(Monitored Anesthesia Care MAC)

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "(Monitored Anesthesia Care MAC)"

Transcript

1 ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΧΟΡΗΓΗΣΗ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΑΣ ΣΕ ΕΠΕΜΒΑΣΕΙΣ ΜΙΑ ΗΜΕΡΑΣ Α. Μπαϊρακτάρη, Β. Αρώνη, Φ. Γιαννακά, Μ. Κοκολάκη, Ε. Μαστροκώστα H χειρουργική και η αναισθησία σε επεµβάσεις µιας ηµέρας θεωρείται ασφαλής και επιτυχής όταν γίνεται προσεκτική επιλογή των χειρουργικών επεµβάσεων και των ασθενών. Επιλογή χειρουργικών επεµβάσεων Οι χειρουργικές επεµβάσεις µιας ηµέρας θα πρέπει να χαρακτηρίζονται από: Όσο το δυνατόν µικρότερες ή ελεγχόµενες διαταραχές υγρών ή απώλειες αίµατος Μικρό ποσοστό χειρουργικών και αναισθησιολογικών επιπλοκών Μικρή χρονική διάρκεια Ελάχιστο ή απόλυτα ελεγχόµενο πόνο Μικρό ποσοστό εµφάνισης µετεγχειρητικής ναυτίας και εµέτου Επιλογή ασθενών Η επιλογή των ασθενών γίνεται βάσει ιατρικών και κοινωνικών κριτηρίων. Κάποιοι από τους παράγοντες αυτούς εκτιµώνται καλύτερα από τους επαγγελµατίες υγείας της κοινότητας, όπως οικογενειακούς ιατρούς που συµπληρώνουν ειδικά έντυπα ή νοσηλεύτριες που εργάζονται στην κοινότητα. Ιατρικά κριτήρια Ασθενείς ASA Ι, ΙΙ, αλλά και ASA III ή IV εφόσον η συνυπάρχουσα νόσος είναι σταθεροποιηµένη. Η ηλικία από µόνη της δεν αποτελεί κριτήριο αποκλεισµού. Στα βρέφη τα κατώτερα όρια ηλικίας διαφέρουν µεταξύ των µονάδων. Στις µικρές όµως αυτές ηλικίες απαιτείται προσεκτική επιλογή. Σηµαντικός κίνδυνος µετεγχειρητικής άπνοιας πρέπει να λαµβάνεται υπόψη (π.χ σε βρέφη που γεννήθηκαν πρόωρα). Η παχυσαρκία δεν είναι απόλυτη αντένδειξη εφόσον υπάρχει εµπειρία και οι κατάλληλες συνθήκες. είκτης όµως σωµατικής µάζας (Body Mass Index) > 40kg/m 2 σχετίζεται µε µεγαλύτερη συχνότητα επιπλοκών. Κοινωνικά κριτήρια Επιθυµία του ασθενούς να υποβληθεί σε επέµβαση µιας ηµέρας. Παρουσία στο σπίτι υπεύθυνου ενήλικα που µπορεί να φροντίσει τον ασθενή για τις πρώτες τουλάχιστο 24h µετεγχειρητικά. Εύκολη τηλεφωνική πρόσβαση. Ικανοποιητικές συνθήκες διαβίωσης (π.χ. ύπαρξη θέρµανσης, φωτισµού, τουαλέτας, κουζίνας). Προεγχειρητική εκτίµηση Η προεγχειρητική εκτίµηση του ασθενούς µπορεί να γίνει: - µερικές ηµέρες πριν την επέµβαση στο αναισθησιολογικό εξωτερικό ιατρείο - µέσω ταχυδροµείου ή τηλεφωνικά - µέσω Η/Υ Έχει µεγάλη σηµασία η προεγχειρητική εκτίµηση να γίνεται πριν την ηµέρα της επέµβασης, ώστε να υπάρχει επαρκής χρόνος για διόρθωση τυχόν προβληµάτων. Είναι προτιµότερο η προεγχειρητική εκτίµηση να γίνεται στην ίδια την µονάδα που πρόκειται να χειρουργηθεί ο ασθενής, για να εξοικειώνεται µε το περιβάλλον και το προσωπικό.

2 2 Είναι σηµαντικό ο αναισθησιολόγος που θα χορηγήσει την αναισθησία να έχει την ευκαιρία να µιλήσει µε τον ασθενή την ηµέρα της επέµβασης, πριν το χειρουργείο, ώστε να γνωριστεί µε τον ασθενή και να απαντήσει σε ερωτήσεις της τελευταίας στιγµής. Ο ασθενής δεν πρέπει να συναντήσει τον αναισθησιολόγο για πρώτη φορά στην αίθουσα χειρουργείου, ακόµη και όταν είναι υγιής και έχει ελεγχθεί και προετοιµασθεί κατάλληλα. Ταυτόχρονα µε την προεγχειρητική εκτίµηση, ξεκινά και η εκπαίδευση του ασθενούς και του συνοδού του σχετικά µε την επέµβαση και την µετεγχειρητική φροντίδα. Οι απαραίτητες εργαστηριακές εξετάσεις παραγγέλλονται βάσει ενδείξεων και κριτηρίων που προέρχονται από το ιστορικό, την κλινική εξέταση και το είδος της επέµβασης. Στα αναισθησιολογικά τµήµατα πρέπει να υπάρχουν κατευθυντήριες οδηγίες για τις απαιτούµενες εργαστηριακές εξετάσεις βάσει ενδείξεων. Η επέµβαση µιας ηµέρας πρέπει να εξασφαλίζει αποδεδειγµένη ασφάλεια στον ασθενή και ποιότητα στην φροντίδα. Χορήγηση αναισθησίας Η επιλογή της αναισθητικής τεχνικής και των αναισθητικών παραγόντων θα πρέπει να εξασφαλίζει ασφαλείς και επαρκείς χειρουργικές συνθήκες, καλή αναλγησία, ταχεία αφύπνιση, ταχεία ανάνηψη και καλή µετεγχειρητική πορεία χωρίς επιπλοκές. Η αναισθησία µπορεί να είναι γενική, περιοχική, τοπική ή εντατική αναισθησιολογική φροντίδα (Monitored Anesthesia Care MAC). Γενική αναισθησία Ενδοφλέβιοι αναισθητικοί παράγοντες Η προποφόλη σε δόση εισαγωγής 2-3 mg/kg και δόση διατήρησης 6-10 mg/kg/h, είναι το φάρµακο εκλογής για χειρουργεία µίας ηµέρας νοσηλείας, λόγω της γρήγορης και ευχάριστης εισαγωγής, της βραχείας δράσης και των µειωµένων µετεγχειρητικών επιπλοκών (ναυτία, έµετος). Η ετοµιδάτη λόγω του σηµαντικού πόνου που προκαλεί στη φλέβα κατά την χορήγηση και της υψηλής συχνότητας ναυτίας και εµέτου δεν είναι τόσο δηµοφιλής για χειρουργεία µιας ηµέρας νοσηλείας. Εισπνευστικοί αναισθητικοί παράγοντες Η εισαγωγή µε πτητικό αναισθητικό είναι συνήθως επιθυµητή σε άτοµα µε φοβίες στις βελόνες, µε δυσκολία στην φλεβοκέντηση και σε πιθανή δύσκολη διασωλήνωση για διατήρηση αυτόµατης αναπνοής. Το σεβοφλουράνιο σε συγκέντρωση 8% εξασφαλίζει ταχεία εισαγωγή στην αναισθησία όπως και η προποφόλη, µε καλές συνθήκες διασωλήνωσης. Το σεβοφλουράνιο και δεσφλουράνιο θεωρούνται καλύτερα από την προποφόλη για διατήρηση της αναισθησίας. Η χρήση των πτητικών αναισθητικών συνδυάζεται µε µεγαλύτερη συχνότητα εµφάνισης µετεγχειρητικής ναυτίας και εµέτου. Νευροµυϊκοί αποκλειστές Πολλά χειρουργεία µιας ηµέρας νοσηλείας δεν χρήζουν µυοχάλασης. Όπου χρειάζεται, χρησιµοποιούνται µη αποπολωτικά µυοχαλαρωτικά βραχείας και µέσης διάρκειας.

3 3 Οπιοειδή Η φεντανύλη και η ρεµιφεντανύλη είναι τα συχνότερα χρησιµοποιούµενα οπιοειδή. Η ρεµιφεντανύλη είναι ιδιαίτερα χρήσιµη λόγω της ταχείας έναρξης δράσης της και του µικρού χρόνου ηµίσειας ζωής απέκκρισης. Όλα τα οπιοειδή αυξάνουν την συχνότητα µετεγχειρητικής ναυτίας και εµέτου. Λαρυγγική µάσκα H χρήση της λαρυγγικής µάσκας είναι ιδανική για τους ασθενείς µίας ηµέρας νοσηλείας, διότι αποφεύγεται η καρδιαγγειακή απάντηση στο stress της ενδοτραχειακής διασωλήνωσης και έχει λιγότερες επιπλοκές όπως βράγχος φωνής και πόνο στο λαιµό. ιεγχειρητικό monitoring To βασικό διεγχειρητικό monitoring πρέπει πάντοτε να εφαρµόζεται σε οποιαδήποτε τεχνική αναισθησίας. Περιοχική αναισθησία Κεντρικοί αποκλεισµοί (υπαραχνοειδής, επισκληρίδιος και ιεροκοκυγγική αναισθησία) και περιφερικοί αποκλεισµοί νεύρων µπορούν να χρησιµοποιηθούν σε επεµβάσεις µιας ηµέρας. Υπαραχνοειδής αναισθησία Η υπαραχνοειδής αναισθησία είναι η προτιµώµενη τεχνική σε αρκετές µονάδες. Η υπαραχνοειδής αναισθησία µε βουπιβακαΐνη και ροπιβακαΐνη σε χαµηλές δόσεις σε συνδυασµό µε φεντανύλη είναι ασφαλής, ικανοποιεί τους ασθενείς και έχει µικρότερο ποσοστό µετεγχειρητικών ανεπιθύµητων ενεργειών. Η προσθήκη φεντανύλης σε δόση <25µg δεν φαίνεται να προκαλεί καταστολή του αναπνευστικού ακόµα και στους ηλικιωµένους. Η προσθήκη επινεφρίνης σε υπαραχνοειδή αναισθησία δεν συνιστάται σε ασθενείς ηµερήσιας νοσηλείας διότι παρατείνει τον χρόνο παραµονής στη µονάδα και προκαλεί επίσχεση ούρων. Η κλονιδίνη σε δόση µεγαλύτερη των 15µg αυξάνει την διάρκεια αναισθησίας µε κίνδυνο καταστολή και υπόταση. Η χρήση βελονών µικρής διαµέτρου και µε ατραυµατικό άκρο (pencil point) για υπαραχνοειδή αναισθησία µειώνει τον κίνδυνο µετεγχειρητικής κεφαλαλγίας. Επισκληρίδιος αναισθησία Η επισκληρίδιος αναισθησία δεν είναι τόσο δηµοφιλής επειδή τεχνικά είναι δυσκολότερη και καθυστερεί η έναρξη και η εγκατάσταση του αποκλεισµού, προσφέρει όµως την δυνατότητα παράτασης του χρόνου αναισθησίας. Συνδυασµένη υπαραχνοειδής επισκληρίδιος αναισθησία Ο συνδυασµός υπαραχνοειδούς και επισκληρίδιας αναισθησίας είναι προτιµότερος επειδή συνδυάζει τα πλεονεκτήµατα και των δυο τεχνικών ενώ αποφεύγει τα µειονεκτήµατα αυτών. Περιφερικοί αποκλεισµοί νεύρων Οι περιφερικοί αποκλεισµοί νεύρων για τις επεµβάσεις που µπορούν να γίνουν µε την τεχνική αυτή είναι µέθοδος επιλογής. Με τους περιφερικούς αποκλεισµούς νεύρων επιτυγχάνεται άριστη διεγχειρητική αναλγησία, µετεγχειρητική αναλγησία για 12-24h, µείωση της απάντησης στο χειρουργικό stress, µείωση της µετεγχειρητικής ναυτίας και εµέτου, ασφάλεια σε ασθενείς υψηλού κινδύνου, µείωση του κόστους και του χρόνου παραµονής στο νοσοκοµείο.

4 4 Εντατική αναισθησιολογική φροντίδα (Monitored Anesthesia Care MAC) Ο ασθενής που υποβάλλεται σε διαγνωστικές ή θεραπευτικές επεµβάσεις υπό τοπικήπεριοχική αναισθησία λαµβάνει ενδοφλέβιους υπναγωγούς και αναλγητικούς παράγοντες ελεγχόµενος άµεσα και εντατικά από έµπειρο στην τεχνική αυτή αναισθησιολόγο ο οποίος εφαρµόζει το αναγκαίο monitoring. Τα σηµαντικότερα πλεονεκτήµατά της είναι η διατήρηση των προστατευτικών αντανακλαστικών, η ελάττωση των καρδιαγγειακών και αναπνευστικών επιπλοκών, η ελάττωση του µετεγχειρητικού πόνου ναυτίας και εµέτου και η σύντοµη ανάνηψη. Ο αναισθησιολόγος θα πρέπει να τιτλοποιήσει τις δόσεις των χορηγούµενων φαρµάκων ώστε να προσφέρει αγχόλυση, καταστολή και συµπληρωµατική αναλγησία στον ασθενή χωρίς να προκαλέσει αναπνευστική και καρδιαγγειακή καταστολή. Mετεγχειρητική ανάνηψη Το πρώτο στάδιο της ανάνηψης γίνεται στην µονάδα µεταναισθητικής φροντίδας (ΜΜΑΦ). Ο ασθενής παραµένει στην ΜΜΑΦ µέχρι να αφυπνισθεί, να επανέλθουν πλήρως τα προστατευτικά του αντανακλαστικά, να µην πονά και να µην έχει άλλες επιπλοκές. Κάθε µονάδα πρέπει να έχει σαφή κριτήρια για έξοδο από την ΜΜΑΦ. Η χρήση νέων φαρµάκων και τεχνικών επιτρέπει σ ένα µεγάλο αριθµό ασθενών (µέχρι 42% σε µερικές µελέτες) να παρακάµπτουν το πρώτο στάδιο της ανάνηψης και να µην χρειάζεται να µεταφερθούν στην ΜΜΑΦ. Αυτό εξαρτάται από τοπικούς παράγοντες, πρέπει όµως να υπάρχουν σαφή πρωτόκολλα για να προσδιορίζονται οι ασθενείς αυτοί. Το δεύτερο στάδιο της ανάνηψης γίνεται σε θάλαµο δίπλα στις αίθουσες του χειρουργείου µέχρι την έξοδο του ασθενούς από τη µονάδα και την επιστροφή στο σπίτι του. Το προσωπικό πρέπει να είναι εκπαιδευµένο για να µπορεί να αντιµετωπίσει συνήθη προβλήµατα, όπως µετεγχειρητική ναυτία, έµετο και πόνο ή επιπλοκές όµως αιµορραγία και συµβάµατα από το καρδιαγγειακό. Έξοδος από την µονάδα Για την έξοδο από τη µονάδα, το νοσηλευτικό προσωπικό πρέπει να χρησιµοποιεί κριτήρια εξόδου που καθορίζονται από το Αναισθησιολογικό τµήµα. Μέλη της οµάδας που αγνοούν τα κριτήρια, θέτουν σε κίνδυνο την ασφάλεια των ασθενών και την φήµη της µονάδας και αυτό δεν επιτρέπεται να συµβαίνει. Οι συχνότερες αιτίες καθυστέρησης της εξόδου των ασθενών από την µονάδα και της επανεισαγωγής τους είναι η ναυτία, ο έµετος, ο πόνος και οι χειρουργικές επιπλοκές (συνήθως αιµορραγία). Κριτήρια εξόδου Συνήθη κριτήρια εξόδου είναι τα κατωτέρω και το προσωπικό της µονάδας οφείλει να τα ελέγχει και να τα καταγράφει: - σταθερά ζωτικά σηµεία για µια ώρα τουλάχιστον - προσανατολισµός ως προς τον χρόνο, τόπο και πρόσωπα - επαρκής έλεγχος του πόνου και προµήθεια αναλγητικών φαρµάκων για χορήγηση από το στόµα - κατανόηση χρήσης αναλγητικών φαρµάκων µαζί µε γραπτές οδηγίες - ικανότητα ένδυσης και βάδισης - απουσία ή ελάχιστη ναυτία, έµετος ή ζάλη - λήψη υγρών από το στόµα - ελάχιστη αιµορραγία από την παροχέτευση του τραύµατος - ούρηση - ύπαρξη συνοδού για την µεταφορά στο σπίτι - παρουσία ατόµου στο σπίτι για τις επόµενες 24h

5 5 - γραπτές και προφορικές οδηγίες για µετεγχειρητική φροντίδα - τηλεφωνικός αριθµός επικοινωνίας 24ώρου λειτουργίας, σε περίπτωση που συµβούν µετεγχειρητικές επιπλοκές και απαιτείται επείγουσα επικοινωνία. Η πρόσληψη υγρών και η ούρηση δεν είναι απαραίτητες προϋποθέσεις για την έξοδο από το νοσοκοµείο για όλους τους ασθενείς αλλά µόνο για εκείνους που έχουν υψηλό κίνδυνο για κατακράτηση ούρων. Στον ασθενή δίνονται οδηγίες να µην καταναλώσει αλκοόλ και να µην χειριστεί µηχανήµατα µέχρι την επόµενη ηµέρα. Συνιστάται επίσης να αποφύγει την οδήγηση για 24h και όχι για 48h, βάσει πρόσφατων δεδοµένων. Κριτήρια εξόδου µετά κεντρικούς νευρικούς αποκλεισµούς Εκτός από τα ανωτέρω γενικά κριτήρια, τα κριτήρια που εφαρµόζονται για κινητοποίηση µετά από κεντρικούς νευρικούς αποκλεισµούς είναι: - η περιπρωκτική αισθητικότητα (Ι 4 -Ι 5 ) να έχει επανέλθει - η πελµατιαία κάµψη του άκρος ποδός να γίνεται όπως και προεγχειρητικά - η ιδιοδεκτικότητα του µεγάλου δακτύλου να έχει επανέλθει - ο ασθενής να µην είναι κατεσταλµένος και υποογκαιµικός ίνονται επίσης οδηγίες για αντιµετώπιση πιθανής µετεγχειρητικής κεφαλαλγίας µετά υπαραχνοειδή αναισθησία. Κριτήρια εξόδου σε περιφερικούς νευρικούς αποκλεισµούς Ισχύουν τα ανωτέρω αναφερόµενα γενικά κριτήρια. Η επαναφορά της κινητικότητας και της αισθητικότητας δεν είναι απαραίτητες προϋποθέσεις για την έξοδο από τη µονάδα, εφόσον το µέλος προστατεύεται, δίνονται γραπτές οδηγίες και χορηγούνται αναλγητικά από το στόµα για τον πόνο µετά την αποδροµή του αποκλεισµού. Συστήµατα βαθµολόγησης εξόδου Ένα από τα σύστηµα βαθµολόγησης της δυνατότητας εξόδου είναι το τροποποιηµένο µεταναισθητικό σύστηµα βαθµολόγησης (Modified Postanaesthesia Discharge Scoring system) που περιλαµβάνει πέντε παραµέτρους: τα ζωτικά σηµεία, τη βάδιση, τη ναυτία και τον έµετο, τον πόνο και την χειρουργική αιµορραγία. Από τις διάφορες όµως απλές ψυχοκινητικές δοκιµασίες που γίνονται στο κρεβάτι του ασθενούς ή τα διάφορα συστήµατα βαθµολόγησης της δυνατότητας εξόδου από τη µονάδα, κανένα δεν έχει αποδειχθεί ιδιαίτερα χρήσιµο στη συνήθη κλινική πρακτική. Κανένα επίσης σύστηµα βαθµολόγησης δεν καλύπτει την φυσική, ψυχολογική και κοινωνική εκτίµηση που απαιτείται για να εξασφαλισθεί ότι ο ασθενής είναι έτοιµος να αναχωρήσει. Μετεγχειρητικά ναυτία και έµετος Η µετεγχειρητική ναυτία και ο έµετος (ΜΝΕ) συµβαίνει συχνά µετά χορήγηση αναισθησίας για επεµβάσεις µιας ηµέρας και είναι περιοριστικός παράγων της εξόδου του ασθενούς από τη µονάδα. Για πρόληψη ΜΝΕ, το πρώτο βήµα είναι η αναγνώριση του κινδύνου που διατρέχει ο ασθενής για εµφάνιση ΜΝΕ. Το δεύτερο βήµα είναι η επιλογή των αναισθητικών παραγόντων και της τεχνικής αναισθησίας ώστε να µειωθεί ο κίνδυνος ΜΝΕ. Το τρίτο βήµα είναι η πρόληψη της ΜΝΕ σε ασθενείς µέσου ή υψηλού κινδύνου µε τη χορήγηση προφυλακτικής αγωγής. Προς το παρόν δεν συνιστάται η προληπτική χορήγηση αντιεµετικών σε όλους τους ασθενείς που υποβάλλονται σε επεµβάσεις µιας ηµέρας. Σε ασθενείς που δεν έλαβαν προφύλαξη για ΜΝΕ ή η προφύλαξη απέτυχε και εµφανίζουν ΜΝΕ, η χορήγηση 5-ΗΤ 3 ανταγωνιστών πρέπει να ξεκινά αµέσως µε την έναρξη των συµπτωµάτων.

6 6 Επί αποτυχίας αντιµετώπισης ΜΝΕ µε ένα 5-ΗΤ 3 ανταγωνιστή, δεν πρέπει να χορηγείται επιπλέον δόση του ιδίου φαρµάκου για τις επόµενες 6h, αλλά να χορηγείται φάρµακο άλλης κατηγορίας. Επί αποτυχίας πρόληψης ΜΝΕ µε διπλό ή τριπλό συνδυασµό, δεν πρέπει να χορηγείται ο 5- HT 3 ανταγωνιστής και η δροπεριδόλη για τις επόµενες 6h και η δεξαµεθαζόνη για τις επόµενες 8h. Μετεγχειρητικός πόνος Η αντιµετώπιση του µετεγχειρητικού πόνου είναι από τους σηµαντικότερους παράγοντες για την γρήγορη έξοδο του ασθενούς από τη µονάδα, την ικανοποίηση του ασθενούς, τη µείωση των ποσοστών επανεισαγωγής και την ταχεία ένταξη του στην καθηµερινή δραστηριότητα. Ο συνδυασµός µικρών δόσεων οπιοειδών µε άλλα αναλγητικά φάρµακα (ΜΣΑΦ, παρακεταµόλη) και περιφερικούς αποκλεισµούς νεύρων εξασφαλίζει µετεγχειρητική αναλγησία. Η διήθηση του τραύµατος µε τοπικό αναισθητικό είναι χρήσιµη και ασφαλής µέθοδος µετεγχειρητικής αναλγησίας. Ο αναισθησιολόγος είναι υπεύθυνος για τη συνταγογράφηση αναλγητικών φαρµάκων που θα πάρει ο ασθενής µετά την έξοδό του από την µονάδα. Βιβλιογραφία 1. Association of Anaesthetists of Great Britain and Ireland. Day surgery. Revised edition, Royal College of Anaesthetists. Guidance on Day Case Anaesthesia. 3. British Association of Day Surgery. Guidelines about the discharge process and the assessment of fitness for discharge. 4. American Society of Anaesthesiologists. Guidelines for Ambulatory Anesthesia and Surgery, Gan TJ et al. Consensus Guidelines for managing PONV. Anesth Analg 2003;97: Liu PL et al. Ambulatory Anesthesia. Anesthesiology Clinics of North America, 2003, volume 21, No 2.

Επίμονος πόνος στα παιδιά

Επίμονος πόνος στα παιδιά ΣΗΜΑΝΤΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΙΑΤΡΟΥΣ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΕΣ ΚΑΙ oλουσ ΤΟΥΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΕΣ ΥΓΕΙΑΣ ΠΟΥ NoΣΗΛΕΥΟΥΝ Ή ΦΡΟΝΤΙΖΟΥΝ ΠΑΙΔΙΑ ΜΕ ΠΟΝΟ Επίμονος πόνος στα παιδιά Κύρια σημεία για ιατρούς και νοσηλευτές από τις

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΛΕΤΗ Eurotherm3235 ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΕΚ ΟΣΗ 8, 9 Μαΐου 2012

ΜΕΛΕΤΗ Eurotherm3235 ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΕΚ ΟΣΗ 8, 9 Μαΐου 2012 Ευρωπαϊκής µελέτη της θεραπευτικής υποθερµία (32-35 C) για µείωση της ενδοκράνιας πίεσης µετά από τραυµατική κρανιοεγκεφαλική κάκωση. ΜΕΛΕΤΗ Eurotherm3235 ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΕΚ ΟΣΗ 8, 9 Μαΐου 2012 Ανώτερος Ερευνητικός

Διαβάστε περισσότερα

Δύσκολος Αεραγωγός ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΤΡΙΚΟΥΠΗ, ΓΕΩΡΓΙΑ ΤΟΠΑΛΙΔΟΥ

Δύσκολος Αεραγωγός ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΤΡΙΚΟΥΠΗ, ΓΕΩΡΓΙΑ ΤΟΠΑΛΙΔΟΥ ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΤΑΤΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ 59 Δύσκολος Αεραγωγός ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΤΡΙΚΟΥΠΗ, ΓΕΩΡΓΙΑ ΤΟΠΑΛΙΔΟΥ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η αποτυχία της διασωλήνωσης της τραχείας εξακολουθεί να είναι μία από τις κύριες αιτίες

Διαβάστε περισσότερα

Κατανοώντας τα Ιδιοπαθή Φλεγμονώδη Νοσήματα του Εντέρου. Ευρωπαϊκή Ομοσπονδία των Συλλόγων Ασθενών με Νόσο Crohn & Ελκώδη Κολίτιδα (EFCCA)

Κατανοώντας τα Ιδιοπαθή Φλεγμονώδη Νοσήματα του Εντέρου. Ευρωπαϊκή Ομοσπονδία των Συλλόγων Ασθενών με Νόσο Crohn & Ελκώδη Κολίτιδα (EFCCA) Κατανοώντας τα Ιδιοπαθή Φλεγμονώδη Νοσήματα του Εντέρου Ευρωπαϊκή Ομοσπονδία των Συλλόγων Ασθενών με Νόσο Crohn & Ελκώδη Κολίτιδα (EFCCA) Με την ευγενική χορηγία της Κατανοώντας τα Ιδιοπαθή Φλεγμονώδη

Διαβάστε περισσότερα

Κατανοώντας τα Ιδιοπαθή Φλεγμονώδη Νοσήματα του Εντέρου. Ευρωπαϊκή Ομοσπονδία των Συλλόγων Ασθενών με Νόσο Crohn & Ελκώδη Κολίτιδα (EFCCA)

Κατανοώντας τα Ιδιοπαθή Φλεγμονώδη Νοσήματα του Εντέρου. Ευρωπαϊκή Ομοσπονδία των Συλλόγων Ασθενών με Νόσο Crohn & Ελκώδη Κολίτιδα (EFCCA) Κατανοώντας τα Ιδιοπαθή Φλεγμονώδη Νοσήματα του Εντέρου Ευρωπαϊκή Ομοσπονδία των Συλλόγων Ασθενών με Νόσο Crohn & Ελκώδη Κολίτιδα (EFCCA) Με την ευγενική χορηγία της Κατανοώντας τα Ιδιοπαθή Φλεγμονώδη

Διαβάστε περισσότερα

Μια ασφαλής χειρουργική επέμβαση: Καισαρική τομή της Κων/νας Γιαννιώτη, Συντονίστριας της Ομάδας Υποστήριξης Μητρικού Θηλασμού & Μητρότητας Ζακύνθου

Μια ασφαλής χειρουργική επέμβαση: Καισαρική τομή της Κων/νας Γιαννιώτη, Συντονίστριας της Ομάδας Υποστήριξης Μητρικού Θηλασμού & Μητρότητας Ζακύνθου Μια ασφαλής χειρουργική επέμβαση: Καισαρική τομή της Κων/νας Γιαννιώτη, Συντονίστριας της Ομάδας Υποστήριξης Μητρικού Θηλασμού & Μητρότητας Ζακύνθου Τις τελευταίες δεκαετίες το ποσοστό των καισαρικών τομών

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΣΕΙΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ, ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΚΑΙ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΤΗΣ ΕΛΚΩΔΟΥΣ ΚΟΛΙΤΙΔΑΣ

ΘΕΣΕΙΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ, ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΚΑΙ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΤΗΣ ΕΛΚΩΔΟΥΣ ΚΟΛΙΤΙΔΑΣ ΘΕΣΕΙΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ, ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΚΑΙ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΤΗΣ ΕΛΚΩΔΟΥΣ ΚΟΛΙΤΙΔΑΣ (Hellenic Society of Gastroenterology Position Statement on Ulcerative Colitis)

Διαβάστε περισσότερα

Acta Anaesthesiologica Hellenica

Acta Anaesthesiologica Hellenica Tόμος 44, Tεύχος 1, Ιανουάριος - Μάρτιος 2011 ISSN 0376-9399 1999 Όργανο της Eλληνικής Aναισθησιολογικής Eταιρείας Eιδικό Tεύχος Special Issue Περιλήψεις Eργασιών 19o Πανελλήνιο Συνέδριο Aναισθησιολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΗΓΟΣ ΣΥΛΛΟΓΗΣ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ 2010

Ο ΗΓΟΣ ΣΥΛΛΟΓΗΣ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ 2010 Ερευνητικό Πανεπιστηµιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγιεινής Εθνικό Κέντρο Τεκµηρίωσης & Πληροφόρησης για τα Ναρκωτικά είκτης Αίτησης Θεραπείας στους χρήστες ναρκωτικών Ο ΗΓΟΣ ΣΥΛΛΟΓΗΣ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ 2010 Εθνικό Κέντρο

Διαβάστε περισσότερα

Στραβισμός: χειρουργικές επιλογές και ενδείξεις. Ιστορική αναδρομή

Στραβισμός: χειρουργικές επιλογές και ενδείξεις. Ιστορική αναδρομή Στραβισμός: χειρουργικές επιλογές και ενδείξεις Ιστορική αναδρομή Αρχίζοντας από τις πρώτες αναφορές ελεύθερης τενοντοτομίας των εξοφθάλμιων μυών στο Μεσαίωνα, η χειρουργική του στραβισμού άρχισε να αναπτύσσεται

Διαβάστε περισσότερα

Διάγνωση και θεραπεία του συνδρόμου του ευερέθιστου εντέρου

Διάγνωση και θεραπεία του συνδρόμου του ευερέθιστου εντέρου Διάγνωση και θεραπεία του συνδρόμου του ευερέθιστου εντέρου Απόστολος Μαντίδης Πλοίαρχος (ΥΙ), Γαστρεντερολόγος, Διευθυντής Γαστρεντερολογικής Κλινικής Ναυτικού Νοσοκομείου Αθηνών, Διδάκτωρ του Πανεπιστημίου

Διαβάστε περισσότερα

Επικαλυµµένo µε λεπτό υµένιο δισκίo

Επικαλυµµένo µε λεπτό υµένιο δισκίo ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ XEFO RAPID 8 mg επικαλυµµένο µε λεπτό υµένιο δισκίο 1. ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ Xefo Rapid 8 mg επικαλυµµένα µε λεπτό υµένιο δισκία 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΡΕΥΜΑΤΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ. Γενικά Τι είναι η ρευµατολογία και τι ο ρευµατισµός

ΡΕΥΜΑΤΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ. Γενικά Τι είναι η ρευµατολογία και τι ο ρευµατισµός ΡΕΥΜΑΤΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ Γενικά Τι είναι η ρευµατολογία και τι ο ρευµατισµός Η ρευµατολογία είναι ο κλάδος (ειδικότητα) της ιατρικής επιστήµης που ασχολείται µε την παθολογία των νοσηµάτων (αρθρίτιδα και ρευµατισµός)

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΧΡΟΝΙΑ ΝΕΦΡΙΚΗ ΝΟΣΟ (ΧΝΝ)

ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΧΡΟΝΙΑ ΝΕΦΡΙΚΗ ΝΟΣΟ (ΧΝΝ) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΑΙΑΝΔΡΟΥ 15 11528 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 2107298586 FAX: 2107237705 E-mail: nefreter@otenet.gr HELLENIC SOCIETY OF NEPHROLOGY 15 MEANDROU STR. ATHENS, 11528 GREECE TEL.: (+3021) 07298586

Διαβάστε περισσότερα

Π Ε Ρ Ι Ε Χ Ο Μ Ε Ν Α

Π Ε Ρ Ι Ε Χ Ο Μ Ε Ν Α news Μ Α Ρ Τ Ι Ο Σ 2 0 1 4 T E Y X O Σ 0 6 Π Ε Ρ Ι Ε Χ Ο Μ Ε Ν Α Δορυλαίου 24, Πλατεία Μαβίλη, 115 21 Αθήνα Τηλ.: 210 6475000 Fax: 210 6475005 email: info@athinaiki-mediclinic.gr www.athinaiki-mediclinic.gr

Διαβάστε περισσότερα

ΔΡΑΣΗ: 9 Ολοκληρωμένο σύστημα διαχείρισης της ΤΙΤΛΟΣ ΔΡΑΣΗΣ: ενεργού γήρανσης από τις επιχειρήσεις

ΔΡΑΣΗ: 9 Ολοκληρωμένο σύστημα διαχείρισης της ΤΙΤΛΟΣ ΔΡΑΣΗΣ: ενεργού γήρανσης από τις επιχειρήσεις ΔΡΑΣΗ: 9 Ολοκληρωμένο σύστημα διαχείρισης της ΤΙΤΛΟΣ ΔΡΑΣΗΣ: ενεργού γήρανσης από τις επιχειρήσεις Ολοκληρωμένο σύστημα διαχείρισης της ΠΑΡΑΔΟΤΕΟ: ενεργού γήρανσης από τις επιχειρήσεις ΥΠΕΥΘΥΝΟΙ ΦΟΡΕΙΣ:

Διαβάστε περισσότερα

Κατευθυντήριες Οδηγίες της Ευρωπαϊκής Καρδιολογικής Εταιρείας (ESC) για τη Διάγνωση και Θεραπεία της Οξείας και της Χρόνιας Καρδιακής Ανεπάρκειας

Κατευθυντήριες Οδηγίες της Ευρωπαϊκής Καρδιολογικής Εταιρείας (ESC) για τη Διάγνωση και Θεραπεία της Οξείας και της Χρόνιας Καρδιακής Ανεπάρκειας Κατευθυντήριες Οδηγίες της Ευρωπαϊκής Καρδιολογικής Εταιρείας (ESC) για τη Διάγνωση και Θεραπεία της Οξείας και της Χρόνιας Καρδιακής Ανεπάρκειας ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος. Εισαγωγή Ορισµός και διάγνωση Διαγνωστική

Διαβάστε περισσότερα

ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΡΡΥΘΜΙΩΝ. Παναγιώτης Ε. Βάρδας, Καθηγητής Καρδιολογίας Πανεπιστημίου Κρήτης, Διευθυντής Καρδιολογικής κλινικής ΠαΓΝΗ

ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΡΡΥΘΜΙΩΝ. Παναγιώτης Ε. Βάρδας, Καθηγητής Καρδιολογίας Πανεπιστημίου Κρήτης, Διευθυντής Καρδιολογικής κλινικής ΠαΓΝΗ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΡΡΥΘΜΙΩΝ Παναγιώτης Ε. Βάρδας, Καθηγητής Καρδιολογίας Πανεπιστημίου Κρήτης, Διευθυντής Καρδιολογικής κλινικής ΠαΓΝΗ Βασίλειος Π. Βασιλικός, Αναπληρωτής καθηγητής Καρδιολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Μη επεμβατική αξιολόγηση του σοβαρού άσθματος

Μη επεμβατική αξιολόγηση του σοβαρού άσθματος Ειδικά Άρθρα για το Άσθμα Μη επεμβατική αξιολόγηση του σοβαρού άσθματος Παρασκευή Κατσαούνου 1, Ανδρέας Ασημάκος 2, Peter J. Barnes 3 1 Λέκτορας Πνευμονολογίας, Ιατρική Σχολή, Εθνικό και Καποδιστριακό

Διαβάστε περισσότερα

ΟΧΙ ΣΤΑ ΝΑΡΚΩΤΙΚΑ ΝΑΙ ΣΤΗΝ ΖΩΗ...

ΟΧΙ ΣΤΑ ΝΑΡΚΩΤΙΚΑ ΝΑΙ ΣΤΗΝ ΖΩΗ... ΟΧΙ ΣΤΑ ΝΑΡΚΩΤΙΚΑ ΝΑΙ ΣΤΗΝ ΖΩΗ... ΓΕΝΙΚΑ Ένα από τα πολύ σοβαρά προβλήµατα που απασχολούν την κοινωνία µας, είναι η µεγάλη εξάπλωση, χρήση και διάδοση των ναρκωτικών. Η φοβερή αυτή µάστιγα δεν είναι προϊόν

Διαβάστε περισσότερα

ΗΜΟΣΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ Α.Ε. ΑΠΟΨΕΙΣ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΙΑΒΟΥΛΕΥΣΗΣ ΜΕ ΘΕΜΑ: ΑΡΧΕΣ ΡΥΘΜΙΣΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ

ΗΜΟΣΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ Α.Ε. ΑΠΟΨΕΙΣ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΙΑΒΟΥΛΕΥΣΗΣ ΜΕ ΘΕΜΑ: ΑΡΧΕΣ ΡΥΘΜΙΣΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΗΜΟΣΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ Α.Ε. ΑΠΟΨΕΙΣ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΙΑΒΟΥΛΕΥΣΗΣ ΜΕ ΘΕΜΑ: ΑΡΧΕΣ ΡΥΘΜΙΣΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΣΤΟΝ ΤΟΜΕΑ ΙΑΝΟΜΗΣ ΗΛΕΚΤΡΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2006 ΣΥΝΟΨΗ ΚΥΡΙΟΤΕΡΩΝ ΑΠΟΨΕΩΝ Η διατύπωση

Διαβάστε περισσότερα

Κλινική εφαρµογή των αλγορίθµων παιδοχειρουργικής αναισθησίας. Θεωρία και πράξη

Κλινική εφαρµογή των αλγορίθµων παιδοχειρουργικής αναισθησίας. Θεωρία και πράξη 86 Κλινική εφαρµογή των αλγορίθµων παιδοχειρουργικής αναισθησίας. Θεωρία και πράξη Ντρίτσου Βάγια, Αντύπα Έλλη, Χάσου Ελευθερία, Μαδεµλή Αθηνά, Ρέντα Φωτεινή, Κανακούδης Φώτης ABSTRACT Algorithms of paediatric

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΒΗΜΑ ΤΟΥ ΑΣΚΛΗΠΙΟΥ

ΤΟ ΒΗΜΑ ΤΟΥ ΑΣΚΛΗΠΙΟΥ Βουγιούκα Καλλιόπη 1, Καπάδοχος Θεόδωρος 2 1. Νοσηλεύτρια ΤΕ 2. Καθηγητής Εφαρμογών, Τμήμα Νοσηλευτικής, ΤΕΙ Αθήνας _ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ_ ΠΕΡΙΛΗΨΗ Το Οξύ Στεφανιαίο Σύνδρομο (ΟΣΣ) αποτελεί μια από τις πιο συχνές

Διαβάστε περισσότερα

Νέες τεχνολογίες στις κατ οίκον υπηρεσίες υγείας.

Νέες τεχνολογίες στις κατ οίκον υπηρεσίες υγείας. ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΔΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ «ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΖΩΗΣ» «ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΗ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ» Νέες τεχνολογίες στις κατ οίκον υπηρεσίες υγείας. Μεταπτυχιακή

Διαβάστε περισσότερα

παρατεταµένης Guildford, Surrey GU1 4YS αποδέσµευσης Ηνωµένο Βασίλειο Τηλ.: 00 44 (0) 1483 55 4831 Φαξ: 00 44 (0) 1483 55 4831

παρατεταµένης Guildford, Surrey GU1 4YS αποδέσµευσης Ηνωµένο Βασίλειο Τηλ.: 00 44 (0) 1483 55 4831 Φαξ: 00 44 (0) 1483 55 4831 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ I ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΜΕ ΤΙΣ ΟΝΟΜΑΣΙΕΣ, ΤΗ(ΤΙΣ)ΦΑΡΜΑΚΟΤΕΧΝΙΚΗ(ΕΣ) ΜΟΡΦΗ(ΕΣ), ΤΗΝ(ΤΙΣ) ΠΕΡΙΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑ(ΕΣ) ΤΟΥ(ΤΩΝ) ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ(ΩΝ) ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ(ΩΝ), ΤΗΝ(ΤΙΣ) Ο Ο(ΟΥΣ) ΧΟΡΗΓΗΣΗΣ, ΤΟΝ(ΤΟΥΣ) ΑΙΤΟΥΝΤΑ(ΕΣ), ΤΟΝ(ΤΟΥΣ)

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτες κοορτών Μελέτες πρόγνωσης. Νίκος Τζανάκης Επίκουρος Καθηγητής

Μελέτες κοορτών Μελέτες πρόγνωσης. Νίκος Τζανάκης Επίκουρος Καθηγητής Εργαστήριο Επιδηµιολογίας Ιατρική Σχολή Πανεπιστήµιο Κρήτης Επίκουρος Καθηγητής Νίκος Τζανάκης Τηλ.: 2810-392224 ή 392433 Φαξ::2810-542650 Email: tzanakis@med.uoc.gr Μελέτες κοορτών Μελέτες πρόγνωσης Νίκος

Διαβάστε περισσότερα

Το σκάνδαλο που υποσκάπτει τον μητρικό θηλασμό και αυξάνει την παιδική παχυσαρκία: 6 κλινικές περιπτώσεις για τις καμπύλες αύξησης παιδιών.

Το σκάνδαλο που υποσκάπτει τον μητρικό θηλασμό και αυξάνει την παιδική παχυσαρκία: 6 κλινικές περιπτώσεις για τις καμπύλες αύξησης παιδιών. Το σκάνδαλο που υποσκάπτει τον μητρικό θηλασμό και αυξάνει την παιδική παχυσαρκία: 6 κλινικές περιπτώσεις για τις καμπύλες αύξησης παιδιών. Τα μικρά παιδιά στην Ελλάδα μετρώνται με βλαπτικό τρόπο Η τακτική

Διαβάστε περισσότερα

TENA Care Club Μια παρέα που ξέρει να σας φροντίζει, με τα καλύτερα προνόμια!

TENA Care Club Μια παρέα που ξέρει να σας φροντίζει, με τα καλύτερα προνόμια! www.tena.gr TENA Care Club Μια παρέα που ξέρει να σας φροντίζει, με τα καλύτερα προνόμια! SCA HYGIENE PRODUCTS A.E. 17ο χλμ. Ε.Ο. Αθηνών-Λαμίας & Καλαμάτας 2, 145 64, Νέα Κηφισιά, Tηλ. 210 27 05 700 800

Διαβάστε περισσότερα