΣ ΣΤΟ ΜΥΟΣΚΕΛΕΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ: Η ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗ ΣΤΗΛΗ

Α. Μουλοπούλου ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΜΑΓΝΗΤΙΚΗΣ ΤΟΜΟΓΡΑΦΙΑΣ ΣΤΟ ΜΥΟΣΚΕΛΕΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ: Η ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗ ΣΤΗΛΗ Α. Μουλοπούλου ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΜΑΓΝΗΤΙΚΗΣ ΤΟΜΟΓΡΑΦΙΑΣ ΣΤΟ ΜΥΟΣΚΕΛΕΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ: Η ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗ ΣΤΗΛΗ Το σήμα στην Μαγνητική Τομογραφία Τ1 ακολουθία: το λίπος έχει το νερό έχει Τ2 ακολουθία: το νερό έχει Τ1 Τ2

Διαβάστε περισσότερα

Ραδιοϊσοτοπική Απεικόνιση Νεοπλασμάτων - Φλεγμονών

Ραδιοϊσοτοπική Απεικόνιση Νεοπλασμάτων - Φλεγμονών Εργαστήριο Πυρηνικής Ιατρικής Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Θεσσαλίας ΠΑΡΑΔΟΣΕΙΣ ΠΥΡΗΝΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ 2014-2015 Ραδιοϊσοτοπική Απεικόνιση Νεοπλασμάτων - Φλεγμονών Παναγιώτης Αν. Γεωργούλιας Αν. Καθηγητής Πυρηνικής

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΣΤΗΝ ΟΡΘΟΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ

ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΣΤΗΝ ΟΡΘΟΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΚΟ + ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΞΕΤΑΣΗ = Α & Ω ΣΤΗΝ! ΑΠΛΕΣ ΑΚΤΙΝΟΓΡΑΦΙΕΣ (Βασική απεικονιστική μέθοδος) ΠΡΟΣΘΙΟΠΙΣΘΙΑ ΠΛΑΓΙΑ ΛΟΞΗ ΕΙΔΙΚΗ ΑΠΛΕΣ ΑΚΤΙΝΟΓΡΑΦΙΕΣ (Βασική

Διαβάστε περισσότερα

Μιχαήλ Νικ. Πατσίκας

Μιχαήλ Νικ. Πατσίκας Ακτινολογική εκτίμηση της πώρωσης των καταγμάτων Μιχαήλ Νικ. Πατσίκας Πτυχιούχος Κτηνιατρικής Α.Π.Θ. Πτυχιούχος Ιατρικής Α.Π.Θ Αναπληρωτής Καθηγητής Ακτινολογίας Κτηνιατρική Σχολή Α.Π.Θ. Διπλωματούχος

Διαβάστε περισσότερα

Σπινθηρογραφική Απεικόνιση του Σκελετού

Σπινθηρογραφική Απεικόνιση του Σκελετού Εργαστήριο Πυρηνικής Ιατρικής Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Θεσσαλίας ΠΑΡΑΔΟΣΕΙΣ ΠΥΡΗΝΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ 2014-2015 Σπινθηρογραφική Απεικόνιση του Σκελετού Παναγιώτης Αν. Γεωργούλιας Αν. Καθηγητής Πυρηνικής Ιατρικής

Διαβάστε περισσότερα

Το γόνατο ως στόχος ρευματικών νοσημάτων

Το γόνατο ως στόχος ρευματικών νοσημάτων Το γόνατο ως στόχος ρευματικών νοσημάτων Χ. Μ. ΜουτσόπουΛος Αντεπιστέλλον μέλος της Ακαδημίας Αθηνών, Καθηγητής Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών α ρευματικά νοσήματα είναι ασθένειες που προσβάλλουν

Διαβάστε περισσότερα

Σπινθηρομαστογραφία (Scintimammography)

Σπινθηρομαστογραφία (Scintimammography) Mαρία Λύρα Γεωργοσοπούλου,Αν Καθηγήτρια Α Εργαστήριο Ακτινολογίας Πανεπιστημίου Αθηνών 2003 Σπινθηρομαστογραφία (Scintimammography) ιαγνωστική συνεισφορά 2003 Maria Lyra Georgosopoulou Σπινθηρομαστογραφία

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΤΗΣ ΠΥΡΗΝΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΤΗΣ ΠΥΡΗΝΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΤΗΣ ΠΥΡΗΝΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ Β.Πρασόπουλος /ντής Πυρηνικής Ιατρικής PET/CT.Θ.Κ.Α. Υγεία ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΕ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΘΥΡΕΟΕΙ ΟΥΣ -Ραδιοφάρµακο εκλογής I 131 -Εφαρµογή σε καλοήθεις και κακοήθεις

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΟ 4 ΠΥΕΛΟΣ - ΙΣΧΙΑ

ΦΥΣΙΟ 4 ΠΥΕΛΟΣ - ΙΣΧΙΑ ΦΥΣΙΟ 4 ΠΥΕΛΟΣ - ΙΣΧΙΑ ΠΥΕΛΟΣ 1. Πρόσθια κάτω λαγόνια άκανθα, 2. Ιερό οστό, 3. Πρόσθια άνω λαγόνια άκανθα, 4. Ηβική σύμφυση, 5. Λαγόνιο οστό, 6. Κόκκυγας, 7. 5ος οσφυϊκός σπόνδυλος, 8. Ιερολαγόνια άρθρωση,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ. ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΟΣΤΙΚΟΥ ΠΟΝΟΥ ΜΠΟΝΙΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ Επιμελήτρια Β Ακτινοθεραπευτικού Τμήματος ΑΝΘ ΘΕΑΓΕΝΕΙΟΥ

ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ. ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΟΣΤΙΚΟΥ ΠΟΝΟΥ ΜΠΟΝΙΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ Επιμελήτρια Β Ακτινοθεραπευτικού Τμήματος ΑΝΘ ΘΕΑΓΕΝΕΙΟΥ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΟΣΤΙΚΟΥ ΠΟΝΟΥ ΜΠΟΝΙΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ Επιμελήτρια Β Ακτινοθεραπευτικού Τμήματος ΑΝΘ ΘΕΑΓΕΝΕΙΟΥ ΕΤΥΜΟΛΟΓΙΑ ΠΟΝΟΥ Ο όρος πόνος προέρχεται από τη λατινική λέξη POENA που σημαίνει PUNISHMENT(τιμωρία)

Διαβάστε περισσότερα

Μηχανικές ιδιότητες των οστών

Μηχανικές ιδιότητες των οστών Τα οστά δρουν σαν κατασκευές υποστήριξης και μεταφέρουν φορτία: h Απλή συμπίεση h Λυγισμός (φόρτιση του ενός φλοιού ελκυσμός του άλλου) h Στρέψη Μηχανικές ιδιότητες των οστών h Ισχυρότερα στη συμπίεση

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΘΟΠΑΙΔΙΚΗ ΚΑΤ ΠΑΛΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΚΑΙ SOS

ΟΡΘΟΠΑΙΔΙΚΗ ΚΑΤ ΠΑΛΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΚΑΙ SOS ΟΡΘΟΠΑΙΔΙΚΗ ΚΑΤ ΠΑΛΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΚΑΙ SOS www.npiatrikis.gr ΟΡΘΟΠΑΙΔΙΚΗ ΚΑΤ Η κλινική δε συνηθίζει πλέον να εξετάζει σε προαιρετικές. Η εξέταση είναι µε πέντε θέµατα ανάπτυξης, ποικίλων περιεχοµένων, σε δύο

Διαβάστε περισσότερα

ΣΠΙΝΘΗΡΟΓΡΑΦΗΜΑ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ - ΚΝΣ Στοιχεία Ανατομίας Φυσιολογίας

ΣΠΙΝΘΗΡΟΓΡΑΦΗΜΑ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ - ΚΝΣ Στοιχεία Ανατομίας Φυσιολογίας Εργαστήριο Πυρηνικής Ιατρικής Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Θεσσαλίας ΠΑΡΑΔΟΣΕΙΣ ΠΥΡΗΝΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ 2014-2015 Σπινθηρογραφική Απεικόνιση Εγκεφάλου - ΚΝΣ Παναγιώτης Αν. Γεωργούλιας Αν. Καθηγητής Πυρηνικής

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνιο Συνέδριο Ακτινολογίας-Αθήνα 2000

Πανελλήνιο Συνέδριο Ακτινολογίας-Αθήνα 2000 ΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΣΥΝΕΙΣΦΟΡΑ ΤΗΣ ΣΠΙΝΘΗΡΟΜΑΣΤΟΓΡΑΦΙΑΣ ΜΕ ΤC99m-TETROFOSMIN Γεωργοσοπούλου Μ, Λύρα Σ, Χατζηλύρα Π Γεωργούντζος Β, Παππάς, Μανδάλου Α, Τσουρούλας Μ, Στριγγάρης Κ, Βλάχος Λ Εργ. Ακτινολογίας Παν/μίου

Διαβάστε περισσότερα

Συντάχθηκε απο τον/την Ασκληπιός Διάγνωσις Σάββατο, 24 Οκτώβριος 2009 18:30 - Τελευταία Ενημέρωση Τετάρτη, 18 Αύγουστος 2010 10:35

Συντάχθηκε απο τον/την Ασκληπιός Διάγνωσις Σάββατο, 24 Οκτώβριος 2009 18:30 - Τελευταία Ενημέρωση Τετάρτη, 18 Αύγουστος 2010 10:35 Στις 19 και 20 Σεπτεμβρίου, πραγματοποιήθηκε επιστημονική εκδήλωση στο συνεδριακό χώρο του ξενοδοχείου Domes of Elounda με θέμα ΟΡΘΟΛΟΓΙΚΗ ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΜΑΓΝΗΤΙΚΗΣ ΤΟΜΟΓΡΑΦΙΑΣ ΣΤΙΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΜΥΟΣΚΕΛΕΤΙΚΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΚΤΙΝΟΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ Από το σημείο στη διάγνωση

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΚΤΙΝΟΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ Από το σημείο στη διάγνωση ΒΙΡΓΙΛΙΟΥ Σ. ΜΠΕΝΑΚΗ Επ. Καθηγητή Ακτινολογίας ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΚΤΙΝΟΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ Από το σημείο στη διάγνωση Έκδοση αναθεωρημένη ISBN 960-90471-0-6 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΤΟΠΑΘΕΙΣ ΟΓΚΟΙ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗΣ ΣΤΗΛΗΣ

ΠΡΩΤΟΠΑΘΕΙΣ ΟΓΚΟΙ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗΣ ΣΤΗΛΗΣ ΠΡΩΤΟΠΑΘΕΙΣ ΟΓΚΟΙ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗΣ ΣΤΗΛΗΣ ΓΕΝΙΚΑ: Αποτελούν τη μειονότητα των όγκων που απαντώνται στη σπονδυλική στήλη, καθότι οι περισσότεροι είναι αποτέλεσμα μεταστατικής νόσου ή συστηματικής παθήσεως (μυέλωμα,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗΣ ΤΩΝ ΟΓΚΩΝ

ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗΣ ΤΩΝ ΟΓΚΩΝ 2. ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗΣ ΤΩΝ ΟΓΚΩΝ Οι όγκοι χαρακτηρίζονται από πολλαπλές αλλαγές του μεταβολισμού. Η χαρακτηριστική μεταβολική λειτουργία μπορεί να μετρηθεί in vivo με τη βοήθεια ενός ραδιοσημασμένου

Διαβάστε περισσότερα

Ανατομία - Φυσιολογία

Ανατομία - Φυσιολογία ΦΥΣΙΟ ΠΝΕΥΜΩΝ Ανατομία - Φυσιολογία Φυσιολογική α/α Ακτινοανατομία Ακτινοανατομία Αγγειογραφία πνευμονικών αρτηριών Β ρ ο γ χ ο γ ρ α φ ί α Πύκνωση Αντικατάσταση του αέρα των κυψελίδων από υλικό, συνήθως

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Αξονικού Τομογράφου, ΑΟΝΑ «Άγιος Σάββας»

Τμήμα Αξονικού Τομογράφου, ΑΟΝΑ «Άγιος Σάββας» Στασινοπούλου Μυρσίνη, Στεφανιώτη Ασπασία, Ανδριώτης Ευθύμιος, Δεληβελιώτης Κωνσταντίνος, Ταβερναράκη Αγγελική Τμήμα Αξονικού Τομογράφου, ΑΟΝΑ «Άγιος Σάββας» Σκοπός: Η εκτίμηση του πρωτοκόλλου της αξονικής

Διαβάστε περισσότερα

Πυρήνες οστέωσης παιδικου σκελετου. Χρόνοι εμφάνισης.

Πυρήνες οστέωσης παιδικου σκελετου. Χρόνοι εμφάνισης. Πυρήνες οστέωσης παιδικου σκελετου. Χρόνοι εμφάνισης. Κωτούλα Αγορίτσα, Ιατρος ακτινολόγος, Επιμελήτρια Β Ακτινολογικό Εργαστήριο Νοσοκομείου Α.Ν.Θ. ΘΕΑΓΕΝΕΙΟ, Θεσ/νίκης Τα οστά σχηματίζονται με δύο τρόπους:

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΠΛΑΣΙΕΣ ΜΥΟΣΚΕΛΕΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ

ΝΕΟΠΛΑΣΙΕΣ ΜΥΟΣΚΕΛΕΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΝΕΟΠΛΑΣΙΕΣ ΜΥΟΣΚΕΛΕΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΜΕΛΕΤΗ ΜΕ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΙΚΗ ΤΟΜΟΓΡΑΦΙΑ ΑΝΤΩΝΗΣ Ζ. ΣΙΓΑΛΑΣ ΤΜΗΜΑ ΑΞΟΝΙΚΟΥ ΤΟΜΟΓΡΑΦΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ «Ο ΑΓΙΟΣ ΣΑΒΒΑΣ» ΝΕΟΠΛΑΣΙΕΣ ΜΥΟΣΚΕΛΕΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΝΕΟΠΛΑΣΙΕΣ ΟΣΤΩΝ ΝΕΟΠΛΑΣΙΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

Επιβάρυνση από την ακτινοβολία Δοσιμετρία στην Πυρηνική Ιατρική

Επιβάρυνση από την ακτινοβολία Δοσιμετρία στην Πυρηνική Ιατρική Επιβάρυνση από την ακτινοβολία Δοσιμετρία στην Πυρηνική Ιατρική Λίγα λόγια για τις συνέπειες από τις σπινθηρογραφικές διαγνωστικές εξετάσεις Καρδιάς- Νεφρών- Σκελετού- Θυρεοειδούς- Μαρία Λύρα Γεωργοσοπούλου

Διαβάστε περισσότερα

Σύνδροµο Μηροκοτυλιαίας Πρόσκρουσης Femoroacetabular Impingement Syndrome (FAI)

Σύνδροµο Μηροκοτυλιαίας Πρόσκρουσης Femoroacetabular Impingement Syndrome (FAI) Σύνδροµο Μηροκοτυλιαίας Πρόσκρουσης Femoroacetabular Impingement Syndrome (FAI) Τι είναι το σύνδροµο µηροκοτυλιαίας πρόσκρουσης; Φυσιολογικά, η κεφαλή του ισχίου δεν προσκρούει στο χείλος της κοτύλης κατά

Διαβάστε περισσότερα

Κλέωντας Αθανάσιος Ειδικευόμενος Ιατρός Θωρακοχειρουργικής Κλινικής (Επιστημονικός Συνεργάτης Πνευμονολογικής Ογκολογικής Κλινικής)

Κλέωντας Αθανάσιος Ειδικευόμενος Ιατρός Θωρακοχειρουργικής Κλινικής (Επιστημονικός Συνεργάτης Πνευμονολογικής Ογκολογικής Κλινικής) Κλέωντας Αθανάσιος Ειδικευόμενος Ιατρός Θωρακοχειρουργικής Κλινικής (Επιστημονικός Συνεργάτης Πνευμονολογικής Ογκολογικής Κλινικής) ΘΕΑΓΕΝΕΙΟ Αντικαρκινικό Νοσοκομείο Θεσσαλονίκη Copyright Ατομικό Ιστορικό

Διαβάστε περισσότερα

Παμπελοννησιακό Ιατρικό Συνέδριο Πάτρα, 23 Οκτ. 2010

Παμπελοννησιακό Ιατρικό Συνέδριο Πάτρα, 23 Οκτ. 2010 Σπονδυλαρθροπάθειες Η σημασία της πρώιμης διάγνωσης Δαούσης Δημήτριος Λέκτορας Παθολογίας/Ρευματολογίας Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Πατρών Παμπελοννησιακό Ιατρικό Συνέδριο Πάτρα, 23 Οκτ. 2010 Σπονδυλαρθροπάθειες

Διαβάστε περισσότερα

Μηρόςβ βββ. Επιγο νατίδα. Έσω πλάγιος σύνδεσμος Έσω. Κνήμη βββββ

Μηρόςβ βββ. Επιγο νατίδα. Έσω πλάγιος σύνδεσμος Έσω. Κνήμη βββββ ΦΥΣΙΟ - ΓΟΝΑΤΟ Πρόσθιος χιαστός Έξω πλάγιος σύνδεσμος Έξω μηνίσκος Μηρόςβ βββ Επιγο νατίδα Οπίσθιος χιαστός σύνδεσμος Αρθρικός χόνδρος Έσω πλάγιος σύνδεσμος Έσω μηνίσκος Κνήμη βββββ Περόνη ββββ Ανατομία

Διαβάστε περισσότερα

που φιλοξενεί τα όργανα του ανθρώπινου οργανισμού. Ένα υγειές σύστημα με ισχυρά οστά είναι απαραίτητο για την γενική υγεία και ποιότητα ζωής.

που φιλοξενεί τα όργανα του ανθρώπινου οργανισμού. Ένα υγειές σύστημα με ισχυρά οστά είναι απαραίτητο για την γενική υγεία και ποιότητα ζωής. ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΤΙΤΛΟΣ : ΟΙ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΟΣΤΩΝ ΚΑΙ ΤΑ ΑΙΤΙΑ ΠΟΥ ΤΙΣ ΠΡΟΚΑΛΟΥΝ! Εισαγωγή : Τα οστά είναι το σπίτι για να μείνουμε, είναι η στέγη που φιλοξενεί τα όργανα του ανθρώπινου οργανισμού. Ένα

Διαβάστε περισσότερα

ΡΑΔΙΟΙΣΟΤΟΠΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΕΝΤΟΠΙΣΗΣ ΤΟΥ ΦΡΟΥΡΟΥ ΛΕΜΦΑΔΕΝΑ

ΡΑΔΙΟΙΣΟΤΟΠΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΕΝΤΟΠΙΣΗΣ ΤΟΥ ΦΡΟΥΡΟΥ ΛΕΜΦΑΔΕΝΑ ΡΑΔΙΟΙΣΟΤΟΠΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΕΝΤΟΠΙΣΗΣ ΤΟΥ ΦΡΟΥΡΟΥ ΛΕΜΦΑΔΕΝΑ Η βιοψία του λεμφαδένα φρουρού αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα επιτεύγματα των τελευταίων ετών στην Πυρηνική Ιατρική και την Χειρουργική Ογκολογία.

Διαβάστε περισσότερα

ΟΛΙΚΗ ΑΡΘΡΟΠΛΑΣΤΙΚΗ ΙΣΧΊΟΥ ΤΥΠΟΥ ΑΝΤΙΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΣ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΣ ΜΙΑ ΝΕΑ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΣΤΗΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΑΡΘΡΩΣΕΩΣ ΤΟΥ ΙΣΧΙΟΥ

ΟΛΙΚΗ ΑΡΘΡΟΠΛΑΣΤΙΚΗ ΙΣΧΊΟΥ ΤΥΠΟΥ ΑΝΤΙΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΣ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΣ ΜΙΑ ΝΕΑ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΣΤΗΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΑΡΘΡΩΣΕΩΣ ΤΟΥ ΙΣΧΙΟΥ ΟΛΙΚΗ ΑΡΘΡΟΠΛΑΣΤΙΚΗ ΙΣΧΊΟΥ ΤΥΠΟΥ ΑΝΤΙΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΣ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΣ ΜΙΑ ΝΕΑ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΣΤΗΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΑΡΘΡΩΣΕΩΣ ΤΟΥ ΙΣΧΙΟΥ Του Δρ. Κωνσταντίνου Δ. Στρατηγού Δ/ντού Ορθοπαιδικής Επανορθωτικής Χειρουργικής

Διαβάστε περισσότερα

HY 673 - Ιατρική Απεικόνιση. Στέλιος Ορφανουδάκης Κώστας Μαριάς. Σημειώσεις II: Πυρηνική Ιατρική

HY 673 - Ιατρική Απεικόνιση. Στέλιος Ορφανουδάκης Κώστας Μαριάς. Σημειώσεις II: Πυρηνική Ιατρική HY 673 - Ιατρική Απεικόνιση Στέλιος Ορφανουδάκης Κώστας Μαριάς Σημειώσεις II: Πυρηνική Ιατρική Σεπτέμβριος 2003-Φεβρουάριος 2004 Πυρηνική Ιατρική Εισαγωγή Η Πυρηνική Ιατρική είναι κλάδος της ιατρικής που

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΤΟΜΙΑ Ι. Εισαγωγή στην Ανατομία. 460-377 Π.Χ «Η φύση του σώματος είναι η αρχή της ιατρικής επιστήμης» Ιπποκράτης. Ανά----- τομή

ΑΝΑΤΟΜΙΑ Ι. Εισαγωγή στην Ανατομία. 460-377 Π.Χ «Η φύση του σώματος είναι η αρχή της ιατρικής επιστήμης» Ιπποκράτης. Ανά----- τομή ΑΝΑΤΟΜΙΑ Ι Μάθημα 1ο ΘΩΡΑΚΑΣ ΚΟΙΛΙΑ ΠΥΕΛΟΣ-ΠΕΡΙΝΕΟ ΡΑΧΗ Ροβίθης Μιχαήλ 500 Π.Χ Εισαγωγή στην Ανατομία 460-377 Π.Χ «Η φύση του σώματος είναι η αρχή της ιατρικής επιστήμης» Ιπποκράτης Ανά----- τομή Αριστοτέλης

Διαβάστε περισσότερα

ΟΣΤΙΚΟΙ ΟΓΚΟΙ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ

ΟΣΤΙΚΟΙ ΟΓΚΟΙ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Γ Παιδιατρική Κλινική Διευθυντής: καθηγητής κ. Τσανάκας Ι. ΟΣΤΙΚΟΙ ΟΓΚΟΙ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΡΤΣΙΟΥΝΗ ΕΛΠΙΝΙΚΗ ΦΡΥΔΑ ΧΡΥΣΟΘΕΜΙΣ ΧΟΤΟΥΡΑ ΑΡΙΣΤΟΘΕΑ Επιβλέποντες

Διαβάστε περισσότερα

ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΩΝ ΚΑΤΑΓΜΑΤΑΤΩΝ

ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΩΝ ΚΑΤΑΓΜΑΤΑΤΩΝ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΩΝ ΚΑΤΑΓΜΑΤΑΤΩΝ Κλειστά (χωρίς λύση της συνέχειας του δέρματος) Ανοικτά (λύση της συνέχειας του δέρματος) επείγουσα χειρουργική επέμβαση Grade I: Grade II: Grade III

Διαβάστε περισσότερα

ΡΑΧΗ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ

ΡΑΧΗ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΡΑΧΗ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΡΑΧΗ Αποτελεί τον μυοσκελετικό άξονα στήριξης του κορμού με κύριο οστικό στοιχείο τους σπονδύλους και την παράλληλη συμβολή

Διαβάστε περισσότερα

Η Αρθροσκόπηση της Ποδοκνημικής Άρθρωσης

Η Αρθροσκόπηση της Ποδοκνημικής Άρθρωσης Η Αρθροσκόπηση της Ποδοκνημικής Άρθρωσης Ανατομική της Ποδοκνημικής Άρθρωσης Η ποδοκνημική άρθρωση είναι η άρθρωση που σχηματίζεται στη θέση σύνδεσης τριών οστών: του κάτω άκρου της περόνης προς τα έξω

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΚΑΚΩΣΕΙΣ ΜΑΛΑΚΩΝ ΜΟΡΙΩΝ & ΣΚΕΛΕΤΟΥ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΚΑΚΩΣΕΙΣ ΜΑΛΑΚΩΝ ΜΟΡΙΩΝ & ΣΚΕΛΕΤΟΥ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΚΑΚΩΣΕΙΣ ΜΑΛΑΚΩΝ ΜΟΡΙΩΝ & ΣΚΕΛΕΤΟΥ ΣΥΝΔΕΣΜΙΚΕΣ ΚΑΚΩΣΕΙΣ ΜΥΙΚΕΣ ΚΑΚΩΣΕΙΣ ΚΑΚΩΣΕΙΣ ΤΕΝΟΝΤΩΝ ΔΙΑΣΤΡΕΜΜΑ ΕΞΑΡΘΡΗΜΑ ΚΑΚΩΣΕΙΣ ΟΣΤΩΝ 2. ΚΡΑΝΙΟΕΓΚΕΦΑΛΙΚΕΣ ΚΑΚΩΣΕΙΣ Α. ΚΑΚΩΣΕΙΣ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΟΥ ΚΡΑΝΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Οστεοπόρωση. Διάγνωση, πρόληψη και θεραπεία. Δρ. Χρήστος Κ. Γιαννακόπουλος Ορθοπαιδικός Χειρουργός

Οστεοπόρωση. Διάγνωση, πρόληψη και θεραπεία. Δρ. Χρήστος Κ. Γιαννακόπουλος Ορθοπαιδικός Χειρουργός Οστεοπόρωση Διάγνωση, πρόληψη και θεραπεία Δρ. Χρήστος Κ. Γιαννακόπουλος Ορθοπαιδικός Χειρουργός Η οστεοπόρωση είναι πιο συχνή από τις παθήσεις της καρδιάς και των πνευμόνων Οστεοπόρωση: Η σιωπηλή επιδημία

Διαβάστε περισσότερα

ΟΠΙΣΘΙΟ ΚΟΙΛΙΑΚΟ ΤΟΙΧΩΜΑ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ

ΟΠΙΣΘΙΟ ΚΟΙΛΙΑΚΟ ΤΟΙΧΩΜΑ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΟΠΙΣΘΙΟ ΚΟΙΛΙΑΚΟ ΤΟΙΧΩΜΑ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΟΣΤΑ (ΟΣΦΥΙΚΟΙ ΣΠΟΝΔΥΛΟΙ ΙΕΡΟ) ΟΣΦΥΙΚΟΙ ΣΠΟΝΔΥΛΟΙ Μεγαλύτεροι σε μέγεθος και όγκο, με κοντούς και παχείς αυχένες, ευρύτερες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΜΥΟΣΚΕΛΕΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΜΕΛΕΤΗΣ-ΟΡΘΗ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ

ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΜΥΟΣΚΕΛΕΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΜΕΛΕΤΗΣ-ΟΡΘΗ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΜΥΟΣΚΕΛΕΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΜΕΛΕΤΗΣ-ΟΡΘΗ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΩΡΟΛΟΓΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ 1 ο Μάθημα: 29.9.2014 ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗΣ ΣΤΗΛΗΣ Κ.Ν. ΜΑΛΙΖΟΣ, N. ΡΗΓΟΠΟΥΛΟΣ ΔΙΣΚΙΚΗ ΝΟΣΟΣ ΑΜΣΣ

Διαβάστε περισσότερα

Οι Μηνίσκοι του Γόνατος και η Αρθροσκοπική Mηνισκεκτομή

Οι Μηνίσκοι του Γόνατος και η Αρθροσκοπική Mηνισκεκτομή Οι Μηνίσκοι του Γόνατος και η Αρθροσκοπική Mηνισκεκτομή Τι είναι οι μηνίσκοι του γόνατος; Οι μηνίσκοι του γόνατος είναι ινοχόνδρινοι δίσκοι σχήματος C οι οποίοι παρεμβάλλονται μεταξύ του μηριαίου και της

Διαβάστε περισσότερα

1/21/2013. 1, Εγκάρσιο κόλον 2, ήπαρ 3, δε. Νεφρός. 5, αορτή 6, κάτω πόλος αριστερού νεφρού 7, κατιόν κόλον 8, ορθός κοιλιακός μυς

1/21/2013. 1, Εγκάρσιο κόλον 2, ήπαρ 3, δε. Νεφρός. 5, αορτή 6, κάτω πόλος αριστερού νεφρού 7, κατιόν κόλον 8, ορθός κοιλιακός μυς 1, Δεξιός πνεύμων 2, αορτή. 3, αριστερός πνεύμων. 4, αριστερό επιεφρίδιο 5, σπλην 6, σπληνική. 7, Παχύ έντερο. 8, πυλαία φλέβα. 9, ηπατική φλέβα 10, ήπαρ. Κάτω κοίλη φλέβα 2, δεξιός νεφρός 3, κοιλιακή

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΟΝΙΚΗ ΤΟΜΟΓΡΑΦΙΑ. Ευάγγελος Παντελής Επ. Καθ. Ιατρικής Φυσικής Εργαστήριο Ιατρικής Φυσικής Ιατρική Σχολή Αθηνών

ΑΞΟΝΙΚΗ ΤΟΜΟΓΡΑΦΙΑ. Ευάγγελος Παντελής Επ. Καθ. Ιατρικής Φυσικής Εργαστήριο Ιατρικής Φυσικής Ιατρική Σχολή Αθηνών ΑΞΟΝΙΚΗ ΤΟΜΟΓΡΑΦΙΑ Ευάγγελος Παντελής Επ. Καθ. Ιατρικής Φυσικής Εργαστήριο Ιατρικής Φυσικής Ιατρική Σχολή Αθηνών ΙΑΤΡΙΚΗ ΦΥΣΙΚΗ Διαγνωστικές και θεραπευτικές εφαρμογές ακτινοβολιών : Κεφάλαιο 11 ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Διαβάστε περισσότερα

There are no translations available. Πέτρος Χ. Κατσαβοχρήστος Παθολόγος

There are no translations available. Πέτρος Χ. Κατσαβοχρήστος Παθολόγος There are no translations available. Πέτρος Χ. Κατσαβοχρήστος Παθολόγος Η οστεοπόρωση αποτελεί κλινική συνδρομή και χαρακτηρίζεται από μείωση της οστικής πυκνότητας των οστών και διαταραχή της μικροαρχιτεκτονικής

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΗΘΕΙΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ

ΣΥΝΗΘΕΙΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ Οι όζοι του θυρεοειδούς είναι συχνοί και αποτελούν το συχνότερο ενδοκρινολογικό πρόβλημα σε πολλές χώρες. Οι πιθανότητες ότι κάποιος θα ανακαλύψει έναν τουλάχιστον όζο θυρεοειδούς είναι 1 στις 10 ενώ σε

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΩΝ ΟΣΤΙΚΩΝ ΕΛΛΕΙΜΜΑΤΩΝ ΜΕ ΤΗ ΜΕΘΟΔΟ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΜΕΤΑΦΟΡΑΣ. Ορθοπαιδική Κλινική Πανεπιστημίου Πατρών

Η ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΩΝ ΟΣΤΙΚΩΝ ΕΛΛΕΙΜΜΑΤΩΝ ΜΕ ΤΗ ΜΕΘΟΔΟ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΜΕΤΑΦΟΡΑΣ. Ορθοπαιδική Κλινική Πανεπιστημίου Πατρών Η ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΩΝ ΟΣΤΙΚΩΝ ΕΛΛΕΙΜΜΑΤΩΝ ΜΕ ΤΗ ΜΕΘΟΔΟ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΜΕΤΑΦΟΡΑΣ Ορθοπαιδική Κλινική Πανεπιστημίου Πατρών 1951 Gavril Abramovich Ilizarov Μέθοδος Ilizarov «συνδυασμός φλοιοτομής και σταδιακής, ελεγχόμενης

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΜΕΣΟΘΩΡΑΚΙΟΥ Α. Δ. ΓΟΥΛΙΑΜΟΣ

ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΜΕΣΟΘΩΡΑΚΙΟΥ Α. Δ. ΓΟΥΛΙΑΜΟΣ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΜΕΣΟΘΩΡΑΚΙΟΥ Α. Δ. ΓΟΥΛΙΑΜΟΣ Ορισμός : Μεσοθωράκιο είναι ο εξωυπεζωκοτικός χώρος που παρεμβάλλεται μεταξύ των πνευμόνων Περιλαμβάνει την καρδιά και τα μεγάλα αγγεία, το περικάρδιο,

Διαβάστε περισσότερα

Συντηρητική αντιµετώπιση οστεοµυελίτιδας Χρησιµότητα του σπινθηρογραφήµατος µε επισηµασµένα λευκά αιµοσφαίρια Παρουσίαση περιστατικού

Συντηρητική αντιµετώπιση οστεοµυελίτιδας Χρησιµότητα του σπινθηρογραφήµατος µε επισηµασµένα λευκά αιµοσφαίρια Παρουσίαση περιστατικού Συντηρητική αντιµετώπιση οστεοµυελίτιδας Χρησιµότητα του σπινθηρογραφήµατος µε επισηµασµένα λευκά αιµοσφαίρια Παρουσίαση περιστατικού Σ. Γεώργα 1, Χ. Μανές 2, Β. Nίκος 1, Λ. Δούκας 2, Α.Νικολαίδης 2, Τ.

Διαβάστε περισσότερα

μιας χημικής ουσίας. Θα πρέπει όμως η ουσία να μπορεί να χρησιμοποιηθεί κλινικά. Το 99m Tc ένας από τους πιο διαδεδομένους ιχνηθέτες

μιας χημικής ουσίας. Θα πρέπει όμως η ουσία να μπορεί να χρησιμοποιηθεί κλινικά. Το 99m Tc ένας από τους πιο διαδεδομένους ιχνηθέτες Ιδιότητες ραδιοφαρμάκου Ασφαλής χορήγηση ραδιοφαρμάκου Ασφάλεια για τον ασθενή και μη τοξικότητα για τον οργανισμό. Η ποσότητα της χημικής ουσίας που χορηγείται για να έχουμε την επιθυμητήδόσηναείναιμικρήώστεναμηνέχουμεπρόβληματοξικής

Διαβάστε περισσότερα

Κινητικό σύστημα του ανθρώπου Μέρος Ι: Ερειστικό, μυϊκό και συνδεσμικό σύστημα. Μάλλιου Βίβιαν Καθηγήτρια ΤΕΦΑΑ ΔΠΘ Φυσικοθεραπεύτρια

Κινητικό σύστημα του ανθρώπου Μέρος Ι: Ερειστικό, μυϊκό και συνδεσμικό σύστημα. Μάλλιου Βίβιαν Καθηγήτρια ΤΕΦΑΑ ΔΠΘ Φυσικοθεραπεύτρια Κινητικό σύστημα του ανθρώπου Μέρος Ι: Ερειστικό, μυϊκό και συνδεσμικό σύστημα Μάλλιου Βίβιαν Καθηγήτρια ΤΕΦΑΑ ΔΠΘ Φυσικοθεραπεύτρια Τα συστήματα του ανθρώπινου σώματος Αναπνευστικό σύστημα (αποτελείται

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΚΝΣ (Ι) Α. Δ. ΓΟΥΛΙΑΜΟΣ agouliam@med.uoa.gr

ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΚΝΣ (Ι) Α. Δ. ΓΟΥΛΙΑΜΟΣ agouliam@med.uoa.gr ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΚΝΣ (Ι) Α. Δ. ΓΟΥΛΙΑΜΟΣ agouliam@med.uoa.gr ΚΕΝΤΡΙΚΟ ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ (ΚΝΣ) ΚΡΑΝΙΟ-ΕΓΚΕΦΑΛΟΣ ΣΠ.ΣΤΗΛΗ-ΝΩΤΙΑΙΟΣ ΜΥΕΛΟΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΕΞΕΤΑΣΕΩΣ ΤΟΥ ΚΝΣ (Κρανίου-Εγκεφάλου) Απλές Ακτινογραφίες Υπολογιστική

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΟ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗ ΣΤΗΛΗ

ΦΥΣΙΟ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗ ΣΤΗΛΗ ΦΥΣΙΟ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗ ΣΤΗΛΗ Α1-Α7 ΑΜΣΣ Μοίρες της ΣΣ Θ1-Θ12 ΘΜΣΣ Ο1-Ο5 ΟΜΣΣ Κόκκυγας Ι1-Ι5 Ιερά μοίρα Υπερηχογράφημα κύησης: Σπονδυλική στήλη εμβρύου Ανατομία ΑΜΣΣ Α1 άτλας Εγκάρσιο τρήμα Α4 εκ των άνω Σώμα

Διαβάστε περισσότερα

Χειρουργική Θεραπεία της Οστεοαρθρίτιδας

Χειρουργική Θεραπεία της Οστεοαρθρίτιδας Χειρουργική Θεραπεία της Οστεοαρθρίτιδας Η οστεοαρθρίτιδα αντιμετωπίζεται χειρουργικά όταν: α) η καταστροφή του αρθρικού χόνδρου είναι ολοκληρωτική, β) όταν υπάρχουν σημαντικά συμπτώματα, όπως πόνος ή

Διαβάστε περισσότερα

ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ - ΡΑΔΙΟΒΙΟΛΟΓΙΑ

ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ - ΡΑΔΙΟΒΙΟΛΟΓΙΑ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ - ΡΑΔΙΟΒΙΟΛΟΓΙΑ Βασικές γνώσεις I SBN 960-372-069-0 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΑΡΙΣ Α. ΚΟΣΜΙΔΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΤΣΑΚΙΡΗΣ Μ Ε Ρ Ο Σ Ι ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ Κεφάλαιο 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ... 3 Το καρκινικό κύτταρο... 3 Κυτταρικός

Διαβάστε περισσότερα

Σπινθηρογραφική Απεικόνιση Ήπατος Σπληνός - Γαστρεντερικού Συστήματος

Σπινθηρογραφική Απεικόνιση Ήπατος Σπληνός - Γαστρεντερικού Συστήματος Εργαστήριο Πυρηνικής Ιατρικής Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Θεσσαλίας ΠΑΡΑΔΟΣΕΙΣ ΠΥΡΗΝΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ 2014-2015 Σπινθηρογραφική Απεικόνιση Ήπατος Σπληνός - Γαστρεντερικού Συστήματος Παναγιώτης Αν. Γεωργούλιας

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια είναι η προοδευτική, μη αναστρέψιμη μείωση της νεφρικής λειτουργίας, η οποία προκαλείται από βλάβη του νεφρού ποικίλης αιτιολογίας. Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

Τα οστα αποτελούνται από το φλοιό και σπογγώδες οστό. Μεταξύ των δοκίδων του σπογγώδους οστού υπάρχει ο μυελός των οστών

Τα οστα αποτελούνται από το φλοιό και σπογγώδες οστό. Μεταξύ των δοκίδων του σπογγώδους οστού υπάρχει ο μυελός των οστών Οστεοπόρωση Τα οστα αποτελούνται από το φλοιό και σπογγώδες οστό Μεταξύ των δοκίδων του σπογγώδους οστού υπάρχει ο μυελός των οστών Φυσιολογικό οστό Οστεπορωτικό Οστεοπόρωση - Ορισμός Αύξηση του χώρου

Διαβάστε περισσότερα

Εξωτερική Ακτινοθεραπεία Προστάτη. Εξωτερική Ακτινοθεραπεία Προστάτη

Εξωτερική Ακτινοθεραπεία Προστάτη. Εξωτερική Ακτινοθεραπεία Προστάτη Εξωτερική Ακτινοθεραπεία Προστάτη Εξωτερική Ακτινοθεραπεία Προστάτη Σχεδιασμός Ακτινοθεραπείας Προστάτη Σχεδιασμός Ακτινοθεραπείας Προστάτη (Treatment Planning): σύγκριση απεικόνισης μεταξύ Αξονικής και

Διαβάστε περισσότερα

Οπισθοπεριτοναϊκή θέση Θ12 - Ο4 Δεξιός νεφρός χαμηλότερα από τον αριστερό ΔΕ νεφρός πίσω και κάτω από το ήπαρ/χοληδόχο κύστη ΑΡ νεφρός κάτω και επί

Οπισθοπεριτοναϊκή θέση Θ12 - Ο4 Δεξιός νεφρός χαμηλότερα από τον αριστερό ΔΕ νεφρός πίσω και κάτω από το ήπαρ/χοληδόχο κύστη ΑΡ νεφρός κάτω και επί Οπισθοπεριτοναϊκή θέση Θ12 - Ο4 Δεξιός νεφρός χαμηλότερα από τον αριστερό ΔΕ νεφρός πίσω και κάτω από το ήπαρ/χοληδόχο κύστη ΑΡ νεφρός κάτω και επί τα έσω του σπλήνα Τα επινεφρίδια είναι άνω, πρόσθια και

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ

ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ Α. ΠΟΤΕ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΟΙ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΣΕ ΜΕΤΡΗΣΗ ΟΣΤΙΚΗΣ ΠΥΚΝΟΤΗΤΑΣ (ΑΝΔΡΕΣ ΚΑΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ): ΗΛΙΚΙΑ < 50 ΕΤΩΝ: Κατάγματα χαμηλής βίας

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο Ιατρικής Φυσικής. Φυσική του Σκελετού

Εργαστήριο Ιατρικής Φυσικής. Φυσική του Σκελετού Εργαστήριο Ιατρικής Φυσικής Φυσική του Σκελετού Τα οστά πραγματοποιούν τουλάχιστον έξι λειτουργίες στο ανθρώπινο σώμα: 1. Υποστήριξη 2. Κίνηση 3. Προστασία διαφόρων οργάνων 4. Αποθήκευση χημικών ουσιών

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΦΥΓΟΝΤΑ ΚΑΤΑΓΜΑΤΑ ΑΣΤΡΑΓΑΛΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΙΚΡΗΣ ΒΙΑΣ ΣΤΡΟΦΙΚΕΣ ΚΑΚΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΠΟ ΟΚΝΗΜΙΚΗΣ.

ΙΑΦΥΓΟΝΤΑ ΚΑΤΑΓΜΑΤΑ ΑΣΤΡΑΓΑΛΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΙΚΡΗΣ ΒΙΑΣ ΣΤΡΟΦΙΚΕΣ ΚΑΚΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΠΟ ΟΚΝΗΜΙΚΗΣ. ΙΑΦΥΓΟΝΤΑ ΚΑΤΑΓΜΑΤΑ ΑΣΤΡΑΓΑΛΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΙΚΡΗΣ ΒΙΑΣ ΣΤΡΟΦΙΚΕΣ ΚΑΚΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΠΟ ΟΚΝΗΜΙΚΗΣ. Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΑΞΟΝΙΚΗΣ ΤΟΜΟΓΡΑΦΙΑΣ (CT)( N.Λασανιάνος, Ν.Κανακάρης, Α.Παπαθανασόπουλος, Π.Γιαννούδης 65o Πανελλήνιο

Διαβάστε περισσότερα

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις :

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις : Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις : Οι όρχεις αποτελούν κομμάτι του αναπαραγωγικού συστήματος (παραγωγή σπερματοζωάριων) του άνδρα αλλά

Διαβάστε περισσότερα

Συχνότητα. Άντρες Γυναίκες 5 1. Νεαρής και μέσης ηλικίας

Συχνότητα. Άντρες Γυναίκες 5 1. Νεαρής και μέσης ηλικίας Η αιτιολογία της πάθησης είναι άγνωστη, αν και έχει μεγάλη σχέση με το κάπνισμα καθώς το 90% των ασθενών είναι ενεργείς καπνιστές Συχνότητα Άντρες Γυναίκες 5 1 Νεαρής και μέσης ηλικίας Στο 60% των περιπτώσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΦΡΟΛΙΘΙΑΣΗ

ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΦΡΟΛΙΘΙΑΣΗ 1 ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΦΡΟΛΙΘΙΑΣΗ Κυριακή Σταματέλου Ειδικός Νεφρολόγος, MBA Τι είναι η νεφρολιθίαση; Η νεφρολιθίαση λέγεται κοινά «πέτρες στα νεφρά» και είναι γνωστή στην ανθρωπότητα από τα αρχαία χρόνια.

Διαβάστε περισσότερα

Προληπτική Μαστογραφία Ανακαλύπτοντας το DCIS. Ιωάννης Θ. Νατσιόπουλος Ειδικός Χειρουργός Μαστού

Προληπτική Μαστογραφία Ανακαλύπτοντας το DCIS. Ιωάννης Θ. Νατσιόπουλος Ειδικός Χειρουργός Μαστού Προληπτική Μαστογραφία Ανακαλύπτοντας το DCIS Ιωάννης Θ. Νατσιόπουλος Ειδικός Χειρουργός Μαστού Ductal Carcinoma in Situ Πορογενές καρκίνωμα in Situ In Situ = επί τόπου Τοπικό πορογενές καρκίνωμα; Ductal

Διαβάστε περισσότερα

στη διάγνωση της Πνευμονικής Εμβολής

στη διάγνωση της Πνευμονικής Εμβολής Το σπινθηρογράφημα πνευμόνων στη διάγνωση της Πνευμονικής Εμβολής Χάρις Γιαννοπούλου Πυρηνικός ιατρός Αν. Διευθύντρια Τμήματος Πυρηνικής Ιατρικής ΓΝΑ «Ο Ευαγγελισμός» Πόσο επιτακτική είναι η ορθή διάγνωση

Διαβάστε περισσότερα

Επεμβατική Ακτινολογία: Η εναλλακτική σου στη χειρουργική

Επεμβατική Ακτινολογία: Η εναλλακτική σου στη χειρουργική Επεμβατική Ακτινολογία Ενημέρωση Ασθενών Επεμβατική Ακτινολογία: Η εναλλακτική σου στη χειρουργική Τα τελευταία 20 χρόνια, η Επεμβατική Ακτινολογία παρουσιάζει διαρκή εξέλιξη και αποτελεί μία πολύτιμη

Διαβάστε περισσότερα

ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΠΛΟΗΓΗΣΗΣ

ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΠΛΟΗΓΗΣΗΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΠΛΟΗΓΗΣΗΣ Μέχρι πρόσφατα, παρ όλες τις δυνατότητες που έχουμε στο οπλοστάσιο μας για να απεικονίζουμε όγκους στο ήπαρ και στο πάγκρεας, λόγω της έλλειψης λεπτομερούς απεικονίσεως αλλά και ουσιαστικής

Διαβάστε περισσότερα

MRI ΠΟΔΟΚΝΗΜΙΚΗΣ ΑΡΘΡΩΣΕΩΣ ΣΤΑΣΙΝΟΠΟΥΛΟΥ ΜΥΡΣΙΝΗ

MRI ΠΟΔΟΚΝΗΜΙΚΗΣ ΑΡΘΡΩΣΕΩΣ ΣΤΑΣΙΝΟΠΟΥΛΟΥ ΜΥΡΣΙΝΗ MRI ΠΟΔΟΚΝΗΜΙΚΗΣ ΑΡΘΡΩΣΕΩΣ ΣΤΑΣΙΝΟΠΟΥΛΟΥ ΜΥΡΣΙΝΗ Η παθολογία της ποδοκνημικής άρθρωσης είναι αρκετά συχνή και αφορά ως επί των πλείστων κακώσεις που οδηγούν σε οξείες ή χρόνιες καταστάσεις. Απλά διαστρέμματα,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΙΑ. Λία Ε. Μουλοπούλου Καθηγήτρια Ακτινολογίας Διευθύντρια Α Εργαστηρίου Ακτινολογίας

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΙΑ. Λία Ε. Μουλοπούλου Καθηγήτρια Ακτινολογίας Διευθύντρια Α Εργαστηρίου Ακτινολογίας ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΙΑ Λία Ε. Μουλοπούλου Καθηγήτρια Ακτινολογίας Διευθύντρια Α Εργαστηρίου Ακτινολογίας ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΙΑ Μία ιατρική ειδικότητα που χρησιμοποιεί απεικονιστικές μεθόδους για να

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΡΟΣΤΑΤΗ Είναι συχνός ο καρκίνος του προστάτη; Ποιοί παράγοντες κινδύνου σχετίζονται με τον καρκίνο του προστάτη ;

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΡΟΣΤΑΤΗ Είναι συχνός ο καρκίνος του προστάτη; Ποιοί παράγοντες κινδύνου σχετίζονται με τον καρκίνο του προστάτη ; ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΡΟΣΤΑΤΗ Είναι συχνός ο καρκίνος του προστάτη; Πρόκειται για το συχνότερο καρκίνο και τη δεύτερη αιτία θανάτου από καρκίνο στους άνδρες. Η συχνότητά του αυξάνει με την αύξηση της ηλικίας και το

Διαβάστε περισσότερα

Τα αποτελέσματά μας δεν αποτελούν ελεγχόμενη μελέτη ή κλινική δοκιμή, αλλά στοιχεία μητρώου των ασθενών μας.

Τα αποτελέσματά μας δεν αποτελούν ελεγχόμενη μελέτη ή κλινική δοκιμή, αλλά στοιχεία μητρώου των ασθενών μας. CUMMULATINE SUCCESS SCORE % ΙΣΧΙΟ CUMMULATINE SUCCESS RATE % YΛΙΚΟ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟΥ ΑΣΘΕΝΕΙΣ 42 ΑΝΔΡΕΣ 16 ΓΥΝΑΙΚΕΣ 26 ΗΛΙΚΙΑ 63.1 (42-92) ΥΨΟΣ 171 (162-191) Δ.Μ.Σ 36 (22-47) Το ποσοστό των ασθενών που αναφέρουν

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΜΕ ΑΠΛΗ ΑΚΤΙΝΟΓΡΑΦΙΑ ΝΕΚΡΩΤΙΚΩΝ ΛΟΙΜΩΞΕΩΝ ΜΑΛΑΚΩΝ ΜΟΡΙΩΝ ΣΕ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟ ΠΟΔΙ.

ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΜΕ ΑΠΛΗ ΑΚΤΙΝΟΓΡΑΦΙΑ ΝΕΚΡΩΤΙΚΩΝ ΛΟΙΜΩΞΕΩΝ ΜΑΛΑΚΩΝ ΜΟΡΙΩΝ ΣΕ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟ ΠΟΔΙ. ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΜΕ ΑΠΛΗ ΑΚΤΙΝΟΓΡΑΦΙΑ ΝΕΚΡΩΤΙΚΩΝ ΛΟΙΜΩΞΕΩΝ ΜΑΛΑΚΩΝ ΜΟΡΙΩΝ ΣΕ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟ ΠΟΔΙ. Γεώργιος Λεβαντής 1, Ελένη Κυρίου 1, Ανδριάνα Δώνου 2, Ελευθέριος Βογιατζόγλου 2, Ελευθέριος Κουτσαντωνίου 1, Χαρίκλεια

Διαβάστε περισσότερα

ΟΥΡΟΛΟΓΙΚΑ ΟΓΚΟΛΟΓΙΚΑ ΣΥΜΒΟΥΛΙΑ

ΟΥΡΟΛΟΓΙΚΑ ΟΓΚΟΛΟΓΙΚΑ ΣΥΜΒΟΥΛΙΑ ΟΥΡΟΛΟΓΙΚΑ ΟΓΚΟΛΟΓΙΚΑ ΣΥΜΒΟΥΛΙΑ 1ο ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟ: Ca ΝΕΦΡΟΥ Κλαµπάτσας Αθανάσιος Ουρολόγος Επ. Α Ουρολογικό-Ογκολογικό Τµήµα Α.Ν.Θ. «ΘΕΑΓΕΝΕΙΟ» Άνδρας ασθενής ηλικίας 64 ετών Με ατοµικό αναµνηστικό ελεύθερο

Διαβάστε περισσότερα

Στην περισσότερο επιτυχημένη αντιμετώπιση του καρκίνου έχει συμβάλλει σημαντικά η ανακά-λυψη και εφαρμογή των καρκινι-κών δεικτών.

Στην περισσότερο επιτυχημένη αντιμετώπιση του καρκίνου έχει συμβάλλει σημαντικά η ανακά-λυψη και εφαρμογή των καρκινι-κών δεικτών. Όλες μαζί οι μορφές καρκίνου αποτελούν, παγκοσμίως τη δεύτερη αιτία θανάτου μετά από τα καρδιαγγειακά νοσήματα. Τα κρούσματα συνεχώς αυξάνονται και σε πολλές αναπτυγμένες χώρες αποτελεί την πρώτη αιτία

Διαβάστε περισσότερα

Καρκίνος. Note: Σήμερα όμως πάνω από το 50% των διαφόρων καρκινικών τύπων είναι θεραπεύσιμοι

Καρκίνος. Note: Σήμερα όμως πάνω από το 50% των διαφόρων καρκινικών τύπων είναι θεραπεύσιμοι Ο πιο απλός ορισμός είναι ότι ο καρκίνος είναι μια ομάδα ασθενειών που χαρακτηρίζεται από ανεξέλεγκτη ανάπτυξη και διασπορά ανώμαλων κυττάρων. Αν η εξάπλωση δεν ελεγχθεί θα οδηγήσει στο θάνατο. Ποσοστό

Διαβάστε περισσότερα

Θέσεις & Αντιθέσεις στην Ιατρική. Παντελής Κρανιώτης Ακτινολόγος, Επ. Επιμελητής Β Κλινικό Εργαστήριο Ακτινολογίας ΠΓΝ Πατρών, Ρίο

Θέσεις & Αντιθέσεις στην Ιατρική. Παντελής Κρανιώτης Ακτινολόγος, Επ. Επιμελητής Β Κλινικό Εργαστήριο Ακτινολογίας ΠΓΝ Πατρών, Ρίο Θέσεις & Αντιθέσεις στην Ιατρική Παντελής Κρανιώτης Ακτινολόγος, Επ. Επιμελητής Β Κλινικό Εργαστήριο Ακτινολογίας ΠΓΝ Πατρών, Ρίο CT vs MRI Οξεία οσφυαλγία (με ή χωρίς ριζιτική συνδρομή)* Πολύ συχνό πρόβλημα

Διαβάστε περισσότερα

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη.

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη. Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη. Καρκίνος του προστάτη Επιδημιολογία: Αποτελεί τον συχνότερα διαγνωσμένο καρκίνο στον άνδρα. 186.320

Διαβάστε περισσότερα

EKΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΟΡΘΟΠΑΙΔΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΑΤΡΩΝ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2011-2012

EKΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΟΡΘΟΠΑΙΔΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΑΤΡΩΝ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2011-2012 EKΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΟΡΘΟΠΑΙΔΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΑΤΡΩΝ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2011-2012 ΣEΠTEMBPIOΣ 2011 22/9/2011 U/S: γενικά (εφαρμογές, διάγνωση, βιοψίες) A. Ρηγοπούλου Βασικές αρχές οργάνωσης

Διαβάστε περισσότερα

2. ΚΑΤΑΓΜΑΤΑ ΥΠΟΚΕΦΑΛΙΚΑ 3. ΚΑΤΑΓΜΑΤΑ ΔΙΑΤΡΟΧΑΝΤΗΡΙΑ

2. ΚΑΤΑΓΜΑΤΑ ΥΠΟΚΕΦΑΛΙΚΑ 3. ΚΑΤΑΓΜΑΤΑ ΔΙΑΤΡΟΧΑΝΤΗΡΙΑ ΚΑΤΑΓΜΑΤΑ ΑΝΩ ΠΕΡΑΤΟΣ ΜΗΡΙΑΙΟΥ 1. ΚΑΤΑΓΜΑΤΑ ΚΕΦΑΛΗΣ 2. ΚΑΤΑΓΜΑΤΑ ΥΠΟΚΕΦΑΛΙΚΑ 3. ΚΑΤΑΓΜΑΤΑ ΔΙΑΤΡΟΧΑΝΤΗΡΙΑ ΚΑΤΑΓΜΑΤΑ ΚΑΦΑΛΗΣ ΜΗΡΙΑΙΟΥ Μηχανισμός κάκωσης Όταν το ισχίο είναι σε κάμψη 60 μοιρών η μεταφερόμενη

Διαβάστε περισσότερα

Ανθρώπινος Σκελετός. ñ Ανθεκτικότητα στην αποικοδόµηση. ñ Ιδανική πηγή πληροφοριών: προϊστορικά, ιστορικά, σύγχρονα

Ανθρώπινος Σκελετός. ñ Ανθεκτικότητα στην αποικοδόµηση. ñ Ιδανική πηγή πληροφοριών: προϊστορικά, ιστορικά, σύγχρονα Ανθρώπινος Σκελετός ñ Ανθεκτικότητα στην αποικοδόµηση ñ Ιδανική πηγή πληροφοριών: προϊστορικά, ιστορικά, σύγχρονα ñ Σκελετική ανατοµία: γονίδια + περιβάλλον ñ Ποικιλοµορφία: οντογένεση, φύλο, πληθυσµός,

Διαβάστε περισσότερα

Ασθενής 16 ετών µε πυρετική κίνηση και οστικά άλγη ιαγνωστική Προσέγγιση Περιστατικού Ε Παθολογικής Κλινικής Κυριακή Πεσιρίδου Ειδικευόµενη Γ Παθολ.Κλινικής Ευάγγελος Κοκκινάκης Αναπλ. ιευθυντής Γ Παθολογικής

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΚΟΗΘΗ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ

ΚΑΚΟΗΘΗ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΚΑΚΟΗΘΗ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ Επιβλέπουσα Α.ΤΕΙ.Θ Ε. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΥ Μέλη Επιτροπής Λαβδανίτη Μαρία Μινασίδου Ευγενία Αλεξιάδη Αθηνά Γεωργάκη Ελένη Αλεξάνδρειο Τεχνολογικό

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογία Α Λυκείου Κεφ. 3. Κυκλοφορικό Σύστημα. Καρδιά Αιμοφόρα αγγεία Η κυκλοφορία του αίματος Αίμα

Βιολογία Α Λυκείου Κεφ. 3. Κυκλοφορικό Σύστημα. Καρδιά Αιμοφόρα αγγεία Η κυκλοφορία του αίματος Αίμα Βιολογία Α Λυκείου Κεφ. 3 Κυκλοφορικό Σύστημα Καρδιά Αιμοφόρα αγγεία Η κυκλοφορία του αίματος Αίμα Η μεταφορά των θρεπτικών ουσιών στα κύτταρα και των ιστών και η απομάκρυνση από αυτά των άχρηστων γίνεται

Διαβάστε περισσότερα

Εγκυμοσύνη και Ιοντίζουσες Ακτινοβολίες

Εγκυμοσύνη και Ιοντίζουσες Ακτινοβολίες Εγκυμοσύνη και Ιοντίζουσες Ακτινοβολίες Υπάρχουν περιπτώσεις που μια μέλλουσα μητέρα χρειάζεται να υποβληθεί σε κάποια ιατρική διαγνωστική εξέταση ή θεραπεία με ιοντίζουσες ακτινοβολίες. Επίσης, δεν είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΟ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ

ΦΥΣΙΟ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΦΥΣΙΟ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ Στο ακτινολογικό τμήμα παράγονται εικόνες Οι εικόνες περιέχουν σε διαφορετικό βαθμό πληροφορίες: ανατομίας λειτουργίας Διάφορες απεικονιστικές μέθοδοι παράγουν εικόνες με διαφορετικούς

Διαβάστε περισσότερα

«διάστρεμμα» - «Ro ΠΔΚ F+Pr» ΕΠΩΔΥΝΗ ΠΟΔΟΚΝΗΜΙΚΗ ΣΤΟΝ ΑΘΛΗΤΗ ΔΙΑΣΤΡΕΜΜΑ 30/11/2013 6/52

«διάστρεμμα» - «Ro ΠΔΚ F+Pr» ΕΠΩΔΥΝΗ ΠΟΔΟΚΝΗΜΙΚΗ ΣΤΟΝ ΑΘΛΗΤΗ ΔΙΑΣΤΡΕΜΜΑ 30/11/2013 6/52 ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΠΟΔΟΚΝΗΜΙΚΗΣ - ΑΚΡΟΥ ΠΟΔΟΣ ΗΜΕΡΙΔΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ 31 ΜΑΡΤΙΟΥ 2012 «διάστρεμμα» - «Ro ΠΔΚ F+Pr» ΕΠΩΔΥΝΗ ΠΟΔΟΚΝΗΜΙΚΗ ΣΤΟΝ ΑΘΛΗΤΗ Δρ. Νικόλαος Γκουγκουλιάς Ορθοπαιδικός Χειρουργός Consultant

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΡΟΚΗΛΗ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΟΣΧΕΟΥ - ΥΔΡΟΚΗΛΗ - ΚΙΡΣΟΚΗΛΗ - ΣΥΣΤΡΟΦΗ ΣΠΕΡΜΑΤΙΚΟΥ ΤΟΝΟΥ - ΚΥΣΤΗ ΕΠΙΔΙΔΥΜΙΔΑΣ - ΣΠΕΡΜΑΤΟΚΥΣΤΗ - ΚΥΣΤΕΣ ΟΣΧΕΟΥ

ΥΔΡΟΚΗΛΗ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΟΣΧΕΟΥ - ΥΔΡΟΚΗΛΗ - ΚΙΡΣΟΚΗΛΗ - ΣΥΣΤΡΟΦΗ ΣΠΕΡΜΑΤΙΚΟΥ ΤΟΝΟΥ - ΚΥΣΤΗ ΕΠΙΔΙΔΥΜΙΔΑΣ - ΣΠΕΡΜΑΤΟΚΥΣΤΗ - ΚΥΣΤΕΣ ΟΣΧΕΟΥ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΟΣΧΕΟΥ - ΥΔΡΟΚΗΛΗ - ΚΙΡΣΟΚΗΛΗ - ΣΥΣΤΡΟΦΗ ΣΠΕΡΜΑΤΙΚΟΥ ΤΟΝΟΥ - ΚΥΣΤΗ ΕΠΙΔΙΔΥΜΙΔΑΣ - ΣΠΕΡΜΑΤΟΚΥΣΤΗ - ΚΥΣΤΕΣ ΟΣΧΕΟΥ ΥΔΡΟΚΗΛΗ Είναι η συλλογή υγρού μεταξύ των πετάλων του ιδίως ελυτροειδούς χιτώνα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΤΟΠΗ ΟΣΤΕΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΗ ΜΕΘ ΠΡΩΙΜΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΙΑ. Ερευνητική ομάδα Κλινικής Εντατικής Θεραπείας Ο Ευαγγελισμός

ΕΚΤΟΠΗ ΟΣΤΕΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΗ ΜΕΘ ΠΡΩΙΜΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΙΑ. Ερευνητική ομάδα Κλινικής Εντατικής Θεραπείας Ο Ευαγγελισμός ΕΚΤΟΠΗ ΟΣΤΕΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΗ ΜΕΘ ΠΡΩΙΜΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΙΑ Ερευνητική ομάδα Κλινικής Εντατικής Θεραπείας ΓΝΑ Ο Ευαγγελισμός Διευθυντής : Αναπλ. Καθηγητής Σεραφείμ Νανάς Ορισμός Έκτοπη οστεοποίηση ( ΕΟ ) ονομάζεται

Διαβάστε περισσότερα

ΛΙΘΙΑΣΗ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ - ΝΕΦΡΩΝ - ΟΥΡΗΤΗΡΑ - ΚΥΣΤΕΩΣ - ΟΥΡΗΘΡΑΣ

ΛΙΘΙΑΣΗ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ - ΝΕΦΡΩΝ - ΟΥΡΗΤΗΡΑ - ΚΥΣΤΕΩΣ - ΟΥΡΗΘΡΑΣ ΛΙΘΙΑΣΗ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ - ΝΕΦΡΩΝ - ΟΥΡΗΤΗΡΑ - ΚΥΣΤΕΩΣ - ΟΥΡΗΘΡΑΣ Τι είναι η "λιθίαση του ουροποιητικού" Λιθίαση ουροποιητικού είναι η δημιουργία λίθου ή λίθων μέσα στην αποχετευτική μοίρα του

Διαβάστε περισσότερα

Η ΝΟΣΟΣ PAGET ΤΩΝ ΟΣΤΩΝ

Η ΝΟΣΟΣ PAGET ΤΩΝ ΟΣΤΩΝ 147 Η ΝΟΣΟΣ PAGET ΤΩΝ ΟΣΤΩΝ Α. Αβραμίδης, FACP Επ. καθηγητής ΑΠΘ, Δ/ντης Ενδοκρινολογικής κλινικής Ιπποκρατείου Γενικού Νοσ/μείου Θεσσαλονίκης Η νόσος Paget των οστών χρονολογείται από την νεολιθική περίοδο,

Διαβάστε περισσότερα

ΩΣΜΩΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΝΕΦΡΟΙ

ΩΣΜΩΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΝΕΦΡΟΙ ΩΣΜΩΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΝΕΦΡΟΙ ΠΩΣ ΜΕΤΑΦΕΡΟΝΤΑΙ ΟΙ ΟΥΣΙΕΣ ΣΤΑ ΥΓΡΑ Μεταφορά τροφών και αποβολή μη χρήσιμων ουσιών: Διάχυση (π.χ. το CO 2 που παράγεται κατά τον μεταβολισμό των κυττάρων, διαχέεται από τα κύτταρα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΕΜΒΑΤΙΚΕΣ ΘΕΡΑΠΕΙΕΣ ΟΣΤΕΟΑΡΘΡΙΤΙΔΑΣ

ΠΑΡΕΜΒΑΤΙΚΕΣ ΘΕΡΑΠΕΙΕΣ ΟΣΤΕΟΑΡΘΡΙΤΙΔΑΣ ΠΑΡΕΜΒΑΤΙΚΕΣ ΘΕΡΑΠΕΙΕΣ ΟΣΤΕΟΑΡΘΡΙΤΙΔΑΣ Σε ποιούς ασθενείς µε τι µακροχρόνια αποτελέσµατα. Νικ. Λάγιος Χειρ. Ορθοπαιδικός Διευθυντής Α Ορθοπαιδικής Κλινικής Ι ΙΑΣΩ GENERAL ΠΑΡΕΜΒΑΤΙΚΕΣ ΘΕΡΑΠΕΙΕΣ ΟΣΤΕΟΑΡΘΡΙΤΙΔΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΤΩΝ ΝΕΥΡΟΕΝΔΟΚΡΙΝΩΝ ΟΓΚΩΝ ΠΑΝΟΣ ΠΡΑΣΟΠΟΥΛΟΣ ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ

ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΤΩΝ ΝΕΥΡΟΕΝΔΟΚΡΙΝΩΝ ΟΓΚΩΝ ΠΑΝΟΣ ΠΡΑΣΟΠΟΥΛΟΣ ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΤΩΝ ΝΕΥΡΟΕΝΔΟΚΡΙΝΩΝ ΟΓΚΩΝ ΠΑΝΟΣ ΠΡΑΣΟΠΟΥΛΟΣ ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΤΩΝ ΝΕΥΡΟΕΝΔΟΚΡΙΝΩΝ ΟΓΚΩΝ (ΝΕΤς) ΓΑΣΤΡΟΠΑΓΚΡΕΑΤΙΚΟΙ ΝΕΤς Νέες περιπτώσεις : 5/100.000/έτος Συχνότητα :

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ ΛΕΒΑΝΤΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ ΛΕΒΑΝΤΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ ΛΕΒΑΝΤΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Νεαρός άνδρας 28 ετών προσήλθε στον αξονικό τομογράφο με πόνο στη ράχη η οποία εντείνεται κατά την ύπτια θέση. Επίσης αυτός ο πόνος είναι η αιτία να ξυπνάει από

Διαβάστε περισσότερα

Βλάβες του Αρθρικού Χόνδρου του Γόνατος: Διάγνωση και Αντιμετώπιση

Βλάβες του Αρθρικού Χόνδρου του Γόνατος: Διάγνωση και Αντιμετώπιση Βλάβες του Αρθρικού Χόνδρου του Γόνατος: Διάγνωση και Αντιμετώπιση Τι είναι ο αρθρικός χόνδρος; Ο αρθρικός χόνδρος είναι ένας στιλπνός, ομαλός, λείος και ανάγγειος ιστός που καλύπτει τις αρθρικές επιφάνειες

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΛΟΗΘΕΙΣ ΚΥΣΤΙΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΝΕΦΡΟΥ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΚΟΡΔΕΛΑΣ, ΠΑΘΟΛΟΓΟΝΑΤΟΜΟΣ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΟΑΝΑΤΟΜΙΚΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ ΝΑΥΤΙΚΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ

ΚΑΛΟΗΘΕΙΣ ΚΥΣΤΙΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΝΕΦΡΟΥ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΚΟΡΔΕΛΑΣ, ΠΑΘΟΛΟΓΟΝΑΤΟΜΟΣ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΟΑΝΑΤΟΜΙΚΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ ΝΑΥΤΙΚΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΚΑΛΟΗΘΕΙΣ ΚΥΣΤΙΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΝΕΦΡΟΥ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΚΟΡΔΕΛΑΣ, ΠΑΘΟΛΟΓΟΝΑΤΟΜΟΣ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΟΑΝΑΤΟΜΙΚΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ ΝΑΥΤΙΚΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ Ταξινόμηση κυστικής νόσου του νεφρού 1. Απλή νεφρική κύστη

Διαβάστε περισσότερα