Άποιος διαβήτης. Φωτεινή Ελένη Καραχάλιου. Mέρος IV: ΟΠΙΣΘΙΟΣ ΛΟΒΟΣ ΤΗΣ ΥΠΟΦΥΣΗΣ - ΚΡΑΝΙΟΦΑΡΥΓΓΙΩΜΑ Φυσιολογία αντιδιουρητικής ορμόνης

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Άποιος διαβήτης. Φωτεινή Ελένη Καραχάλιου. Mέρος IV: ΟΠΙΣΘΙΟΣ ΛΟΒΟΣ ΤΗΣ ΥΠΟΦΥΣΗΣ - ΚΡΑΝΙΟΦΑΡΥΓΓΙΩΜΑ. 1.1. Φυσιολογία αντιδιουρητικής ορμόνης"

Transcript

1 14 Mέρος IV: ΟΠΙΣΘΙΟΣ ΛΟΒΟΣ ΤΗΣ ΥΠΟΦΥΣΗΣ - ΚΡΑΝΙΟΦΑΡΥΓΓΙΩΜΑ Άποιος διαβήτης Φωτεινή Ελένη Καραχάλιου 1. ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ 1.1. Φυσιολογία αντιδιουρητικής ορμόνης Η αργινίνη-βαζοπρεσσίνη είναι η ανθρώπινη αντιδιουρητική ορμόνη (ADH) και παράγεται στους μεγακυτταρικούς νευρώνες των παρακοιλιακών και υπεροπτικών πυρήνων του υποθαλάμου σε ένα μεγάλο πρόδρομο μόριο μαζί με τη νευροφυσίνη ΙΙ (πρωτείνη μεταφορέας) και ακολουθώντας τους νευράξονες των νευροεκκριτικών κυττάρων καταλήγει στον οπίσθιο λοβό της υπόφυσης, όπου αποθηκεύεται 1. Η έκκρισή της διεγείρεται από ωσμοϋποδοχείς που βρίσκονται στον υπεροπτικό πυρήνα, από τασεοϋποδοχείς που βρίσκονται στον δεξιό κόλπο και πιεσοϋποδοχείς που βρίσκονται στον καρωτιδικό κόλπο. Αύξηση της ωσμωτικής πίεσης του πλάσματος έστω και κατά 1-2% λόγω αφυδάτωσης η έγχυσης υπερτόνων διαλυμάτων, διεγείρει τους ωσμοϋποδοχείς να εκκρίνουν βαζοπρεσσίνη, επαρκή ώστε να προκαλέσει κατακράτηση νερού από τους νεφρούς και την επαναφορά της ωμωτικότητας σε φυσιολογικά επίπεδα. Ελάττωση του όγκου του αίματος κατά 8-10% (που αντιστοιχεί σε σημαντική αιμορραγία) διεγείρει τους τασεοϋποδοχείς του δεξιού κόλπου και τους πιεσοϋποδοχείς του καρωτιδικού κόλπου και προκαλεί έκκριση βαζοπρεσσίνης. Επίσης πνευμονική παθολογία και αναπνευστική υποστήριξη διεγείρουν τους τασεοϋποδοχείς του δεξιού κόλπου μέσω αύξησης της ενδοθωρακικής πίεσης και προκαλούν έκκριση βαζοπρεσσίνης. Άλλα ερεθίσματα για την έκκριση βαζοπρεσσίνης είναι η ναυτία, τα φάρμακα όπως η χλωροπρομαζίνη, οι αντιμεταβολίτες, η νικοτίνη. Η βαζοπρεσσίνη ασκεί δύο σημαντικές βιολογικές δράσεις: 1) αυξάνει τη διαπερατότητα του αθροιστικού σωληναρίου του νεφρού μέσω των V2 υποδοχέων, με αποτέλεσμα την αυξημένη επαναρρόφηση του νερού και 2) σε μεγαλύτερες συγκεντρώσεις διεγείρει μέσω των V1 υποδοχέων τη σύσπαση του μυϊκού χιτώνα των αρτηριών προκαλώντας αύξηση της αρτηριακής πίεσης Φυσιολογία της ομοιόστασης του νερού Η διατήρηση της ομοιόστασης του νερού στον άνθρωπο πραγματοποιείται μέσω τριών αλληλοσχετιζόμενων παραγόντων: της βαζοπρεσσίνης, του αισθήματος της

2 Άποιος διαβήτης 193 δίψας και της νεφρικής λειτουργίας. Αύξηση της ωσμωτικότητας του πλάσματος οδηγεί σε έκκριση βαζοπρεσσίνης από τη νευροϋπόφυση και αντιστρόφως ελάττωση της ωσμωτικότητας αναστέλλει την απελευθέρωσή της στην κυκλοφορία. Υπάρχει μια ευαίσθητη γραμμική συσχέτιση μεταξύ αύξησης της ωσμωτικότητας του πλάσματος και αύξησης της έκκρισης της βαζοπρεσσίνης (Eικόνα 1) και αντίστοιχα συσχέτιση μεταξύ αύξησης της έκκρισης της βαζοπρεσσίνης και αύξησης της ωσμωτικότητας των ούρων. Η μεγίστη αντιδιουρητική δράση επιτυγχάνεται με συγκεντρώσεις βαζοπρεσσίνης περίπου 2 5 pmol/l. Κάτω από φυσιολογικές συνθήκες η ισορροπία νερού διατηρείται μέσω ελέγχου της νεφρικής λειτουργίας, έτσι ώστε η ωσμωτικότητα του πλάσματος να διατηρείται μεταξύ mmol/kg. Σε περιπτώσεις όπου ο ασθενής θα χάσει μεγάλες ποσότητες νερού, η ωσμωτικότητα πλάσματος μπορεί να ανέβει >300 mmol/kg,αλλά η αύξηση της βαζοπρεσσίνης >5 pmol/l δεν θα μπορέσει να συγκρατήσει περισσότερο νερό από τα νεφρά (Eικόνα 2). Η βαζοπρεσσίνη δρα στους νεφρούς για να αυξήσει την ωσμωτικότητα των ούρων. Συνδέεται με τους V2 υποδοχείς (αντιδιουρητικός υποδοχέας) στη βασική μεμβράνη του κυττάρου του αθροιστικού σωληναρίου, και διεγείρει το κυκλικό ΑΜP (camp). Επακόλουθα διεγείρεται η μεταφορά και είσοδος ενδοκυτταρίων μορίων γνωστών ως aquaporin-2 που λειτουργούν ως δίαυλοι νερού, στην κυτταρική μεμβράνη. Αυτοί οι δίαυλοι επιτρέπουν την ελεύθερη δίοδο νερού από τον αυλό του νεφρώνα προς τα κύτταρα του αθροιστικού σωληναρίου, με αποτέλεσμα τη συμπύκνωση των ούρων. Στη βασική μεμβράνη, οι aquaporin 3 και 4 είναι υπεύθυνες για τη δίοδο του νερού από το κύτταρο στο νεφρικό διάμεσο ιστό και τελικά στην κυκλοφορία. Έχουν περιγραφεί 6 aqquaporins οι οποίες δρουν σαν ρυθμιστές της κυκλοφορίας του νερού και σε άλλους ιστούς 2. Εικόνα 1. Συσχέτιση μεταξύ βαζοπρεσσίνης πλάσματος και ωσμωτικότητας σε ομάδα υγιών ατόμων (Το LD αντιπροσωπεύει το όριο ανίχνευσης της μεθόδου: 0,3 pmol/l).

3 194 Φ. Ε. Καραχάλιου Εικόνα 2. Συσχέτιση μεταξύ ωσμωτικότητας ούρων και βαζοπρεσσίνης πλάσματος σε διάφορα στάδια ενυδάτωσης. Στην περίπτωση που η δράση της βαζοπρεσσίνης στον νεφρό δεν επιφέρει την επιθυμητή συμπύκνωση των ούρων, η ισορροπία νερού θα διατηρηθεί με την πρόσληψη νερού που θα προκαλέσει το αίσθημα της δίψας. Πράγματι η δίψα βρίσκεται υπό αυστηρό ωσμωτικό έλεγχο όπως ακριβώς και η βαζοπρεσσίνη. Αν και οι δύο μηχανισμοί αποτύχουν και το άτομο δεν έχει ούτε αίσθημα δίψας, ούτε δυνατότητα συμπύκνωσης ούρων, οι συνέπειες της αύξησης της ωσμωτικότητας του πλάσματος μπορεί να είναι σοβαρές. Σε ταχεία αύξηση της ωσμωτικότητας, μετακινείται ενδοκυττάριο υγρό στον εξωκυττάριο χώρο με αποτέλεσμα τη συρρίκνωση του εγκεφάλου, ρήξη αγγείων και αιμορραγία. Αν όμως η αύξηση της ωσμωτικότητας είναι βραδεία, τότε παρέχεται χρόνος να παραχθούν ωσμωτικά δραστικές ουσίες, οι «ιδιογενείς ωσμόλες», που εμποδίζουν την έξοδο ενδοκυτταρίου υγρού και αποτρέπεται έτσι η συρρίκνωση του εγκεφάλου. 2. ΟΡΙΣΜΟΣ Ο άποιος διαβήτης είναι μία ετερογενής κατάσταση που χαρακτηρίζεται από την αποβολή μεγάλης ποσότητας αραιών ούρων. Συγκεκριμένα παθολογική ορίζεται ποσότητα μεγαλύτερη των 2 l/m 2 /24 h ή περίπου 150 ml/kg/24 h για το νεογέννητο, ml/kg/24 h στα 2 χρόνια και ml/kg/24 h για το μεγαλύτερο παιδί και ενήλικα. Τρεις κύριοι παθογενετικοί μηχανισμοί είναι υπεύθυνοι για την πολυουρία. Ο πρώτος είναι ανεπάρκεια της βαζοπρεσσίνης, γνωστός ως κεντρικός η υποθαλαμικός άποιος διαβήτης. Ο δεύτερος μηχανισμός είναι μειωμένη νεφρική ανταπόκριση σε φυσιολογικά επίπεδα βαζοπρεσσίνης, αποκαλούμενος νεφρογενής. Ο τρίτος που περιλαμβάνει υπερβολική επιμένουσα πρόσληψη υγρών και επακόλουθη καταστολή της βαζοπρεσσίνης αποκαλείται πρωτοπαθής πολυδιψία.

4 Άποιος διαβήτης ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΑ 3.1. Κεντρικός άποιος διαβήτης Κεντρικός άποιος διαβήτης προκύπτει από οποιαδήποτε κατάσταση που εμποδίζει τη σύνθεση, μεταφορά και απέκκριση της βαζοπρεσσίνης. Εμφανίζεται με την ίδια συχνότητα στα δύο φύλα και συχνότερα στις ηλικίες ετών. Τα αίτια του κεντρικού άποιου διαβήτη μπορούν να διακριθούν σε 3 κύριες κατηγορίες 3 (Πίνακας 1). Βλάβη στην υποθαλαμο-υποφυσιακή περιοχή, οφειλόμενη συνήθως σε τραύμα, εγχείρηση, πρωτοπαθή η μεταστατικό όγκο και φλεγμονώδεις η κοκκιωματώδεις παθήσεις. Βλάβη στο εγγύς τμήμα αυτής της ευαίσθητης περιοχής προκαλεί καταστροφή μεγαλύτερου αριθμού νευρώνων σε σύγκριση με βλάβες στο απώτερο. Στις χαμηλότερες περιοχές, μόνο ένας μικρός αριθμός των μεγακυτταρικών νευρώνων εκφυλίζεται και τα άθικτα κυτταρικά σώματα μπορούν μετά από εβδομάδες η και μήνες να αναγεννήσουν καινούργιους νευράξονες στο επίπεδο της πυλαίας κυκλοφορίας της μέσης ακρολοφίας. Παρ όλα αυτά, βλάβη στο εγγύς τμήμα ευθύνεται για το 30-40% όλων των περιπτώσεων μετατραυματικού η μετεγχειρητικού άποιου διαβήτη, ενώ βλάβη στο χαμηλότερο τμήμα (κάτω από τη μέση ακρολοφία) ευθύνεται για το 50-60% των περιπτώσεων. Η ταυτοποίηση της ανατομικής θέσης του εγκεφάλου που προκλήθηκε η καταστροφή των νευρώνων είναι συνήθως απαραίτητη στη λειτουργική αξιολόγηση της βλάβης. Αυτή πραγματοποιείται με τη μαγνητική τομογραφία υποθαλάμου-υπόφυσης, η οποία συνεισφέρει σημαντικά στη διάγνωση της αιτιολογίας 4,5. Έτσι, η έλλειψη του έντονου σήματος της οπίσθιας υπόφυσης στη μαγνητική τομογραφία είναι παθογνωμονικό σημείο για τη διάγνωση συγγενών ή νευροεκφυλιστικών διαταραχών του Πίνακας 1. Αίτια κεντρικού άποιου διαβήτη. Βλάβη ΚΝΣ Νεοπλασία (κρανιοφαρυγγίωμα, δυγερμίνωμα, οπτικό γλοίωμα) Αυτοάνοση νόσος (λεμφοκυτταρική νευροϋποφυσίτιδα) Τραύμα (κάκωση, νευροχειρουργική επέμβαση) Υποξία/Ισχαιμία εγκεφάλου Κοκκιωματώδης νόσος (φυματίωση, σαρκοείδωση, ιστιοκυττάρωση) Φλεγμονώδεις νόσοι (εγκεφαλίτιδα, μηνιγγίτιδα, συγγενής λοίμωξη CMV, τοξόπλασμα) Αγγειακή ανωμαλία (ανεύρυσμα, δυσπλασία) Ακτινοβολία εγκεφάλου Υδροκέφαλος, εγκεφαλικό οίδημα Εγκεφαλική δυσπλασία (ανωμαλίες μέσης γραμμής, σεπτο-οπτική δυσπλασία) Ιδιοπαθής Οικογενής Μεταλλάξεις στο γονίδιο της AVP-NPII Σύνδρομο DIDMOAD

5 196 Φ. Ε. Καραχάλιου υποθαλάμου και της οπίσθιας υπόφυσης. Είναι επίσης πιθανό να είναι αρχικό σημείο όγκου ή ιστιοκυττάρωσης Langerhans. Πάχυνση στον μίσχο της υπόφυσης αν και μη ειδικό εύρημα, αποτελεί ένδειξη διήθησης στα πλαίσια διαφόρων παθολογιών. Πάχυνση του μίσχου της υπόφυσης σε ασθενείς με ιστολογικά στοιχεία λεμφοκυτταρικής και πλασματοκυτταρικής διήθησης, ίνωσης και νέκρωσης προσδιορίζουν και την οντότητα της λεφοκυτταρικής νευροϋποφυσίτιδας η υποφυσίτιδας. Η παθολογία δεν περιορίζεται στον πρόσθιο λοβό, αλλά συχνά περιλαμβάνει και τον οπίσθιο και τον μίσχο (Εικόνα 3). Στα παιδιά τα συνηθέστερα επίκτητα αίτια που προκαλούν άποιο διαβήτη είναι το κρανιοφαρυγγίωμα, το δυσγερμίνωμα και η ιστιοκυττάρωση Χ. Ο επιπολασμός του άποιου διαβήτη σε ασθενείς με ιστιοκυττάρωση είναι πάνω από 50%. Η εμφάνιση άποιου διαβήτη σε συνδυασμό με προϋπάρχουσα μεμονωμένη ορμονική ανεπάρκεια της πρόσθιας υπόφυσης είναι ένδειξη επείγουσας διερεύνησης για την ύπαρξη όγκου ή διηθητικής νόσου Το μεμονωμένο νευροϋποφυσιακό δυσγερμίνωμα έχει αυξημένο επιπολασμό στα κορίτσια. Μάζα στη νευροϋπόφυση συνοδευόμενη από πάχυνση του μίσχου θέτει την υπόνοια δυσγερμινώματος (Εικόνα 4). Αύξηση της χοριακής γοναδοτροπίνης (hcg) στο εγκεφαλονωτιαίο υγρό (ΕΝΥ) μπορεί να προηγείται της ύπαρξης ευρήματος στη μαγνητική τομογραφία. Συγγενή ελλείμματα της μέσης γραμμής του ΚΝΣ μπορεί επίσης να οδηγήσουν σε άποιο διαβήτη σε συνδυασμό με διαταραχές της πρόσθιας υπόφυσης που συνήθως προκαλούν. Η σεπτοοπτική δυσπλασία συχνά συσχετίζεται με άποιο διαβήτη. Τραύμα είτε λόγω ατυχήματος είτε ιατρογενές λόγω νευροχειρουργικής επέμβασης μπορεί να οδηγήσει σε άποιο διαβήτη. Υδροκέφαλος ή άλλος τύπος αύξησης της ενδοκράνιας πίεσης μπορεί επίσης να προκαλέσει άποιο διαβήτη. Ιδιοπαθής. Πολλές από αυτές τις περιπτώσεις μπορεί να έχουν κάποια ταυτοποιήσιμη αιτία. Στις λίγες περιπτώσεις από νεκροτομικό υλικό που υπάρχει με αυτή τη Εικόνα 3. Λεμφοκυτταρική υποφυσίτιδα σε άνδρα 43 ετών.

6 Άποιος διαβήτης 197 Εικόνα 4. Δυσγερμίνωμα σε άνδρα 29 ετών. μορφή κεντρικού άποιου διαβήτη, διαπιστώνεται ατροφία της νευροϋπόφυσης καθώς και των υπεροπτικών και παρακοιλιακών πυρήνων. Σε άλλες μελέτες αναφέρονται αντισώματα κατά των νευρώνων που εκκρίνουν ΑDH, εύρημα που αποτελεί ένδειξη για μια αυτοάνοση μορφή της νόσου 6. Γενετικός. Μερικές από τις περιπτώσεις που μέχρι σήμερα κατατάσσονταν στις ιδιοπαθείς, πρόσφατα αποδόθηκαν σε καινούργιες μεταλλάξεις που ανακαλύφθησαν στην περιοχή που κωδικοποιεί τη νευροφυσίνη ΙΙ του γονιδίου της ADH. Το AVP-νευροφυσίνη ΙΙ γονίδιο (AVP-NPII) που εδράζεται στο χρωμόσωμα 20p13, αποτελείται από τρία εξόνια. Τα εξόνια 1 και 3 είναι φυσιολογικά, αλλά στο εξόνιο 2, η θυμίνη έχει αντικατασταθεί από τη γουανίνη στο νουκλεοτίδιο Η αντικατάσταση αυτή προκαλεί την υποκατάσταση μιας γλυκίνης από μια βαλίνη στο μόριο της ADH. Οι ασθενείς που φέρουν τη μετάλλαξη έχουν και φυσιολογικά και μεταλλαγμένα αλλήλια, ενδεικτικό ότι η μετάλλαξη είναι ετερόζυγη. Συσσώρευση παθολογικής ADH στα κύτταρα του οπισθίου λοβού της υπόφυσης οδηγεί στην προοδευτική καταστροφή όλων των κυττάρων και την κλινική εκδήλωση του άποιου διαβήτη, η οποία για τον λόγο αυτό μπορεί και να καθυστερήσει. Άλλη μορφή οικογενούς κεντρικού διαβήτη μπορεί να οφείλεται σε αντικατάσταση μιας βαλίνης από αλανίνη στο γονίδιο του πεπτιδίου που σηματοδοτεί το πρόδρομο πολυπεπτίδιο ADH-νευροϋποφυσίνη ΙΙ/κοπεπτίνη 7. Μέχρι σήμερα έχουν περιγραφεί περισσότερες από 50 μεταλλάξεις του AVP γονιδίου σε περιπτώσεις σωματικού επικρατούντα η σωματικού υπολειπόμενου νευροϋποφυσιακού άποιου διαβήτη, η μεγάλη πλειοψηφία των οποίων κληρονομούνται κατά τον επικρατούντα τύπο 8. Η καθυστέρηση εμφάνισης συμπτωμάτων μετά τη βρεφική ηλικία είναι χαρακτηριστική στον νευροϋποφυσιακό άποιο διαβήτη, σε αντίθεση με το νεφρογενή ο οποίος προκαλείται από μεταλλάξεις των γονιδίων στο νεφρικό υποδοχέα της βαζο-

7 198 Φ. Ε. Καραχάλιου πρεσσίνης (V2) AVPR2 και της aquaporin-2 AQP2, όπου τα συμπτώματα εμφανίζονται από την πρώτη εβδομάδα της ζωής. Είναι ενδιαφέρον ότι σφάλματα στη στερεοταξία των πρωτεϊνών με κλινική εκδήλωση από τους πρώτους μήνες της ζωής μπορεί να αποτελούν κοινό παθογενετικό μηχανισμό και για τα τρία είδη μεταλλάξεων στα γονίδια AVP, AVPR2, and AQP2. Έτσι σε 3 οικογένειες με αυτοσωματικό υπολειπόμενο νευροϋποφυσιακό άποιο διαβήτη βρέθηκαν ασθενείς ομοζυγώτες η σύνθετοι ετεροζυγώτες της AVP μετάλλαξης με έναρξη έντονης συμπτωματολογίας από τον τρίτο μήνα της ζωής. Άρα ο κληρονομικός βρεφικός άποιος διαβήτης μπορεί σε σπάνιες περιπτώσεις, εκτός από νεφρογενής να είναι και νευροϋποφυσιακός. Επίσης το σύνδρομο Wolfram (άποιος διαβήτης, σακχαρώδης διαβήτης, τύφλωση, κώφωση) που οφείλεται σε μετάλλαξη στο γονίδιo WS στο βραχύ σκέλος του χρωμοσώματος 4, το οποίο κωδικοποιεί μια διαμεμβρανική πρωτεϊνη, αποτελεί αίτιο συγγενούς άποιου διαβήτη. Περιγράφηκε για πρώτη φορά από τους Wolfram και Wagener το 1938 και πρόκειται για ένα σπάνιο σύνδρομο (1/ γεννήσεις) κληρονομούμενο κατά τον αυτοσωματικό υπολειπόμενο χαρακτήρα. Το ακρωνύμιο DIDMOAD αφορά τις συχνότερες κλινικές εκδηλώσεις άποιος διαβήτης (DI), σακχαρώδης διαβήτης (DM), ατροφία οπτικού νεύρου (OA) και νευροαισθητήρια κώφωση (D). Άλλες πιθανές εκδηλώσεις μπορεί να είναι αταξία, ατονία του ουροποιητικού σωλήνα και ψυχιατρικές εκδηλώσεις, υποθυρεοειδισμός, υπογοναδισμός και ανεπάρκεια ACTH. Ασθενείς με DIDMOAD εμφανίζουν τις πρώτες κλινικές εκδηλώσεις σπάνια στη βρεφική και συχνότερα στην πρώτη παιδική ηλικία Νεφρογενής άποιος διαβήτης Στον νεφρογενή άποιο διαβήτη ο οπίσθιος λοβός της υπόφυσης υπερδιεγείρεται από την αυξημένη ωσμωτικότητα του πλάσματος και παράγει επαρκή η και αυξημένα επίπεδα ADH, αλλά οι νεφροί δεν μπορούν να συμπυκνώσουν τα ούρα σαν ανταπόκριση στη δράση της. Ο νεφρογενής αποιος διαβήτης χαρακτηρίζεται από 3 βασικές διαταραχές της νεφρικής λειτουργίας: Διαταραχή στη δημιουργία η διατήρηση (η και τα δύο) ενός φλοιο-μυελικού ωσμωτικού πρανούς το οποίο είναι και η κινητήρια δύναμη για τη ροή του νερού από το αθροιστικό σωληνάριο στον διάμεσο ιστό. Διαταραχή της ωσμωτικής ισορροπίας μεταξύ του σωληναριακού περιεχομένου και του διαμέσου ιστού της μυελώδους μοίρας του νεφρικού παρεγχύματος που οφείλεται σε έλλειμμα του εγγύς η του απώτερου η και των δύο τμημάτων του ADH-cAMP συστήματος. Ωσμωτική διούρηση, η οποία προκαλεί ταχεία ροή του σωληναριακού υγρού, εμποδίζοντας έτσι την απόλυτη ωσμωτική εξισορρόπηση με το διάμεσο ιστό της μυελώδους μοίρας του νεφρικού παρεγχύματος. Ο βαθμός της διαταραχής ποικίλει μεταξύ των ασθενών. Σε ασθενείς με την πλήρη μορφή, η ωσμωτικότητα των ούρων παραμένει μονίμως κατώτερη της ωσμωτικότητας του πλάσματος, ενώ στους ασθενείς με μερική μορφή, η ωσμωτικότητα των ούρων μπορεί να διατηρείται σε σχετικά υψηλότερα επίπεδα.

8 Άποιος διαβήτης 199 Τα αίτια του νεφρογενούς άποιου διαβήτη μπορεί να ταξινομηθούν σε οικογενή και επίκτητα (Πίνακας 2). Τα επίκτητα αίτια είναι πιο συχνά και περιλαμβάνουν: Υποκαλιαιμία, μέσω διαταραχής στη δημιουργία η διατήρηση του μυελικού ωσμωτικού πρανούς και αντίστασης των αθροιστικών σωληναρίων στην υδροωσμωτική δράση της ADH. Χρόνια υπερασβεστιαιμία η οποία μπορεί να οδηγήσει σε νεφρασβέστωση και ίνωση με δευτερογενή ανατομική διαταραχή του συμπυκνωτικού μηχανισμού. Προχωρημένη χρόνια νεφρική ανεπάρκεια λόγω διαταραχής της νεφρικής συμπυκνωτικής ικανότητας, όπως και η δρεπανοκυτταρική αναιμία. Εγκυμοσύνη, στη διάρκεια της οποίας η βαζοπρεσσίνη που παράγεται από τον πλακούντα μπορεί να καταστρέψει την ADH. Αυτή η μορφή ανεπάρκειας ADH συνήθως υποχωρεί 4-6 εβδομάδες μετά τον τοκετό, αλλά συχνά επανεμφανίζεται σε επόμενες εγκυμοσύνες. Φάρμακα που προκαλούν νεφρογενή άποιο διαβήτη: Άλατα λιθίου. Προκαλούν πολυδιψία και πολυουρία σε 60% των ασθενών και τα συμπτώματα επιμένουν σε 20-25% από αυτούς ακόμη και όταν τα επίπεδα είναι μέσα στα θεραπευτικά όρια. Δεμεκλοκυκλίνη, αντιβιοτικό της ομάδας των τετρακυκλινών. Σε υψηλές δόσεις προκαλεί πολυουρία και πολυδιψία. Επιδρά στη νεφρική λειτουργία, όπως και το λίθιο, διαταράσσοντας τη λειτουργία του εγγύς τμήματος του ADH-cAMP συστήματος. Αμφοτερικίνη Β, γενταμικίνη, κολχικίνη, αντιδιουρητικά αγκύλης. Ο οικογενής νεφρογενής άποιος διαβήτης είναι σπάνιος και μπορεί να προκληθεί από 3 διαφορετικές γενετικές μεταλλάξεις. Παλαιότερα θεωρείτο ότι ο νεφρογενής άποιος διαβήτης κληρονομείται μόνο κατά το φυλοσύνδετο τρόπο αλλά έχουν περιγραφεί και αρκετές σποραδικές μορφές καθώς και μορφές κληρονομούμενες Πίνακας 2. Αίτια νεφρογενούς άποιου διαβήτη. Επίκτητα Νεφρική νόσος (ΧΝΑ, πυελονεφρίτιδα, αποφρακτική ουροπάθεια, πολυκυστικοί νεφροί, μεταμόσχευση νεφρού) Ηλεκτρολυτικές διαταραχές (χρόνια υποκαλιαιμία, χρόνια υπερασβεστιαιμία) Φάρμακα (αμφοτερικίνη Β, κλοχικίνη, δεμεκλοκυκλίνη, γενταμυκίνη, λίθιο, διουρητικά αγκύλης, μεθοξυφλουράνη) Εγκυμοσύνη Πολλαπλούν Μυέλωμα Δρεπαννοκυτταρική αναιμία Στέρηση πρωτεινών Οικογενή Μετάλλαξη V2 (φυλοσύνδετη) Μετάλλαξη aquaporin-2 (σωματική υπολειπόμενη και σωματική επικρατούσα)

9 200 Φ. Ε. Καραχάλιου κατά τον σωματικό επικρατούντα χαρακτήρα. Ο συγγενής νεφρογενής άποιος διαβήτης μπορεί να οφείλεται σε: 1. Μία φυλοσύνδετη μετάλλαξη στο νεφρικό υποδοχέα της βαζοπρεσσίνης (V2) στο Χq. Πάνω από 60 διαφορετικές μεταλλάξεις του V2 υποδοχέα έχουν περιγραφεί μέχρι σήμερα. 2. Μια σωματική υπολειπόμενη μετάλλαξη για την aquaporin-2 στο 12q13. Εμφανίζεται σε ποσοστό 10% στις οικογένειες. Στους ασθενείς αυτούς παρατηρείται φυσιολογική εξωνεφρική απάντηση στην ADH και η διαταραχή περιορίζεται μόνον στους νεφρώνες. 3. Μια σωματική επικρατούσα μετάλλαξη για την aquaporin-2 στο 12q13. Ο συγγενής νεφρογενής άποιος διαβήτης εμφανίζεται κατά τη νεογνική περίοδο. Τα νεογνά αυτά εμφανίζουν επεισόδια αφυδάτωσης, ανεξήγητους πυρετούς, στασιμότητα βάρους, Υπερνατριαιμία μπορεί να παρατηρηθεί στα επεισόδια της αφυδάτωσης Πρωτοπαθής πολυδιψία Η υπερβολική πρόσληψη υγρών θα καταστείλει την έκκριση βαζοπρεσσίνης και θα προκαλέσει πολυουρία. Οι ασθενείς συνήθως δεν παρουσιάζουν διαταραχές στη συγκέντρωση Na αν και μαζί με τη ωσμωτικότητα του πλάσματος μπορεί να είναι στα κατώτερα φυσιολογικά η λίγο ελαττωμένες. Τα αίτια περιλαμβάνουν υποχρεωτική η από συνήθεια υπερβολική πρόσληψη υγρών. Δεν είναι σπάνια στα παιδιά και η ψυχογενής μορφή που μπορεί να παρουσιασθεί ακόμη και στα 2 πρώτα χρόνια της ζωής.. Η τελευταία έχει παρατηρηθεί σε περιπτώσεις απογαλακτισμού, μετά την επιστροφή της μητέρας στην εργασία και σε περιπτώσεις κακοποίησης. Η πολυουρία και πολυδιψία είναι παροδικές και αναστρέψιμες και συσχετίζονται στενά με τη βελτίωση η επίλυση της υποκείμενης αιτίας. 4. ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΙΚΟΝΑ Οι κύριες εκδηλώσεις τόσο του κεντρικού όσο και του νεφρογενούς άποιου διαβήτη είναι η πολυουρία (2-10 l/ημέρα) και η πολυδιψία. Ο ασθενής αποβάλλει μεγάλες ποσότητες ούρων κατά τη διάρκεια της ημέρας και της νύχτας και ξυπνάει κατά τη διάρκεια της νύχτας για να πιεί νερό, λόγω υπερβολικής δίψας. Τα πρώτα συμπτώματα του κεντρικού άποιου διαβήτη τυπικά εμφανίζονται μετά το πρώτο χρόνο της ζωής, υπάρχουν όμως και περιστατικά με έναρξη των εκδηλώσεων κατά τη νεογνική περίοδο. Στη νεογνική και βρεφική ηλικία η νόσος εκδηλώνεται με ανησυχία, πυρετό, αφυδάτωση, σπασμούς. Σε άλλες περιπτώσεις, βρέφη με ανεπαρκή πρόσληψη υγρών και χρόνια αφυδάτωση, μπορεί να εμφανισθούν με καθυστέρηση ανάπτυξης και πρόσληψης βάρους και ιστορικό επεισοδίων διαλείπουσας χαμηλής πυρετικής κίνησης που οφείλεται σε διαλείπουσα υπερνατριαιμία. Τα μεγαλύτερα παιδιά πηγαίνουν για ύπνο παίρνοντας μαζί τους μπουκάλια νερό, χαρακτηριστικό που τους διαφοροποιεί από τη ψυχογενή πολυδιψία, όπου η πολυδιψία και η πολυουρία διακόπτονται κατά τη διάρκεια της νύχτας και συνήθως κοιμούνται καλά. Ενδιαφέρον είναι επίσης ότι μπορεί να εμφανισθεί ύφεση ή μείωση της έντασης των συμπτωμάτων, σε μεγαλύτερης ηλικίας ασθενείς. Το φαινόμενο αυτό αποδίδεται

10 Άποιος διαβήτης 201 σε μείωση του ρυθμού σπειραματικής διήθησης σε μεγαλύτερες ηλικίες ή σε επίκτητη αύξηση της ευαισθησίας στην αντιδιουρητική δράση της ωκυτοκίνης. Από τη φυσική εξέταση μπορεί να προκύψουν σημεία αφυδάτωσης, ο βαθμός της οποίας συνήθως υποεκτιμάται λόγω της υπερωσμωτικότητας. Τέλος μπορεί να συνυπάρχουν συμπτώματα από το ΚΝΣ όπως ενδοκρινικές διαταραχές από την πρόσθια υπόφυση (καθυστέρηση ανάπτυξης η πρώιμη ήβη σε παιδιά). Ένα κρανιοφαρυγγίωμα η οπτικό γλοίωμα μπορεί να επηρεάσουν τα οπτικά πεδία και να προκαλέσουν συμπτώματα αυξημένης ενδοκράνιας πίεσης. 5. ΔΙΑΓΝΩΣΗ Πριν προχωρήσουμε στη διερεύνηση του άποιου διαβήτη σε ασθενή με πολυουρία και πολυδιψία θα πρέπει να αποκλείσουμε τη πιθανότητα ψυχογενούς πολυδιψίας (διευκρινίζουμε εάν ο ασθενής αποβάλλει μεγάλες ποσότητες ούρων ή ουρεί συχνά αλλά μικρή ποσότητα), σακχαρώδους διαβήτη, χρόνιας νεφρικής νόσου ή ουρολοίμωξης και λήψης φαρμάκων που προκαλούν πολυουρία. Ως βασικός εργαστηριακός έλεγχος πρέπει να γίνει προσδιορισμός της ωσμωτικότητας των πρώτων πρωϊνών ούρων, ταυτόχρονα προσδιορισμός ωσμωτικότητας και ηλεκτρολυτών ορού και νεφρικής λειτουργίας. Εάν η ωσμωτικότητα ούρων είναι μεγαλύτερη από 600 mosm/kg και η ωσμωτικότητα ορού είναι μικρότερη από 300 mosm/kg τότε η έκκριση βαζοπρεσσίνης είναι φυσιολογική. Εάν αυτό δεν ισχύει η οριστική διάγνωση γίνεται με δοκιμασία στέρησης ύδατος. Δοκιμασία στέρησης ύδατος: Οκτάωρη στέρηση νερού. Πρέπει να γίνεται το πρωί αφού το προηγούμενο βράδυ έχει ακολουθηθεί η συνήθης διαδικασία δηλαδή εάν ο ασθενής συνηθίζει να λαμβάνει νερό ή άλλα υγρά κατά τη διάρκεια της νύχτας αυτό επιτρέπεται. Ο ασθενής πρέπει να βρίσκεται κάτω από στενή παρακολούθηση. Το βάρος σώματος, η αρτηριακή πίεση, οι σφύξεις και η ωσμωτικότητα ούρων ελέγχονται ανά ώρα. Μέτρηση Νa και ωσμωτικότητας ορού ανά δύο ώρες και άμεσος έλεγχος αποτελεσμάτων. Μέτρηση επιπέδων βαζοπρεσσίνης κατά την έναρξη και το τέλος της δοκιμασίας. Η δοκιμασία διακόπτεται οποτεδήποτε η απώλεια βάρους ξεπεράσει το 5% του αρχικού βάρους, η η αρτηριακή πίεση μειωθεί κατά 10% και οι σφύξεις αυξηθούν παθολογικά. Η λειτουργία συμπύκνωσης εκτιμάται ως φυσιολογική εάν η ωσμωτικότητα ούρων αυξηθεί πέραν των 600 mosm/kg και η ωσμωτικότητα ορού παραμένει μικρότερη των 300 mosm/kg ή εάν η ωσμωτικότητα ούρων ξεπεράσει σε οποιαδήποτε στιγμή τα 1000 mosm/kg ανεξάρτητα από τα επίπεδα ωσμωτικότητας ορού. Η λειτουργία συμπύκνωσης εκτιμάται ως παθολογική εάν στο τέλος του οκταώρου η ωσμωτικότητα ούρων παραμένει μικρότερη των 600 mosm/kg ή εάν σε οποιαδήποτε χρονική στιγμή η ωσμωτικότητα ορού είναι μεγαλύτερη των 300 mosm/kg. Τότε χορηγείται δεσμοπρεσσίνη για να γίνει διαφοροδιάγνωση μεταξύ κεντρικού και νεφρογενή άποιου διαβήτη.

11 202 Φ. Ε. Καραχάλιου Δοκιμασία δεσμοπρεσσίνης: Ο ασθενής ζυγίζεται και η ωσμωτικότητα ούρων προσδιορίζεται κατόπιν χορηγείται DDAVP 0,05-0,15 ml ρινικά. Για τις επόμενες ώρες ο ασθενής παρακινείται να ουρεί κάθε μία ώρα και προσδιορίζεται η ωσμωτικότητα ούρων. Εάν η ωσμωτικότητα διπλασιαστεί από την προηγούμενη, η διάγνωση είναι κεντρικός άποιος διαβήτης. Εάν δεν μεταβληθεί, η διάγνωση είναι νεφρογενής άποιος διαβήτης. Όταν ο παθογενετικός μηχανισμός του άποιου διαβήτη έχει διευκρινισθεί, είναι απαραίτητο να συνεχισθεί ο έλεγχος για υποκείμενη αιτία. Ο έλεγχος περιλαμβάνει δείκτες νεοπλασιών, οστικό έλεγχο, και κυρίως MRI υποθαλάμου-υπόφυσης. Σε μεγάλο ποσοστό ασθενών με κεντρικό άποιο διαβήτη διαπιστώνεται απώλεια του ενισχυμένου σήματος στην Τ1 λήψη, αν και το ίδιο εύρημα απαντάται και σε περιπτώσεις νεφρογενούς άποιου διαβήτη. Στην πρώτη περίπτωση οφείλεται στην ελάττωση της παραγωγής της βαζοπρεσσίνης και στη δεύτερη στην ενισχυμένη απέκκριση. Το σήμα θα είναι φυσιολογικό στην πρωτογενή πολυδιψία. Στις οικογενείς περιπτώσεις ο έλεγχος συμπληρώνεται και με γενετική μελέτη. 6. ΘΕΡΑΠΕΙΑ 6.1. Θεραπεία κεντρικού άποιου διαβήτη Ο ασθενής με κεντρικό άποιο διαβήτη και άθικτο το αίσθημα της δίψας, εάν δεν του χορηγηθεί θεραπεία επιβιώνει αλλά εμφανίζει διάταση των ουρητήρων και των νεφρικών καλύκων λόγω της αυξημένης ροής ούρων και κινδυνεύει από αφυδάτωση σε περίπτωση ασθένειας που παρεμποδίζει την πρόσληψη υγρών. Η θεραπεία επιλογής είναι η θεραπεία υποκατάστασης με βαζοπρεσσίνη σε μια εύληπτη μορφή. Το πρώτο σκεύασμα βαζοπρεσσίνης που χρησιμοποιήθηκε ήταν ένα εκχύλισμα από την οπίσθια υπόφυση βοοειδών η χοίρων, το οποίο χορηγείτο ενδορρινικά. Το σκεύασμα παρουσίαζε προβλήματα τοπικού ερεθισμού του ρινικού βλεννογόνου και κυρίως ευρείας διακύμανσης της διάρκειας δράσης του. Επακόλουθα ένα πιο καθαρό παράγωγο ADH παρασκευάσθηκε, η πιτρεσσίνη. Αυτή χορηγείται ενδομυικά κάθε 2-4ημέρες με διάρκεια δράσης από 24-72ώρες. Οι παρενέργειες περιλαμβάνουν υπέρταση, στηθάγχη, μυϊκές συσπάσεις του κοιλιακού τοιχώματος. Τα μειονεκτήματα αυτών των σκευασμάτων οδήγησαν στην παραγωγή άλλων παραγώγων. Η DDAVP που έχει προκύψει από αντικατάσταση κάποιων αμινοξέων της βαζοπρεσσίνης (1-deamino-8-D-arginine) αποτελεί σήμερα το φάρμακο εκλογής και έχει 140 φορές μεγαλύτερη δραστικότητα όσον αφορά τη συμπύκνωση των ούρων, ενώ δεν έχει δραστικότητα στα αγγεία, ώστε να προκαλεί υπέρταση. Μία δόση DDAVP έχει διάρκεια δράσης 12 (έως και 24) ώρες. Μπορεί να χορηγηθεί παρεντερικά, από το στόμα η ενδορρινικά. Συνήθως χορηγείται δόση 10μg ενδορρινικά το βράδυ, προοδευτικά αυξανόμενη μέχρι να ελεγχθεί η πολυουρία. Στις περισσότερες περιπτώσεις μία δεύτερη δόση προστίθεται το πρωί. Κατά τη διάρκεια χειρουργείου και αμέσως μετά χορηγούνται ενδοφλεβίως 1,5 mu/kg/h βαζοπρεσσίνης με πολύ προσεκτική καταγραφή της ισορροπίας των υγρών.

12 Άποιος διαβήτης 203 Υπερβολική χορήγηση υγρών κατά την ενδοφλέβια χορήγηση βαζοπρεσσίνης μπορεί να οδηγήσει σε σημεία και συμπτώματα αντίστοιχα του συνδρόμου της απρόσφορης έκκρισης αντιδιουρητικής ορμόνης. Ασθενείς με διαταραγμένο το αίσθημα της δίψας και άποιο διαβήτη είναι πολύ δύσκολο να ελεγχθούν. Υπολογίζεται ένας συγκεκριμένος όγκος υγρών που πρέπει να λαμβάνεται καθημερινά σε συνδυασμό με μια σταθερή δόση DDAVP. Μπορεί να προστεθεί ένα επιπλέον ποτήρι νερό σε περίπτωση έντονης δραστηριότητας ή ζέστης. Προσδιορισμός νατρίου πρέπει να γίνεται κάθε 1-2 εβδομάδες. Άλλα φάρμακα που μπορεί να χρησιμοποιηθούν περιλαμβάνουν: Τη χλωροπροπαμίδη, ένα αντιδιαβητικό φάρμακο, το οποίο ελαττώνει την απέκκριση του νερού, αλλά μόνον όταν υπάρχει μια υπολειμματική εκκριτική ικανότητα της νευροϋπόφυσης. Η αντιδιουρητική του δράση συνίσταται κυρίως στην ενίσχυση της ευαισθησίας του επιθηλίου του ουροφόρου σωληναρίου σε χαμηλές συγκεντρώσεις ADH. Την καρβαμαζεπίνη, ένα αντιεπιληπτικό φάρμακο το οποίο δρά ελαττώνοντας την ευαισθησία του ωσμωρυθμιστικού συστήματος της έκκρισης ADH, αυξάνοντας την ευαισθησία του αθροιστικού σωληναρίου στην ορμόνη Την κλοφιβράτη, η οποία διεγείρει την υπολειμματική έκκριση ADH σε ασθενείς με κεντρικό άποιο διαβήτη. Και τα τρία παραπάνω φάρμακα μπορεί να χορηγηθούν σε περιπτώσεις μερικού κεντρικού άποιου διαβήτη. Τέλος οι θειαζίδες, παραδόξως, μπορεί να χρησιμοποιηθούν. Δρουν ελαττώνοντας την απορρόφηση του νατρίου και καλίου στο απώτερο σωληνάριο, επιτρέποντας έτσι τη μεγαλύτερη απορρόφηση νατρίου και επακόλουθα και νερού στο εγγύς σωληνάριο. Η χορήγηση των παραπάνω φαρμάκων θα πρέπει να συνοδεύεται με συχνό έλεγχο των ηλεκτρολυτών Θεραπεία νεφρογενούς άποιου διαβήτη Αποτελεσματική θεραπεία του νεφρογενούς άποιου διαβήτη δεν είναι εύκολη, εκτός από τις μορφές που οφείλεται σε μεταβολικές διαταραχές η σε φάρμακα. Σε αυτές τις περιπτώσεις η θεραπεία συνίσταται στη διόρθωση της υποκαλιαιμίας και της υπερασβεστιαμίας, όπως και στη διακοπή των φαρμάκων που τον προκαλούν. Η υποχώρηση των συμπτωμάτων μπορεί να καθυστερήσει για κάποιες εβδομάδες. Στις υπόλοιπες περιπτώσεις, χρησιμοποιούνται θειαζίδες σε συνδυασμό με περιορισμό του νατρίου. Με την ελάττωση του νατρίου στο διήθημα λόγω ελαττωμένης πρόσληψης και ιατρογενούς διούρησης, η θέση επαναρρόφησης του νερού αλλάζει από το αθροιστικό σωληνάριο που είναι η θέση δράσης της βαζοπρεσσίνης, στο εγγύς σωληνάριο, όπου είναι η θέση δράσης της αλδοστερόνης. Η αλδοστερόνη, έντονα διεγερμένη από την απώλεια νατρίου διεγείρει τη συγκράτηση του συνόλου του διαθέσιμου νατρίου και επακόλουθα και νερού μέσα στα αγγεία, ελαττώνοντας έτσι τη διούρηση.

13 204 Φ. Ε. Καραχάλιου 6.3. Πρωτογενής πολυδιψία Σε αυτές τις περιπτώσεις θα πρέπει να ελαττωθεί η πρόσληψη υγρών. Στις περισσότερες περιπτώσεις υπάρχει υποκείμενη ψυχολογική η ψυχιατρική διαταραχή, η οποία θα πρέπει να αντιμετωπισθεί για να διορθωθεί η διαταραχή στην ομοιόσταση του νερού. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 1. Styne DM. Disorders of vasopressin metabolism. In: Styne DM. Pediatric Endocrinology Lippincott Williams and Wilkins, pp Maghnie M. Diabetes Insipidus. Horm Res 2003;59(suppl 1): Macaryus A, McFarlane S. Diabetes Insipidus: Diagnosis and Treatment of a complex disease. Cleveland Clin J Med 2006;73: Argyropoulou MI, Kiortsis DN. MRI of the hypothalamic-pituitary axis in children Pediatr Radiol 2005;35: Shin JH, Lee KH, Choi CG, Suh DC, Kim CJ, Hong SK et al.mr Imaging of Central Diabetes Insipidus: A Pictorial Essay. 6. Kovacs L, Lichardus B. Vasopressin, disturbed secretion and its effects. Prague: Kluwer Academic Publishers, Fujiwara TM, Bichet DG. Molecular Biology of hereditary diabetes Insipidus J Am Soc Nephrol 2005;16:

Φυσιολογία-Ι. Ουροποιητικό σύστημα. Β. Στεργίου Μιχαηλίδου Επίκουρη Καθηγήτρια Εργ. Πειραματικής Φυσιολογίας

Φυσιολογία-Ι. Ουροποιητικό σύστημα. Β. Στεργίου Μιχαηλίδου Επίκουρη Καθηγήτρια Εργ. Πειραματικής Φυσιολογίας Φυσιολογία-Ι Ουροποιητικό σύστημα Β. Στεργίου Μιχαηλίδου Επίκουρη Καθηγήτρια Εργ. Πειραματικής Φυσιολογίας Ισοζύγιο νατρίου Μηχανισμοί που ρυθμίζουν την απέκκριση του Να Βασίζονται στις: μεταβολές της

Διαβάστε περισσότερα

Κορίτσι 4 ετών με πολυουρία και πολυδιψία

Κορίτσι 4 ετών με πολυουρία και πολυδιψία Κορίτσι 4 ετών με πολυουρία και πολυδιψία Παρουσίαση :Κωνσταντίνα Κώστα Επιστημονική Συνεργάτης Γ Παιδιατρικής κλινικής ΑΠΘ Κατά την προσέλευση: Κορίτσι 4 ετών και 4 μηνών Πολυουρία και πολυδιψία από τετραμήνου

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια είναι η προοδευτική, μη αναστρέψιμη μείωση της νεφρικής λειτουργίας, η οποία προκαλείται από βλάβη του νεφρού ποικίλης αιτιολογίας. Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

Υποθάλαµος & Υπόφυση Η υπόφυση και ο υποθάλαµος σχηµατίζουν µια λειτουργική µονάδα

Υποθάλαµος & Υπόφυση Η υπόφυση και ο υποθάλαµος σχηµατίζουν µια λειτουργική µονάδα Υποθάλαµος & Υπόφυση Η υπόφυση και ο υποθάλαµος σχηµατίζουν µια λειτουργική µονάδα Ρυθµίζουν το µεταβολισµό του ύδατος την έκκριση γάλακτος την αναπαραγωγή τη γαλουχία την αύξηση και εκκριτική δραστηριότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΓΛΥΚΟΖΟΥΡΙΑ

ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΓΛΥΚΟΖΟΥΡΙΑ ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΣΩΛΗΝΑΡΙΩΝ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΓΛΥΚΟΖΟΥΡΙΑ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Γυναίκα 27 ετών, κατά την 26η εβδομάδα κύησης, επισκέπτεται τον γυναικολόγο της στα πλαίσια προγεννητικού ελέγχου. Έχει ελεύθερο

Διαβάστε περισσότερα

Ρύθµιση του ισοζυγίου Νατρίου και Νερού

Ρύθµιση του ισοζυγίου Νατρίου και Νερού Ρύθµιση του ισοζυγίου Νατρίου και Νερού Περιεχόµενα: Ισοζύγιο Σωµατικού Νατρίου και Ύδατος Νεφρική επεξεργασία Νατρίου και Ύδατος Νεφρική ρύθµιση Νατρίου Νεφρική ρύθµιση ύδατος ίψα και όρεξη άλατος Ρύθµιση

Διαβάστε περισσότερα

Σχέση ωσμωτικής πίεσης-ωσμωτικότητας-ώσμωσης. Ωσμωτικότητα πλάσματος

Σχέση ωσμωτικής πίεσης-ωσμωτικότητας-ώσμωσης. Ωσμωτικότητα πλάσματος Βιολογικές και Κλινικές Εφαρμογές της Ωσμωτικότητας Στόχοι Κατανόησης-Υποδείξεις: -Εξοικειωθείτε με διάφορα παραδείγματα βιολογικών εφαρμογών. (Σημειώση: Μην τα αποστηθίσετε! Απλώς διαβάζοντάς τα να τα

Διαβάστε περισσότερα

Φυσιολογία-Ι. Ουροποιητικό σύστημα. Ισοζύγιο νερού και ηλεκτρολυτών. Β. Στεργίου Μιχαηλίδου Επίκουρη Καθηγήτρια Εργ. Πειραματικής Φυσιολογίας

Φυσιολογία-Ι. Ουροποιητικό σύστημα. Ισοζύγιο νερού και ηλεκτρολυτών. Β. Στεργίου Μιχαηλίδου Επίκουρη Καθηγήτρια Εργ. Πειραματικής Φυσιολογίας Φυσιολογία-Ι Ουροποιητικό σύστημα Ισοζύγιο νερού και ηλεκτρολυτών Β. Στεργίου Μιχαηλίδου Επίκουρη Καθηγήτρια Εργ. Πειραματικής Φυσιολογίας Κύριες λειτουργίες των νεφρών Ρύθμιση του όγκου των υγρών του

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΛΟΗΘΕΙΣ ΚΥΣΤΙΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΝΕΦΡΟΥ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΚΟΡΔΕΛΑΣ, ΠΑΘΟΛΟΓΟΝΑΤΟΜΟΣ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΟΑΝΑΤΟΜΙΚΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ ΝΑΥΤΙΚΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ

ΚΑΛΟΗΘΕΙΣ ΚΥΣΤΙΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΝΕΦΡΟΥ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΚΟΡΔΕΛΑΣ, ΠΑΘΟΛΟΓΟΝΑΤΟΜΟΣ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΟΑΝΑΤΟΜΙΚΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ ΝΑΥΤΙΚΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΚΑΛΟΗΘΕΙΣ ΚΥΣΤΙΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΝΕΦΡΟΥ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΚΟΡΔΕΛΑΣ, ΠΑΘΟΛΟΓΟΝΑΤΟΜΟΣ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΟΑΝΑΤΟΜΙΚΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ ΝΑΥΤΙΚΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ Ταξινόμηση κυστικής νόσου του νεφρού 1. Απλή νεφρική κύστη

Διαβάστε περισσότερα

ΩΣΜΩΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΝΕΦΡΟΙ

ΩΣΜΩΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΝΕΦΡΟΙ ΩΣΜΩΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΝΕΦΡΟΙ ΠΩΣ ΜΕΤΑΦΕΡΟΝΤΑΙ ΟΙ ΟΥΣΙΕΣ ΣΤΑ ΥΓΡΑ Μεταφορά τροφών και αποβολή μη χρήσιμων ουσιών: Διάχυση (π.χ. το CO 2 που παράγεται κατά τον μεταβολισμό των κυττάρων, διαχέεται από τα κύτταρα

Διαβάστε περισσότερα

11. ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ

11. ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ 11. ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ Στον ανθρώπινο οργανισμό υπάρχουν δύο είδη αδένων, οι εξωκρινείς και οι ενδοκρινείς. Οι εξωκρινείς (ιδρωτοποιοί αδένες, σμηγματογόνοι αδένες κ.ά.) εκκρίνουν το προϊόν τους στην επιφάνεια

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΔΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΡΥΘΜΙΣΗΣ ΤΗΣ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗΣ ΠΙΕΣΗΣ

ΕΙΔΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΡΥΘΜΙΣΗΣ ΤΗΣ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗΣ ΠΙΕΣΗΣ ΕΙΔΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΡΥΘΜΙΣΗΣ ΤΗΣ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗΣ ΠΙΕΣΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΚΑΛΛΑΡΑΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ Είναι ουσιώδες να γνωρίζει κανείς με ποιούς τρόπους η ΑΠ διατηρείται φυσιολογική ώστε να κατανοήσει

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΓΛΥΚΟΖΟΥΡΙΑ

ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΓΛΥΚΟΖΟΥΡΙΑ ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΣΩΛΗΝΑΡΙΩΝ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΓΛΥΚΟΖΟΥΡΙΑ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Γυναίκα 27 ετών, κατά την 26η εβδομάδα κύησης, επισκέπτεται τον γυναικολόγο της στα πλαίσια προγεννητικού ελέγχου. Έχει ελεύθερο

Διαβάστε περισσότερα

Φυσιολογία-Ι. Ουροποιητικό σύστημα

Φυσιολογία-Ι. Ουροποιητικό σύστημα Φυσιολογία-Ι Ουροποιητικό σύστημα Συμπύκνωση και αραίωση των ούρων Β. Στεργίου Μιχαηλίδου Επίκουρη Καθηγήτρια Εργ. Πειραματικής Φυσιολογίας Συμπύκνωση και αραίωση των ούρων Η ποσότητα ούρων που παράγεται

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΦΡΟΛΙΘΙΑΣΗ

ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΦΡΟΛΙΘΙΑΣΗ 1 ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΦΡΟΛΙΘΙΑΣΗ Κυριακή Σταματέλου Ειδικός Νεφρολόγος, MBA Τι είναι η νεφρολιθίαση; Η νεφρολιθίαση λέγεται κοινά «πέτρες στα νεφρά» και είναι γνωστή στην ανθρωπότητα από τα αρχαία χρόνια.

Διαβάστε περισσότερα

Κληρονοµικά νοσήµατα και καταστάσεις που οφείλονται σε γονιδιακές µεταλλάξεις

Κληρονοµικά νοσήµατα και καταστάσεις που οφείλονται σε γονιδιακές µεταλλάξεις Κληρονοµικά νοσήµατα και καταστάσεις που οφείλονται σε γονιδιακές µεταλλάξεις ΤΡΟΠΟΣ ΚΛΗΡΟΝΟΜΗΣΗΣ ΤΩΝ ΚΥΡΙΟΤΕΡΩΝ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΩΝ ΝΟΣΩΝ ΑΥΤΟΣΩΜΙΚΗ ΕΠΙΚΡΑΤΗΣ ΑΥΤΟΣΩΜΙΚΗ ΥΠΟΛΕΙΠΟΜΕΝΗ ΦΥΛΟΣΥΝ ΕΤΗ ΥΠΟΛΕΙΠΟΜΕΝΗ

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ νεφρά νεφρών Η υψηλή αρτηριακή πίεση (υπέρταση) είναι ένα από τα δύο κύρια αίτια χρόνιας νεφρικής νόσου παγκοσμίως (το άλλο είναι ο διαβήτης). Επίσης, τα νεφρά έχουν βασικό ρόλο στη

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως έχω Σκληρόδερµα;

Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Για να πληροφορηθώ µýëïò ôçò Σπάνιος ναι... Μόνος όχι Η Πανελλήνια Ένωση Σπανίων Παθήσεων (Π.Ε.Σ.ΠΑ) είναι ο μόνος φορέας, μη κερδοσκοπικό σωματείο, συλλόγων ασθενών σπανίων παθήσεων

Διαβάστε περισσότερα

Φυσιολογία-Ι. Ουροποιητικό σύστημα. Λειτουργία νεφρικών σωληναρίων. Β. Στεργίου Μιχαηλίδου Επίκουρη Καθηγήτρια Εργ. Πειραματικής Φυσιολογίας

Φυσιολογία-Ι. Ουροποιητικό σύστημα. Λειτουργία νεφρικών σωληναρίων. Β. Στεργίου Μιχαηλίδου Επίκουρη Καθηγήτρια Εργ. Πειραματικής Φυσιολογίας Φυσιολογία-Ι Ουροποιητικό σύστημα Λειτουργία νεφρικών σωληναρίων Β. Στεργίου Μιχαηλίδου Επίκουρη Καθηγήτρια Εργ. Πειραματικής Φυσιολογίας Ισοζύγιο νερού Επηρεάζεται από την : Ισορροπία μεταξύ πρόσληψης

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΥΠΝΟΥ. Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΥΠΝΟΥ. Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΥΠΝΟΥ Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος ΥΠΝΟΣ αναζωογόνηση του οργανισμού επηρεάζει την καθημερινή λειτουργικότητα επηρεάζει τη σωματική και διανοητική υγεία ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΥΠΝΟΥ τακτική,

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ: ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ

ΜΑΘΗΜΑ: ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΗΣ ΟΜΟΙΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΟΥ Κ + ΜΩΥΣΗΣ ΕΛΙΣΑΦ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΟΜΟΙΟΣΤΑΣΙΑ ΤΟΥ Κ + ΟΛΙΚΗ ΠΟΣΟΤΗΤΑ Κ + : 3.000-4.000mEq (50-55mEq/Kg),

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΗΣ ΑΛΚΑΛΩΣΗΣ- ΓΙΑΤΙ ΟΙ ΝΕΦΡΟΙ ΔΕΝ ΑΝΤΙΡΡΟΠΟΥΝ ΣΥΝΗΘΩΣ ΤΗ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΗ ΑΛΚΑΛΩΣΗ;

ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΗΣ ΑΛΚΑΛΩΣΗΣ- ΓΙΑΤΙ ΟΙ ΝΕΦΡΟΙ ΔΕΝ ΑΝΤΙΡΡΟΠΟΥΝ ΣΥΝΗΘΩΣ ΤΗ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΗ ΑΛΚΑΛΩΣΗ; Ετήσιο Μετεκπαιδευτικό Σεμινάριο Υγρών, Ηλεκτρολυτών & Οξεοβασικής Ισορροπίας 9 ο Σεμινάριο Διαταραχές Οξεοβασικής Ισορροπίας 25 & 26 Σεπτεμβρίου 2015, ΚΟΜΟΤΗΝΗ ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΗΣ ΑΛΚΑΛΩΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Νοσος Cushing Μάθετε περισσότερα

Νοσος Cushing Μάθετε περισσότερα Journalist Handbook 1 Πληροφορίες για Δημοσιογράφους Νοσος Cushing Μάθετε περισσότερα Νοσος Cushing 3 TΙ ΕΙΝΑΙ Η ΝΟΣΟΣ CUSHING; Πριν μιλήσουμε για τη Νόσο Cushing, θα πρέπει να κατανοήσουμε την ασθένεια

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΟΝΙΑ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ/ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΑΠΩΛΕΙΑ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΜΟΣΧΕΥΜΑΤΩΝ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ

ΧΡΟΝΙΑ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ/ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΑΠΩΛΕΙΑ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΜΟΣΧΕΥΜΑΤΩΝ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ ΧΡΟΝΙΑ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ/ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΑΠΩΛΕΙΑ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΜΟΣΧΕΥΜΑΤΩΝ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ Εισαγωγή Η πρόληψη των επεισοδίων οξείας απόρριψης και η μακροχρόνια διατήρηση του νεφρικού μοσχεύματος αποτελούν

Διαβάστε περισσότερα

Αλγόριθμος για την αιτιολογική διάγνωση της υπο- υπερνατριαιμίας. Γ. Λιάμης Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστημίου Ιωαννίνων

Αλγόριθμος για την αιτιολογική διάγνωση της υπο- υπερνατριαιμίας. Γ. Λιάμης Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Αλγόριθμος για την αιτιολογική διάγνωση της υπο- υπερνατριαιμίας Γ. Λιάμης Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Υπονατριαιμία Υπερνατριαιμία Posm Posm είσοδος Η 2 Ο στα κύτταρα έξοδος

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 8ο ΜΕΡΟΣ Α ΑΙΜΑΤΟ-ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΟΣ ΦΡΑΓΜΟΣ

ΜΑΘΗΜΑ 8ο ΜΕΡΟΣ Α ΑΙΜΑΤΟ-ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΟΣ ΦΡΑΓΜΟΣ ΜΑΘΗΜΑ 8ο ΜΕΡΟΣ Α ΑΙΜΑΤΟ-ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΟΣ ΦΡΑΓΜΟΣ ΑΙΜΑΤΟ-ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΟΣ ΦΡΑΓΜΟΣ ΚΑΙ ΦΡΑΓΜΟΣ ΑΙΜΑΤΟΣΕΓΚΕΦΑΛΟΝΩΤΙΑΙΟΥ ΥΓΡΟΥ Το ΚΝΣ για να λειτουργεί φυσιολογικά χρειάζεται πολύ σταθερό περιβάλλον Η σταθερότητα αυτή

Διαβάστε περισσότερα

Κλαίρη Μ. Εργασία στη Βιολογία Α'2 Λυκείου

Κλαίρη Μ. Εργασία στη Βιολογία Α'2 Λυκείου Κλαίρη Μ. Εργασία στη Βιολογία Α'2 Λυκείου Διαβήτης. Ακούμε καθημερίνα γύρω μας πως εκατομμύρια άνθρωποι στον κόσμο πάσχουν από διαβήτη ή παχυσαρκία. Όμως, τι πραγματικά είναι αυτό; Τι ειναι ο σακχαρώδης

Διαβάστε περισσότερα

Συστήματα επικοινωνίας Ανθρωπίνου σώματος. ενδοκρινολογικό νευρικό σύστημα

Συστήματα επικοινωνίας Ανθρωπίνου σώματος. ενδοκρινολογικό νευρικό σύστημα Κύτταρο Το κύτταρο αποτελείται από μέρη τα οποία έχουν συγκεκριμένη δομή και επιτελούν μία συγκεκριμένη λειτουργία στην όλη οργάνωση του κυττάρου. Δομή κυτταροπλασματικής μεμβράνης Συστήματα επικοινωνίας

Διαβάστε περισσότερα

Diabetes_ protect our future.mp4

Diabetes_ protect our future.mp4 Diabetes_ protect our future.mp4 14/11 Γενέθλια του νομπελίστα γιατρού Φρέντερικ Μπάντινγκ 1991 από τη Διεθνή Ομοσπονδία για το Διαβήτη 2007:επίσημη Ημέρα από τα Ηνωμένα Έθνη Θέμα 2009 2013: Εκπαίδευση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΔΙΚΗ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ. Λ. Αθανασίου Παθολογική Κλινική, Τμήμα Κτηνιατρικής Πανεπιστημίου Θεσσαλίας

ΕΙΔΙΚΗ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ. Λ. Αθανασίου Παθολογική Κλινική, Τμήμα Κτηνιατρικής Πανεπιστημίου Θεσσαλίας ΕΙΔΙΚΗ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ Λ. Αθανασίου Παθολογική Κλινική, Τμήμα Κτηνιατρικής Πανεπιστημίου Θεσσαλίας Παθήσεις των νεφρών: 1. Εισαγωγή: ιστορικό, κλινικά ευρήματα, διαγνωστική διερεύνηση

Διαβάστε περισσότερα

Συµπύκνωση αραίωση ούρων

Συµπύκνωση αραίωση ούρων Συµπύκνωση αραίωση ούρων Boron σελ 1075-1091 Συµπυκνωµένα ούρα υπερωσµωτικά σε σχέση µε τη συγκέντρωση του πλάσµατος Η ικανότητα των νεφρών να παράγουν υπερωσµωτικά ούρα αποτελεί καθοριστικό παράγοντα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΘΗΝΩΝ ΒΑΣ. ΣΙΔΕΡΗΣ, ΜΕΣΟΓΕΙΩΝ 6, ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΟΙ 115 27, ΑΘΗΝΑ, ΤΗΛ: 210 7777.654, FAX

ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΘΗΝΩΝ ΒΑΣ. ΣΙΔΕΡΗΣ, ΜΕΣΟΓΕΙΩΝ 6, ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΟΙ 115 27, ΑΘΗΝΑ, ΤΗΛ: 210 7777.654, FAX ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΘΗΝΩΝ Μικροβιολογικό & Ερευνητικό Εργαστήριο Καθ έξιν Αποβολές Οι καθ 'έξιν αποβολές είναι μια ασθένεια σαφώς διακριτή από τη στειρότητα, και που ορίζεται ως δύο ή περισσότερες αποτυχημένες

Διαβάστε περισσότερα

Η μεταφορά των φαρμάκων γίνεται με παθητική διάχυση ή με ενεργητική μεταφορά.

Η μεταφορά των φαρμάκων γίνεται με παθητική διάχυση ή με ενεργητική μεταφορά. ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑΣ ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΦΑΡΜΑΚΟ. Φάρμακο λέμε οποιαδήποτε ουσία που όταν χορηγηθεί στον άνθρωπο, τα ζώα ή τα φυτά με συγκεκριμένο τρόπο και σε συγκεκριμένη δόση έχει θεραπευτικό αποτέλεσμα.

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ

ΜΑΘΗΜΑ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΜΑΘΗΜΑ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΗΣ ΟΞΕΟΒΑΣΙΚΗΣ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑΣ ΜΩΥΣΗΣ ΕΛΙΣΑΦ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΟΞΕΟΒΑΣΙΚΗΣ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑΣ Η + =40nanomol/L ΜΕΤΑΒΟΛΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΥΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ.

ΣΤΥΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ. ΣΤΥΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ. Η στυτική δυσλειτουργία είναι ένα από τα συχνότερα νοσήματα των ανδρών στην σημερινή εποχή.σε νεαρότερες ηλικίες το 30% οφείλεται σε οργανικές αιτίες και το 70 % σε ψυχολογικά αίτια

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο Πειραματικής Φυσιολογίας, Ιατρική Σχολή ΑΠΘ, Διευθυντής: Καθηγητής κ. Γεώργιος Ανωγειανάκις

Εργαστήριο Πειραματικής Φυσιολογίας, Ιατρική Σχολή ΑΠΘ, Διευθυντής: Καθηγητής κ. Γεώργιος Ανωγειανάκις 1 Πόσα λίτρα πρόουρο σχηματίζονται ημερησίως; α) 15-18 L β) 1,5-1,7 L γ) 170-180 L δ) 1700-1800 L ε) 100-120 L 2. Ποιο τμήμα του νεφρού ανήκει στον μυελό του νεφρού; α) Τα νεφρικά σωμάτια β) Η κάψα του

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΗΣ ΔΥΣΧΕΡΕΙΑΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ

ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΗΣ ΔΥΣΧΕΡΕΙΑΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΗΣ ΔΥΣΧΕΡΕΙΑΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΗΣ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗΣ (Ι) Γυναίκα 34 ετών με διαβήτη προσέρχεται στο τμήμα επειγόντων περιστατικών με πυρετό, αίσθημα ρίγους, πόνο στην πλάτη, ίλιγγο και δυσκολία

Διαβάστε περισσότερα

Νεογνικές και παιδιατρικές μεταγγίσεις. Ελισάβετ Γεωργίου Αιματολόγος, Επίμ. Β Αιματολογικό Τμήμα Γ. Ν. Παπαγεωργίου

Νεογνικές και παιδιατρικές μεταγγίσεις. Ελισάβετ Γεωργίου Αιματολόγος, Επίμ. Β Αιματολογικό Τμήμα Γ. Ν. Παπαγεωργίου Νεογνικές και παιδιατρικές μεταγγίσεις Ελισάβετ Γεωργίου Αιματολόγος, Επίμ. Β Αιματολογικό Τμήμα Γ. Ν. Παπαγεωργίου Μεταγγίσεις σε νεογνά και παιδιά Μεταγγίσεις στον νεογνικό πληθυσμό Μεταγγίσεις στον

Διαβάστε περισσότερα

ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ - ΡΑΔΙΟΒΙΟΛΟΓΙΑ

ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ - ΡΑΔΙΟΒΙΟΛΟΓΙΑ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ - ΡΑΔΙΟΒΙΟΛΟΓΙΑ Βασικές γνώσεις I SBN 960-372-069-0 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΑΡΙΣ Α. ΚΟΣΜΙΔΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΤΣΑΚΙΡΗΣ Μ Ε Ρ Ο Σ Ι ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ Κεφάλαιο 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ... 3 Το καρκινικό κύτταρο... 3 Κυτταρικός

Διαβάστε περισσότερα

Αρχικά θα πρέπει να προσδιορίσουμε τι είναι η παχυσαρκία.

Αρχικά θα πρέπει να προσδιορίσουμε τι είναι η παχυσαρκία. Αρχικά θα πρέπει να προσδιορίσουμε τι είναι η παχυσαρκία. Παχυσαρκία είναι η παθολογική αύξηση του βάρους του σώματος, που οφείλεται σε υπερβολική συσσώρευση λίπους στον οργανισμό. Παρατηρείται γενικά

Διαβάστε περισσότερα

Επανάληψη πριν τις εξετάσεις Καλό διάβασμα

Επανάληψη πριν τις εξετάσεις Καλό διάβασμα Επανάληψη πριν τις εξετάσεις Καλό διάβασμα 2013-2014 Θέματα πολλαπλής επιλογής Κύτταρα όμοια μορφολογικά και λειτουργικά αποτελούν α. ένα όργανο. β. ένα ιστό. γ. ένα οργανισμό. δ. ένα σύστημα οργάνων.

Διαβάστε περισσότερα

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. Νικολούδη Μαρία. Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος»

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. Νικολούδη Μαρία. Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος» ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ Νικολούδη Μαρία Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος» Ο όρος δυσλιπιδαιμία εκφράζει τις ποσοτικές και ποιοτικές διαταραχές των λιπιδίων του αίματος. Τα λιπίδια όπως η χοληστερόλη και

Διαβάστε περισσότερα

Στοιχειώδεις παθολογικές μεταβολές του Γεννητικού Συστήματος

Στοιχειώδεις παθολογικές μεταβολές του Γεννητικού Συστήματος Στοιχειώδεις παθολογικές μεταβολές του Γεννητικού Συστήματος του Θήλεος ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙΣ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΟΠΟΥΛΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ Προσοχή: Οι παρουσιάσεις μαθημάτων αποτελούν βοήθημα παρακολούθησης των παραδόσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΚΑΙ ΔΗΜΟΣΙΑ ΥΓΕΙΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ. Δρ.Δ.Λάγγας Αθήνα 2008

ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΚΑΙ ΔΗΜΟΣΙΑ ΥΓΕΙΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ. Δρ.Δ.Λάγγας Αθήνα 2008 ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΚΑΙ ΔΗΜΟΣΙΑ ΥΓΕΙΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ Δρ.Δ.Λάγγας Αθήνα 2008 Ορισμοί Γενετική: μελέτη της κληρονομικότητας και των παραλλαγών της Ιατρική γενετική: η γενετική του ανθρώπινου είδους Κλινική γενετική:

Διαβάστε περισσότερα

Δυσκοίλιο, θεωρούμε ένα άτομο όταν εμφανίζει δύο τουλάχιστον από τα παρακάτω προβλήματα για 3 ή περισσότερους μήνες:

Δυσκοίλιο, θεωρούμε ένα άτομο όταν εμφανίζει δύο τουλάχιστον από τα παρακάτω προβλήματα για 3 ή περισσότερους μήνες: Δυσκοιλιότητα. Η δυσκοιλιότητα αποτελεί ένα από τα πιο συχνά συμπτώματα του κατώτερου πεπτικού σωλήνα, επηρεάζοντας κάθε χρόνο ένα μεγάλο αριθμό ασθενών, κυρίως των χωρών του δυτικού κόσμου. Εικόνα 1.

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΙΔΙ Θ ΕΞΑΜΗΝΟ

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΙΔΙ Θ ΕΞΑΜΗΝΟ ΠANEΠIΣTHMIO IΩANNINΩN - IATPIKH ΣXOΛH TOMEAΣ YΓEIAΣ TOY ΠAIΔIOY T.Θ. 1186, 451 10 IΩANNINA, - Tηλ. 2651-007544 - Fax: 2651-007032 Ηλ. ταχυδροµείο: paediatr@cc.uoi.gr - Ιστός: http://users.uoi.gr/paediatr

Διαβάστε περισσότερα

Άνδρας77 ετώνμεδύσπνοια, οιδήματακαιυποκαλιαιμία. Διαφορική Διάγνωση

Άνδρας77 ετώνμεδύσπνοια, οιδήματακαιυποκαλιαιμία. Διαφορική Διάγνωση Άνδρας77 ετώνμεδύσπνοια, οιδήματακαιυποκαλιαιμία Διαφορική Διάγνωση Γεροβασίλη Βίκυ Ειδικευόµενη Ε Παθολογικής Κλινικής ιευθ: Αθανάσιος Σκουτέλης ΣτοιχείαΑπόΚλινικήΕικόνα Πρόσφατη έναρξη Απορρύθμιση Αρτηριακής

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστηριακη διάγνωση Νευροεκφυλιστικων νοσημάτων. Χρυσούλα Νικολάου

Εργαστηριακη διάγνωση Νευροεκφυλιστικων νοσημάτων. Χρυσούλα Νικολάου Εργαστηριακη διάγνωση Νευροεκφυλιστικων νοσημάτων Χρυσούλα Νικολάου Νευροεκφυλιστικά Νοσήματα Νοσολογικές οντότητες, συχνά κληρονομικής αρχής, με προσβολή συγκεκριμένων ανατομικών δομών του Ν.Σ, (επηρεάζουν

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Αναστολή αντλίας πρωτονίων ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΚΥΤΤΑΡΙΚΗΣ ΜΕΜΒΡΑΝΗΣ

ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Αναστολή αντλίας πρωτονίων ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΚΥΤΤΑΡΙΚΗΣ ΜΕΜΒΡΑΝΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Αναστολή αντλίας πρωτονίων ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΚΥΤΤΑΡΙΚΗΣ ΜΕΜΒΡΑΝΗΣ Περιγραφή της περίπτωσης Άνδρας 43 ετών εισάγεται σε κλινική λόγω επιγαστραλγίας. Μετά από έλεγχο ετέθη η διάγνωση του πεπτικού

Διαβάστε περισσότερα

Πρακτικές οδηγίες χρήσης του πρωτοκόλλου της διαβητικής κετοξέωσης.

Πρακτικές οδηγίες χρήσης του πρωτοκόλλου της διαβητικής κετοξέωσης. Πρακτικές οδηγίες χρσης του πρωτοκόλλου της διαβητικς κετοξέωσης. ΒΗΜΑ 1 ο : Όταν η γλυκόζη αίματος είναι >250mg/dl και ο ασθενς σε επηρεασμένη γενικ κατάσταση, ταχεία ενυδάτωση [ Ν/S 0,9% με 20ml/Kg σε

Διαβάστε περισσότερα

Χρήση των τύπων αντιρροπήσεων των διαταραχών της οξεοβασικής ισορροπίας

Χρήση των τύπων αντιρροπήσεων των διαταραχών της οξεοβασικής ισορροπίας Μικτές διαταραχές οξεοβασικής ισορροπίας Ερμηνεία δεδομένων αερίων αίματος Χρήση των τύπων αντιρροπήσεων των διαταραχών της οξεοβασικής ισορροπίας Κωνσταντίνος Π. Κατωπόδης Επίκουρος Καθηγητής Νεφρολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑ ΘΕΡΜΟΜΕΤΡΗΣΗ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ ΥΠΕΡΘΕΡΜΙΑ ΠΥΡΕΤΟΣ ΥΠΟΘΕΡΜΙΑ. Λ.Β. Αθανασίου Παθολογική Κλινική, Τμήμα Κτηνιατρικής, Π.Θ.

ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑ ΘΕΡΜΟΜΕΤΡΗΣΗ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ ΥΠΕΡΘΕΡΜΙΑ ΠΥΡΕΤΟΣ ΥΠΟΘΕΡΜΙΑ. Λ.Β. Αθανασίου Παθολογική Κλινική, Τμήμα Κτηνιατρικής, Π.Θ. ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑ ΘΕΡΜΟΜΕΤΡΗΣΗ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ ΥΠΕΡΘΕΡΜΙΑ ΠΥΡΕΤΟΣ ΥΠΟΘΕΡΜΙΑ Λ.Β. Αθανασίου Παθολογική Κλινική, Τμήμα Κτηνιατρικής, Π.Θ. ΘΕΡΜΟΜΕΤΡΗΣΗ Ζωτικά σημεία (TPR) Θερμοκρασία Σφυγμός Αναπνοές

Διαβάστε περισσότερα

Κράμπα. Παράγοντες πρόκλησης μυϊκής κράμπας

Κράμπα. Παράγοντες πρόκλησης μυϊκής κράμπας Κράμπα -Η εμφάνιση κράμπας είναι συχνότερη σε άτομα της 3ης ηλικίας, σε μη γυμνασμένους και υπέρβαρους ανθρώπους ακόμα και στους αθλητές,ιδίως ύστερα απο μακρά εξαντλητική προσπάθεια και έντονη εφίδρωση.

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΚΟΗΘΗ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ

ΚΑΚΟΗΘΗ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΚΑΚΟΗΘΗ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ Επιβλέπουσα Α.ΤΕΙ.Θ Ε. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΥ Μέλη Επιτροπής Λαβδανίτη Μαρία Μινασίδου Ευγενία Αλεξιάδη Αθηνά Γεωργάκη Ελένη Αλεξάνδρειο Τεχνολογικό

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ Αρτηριακή Υπέρταση είναι η επίμονη αύξηση της αρτηριακής πίεσης πάνω από τα φυσιολογικά όρια και ενώ το άτομο βρίσκεται σε ηρεμία, συστολική πάνω από 150 mmhg και διαστολική

Διαβάστε περισσότερα

Λίγα λόγια για τους καρκίνους, τη γενετική τους βάση και διερεύνηση

Λίγα λόγια για τους καρκίνους, τη γενετική τους βάση και διερεύνηση Λίγα λόγια για τους καρκίνους, τη γενετική τους βάση και διερεύνηση Ο καρκίνος είναι μια ιδιαίτερα ετερογενής νόσος, που προκύπτει από συσσώρευση μεταλλάξεων του DNA. Η αιτιολογία του καρκίνου είναι πολυπαραγοντική,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΥΠΝΟΥ

ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΥΠΝΟΥ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΥΠΝΟΥ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Η κεντρική υπνική άπνοια (central sleep apnea - CSA) συναντάται σε ποσοστό 5-10% όλων των ασθενών με διαταραχή της αναπνοής στον ύπνο (sleep-disordered breathing

Διαβάστε περισσότερα

Οπισθοπεριτοναϊκή θέση Θ12 - Ο4 Δεξιός νεφρός χαμηλότερα από τον αριστερό ΔΕ νεφρός πίσω και κάτω από το ήπαρ/χοληδόχο κύστη ΑΡ νεφρός κάτω και επί

Οπισθοπεριτοναϊκή θέση Θ12 - Ο4 Δεξιός νεφρός χαμηλότερα από τον αριστερό ΔΕ νεφρός πίσω και κάτω από το ήπαρ/χοληδόχο κύστη ΑΡ νεφρός κάτω και επί Οπισθοπεριτοναϊκή θέση Θ12 - Ο4 Δεξιός νεφρός χαμηλότερα από τον αριστερό ΔΕ νεφρός πίσω και κάτω από το ήπαρ/χοληδόχο κύστη ΑΡ νεφρός κάτω και επί τα έσω του σπλήνα Τα επινεφρίδια είναι άνω, πρόσθια και

Διαβάστε περισσότερα

Φλοιοτρόπος ορμόνη ή Κορτικοτροπίνη (ACTH) και συγγενή πεπτίδια

Φλοιοτρόπος ορμόνη ή Κορτικοτροπίνη (ACTH) και συγγενή πεπτίδια ΕΠΙΝΕΦΡΙΔΙΑ Φλοιοτρόπος ορμόνη ή Κορτικοτροπίνη (ACTH) και συγγενή πεπτίδια 39 αμινοξέα Μ.Β. 4500 προοπιομελανοκορτίνη(pomc) 1. κορτικοτροπίνη (ACTH), 2. β λιποτροφίνη (β LPH), 3. γ λιποτροφίνη (γ LPH),

Διαβάστε περισσότερα

ηλικία περιεκτικότητα σε λίπος φύλο

ηλικία περιεκτικότητα σε λίπος φύλο ΥΓΡΑ ΤΟΥ ΣΩΜΑΤΟΣ Το ύδωρ αποτελεί το 60% του βάρους σώματος α) από την ηλικία (νεογνά 75%) β) περιεκτικότητα σε λίπος (ο λιπώδης ιστός έχει μικρή περιεκτικότητα σε ύδωρ) γ) το φύλο ( το ύδωρ είναι λιγότερο

Διαβάστε περισσότερα

Η φαινυλκετονουρία,γνωστή και ως PKU έχει αναγνωριστει για πρώτη φορά από τον γιατρό Asbjørn Følling στη Νορβηγία το 1934. Η φαινυλκετονουρία (PKU)

Η φαινυλκετονουρία,γνωστή και ως PKU έχει αναγνωριστει για πρώτη φορά από τον γιατρό Asbjørn Følling στη Νορβηγία το 1934. Η φαινυλκετονουρία (PKU) Η φαινυλκετονουρία,γνωστή και ως PKU έχει αναγνωριστει για πρώτη φορά από τον γιατρό Asbjørn Følling στη Νορβηγία το 1934. Η φαινυλκετονουρία (PKU) μπορεί να ορισθεί ως μια σπάνια μεταβολική διαταραχή

Διαβάστε περισσότερα

Διάγνωση αντιμετώπιση οξείας επινεφριδιακής ανεπάρκειας. Γρηγόριος Καλτσάς Παθολογική Φυσιολογία Πανεπιστήμιο Αθηνών

Διάγνωση αντιμετώπιση οξείας επινεφριδιακής ανεπάρκειας. Γρηγόριος Καλτσάς Παθολογική Φυσιολογία Πανεπιστήμιο Αθηνών Διάγνωση αντιμετώπιση οξείας επινεφριδιακής ανεπάρκειας Γρηγόριος Καλτσάς Παθολογική Φυσιολογία Πανεπιστήμιο Αθηνών ευροενδοκρινική ρύθμιση της επινεφριδιακής έκκρισης στεροειδών - - - + CRH/AVP + ACTH

Διαβάστε περισσότερα

Επίπεδο της συνείδησης

Επίπεδο της συνείδησης Καθηγητής ρ. Λάζαρος Ι. Τσούσκας ΠΡΩΤΕΣ ΒΟΗΘΕΙΕΣ Θεσσαλονίκη 2003: 20-25 Επίπεδο της συνείδησης Η µερική ή ολική απώλεια της συνείδησης του πάσχοντος είναι µια σοβαρή κατάσταση, κατά την οποία διαταράσσεται

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΝΑΤΡΙΟ ΑΝΘΡΑΚΙΚΟ ΟΞΙΝΟ/DEMO Ενέσιμο διάλυμα 4% και 8%

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΝΑΤΡΙΟ ΑΝΘΡΑΚΙΚΟ ΟΞΙΝΟ/DEMO Ενέσιμο διάλυμα 4% και 8% ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΝΑΤΡΙΟ ΑΝΘΡΑΚΙΚΟ ΟΞΙΝΟ/DEMO Ενέσιμο διάλυμα 4% και 8% 1. ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ Νάτριο Ανθρακικό Όξινο/DEMO (Sodium Bicarbonate/DEMO) 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω;

Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω; Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω; MegalakriaBroshure.indd 1 17/11/2010 1:27:39 μμ Η Πανελλήνια Ένωση Σπανίων Παθήσεων (Π.Ε.Σ.ΠΑ) είναι ο μόνος φορέας, μη κερδοσκοπικό σωματείο, συλλόγων ασθενών

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΒΗΤΙΚΗ ΑΜΦΙΒΛΗΣΤΡΟΕΙΔΟΠΑΘΕΙΑ

ΔΙΑΒΗΤΙΚΗ ΑΜΦΙΒΛΗΣΤΡΟΕΙΔΟΠΑΘΕΙΑ ΔΙΑΒΗΤΙΚΗ ΑΜΦΙΒΛΗΣΤΡΟΕΙΔΟΠΑΘΕΙΑ Ένας ενημερωτικός οδηγός για την πραγματικότητα του σήμερα Δρ. Αναστάσιος Ιωάννης Κανελλόπουλος Καθηγητής Οφθαλμολογίας Παν/μιου Νέας Υόρκης Οφθαλμολογικό Ινστιτούτο Laser

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΑΠΟ ΤΟ 2003-2013

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΑΠΟ ΤΟ 2003-2013 ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΑΠΟ ΤΟ 2003-2013 ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΠΕΡΔΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΟΣ (MSc) 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΝΟΤΗΤΑ ΣΕΛΙΔΑ Ενότητα 2 : Χημεία της ζωής 4 Ενότητα 3: Ενέργεια και οργανισμοί 13 Ενότητα 4: κυτταρική

Διαβάστε περισσότερα

Aποµυελινωτικά νοσήµατα Γεώργιος Καρκαβέλας Καθηγητής Παθολογικής

Aποµυελινωτικά νοσήµατα Γεώργιος Καρκαβέλας Καθηγητής Παθολογικής Aποµυελινωτικά νοσήµατα Γεώργιος Καρκαβέλας Καθηγητής Παθολογικής Ανατοµικής ΑΠΘ ΑΠΟΜΥΕΛΙΝΩΣΗ καταστροφή µυελίνης αποκλείονται παθολογικές καταστάσεις από αποτυχία σχηµατισµού µυελίνης (δυσµυελίνωση) ή

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΚΌΛΛΗΣΗ ΠΛΑΚΟΎΝΤΑ

ΑΠΟΚΌΛΛΗΣΗ ΠΛΑΚΟΎΝΤΑ ΑΠΟΚΌΛΛΗΣΗ ΠΛΑΚΟΎΝΤΑ Παθοφυσιολογία, Διάγνωση και Αντιμετώπιση Alexander Kofinas, MD Director Kofinas Perinatal Associate Professor Clinical Obstetrics and Gynecology Cornell University, College of Medicine

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΑΓΓΕΙΑΚΟ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΟ ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ ΘΕΟΦΑΝΙΔΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ

ΤΟ ΑΓΓΕΙΑΚΟ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΟ ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ ΘΕΟΦΑΝΙΔΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΤΟ ΑΓΓΕΙΑΚΟ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΟ ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ ΘΕΟΦΑΝΙΔΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΜΙΑ ΒΡΑΔΙΑ ΣΤΑ ΕΠΕΙΓΟΝΤΑ... «Ήταν μια χαρά μέχρι πριν από 1 ώρα» σας λέει με αγωνία η κόρη του 68χρονου που έχει έρθει στα επείγοντα όπου εργάζεστε.

Διαβάστε περισσότερα

Η βακτηριακήμηνιγγίτιςπαρά την ύπαρξη αποτελεσματικής αντιμικροβιακήςθεραπείας εξακολουθεί να είναι παράγων επιμένουσας

Η βακτηριακήμηνιγγίτιςπαρά την ύπαρξη αποτελεσματικής αντιμικροβιακήςθεραπείας εξακολουθεί να είναι παράγων επιμένουσας ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΚΕΣ ΕΠΙΠΛΟΚΕΣ ΒΑΚΤΗΡΙΔΙΑΚΗΣ ΜΗΝΙΓΓΙΤΙΔΟΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ Η βακτηριακήμηνιγγίτιςπαρά την ύπαρξη αποτελεσματικής αντιμικροβιακήςθεραπείας εξακολουθεί να είναι παράγων επιμένουσας νοσηρότητας και θνητότητας

Διαβάστε περισσότερα

σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου επί τουλάχιστον 3

σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου επί τουλάχιστον 3 Το σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου (ΣΕΕ) ανήκει σε μια ομάδα λειτουργικών διαταραχών του πεπτικού σωλήνα. Το κοιλιακό άλγος, ο μετεωρισμός και η εναλλαγή των συνηθειών του εντέρου αποτελούν τυπικά συμπτώματα.

Διαβάστε περισσότερα

Νεώτερα δεδομένα στη Νόσο της Κατώτερης Ουροφόρου Οδού της Γάτας (FLUTD)

Νεώτερα δεδομένα στη Νόσο της Κατώτερης Ουροφόρου Οδού της Γάτας (FLUTD) Νεώτερα δεδομένα στη Νόσο της Κατώτερης Ουροφόρου Οδού της Γάτας (FLUTD) Κατερίνα Αδαμαμά Μωραΐτου Επίκουρη Καθηγήτρια Κλινική Ζώων Συντροφιάς Κτηνιατρική Σχολή, Α.Π.Θ. FLUTD Σύνδρομο με κοινή συμπτωματολογία

Διαβάστε περισσότερα

To «πρόσωπο του γιγαντιαίου πάντα» και το. «πρόσωπο του μικροσκοπικού πάντα» στη νόσο του Wilson

To «πρόσωπο του γιγαντιαίου πάντα» και το. «πρόσωπο του μικροσκοπικού πάντα» στη νόσο του Wilson To «πρόσωπο του γιγαντιαίου πάντα» και το «πρόσωπο του μικροσκοπικού πάντα» στη νόσο του Wilson Ζήκου Αναστασία, Μούκα Βασιλική, Μούκα Γεωργία, Κώστα Παρασκευή, Ξύδης Βασίλειος, Αργυροπούλου Ι. Μαρία.

Διαβάστε περισσότερα

ΟΥΡΟΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΤΟΥ ΣΚΥΛΟΥ & ΤΗΣ ΓΑΤΑΣ Λ.Β.Α. 1

ΟΥΡΟΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΤΟΥ ΣΚΥΛΟΥ & ΤΗΣ ΓΑΤΑΣ Λ.Β.Α. 1 ΟΥΡΟΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΤΟΥ ΣΚΥΛΟΥ & ΤΗΣ ΓΑΤΑΣ Λ.Β.Α. 1 ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ Συχνότητα: Σκύλος >> γάτα Συχνότητα: Θηλυκά >> αρσενικά Εντόπιση: ουροδόχος κύστη, ουρήθρα Αιτιολογία: βακτήρια>μυκοπλάσματα, χλαμύδιες,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΩΔΕΚΑ ΜΥΘΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΔΡ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Ι. ΚΟΥΡΤΟΓΛΟΥ ΠΑΘΟΛΟΓΟΣ-ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΟΣ ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΑΠΘ

ΔΩΔΕΚΑ ΜΥΘΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΔΡ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Ι. ΚΟΥΡΤΟΓΛΟΥ ΠΑΘΟΛΟΓΟΣ-ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΟΣ ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΑΠΘ ΔΩΔΕΚΑ ΜΥΘΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΔΡ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Ι. ΚΟΥΡΤΟΓΛΟΥ ΠΑΘΟΛΟΓΟΣ-ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΟΣ ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΑΠΘ ΙΑΤΡΕΙΟ: ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ 46 ΚΛΙΝΙΚΗ ΑΓΙΟΣ ΛΟΥΚΑΣ ΘΕΣ/ΝΙΚΗ 2310254030 ΠΑΝΟΡΑΜΑ 2310380000 Aρτηριακή

Διαβάστε περισσότερα

Παραγωγή, απομόνωση και καθαρισμός της φαρμακευτικής πρωτεΐνης.

Παραγωγή, απομόνωση και καθαρισμός της φαρμακευτικής πρωτεΐνης. ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΡΙΤΗ 1 ΙΟΥΝΙΟΥ 2004 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 1 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1o 1. δ 2. β 3. β 4. γ 5. δ ΘΕΜΑ 2o 1. Σχολικό βιβλίο, σελ.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 1 ΙΟΥΛΙΟΥ 2004 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 1 ΙΟΥΛΙΟΥ 2004 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 1 ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 1 ΙΟΥΛΙΟΥ 2004 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1ο 1. β 2. γ 3. α 4. γ 5. δ ΘΕΜΑ 2ο 1. Σχολικό

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Αξονικού Τομογράφου, ΑΟΝΑ «Άγιος Σάββας»

Τμήμα Αξονικού Τομογράφου, ΑΟΝΑ «Άγιος Σάββας» Στασινοπούλου Μυρσίνη, Στεφανιώτη Ασπασία, Ανδριώτης Ευθύμιος, Δεληβελιώτης Κωνσταντίνος, Ταβερναράκη Αγγελική Τμήμα Αξονικού Τομογράφου, ΑΟΝΑ «Άγιος Σάββας» Σκοπός: Η εκτίμηση του πρωτοκόλλου της αξονικής

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΠΑΡΑΘΥΡΕΟΕΙΔΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ ΚΑΙ Η ΡΥΘΜΙΣΗ ΤΟΥ ΑΣΒΕΣΤΙΟΥ

ΟΙ ΠΑΡΑΘΥΡΕΟΕΙΔΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ ΚΑΙ Η ΡΥΘΜΙΣΗ ΤΟΥ ΑΣΒΕΣΤΙΟΥ ΟΙ ΠΑΡΑΘΥΡΕΟΕΙΔΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ ΚΑΙ Η ΡΥΘΜΙΣΗ ΤΟΥ ΑΣΒΕΣΤΙΟΥ ΔΗΜΗΤΡΗΣ Ε. ΚΟΥΤΣΟΝΙΚΟΛΑΣ ΑΝΑΠΛΗΡΩΤΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ(ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΠΑΙΔΩΝ) ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Α.Π.Θ ΟΙ ΠΑΡΑΘΥΡΕΟΕΙΔΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ ΑΝΑΤΟΜΙΚΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΛΟΓΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

Απελευθερώνει ορμόνες, που αυξάνουν την πίεση του αίματος στους νεφρούς και επηρεάζουν την παραγωγή ερυθροκυττάρων

Απελευθερώνει ορμόνες, που αυξάνουν την πίεση του αίματος στους νεφρούς και επηρεάζουν την παραγωγή ερυθροκυττάρων ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Το ουροποιητικό σύστημα (εικ.6.2), αποτελείται από τους νεφρούς, τους ουρητήρες, την ουροδόχο κύστη και την ουρήθρα. Στους νεφρούς μικρά μόρια απομακρύνονται από το αίμα. Πολλά από

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ & ΑΣΚΗΣΗ

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ & ΑΣΚΗΣΗ Υγεία και Άσκηση Ειδικών Πληθυσμών ΜΚ0958 Υπεύθυνη Μαθήματος: Χ. Καρατζαφέρη Διδάσκοντες: Χ. Καρατζαφέρη, Γ. Σακκάς,Α. Καλτσάτου 2013-2014 Διάλεξη 4 ΤΕΦΑΑ, ΠΘ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ & ΑΣΚΗΣΗ 1 Στις 2 Απριλίου

Διαβάστε περισσότερα

15λεπτη προετοιμασία του φοιτητή για το μάθημα της λιθίασης του ουροποιητικού.

15λεπτη προετοιμασία του φοιτητή για το μάθημα της λιθίασης του ουροποιητικού. 15λεπτη προετοιμασία του φοιτητή για το μάθημα της λιθίασης του ουροποιητικού. Τι είναι η λιθίαση του ουροποιητικού ; Λιθίαση του ουροποιητικού Είναι η ύπαρξη των λίθων σε οποιοδήποτε σημείο του ουροποιητικού.

Διαβάστε περισσότερα

Συνιστώνται για... Οι δονήσεις είναι αποτελεσματικές...

Συνιστώνται για... Οι δονήσεις είναι αποτελεσματικές... ΠΕΔΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ Εκφυλιστικές αλλοιώσεις Αγγειακές παθήσεις Παθολογίες των πνευμόνων Ουρο-γυναικολογικές διαταραχές Καρδιακές παθήσεις Παθολογίες σπονδυλικής στήλης Παθολογίες αρθρώσεων Παθολογίες συνδέσμων

Διαβάστε περισσότερα

AΣΘΜΑ ΚΑΙ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΑΣΘΜΑΤΟΣ & ΚΥΗΣΗΣ

AΣΘΜΑ ΚΑΙ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΑΣΘΜΑΤΟΣ & ΚΥΗΣΗΣ AΣΘΜΑ ΚΑΙ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ Το άσθμα είναι ένα από τις πιο συχνές νόσους που περιπλέκει την εγκυμοσύνη. Πρόσφατες μελέτες δείχνουν πως περίπου 8-10% των εγκύων έχουν άσθμα και μπορεί να επηρεάσει την εγκυμοσύνη

Διαβάστε περισσότερα

Τι πρέπει να γνωρίζετε για την προεκλαµψία

Τι πρέπει να γνωρίζετε για την προεκλαµψία Τι πρέπει να γνωρίζετε για την προεκλαµψία Η προεκλαµψία είναι πολύ πιο συνήθης από ό,τι πιστεύουν οι περισσότεροι άνθρωποι. Στην πραγµατικότητα είναι η συνηθέστερη σοβαρή επιπλοκή της κύησης. Η προεκλαµψία

Διαβάστε περισσότερα

Σύνδροµο Καρπιαίου Σωλήνα

Σύνδροµο Καρπιαίου Σωλήνα Σύνδροµο Καρπιαίου Σωλήνα Το σύνδροµο του καρπιαίου σωλήνα είναι µία συνήθης αιτία πόνου και διαταραχής της αισθητικότητας στα χέρια. Οφείλεται σε πίεση του µέσου νεύρου στην περιοχή του καρπού. Στην περιοχή

Διαβάστε περισσότερα

Osteogenesis Imperfecta (Ατελής Οστεογένεση ) Ομάδα: Πατρασκάκη Μυρτώ Τσιτσικλή Μαγδαληνή

Osteogenesis Imperfecta (Ατελής Οστεογένεση ) Ομάδα: Πατρασκάκη Μυρτώ Τσιτσικλή Μαγδαληνή Osteogenesis Imperfecta (Ατελής Οστεογένεση ) Ομάδα: Πατρασκάκη Μυρτώ Τσιτσικλή Μαγδαληνή Osteogenesis imperfecta Μενδελικό Νόσημα Συχνότητα στον πληθυσμό: 1:20.000 80-95% αυτοσωμικό επικρατές 10-15% αυτοσωμικό

Διαβάστε περισσότερα

Το θωρακικό άλγος, όχι σπάνιο

Το θωρακικό άλγος, όχι σπάνιο Προσέγγιση του παιδιού με θωρακικό άλγος Steven M. Selbst, MD Pediatr Clin N Am 57 (2010) 1221 1234 Παρουσίαση : Νίκος Α. Καρανταγλής Επιστημονικός Συνεργάτης Γ ΠΔ Α.Π.Θ. 10/01/2011 www.pd3.gr Το θωρακικό

Διαβάστε περισσότερα

Κληρονομικές διαταραχές αιμόστασης και Θρομβοφιλία

Κληρονομικές διαταραχές αιμόστασης και Θρομβοφιλία Κληρονομικές διαταραχές αιμόστασης και Θρομβοφιλία Α. Μούγιου Αιματολόγος ΠΓΝΠ 27-02-2015 Κληρονομικές αιμορραγικές διαταραχές αιμόστασης Κληρονομικές διαταραχές πρωτογενούς αιμόστασης Νόσος von Willebrand

Διαβάστε περισσότερα

ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗ. Θανάσης Ζ. Τζιαμούρτας, Ph.D.

ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗ. Θανάσης Ζ. Τζιαμούρτας, Ph.D. ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗ Θανάσης Ζ. Τζιαμούρτας, Ph.D. Τι είναι σακχαρώδης διαβήτης; Παθοφυσιολογική κατάσταση η οποία χαρακτηρίζεται από αυξημένη συγκέντρωση σακχάρου στο αίμα Καμπύλη σακχάρου (75

Διαβάστε περισσότερα

ΙΦΝΕ (ΕΚ, ν.crohn, απροσδιόριστη) Συνήθεις λοιμώδεις, παρατεταμένες συστηματικές, αφροδισιακές-παρασιτικές, ιογενείς λοιμώξεις Φάρμακα και τοξίνες

ΙΦΝΕ (ΕΚ, ν.crohn, απροσδιόριστη) Συνήθεις λοιμώδεις, παρατεταμένες συστηματικές, αφροδισιακές-παρασιτικές, ιογενείς λοιμώξεις Φάρμακα και τοξίνες ΦΛΕΓΜΟΝΩΔΗ ΝΟΣΗΜΑΤΑ Π.Ε ΙΦΝΕ (ΕΚ, ν.crohn, απροσδιόριστη) Συνήθεις λοιμώδεις, παρατεταμένες συστηματικές, αφροδισιακές-παρασιτικές, ιογενείς λοιμώξεις Φάρμακα και τοξίνες (ΜΣΑΦ κ.ά) Ισχαιμική Μετακτινική

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΚΤΙΝΟΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ Από το σημείο στη διάγνωση

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΚΤΙΝΟΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ Από το σημείο στη διάγνωση ΒΙΡΓΙΛΙΟΥ Σ. ΜΠΕΝΑΚΗ Επ. Καθηγητή Ακτινολογίας ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΚΤΙΝΟΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ Από το σημείο στη διάγνωση Έκδοση αναθεωρημένη ISBN 960-90471-0-6 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Γεώργιος Α. Ανδρουτσόπουλος Επίκουρος Καθηγητής Μαιευτικής - Γυναικολογίας Πανεπιστημίου Πατρών. Πυελική μάζα

Γεώργιος Α. Ανδρουτσόπουλος Επίκουρος Καθηγητής Μαιευτικής - Γυναικολογίας Πανεπιστημίου Πατρών. Πυελική μάζα Γεώργιος Α. Ανδρουτσόπουλος Επίκουρος Καθηγητής Μαιευτικής - Γυναικολογίας Πανεπιστημίου Πατρών Πυελική μάζα Επιδημιολογία Η πυελική μάζα είναι ένα σχετικά συχνό κλινικό εύρημα. Σε αρκετές περιπτώσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΞΕΝΟΒΙΟΤΙΚΩΝ ΟΥΣΙΩΝ ΣΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΚΑ ΔΕΙΓΜΑΤΑ

ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΞΕΝΟΒΙΟΤΙΚΩΝ ΟΥΣΙΩΝ ΣΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΚΑ ΔΕΙΓΜΑΤΑ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΞΕΝΟΒΙΟΤΙΚΩΝ ΟΥΣΙΩΝ ΣΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΚΑ ΔΕΙΓΜΑΤΑ ΞΕΝΟΒΙΟΤΙΚΗ ΟΥΣΙΑ χημική ουσία που δεν παράγεται στον οργανισμό και εισαγόμενη στον οργανισμό δεν αξιοποιείται για την εξασφάλιση ενέργειας ή σύνθεση

Διαβάστε περισσότερα

Πού οφείλεται η νόσος και ποιοι παράγοντες την πυροδοτούν:

Πού οφείλεται η νόσος και ποιοι παράγοντες την πυροδοτούν: 1 Τι είναι η Κίρρωση του Ήπατος: Η κίρρωση του ήπατος είναι μία χρόνια πάθηση του ήπατος κατά την οποία παρατηρείται καταστροφή του ιστού του ήπατος και αλλαγή της αρχιτεκτονικής του, γεγονός που οδηγεί

Διαβάστε περισσότερα

ΑΥΞΗΤΙΚΗ ΟΡΜΟΝΗ, ΙΝΣΟΥΛΙΝΟΜΙΜΗΤΙΚΟΣ ΑΥΞΗΤΙΚΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ-Ι ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗ

ΑΥΞΗΤΙΚΗ ΟΡΜΟΝΗ, ΙΝΣΟΥΛΙΝΟΜΙΜΗΤΙΚΟΣ ΑΥΞΗΤΙΚΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ-Ι ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗ MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΑΥΞΗΤΙΚΗ ΟΡΜΟΝΗ, ΙΝΣΟΥΛΙΝΟΜΙΜΗΤΙΚΟΣ ΑΥΞΗΤΙΚΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ-Ι ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗ ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S Η αυξητική

Διαβάστε περισσότερα

Εγκρίθηκαν κατά τη συνεδρίαση της PRAC στις 6-9 Ιανουαρίου 2015

Εγκρίθηκαν κατά τη συνεδρίαση της PRAC στις 6-9 Ιανουαρίου 2015 22 Ιανουαρίου 2015 EMA/PRAC/63325/2015 Επιτροπή Φαρμακοεπαγρύπνησης-Αξιολόγησης Κινδύνου Συστάσεις της Επιτροπής Φαρμακοεπαγρύπνησης- Αξιολόγησης Κινδύνου (PRAC) σχετικά με ενδείξεις που αιτιολογούν επικαιροποίηση

Διαβάστε περισσότερα

Στοιχεία Φυσιολογίας του ουροποιητικού συστήματος

Στοιχεία Φυσιολογίας του ουροποιητικού συστήματος ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Μάθημα: Xειρουργική Νοσηλευτική ΙΙ Ενότητα: Οι λειτουργίες του νεφρού Στοιχεία Φυσιολογίας του ουροποιητικού συστήματος ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΗΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΥ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Εγκέφαλος-Αισθητήρια Όργανα και Ορμόνες. Μαγδαληνή Γκέιτς Α Τάξη Γυμνάσιο Αμυγδαλεώνα

Εγκέφαλος-Αισθητήρια Όργανα και Ορμόνες. Μαγδαληνή Γκέιτς Α Τάξη Γυμνάσιο Αμυγδαλεώνα Εγκέφαλος-Αισθητήρια Όργανα και Ορμόνες O εγκέφαλος Ο εγκέφαλος είναι το κέντρο ελέγχου του σώματος μας και ελέγχει όλες τις ακούσιες και εκούσιες δραστηριότητες που γίνονται μέσα σε αυτό. Αποτελεί το

Διαβάστε περισσότερα